National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-13T08:00:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wrak statku Ernesta Shackletona sfilmowany! Niezwykłe wydarzenie w Morzu Labradorskim
items: Na Antarktydzie powstał lodowy skarbiec. Ma ocalić pamięć topniejących lodowców
items: Antarktyda topi się jeszcze szybciej niż myśleliśmy. Naukowcy pokazali skalę zmian wywołanych przez człowieka
items: Z tego wulkanu na Antarktydzie sypie się… czyste złoto. Skąd bierze się ten naukowy fenomen?
items: Bez GPS-u, satelitów i łączności. Logistyczny koszmar i niezwykli pasażerowie wyprawy Endurance
items: „Żywy osioł czy martwy lew?”. Kulisy selekcji i brutalnej walki o życie załogi Shackletona
items: Największy cud na Antarktydzie. Jak załoga statku Endurance przetrwała dwa lata w lodowym piekle?
items: Kurek z gorącą wodą odkręcony. Lodowce Antarktydy zagrożone jak nigdy dotąd
items: Niemożliwe stało się faktem. Naukowcy po raz pierwszy w historii zarejestrowali rekina w wodach Antarktydy
items: Nasila się anomalia grawitacyjna pod Antarktydą. Nowe analizy zjawiska wykonano wykorzystując fale sejsmiczne
items: Dlaczego Antarktyda „krwawi”? Wyjaśniono zagadkę czerwonych wodospadów
items: Co kryje się pod lodem Antarktydy? Naukowcy odsłaniają ukryty krajobraz kontynentu
items: Polska Stacja Antarktyczna poszukuje… informatyka i szefa kuchni. Ruszyła niezwykła rekrutacja
items: Niektóre pingwiny wygrywają ze zmianami klimatu na Antarktydzie. Słodko-gorzkie informacje
items: Cieśnina Drake’a jest jak „gigantyczny mikser”. Panują tu najtrudniejsze warunki pogodowe na Ziemi
items: Marek Kamiński wraca na bieguny – tym razem z 18-letnim synem. Polski podróżnik po 30 latach ponownie przemierza całą Ziemię
items: Antarktydę przecinały kiedyś rzeki. Miliony lat temu wyrzeźbiły tamtejszy krajobraz
items: Pęka królowa mórz – rozpada się największa na świecie góra lodowa. Wkrótce może zniknąć
items: Historyczny sukces Polki. Stanie na czele rady zarządzającej logistyką badań w Antarktyce
items: Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
items: Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej. Powstają laboratoria, kwatery i… siłownia
items: Polacy odkryli szczątki zaginionego polarnika – „Najbardziej nietypowe badania w mojej karierze”
items: Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
items: Impulsy spod lodu na Antarktydzie łamią znane prawa fizyki
items: Ten mały podróżnik zaskoczył świat. Znalazł się 4 tys. km od domu

Wrak statku Ernesta Shackletona sfilmowany! Niezwykłe wydarzenie w Morzu Labradorskim
type: item
date: 2026-07-13T07:59:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: antarktyda
subject: archeologia
subject: oceany
subject: statek
subject: wrak statku
description: Po ponad 60 latach od zatonięcia, ostatni statek słynnego polarnika sir Ernesta Shackletona, Quest, udało się sfilmować w wysokiej rozdzielczości. Ekspedycja badawcza dotarła do wraku spoczywającego na dnie Morza Labradorskiego z pomocą tego samego pojazdu, którym penetrowano Titanica.
encoded: Brytyjski podróżnik i odkrywca Sir Ernest Shackleton zasłynął wyprawą polarną, która rozpoczęła się w 1914 roku. Wówczas dowodził wyprawą transantarktyczną na statku Endurance (ang. wytrwałość). Celem tej ekspedycji było przemierzenie Antarktydy drogą lądową. Pierwszym etapem miał być rejs statkiem, ale Endurance został uwięziony w lodzie zanim dotarł do celu. Wyprawa okazała się porażką, ale cudem przetrwała większość jej członków – zmarły zaledwie trzy osoby. Do dziś docenia się zdolności organizacyjne Shackletona. Ostatni rejs odkrywcy Ostatnią jednostką, którą dowodził Shackleton był Quest – statek, na którego pokładzie zmarł w 1922 roku w wieku 47 lat, będąc w drodze na swoją ostatnią wyprawę antarktyczną. Po śmierci odkrywcy, jednostka została sprzedana norweskiej rodzinie i przez kolejne 40 lat służyła jako statek do polowań na foki. Historia Quest zakończyła się 5 maja 1962 roku, kiedy to statek, zmiażdżony przez kry lodowe, zatonął w Morzu Labradorskim u wybrzeży Kanady. Odkrycie wraku Quest W lipcu 2026 roku ekspedycja Heroic Age Expedition, prowadzona przez Royal Canadian Geographical Society (RCGS) we współpracy z Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI), uzyskała pierwsze porządne fotografie wraku Quest. Sam wrak zlokalizowano za pomocą sonaru już w 2024 roku, ale dopiero teraz badacze mogli zobaczyć go na własne oczy. Wykorzystano do tego legendarny załogowy batyskaf Alvin – tę samą jednostkę, która 40 lat temu jako pierwsza odwiedziła wrak Titanica. Wyniki badań. Co kryje wrak Quest? Wizja lokalna dostarczyła bezcennych danych o stanie statku. John Geiger, dyrektor RCGS, który brał udział w pierwszym zanurzeniu Alvina, opisał to jako „poruszające doświadczenie”. – Zobaczyć statek Shackletona i pomyśleć, że Shackleton stał na tym pokładzie sto lat temu. Na początku panowała ciemność, ale nagle, gdy się do niego zbliżyliśmy, wyłonił się dziób. To było niesamowite – powiedział Geiger. Badania potwierdziły, że mimo upływu lat, statek nadal jest rozpozn…

quest-7adae83.jpg
width: 1688
height: 1125

Na Antarktydzie powstał lodowy skarbiec. Ma ocalić pamięć topniejących lodowców
type: item
date: 2026-07-03T16:00:32.000Z
creator: Natalie Berry
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Lodowce topnieją, a wraz z nimi znika bezcenny zapis dawnych klimatów. Dlatego naukowcy stworzyli na Antarktydzie Sanktuarium Pamięci Lodu – naturalny skarbiec, w którym przechowywane będą rdzenie lodowe z najbardziej zagrożonych lodowców świata. To próba ocalenia tysięcy lat historii klimatu Ziemi dla przyszłych pokoleń badaczy.
encoded: Spis treści: Lodowce przechowują historię klimatu Ziemi Sanktuarium Pamięci Lodu to plan awaryjny dla nauki Budowa naturalnej chłodni Dlaczego wybrano wnętrze Antarktydy? Kto będzie miał dostęp do lodowych archiwów? Ostatnie pokolenie, które może ocalić pamięć lodu Zeszłej zimy, po trwającym 50 dni rejsie oceanicznym z wybrzeży Włoch na Płaskowyż Antarktydy Wschodniej, dwie próbki lodu lodowcowego z Alp Europejskich dotarły do stacji polarnej Concordia na Antarktydzie. Wewnątrz stacji, zarządzanej wspólnie przez Francję i Włochy, próbki trafiły na półki Sanktuarium Pamięci Lodu. To nowe antarktyczne laboratorium wykute w lodowej jaskini działa niczym bankowy skarbiec dla krajobrazów lodowcowych, które wkrótce mogą zniknąć. Będą tu bezpiecznie przechowywane rdzenie lodowe z najbardziej zagrożonych i bogatych w dane lodowców górskich świata, aby umożliwić ich badanie w przyszłości. – To odpowiedzialność, którą dzielimy wszyscy. Ocalenie tych lodowych archiwów to nie tylko obowiązek naukowy, ale i dziedzictwo dla całej ludzkości – mówi Anne-Catherine Ohlmann, dyrektor Fundacji Ice Memory (IMF), organizacji prowadzącej sanktuarium. Lodowce przechowują historię klimatu Ziemi Lodowce działają jak archiwa klimatyczne, zatrzymując gazy, aerozole i zanieczyszczenia z dawnych atmosfer pomiędzy warstwami sprasowanego lodu. Naukowcy mają nadzieję, że dzięki lepszemu zrozumieniu minionych klimatów będą mogli dokładniej prognozować, jak klimat zmieni się w przyszłości. Pierwsze rdzenie – o długości 128 metrów wywiercone na przełęczy Col du Dôme we francuskim masywie Mont Blanc oraz 99 metrów z góry Grand Combin w Szwajcarii – ważą łącznie 1,7 tony. Wkrótce dołączą do nich kolejne rdzenie z Alp Europejskich, a także próbki z Tadżykistanu, Boliwii, Svalbardu i potencjalnie z Rosji. Raport UNESCO prognozuje, że jedna trzecia lodowców znajdujących się na obszarach wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa – w tym w Parku Narodowym Yosemite w USA, w Dolomitach we Włoszech oraz w Parku…

Sanktuarium-Pamieci-Lodu-z-lotu-ptaka-c3f81c8.jpg
width: 3072
height: 1728

Antarktyda topi się jeszcze szybciej niż myśleliśmy. Naukowcy pokazali skalę zmian wywołanych przez człowieka
type: item
date: 2026-07-01T06:00:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: lodowce
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badanie wskazuje, że działalność człowieka znacząco przyspieszyła cofanie się lodowca Pine Island. Badacze po raz pierwszy oszacowali, jak duży wpływ na cofanie się lodowca Pine Island miały emisje gazów cieplarnianych.
encoded: Antarktyda traci lód w coraz szybszym tempie. Pokazują to każde kolejne badania. Szczególnie niepokojąca sytuacja panuje w Antarktydzie Zachodniej, gdzie część lodowców cofa się od dziesięcioleci pod wpływem ocieplających się wód oceanicznych i wzrostu temperatury związanych ze zmianą klimatu. Proces ten ma znaczenie nie tylko dla samego kontynentu. Topnienie antarktycznej pokrywy lodowej przyczynia się do wzrostu poziomu mórz i oceanów na całym świecie. Najszybciej cofający się lodowiec Jednym z najważniejszych obiektów obserwacji jest Pine Island, jeden z największych i najszybciej cofających się lodowców Antarktydy. Każdego roku odprowadza do oceanu ogromne ilości lodu, a jego destabilizacja może przyspieszyć utratę masy lodowej całego regionu. Nowe badanie pokazuje, że działalność człowieka miała istotny wpływ na tempo jego cofania się już od połowy XX wieku. Praca została opublikowana na łamach czasopisma naukowego „The Cryosphere”. Autorzy spróbowali odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu za cofanie się lodowca Pine Island odpowiadają naturalne procesy, a w jakim działalność człowieka. W tym celu wykorzystali model pokrywy lodowej oraz symulacje uwzględniające zarówno rzeczywiste warunki klimatyczne, jak i scenariusz, w którym wzrost stężenia gazów cieplarnianych spowodowany przez człowieka nie nastąpił. Wyniki wskazują, że antropogeniczna zmiana klimatu zwiększyła cofanie się lodowca o ok. 18 proc. od lat 40. XX wieku. Gdyby nie wpływ człowieka, w 2015 roku linia oparcia lodowca – miejsce, w którym lód odrywa się od podłoża i zaczyna unosić na wodzie – znajdowałaby się nawet ok. 4 kilometrów bliżej oceanu. – Udało nam się wykryć i jednoznacznie przypisać działalności człowieka wpływ na cofanie się lodowca Pine Island w epoce przemysłowej – napisali badacze. Pierwsze takie badania - Ponad jedna trzecia całkowitej utraty lodu w tym regionie przypada na lodowiec Pine Island. Dotychczas nie udało się jednak jednoznacznie wykazać związku przyczynowo-skutkowego m…

antarktyda-b35d8b0.jpg
width: 4961
height: 3508

Z tego wulkanu na Antarktydzie sypie się… czyste złoto. Skąd bierze się ten naukowy fenomen?
type: item
date: 2026-06-30T12:20:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: pył wulkaniczny
subject: tajemnice
subject: wulkany
subject: złoto
description: Erupcje wulkaniczne kojarzą się zazwyczaj z lawą, chmurami duszącego popiołu i świdrującym zapachem siarki. Istnieje jednak miejsce na Ziemi, gdzie z wulkanicznego krateru wydobywa się coś znacznie ciekawszego – szczególnie, jeśli mamy w sobie gen poszukiwacza z Klondike. Mount Erebus, wulkan królujący nad lodowym krajobrazem Antarktydy, rozsiewa wokół siebie... prawdziwy złoty pył.
encoded: Mount Erebus, wznoszący się na Wyspie Rossa, to najdalej wysunięty na południe czynny wulkan na naszej planecie. Jest oddalony zaledwie o 1350 kilometrów od geograficznego bieguna południowego i skrywa w mroźnym otoczeniu rzadki, geologiczny fenomen – stale gotujące się jezioro lawy. Z tych lodowych „wrót do piekła” nieustannie ulatniają się gazy, które – jak udowodnili amerykańscy geochemicy – niosą ze sobą wyjątkowo drogocenny ładunek. Nie jedz złotego śniegu, nawet na lodowym kontynencie Badania opublikowane w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” już w latach 90. XX wieku ujawniły tajemnicę tej niezwykłej góry. Zespół pod kierownictwem badaczki Kimberly Meeker z New Mexico Institute of Mining and Technology odkrył, że antarktyczny wulkan wyrzuca każdego dnia około 80 gramów złota. Choć w skali przemysłowej to wciąż niewiele, wystarczyło to, by pokryć surową okolicę cennym pyłem. Obecność kruszcu odnotowano w śniegu otaczającym krater, w oparach ulatniającego się gazu, a nawet w próbkach powietrza atmosferycznego pobranych w odległości sięgającej 1000 kilometrów od wulkanu. Kiedy naukowcy spojrzeli na zebrane próbki pod mikroskopem elektronowym, okazało się, że nie są to bezkształtne, przypadkowe drobiny. Badacze ujrzeli misternie fasetowane, niemal idealnie geometryczne kryształy czystego złota, osiągające rozmiary do 60 mikrometrów. Dlaczego Erebus to naukowy fenomen? Sama obecność złota w wulkanicznych wyziewach nie jest anomalią. Magma wędrująca z głębi skorupy ziemskiej miesza ze sobą miedź, siarkę, srebro czy arsen. Inne aktywne wulkany, takie jak włoska Etna czy hawajska Kīlauea, zjawiskowo uwalniają tego pierwiastka znacznie więcej (wczesne szacunki dla Etny mówiły nawet o 2,4 kilograma złota dziennie). Różnica polega jednak na ostatecznej formie kruszcu. W przypadku pozostałych wulkanów złoto pozostaje uwięzione w niezwykle złożonych lotnych związkach chemicznych i gazach. Mount Erebus to absolutnie jedyny znany wulkan na świecie, który emituje złot…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-06-30T133226.377-23e6376.jpg
width: 2700
height: 1800

Bez GPS-u, satelitów i łączności. Logistyczny koszmar i niezwykli pasażerowie wyprawy Endurance
type: item
date: 2026-06-12T13:40:18.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: antarktyda
subject: ernest shackleton
subject: statki
description: Jak zaplanować wyprawę na niezbadany kontynent, gdy jedynym oknem na świat jest papierowa mapa, a o telefonach satelitarnych nikomu się jeszcze nie śniło? Ernest Shackleton rzucił wyzwanie Antarktydzie w czasach, gdy logistyka opierała się na ślepej ufności we własne kalkulacje, a błąd oznaczał wyrok śmierci. W najnowszym odcinku podcastu redakcji National Geographic Polska Mikołaj Golachowski odsłania kulisy tej morderczej wyprawy od strony, której nie znacie.
encoded: Spis treści: 69 psów, pasażer na gapę i kot prowokator. Życie na pokładzie Endurance Szaleństwo na szczycie. Samobójczy zjazd w lodową przepaść Paradoks Shackletona. Genialny podróżnik, któremu nie wyszło Posłuchaj całej rozmowy o tajemnicy statku Endurance Współczesne wyprawy polarne, choć wciąż niebezpieczne, dysponują technologią, która w kilka sekund potrafi skorygować plany. Satelitarne mapy lodowe, prognozy pogody aktualizowane co godzinę i stała łączność z bazą to dziś standard. W 1914 roku rzeczywistość wyglądała zgoła inaczej. 69 psów, pasażer na gapę i kot prowokator. Życie na pokładzie Endurance – Musimy sobie uświadomić, że oni nie mieli żadnych środków komunikacji. To nie jest tak, że teraz mogę zadzwonić do ciebie nawet na Antarktydzie i spytać się, czy już jesteś i czy nie zapomniałaś mi dołożyć skarpetek ciepłych do depozytu. Wszystko musiało być od początku do końca zaplanowane – tłumaczy w rozmowie z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską były kierownik Polskiej Stacji Antarktycznej, Mikołaj Golachowski. Ta skomplikowana logistyka zakładała współpracę dwóch ekip po przeciwnych stronach kontynentu. Gdy Endurance utknął w lodzie, plan runął, a załoga została całkowicie odcięta od świata. Zanim Endurance stał się więzieniem w lodowym paku, na jego pokładzie tętniło niezwykle barwne – i głośne – życie. Ernest Shackleton zabrał ze sobą 69 psów zaprzęgowych sprowadzonych specjalnie z Kanady, które miały pomóc w planowanym trawersie Antarktydy. Zwierzęta w trakcie podróży zaczęły się rozmnażać, co tylko potęgowało chaos. – Trudno nawet sobie wyobrazić, jaki tam był rwetes i hałas podczas żeglowania – śmieje się w podcaście Mikołaj Golachowski, dodając natychmiast kolejny, mało znany szczegół: był z nimi również kot, który ponoć miał takie hobby, że uwielbiał przechadzać się po właśnie tych budach psich, żeby je jeszcze drażnić dodatkowo. Ten czworonożny celebryta (w rzeczywistości kocur o imieniu Mrs. Chippy, należący do cieśli McNisha) stał się maskotką całej załog…

10-4ba8fa3.jpg
width: 3000
height: 2000

„Żywy osioł czy martwy lew?”. Kulisy selekcji i brutalnej walki o życie załogi Shackletona
type: item
date: 2026-06-10T08:59:52.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: antarktyda
subject: ernest shackleton
subject: statek
description: Wyprawa, która z góry była skazana na porażkę, przyniosła lekcję przywództwa, jakiej świat nigdy wcześniej nie widział. Kiedy Ernest Shackleton kompletował załogę na statek Endurance, jego kryteria wyboru ludzi mogły wydawać się co najmniej ekscentryczne. Jak się jednak okazało, intuicja go nie zawiodła. Przez dwa lata w morderczym klimacie Antarktyki, bez dachu nad głową i odcięci od jakiejkolwiek pomocy, jego ludzie nie dopuścili do buntu ani rozlewu krwi. W najnowszym odcinku podcastu redakcji National Geographic Polska Mikołaj Golachowski obnaża brutalną codzienność polarników, opowiadając o wełnianych ubraniach, diecie z surowych pingwinów i czterech miesiącach psychicznej tortury na Wyspie Słoniowej.
encoded: Spis treści: Brytyjska buta kontra surowa natura. Codzienność w przemoczonej wełnie Strach przed demoralizacją. Dlaczego „The Boss” musiał gasić bunty w zarodku? Cztery miesiące w cieniu śmierci. Koszmar porzuconych na Wyspie Słoniowej Posłuchaj całej rozmowy o tajemnicy statku Endurance Trzon sukcesu akcji ratunkowej z lat 1914–1916 tkwił w wyjątkowej chemii między członkami załogi, którą Shackleton budował na przekór brytyjskim standardom wojskowym. W przeciwieństwie do swojego rywala, Roberta Falcona Scotta, „The Boss” nie szukał wyłącznie posłusznych żołnierzy, ale graczy zespołowych o specyficznych cechach charakteru. Jak zdradza w rozmowie z Iwoną El Tanbouli-Błońską polarnik i ekolog Mikołaj Golachowski, Shackleton potrafił rekrutować ludzi na podstawie czystej intuicji – czasem wystarczyło, że ktoś nosił okulary i wydał mu się interesujący. Ta z pozoru nonszalancka selekcja uratowała 28 żyć, gdy przyszło im spędzić niemal dwa lata na pękającym paku lodowym Morza Weddella. Brytyjska buta kontra surowa natura. Codzienność w przemoczonej wełnie Jednym z najbardziej uderzających wątków poruszonych w podcaście jest zderzenie kultur polarnych – skrajnie pragmatycznego stylu norweskiego i pełnego dumy stylu brytyjskiego. Podczas gdy Roald Amundsen uczył się od Inuitów, jak szyć ubrania ze skór i futer, Brytyjczycy wyruszyli na podbój Antarktydy w klasycznej, sprasowanej wełnie. – Wełna ma to do siebie, że póki jest sucha, jest okej. Natomiast jak zmoknie, to się robi ciężka i wcale już taka ciepła nie jest. Brytyjska buta, z którą podeszli do organizowania wyprawy, położyła cień na cały jej los – punktuje Mikołaj Golachowski. W takich warunkach, gdy pot i morska woda zamarzały bezpośrednio na ciele, jedynym ratunkiem przed zamarznięciem stała się drastyczna zmiana diety. Polarnicy, pozbawieni standardowych racji żywnościowych, musieli przestawić się na polowania na foki i pingwiny. Choć brzmi to makabrycznie, to właśnie czysty tłuszcz i surowe mięso utrzymały ich p…

9-dd62f12.jpg
width: 3000
height: 2000

Największy cud na Antarktydzie. Jak załoga statku Endurance przetrwała dwa lata w lodowym piekle?
type: item
date: 2026-06-08T09:21:15.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: antarktyda
subject: ernest shackleton
subject: statek
description: Więcej niż wyprawa – to historia o niemożliwym przetrwaniu, która do dziś fascynuje badaczy polarnych. Kiedy w 1914 roku brytyjski podróżnik Ernest Shackleton wyruszał na Antarktydę z ambitnym planem przejścia kontynentu, nie podejrzewał, że natura rzuci mu wyzwanie ostateczne. Jego legendarny statek Endurance został zgnieciony przez pakt lodowy, a 28-osobowa załoga została zupełnie sama, tysiące kilometrów od cywilizacji, bez żadnej łączności ze światem. W najnowszym odcinku podcastu National Geographic ekolog, polarnik i były kierownik Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, Mikołaj Golachowski, zabiera nas w mroźną podróż śladami lidera wszech czasów. Dowiedz się, dlaczego ta spektakularna porażka stała się największym triumfem w historii polarnictwa.
encoded: Spis treści: Błędna filozofia i potęga lodu. Dlaczego Endurance musiał zatonąć? „Żywy osioł czy martwy lew?” Portret lidera wszech czasów Piekielny marsz i nawigacyjny majstersztyk na krańcu świata Posłuchaj całej rozmowy o tajemnicy statku Endurance Odkrywanie krańców Ziemi na początku XX wieku było domeną ludzi o stalowych nerwach, jednak wyprawa Shackletona z lat 1914–1916 wymyka się wszelkim kategoriom. Choć cel transantarktycznego trawersu zakończył się fiaskiem, zanim badacze w ogóle postawili stopę na kontynencie, do historii przeszło coś o wiele ważniejszego – bezbłędne przywództwo w sytuacji absolutnie beznadziejnej. Jak zauważa w podcaście Mikołaj Golachowski, to wyprawa „najbardziej niewiarygodna, jaka wydarzyła się podczas tej ery wielkich odkrywców”. Przez ponad dwadzieścia miesięcy, odcięci od świata na zamarzniętym Morzu Weddella, polarnicy toczyli codzienną bitwę z chłodem, głodem i psychicznym załamaniem. Kluczem do ich ocalenia okazało się rodowe motto Shackletona: „Zwyciężymy wytrwałością”. Błędna filozofia i potęga lodu. Dlaczego Endurance musiał zatonąć? Zanim doszło do katastrofy, legendarny statek Endurance (początkowo nazwany Polaris) miał być najpotężniejszą drewnianą konstrukcją swoich czasów, stworzoną do taranowania polarnych lodów. Jak się jednak okazało, sama siła nie wystarczyła w starciu z antarktyczną przyrodą. Nasz ekspert Mikołaj Golachowski w rozmowie z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską z National Geographic Polska zwraca uwagę na fundamentalny błąd konstrukcyjny jednostki, porównując ją do słynnego norweskiego statku Fram. – Fram nie został zbudowany po to, żeby wytrzymać presję czy ciśnienie lodu. On miał dno zupełnie okrągłe. Pomysł Nansena polegał na tym, że jak będzie go lód ściskał, to ten statek po prostu będzie wychodził coraz wyżej, jak spławik w wodzie. W tych miejscach nie da się być silniejszym od przyrody, trzeba z nią współpracować. Budowanie takich statków jak Endurance było po prostu głupim pomysłem – wyjaśnia ekspert. W…

8-c59979c.jpg
width: 3000
height: 2000

Kurek z gorącą wodą odkręcony. Lodowce Antarktydy zagrożone jak nigdy dotąd
type: item
date: 2026-05-09T10:15:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: lodowce
subject: oceany
subject: woda
subject: zmiany klimatyczne
description: Czy woda może roztopić lodowiec od spodu? Nowe analizy danych z ostatnich 40 lat pokazują, że ciepłe prądy głębinowe niebezpiecznie przybliżyły się do lodowców szelfowych Antarktydy. To może przyspieszyć podnoszenie się poziomu mórz na całym świecie. Konsekwencje byłyby katastrofalne.
encoded: Oceany nie są tylko statyczną masą wody. Kluczową rolę odgrywają prądy – część z nich wręcz reguluje klimat na Ziemi. To w rejonie Oceanu Południowego (Antarktycznego) tworzy się ekstremalnie zimna i gęsta woda, która, opadając na dno, uruchamia globalny „pas transmisyjny” prądów, takich jak Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna. Proces ten pozwala na magazynowanie w głębinach ogromnych ilości węgla, składników odżywczych oraz ciepła. Szacuje się, że oceany magazynują ponad 90% nadmiaru ciepła wynikającego z globalnego ocieplenia, a Ocean Południowy pochłania jego największą część. Do niedawna lodowce Antarktydy były chronione przed tym ciepłem przez naturalną barierę z zimnej wody. Z nowego badania opublikowanego na łamach czasopisma „Communications Earth & Environment” wyłania się inny, groźniejszy obraz. Ciepłe wody w natarciu Najnowsze badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Cambridge we współpracy z badaczami z Kalifornii dostarcza dowodów na to, że głębinowe ciepło przesunęło się w stronę Antarktydy. Analiza danych oceanograficznych z ostatnich dekad wykazała, że masa wody znana jako Okołoantarktyczna Woda Głęboka rozszerzyła się i przemieściła w kierunku szelfu kontynentalnego w ciągu ostatnich 20 lat. – To niepokojące, ponieważ ta ciepła woda może wpływać pod antarktyczne lodowce szelfowe, topiąc je od spodu i destabilizując – mówi główny autor badania Joshua Lanham z Uniwersytetu w Cambridge. Kurek z gorącą wodą został odkręcony Lodowce szelfowe pełnią rolę ogromnych tam, które powstrzymują lądolody i lodowce przed spływaniem do oceanu. Całkowite stopienie tych zasobów słodkiej wody mogłoby podnieść globalny poziom morza o około 58 metrów. – Dawniej lądolody otoczone były masami zimnej wody, co chroniło je przed roztopami. Teraz cyrkulacja w oceanie zmieniła się i odnosi się wrażenie, że ktoś odkręcił kurek z gorącą wodą, przez co otoczenie lądolodów gwałtownie się nagrzewa – wyjaśnia prof. Sarah Purkey, współautorka publikacji. Średnie…

shutterstock2697649057-625fd58.jpg
width: 5824
height: 4160

Niemożliwe stało się faktem. Naukowcy po raz pierwszy w historii zarejestrowali rekina w wodach Antarktydy
type: item
date: 2026-02-26T13:45:09.000Z
creator: Annie Roth
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: gatunki
subject: rekiny
subject: ryby
description: Czy w lodowatych wodach Antarktydy żyją rekiny? Wielu badaczy przez lata wykluczało taką możliwość. Tymczasem u wybrzeży Szetlandów Południowych podwodna kamera zarejestrowała trzymetrowego drapieżnika. Film wywołał niemałe poruszenie w świecie nauki.
encoded: Rekiny można spotkać u wybrzeży wszystkich kontynentów — z wyjątkiem Antarktydy. A przynajmniej tak dotąd sądziliśmy. W ubiegłym tygodniu naukowcy z Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre opublikowali nagranie przedstawiające ogromnego rekina (Somniosus antarcticus), który przepływa obok jednej z podwodnych kamer badawczych. Zwierzę zarejestrowano w lodowatych wodach Antarktyki, dotąd uznawanych za zbyt zimne, by rekiny mogły w nich przetrwać. (Nagranie wykonano w styczniu 2025 roku.) – Wszyscy trochę drapaliśmy się po głowach, bo chyba nie powinno się spotykać rekinów na Antarktydzie? – wspomina Alan Jamieson, profesor Uniwersytetu Australii Zachodniej i dyrektor Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre. Jak podkreśla prof. Alan Jamieson, to pierwszy przedstawiciel tego gatunku odnotowany w wodach Antarktydy. Rekina zaobserwowano w pobliżu Szetlandów Południowych, na głębokości około 500 metrów, w wodach o temperaturze bliskiej zamarzaniu. Jeśli zastanawiasz się, jak ten rekin mógł przetrwać w jednych z najzimniejszych wód na Ziemi, warto pamiętać, że nie jest to „zwykły” rekin. Somniosus antarcticus są bowiem wyjątkowo przystosowane do ekstremalnych warunków. Pierwszy rekin w wodach Antarktydy Somniosus antarcticus (ang. pacific sleeper sharks, czyli w wolnym tłumaczeniu „rekiny śpiące”), do których należy m.in. słynny rekin grenlandzki, to masywne, powolne drapieżniki zamieszkujące zimne i głębokie wody Arktyki oraz północnego Pacyfiku. Są obserwowane niezwykle rzadko, a ich ekstremalnie wolny metabolizm narzuca im życie na „niskich obrotach”. Na przykład rekin grenlandzki porusza się z prędkością nieprzekraczającą trzech kilometrów na godzinę i rośnie mniej niż jeden centymetr rocznie. Ten niespieszny tryb życia pozwala rekinom śpiącym oszczędzać energię, niezbędną do funkcjonowania w lodowatej wodzie. Co więcej, sprzyja on ich niezwykłej długowieczności. Według niektórych szacunków mogą żyć nawet ponad 400 lat. Niedawne badania genomu tych zwierząt wykazały obecnoś…

rekin-26842f8.jpg
width: 3072
height: 1728

Nasila się anomalia grawitacyjna pod Antarktydą. Nowe analizy zjawiska wykonano wykorzystując fale sejsmiczne
type: item
date: 2026-02-23T14:17:27.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: fizyka
subject: geologia
subject: ziemia
description: Nasza planeta nie jest idealną kulą. Ruch obrotowy wywołuje spłaszczenie na biegunach i wybrzuszenie na równiku. Ziemskie pole grawitacyjne również nie ma kształtu idealnej sfery. Bardziej przypomina ziemniaka z wybrzuszeniami i zagłębieniami. Najsilniejsze tego typu zagłębienie – obszar, w którym pole grawitacyjne jest słabsze – znajduje się pod Antarktydą.
encoded: Antarktyczne Minimum Geoidy (AGL) – tak określa się leżący pod Antarktydą obszar, na którym przyciąganie ziemskie jest słabsze i tworzy coś w rodzaju dziury grawitacyjnej. Tam powierzchnia geoidy, czyli opartego na grawitacji modelu Ziemi, znajduje się poniżej tzw. elipsoidy odniesienia. Ten termin odnosi się do uproszczonego matematycznego modelu kształtu Ziemi – spłaszczonej kuli. Anomalia ta jest tłumaczona przez specyficzne procesy zachodzące w płaszczu Ziemi oraz wpływ zmian w masie lądolodu na przestrzeni tysiącleci. Dziura grawitacyjna Nowe modele, zaproponowane przez dr. Petara Glišovicia i prof. Alessandra M. Fortego z Institut de Physique du Globe de Paris (IPGP) pokazują, jak Antarktyczne Minimum Geoidy ewoluowało w czasie i staje się coraz silniejsze. Zjawisko to napędza powolny, długotrwały ruch skał głęboko pod powierzchnią Ziemi. Zdaniem ekspertów zbadanie tej długoterminowej ewolucji anomalii geoidy jest kluczowe dla zrozumienia dynamiki wnętrza Ziemi. – Podczas gdy większość badań koncentruje się na współczesnych „migawkach” geoidy, my rekonstruujemy zależną od czasu ewolucję najsilniejszego zagłębienia geoidy na Ziemi – Antarktycznego Minimum Geoidy – w ciągu kenozoiku. Ery rozpoczętej około 70 milionów lat temu i trwającej do dziś – napisali badacze we wstępie do artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Scientific Reports”. Wyboista jak ziemniak Zacznijmy od tego, dlaczego wspomniana geoida Ziemi ma wyboisty „ziemniaczany” kształt pola grawitacyjnego. Wynika to z faktu, że grawitacja jest związana z masą, a ta nie jest jednorodna wewnątrz planety. Skały tworzące Ziemię mają różny skład i odmienną gęstość. Różnice te są mierzalne, aczkolwiek nie na tyle duże, byśmy mogli odczuć je na powierzchni planety. Gdyby ktoś chciał przeprowadzić eksperyment i zważył się w miejscach o niskiej i wysokiej wartości grawitacji na Ziemi, różnica wyniosłaby maksymalnie kilka gramów. Nie zmienia to faktu, iż geoida stanowi okno na procesy zachodzące głęboko we wnętrzu…

antarktyda-aab6ccb.jpg
width: 1600
height: 1200

Dlaczego Antarktyda „krwawi”? Wyjaśniono zagadkę czerwonych wodospadów
type: item
date: 2026-02-22T15:02:18.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: badania naukowe
subject: chemia
subject: geologia
subject: lodowce
description: Blood Falls, czyli „Krwawe Wodospady” na czole Lodowca Taylora na Antarktydzie, długo stanowiły zagadkę dla naukowców, ze względu na swój jaskrawoczerwony kolor i nieregularność. O ile kolor wyjaśniono już dawno, to najnowsze badania wreszcie wyjaśniły tę kapryśność.
encoded: Przełom nastąpił dzięki danym zebranym we wrześniu 2018 roku. Zespół badaczy pod kierunkiem Petera T. Dorana z Louisiana State University zarejestrował rzadki, spójny sygnał z trzech różnych systemów pomiarowych: czujników GPS na powierzchni lodowca, kamer poklatkowych oraz termistorów (czujników oporu) w pobliskim jeziorze Bonney. Wyniki tych badań, opublikowane w czasopiśmie „Antarctic Science”, udowadniają bezpośredni związek między nagłymi wypływami czerwonej solanki a fizycznymi zmianami w strukturze lodowca. Okazuje się, że Blood Falls nie jest tylko powierzchniową plamą, lecz widocznym sygnałem głębokich zmian ciśnienia i ruchu wody ukrytej pod lodem. Mechanizm wyrzutu i osiadanie lodowca Najważniejszym odkryciem dokonanym przez zespół Dorana jest powiązanie wypływu solanki z obniżeniem powierzchni lodowca. Dane z odbiornika GPS wykazały, że od 10 września do 22 października 2018 roku powierzchnia lodu obniżyła się o około 15 milimetrów. Ten spadek nastąpił dokładnie w momencie, gdy kamery zarejestrowały rozpoczęcie wypływu „krwawej” wody. Jednocześnie zaobserwowano spowolnienie ruchu lodowca o blisko 10%. Zjawisko to tłumaczy się tym, że wypływająca woda uwalnia ciśnienie nagromadzone u podstawy lodowca. A gdy ciśnienie spada, ciężki lód silniej naciska na skałę macierzystą, co zwiększa tarcie i spowalnia jego przesuwanie się. Proces ten sugeruje, że lodowiec działa jak gigantyczna prasa, która okresowo nie jest w stanie utrzymać uwięzionej pod nim wody. Chemia rdzy i życie w solance Charakterystyczny czerwony kolor wody, który po raz pierwszy odnotowali polarnicy w 1911 roku, jest wynikiem gwałtownej reakcji chemicznej. Woda wydostająca się spod lodowca Taylora jest bogata w żelazo. Gdy tylko zetknie się z powietrzem, następuje proces utleniania, zmieniający barwę cieczy na rdzawą w ciągu zaledwie kilku minut. Sama woda jest w rzeczywistości gęstą solanką, która nie zamarza nawet w ekstremalnie niskich temperaturach Antarktydy. Badania radarowe i elektromag…

krwawe-wodospady-antarktyda-c3cb5ad.jpg
width: 2968
height: 1740

Co kryje się pod lodem Antarktydy? Naukowcy odsłaniają ukryty krajobraz kontynentu
type: item
date: 2026-02-15T11:14:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: badania naukowe
subject: lód
subject: topnienie lodowców
description: Międzynarodowy zespół naukowców przedstawił efekt swoich rewolucyjnych badań nad antarktyczną pokrywą lodową. Stworzona mapa ukazuje niesamowity i różnorodny krajobraz ukryty pod grubymi warstwami zamrożonej wody. Badacze wykorzystali kompletnie nową technikę, która pozwala na zanurzenie się w nieodkryty dotąd świat.
encoded: Antarktyda stanowi przedmiot zainteresowania badaczy już od czasów starożytności, kiedy to rzymski kartograf Pomponiusz Mela umieścił na swoich mapach legendarny kontynent Terra Australis – „Nieznany Południowy Ląd”. Okres najliczniejszych dyskusji i badań nad południowym kontynentem przypadł jednak na XIX wiek. W trakcie tamtego stulecia rosyjska wyprawa – pod kierownictwem Fabiana Bellingshausena – po raz pierwszy okrążyła „szósty kontynent”, oficjalnie odkrywając nieznane wcześniej tereny. Mimo upływu wieków i kolejnych prac naukowych wiedza na temat Antarktydy wciąż pozostaje fragmentaryczna. Ostatnio opublikowane badania odkrywają kolejne tajemnice lodowego lądu – tym razem zaglądając pod jego powierzchnię. Góry, kaniony i doliny schowane pod pokrywą lodową Antarktyda pokryta jest największą na świecie pokrywą lodową, która łącznie zajmuje ok. 14 milionów kilometrów kwadratowych. Dla porównania: powierzchnia lądowa Polski zajmuje nieco mniej niż 312 tysięcy km², a Europy – 10,5 miliona km². Nic więc dziwnego, że tak gigantyczna struktura skrywa pod sobą wiele tajemnic związanych z ukształtowaniem tego południowego kontynentu. Badanie przeprowadzone m.in. przez naukowców z Uniwersytetu Edynburskiego ujawniło nieznane dotąd elementy rzeźby terenu, które wpływają na przepływ antarktycznego lodu. Wśród odkryć znajduje się ponad 30 tys. wzgórz, których wysokość sięga co najmniej 50 metrów. Tyle samo mierzy głębokość odnalezionego przez badaczy kanionu. Skryta pod lodem dolina cechuje się ponadto 6-kilometrową szerokością oraz 400-kilometrową długością. Innowacyjna metoda eksploracji Do tej pory podczas mapowania struktur znajdujących się pod antarktycznym lodem wykorzystywano specjalne radary, ciągnięte za skuterami śnieżnymi lub podwieszane pod samolotami przelatującymi nad południowym kontynentem. Taka metoda, choć skutecznie ukazuje to, co znajduje się bezpośrednio pod badaczem, ma swoje ograniczenia polegające na fragmentarycznej eksploracji. Radar potrafi uchwy…

GettyImages-121716604-a659e79.jpg
width: 3500
height: 2333

Polska Stacja Antarktyczna poszukuje… informatyka i szefa kuchni. Ruszyła niezwykła rekrutacja
type: item
date: 2026-01-26T06:35:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: badania naukowe
subject: naukowcy
subject: praca za granicą
description: To jedna z najbardziej niezwykłych ofert pracy na świecie. Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego potrzebuje ludzi gotowych zamieszkać na jakiś czas na krańcu świata. Trwa rekrutacja do kolejnej wyprawy. Czas na decyzję upływa 18 lutego.
encoded: Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego jest całoroczną jednostką naukowo-badawczą nazywaną nieformalnie polską „ambasadą” w Antarktyce. Jak wygląda codzienność na polskiej stacji badawczej w Antarktyce? Stacja rozpoczęła swoją działalność blisko pół wieku temu na wyspie Króla Jerzego, należącej do archipelagu Szetlandów Południowych. Obecnie jest jedną z około czterdziestu tego typu placówek działających w rejonie Antarktyki. Ze względu na odosobnione położenie oraz bywającej skrajnie trudnej pogodzie, stacja wymaga stałej obecności ludzi. Polscy polarnicy nieustannie realizują tam szeroko zakrojone programy naukowe. Stacją kierują Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk (IBB PAN). Aby jednostka mogła sprawnie funkcjonować, na miejscu przebywają nie tylko naukowcy. Niezbędny jest również personel, który zapewnia wsparcie logistyczne i dba o właściwe działanie całej bazy. I właśnie tacy ludzie są teraz poszukiwani do kolejnej ekspedycji. Kto jest poszukiwany? IBB PAN poszukuje członków dwóch zespołów. Pierwszym jest „grupa zimująca”, która będzie pracować w stacji przez okres całego roku – od listopada/grudnia do listopada kolejnego roku). Potrzebni są m.in.: Kierownik wyprawy; Energetyk/Elektryk – będzie odpowiedzialny za m.in. nadzór nad prawidłową pracą elektrowni Stacji, konserwacja, przeglądy i naprawy agregatów prądotwórczych, nadzór nad przepompownią i stacją paliw; Mechanik maszyn budowlanych – odpowiedzialny m.in. za konserwację i remonty ciężkiego sprzętu przeprawowego czy skuterów śnieżnych i pojazdów samochodowych; Administrator systemów IT/Informatyk (w zakres obowiązków wchodzi również obsługa łączności radiowej i satelitarnej); Lekarz/Ratownik medyczny/Pielęgniarz; Operator łodzi – zodiak driver. Z kolei do grupy „letniej”, pracującej w stacji od listopada do końca marca/kwietnia potrzeba: Szefa kuchni; Pomocy kuchennej/Opiekuna części socjalnej; Obserwatora ds. gatunków obcych i antropopresji; Operatora PTS / łodzi z silniki…

stacja-87e5bb7.jpg
width: 1575
height: 1050

Niektóre pingwiny wygrywają ze zmianami klimatu na Antarktydzie. Słodko-gorzkie informacje
type: item
date: 2026-01-21T11:56:25.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: zmiany klimatyczne
description: Pingwiny na Antarktydzie rozpoczynają swój sezon lęgowy nawet 24 dni wcześniej niż jeszcze dekadę temu – przynajmniej te, które nie potrzebują lodu. To desperacka próba reakcji na szalejące zmiany klimatyczne. Kto wygrywa, a kto przegrywa?
encoded: Badacze z Uniwersytetu Oksfordzkiego z organizacji Penguin Watch przez dziesięć lat pieczołowicie śledzili sezony lęgowe antarktycznych pingwinów. Okazało się, że zmieniające się w zastraszającym tempie warunki lodowego kontynentu służą niektórym gatunkom ptaków, ale inne skazują na zagładę. Pingwiny antarktyczne przyspieszają sezon lęgowy o 24 dni Wyniki badania odbywającego się w latach 2012–2022 ujawniły bezprecedensowe przesunięcie w czasie sezonu lęgowego trzech gatunków pingwinów: białookiego (Pygoscelis adeliae), maskowego (Pygoscelis antarcticus) oraz białobrewego (Pygoscelis papua). Największe zmiany zaobserwowano u pingwinów białobrewych, które rozpoczynają sezon lęgowy średnio o 13 dni wcześniej na dekadę – w niektórych koloniach nawet o 24 dni. Pingwiny białookie i maskowe przyspieszyły okres lęgowy średnio o 10 dni. Tak szybka zmiana fenologiczna nie była dotąd odnotowana u żadnego innego ptaka ani kręgowca. Czy to zwiastun ekologicznej katastrofy? Czemu tak się stało? Naukowcy postanowili to sprawdzić. Wykorzystali dane z 77 kamer poklatkowych rozmieszczonych w 37 koloniach pingwinów na Antarktydzie i subantarktycznych wyspach. Każda kamera była wyposażona w termometr, co pozwoliło śledzić zmiany temperatury w koloniach. Okazało się, że kolonie pingwinów ocieplają się średnio o 0,3°C rocznie – to czterokrotnie szybciej niż wynosi średnia dla Antarktydy (0,07°C rocznie). Taka dynamika sprawia, że są to jedne z najszybciej ocieplających się siedlisk na Ziemi. Naukowcy ostrzegają, że zmiany te mogą prowadzić do zaburzenia dostępności pożywienia oraz wzrostu konkurencji międzygatunkowej. Pingwiny białobrewe, jako gatunek oportunistyczny, mogą zyskać na tych zmianach. Koszt poniosą jednak bardziej wyspecjalizowane, zależne od obecności lodu morskiego i dostępności kryla ptaki – a takimi są pingwiny białookie i maskowe. Które pingwiny mogą wyginąć najszybciej? Pingwiny maskowe żywią się wyłącznie krylem. Ten jest coraz trudniej dostępny, więc już teraz wykaz…

GettyImages-682873959-a298c28.jpg
width: 7732
height: 5155

Cieśnina Drake’a jest jak „gigantyczny mikser”. Panują tu najtrudniejsze warunki pogodowe na Ziemi
type: item
date: 2026-01-08T09:58:12.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: antarktyda
subject: argentyna
description: Pomiędzy Ameryką Południową a Antarktydą rozciąga się jeden z najbardziej niebezpiecznych akwenów świata – Cieśnina Drake’a. Silne wiatry zachodnie i spotkanie mas wód oceanicznych powodują tu powstawanie fal sięgających nawet kilkunastu metrów oraz gwałtownych sztormów.
encoded: Spis treści: Odkrycie Cieśniny Drake’a Ekstremalne warunki pogodowe Tajemnice głębin Jakie znaczenie ma dzisiaj Cieśnina Drake’a Jak dotrzeć z Polski do Cieśniny Drake’a? Cieśnina Drake’a to miejsce, w którym zderzają się wody Atlantyku i Pacyfiku, tworząc niezwykle silne prądy morskie. To jeden z najbardziej niespokojnych akwenów na Ziemi, gdzie pogoda potrafi zmieniać się w ciągu minut. Odkrycie Cieśniny Drake’a Cieśnina zawdzięcza nazwę angielskiemu żeglarzowi Francisowi Drake’owi. Choć sam Drake nie przepłynął przez ten akwen, jego ekspedycja w 1578 roku odkryła, że Przylądek Horn nie stanowi końca lądu i że rozciąga się za nim otwarte morze. Jako pierwszy Cieśninę Drake’a pokonał w 1616 roku statek Eendracht, nawigowany przez kapitana Willema Corneliszoona Schoutena. Odkrycie przez Europejczyków tego połączenia morskiego miało olbrzymie znaczenie dla handlu, będąc jednocześnie przełomem w historii nawigacji. Przez kolejne stulecia statki handlowe, podróżnicze i wojenne korzystały z Cieśniny Drake’a, pomimo panujących tu ekstremalnych warunków. Dopiero zbudowanie Kanału Panamskiego w 1914 roku zmniejszyło znaczenie południowego połączenia Atlantyku z Pacyfikiem. Ekstremalne warunki pogodowe Cieśnina Drake’a jest uznawana za miejsce, gdzie panują najtrudniejsze warunki pogodowe na Ziemi. Sztormy są tutaj codziennością. Fale osiągają wysokość nawet 15 metrów, a prędkość wiatru przekracza 100 km/godz. Za tak ekstremalne zdarzenia odpowiadają silne wiatry zachodnie, które swobodnie krążą wokół Antarktydy. Eksperci porównują wody Cieśniny Drake’a do gigantycznego miksera, gdzie oceaniczne prądy i wichry nieustannie się ścierają. Głębokie fale, przypominające ruchome góry, powstają dzięki zderzającym się masom wody i brakowi lądu, który mógłby je zatrzymać. Woda w Cieśninie Drake’a jest lodowata, a temperatura powietrza rzadko przekracza kilka stopni Celsjusza, nawet latem. To połączenie sprawia, że przeprawa przez ten akwen to wyzwanie zarówno dla statków, jak i dla …

Ciesnina-Drakea-0b6db0c.jpg
width: 6192
height: 4128

Marek Kamiński wraca na bieguny – tym razem z 18-letnim synem. Polski podróżnik po 30 latach ponownie przemierza całą Ziemię
type: item
date: 2025-12-23T13:54:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: antarktyda
subject: biegun północny
subject: biegun południowy
subject: dalekie podróże
subject: marek kamiński
subject: między biegunami
subject: ojciec
subject: podróże
description: Marek Kamiński to podróżnik ekstremalny i absolutny rekordzista. Jako pierwszy człowiek na Ziemi zdobył oba bieguny samotnie, bez żadnej pomocy. Po 30 latach od tego wydarzenia wyruszył z synem w nową podróż, by sprawdzić, jak zmienił się świat – i my sami. Gdzie jest teraz?
encoded: 9 grudnia 2025 roku Marek Kamiński rozpoczął roczną ekspedycję z bieguna południowego na biegun północny. Projekt Pole2Pole podzielony jest na 12 etapów, z których każdy dotyczy jednego z wyzwań współczesnego człowieka: samotności, pamięci, klimatu, technologii, odporności, długowieczności czy wspólnoty. Gdy to czytasz, jest właśnie w trakcie 111-kilometrowego marszu przez Antarktydę. Polski podróżnik powtarza swój wyczyn W 1995 roku Marek Kamiński został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa: jako pierwszy na świecie zdobył oba bieguny Ziemi bez pomocy z zewnątrz. I to oba w przeciągu jednego roku! 23 maja 1995 „odwiedził” – chociaż słowo to nie oddaje powagi wyprawie – biegun północny, a 27 grudnia 1995 roku biegun południowy. 30 lat później powtarza swój wyczyn – daje sobie rok, by przemierzyć trasę z jednego bieguna na drugi. Jego szlak – na którego początku towarzyszy mu wyłącznie syn Kay – prowadzić będzie przez najbardziej kontrastowe miejsca na Ziemi. Od Antarktydy, przez Patagonię, Atacamę i Amazonię, po Spitsbergen, Grenlandię i Kanadę – każde z tych miejsc stanie się metaforą realnych problemów, z którymi mierzymy się jako społeczeństwo. Po co jeszcze raz zdobywać bieguny? Dzisiaj Marek Kamiński nie jedzie po rekord, ale po odpowiedzi. Chce zobaczyć, jak przez 30 lat zmienił się świat, co oferuje nowoczesna technologia, z jakimi problemami zmagają się ludzie oraz – przede wszystkim – poznać własne granice. W 2026 rok będzie wchodził na biegunie: 31 grudnia planowane jest jego zdobycie. – Chciałbym wejść w nowy rok z poczuciem porządku. Że droga, którą przeszliśmy, miała sens i że decyzje podjęte po drodze były właściwe. Na biegunie południowym nie ma miejsca na iluzje – warunki szybko weryfikują wszystko. Jeśli docierasz tam w zgodzie z tym, co robisz, nowy rok może się zacząć od solidnych podstaw – życzy sobie Marek Kamiński. Nie chodzi o bieguny, ale o to, co „pomiędzy” 12 etapów ekspedycji to 12 różnych odpowiedni na pytanie, kim staje się człowiek w św…

FABRIC-KOLAZ-32-37-d33f733.jpg
width: 2700
height: 1800

Antarktydę przecinały kiedyś rzeki. Miliony lat temu wyrzeźbiły tamtejszy krajobraz
type: item
date: 2025-10-08T11:00:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: Edukacja
subject: lód
subject: rzeki
subject: Travel
description: Dziś Antarktyda kojarzy się z bezkresnym lodem, ale miliony lat temu wyglądała zupełnie inaczej. Jej powierzchnię przecinały rzeki, które rzeźbiły doliny i wąwozy. Teraz, dzięki nowoczesnym technologiom, naukowcy odkryli ten ukryty pod Wschodnim Lądolodem Antarktycznym krajobraz.
encoded: W tym artykule: Lód pokrywa aż 98% Antarktydy Krajobraz pod lądolodem Trzy rzeki zapomnianego świata Krajobraz „ukryty na widoku” Lód kojarzy nam się z twardymi kostkami zamrożonej wody albo nieruchomą taflą jeziora. Zimą, przy odpowiednim mrozie, lód skuwa również rzeki. Jednak już lodowce mają zdolność poruszania się i przemieszczania. Zajmują one aż jedną dziesiątą powierzchni lądu na Ziemi. Są kluczowym elementem ziemskiego systemu klimatycznego. Lód pokrywa aż 98% Antarktydy Największe skupiska lodu to lądolody, czyli lodowce kontynentalne. Wśród nich rekordowo duży jest Wschodni Lądolód Antarktyczny (ang. East Antarctic Ice Sheet, EAIS). Ten lądolód ma powierzchnię aż 14 mln km2 i grubość prawie dwóch kilometrów. Ta pokrywa lodowa jest tak gigantyczna, że gdyby w całości się rozpuściła, poziom wody w oceanach podniósłby się aż o 50–60 m. Dziś lód pokrywa aż 98% powierzchni Antarktydy. I od dawna aktywnie wpływa na to, co dzieje się na szóstym ziemskim kontynencie. Kilka lat temu zespół naukowców pod kierunkiem Lauren Simkins wykazał, że 15 tys. lat temu pod lądolodem wschodnim znajdował się system rzek odprowadzających wodę z lądolodu. W zeszłym roku zaś okazało się, że pod jego zachodnią częścią płynie rzeka długości 460 km. Krajobraz pod lądolodem Jak Antarktyda wyglądała wiele milionów lat temu? Na to pytanie odpowiedź znalazł zespół badaczy kierowany przez Stewarta Jamiesona z Uniwersytetu w Durham w Wielkiej Brytanii. Naukowcy wykorzystali satelity i radar, by stworzyć mapę obszaru o powierzchni 32 tys. km2, znajdującego się pod Wschodnim Lądolodem Antarktycznym. Głęboko pod lodem Antarktyki znaleziono ukryty świat. To nieznany wcześniej ekosystem, w którym istnieje życie Naukowcy wwiercili się pół kilometra pod lodowiec na półkuli południowej. Odkryli tam komorę przypominającą katedrę, a w niej setki organizmów żywych. To kolejny znak, że dopiero zaczy... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gleboko-pod-lodem-anta…

Antarktyde-przecinaly-kiedys-rzeki-3bac36a.jpg
width: 4734
height: 3126

Pęka królowa mórz – rozpada się największa na świecie góra lodowa. Wkrótce może zniknąć
type: item
date: 2025-09-03T13:02:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: góra lodowa
subject: zmiany klimatyczne
description: Jedna z najstarszych i największych gór lodowych, jakie kiedykolwiek oderwały się od Antarktydy, po 40 latach może zakończyć swoją podróż. Królowa zimnych mórz zaczyna pękać i może zniknąć nawet w ciągu kilku tygodni.
encoded: „Megagóra” lodowa znana jako A23a jeszcze niedawno była większa, niż cała aglomeracja Londynu. Uwagę zwracał też jej ciężar – stanowiła niemal bilion ton zamarzniętej słodkiej wody. Coś jednak zaczęło się zmieniać: obecnie ma mniej niż połowę swojego pierwotnego rozmiaru. Królowa Antarktyki 1986 – w tym roku A23a odłączyła się od szelfu Antarktydy. Jej podróż nie trwała jednak zbyt długo: niegotowa do podróży, dosyć szybko osiadła na dnie Morza Weddella i utknęła tam na niemal 30 lat. Przymusowa odsiadka zakończyła się w 2020 r., kiedy udało jej się oderwać i wpaść w wir Prądu Okołobiegunowego Arktycznego. Ten zaczął wynosić ją w kierunku południowego Atlantyku. To najpotężniejszy oceaniczny prąd strumieniowy na świecie. Przypominamy, że mowa była o bryle, która liczyła sobie 3360 kilometrów kwadratowych. To 6,5 Warszaw lub… cała Majorka. Kurs kolizyjny z Wielką Brytanią Góra lodowa przez jakiś czas bezpośrednio zagrażała Wielkiej Brytanii. Prąd wynosił ją w stronę Georgii Południowej, brytyjskiej wyspy położonej na Oceanie Atlantyckim. Obawiano się, że jej uderzenie w wyspę może utrudnić życie ogromnym koloniom pingwinów i fok. W przeszłości mniejsze bloki lodu osiadały w tym miejscu, przez co zwierzęta nie mogły karmić swoich młodych. Tak się jednak nie stało. Góra nabrała prędkości i okrążyła wyspę, a teraz kieruje się dalej na północ. Niekiedy pokonuje nawet 20 kilometrów dziennie. Long live the Queen Grozi nam jednak lodowe bezkrólewie. Ze zdjęć satelitarnych wykonanych dzięki europejskiemu programowi obserwacji Ziemi Copernicus wynika, że A23a sensacyjnie zmniejszyła swoją powierzchnię. W ostatnich tygodniach odrywają się od niej ogromne kawałki lodowej masy, a sama góra zajmuje obecnie powierzchnię 1770 kilometrów kwadratowych, czyli mniej niż połowę swojego pierwotnego rozmiaru. Nadal jest jednak niezwykle imponująca. W najszerszym punkcie liczy sobie 60 kilometrów, a otaczające pokruszone kawałki lodu są tak duże, że mogą stanowić zagrożenie dla statków. Cz…

GettyImages-2195644975-9a9c962.jpg
width: 3600
height: 2401

Historyczny sukces Polki. Stanie na czele rady zarządzającej logistyką badań w Antarktyce
type: item
date: 2025-08-28T12:15:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Ludzie
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: polacy
description: To przełomowe wydarzenie dla polskich badań polarnych. Po raz pierwszy przedstawicielka naszego kraju objęła funkcję przewodniczącej międzynarodowej organizacji zarządzającej logistyką badań w Antarktyce.
encoded: Agnieszka Kruszewska została wybrana na szefową międzynarodowej rady COMNAP zarządzającej logistyką narodowych programów antarktycznych z całego świata. To historyczny moment, gdyż po raz pierwszy w tej roli pojawiła się Polka, stając się także jedną z nielicznych kobiet, kierujących organizacją, która zajmuje się logistyką i wsparciem nauki na najzimniejszym kontynencie świata. Kim jest Agnieszka Kruszewska? Polka w Antarktyce Agnieszka Kruszewska z wykształcenia jest prawniczką i menadżerką. Od 13 lat, z ramienia Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, odpowiada za zarządzanie Polską Stacją Antarktyczną im. Henryka Arctowskiego, zlokalizowaną na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych – jednym z najgęściej „zaludnionych” przez ludzi obszarów Antarktyki. To miejsce szczególne, gdzie obok siebie działa kilkanaście stacji różnych państw, sprzyjając współpracy międzynarodowej. Dla Kruszewskiej kierowanie placówką to nie tylko praca, ale także pasja i misja. — Mam poczucie, że jako państwo jesteśmy tam obecni w ważnym celu — przyznała. Podkreśliła też, że zarządzanie całoroczną stacją badawczą w jednym z najbardziej niedostępnych miejsc na Ziemi można porównać do kierowania bazą kosmiczną. — Od planowania transportu i doboru załogi, przez utrzymanie infrastruktury w ekstremalnych warunkach, po procedury bezpieczeństwa i koegzystencję z dziką przyrodą — stacja polarna to organizm, który musi funkcjonować w pełni samowystarczalnie — wyjaśniła. Poza działalnością na Arctowskim, Kruszewska od dekady zasiada w zarządzie Polskiego Konsorcjum Polarnego i należy do Komitetu Badań Polarnych PAN. Została również ujęta w międzynarodowym zestawieniu 100 polarniczek opracowanym przez sieć Women in Polar Science and Support. Teraz staje przed kolejnym, jeszcze większym wyzwaniem. Polka na czele COMNAP. Co oznacza ten wybór dla badań w Antarktyce? Agnieszka Kruszewska została wybrana na przewodniczącą COMNAP (Council of Managers of National Antarcti…

polka-39dfe3f.jpg
width: 1520
height: 1240

Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
type: item
date: 2025-08-27T08:02:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: turystyka
subject: wycieczki
description: Antarktyda uważana jest za jeden z ostatnich nietkniętych obszarów dzikiej przyrody. Chociaż zmiany klimatu powodowane przez człowieka odciskają na niej piętro, to do worka naszych grzechów musimy dorzucić coś jeszcze. Rozkwit turystyki i rozwój ośrodków badawczych przyczyniają się do niespotykanego wcześniej wzrostu poziomu zanieczyszczeń na tym niezwykłym kontynencie.
encoded: Badacze z Niemiec, Holandii i Chile wykonali tytaniczną pracę: poświęcili 4 lata na przemierzenie 2 tys. km Antarktydy. Wszystko po to, by oszacować poziom aktualnych zanieczyszczeń. Zebrane wyniki okazały się alarmujące. Antarktyda już nie tak dziewicza Naukowcy opublikowali swój raport w czasopiśmie „Nature Sustainability”. Sprawdzili oni, że na terenach, na których coraz częściej przebywają ludzie, stężenie toksycznych metali (np. ołowiu, miedzy czy niklu) jest 10 razy wyższe niż 40 lat temu. Ma to związek z tym, że jeszcze w latach 90. na Antarktydzie spotkać można było około 8 tys. osób rocznie. W 2024 roku było to już niemal 125 tys. Nawet ostrożne prognozy zakładają, że do 2034 roku liczba turystów może wynieść nawet 450 tys. rocznie. Ludzie niszczą Biegun Południowy W raporcie możemy przeczytać, że rosnąca obecność ludzi na Antarktydzie budzi niepokój w kontekście zanieczyszczeń powstałych przy spalaniu paliw statków, samolotów czy samochodów. Najbardziej alarmującym zjawiskiem jest jednak sadza. Jak sama nazwa wskazuje osadza się ona na śniegu, a ten staje się przez nią ciemniejszy. Odbija przez to mniej światła, a w efekcie śnieg szybciej ulega topnieniu. Turyści na Antarktydzie Tylko w ostatnim roku 55 biur turystycznych zorganizowało 570 wycieczek na Antarktydę. Podróżowało z nimi ponad 118 tys. osób, z których 80 tys. zeszło na ląd. Niedawno zimny kontynent odwiedził nawet polski stand-uper, Piotr Szumowski, by dać tam pierwszy w historii komediowy występ. Naukowcy przestrzegają jednak, że turyści są dewastującą siłą. Nie tylko roznoszą zanieczyszczenia, ale także płoszą zwierzęta Antarktydy czy depczą delikatne rośliny. Szczególnie groźna może być wizja przywiezienia z innego kontynentu inwazyjnych gatunków zwierząt czy chorób. Szacuje się, że jeden turysta na Antarktydzie generuje 5,44 ton CO2. Według autorów raportu może być to ekwiwalent przyspieszenia topnienia nawet 100 ton śniegu. Być może warto więc opanować turystyczne zapędy i pozostawić Biegu…

GettyImages-597272245-2212dc0.jpg
width: 5472
height: 3648

Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej. Powstają laboratoria, kwatery i… siłownia
type: item
date: 2025-08-22T09:46:42.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antarktyda
subject: badania
subject: polska
subject: rozwój
description: Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej trwa pełną parą. Już niebawem wzbogaci się ona o nowe kwatery dla naukowców, nowoczesne laboratoria umożliwiające zaawansowane badania oraz inne obiekty zwiększające komfort pracy. To dla badaczy drugi dom 14 tys. kilometrów od kraju.
encoded: Polska misja na Antarktydzie trwa już niemal 50 lat. Prawie pół wieku temu powstała tam Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego, a od kilku lat baza ta ulega unowocześnieniu. Powstaną nowe laboratoria i kwatery, do których stworzenia zobowiązują Polskę traktaty międzynarodowe. Jak idą prace w tym niezwykle trudnym środowisku? Ekstremalne warunki nie sprzyjają budownictwu Pół wieku funkcjonowania Polskiej Stacji Antarktycznej w skrajnie niekorzystnych warunkach klimatycznych doprowadziło do zużycia budynków. Mimo starań pracujących tam naukowców stacja wymagała rozbudowy, by nie tylko stworzyć możliwość nowoczesnych badań, ale także zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom wypraw. – Budynek mieszkalny stacji znalazł się zaledwie 2 metry od brzegu. To zaczęło stwarzać realne zagrożenie dla przebywających tam ludzi oraz dla infrastruktury – powiedziała PAP zarządzająca stacją Agnieszka Kruszewska z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Nowoczesne polskie centrum badań Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pięćdziesiąte urodziny stacji (a te wypadają w lutym 2027 roku) naukowcy będą już świętować w nowym budynku. Baza całej konstrukcji, która będzie wynosić budynek na 3 metry ponad poziom gruntu, jest już gotowa. Uczestnicy misji czekają jeszcze na moduły, które mają dopłynąć w listopadzie. Dzięki temu przez najbliższe arktyczne lato (czyli polską jesień i zimę) uda się osiągnąć stan surowy zamknięty. Agnieszka Kruszewka podaje, że nowy budynek ma powierzchnię ok. 1,5 tys. metrów kwadratowych, jest nowoczesny i spełnia wszelkie kryteria potrzeb badawczych i bytowych XXI wieku. Szczególną poprawę odczują naukowcy zimujący na stacji: ich kwatery zostaną wyposażone w budzące zachwyt okna wychodzące na zatokę, a cały obiekt w siłownię i bibliotekę. Sala jadalna wreszcie ma umożliwiać jednoczesne wydawanie posiłków dla wszystkich mieszkańców, którzy wciąż są rekrutowani. Budżet modernizacji stacji wynosi ponad 170 milionów złotych. Polska w Układzie Antarktycznym Polska St…

GettyImages-657133472-7df8e05.jpg
width: 5184
height: 3456

Polacy odkryli szczątki zaginionego polarnika – „Najbardziej nietypowe badania w mojej karierze”
type: item
date: 2025-08-12T10:45:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Traveler
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: archeologia
subject: naukowcy
description: Szczątki brytyjskiego badacza Dennisa „Tinka” Bella odkryli przypadkowo polscy polarnicy z Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego. Bell zaginął w 1959 roku. – To najbardziej nietypowe badania w mojej dotychczasowej karierze – powiedział jeden z członków ekspedycji archeologicznej.
encoded: Spis treści: „Najbardziej nietypowe badania” Co udało się odkryć? Nie ma wątpliwość, kim był zmarły Na zagadkowe artefakty i ludzkie kości natknęli się w styczniu 2025 roku członkowie grupy 49. Polskiej Wyprawy Antarktycznej. Ich bazą jest Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego usytuowana nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w archipelagu Szetlandów Południowych Natychmiast podjęto decyzję o zorganizowaniu wizji lokalnej przez specjalistów, zanim teren pokryje się śniegiem. Powstała grupa, w której składzie znaleźli się również archeolodzy. „Najbardziej nietypowe badania” – Bez wątpienia to najbardziej nietypowe badania w mojej dotychczasowej karierze. Choć mam doświadczenie polarne – w tym archeologiczne – ale nie miałem dotąd doświadczenia w archeologii glacjalnej – przekazał National Greographic Polska prof. Piotr Kittel, archeolog i geomorfolog, z Uniwersytetu Łódzkiego, który uczestniczył w ratowniczych badaniach archeologicznych. Oprócz niego w zespole znaleźli się antropolożka dr Paulina Borówka z Uniwersytetu Łódzkiego, glacjolog dr Dariusz Puczko z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, archeolog dr Artur Ginter z Uniwersytetu Łódzkiego oraz geodeta Artur Adamek. Szczątki feralnego polarnika wytopiły się z lodowca, ale co ciekawe miejsce znalezienia jego szczątków, nie jest lokalizacją, w której zaginął. Lodowce, pod wpływem grawitacji, przemieszczają swoją masę lodu. Co udało się odkryć? Badacze podeszli do dokumentacji znaleziska w bardzo skrupulatny sposób. Zebrany materiał umieszczono w jednorazowych, ponumerowanych torbach inwentarzowych. Każdy odnaleziony artefakt i ludzkie kości zostały zadokumentowane fotograficznie i umieszczone przestrzennie dzięki sprzętowi GPS RTK. W ten sposób powstał szczegółowy model 3D. Naukowcy posiłkowali się też bezzałogowymi statkami powietrznymi, czyli dronami. Badacze nie zakładali wykopu archeologicznego. – Szczątki leżały głównie bezpośrednio na lodowcu, ewentualnie na niewielkiej, kilkucentymetr…

dennis-19acc2a.png
width: 900
height: 600

Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
type: item
date: 2025-07-28T05:59:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: klimat
subject: pustynie
description: Pustynie lodowe to miejsca, gdzie srogi klimat jest skrajnie nieprzyjazny człowiekowi. Temperatury osiągają tam tak niską wartość, że nie sposób zmierzyć ich tradycyjnym termometrem rtęciowym. Roślinność praktycznie tam nie występuje, a uboga fauna ogranicza się tylko do nielicznych gatunków drapieżników. Gdzie występują pustynie lodowe? Jak wygląda życie na tych obszarach? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Lodowe piekło na Ziemi Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Ekstremalne warunki klimatyczne ukształtowały unikatowe środowisko Są miejsca na Ziemi, gdzie temperatura nigdy nie osiąga dodatnich wartości, a w zasięgu wzroku znajduje się tylko wszechobecna pokrywa lodowa. Gdzie siła wiatru wykracza poza górną wartość skali Beauforta, a skąpe opady mają wyłącznie postać śniegu. Gdzie jedynymi ludźmi są naukowcy, badający te skrajnie nieprzyjazne miejsca. To właśnie pustynie lodowe. Lodowe piekło na Ziemi Mówiąc o pustyni lodowej, na myśli trzeba mieć unikatową formę biomu pustynnego, która kształtuje się w strefie podbiegunowej, w warunkach ekstremalnego klimatu polarnego. To obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, pokryty lądolodem o grubości nawet kilku kilometrów. Pustynie lodowe swoim zasięgiem obejmują dwa obszary ziemskie: Arktykę i Antarktydę. Pustynia lodowa Arktyki Na półkuli północnej obszar pustyni lodowej rozciąga się na najbardziej wysuniętych na północ częściach Kanady, Stanów Zjednoczonych, Grenlandii, Islandii, Finlandii, Szwecji, Rosji i Norwegii. Obejmuje także pokryty lodem Ocean Arktyczny. Powszechnie występuje tam wieczna zmarzlina (obszar, którego temperatura utrzymuje się poniżej 0 stopni Celsjusza przez co najmniej dwa lata), a sezonowo pojawia się także pokrywa śnieżna. Pustynia lodowa Antarktydy Na półkuli południowej, ekstremalnie niegościnna pustynia lodowa pokrywa prawie cały obszar Antarktydy i część pokrytego lodem Oceanu Południowego. Pokrywa lodowa zajmuje około 98% powierzchni kontynentu. W najgrubszym punkcie osiąga około 4,9 km grubości. Tamtejsze ekosystemy lądowe są znacznie mniej zróżnicowane niż występujące na półkuli północnej. Wynika to z faktu, że w przeciwieństwie do Arktyki, Antarktyda rozciąga się niemal koncentrycznie wokół bieguna południowego i nie ma geograficznego połączenia lądowego z żadnym kontynentem. Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Klimat pustyń lodowych należy do na…

pustynie-lodowe-80618de.jpg
width: 1000
height: 563

Impulsy spod lodu na Antarktydzie łamią znane prawa fizyki
type: item
date: 2025-06-16T10:48:01.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: antarktyda
subject: badania naukowe
subject: fizyka
subject: kosmos
subject: odkrycia
description: Podczas poszukiwania neutrin fizycy natrafili na nietypowe sygnały radiowe, emitowane z głębi antarktycznego lodu. Eksperyment ANITA zarejestrował fale, których pochodzenie wciąż pozostaje tajemnicą – być może są dowodem na istnienie nieznanych nauce cząstek subatomowych.
encoded: Spis treści Niewytłumaczalne sygnały z głębi lodu zaskoczyły fizyków Neutrina – najbardziej nieuchwytne cząstki we Wszechświecie Co to jest eksperyment ANITA i jak działa? Detektor cząstek kosmicznych na Antarktydzie zarejestrował serię dziwnych sygnałów, które przeczą obecnemu stanowi wiedzy na temat fizyki cząstek – poinformowała międzynarodowa grupa badawcza z udziałem naukowców z uniwersytetu Penn State. Nietypowe impulsy radiowe zostały wykryte przez eksperyment ANITA (Antarctic Impulsive Transient Antenna) – zestaw instrumentów umieszczanych na balonach unoszących się wysoko nad Antarktydą. Niewytłumaczalne sygnały z głębi lodu zaskoczyły fizyków ANITA ma wykrywać fale radiowe powstające podczas bombardowania atmosfery przez promieniowanie kosmiczne. Tajemnicze sygnały, zamiast odbijać się od lodu, zdawały się dochodzić spod horyzontu. Tego kierunku nie da się wyjaśnić w ramach obecnej wiedzy fizycznej. Wynik może sugerować istnienie nieznanych dotąd cząstek lub ich interakcji, jak twierdzą naukowcy. Fale radiowe dochodziły spod lodu i były emitowane w specyficznym kierunku, pod ostrym kątem. Kosmiczne cząstki, które je wywołały, musiały przebić się przez skały, zanim dotarły do detektora. Skały Antarktydy powinny spowodować pochłonięcie sygnału radiowego i uczynić go niewykrywalnym. Dlaczego tak się nie stało – pozostaje zagadką. Neutrina – najbardziej nieuchwytne cząstki we Wszechświecie Sygnały wykryto podczas poszukiwania neutrin – cząstek zdolnych do przenikania przez materię. To cząstki bez ładunku i o najmniejszej masie spośród wszystkich cząstek subatomowych, powszechnie występujące we Wszechświecie. Zazwyczaj emitowane są przez źródła o wysokiej energii, takie jak gwiazdy, supernowe czy nawet Wielki Wybuch. Problem polega jednak na tym, że bardzo trudno je wykryć. Stephanie Wissel, profesorka fizyki, astronomii i astrofizyki, współautorka odkrycia, mówi: „Neutrina mogą ujawnić więcej informacji o wydarzeniach kosmicznych niż nawet najpotężniejsze tele…

strange-radio-pulses-d-e69c3b7.jpg
width: 1500
height: 1125

Ten mały podróżnik zaskoczył świat. Znalazł się 4 tys. km od domu
type: item
date: 2025-04-24T09:22:43.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: pingwiny
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Pingwiny białookie potrafią pokonywać ogromne dystanse, ale ten osobnik – dosłownie – przepłynął sam siebie. Mieszkaniec Antarktydy trafił aż do wybrzeży Nowej Zelandii. Co sprawiło, że znalazł się tak daleko od domu?
encoded: W tym artykule: Pingwin z Antarktydy dopłynął do Nowej Zelandii Pingwiny, a zmiany klimatyczne Ta historia brzmi jak gotowy scenariusz na familijny film – z pingwinem białookim w roli głównej. Choć gatunek ten na co dzień zamieszkuje Antarktydę, jeden z jego przedstawicieli najwyraźniej zszedł z kursu. Został odnaleziony tysiące kilometrów od swojego naturalnego środowiska, u wybrzeży nowozelandzkiej Wyspy Południowej. Nietypowego podróżnika zauważył Harry Singh, który w rozmowie z NBC przyznał, że ptak nie miał widocznych obrażeń. Był jednak wyraźnie zmęczony i głodny. Nie ma w tym nic dziwnego. Pingwiny białookie potrafią co prawda oddalić się od miejsca osiedlenia nawet o 1200 kilometrów, ale ten osobnik mógł w swojej wędrówce z Antarktydy pokonać niemal 4 tysiące kilometrów. Grupa dzieci przypadkiem odkryła nowy gatunek prehistorycznego pingwina. Był olbrzymi Paleontolodzy mają nadzieję, że odkrycie nieznanego do tej pory gatunku pozwoli im lepiej zrozumieć ewolucję pingwinów. Pingwin z Antarktydy dopłynął do Nowej Zelandii Pingwiny białookie nie są stałymi bywalcami w Nowej Zelandii. Pingu, bo tak nazwali zgubę mieszkańcy Birdligs Flat, to zaledwie trzeci zaobserwowany okaz w historii. Pierwszy żywy pingwin dopłynął do nowozelandzkich wybrzeży w 1993 r. Wcześniej w 1962 r. martwego ptaka znaleziono na jednej z plaż. Singh od razu zaopiekował się Pingu. Razem z żoną zostali przy nim przez kilka godzin, dopóki na miejsce nie dotarli weterynarze z Christchurch Penguin Rehabilitation. Przybysz z Antarktydy był niedożywiony i poważnie odwodniony, dlatego zanim wypuszczono go na wolność, najpierw dostał do zjedzenia specjalnie przygotowane przekąski z ryb. Zregenerowany pingwin wstał i ponownie zanurkował w morskich falach. – Wybraliśmy zatokę od strony południowej, ponieważ nie ma tam zbyt wielu ludzi i psów – mówiła Anita Spencer z Departamentu Ochrony w wywiadzie dla australijskiej agencji Associated Press. – Młode pingwiny pływają po bardzo szerokich terenach, za…

zaginiony-pingwin-zaskoczyl-swiat-94438fb.jpg
width: 3402
height: 2722