National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-14T12:16:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Anglia staje się pustynią Europy. Sto procent powierzchni kraju dotknięte brakiem opadów
items: Stonehenge na wyłączność. Wygraj w te wakacje prywatne wejście do wnętrza kręgu
items: Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
items: Zbudowali Stonehenge i zniknęli z historii. Co naprawdę o nich wiemy?
items: Od rzymskiego Londinium po szklane wieżowce. Wielki przewodnik po Londynie
items: „Prototyp” Stonehenge odkryty. To niezwykłe znalezisko ma 5000 lat
items: Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
items: Robin Hood nie był taki, jak pokazują filmy. Prawda o legendarnym banicie zaskakuje
items: Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
items: Wielodniowy trekking w Europie bez namiotu. 5 tras z doskonałą bazą noclegową
items: Naukowcy rozwiązali zagadkę Kamienia Ołtarzowego ze słynnego Stonehenge. To dowód na geniusz ludzi
items: Odkryj tajemnice budowniczych Stonehenge. Niezwykły projekt archeologów
items: W tej bajkowej wsi nie ma samochodów. Mieszkańcy żyją jak przed wiekami
items: Wyjątkowe znalezisko na Gęsim Wzgórzu. Archeolodzy badają rytualną platformę
items: Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
items: Francis Bacon – polityk, mąż stanu i filozof, który zostawił po sobie metodę naukową
items: Archeologiczny skarb wyrzucony przez morze na plażę. Ma 400 lat
items: Archeolodzy odkryli masowy grób z czasów wikińskich. „Nigdy bym się nie spodziewała, że znajdę coś takiego”
items: Myślisz, że to tylko serialowa scenografia? Te miejsca z „Bridgertonów” istnieją naprawdę
items: Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
items: Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
items: Jedna linia, od której zależą wszystkie zegarki – to wzgórze nad Tamizą uporządkowało globalną nawigację
items: Uważano ją za pierwszą Afrykankę w Brytanii. Nowe badania genetyczne przyniosły niespodziankę
items: Musisz mieć wybrany film, zanim zaczniesz jeść? Średniowieczni mnisi do posiłku oglądali… ten gobelin
items: Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii

Anglia staje się pustynią Europy. Sto procent powierzchni kraju dotknięte brakiem opadów
type: item
date: 2026-08-14T12:15:47.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: anglia
subject: susza
subject: wielka brytania
subject: zmiany klimatyczne
description: Anglia, kojarzona do tej pory z nieustannym deszczem i soczystą zielenią, w 2026 roku stała się krajobrazem nie do poznania. Ekstremalna susza objęła już ponad 70 procent kraju, a rekordowo suchy lipiec zmusił miliony osób do oszczędzania wody. Dotkliwe straty dotknęły także rolnictwo.
encoded: Tegoroczne lato w Europie przyniosło nie tylko rekordy temperatur, lecz także bezprecedensowy deficyt wody, który najbardziej uderzył w południowo-wschodnią część Anglii. Dawniej soczyście zielone wzgórza Dover i okolice Stonehenge przypominają dziś spaloną słońcem sawannę. Problem dotknął już 45 milionów osób, z których ponad połowa została zmuszona do oszczędzania wody. Sytuacja jest określana przez ekspertów jako wyjątkowo poważna, niosąca długofalowe skutki dla ekosystemu i gospodarki całego kraju. Obraz klęski: od Królewskich Ogrodów po wyschnięte koryta rzek Statystyki za rok 2026 są alarmujące: aż 71,3 procent powierzchni Anglii znajduje się oficjalnie w stanie suszy. Lipiec zapisał się na kartach historii jako najsuchszy od blisko dwóch stuleci – dokładnie od 1836 roku, dostarczając zaledwie kilka procent spodziewanych opadów. Reszta kraju wcale nie jest w normalnej sytuacji – na północy ogłoszono stan przedłużającego się braku opadów (prolonged dry weather). A zatem nawet najmniejszy skrawek Anglii nie jest w tej chwili w normalnej pod względem opadów sytuacji. W hrabstwach Kent i Sussex w lipcu spadł zaledwie 1 procent normy opadów deszczu, a krajobraz uległ dramatycznej zmianie. Nawet w słynnych Królewskich Ogrodach Botanicznych Kew w Londynie, które zazwyczaj tętnią życiem, drzewa wyraźnie opadły z sił, a trawniki zamieniły się w pył. Co więcej, w tym samym miejscu odnotowano najwyższą temperaturę w roku, sięgającą 38,1 stopnia Celsjusza. Problem nie ogranicza się jednak tylko do roślinności: stan 22 procent rzek w Anglii określa się jako wyjątkowo niski. Wysychające koryta rzek, np. Avon czy Tamizy, nie tylko utrudniają żeglugę, ale zagrażają populacjom ryb, które cierpią z powodu niedoboru tlenu w coraz cieplejszej wodzie. Rolnictwo w krytycznej sytuacji Skutki braku wody uderzają z całą mocą w brytyjskie rolnictwo, które już teraz notuje najwcześniejsze i najsłabsze zbiory od dwóch dekad. Plony pszenicy i owsa są określane jako dramatycznie niskie, a …

FABRIC-KOLAZ-32-b893015.jpg
width: 1688
height: 1125

Stonehenge na wyłączność. Wygraj w te wakacje prywatne wejście do wnętrza kręgu
type: item
date: 2026-08-12T07:31:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: stonehenge
subject: wielka brytania
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: Najsłynniejszy krąg kamienny na świecie odwiedza rocznie około 1,4 mln osób. Dzielenie go z tłumami turystów to standard. Nowa inicjatywa pozwala jednemu szczęśliwcowi dziennie spędzić czas w samotności wewnątrz megalitycznej konstrukcji.
encoded: Od 125 lat wejście do Stonehenge jest biletowane. Nie odstrasza to jednak tłumów turystów zafascynowanych tym miejscem. Ostatnio autor bestsellerów Ken Follett opublikował na jego temat powieść zatytułowaną „Krąg Czasu”, co świadczy, że Stonehenge ciągle zajmuje ważne miejsce w zbiorowej śwadomości. Dziś nie można wejść do środka kręgu, monument należy podziwiać ze ścieżki obok. Są jednak wyjątki. W towarzystwie tysięcy ludzi można tam wejść w dniu przesilenia letniego i zimowego. Teraz organizacja zarządzająca Stonehenge, English Heritage, ogłosiła jeszcze jedną możliwość – wejścia do Stonehenge w samotności. Trzeba jednak mieć trochę szczęścia i przybyć do Stonehenge w sierpniu. Wakacyjna inicjatywa: Stonehenge na wyłączność W sierpniu 2026 roku English Heritage wprowadziło bezprecedensową inicjatywę „Win Stonehenge to yourself” (z ang. Wygraj Stonehenge dla siebie). Przez cały miesiąc, każdego dnia jeden szczęśliwiec wraz ze swoją grupą (do 10 osób) otrzyma szansę na całkowicie prywatny wstęp do wnętrza kręgu. Co najważniejsze, ta ekskluzywna wygrana jest dostępna bez żadnych dodatkowych opłat – wystarczy dokonać standardowej rezerwacji biletu online (co wiąże się z jego kupnem) z co najmniej 72-godzinnym wyprzedzeniem, by automatycznie wziąć udział w losowaniu. Jak wygląda wizyta zwycięzcy archeoloterii? Zwycięzcy loterii doświadczą Stonehenge w sposób absolutnie unikatowy. O godzinie 9.00 rano zostaną przewiezieni z Centrum Obsługi Zwiedzających bezpośrednio pod monument. Od 9:10 do 9:30 wnętrze kręgu będzie należało wyłącznie do nich. Te magiczne 20 minut przed oficjalnym otwarciem obiektu pozwala na chłonięcie atmosfery i duchowości tego miejsca w całkowitej ciszy. – Stonehenge to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie i cel podróży z listy marzeń milionów ludzi na całym globie – jednak mało kto miał okazję doświadczyć tego miejsca w absolutnej ciszy i spokoju. To jedyna w swoim rodzaju szansa, by stanąć wewnątrz kręgu starożytnych kamieni be…

shutterstock321608159-931c479.jpg
width: 3000
height: 2000

Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
type: item
date: 2026-08-11T13:00:22.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: architektura
subject: celebryci
subject: hotele
subject: pałace
subject: wielka brytania
description: Tom Holland i Zendaya są dziś na ustach fanów na całym świecie, m.in. za sprawą głośnych premier „Odysei” Christophera Nolana oraz „Spider-Mana: Całkiem nowy dzień”. Zainteresowanie budzi jednak nie tylko ich kariera. Para od lat konsekwentnie chroni swoją prywatność, dlatego szczególne emocje wywołały doniesienia o ich uroczystości ślubnej. Na jej miejsce mieli wybrać jedną z najbardziej niezwykłych posiadłości w Anglii.
encoded: Beaverbrook leży pośród zielonych wzgórz Surrey, niespełna godzinę drogi od Londynu, i od ponad wieku przyciąga ludzi ze świata polityki, kultury i filmu. Dawniej bywał tu Winston Churchill, a wśród gości pojawiały się także największe gwiazdy dawnego Hollywood. Dziś historyczna rezydencja działa jako luksusowy hotel, zachowując jednak charakter prywatnej wiejskiej posiadłości. Co sprawia, że właśnie to miejsce wybierają celebryci i jaka historia kryje się za murami Beaverbrook? Historia posiadłości, którą odwiedzały największe sławy Historia Beaverbrook sięga 1866 roku, kiedy na wzgórzach Surrey wzniesiono okazałą wiktoriańską rezydencję dla przedsiębiorcy Abrahama Dixona. Przez kolejne dekady posiadłość zmieniała właścicieli, jednak jej najsłynniejszy rozdział rozpoczął się w 1910 roku. Wtedy kupił ją Max Aitken – urodzony w Kanadzie biznesmen, wydawca prasowy i polityk, który kilka lat później otrzymał tytuł barona Beaverbrook. Według historii opisywanej przez sam hotel, Aitken miał natrafić na ogłoszenie o sprzedaży podczas przejażdżki samochodem z laureatem Nagrody Nobla Rudyardem Kiplingiem. Wystarczyła jedna wizyta, by zdecydował się zapłacić za posiadłość 30 tys. funtów. Nowy właściciel szybko zaczął dostosowywać dom do swoich potrzeb: doprowadził elektryczność, zainstalował centralne ogrzewanie, zbudował basen, a także prywatne kino – w tamtych czasach prawdziwą rzadkość. Z czasem Beaverbrook przestał być jedynie rodzinną rezydencją i stał się miejscem spotkań wpływowych przedstawicieli polityki, kultury i wyższych sfer. Szczególnie często pojawiał się tu Winston Churchill, którego z Lordem Beaverbrookiem łączyła wieloletnia, choć niepozbawiona politycznych napięć przyjaźń. Podczas II wojny światowej właściciel posiadłości został ministrem produkcji lotniczej w rządzie Churchilla, a Beaverbrook miał być przygotowany również jako zapasowe miejsce spotkań brytyjskiego gabinetu wojennego. Przez rezydencję przewinęli się także pisarze, artyści i przedstawiciele…

zdj-2026-08-10T162059.937-6cadfe4.jpg
width: 5120
height: 3410

Zbudowali Stonehenge i zniknęli z historii. Co naprawdę o nich wiemy?
type: item
date: 2026-08-02T07:15:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: książki
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: stonehenge
description: Słynny krąg kamienny Stonehenge powstał 4500 lat temu na potrzeby kasty kapłanek. Był im niezbędny, aby ustalać ważne momenty w astronomicznym kalendarzu dla lokalnych społeczności. Kluczową rolę w czasie rytuałów odgrywał taniec – czytamy w najnowszej książce na temat tego słynnego megalitu.
encoded: To jest wizja słynnego powieściopisarza i autora bestsellerów Kena Folletta. Niedawno ukazała się jego kolejna książka zatytułowana „Krąg Czasu” (w Polsce nakładem wydawnictwa Albatros). Stonehenge jest w niej osią narracji. Ile w niej jest prawdy? Milczące pradzieje Europy Czytając opasły tom najnowszej powieści Folletta, zdałem sobie sprawę, jak niewiele wiemy na temat pradziejowych społeczności. Czyli takich, które żyły w czasach przed wynalezieniem pisma. Ludzie zamieszkujący dzisiejszą Anglię, gdzie znajduje się Stonehenge, nie znali systemów zapisu 2500 lat p.n.e. – wtedy pismo rozkwitło już na Bliskim Wschodzie, w Egipcie i Mezopotamii. Dzięki temu poznaliśmy bliżej życie codzienne i wiarę wśród społeczności tamtych cywilizacji. Ale Europa jest dla na pod tym względem terra incognita. Aby poznać ludzi, którzy wznosili potężne megality, w tym Stonehenge, naukowcy posiłkują się w zasadzie tylko tym, co uda się wykopać archeologom. Artefakty jednak zawzięcie milczą – wokół Stonehenge rozpoznano zarówno osady, jak i inne struktury, które należy wiązać z kultem. Ale brakuje nam narracji na ich temat. To, jak i o czym rozmawiali, jakie łączyły ich relacje, na zawsze przepadło. Powieść z archeologią w tle Ken Follett odrobił lekcję. Po wnikliwej lekturze „Kręgu czasu” widzę, że skonsultował jej treść z naukowcami, szczególnie archeologami. Tam, gdzie to tylko możliwe trzymał się ich ustaleń dotyczących Stonehenge, na przykład w kwestii sposobu przemieszczania wielkich kamieni. Opisy tego przedsięwzięcia są dość szczegółowe i mogą nawet nieco znużyć osoby, które szukają tylko lekkiej rozrywki w tej powieści. Ale zasadnicza część książki poświęcona jest ludziom. Follett próbował ten miniony i zaginiony świat zrekonstruować. Jeśli jakiś naukowiec powie: to bzdury i wymysły! – gratuluję odwagi. Bo tak na dobrą sprawę i z całą pewnością możemy jedynie powiedzieć, jakich garnków czy narzędzi używano (oraz jak wytwarzano), jak mieszkano i – dzięki nowym metodom – co i w ja…

shutterstock2462238387-91adfcb.jpg
width: 4032
height: 3024

Od rzymskiego Londinium po szklane wieżowce. Wielki przewodnik po Londynie
type: item
date: 2026-07-29T06:51:36.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: ciekawostki
subject: europa
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Pałac Buckingham, Tower of London, British Museum, Camden Town i widok na Tamizę z jednego z najsłynniejszych mostów świata. Londyn skupia setki atrakcji, ale jego prawdziwy fenomen kryje się w warstwach historii, różnorodnych dzielnicach i niezwykłej zdolności do nieustannego przeobrażania się. Oto zaktualizowany przewodnik po brytyjskiej stolicy.
encoded: Londyn można zwiedzać wielokrotnie i za każdym razem zobaczyć inne miasto. Obok królewskich pałaców i monumentalnych świątyń wyrastają tu szklane wieżowce, dawne elektrownie zamieniają się w galerie sztuki, a pod współczesnymi ulicami archeolodzy odnajdują ślady rzymskiego Londinium. Podpowiadamy, co zobaczyć w Londynie, kiedy zaplanować wyjazd i o jakich formalnościach trzeba pamiętać. Londyn to nie jedno miasto. Najważniejsze informacje przed podróżą Londyn leży w południowo-wschodniej Anglii, nad Tamizą, i zajmuje powierzchnię około 1572 kilometrów kwadratowych. Wielki Londyn składa się z 32 gmin, czyli boroughs, oraz mającego szczególny status City of London. W całej metropolii mieszka około dziewięciu milionów osób, a jej mieszkańcy reprezentują setki narodowości i języków. Brytyjska stolica jest jednym z najważniejszych ośrodków finansowych, politycznych i kulturalnych świata. Nie ma jednak jednego ścisłego centrum. Zupełnie inaczej wyglądają historyczne City, reprezentacyjny Westminster, eleganckie Kensington, alternatywne Camden czy położone nad Tamizą Greenwich. Od 2016 roku urząd burmistrza Londynu sprawuje Sadiq Khan, który w 2024 roku został wybrany na trzecią kadencję. Nie należy mylić burmistrza całego Wielkiego Londynu z lordem majorem City of London – reprezentantem niewielkiej, historycznej i finansowej części miasta. Pod ulicami kryje się rzymskie Londinium Początki miasta wiążą się z rzymską inwazją na Brytanię w 43 roku n.e. Wkrótce potem nad Tamizą powstało Londinium, dogodnie położony port i ośrodek handlowy. Rzymskie miasto otaczały mury, których fragmenty można oglądać do dziś. Po odejściu Rzymian osadnictwo przeniosło się na zachód, w okolice dzisiejszego Covent Garden i Strand. Z czasem dawny rzymski ośrodek ponownie zyskał znaczenie, a Londyn wyrósł na gospodarcze centrum Anglii. Nie stał się jednak formalną stolicą na mocy jednego dokumentu – jego stołeczna rola kształtowała się stopniowo wraz z rosnącym znaczeniem Westminsteru, dworu i p…

londyn-panorama-GettyImages-2251881521-6abf90d.jpg
width: 8192
height: 5464

„Prototyp” Stonehenge odkryty. To niezwykłe znalezisko ma 5000 lat
type: item
date: 2026-06-23T11:28:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: religie
subject: stonehenge
subject: wierzenia
description: Każdego roku tysiące ludzi przybywają na wschód słońca w Stonehenge w dni przesilenia letniego. Ale 5 km dalej, 500 lat przed powstaniem kamiennego kręgu, ludzie robili to samo za pomocą nieco innej konstrukcji. Można ją uznać za prototyp kamiennego Stonehenge.
encoded: Stonehenge, czyli kamienny krąg sprzed 4500 lat, stał się ikoną popkultury na równi z popiersiem Nefertiti czy piramidami. Znajduje się kilkanaście kilometrów miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Mało kto jednak wie, że jest to tylko jeden z bardzo wielu obiektów związanych z dawnymi rytuałami w okolicy. Archeologiczny krajobraz Stonehenge Stonehenge znajduje się w centrum niezwykle bogatego krajobrazu archeologicznego, w którym odkryto liczne zabytki i struktury z różnych okresów prehistorycznych. Do najważniejszych obiektów i znalezisk w otoczeniu Stonehenge należy m.in. Durrington Walls, czyli ogromny kompleks obrzędowy zbudowany z drewna i ziemi, który prawdopodobnie był połączony ze Stonehenge za pomocą rzeki Avon. Badania geofizyczne ujawniły liczne okrągłe kurhany oraz mniejsze monumenty. Dużo jest struktur w postaci wałów ziemnych. Archeolodzy uważają, że tysiące lat temu było to duże centrum kultowe. To w tym bogatym pradziejowym krajobrazie doszło niedawno do ważnego znaleziska. Odkrycie dzięki… wojsku Badacze z Wessex Archaeology pod kierunkiem dr. Phila Hardinga prowadzili wykopaliska ratunkowe w Bulford, 5 kilometrów od Stonehenge. Powstają tam kwatery dla wojska. W skali prehistorycznego krajobrazu sakralnego to niewielka odległość. Co udało się odkryć? Nie brzmi to spektakularnie. Archeolodzy odkryli łącznie 48 jam, których wypełnisko wydatowano radiowęglowo na około 2950 r. p.n.e. W ich wnętrzu odkryto liczne ślady aktywności ludzi, takie jak ceramika, kości zwierzęce, obrobione krzemienie oraz węgiel drzewny. Jamy były częścią założenia, którego głównym elementem były dwa drewniane słupy ustawione w odległości 120 metrów od siebie. Pradziejowa astronomia Naukowcy sądzą, że dwa drewniane słupy zostały rozmieszczone tak, aby tworzyć linię, która celowała bezpośrednio na wschód słońca podczas przesilenia letniego oraz na zachód słońca podczas przesilenia zimowego. – Z dokładnością do jednego stopnia! – twierdzi dr Fabio Silvy, k…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/06/9600b1e8-01b5-43d1-ab3e-c1cf88c1744b-8954087.jpg
width: 2048
height: 1255

Stonehenge za darmo i bez wychodzenia z domu. Ruszył niezwykły projekt 3D
type: item
date: 2026-06-22T13:17:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: fotografia 3d
subject: muzeum
subject: pradzieje
subject: wielka brytania
subject: zabytki
subject: zabytki unesco
description: Czy można poczuć magię Stonehenge, nie ruszając się z fotela? Dzięki nowemu projektowi naukowców każdy może teraz wejść do świata słynnego kręgu, prześledzić jego historię dzięki technologii 3D i interaktywnym treściom. A wszystko dostępne jest zupełnie za darmo.
encoded: W 2022 roku w Muzeum Brytyjskim w Londynie odbyła się wystawa „The World of Stonehenge” („Świat Stonehenge”). To był wielki sukces tej placówki. Odwiedziło ją ponad 190 tysięcy osób. Udało się na niej zgromadzić ponad 400 bezcennych obiektów wypożyczonych z 36 instytucji z całej Europy, tworząc unikatową, jedyną w swoim rodzaju panoramę prehistorycznego świata. Obiekty zgromadzone na wystawie, mimo że pochodziły z różnych zakątków Europy, miały na celu przedstawienie szerszego kontekstu kulturowego, społecznego i religijnego, w którym funkcjonowało Stonehenge. Teraz każdy może zobaczyć tę wystawę bez wychodzenia z domu i to za darmo! Świat Stonehenge widziany z kanapy Naukowcy z University of Reading i Muzeum Brytyjskiego postanowili „unieśmiertelnić” wystawę i umieścić ją w świecie wirtualnym, tak by była dostępna dla każdego. Tak powstał projekt „The Virtual World of Stonehenge” („Wirtualny świat Stonehenge”). Nie jest to jednak standardowa wystawa online, ze zwykłymi zdjęciami ukazującymi sale pełne zabytków. Eksperci wykorzystali skanery laserowe 3D. Surowe dane przekształcono na w pełni interaktywne doświadczenie online, łącznie z warstwą dźwiękową. Stonehenge, jakiego nie znaliście Wirtualna wersja wystawy oferuje znacznie więcej, niż zwykłe przechodzenie między cyfrowymi gablotami. Użytkownicy mogą dosłownie wejść do świata ludzi żyjących w czasach Stonehenge i obserwować, jak monument zmieniał się na przestrzeni wieków. Platforma oferuje immersyjne pejzaże dźwiękowe, animacje i interaktywne treści, które ożywiają prehistorię. View oEmbed on the source website Jednym z najbardziej fascynujących elementów jest możliwość wirtualnej eksploracji neolitycznych kopalni krzemienia w Grimes Graves, co daje rzadką okazję do zajrzenia pod ziemię, skąd pradziejowi mieszkańcy Anglii pozyskiwali cenny surowiec. To taki odpowiednik polskich Krzemionek koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Warto przyjrzeć się też wyposażeniu grobu szamanki z Bad Dürrenberg. Uwagę zwraca maska lub…

shutterstock1601037709-0ce1cc2.jpg
width: 7952
height: 5304

Robin Hood nie był taki, jak pokazują filmy. Prawda o legendarnym banicie zaskakuje
type: item
date: 2026-06-19T13:36:44.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: filmy
subject: Kultura
subject: literatura
description: Powrót Robin Hooda na wielki ekran sprawia, że jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci europejskich legend ponownie budzi zainteresowanie widzów. Wraz z premierą filmu „Robin Hood: Koniec legendy” z Hugh Jackmanem w roli głównej odżywają pytania o człowieka, który miał zabierać bogatym i rozdawać biednym. Opowieść o banicie ukrywającym się w lesie Sherwood, walczącym z szeryfem z Nottingham i wiernie wspierającym króla Ryszarda Lwie Serce od stuleci zajmuje ważne miejsce w kulturze popularnej. Choć kolejne ekranizacje utrwalają dobrze znany obraz szlachetnego łucznika, historycy od lat zastanawiają się, ile prawdy kryje się za tą legendą.
encoded: Robin Hood należy do grona bohaterów, których sława dawno wykroczyła poza granice kraju, z którego się wywodzą. Przez stulecia był bohaterem ballad, poematów, sztuk teatralnych, powieści, seriali i filmów, a każda epoka dopisywała do jego historii kolejne szczegóły. W zbiorowej wyobraźni zapisał się jako odważny łucznik ubrany w zielony strój, obrońca ubogich i przeciwnik niesprawiedliwej władzy. Jednak najstarsze zachowane źródła przedstawiają go w nieco innym świetle. Zamiast idealistycznego bohatera walczącego o równość społeczną pojawia się postać znacznie bardziej złożona – banita funkcjonujący według realiów średniowiecznej Anglii, kierujący się własnym kodeksem i nie zawsze odpowiadający współczesnym wyobrażeniom o sprawiedliwości. Czy za legendą Robin Hooda rzeczywiście kryje się historyczna osoba, czy też mamy do czynienia z bohaterem stworzonym przez wieki opowieści i ludowej wyobraźni? Czy Robin Hood istniał naprawdę? Najstarsze ślady prowadzą do średniowiecznej Anglii Poszukiwania historycznego Robin Hooda trwają od stuleci, jednak do dziś nie udało się wskazać jednej osoby, którą można byłoby bezsprzecznie uznać za pierwowzór legendarnego banity. Już XIX-wieczni badacze rozpoczęli intensywne poszukiwania po tym, jak ogromną popularność zdobyła powieść „Ivanhoe” sir Waltera Scotta. To właśnie ona utrwaliła w świadomości czytelników obraz Robin Hooda jako szlachetnego łucznika wiernego królowi Ryszardowi Lwie Serce. Kiedy jednak historycy zaczęli analizować średniowieczne dokumenty, szybko okazało się, że rzeczywistość była znacznie bardziej skomplikowana. Jednym z najważniejszych badaczy tego zagadnienia był brytyjski historyk Joseph Hunter, który odnalazł liczne wzmianki o osobach noszących imię lub przydomek Robin Hood, Robehod czy Robynhod. W dokumentach sądowych z XIII i XIV wieku pojawiają się oni najczęściej jako zbiegowie, przestępcy lub osoby wyjęte spod prawa. Jedna z najstarszych takich wzmianek pochodzi z 1226 roku z hrabstwa Yorkshire i dotyc…

zdj-93-345d497.jpg
width: 4608
height: 3069

Wrak pełen złota zidentyfikowany. 30 lat żmudnych badań przyniosło odpowiedzi
type: item
date: 2026-06-19T12:20:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: maroko
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wielka brytania
subject: wrak statku
subject: złoto
description: 400 złotych monet odnalezionych we wraku w 1995 r. rozpaliło wyobraźnię historyków. Ale dopiero teraz udało się ustalić, skąd pochodziły i do kogo należały. Statek obładowany afrykańskim złotem i egzotycznymi towarami zatonął w 1633 r u wybrzeży Wielkiej Brytanii. Po 30 latach żmudnych badań eksperci poznali nazwę jednostki i jej historię.
encoded: W 1995 roku zespół nurków z South West Maritime Archaeology Group natrafił na pozostałości wraku u południowych wybrzeży Anglii, w pobliżu Salcombe. Na głębokości kilkunastu metrów spoczywała jednostka o długości około 30 metrów, otoczona armatami i kotwicami. To, co najbardziej rozpaliło wyobraźnię badaczy, to 400 złotych monet, które przetrwały stulecia pod wodą. Jak tam trafiły? Do kogo należały? Rozpoczął się żmudny proces opracowywania informacji na temat statku, bo do teraz nie znano nawet jego nazwy. Trzy dekady detektywistycznej pracy Identyfikacja jednostki jako „Dom van Keulen” była możliwa dzięki ścisłej współpracy archeologów z Bournemouth University, British Museum oraz niezależnych badaczy. Kluczowe były działania historyka Iana Friela, który w Archiwach Narodowych odnalazł dokumenty dotyczące rejsu z 1633 roku. Zapiski te potwierdziły, że statek płynący z Maroka napotkał „bardzo burzliwą pogodę”, doznał przecieku i zatonął w pobliżu Salcombe. Co ciekawe, mimo utraty ładunku, cała załoga zdołała przeżyć. Złoty wiek handlu i holenderska dominacja W XVII wieku morza i oceany były areną globalnej wymiany, w której kluczową rolę odgrywali holenderscy kupcy. Budując swoje handlowe imperium, Holendrzy wymieniali towary przemysłowe na niezwykle cenione, czyste złoto z Afryki Zachodniej, chociaż z jego jakością bywało różnie. Kruszec ten był tak istotny, że importowane dukaty często przetapiano na rodzimą walutę, która stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. W tym kontekście podróż statku z Maroka do Niderlandów jesienią 1633 roku była standardową, choć ryzykowną operacją handlową. Jak wyglądał statek? O wyglądzie i rozmiarach statku „Dom van Keulen” wiadomo niezwykle mało, bo nie zachowały się żadne znane obrazy przedstawiające tę jednostkę. Miał około 30 m długości. Obecnie spoczywa na głębokości około 18 metrów. Skarb to nie tylko złoto Choć to złote dukaty przyciągają uwagę opinii publicznej, ładunek „Dom van Keulen” był znacznie bogatszy…

zloto-0b51308.jpg
width: 1575
height: 1050

Wielodniowy trekking w Europie bez namiotu. 5 tras z doskonałą bazą noclegową
type: item
date: 2026-06-14T10:17:53.000Z
creator: Sean Newsom
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: austria
subject: europa
subject: hiszpania
subject: portugalia
subject: szwajcaria
subject: trasy
subject: trekking
subject: wędrówki
subject: włochy
description: Kilkudniowy trekking w Europie wcale nie musi oznaczać spania pod namiotem. Oto subiektywny ranking najpiękniejszych szlaków, które gwarantują miękkie łóżko i dach nad głową.
encoded: Spis treści: South West Coast Path, Anglia El Camino de Santiago, Portugalia i Hiszpania Tour of Monte Rosa, Szwajcaria i Włochy Berliner Höhenweg, Austria Alta Via 1, Włochy Kilkudniowa wędrówka to bardzo szczególny rodzaj wyzwania. Wymagania stawiane ciału i umysłowi kumulują się dzień po dniu, a aby mierzyć się z nimi w możliwie najlepszej formie, ważne jest, by każdej nocy naprawdę odpocząć. Łatwiej to osiągnąć pod dachem niż trzepoczącym płótnem namiotu – poza tym w niektórych chronionych krajobrazach biwakowanie na dziko jest zabronione. Na szczęście w Europie jest sporo schroniskich górskich, hosteli dla pielgrzymów i hoteli położonych tuż przy szlakach. Wiele wyjątkowych miejsc noclegowych znajduje się w Alpach – choć, jak przekonasz się z naszego przewodnika, nie wszystkie. South West Coast Path, Anglia Na początku może się to wydawać szaleństwem – 1014 kilometrów marszu po plażach i ścieżkach wśród klifów, pełnych podejść i zejść, wijących się przez jedne z najpopularniejszych nadmorskich miejscowości Anglii. Im lepiej jednak poznaje się South West Coast Path, tym bardziej trasa zaczyna kusić – zwłaszcza w Kornwalii. To tutaj znajdują się najwyższe klify i najbardziej dziewicze krajobrazy, a także głębokie warstwy kultury i historii. Surfing, dawne kopalnie cyny, celtyckie grodziska, sztuka współczesna w St Ives – wszystko to nada twojej wędrówce zupełnie nową perspektywę. A po drodze trafisz na rewelacyjne puby i pensjonaty B&B, które zapewnią ci wygodę i serdeczną atmosferę. W większości rejonów transport publiczny pozwala wybierać konkretne odcinki trasy zgodnie z własnymi zainteresowaniami i apetytem na bardziej wymagające ścieżki. W gruncie rzeczy, jeśli ominiesz ruchliwe okresy szkolnych wakacji, rozsądnie rozłożysz siły i z dużym wyprzedzeniem zarezerwujesz noclegi, jedynym prawdziwym wyzwaniem okaże się pogoda. Bądź gotów porzucić plany na dzień lub dwa – albo złapać autobus – jeśli nadejdzie porządny atlantycki sztorm. Droga św. Jakuba (El Camino …

trasy-w-Europie-b22d292.jpg
width: 7952
height: 5304

Naukowcy rozwiązali zagadkę Kamienia Ołtarzowego ze słynnego Stonehenge. To dowód na geniusz ludzi
type: item
date: 2026-06-05T09:17:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: stonehenge
subject: wielka brytania
description: To nie lodowiec, ale ludzi przetransportowali kilkutonowy Kamień Ołtarzowy do Stonehenge z odległej o setki kilometrów Szkocji – ustalił zespół naukowców. Przez lata sądzono, że budowniczowie tego najsłynniejszego megalitu czerpali materiały z pobliskiej Walii.
encoded: Stonehenge, jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków na świecie, od wieków intryguje historyków i archeologów. Centralnym elementem tej konstrukcji jest Kamień Ołtarzowy, sześciotonowy megalit wykonany z piaskowca. Przez długi czas jego pochodzenie było przedmiotem licznych debat, a badacze starali się zrozumieć, skąd pochodził ten ogromny głaz i jak znalazł się na Równinie Salisbury. Nowoczesne metody w służbie archeologii Naukowcy z Curtin University, we współpracy z ekspertami z kilku brytyjskich uczelni, postanowili definitywnie rozwiązać zagadkę pochodzenia megalitu. W swoich badaniach wykorzystali datowanie ziaren minerałów oraz zaawansowane modelowanie arkuszy lodowych. Dzięki połączeniu analizy geologicznej z technologią komputerową możliwe stało się precyzyjne określenie „odcisku palca” skały. Okazało się, że trafił do Anglii ze Szkocji. Ale w jaki sposób? – Dowody wskazują na to, że kamień nie został przeniesiony w naturalny sposób przez lodowiec, lecz był to celowy, starannie zaplanowany transport przez trudny i zróżnicowany krajobraz – powiedział dr Anthony Clarke z Curtin University, jeden z autorów publikacji w „Journal of Quaternary Science”. Zastrzegł, że z modeli wynika, iż podczas ostatniej epoki lodowcowej lodowce mogły przetransportować głazy na pewnym odcinku trasy, ale nie do południowej Anglii. – Oznacza to, że ludzie i tak musieli przemieścić ten kamień na odległość setek kilometrów – dodał. Wyjątkowa organizacja ludów neolitycznych Zdaniem naukowców kamień był prawdopodobnie transportowany etapami, czasem drogą lądową, czasem wzdłuż morza, albo rzekami. Dr Clarke podkreślił, że odkrycia te ujawniają niespotykany dotąd poziom organizacji i współpracy wśród społeczności neolitycznych. View oEmbed on the source website – Przetransportowanie kamienia tej wielkości na tak dużą odległość wymagało planowania, koordynacji i głębokiego zrozumienia terenu. Nie wspominając o ogromnej determinacji – dodał dr Clarke. Przyszłość badań dotyczących budu…

stonehenge-ede9f88.png
width: 1575
height: 1050

Odkryj tajemnice budowniczych Stonehenge. Niezwykły projekt archeologów
type: item
date: 2026-06-02T13:01:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: rekonstrukcja
description: Jak naprawdę wyglądało życie ludzi, którzy wznieśli najsłynniejszy kamienny krąg w Europie? Niedaleko Stonehenge prawie ukończono monumentalną, siedmiometrową rekonstrukcję prehistorycznego domostwa. To wyjątkowa okazja, by dosłownie dotknąć historii.
encoded: Stonehenge, olbrzymi megalityczny krąg kamienny, od wieków fascynuje badaczy i turystów. Uznawany jest za symbol potęgi neolitycznych społeczności. Jednak przez lata brakowało miejsca, które w pełni oddawałoby realia życia codziennego ludzi wznoszących tę monumentalną konstrukcję. Sytuacja ta uległa zmianie dzięki inicjatywie English Heritage i wsparciu Kusuma Trust, w ramach której powstała największa w historii rekonstrukcja prehistorycznego budynku na tym terenie. Zostanie ukończona już latem tego roku. Pradziejowe metody Projekt ten nie jest jedynie wizją artystyczną, lecz opiera się na twardych dowodach archeologicznych odkrytych kilka kilometrów od kamiennego kręgu, w pobliżu Durrington Walls. To właśnie tam archeolodzy odnaleźli ślady ogromnej struktury oraz tysiące kości zwierząt i fragmenty. To te relikty posłużyły do zaprojektowania współczesnej rekonstrukcji. Znaleziska te sugerują, że miejsce to tętniło życiem 4500 lat temu. Odbywały się tam wielkie uczty, które mogły być zgromadzeniami o charakterze religijnym, może związanymi też z praktykami pogrzebowymi. Jak powstała rekonstrukcja? Budowla o imponującej wysokości 7 metrów wzniósł zespół ponad 100 wolontariuszy pod okiem archeologa doświadczalnego Luke’a Wintera. Przez dziewięć miesięcy pracowali oni, używając wyłącznie historycznie wiernych metod i materiałów. Ściany wykonano z zaprawy i wiązek leszczyny, a dach pokryto strzechą. Do obróbki drewna wykorzystano krzemienne topory. To uzmysłowiło naukowcom i wolontariuszom, jaki był nakład pracy i czasu potrzebny na stworzenie tak wielkiej konstrukcji w epoce neolitu. Co można zobaczyć wewnątrz domostwa? Wkraczając do zrekonstruowanej budowli, odwiedzający przenoszą się prosto do świata sprzed tysięcy lat. Centralnym punktem było płonące palenisko, wokół którego toczyło się życie. Można tu zobaczyć wierne repliki narzędzi, naczyń ceramicznych oraz spróbować swoich sił w neolitycznym rzemiośle i gotowaniu. Halę zaprojektowano w taki sposób, by odbywały s…

stone-b57992a.jpg
width: 1575
height: 1050

W tej bajkowej wsi nie ma samochodów. Mieszkańcy żyją jak przed wiekami
type: item
date: 2026-05-24T07:58:49.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: wielka brytania
subject: wieś
description: W czasach, gdy wiele popularnych miejsc zmaga się z tłumami turystów, hałasem i nieustannym ruchem samochodowym, coraz więcej osób marzy o spokojniejszych kierunkach pozwalających naprawdę odpocząć. Wciąż istnieją jednak miejsca, które wydają się zatrzymane w czasie – pozbawione pośpiechu, reklam i korków. Jednym z nich jest niewielka brytyjska wioska położona na wysokim, około 120-metrowym klifie, gdzie codzienne życie od lat toczy się niemal tak samo, jak przed wiekami.
encoded: Odwiedzający malowniczą osadę w północnym Devon trafiają do świata brukowanych uliczek, kamiennych domków i wyjątkowej ciszy, której próżno szukać w większości popularnych kurortów. W tej nadmorskiej wiosce nie kursują samochody, a transport towarów do dziś odbywa się w nietypowy sposób, bo przy pomocy specjalnych sań i ręcznych wózków przeciąganych stromymi ulicami. Położona między klifami i morzem miejscowość od lat przyciąga osoby szukające spokojniejszego tempa życia oraz atmosfery przypominającej dawne angielskie wybrzeże sprzed ery masowej turystyki. Clovelly od wieków funkcjonuje niemal bez zmian. To jedna z najbardziej niezwykłych wsi Anglii Historia Clovelly sięga co najmniej XI wieku, a sama miejscowość przez stulecia pozostawała niemal odcięta od świata, dzięki czemu zachowała swój dawny charakter lepiej niż wiele innych brytyjskich osad. Według historyków po podboju Anglii wieś należała do Wilhelma Zdobywcy, który miał przekazać ją swojej żonie Matyldzie Flandryjskiej – pierwszej koronowanej królowej Anglii. W XII wieku majątek przeszedł w ręce rodziny Giffard, natomiast w 1738 roku całą wieś kupiła rodzina Hamlyn za 9438 funtów – kwotę, która obecnie może wydawać się zaskakująco niewielka. Co ciekawe, Clovelly do dziś pozostaje jedną z nielicznych prywatnych wiosek w Wielkiej Brytanii, a obecnym właścicielem jest John Rous, potomek rodziny Hamlyn. Charakterystycznym symbolem miejscowości stały się niezwykle strome uliczki prowadzące w dół klifu ku niewielkiemu portowi z XIV wieku. Ze względu na specyficzne położenie przez setki lat niemożliwe było tu funkcjonowanie tradycyjnego transportu kołowego. Zamiast samochodów mieszkańcy korzystali więc z drewnianych sań, którymi przewożono towary, opał czy żywność między domami a nabrzeżem. Dawniej równie ważną rolę odgrywały osły pomagające transportować ciężkie ładunki po stromych zboczach. Choć dziś Clovelly odwiedza około 150 tys. turystów rocznie, wioska nadal sprawia wrażenie miejsca zatrzymanego w czasie.…

wioska-anglia-2c086c1.jpg
width: 5100
height: 3400

Wyjątkowe znalezisko na Gęsim Wzgórzu. Archeolodzy badają rytualną platformę
type: item
date: 2026-04-28T10:40:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pogrzeb
subject: śmierć
subject: wierzenia
description: Na smaganym wiatrem wzgórzu archeolodzy natrafili na niezwykły ślad po dawnym rytuale. Odnaleziono pozostałości po konstrukcji służącej do spopielania ciał sprzed kilku tysięcy lat. To rzadkie znalezisko pozwala nam zajrzeć w głąb skomplikowanych praktyk pogrzebowych.
encoded: Do tego znaleziska doszło w ramach szeroko zakrojonych prac archeologicznych towarzyszących budowie elektrowni Sizewell C w Suffolk we wschodniej Anglii. Gęsie Wzgórze świadkiem historii Wzgórze nazywa się Goose Hill (Wzgórze Gęsi). W czasie II wojny światowej, w obawie przed inwazją Niemców, wzniesiono tu umocnienia. A pod koniec konfliktu – jak wykazały wcześniejsze badania – szkolono tu aliantów przed D-Day i operacją Overlord. Ale jak wynika z wykopalisk, wzgórze cieszyło się zainteresowaniem ludzi już tysiące lat temu. Być może ze względu na swoje położenie z widokiem linię brzegową. Zagadkowa szara plama W czasie odsłaniania kolejnych warstw uwagę badaczy z Oxford Cotswold Archaeology przykuł prostokątny w zarysie obszar ciemnej ziemi. Szybko okazało się, że są to pozostałości po węglu drzewnym wśród którego znajdowały się nieliczne przepalone kości, które prawdopodobnie są szczątkami ludzkimi. Architektura rytualnej platformy Według archeologów są to pozostałości po stosie pogrzebowym. Była to precyzyjnie wzniesioną konstrukcja. Badacze rekonstruują ją jako prostokątną platformę o wymiarach około 3 na 2 metry, zbudowaną z układanych na przemian belek tworzących kratownicę. Całość mogła sięgać nawet półtora metra wysokości, a jej rdzeń wypełniony był drobnym chrustem i roślinnością wrzosowiskową, które służyły jako podpałka. Aby zapewnić stabilność tak wysokiej konstrukcji, wokół jej krawędzi wbito pionowe słupy. Podczas wykopalisk archeolodzy zarejestrowali sześć dołków posłupowych – trzy wzdłuż jednego boku oraz po jednym przy krótszych końcach platformy. To na szczycie tej drewnianej konstrukcji składano ciało zmarłej osoby. A następnie podkładano ogień. Gdzie są zmarli? Interesującym faktem jest niewielka ilość zachowanych szczątków kostnych. Sugeruje to, że po zakończeniu rytuału większość spopielonych kości została celowo i pieczołowicie wybrana z popiołów. Następnie umieszczono je zapewne w ceramicznej urnie i pochowano w innym miejscu. Praktyka ta była…

stos-3b5f521.jpg
width: 1800
height: 1200

Tudorowie panowali przez 118 lat. Trzy pokolenia władców uczyniły Anglię mocarstwem
type: item
date: 2026-04-18T09:27:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: brytyjczycy
subject: królowie
subject: polityka
subject: renesans
subject: wielka brytania
description: Tudorowie, w ciągu zaledwie trzech pokoleń, przekształcili wyspiarskie królestwo z wycieńczonego wojnami domowymi feudalnego państwa w europejskie mocarstwo, które położyło solidny fundament pod przyszłe imperium kolonialne. Ich panowanie trwało od 1485 do 1603 roku i bez wątpienia stanowiło najbardziej fascynujący, a przy tym także najbardziej transformacyjny okres w dziejach Anglii. Jak wyglądały rządy Tudorów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Romans, który zmienił historię Narodziny dynastii Reformy, tyrania i narodziny Royal Navy Złoty wiek i potęga morskiego mocarstwa Stosunki Tudorów z Polską Życie na dworze Tudorów Polityczne intrygi, religijne wstrząsy, militarne triumfy i skandale obyczajowe – nie ulega wątpliwości, że rządy Tudorów były wyjątkowo barwnym okresem w historii Wielkiej Brytanii. Dzięki silnej władzy centralnej, niezależnemu kościołowi narodowemu i potężnej marynarce wojennej rodzina, która zasiadła na tronie po Yorkach, wyprowadziła kraj z peryferii Europy i uczyniła go ważnym uczestnikiem rodzącego się globalnego systemu. Romans, który zmienił historię Skąpane w aurze skandalu początki dynastii Tudorów są dalekie od królewskiego majestatu. Ród wywodzi się od walijskiej rodziny, która przez dekady borykała się z niedostatkiem i polityczną marginalizacją. Kluczową rolę w jego wyniesieniu odegrał Owen Tudor, dworzanin służący na dworze Henryka V. Po przedwczesnej śmierci króla w 1422 roku Owen nawiązał bliską relację z wdową po monarsze, Katarzyną de Valois. Według zapisków kronikarzy, dosłownie wpadł w ramiona królowej podczas tańca. To niepozorne wydarzenie miało zapoczątkować jeden z najbardziej brzemiennych w skutki romansów w historii Anglii. Z sekretnego małżeństwa zrodziło się trzech synów – Edmund, Jasper i Owen – i kilka córek, ale źródła nie są zgodne co do ich liczby. Dzięki staraniom przyrodniego brata, króla Henryka VI, synowie Owena zostali uznani za członków rodziny królewskiej, co otworzyło im drogę do najwyższych zaszczytów. Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1455 roku, kiedy Edmund poślubił Małgorzatę Beaufort, prawnuczkę Jana z Gandawy, syna Edwarda III. To pokrewieństwo dawało jej potomstwu krew Plantagenetów, a co za tym idzie – także pretensje do tronu z linii Lancasterów. Legitymacja Tudorów do władzy hartowała się w ogniu wojny Dwóch Róż. Henryk Tudor, syn Edmunda i Małgorzaty, urodził się w 1457 roku, już po śmierci swojego ojca. Mająca wówczas zal…

Tudorowie-b90a629.jpeg
width: 1447
height: 1147

Francis Bacon – polityk, mąż stanu i filozof, który zostawił po sobie metodę naukową
type: item
date: 2026-04-06T10:16:30.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: anglia
subject: badania naukowe
subject: filozofia
subject: naukowcy
description: Francis Bacon, najmłodszy syn Lorda Strażnika Wielkiej Pieczęci, od najmłodszych lat przejawiał wyjątkową światłość i racjonalność. Królowa Elżbieta Wielka pod wrażeniem jego niezwykłej dojrzałości nazywała go nawet „młodym lordem strażnikiem”. Jednak racjonalność nie zawsze chodzi w parze z moralnością.
encoded: Spis treści: Edukacja przyszłego męża stanu Przyjaciel i oskarżyciel Rozrzutność i korupcja Fundamenty oświecenia Życie Francisa Bacona, późniejszego lorda Verulam i wicehrabiego St Albans, rozpoczęło się 22 stycznia 1561 w York House przy Strand w Londynie. Przyszedł na świat w bogatej i ustosunkowanej rodzinie. Był najmłodszym synem sir Nicolasa Bacona, Lorda Strażnika Wielkiej Pieczęci, oraz jego drugiej żony, córki sir Anthony’ego Cooke’a i szwagierki lorda Burghleya, wielkiego ministra królowej Elżbiety I. Edukacja przyszłego męża stanu Edukację rozpoczął bardzo szybko. Miał zaledwie 13 lat, gdy wraz ze starszym bratem Anthonym został wysłany na studia do Trinity College w Cambridge. Ukończył je już w grudniu 1575 roku. Rok później zapisał się na studia prawnicze w Honourable Society of Gray’s Inn – tej samej szkole, do której uczęszczał jego brat Anthony. Program nauczania uznał jednak za przestarzały i później określił swoich nauczycieli jako „ludzi bystrych umysłów, zamkniętych w swoich celach z kilkoma autorami, głównie Arystotelesem, ich dyktatorem”. On sam opowiadał się za nowym humanizmem renesansowym, w przeciwieństwie do dominujących w ówczesnej Anglii arystotelizmu i scholastyki. Jego niespokojny duch i niechęć do nieznającej sprzeciwu doktryny sprawiły, że już po roku opuścił szkołę, by pracować pod kierunkiem sir Amyasa Pauleta, ambasadora Wielkiej Brytanii we Francji, podczas jego misji w Paryżu. Po dwóch i pół roku musiał jednak wrócić do Anglii z powodu nagłej śmierci ojca. Był najmłodszym dzieckiem, więc spadek po ojcu był niewielki. W związku z tym desperacko szukał sposobu na utrzymanie się. Nie uzyskawszy stanowiska na dworze, na co bardzo liczył, powrócił do Gray’s Inn i studiów prawniczych. W 1582 roku został dopuszczony do palestry. W tym czasie opublikował po łacinie traktat filozoficzny Temporis Partus Maximus („Największe narodziny czasu”), stanowiący wczesny szkic jego przyszłej filozofii przyrody. W 1584 roku został członkiem Izby Gmi…

FrancisBacon-a4901ba.jpg
width: 1688
height: 1125

Archeologiczny skarb wyrzucony przez morze na plażę. Ma 400 lat
type: item
date: 2026-02-11T09:59:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: kanał la manche
subject: wrak statku
description: Zimowe sztormy nie tylko niszczą, ale czasem odsłaniają zapomniane historie. Na południu Anglii fale wyrzuciły na brzeg fragmenty dawnego statku. Archeolodzy wskazują na XVII-wieczny żaglowiec „The Fame”. Jego wrak od lat fascynuje badaczy.
encoded: Zimowe sztormy na południu Anglii wyrzuciły na plaże potężne dębowe belki, które przez stulecia spoczywały zatopione w morzu. To odkrycie natychmiast wzbudziło zainteresowanie archeologów, ponieważ elementy te mogą stanowić część wraku legendarnego żaglowca, który zatonął niemal cztery wieki temu. Trop prowadzi do „The Fame” Odkryte fragmenty najprawdopodobniej należały do statku „The Fame” (z angielskiego „Sława”), pochodzącego z Holandii. Była to imponująca jednostka: miała około 40 metrów długości, 10 metrów szerokości i aż 15 metrów wysokości. Na jej pokładzie mogło znajdować się ponad czterdzieści dział, niezbędnych do obrony przed piratami. Wiadomo, że statek docierał aż na Karaiby, gdzie przewoził sól. Jego historia zakończyła się jednak znacznie bliżej Europy – na zdradliwych mieliznach Kanału La Manche, w hrabstwie Dorset, w 1631 roku. Podczas postoju kotwica nie utrzymała ciężaru jednostki. Losy załogi i wraku Choć wielki statek po osiądnięciu na mieliźnie uległ zniszczeniu, cała 45-osobowa załoga bezpiecznie opuściła pokład. Wrak szybko stał się jednak celem lokalnych mieszkańców, którzy zajęli się jego plądrowaniem. Wiadomo również, że rozgrabiono znaczną część ładunku. „Puzzle” zaginionego wraku Na miejsce w rejonie Studland, gdzie na plaże wypłynęły części statku, szybko przybyli archeolodzy podwodni z Uniwersytetu w Bournemouth. Badacze niemal natychmiast powiązali znalezione belki z XVII-wiecznym wrakiem „The Fame”. – To naprawdę ekscytujące, że udało się odnaleźć ten fragment historycznego statku. Podczas naszych wykopalisk wraku z kanału Swash w 2013 roku brakowało części konstrukcji i wierzymy, że fragment kadłuba został właśnie odnaleziony w Studland – powiedział Tom Cousins z Uniwersytetu w Bournemouth. Większą część statku odkryto już w latach 90. XX wieku w kanale Swash, kluczowym szlaku żeglugowym prowadzącym do portu w Poole. Co dokładnie wyrzuciło morze? Wyrzucone przez fale fragmenty statku mają około 6 metrów długości i 2 metry szerokości…

FABRIC-KOLAZ-32-685c89c.png
width: 1575
height: 1050

Archeolodzy odkryli masowy grób z czasów wikińskich. „Nigdy bym się nie spodziewała, że znajdę coś takiego”
type: item
date: 2026-02-11T06:59:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: cmentarze
subject: grób
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Dziesięciu mężczyzn spoczywało w jednym, wspólnym dole, który archeolodzy przebadali w Anglii. Na ich kościach zachowały się wyraźne ślady przemocy, a wśród zmarłych znajdowała się osoba o niemal dwumetrowym wzroście. Uwagę badaczy przykuły również ślady po trepanacji czaszki. Kim byli ci ludzie i dlaczego spotkał ich tak brutalny los?
encoded: Do niezwykłego odkrycia doszło w miejscowości Wandlebury, kilka kilometrów od Cambridge. Podczas prac archeologicznych natrafiono tam na dół o wymiarach cztery na jeden metr. W jego wnętrzu panował nieład, który zszokował badaczy. Wśród kości doliczono się szczątków dziesięciu osób. Nie był to jednak zwykły pochówek. Obok czterech kompletnych szkieletów znajdował się stos samych nóg oraz czaszki pozbawione reszty szkieletu. Część zmarłych została wrzucona do dołu twarzą do ziemi. Ułożenie ich rąk sugeruje, że przed śmiercią mogli być związani. Dla archeologów było to ogromne zaskoczenie, zwłaszcza że wcześniej najciekawszym znaleziskiem na tym terenie była… plastikowa przykrywka opakowania od cukierków sprzed sześciu dekad. Średniowieczna masakra na pograniczu królestw Naukowcy przeprowadzili analizy radiowęglowe kości. Wyniki wskazały, że ludzie ci zmarli między 772 a 891 rokiem naszej ery. W IX wieku okolice dzisiejszego Cambridge należały do wyjątkowo niebezpiecznych. Była to strefa graniczna pomiędzy królestwem Mercji a Anglią Wschodnią. W 870 roku tereny te zostały opanowane przez wikingów, a przez kolejne dekady dochodziło tu do brutalnych walk o kontrolę nad regionem. Wandlebury Country Park, znany dziś jako spokojne miejsce spacerów, w średniowieczu pełnił zupełnie inną rolę. Znajdował się tu starożytny fort, będący ważnym punktem orientacyjnym i miejscem zgromadzeń. To właśnie tutaj mogły rozgrywać się dramatyczne wydarzenia, których śladem jest odkryty masowy grób. Olbrzym z dziurą w głowie Najbardziej niezwykłym znaleziskiem był szkielet młodego mężczyzny w wieku od 17 do 24 lat. Wyróżniał się on imponującym wzrostem, sięgającym niemal dwóch metrów. W czasach, gdy przeciętny mężczyzna mierzył około 167 centymetrów, musiał robić ogromne wrażenie na otoczeniu. W jego czaszce archeolodzy odkryli owalny otwór o średnicy trzech centymetrów. Był to wyraźny ślad po trepanacji. Naukowcy podejrzewają, że mężczyzna cierpiał na guz przysadki mózgowej — schorzenie pr…

wiking-f214295.png
width: 1575
height: 1050

Myślisz, że to tylko serialowa scenografia? Te miejsca z „Bridgertonów” istnieją naprawdę
type: item
date: 2026-01-29T09:18:20.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: londyn
subject: serial
subject: wielka brytania
description: Serial „Bridgertonowie” znów rozbudza wyobraźnię widzów na całym świecie. Wytworne pałace, ogrody jak z malarskich pejzaży i monumentalne sale balowe istnieją naprawdę – i można je odwiedzić. Oto miejsca, w których ekranowa epoka regencji nabiera realnych kształtów.
encoded: Megahit Netflixa, czyli serial „Bridgertonowie”, którego czwarty sezon pojawi się 29 stycznia, zainspirował fanów do czegoś więcej niż tylko obserwowania uwodzenia i skandali rodem z epoki regencji. Coraz więcej podróżników planuje wycieczki w miejsca, które pojawiły się na ekranie – od parków i pałaców, po słynne anglezowane wnętrza. Gdzie można zobaczyć te najbardziej kultowe lokacje? Jak „Bridgertonowie” odmienili turystykę w Wielkiej Brytanii? Nie od dziś wiadomo, że filmy i seriale potrafią przyciągnąć fanów w konkretne zakątki świata – od „Niebiańskiej plaży” z Leonardo DiCaprio po średniowieczne zamki znane z „Outlandera”. W podobny sposób megahit Netflixa „Bridgertonowie” wpływa na turystykę w Wielkiej Brytanii, a postaci w strojach epoki regencji zachęcają widzów do odwiedzania rzeczywistych lokalizacji znanych z ekranu. Brytyjska platforma rezerwacji biletów Trainline odnotowała, że liczba podróży do miejsc, gdzie kręcono serial, wzrosła średnio o 50% tuż przed premierą trzeciego sezonu i aż o 135% rok do roku wśród amerykańskich podróżnych. Regionalne władze i organizacje turystyczne coraz częściej mówią o tzw. „Bridgerton factor” – efekcie, który pomaga lokalnej gospodarce i promuje historyczne miasta takie jak Bath czy pałacowe rezydencje jako realne cele podróży dla fanów serialu. Jak podkreśla Patricia Yates, dyrektor generalna VisitBritain, „serial oferuje wyjątkową okazję do promowania historii i dziedzictwa Wielkiej Brytanii oraz inspiruje odwiedzających do zobaczenia tych miejsc na własne oczy”. A skoro popularność serialu przekłada się na realne wycieczki, to które kultowe lokalizacje w Anglii warto zobaczyć w pierwszej kolejności? Gdzie kręcono „Bridgertonów” w Londynie i Chatham? Te miejsca możesz odwiedzić Londyn i jego okolice to prawdziwa gratka dla fanów „Bridgertonów” oraz prequela „Królowa Charlotta: Opowieść ze świata Bridgertonów”. Jednym z najważniejszych punktów na mapie jest Pałac Kew i otaczające go Królewskie Ogrody Botaniczne nad …

zdj-18-bac281a.jpg
width: 4352
height: 2899

Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
type: item
date: 2026-01-20T14:00:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: anglia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: książki
subject: literatura
subject: odkrycia
description: Kinowa premiera filmu „Hamnet” to okazja do przyjrzenia się prywatnym losom rodziny najsłynniejszego dramaturga wszech czasów. Brytyjski badacz poddał analizie kopię zaginionego dokumentu, który przez lata błędnie przypisywano ojcu pisarza. Wnikliwe śledztwo dowiodło, że za tekstem stoi w rzeczywistości ktoś inny.
encoded: W tym artykule: Życie prywatne Williama Szekspira Tajemniczy testament Szekspira Kim była Joanna Szekspir? Kobiety, które zostały pozbawione głosu Z jednej strony niemal wszyscy wiemy, kim był William Szekspir. Anglik jest uważany za jednego z najwybitniejszych poetów wszech czasów. Dramaturg i aktor, a także autor tak wielkich dzieł, jak „Romeo i Julia”, „Makbet”, „Król Lear”, „Sen nocy letniej” czy „Hamlet”. Jego dorobek można długo wymieniać, ale jest jeszcze druga strona Szekspira, bardziej tajemnicza. Chodzi o jego życie prywatne. Życie prywatne Williama Szekspira Pisarz urodził się w kwietniu 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Był trzecim spośród ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a, rękawicznika i lokalnego polityka, oraz pochodzącej ze znanej i bogatej rodziny Mary Arden. Uważa się, że przyszedł na świat w domu rodzinnym przy Henley Street w Anglii, lecz dokładny dzień nie jest znany. Chodził do szkoły w Stratford, gdzie uczył się łaciny, historii, literatury antycznej oraz retoryki. Jego nauczycielami byli magistrowie z Oxfordu. Musiał przerwać naukę, prawdopodobnie przez problemy finansowe ojca. Uważa się, że zakończył edukację w wieku 14 lub 15 lat. Jako nastolatek pracował w magnackich rezydencjach jako guwerner, sekretarz, a także aktor w dworskich przedstawieniach. 18-letni Szekspir ożenił się z Anne Hathaway, która była od niego 8 lat starsza. Mieli trójkę dzieci, dwie córki i syna. Najstarszą Susanne oraz bliźnięta: Hamneta i Judith, które urodziły się w 1585 roku. Chłopiec zmarł w 1596 roku, a jego śmierć miała zainspirować go do napisania „Hamleta”. Co ciekawe, przez 7 lat po narodzinach bliźniaków nie wiadomo niczego o życiu Szekspira. To okres, który w jego biografii nazywa się straconymi latami. Tajemniczy testament Szekspira Dużo tajemnic narosło również wokół ojca Szekspira, a także jego rodzeństwa. Wynika to m.in. z faktu, że wiele dokumentów i listów, które zawierały cenne informacje, przepadło. Były również takie, których autentyczność podawan…

William-Szekspir-0133501.jpg
width: 2000
height: 1125

Jedno z najbardziej rozpoznawalnych muzeów świata. Nauka stała się tu widowiskiem
type: item
date: 2026-01-06T11:13:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: londyn
subject: muzeum
subject: muzeum historii naturalnej
subject: wielka brytania
description: Muzeum Historii Naturalnej w Londynie to coś więcej niż tylko popularna atrakcja turystyczna i zbiór prehistorycznych skamieniałości i minerałów. Imponujący gmach i zgromadzone tam zbiory są w istocie świadectwem nieustającej misji dokumentowania i ochrony życia na Ziemi. Stając przed gotycką, neoromańską fasadą na Cromwell Road, tak naprawdę staje się przed katedrą nauki.
encoded: Spis treści: Lokalizacja w South Kensington Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Podwójna rola muzeum Cztery strefy tematyczne Pałac Westminster i Big Ben, opactwo Westminster, Tower of London, Muzeum Brytyjskie, Muzeum Wiktorii i Alberta, Galeria Narodowa i oczywiście Muzeum Historii Naturalnej. Londyn ma wiele do zaoferowania, ale to właśnie ostatnia z wymienionych atrakcji bije rekordy popularności. Według statystyk, w 2024 roku słynna instytucja gościła 6,3 miliona zwiedzających, co uczyniło ją drugą najczęściej odwiedzaną atrakcją w Wielkiej Brytanii. Trudno się temu dziwić. Tamtejsze zbiory są doprawdy imponujące, a gmach sam w sobie stanowi arcydzieło architektury. Należy jednak podkreślić, że londyńskie Muzeum Historii Naturalnej jest także jedną z największych potęg badawczych i edukacyjnym gigantem. Lokalizacja w South Kensington Muzeum Historii Naturalnej zajmuje miejsce w prestiżowej dzielnicy South Kensington, będącej sercem tzw. Albertopolis – kulturalnego i edukacyjnego kompleksu w zachodnim Londynie. Gmach zlokalizowany na Cromwell Road sąsiaduje z innymi ikonami nauki i kultury, takimi jak Muzeum Nauki i Muzeum Wiktorii i Alberta. Wizja Owena, czyli historia wspaniałego muzeum Historia Muzeum Historii Naturalnej w Londynie jest bezpośrednio związana z kryzysem przestrzennym w Muzeum Brytyjskim, gdzie pierwotnie przechowywano zbiory historii naturalnej. Kolekcje te, w tym eksponaty zgromadzone przez sir Hansa Sloane’a, rosły w niekontrolowanym tempie, przekraczając zdolności magazynowe i wystawowe instytucji. Priorytetową kwestią stało się wybudowanie dla nich dedykowanego „domu”. Kluczową postacią w narodzinach Muzeum Historii Naturalnej był sir Richard Owen, wybitny przyrodnik. W 1856 roku objął on stanowisko kuratora zbiorów historii naturalnej i natychmiast rozpoczął kampanię na rzecz oddzielenia tych zasobów od Muzeum Brytyjskiego. Owen przekonywał zarząd, że dla ich dalszego rozwoju i ekspozycji niezbędny jest odrębny budynek. W 1863 …

muzeum-historii-naturalnej-4d81499.jpg
width: 1803
height: 1200

Jedna linia, od której zależą wszystkie zegarki – to wzgórze nad Tamizą uporządkowało globalną nawigację
type: item
date: 2026-01-01T07:32:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: atrakcje
subject: londyn
subject: wielka brytania
description: Greenwich to miejsce, w którym nowoczesny świat spotyka się z wiekami królewskiej potęgi, naukowych odkryć i morskiej dominacji. To bez wątpienia coś więcej niż tylko jedna z wielu dzielnic Londynu. To właśnie tam narodził się czas, a przynajmniej sposób, w jaki go mierzymy. To tam przebiega południk zerowy, dzieląc świat na wschód i zachód. Tam biło serce morskiej potęgi Wielkiej Brytanii, o czym przypomina majestatyczna architektura nad brzegiem Tamizy.
encoded: Spis treści: Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Linia, która definiuje świat Morskie Greenwich, czyli wspaniały krajobraz historii Królewskie Obserwatorium i Greenwich Park Greenwich to miejsce niezwykłe – jednocześnie królewskie i naukowe, lokalne i globalne, stare i nowoczesne. To właśnie te sprzeczności definiują jego charakter i niezaprzeczalny urok. Niezwykłą atmosferę i wspaniałą historię tego miejsca doceniło UNESCO, wpisując wiele tamtejszych zabytków na Listę światowego dziedzictwa. Z punktu widzenia turysty, jest to miejsce, którego po prostu nie można nie odwiedzić, będąc w Londynie. Jedna z najbardziej urokliwych dzielnic Londynu Dzielnica Greenwich znajduje się w południowo-wschodniej części Londynu, na południowym brzegu Tamizy. Historycznie obszar ten znajdował się w granicach hrabstwa Kent. Dopiero w 1889 roku, gdy utworzono hrabstwo Londyn, miejscowość weszła w skład nowo powstałej jednostki administracyjnej – Metropolitan Borough of Greenwich – stając się częścią Wielkiego Londynu. Mimo że w kontekście administracyjnym i prawnym Greenwich zostało włączone w struktury metropolitarne, do dziś zachowało swój unikatowy charakter, ale zyskało też nowe, drugie oblicze. Z jednej strony jest to urokliwa, niemal wiejska dzielnica Londynu, z historycznym rynkiem, krętymi uliczkami i przytulnymi pubami. Z drugiej, jest to miejsce o ogromnym znaczeniu globalnym, punkt zerowy na mapie świata, który organizuje całą planetę. Linia, która definiuje świat O globalnym znaczeniu Greenwich decyduje przede wszystkim południk zerowy. Jego ustanowienie nie było przypadkowe. Stanowiło kulminację wieków pracy naukowej i rosnącej dominacji morskiej Wielkiej Brytanii. W XIX wieku, wraz z rozwojem handlu i podróży, pojawiła się pilna potrzeba ujednoliconego systemu nawigacji i pomiaru czasu. Ponieważ brytyjskie mapy morskie, oparte na obserwacjach z Greenwich, były najpowszechniej używane na świecie, wybór tego miejsca jako globalnego punktu odniesienia był natur…

greenwich-65986b9.jpg
width: 1979
height: 1350

Uważano ją za pierwszą Afrykankę w Brytanii. Nowe badania genetyczne przyniosły niespodziankę
type: item
date: 2025-12-19T08:00:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: migracje
description: Znalezione w Anglii szczątki kobiety przez dekadę były uznawane za dowód wczesnej obecności Afrykanów w Brytanii pod okupacją Rzymu. Rekonstrukcja jej twarzy trafiła do mediów. Najnowsze analizy genetyczne całkowicie jednak podważają tę teorię. Kobieta miała jasne włosy i niebieskie oczy. Skąd naprawdę pochodziła?
encoded: Szczątki, określane przez archeologów jako „kobieta z Beachy Head”, odkryto w 2012 roku w muzealnych kolekcjach w ratuszu w Eastbourne. Jedyną informacją kontekstową na etykiecie pudełka była adnotacja „Beachy Head (1959)”. Sugeruje to, że szkielet został znaleziony przez archeologów kilka dekad temu, na odcinku wybrzeża na południu Anglii na wschód od Eastbourn. Afrykanka w chłodnej Brytanii? Wiemy, że żyła ona w czasach rzymskich, pomiędzy 129 a 311 rokiem naszej ery. W momencie śmierci miała od 18 do 25 lat. Początkowe badania jej czaszki w 2013 roku zasugerowały, że kobieta pochodziła z Afryki Subsaharyjskiej. Ten wniosek zdobył rozgłos: ogłoszono ją jedną z najwcześniejszych Afrykanek w Brytanii. Na tej podstawie stworzono jej pierwszą, fizyczną rekonstrukcję twarzy. Kobieta miała na niej ciemne oczy, ciemne włosy i odpowiedni kolor skóry. Jednak już wtedy inne analizy dawały sprzeczne wyniki. Badania izotopów jej kości sugerowały, że dorastała na południowym wybrzeżu Brytanii. Wykazały też, że jej dieta była bogata w owoce morza, typowe dla życia na wybrzeżu. Późniejsze, ale nieprecyzyjne dane DNA, wskazywały z kolei na pochodzenie z regionu Morza Śródziemnego, być może z Cypru. Ta trwająca latami dyskusja udowodniła, jak ważne jest ciągłe weryfikowanie starych ustaleń nowymi metodami. Prawda ostateczna? W latach 2024–2025 naukowcy zastosowali najbardziej zaawansowane techniki, aby uzyskać wysokiej jakości dane DNA. Te nowe, kompleksowe analizy dostarczyły, jak przekonują badacze, ostatecznej odpowiedzi na temat pochodzenia intrygującej kobiety. Wyniki genetyczne były jednoznaczne: kobieta z Beachy Head była pochodzenia lokalnego. Jej DNA jest najbardziej podobne do genów innych osób mieszkających w wiejskiej Brytanii w okresie rzymskim. Ma również silne pokrewieństwo ze współczesnymi Brytyjczykami. Naukowcy podkreślają, że wcześniejsza błędna diagnoza wynikła z oceny kształtu czaszki. Metody te, stosowane w przeszłości, mogą mylić, ze względu na różnorodność …

1-s2.0-S0305440325002948-gr5lrg-f399a68.jpg
width: 2371
height: 1452

Musisz mieć wybrany film, zanim zaczniesz jeść? Średniowieczni mnisi do posiłku oglądali… ten gobelin
type: item
date: 2025-12-17T06:56:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: anglia
subject: średniowiecze
subject: wojna
subject: zakon
description: Wszyscy to znamy – kolacja gotowa stygnie na talerzu, a ty wciąż nie możesz zacząć jej jeść: najpierw należy wybrać odpowiedni film na platformie streamingowej czy program w telewizji. Do tej pory myśleliśmy, że to znak naszych czasów, ale okazuje się, że jest głębiej zakorzeniony w ludzkiej naturze. Z tą różnicą, że średniowieczni mnisi zamiast Netflixa wykorzystywali… ogromny gobelin.
encoded: Tkanina z Bayeux, czyli monumentalny gobelin stworzony w XI wieku mógł nie tylko zachwycać artystycznym kunsztem, ale także pełnić funkcję narzędzia komunikacji, edukacji i rozrywki. Badacz z Uniwersytetu Bristolskiego sugeruje, że mógł zostać zaprojektowany jako „lektura” dla spożywających posiłki mnichów w opactwie św. Augustyna w Canterbury. Czy to była ich „telewizja”? Czym jest Tkanina z Bayeux? Tkanina z Bayeux jest wyjątkowym, wpisanym na listę UNESCO średniowiecznym dziełem wielkoformatowego haftu – ma długość około 68 metrów i waży nawet 350 kilogramów. Przedstawia wydarzenia prowadzące do bitwy pod Hastings w 1066 roku, czyli decydującego starcia normańskich wojsk Wilhelma Zdobywca z armią Anglosasów. Pomimo ogromnego znaczenia tego artefaktu dla historii Anglii, jego pierwotne miejsce przechowywania pozostaje nieznane. Najwcześniejszy zapis o Tkaninie pochodzi dopiero z 1476 roku, kiedy to została ona odnotowana w inwentarzu katedry w Bayeux we Francji. Czy Tkanina mogła pełnić rolę Netflixa dla mnichów? Brak dokumentów potwierdzających obecność Tkaniny przed 1476 pozostaje zagadką, którą postanowił rozwiązać prof. Benjamin Pohl z Wydziału Historii Uniwersytetu Bristolskiego. Według jego teorii najbardziej odpowiednim miejscem prezentacji haftu mógł być refektarz w opactwie św. Augustyna. Chociaż nie zachowały się jego żadne elementy architektoniczne, to wiadomo, że był on odpowiednio przestronny. Refektarz jest miejscem codziennych spotkań, posiłków i wspólnotowych refleksji – byłby więc idealnym środowiskiem do prezentacji tkaniny. Pohl argumentuje, że kontekst wspólnego spożywania posiłków i oglądania gobelinu mógł sprzyjać odbiorowi przesłania Tkaniny, niezależnie od poziomu piśmienności mnichów. Co dokładnie znajduje się na gobelinie? Czy mnisi się nim nie nudzili? Cóż, z pewnością mieli na co popatrzeć. 50 scen ukazanych na Tkaninie prezentuje ponad 600 postaci ludzkich, 200 koni, dziesiątki innych zwierząt, statków, budynków i elementów krajobrazu.…

FABRIC-KOLAZ-32-30-3fe2f4f.jpg
width: 2700
height: 1800

Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii
type: item
date: 2025-12-05T12:44:52.000Z
creator: Julia Carpenter
subject: Historia
subject: anglia
subject: historia
subject: kobiety
subject: średniowiecze
description: Cesarzowa Matylda niemal została pierwszą królową Anglii. Zobacz, jak niewiele zabrakło, by kobieta w XII wieku objęła koronę. Jak jej historia wpłynęła na dzieje Europy?
encoded: Spis treści: Kim była cesarzowa Matylda? Katastrofa „Białego Statku” Prawo Matyldy do tronu Anglii Anarchia Przyszły król Kiedy w 1120 roku zatonięcie „Białego Statku” zdziesiątkowało angielską linię sukcesji i pogrążyło królestwo w chaosie, jedyną osobą uprawnioną do dziedziczenia brytyjskiego tronu pozostała nastoletnia dziewczyna. Nawet przy – początkowo niechętnym – poparciu ze strony ojca, króla Henryka I, 25-letniej Matyldzie nie udało się dokonać historycznego przełomu: objąć rządów jako królowej z własnego prawa. Oto jak droga Matyldy – i, być może, kluczowy „brak bezwzględności” – sprawiły, że tylko o krok minęła się z tytułem pierwszej królowej Anglii. Kim była cesarzowa Matylda? W 1112 roku, gdy miała zaledwie osiem lat, król Henryk I wysłał Matyldę do Niemiec, aby poślubiła Henryka V, króla Niemiec, późniejszego cesarza rzymskiego. Swoje pierwsze doświadczenia zdobywała na niemieckim dworze, ucząc się, jak przetrwać z dala od potężnej rodziny. Te lata wzmocniły jej „stalowy rdzeń” – mówi Catherine Hanley, mediewistka i autorka książki Matilda: Empress, Queen and Warrior. – Nie była tylko jego żoną, która miała siedzieć w tle – podkreśla Hanley. – Wiele ośmioletnich dziewczynek, rozdzielonych z matką i wysłanych za granicę, załamałoby się. A historycy mówią, że ona przyjęła to wyzwanie i powiedziała: „To mój los. Tym mam się zająć”. Niesamowita determinacja Matyldy zrobiła wrażenie na jej mężu. Po koronacji Matyldy na cesarzową rzymską w 1114 roku Henryk V traktował ją jak polityczną doradczynię i współrządczynię. Ufał jej na tyle, że w 1118 roku mianował ją swoją regentką. Gdy sam prowadził serię wojen za granicą, uznał Matyldę za na tyle kompetentną, by powierzyć jej zarząd nad Italią. Jednak zatonięcie „Białego Statku” w 1120 roku oraz śmierć męża w 1125 roku postawiły pod znakiem zapytania dalszy los Matyldy. Wróciła do Anglii jako bezdzietna wdowa i była cesarzowa. Jej lata spędzone na obcym dworze i umiejętności wyostrzone za granicą zaczęły intrygo…

2025-12-05-123041-Dodaj-artykul--National-Geographic--WordPress-957044e.png
width: 1249
height: 899