National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-14T12:31:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Architektura jawności. Odkryto hale, w których Majowie patrzyli władzy na ręce
items: Po co Majowie grali w piłkę? Odpowiedź kryje się w mitologii
items: Nagły upadek cywilizacji Majów to jedna z największych zagadek historii. Co tak naprawdę doprowadziło do ich zniknięcia?
items: Archeolodzy odkryli kurhan w kształcie skorpiona. Tutaj czczono boga deszczu
items: Archeolodzy odkryli bogaty grobowiec majańskiego króla. Umarł bezzębny
items: Niezwykła wędrówka pierwszych psów po Ameryce. DNA zdradza jej tajemnicę
items: Egzotyczny kraj chce przyciągnąć polskich turystów. Oferuje „niezapomnianą przygodę”
items: To miało zniknąć na zawsze. Majowie zostawili po sobie więcej, niż sądziliśmy
items: Nie należały do piratów. W Kostaryce namierzono wraki pełne… europejskich cegieł
items: Rytualne figurki na szczycie piramidy – odkrycie polskich archeologów w Salwadorze
items: Ludzie stworzyli 4 tys. lat temu wielką instalację. Mogła wyżywić 15 tys. osób rocznie
items: Azteckie gwizdki śmierci brzmiały przerażająco. Używano ich w czasie rytualnych mordów
items: Zaskakujące odkrycie. Majowie nie tylko palili tytoń. Oni go też pili
items: Rolnictwo istniało na Ziemi już miliony lat temu. Nie zajmowali się nim ludzie
items: Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
items: Czy czekolada jest zdrowa? Spożywali ją już Majowie, do dziś jest doceniana
items: Jak i gdzie naprawdę żyli Majowie? Nowa metoda badawcza zrewolucjonizowała naszą wiedzę o tej cywilizacji
items: Imponujące odkrycie w Panamie. W grobowcu znajdowały się skarby historycznego lorda
items: Ciekawostki o Panamie. 30 faktów na temat kraju nad dwoma oceanami
items: Gwatemala i Belize. 3-tygodniowy wypad do Ameryki Środkowej
items: Stolica Azteków Tenochtitlán odtworzona w trójwymiarze. Widoki zapierają dech w piersiach [GALERIA]
items: Wiadomo, kto mieszkał w Machu Picchu. To nie byli tylko Inkowie
items: Miasta Majów w Ameryce Środkowej. Gdzie mieszkali przedstawiciele tej prekolumbijskiej cywilizacji?
items: Archeolodzy odkryli nieznane do tej pory miasto Majów. Wiadomo, jak wyglądało
items: Popol Vuh – święta księga Majów. To bardzo ważne źródło wiedzy o tej prekolumbijskiej cywilizacji

Architektura jawności. Odkryto hale, w których Majowie patrzyli władzy na ręce
type: item
date: 2026-04-14T12:30:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: królowie
subject: odkrycia archeologiczne
description: Przez wieki władcy Majów o statusie bogów rządzili z zamkniętych pałaców, decydując o losach tysięcy ludzi w całkowitej tajemnicy. Nowe odkrycia archeologiczne w gwatemalskim Ucanal dowodzą, że w czasach kryzysu system ten uległ radykalnej zmianie. Jak naprawdę władali Majowie?
encoded: Przez setki lat cywilizacja Majów opierała się na potędze jednostki. W okresie klasycznym (ok. 300-810 n.e.) rządy sprawowali „boscy królowie”. Władca posiadał absolutną kontrolę nad ludem. Swoją siłę manifestował poprzez budowę gigantycznych piramid i niedostępnych pałaców. Decyzje polityczne zapadały w zaciszu komnat. Pałace były podzielone na wiele małych pomieszczeń. To budowało barierę między elitą a zwykłymi mieszkańcami. Relacja była prosta: król nakazuje, poddani wykonują. Zmiana modelu rządów Około 810 roku naszej ery taki model władzy się skończył. To był czas wielkiej niestabilności i kryzysów politycznych. Wiele miast zaczęło się wyludniać. Stary świat boskich królów Majów powoli odchodził w zapomnienie. Teraz okazało się, że jest to widoczne w architekturze. Dr Christina Halperin z Uniwersytetu w Montrealu przeprowadziła badania w Ucanal, dawnym centrum władzy w dzisiejszej Gwatemali. Jej zespół odkrył budynek, który nie przypominał dawnych pałaców. Była to otwarta hala wsparta na kolumnach. Wnioski na temat tej nietypowej budowli opublikowała właśnie na łamach „Antiquity”. Rządzi rada a nie władca? Naukowcy przebadali budynek. W ich ocenie był prawdopodobnie wczesnym przykładem domu rady, gdzie przywódcy polityczni, w tym królowie, głowy rodów, spotykali się, aby naradzać się nad porozumieniami politycznymi, orzekać o zbrodniach, ucztować i przygotowywać się do wesel i tańców. Obrady były widoczne dla publiczności. Warto przypomnieć, że niektóre decyzje Majowie podejmowali za pośrednictwem... gry w piłkę. Z kolei w okresie klasycznym (300-810 lat n.e.) wyglądało to inaczej. Wiele decyzji politycznych zapadało w zamkniętych, wewnętrznie podzielonych pałacach, co podkreślało hierarchiczną relację między królem a członkami dworu królewskiego. Odkrycie to zmienia nasze postrzeganie historii Majów. Architektura jawności i dialogu Ważne też jest to, gdzie wzniesiono nietypową salę kolumnową. – Kolejną cechą nowej architektury miejsko-ceremonialnej było to, ż…

majowie-53a4eff.jpg
width: 1800
height: 1200

Po co Majowie grali w piłkę? Odpowiedź kryje się w mitologii
type: item
date: 2026-04-02T14:00:25.000Z
creator: Jarosław Źrałka
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: mity
subject: Sport
subject: wierzenia
description: Gra w piłkę stanowi jeden z najciekawszych zwyczajów znanych z obszaru Mezoameryki. Grali w nią Olmekowie, Majowie, Aztekowie i wiele innych społeczności Mezoameryki. Nie chodziło jednak o zwykły sport i rozrywkę. Gra była przede wszystkim czynnością mocno powiązaną ze sferą mitologiczną. A same boiska były symboliczną areną starcia sił dobra z siłami zła oraz wrotami prowadzącymi do zaświatów.
encoded: Uważa się też, że praktyka ta mogła odgrywać istotną rolę w rozładowywaniu napięć społecznych w obrębie poszczególnych ośrodków, szczególnie tych o wieloetnicznym składzie. Tym samym była substytutem wojny. Z czasem stała się także areną hazardu i współzawodnictwa społecznego. Boiska okazywały się przestrzeniami dla wielkich wydarzeń o charakterze politycznym, społecznym i religijnym, których częścią było nie tylko składanie ofiar z ludzi, ale także muzyka, taniec, zabawa, a w niektórych miejscach Mezoameryki zapewne także rytualne walki bokserskie. Kto ma rację? Rozstrzygnie mecz Wynik meczu mógł rozstrzygać w kwestiach spornych dotyczących ważnych zagadnień z życia politycznego i religijnego. Kiedy na kilka lat przed przybyciem Hiszpanów do Meksyku na niebie pojawił się „słup ognia” (kometa), Nezahualpilli, jeden z azteckich władców rządzący w Tetzcoco w latach 1473–1515, zinterpretował to jako znak rychłego upadku azteckiego imperium (tzw. Trójprzymierza) i nadejścia nowych rządów. Tymczasem Motecuhzoma Xocoyotzin (Młodszy), władca Tenochtitlanu w latach 1502–1520, nie zgodził się z tą interpretacją. O tym, kto ma rację, miał rozstrzygnąć rytualny mecz. Motecuhzoma przegrał sportowe starcie i uznał to za zły omen. Kilka lat później upadło azteckie imperium; tym samym ziściła się przepowiednia Nezahualpilli. Piłka tworzy politykę Gra w piłkę służyła też określaniu politycznych relacji i hierarchii. Wiemy na przykład, że władcy Majów z potężnego Królestwa Węża z dynastii Kaanul (lub przedstawiciele króla tej dynastii) brali udział w grze rozgrywanej na boiskach położonych w podległych im ośrodkach – La Corona i El Peru. Miało to służyć umocnieniu politycznych więzi pomiędzy oboma ośrodkami, a zarazem ustalić hierarchiczne zależności między nimi. Fascynacja kauczukową piłką Europejczyków, którzy zetknęli się z nową i obcą kulturą obszaru, jaki dziś nazywamy Mezoameryką, od samego początku zafascynowała gra w piłkę. Pierwsi kronikarze hiszpańscy wskazywali na niezwyk…

pilka-b4244d8.jpg
width: 1688
height: 1125

Nagły upadek cywilizacji Majów to jedna z największych zagadek historii. Co tak naprawdę doprowadziło do ich zniknięcia?
type: item
date: 2025-11-28T07:51:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: Upadek cywilizacji Majów od lat tłumaczono katastrofalną suszą. Najnowsze badania naukowców rzucają jednak nowe światło na tę teorię. W jednym z regionów Gwatemali klimat był stabilny, a mimo to miasta się wyludniły. Naukowcy podejrzewają, że przyczyna mogła leżeć zupełnie gdzie indziej.
encoded: Majowie należeli do rdzennych ludów zamieszkujących głównie półwysep Jukatan, zachodni Honduras, Gwatemalę i Belize. Na tym terenie powstały liczne państwa-miasta. Wiele z ośrodków tej cywilizacja stanowi dziś atrakcje turystyczne. Są to budowle znane z takich miejsc jak Tikal, Copan, Chichen Itza czy Palenque. Powstały tam na przykład schodkowe piramidy. Najnowsze analiz dotyczą południowo-zachodniej części nizin Majów na terenie Gwatemali. Ukazują one w nieznanym świetle kres tych społeczności. Upadek cywilizacji Majów Między 750 a 900 rokiem n.e. populacja Majów mieszkająca na nizinach obecnej Gwatemali doświadczyła poważnego spadku. Naukowcy wiązali ten fakt z mającymi wówczas miejsce epizodami intensywnej suszy. To „klimatyczne” wyjaśnienie stało się dominujące w archeologii. Ale czy słusznie? Amerykańsko-kanadyjski zespół badaczy opublikował właśnie na ten temat artykuł naukowy na łamach „Biogeosciences”. Ukazuje on upadek Majów w inny sposób. Odpowiedź kryjąca się wiele metrów pod ziemią Archeolodzy i badacze przeszłości poszukują odpowiedzi na swoje pytania nie tylko w czasie wykopalisk. Czasem muszą dostać się wiele metrów pod ziemię i to nie z pomocą łopaty. Badanie, które kwestionuje dominującą teorię o upadku Majów spowodowanym suszą, zostało przeprowadzone metodami paleoekologicznymi i geochemicznymi. Naukowcy pobrali rdzenie osadów z dna jeziora Laguna Itzan w Gwatemali. Osady te (czyli muł i błoto) gromadziły się przez około 3300 lat. Zbadano rdzenie o łącznej długości 5,7 metra. Próbki te były pobierane w odstępach zapewniających rozdzielczość czasową około 50–100 lat. Z osadów wyizolowano cząsteczki chemiczne pochodzące z ludzkich odchodów, a ich stężenie było dobrym wskaźnikiem gęstości zaludnienia w okolicy jeziora. Zmierzono też wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które powstają przy spalaniu materii organicznej. Wskazują one na częstotliwość i intensywność używania ognia do wypalania lasów pod uprawy. Zbadano też izotopy węgla, które pok…

FABRIC-KOLAZ-32-4221d37.jpg
width: 1688
height: 1125

Archeolodzy odkryli kurhan w kształcie skorpiona. Tutaj czczono boga deszczu
type: item
date: 2025-10-15T08:32:42.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: meksyk
description: Archeolodzy poszukiwali w Meksyku pradziejowych kanałów nawadniających, a natknęli się na spory kurhan. Ale jego kształt jest zaskakujący. Z lotu ptaka przywodzi na myśl skorpiona. Takie odkrycia należą do rzadkości.
encoded: To odkrycie pochodzi z centralnej części doliny Tehuacán w Meksyku. Jest to unikatowa budowla, ponieważ tego typu konstrukcje są bardzo rzadkie w Mezoameryce, w przeciwieństwie do Ameryki Północnej. Co wiemy o zagadkowym kurhanie? Kopiec ma imponujące wymiary: około 62,5 metra długości i 22,1 metra szerokości w najszerszym miejscu (w rejonie „szczypiec”). Badania terenowe, choć ograniczone do oględzin powierzchniowych, dostarczyły przekonujących dowodów na to, że kopiec jest dziełem rąk ludzkich, a nie przypadkowym skupiskiem kamieni. Pod warstwą kamieni – odłamków trawertynu – znajduje się ziemny nasyp, a wokół niego natrafiono nawet na kawałki kamienia uformowane w kształt stylizowanych szczypiec. Archeolodzy natknęli się wokół niego na liczne fragmenty naczyń ceramicznych, w tym ceremonialnych importowanych z innych rejonów. Na ich podstawie kurhan wydatowano na późny okres klasyczny i postklasyczny, czyli około 600–1100 n.e. Skorpion – kluczowa postać religii Mezoameryki Skorpion odgrywał kluczową rolę w religii ludów Mezoameryki. Uznawany było za bóstwo niebios (Tlāhuizcalpantēcuhtli) m.in. w wierzeniach Azteków. Symbolizował również planetę Wenus. A ta była ważnym elementem kosmologii ludów mezoamerykańskich. W złożonej mitologii tego rejonu świata skorpion był również powiązany z dwoma innymi ważnymi bóstwami: Tlalocem, bogiem deszczu i wody, oraz Quetzalcoatlem (Upierzonym Wężem), bóstwem opiekuńczym. Wokół kurhanu rozciągają się liczne pozostałości po dawnym systemie irygacyjnym. Dlatego powstał tutaj kurhan w kształcie bóstwa Skorpiona ściśle związanego z wodą. Zapewne w tej „świątyni” modlono się o deszcz, by uprawy się udały. Obserwatorium astronomiczne w kształcie skorpiona Ciało skorpiona i jego szczypce zorientowane są na północny wschód. Archeolodzy przypuszczają, że takie usytuowanie nie było przypadkowe. Kopiec mógł pełnić funkcję obserwatorium astronomicznego zorientowanego na ważne daty w kalendarzu lokalnych społeczności. Ludność ta była silnie …

skorpion-33a7e5a.jpg
width: 1575
height: 1050

Archeolodzy odkryli bogaty grobowiec majańskiego króla. Umarł bezzębny
type: item
date: 2025-07-14T13:33:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: belize
subject: cywilizacja majów
subject: królowie
description: Umarł w podeszłym wieku i bez zębów. Te K’ab Chaak był majańskim królem i założycielem dynastii. W jego grobowcu w Caracol w Belize znaleziono paciorki zdobione motywem… małp. Sprawdź, co jeszcze skrywała jego komora grobowa.
encoded: Spis treści: Spektakularne odkrycie po latach badań Bogate dary i małpie motywy Badania archeologiczne w Mezoameryce są prawdziwym wyzwaniem dla archeologów. Obszar ten pokrywa w dużej części dżungla, która porasta starożytne miasta. Wiele zabudowań jest niewidocznych i nadal pozostają ukryte przez naukowcami. To się jednak zmienia wraz z postępem technologicznym. Sporo nieznanych archeologom dawnych osad zlokalizowano dzięki LiDAR-owi, czyli lotniczemu skanowaniu laserowemu. Spektakularne odkrycie po latach badań Miasto Majów Caracol odkryto jednak w „klasyczny” sposób – na zagadkowe ruiny natknął się w 1937 roku lokalny drwal, a badania tego stanowiska archeologicznego ruszyły rok później. Po latach badań okazało się, że jest to największe miasto Majów w Belize i na nizinach Majów. Od lat 80. XX wieku miejsce to bada małżeństwo amerykańskich archeologów z Uniwersytetu w Houston – Arlen F. Chase i Diane Z. Chase. Badacze ogłosili właśnie spektakularne odkrycie. Jest to grobowiec Te K’ab Chaaka, czyli pierwszego władcy tego starożytnego miasta Majów i założyciela dynastii królewskiej. Wstąpił na tron w 331 roku n.e. Jest to pierwszy grobowiec władcy, który udało się zidentyfikować w ciągu ponad czterdziestu lat prac w Caracol. Mimo że nie jest podpisany jego imieniem, archeolodzy są przekonani, że należał właśnie do niego. View oEmbed on the source website Rządzona przez Te K’ab Chaaka metropolia odgrywała ważną rolę polityczną w historii Majów. Rozciągała swoje wpływy na południową część półwyspu Jukatan od 560 do 680 roku n.e., zanim została opuszczona około 900 roku n.e. Dynastia królewska założona przez Te K’ab Chaaka przetrwała w Caracol ponad 460 lat. Bogate dary i małpie motywy Te K’ab Chaaka pochowano u podstawy świątyni rodziny królewskiej. W momencie pochówku władca był w podeszłym wieku i miał około 170 cm wzrostu. Nie miał już żadnych zębów. W komorze znajdowało się oprócz ciała: 11 naczyń ceramicznych, rzeźbione rurki z kości, biżuteria z jadeitu zdobio…

balize-614f395.png
width: 900
height: 600

Niezwykła wędrówka pierwszych psów po Ameryce. DNA zdradza jej tajemnicę
type: item
date: 2025-06-26T11:26:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: psy
description: Najlepsi przyjaciele człowieka trafili do Ameryki Południowej i Środkowej nie z łowcami i zbieraczami, ale z pierwszymi rolnikami – wynika z najnowszych badań genetycznych. Być może wówczas psy… konsumowano.
encoded: Spis treści: DNA psa – zagadka rozwiązana Dziedzictwo prapsów amerykańskich Pierwsze psy wcale nie trafiły do Ameryki wraz z Europejczykami w XVI wieku. Dotarły tam z Azji wspólnie z ludźmi kilkanaście tysięcy lat temu przez przesmyk lądowy między Azją a Ameryką Północną. Ale kiedy i z kim dotarły dalej na południe Nowego Świata? Długo sądzono, że z pierwszymi łowcami i zbieraczami. Zweryfikowały to nowe badania genetyczne. DNA psa – zagadka rozwiązana Pod kierownictwem dr Aurélie Manin z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Oksfordzkiego międzynarodowy zespół naukowców zsekwencjonował 70 kompletnych genomów mitochondrialnych. Próbki pobrano zarówno ze szczątków pochodzących ze stanowisk archeologicznych, jak i od współczesnych osobników żyjących od środkowego Meksyku po środkowe Chile i Argentynę. Okazało się, że psy nie migrowały wspólnie z pierwszymi łowcami-zbieraczami, ale wraz z mobilnymi społecznościami rolniczymi. Stało się to zatem później, niż przypuszczano. Było to w okresie między około 7200 a 5000 lat temu, co silnie zbiega się z wczesnymi uprawami kukurydzy w Meksyku i Ameryce Południowej. Co ciekawe, podobny wzorzec zaobserwowano we Wschodniej Azji. Tam ekspansja populacji psów około 7500 lat temu powiązana była z rozprzestrzenianiem się społeczności rolniczych. Dlaczego psy towarzyszyły rolnikom. To wnioski badaczy Były źródłem mięsa: psy mogły być hodowane jako źródło pożywienia. Ochraniały i towarzyszyły: psy mogły zapewniać ochronę osadom rolniczym oraz pełnić rolę towarzyszy dla ludzi. Żerowały: produkcja nadwyżek żywności przez społeczności agrarne mogła zachęcać psy do padlinożerstwa i umożliwiać im rozmnażanie się w pobliżu osiedli rolniczych. Rozprzestrzenianie się psów na południe kontynentu mogło być związane z hodowaniem psów, ale nie wyklucza się, że zdziczałe egzemplarze również mogły rozprzestrzeniać się samodzielnie. Dziedzictwo prapsów amerykańskich Przybycie Europejczyków spowodowało pojawienie się nowych linii psów, które w dużej mierz…

Kabang-a1618a8.png
width: 900
height: 600

Egzotyczny kraj chce przyciągnąć polskich turystów. Oferuje „niezapomnianą przygodę”
type: item
date: 2025-06-09T13:02:18.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka środkowa
subject: gwatemala
subject: turystyka
description: Jedno z najludniejszych i najpiękniejszych państw Ameryki Środkowej zamierza zachęcić Europejczyków do odwiedzin. Ma do zaoferowania niezapomniane krajobrazy i fascynującą kulturę.
encoded: Spis treści: Jeden z krajów Ameryki Środkowej chce wzbudzić globalne zainteresowanie Najpiękniejsze zakątki Gwatemali – jeziora, wulkaniczne plaże i tajemnicze ruiny Ameryka Środkowa zyskuje coraz większą popularność wśród podróżników z całego świata – w samym 2024 roku odwiedziło ją ponad 13,6 mln turystów. Czym przyciąga? Głównie różnorodnością ekosystemów, zapierającymi dech w piersiach krajobrazami oraz bogatą kulturą. Teraz okazuje się, że jedno z ośmiu państw położonych w tym regionie chce zachęcić do wizyt turystów z Europy. W tym celu wdraża nową międzynarodową strategię. Gwatemala chce wzbudzić globalne zainteresowanie Leżąca w sercu Ameryki Środkowej Gwatemala stała się jednym z najbardziej obiecujących kierunków turystycznych. W rekordowym 2024 roku odwiedziło ją ponad 3 mln turystów (to wzrost o 15% w porównaniu do roku poprzedniego). W wyniku tej dynamicznej tendencji rząd postanowił wdrożyć strategię marketingową, mającą na celu przyciągnięcie jeszcze większej liczby podróżników. Dzięki współpracy z agencją turystyczną, Gwatemala chce zwiększyć świadomość na swój temat wśród mieszkańców takich krajów, jak Wielka Brytania, Kanada, USA, Meksyk, Hiszpania oraz innych państw kontynentalnej Europy. Zamierza promować mniej znane, ale zachwycające rejony (m.in. karaibskie wybrzeże czy wyżyny Quetzaltenango). Równocześnie podkreśla, że w odpowiedzi na zainteresowanie turystów, kilka linii lotniczych ogłosiło już nowe połączenia do stolicy kraju. – Każdy powinien odwiedzić Gwatemalę przynajmniej raz w życiu. Od niezwykłej kultury Majów, po zapierające dech w piersiach jeziora, plaże i wulkany... Podróż do Gwatemali to najbardziej niezapomniana przygoda, jaką można przeżyć – stwierdził Paul Charles, CEO agencji turystycznej The PC Agency. Z kolei minister turystyki Gwatemali, Harris Whitbeck, dodał: „Koncentrujemy się na tym, by opowiedzieć jak największej liczbie osób na całym świecie o naszym dynamicznym kraju, kulturze oraz wyjątkowych ludziach”. Najpiękniejs…

gwatemala-9342d60.jpg
width: 4813
height: 3213

To miało zniknąć na zawsze. Majowie zostawili po sobie więcej, niż sądziliśmy
type: item
date: 2025-06-04T09:49:18.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nowe znaleziska w Gwatemali, w tym monumentalne piramidy i rzeźby przodków, ukazują nieznane dotąd aspekty kultury Majów. To potwierdzenie ich niezwykłych umiejętności w dziedzinie architektury.
encoded: Spis treści: Nieznane oblicze cywilizacji Majów Majowie zaskakują inżynierią Wielu osobom cywilizacja Majów kojarzy się wyłącznie z monumentalnymi piramidami i kalendarzem końca świata. Archeolodzy i historycy wiedzą jednak, że Majowie tworzyli zaawansowaną kulturę z rozbudowanym systemem pisma. Mieli też ogromną wiedzę w zakresie matematyki czy astronomii. Ich wyrafinowana architektura obejmowała nie tylko imponujące świątynie, o czym przypominają kolejne odkrycia. Nieznane oblicze cywilizacji Majów Cywilizacja Majów ukształtowała się około 2000 r. p.n.e. i osiągnęła swój rozkwit między 400 a 900 r. n.e., obejmując tereny dzisiejszego Meksyku, Gwatemali, Belize oraz części Hondurasu i Salwadoru. I to właśnie w północnej Gwatemali archeolodzy odkryli niedawno pozostałości kompleksu liczącego niemal 3000 lat. Majowie wybudowali tam sanktuaria, piramidy oraz unikalny system kanałów. Kompleks został zlokalizowany w trzech miejscach – Los Abuelos, Petnal i Cambrayal. To okolice znanego stanowiska archeologicznego Uaxactún, w regionie Petén. Nazwa „Los Abuelos” jest nawiązaniem do dwóch ludzkich figur wykutych w skale. Według badaczy mogą one przedstawiać parę przodków. To w połączeniu z licznymi świętymi sanktuariami sugeruje, że miejsce pełniło funkcję rytualną. – Znajduje się tu jedno z najważniejszych centrów rytualnych w regionie, z godnymi uwagi sanktuariami, które pomagają nam ponownie ocenić naszą wiedzę na temat historii Majów – mówił podczas konferencji prasowej wiceminister kultury i sportu Gwatemali, Luis Rodrigo Carrillo. Rekonstrukcja jednego z ołtarzy przedstawia pomalowane panele w kolorach czerwonym, czarnym i żółtym oraz postać w pióropuszu, otoczoną tarczami lub insygniami władzy. Majowie zaskakują inżynierią Na wschód od Los Abuelos znajduje się Petnal, gdzie odkryto piramidę o wysokości 33 metrów. Na jej szczycie zachowały się dwa pomieszczenia z dekoracjami ściennymi, zawierającymi różnorodne symbole. Z kolei w Cambrayal, oddalonym o niespełna pięć …

Dziedzictwo-Majow-zdj.-ilustracyjne-cdee7f7.jpg
width: 5063
height: 3376

Nie należały do piratów. W Kostaryce namierzono wraki pełne… europejskich cegieł
type: item
date: 2025-05-06T09:39:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: Kostaryka
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wrak statku
description: U wybrzeży Kostaryki w Ameryce Środkowej archeolodzy przebadali dwa wraki. Historia tych jednostek okryta jest tajemnicą – jeden ze statków spłonął. Oba były duńskimi okrętami, które przewoziły niewolników i budulec.
encoded: Spis treści: Zagadkowe wraki u wybrzeży Kostaryki Ładunek statków zdradza ich pochodzenie Piraci czy bezwzględni kolonizatorzy? Archeologia jest fascynującą dziedziną nauki. Urzeka w niej różnorodność. Archeolodzy zajmują się zarówno najstarszymi dziejami człowieka, jak i okresem nowożytnym. Można ich spotkać w zasadzie wszędzie, nawet pod wodą. Bo archeologia podwodna to bardzo silna gałąź tej nauki. Zagadkowe wraki u wybrzeży Kostaryki – To był długi proces i byłem bliski poddania się. Bez wątpienia były to najbardziej szalone wykopaliska archeologiczne, w jakich brałem udział – mówi Andreas Kallmeyer Bloch, archeolog podwodny z Muzeum Narodowego Danii. W taki sposób badacz wspomina projekt badawczy u wybrzeży Kostaryki. Celem badań były dwa wraki. Zatopienie tych statków około 300 lat temu Bloch określa jako „jedną z najbardziej dramatycznych katastrof w historii Danii”. Ładunek statków zdradza ich pochodzenie Na podstawie wykopalisk podwodnych przeprowadzonych w ostatnim czasie u wybrzeży Parku Narodowego Cahuita ustalono, że zagadkowe wraki to dwa duńskie statki niewolnicze Fridericus Quartus i Christianus Quintus. Zatonęły u wybrzeży Ameryki Środkowej w 1710 roku. Fridericus Quartus został podpalony, podczas gdy Christianus Quintus miał odciętą linę kotwiczną, po czym rozbił się. Piraci czy bezwzględni kolonizatorzy? Do tej pory sądzono, że jednostki te należały do piratów. Jednak sprawę wyjaśnił ładunek. Były to m.in. cegły i gliniane fajki wykonane w Holandii. Cegły wykonano w Europie. Określa się je mianem „flensburskich”. Były szeroko stosowane w koloniach duńskich. Z analiz drewna wynika z kolei, że jeden ze statków wykonano z drewna dębowego z zachodniej części Morza Bałtyckiego – obszaru obejmującego północno-wschodnią niemiecką Meklemburgię, a także Szlezwik-Holsztyn, Danię i Skanię. Drzewo ścięto w latach 1690–1695. Drewno jest zwęglone i pokryte sadzą, co potwierdza opis historyczny: jeden z okrętów spłonął. Źródło: Muzeum Narodowe w Kopenhadze Nasz …

wrak-2-2ea539f.jpg
width: 4080
height: 3072

Rytualne figurki na szczycie piramidy – odkrycie polskich archeologów w Salwadorze
type: item
date: 2025-03-05T10:32:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Pięć ceramicznych figurek, niektóre z ruchomymi głowami, odkryli polscy archeolodzy na szczycie piramidy sprzed 2400 lat w Salwadorze. Strach, złość, pogarda i uśmiech – takie emocje malują się na ich twarzach. Jaka była ich funkcja?
encoded: Spis treści: Ekspresyjne twarze figurek Figurki to nie wszystko – bogaty depozyt Salwador – terra incognita mezoamerykańskiej archeologii Tego niezwykłego znaleziska dokonała jedyna działająca w Salwadorze w Ameryce Środkowej polska misja archeologiczna. Kieruje nią dr Jan Szymański z Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowiec bada tam od kilku lat stanowisko archeologiczne San Isidro w departamencie Sonsonate. Ekspresyjne twarze figurek W San Isidro archeolodzy zlokalizowali pozostałości kilkudziesięciu monumentalnych piramidokształtnych konstrukcji. Na szczycie najbardziej potężnej i najlepiej zachowanej natknęli się na pięć ceramicznych figurek, które określają też mianem kukiełek. Znalezisko opublikowano właśnie na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Złożono je w formie depozytu, który przywodzi na myśl grób. Jednak artefaktom nie towarzyszyły żadne szczątki ludzkie. Pochodzą z około 400 roku p.n.e., mają zatem 2400 lat. Jaka była funkcja statuetek? Ruchome głowy trzech z nich i sposób ustawienia każą sądzić, że były one rodzajem lalek wykorzystywanych w ważnych, publicznych rytuałach. – Jednym z najbardziej uderzających elementów tych figurek jest ich dramatyczna mimika, która zmienia się w zależności od kąta patrzenia – wskazuje dr Szymański. Gdy patrzymy na nie od góry – wydają się uśmiechnięte. Ale oglądane z poziomu wzroku, wyglądają na złe lub pogardliwe. Z kolei, gdy spoglądamy na nie od dołu – ich wyraz twarzy wskazuje na strach. – To świadomy zabieg, prawdopodobnie mający na celu zwiększenie możliwości wyrazu podczas rytualnych przedstawień – dodaje dr Szymański. Znaleziska dokonano na szczycie konstrukcji określanej jako piramida. Jednak wszystko wskazuje na to, że struktury w San Isidro były sztucznie usypanymi kopcami ziemnymi. Wcześniej badacze przypuszczali, że stosowano cegły mułowe. Figurki to nie wszystko – bogaty depozyt Podobne figurki znane są z zachodniego Salwadoru i południowej Gwatemali. Jednak prawdziwą wartością znaleziska Polaków jest …

figurki-z-salwadoru-c6fffbf.png
width: 1200
height: 630

Ludzie stworzyli 4 tys. lat temu wielką instalację. Mogła wyżywić 15 tys. osób rocznie
type: item
date: 2024-11-25T11:03:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: bagna
subject: belize
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
subject: ryby
subject: woda
description: Złożoną sieć kanałów wykonali cztery tysiące lat temu łowcy i zbieracze, żyjący na terenie dzisiejszego państwa Belize w Ameryce Środkowej. Zdaniem archeologów jest to najwcześniejszy obiekt do połowu ryb na dużą skalę w tym rejonie świata.
encoded: Spis treści: Największa i najstarsza pułapka Ameryki Środkowej Łowiska jednym z motorów cywilizacji? Mokradła. To ważna sprawa W ostatnich latach archeolodzy znajdują coraz więcej dowodów na to, że społeczności łowców i zbieraczy, wbrew powszechnej opinii, potrafiły się zaangażować się w większe projekty. Mowa zarówno o wznoszeniu monumentalnej architektury, takiej jak na przykład w Göbeklitepe, ale też o instalacjach innego typu. Największa i najstarsza pułapka Ameryki Środkowej Archeolodzy z University of New Hampshire (UNH) w USA opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Sciences Advances” artykuł, w którym prezentują odkrycie z Belize w Ameryce Środkowej, które – jak sami przyznają – nieco ich zaskoczyło. Archeolożka z UNH i szefowa projektu Belize River East Archaeology (BREA) prof. Eleanor Harrison-Buck i jej zespół znaleźli ślady po sporej, prekolumbijskiej instalacji do połowu ryb w Belize. Jest starsza od podobnych założeń o co najmniej tysiąc lat. Zlokalizowano ją w Crooked Tree Wildlife Sanctuary (CTWS), największym śródlądowym terenie podmokłym Belize. Jest to sieć kanałów i stawów, którą stworzyli łowcy i zbieracze w okresie archaicznym (ok. 2000–1900 lat p.n.e.). – Sieć kanałów zaprojektowano tak, aby kierować coroczne wody powodziowe do stawów w celu odłowu ryb. Doprowadzały wystarczającą ilość ryb, aby wyżywić nawet 15 000 osób przez cały rok – mówi prof. Harrison-Buck. Gdy wody opadały ryby, które wpłynęły do stawów za pośrednictwem kanałów, były uwięzione i ludzie mogli je łatwo odławiać. Sieć kanałów jest w zasadzie niewidoczna z powierzchni ziemi. Dlatego naukowcy skorzystali ze zobrazowań lotniczych, wykonali też naloty dronem, aby poznać ich rozplanowanie. Średnia długość blisko 170 odkrytych kanałów wynosi ponad 600 m, a ich szerokość 15–20 m. Łowiska jednym z motorów cywilizacji? Wygląda na to, że instalacja założona przez łowców i zbieraczy była bardzo wydajna i potrzebna. Z analiz badaczy wynika, że z systemu kanałów i stawów korzystano dł…

ryby-2372390.png
width: 1200
height: 630

Azteckie gwizdki śmierci brzmiały przerażająco. Używano ich w czasie rytualnych mordów
type: item
date: 2024-11-18T10:37:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: aztekowie
subject: muzyka
description: Dźwięk azteckich gwizdków w kształcie czaszek brzmi przerażająco – przypomina krzyk lub syrenę alarmową. Z najnowszych badań naukowców wynika, że z ich pomocą być może straszono ofiary i publiczność w czasie rytualnych mordów.
encoded: Spis treści: Krwawi Aztekowie Gwizdek w kształcie czaszki – przerażający aztecki instrument Eksperymenty na ludziach Ludzie używali prostych piszczałek tysiące lat temu. Nawet krewny człowieka, neandertalczyk stworzył już około 60 tysięcy lat temu po raz pierwszy w dziejach flet z kości zwierzęcej. Z kolei najstarszy gwizdek z obszaru Polski ma około 6 tysięcy lat. Z czasem instrumenty stawały się coraz lepiej wykonane. Służyły różnym celom. Czasem były pomocne w odstraszeniu zwierząt, innym razem wykorzystywano je w celach kultowych i religijnych. Tak też było zapewne w przypadku piszczałek w kształcie czaszek, które przebadali naukowcy z Uniwersytetu Zuryskiego w Szwajcarii. Krwawi Aztekowie Aztekowie byli ludem, który w XVI i XVI wieku rządził wielkim imperium prekolumbijskim w Ameryce Środkowej. W kulturze popularnej szczególnie zwraca się ich uwagę na tradycję składania krwawych ofiar. Robiono to w celu przebłagania bogów – aby ich uspokoić i obłaskawić. Zdaniem części badaczy hiszpańscy kronikarze przesadzali w swoich opisach, jeśli chodzi o skalę składania ofiar. Nie ulega jednak wątpliwości, że pod koniec istnienia imperium azteckiego rytualnie mordowano na masową skalę. Według niektórych szacunków mogło być to nawet ćwierć miliona osób rocznie. Ofiarami byli głównie jeńcy. Rytualne mordowanie miało bogatą oprawę. Tym przerażającym wydarzeniom towarzyszyła również warstwa muzyczna. Co wiemy na ten temat? Gwizdek w kształcie czaszki – przerażający aztecki instrument Szwajcarscy naukowcy opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Communications Psychology” wyniki badań archeoakustycznych azteckich gwizdków w kształcie czaszek oraz ich replik. Badacze wzięli na warsztat niewielkie, kilkucentymetrowe egzemplarze wykonane z gliny i datowane szeroko na 1250–1521 lat n.e. „Gwizdki w kształcie czaszek wytwarzają specyficzny, nieliniowy i hałaśliwy dźwięk (podobny do wiatru lub syczenia), który może być przenikliwy, przeszywający i przypominający krzyk, gdy jest odtw…

aztekowie-ad5daf7.png
width: 1200
height: 630

Zaskakujące odkrycie. Majowie nie tylko palili tytoń. Oni go też pili
type: item
date: 2024-10-11T13:51:02.000Z
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
subject: używki
description: Naczynia znalezione w Gwatemali stanowią rzadki fizyczny dowód używania tytoniu przez starożytnych Majów. Ale tym razem mamy niespodziankę: okazuje się, że nie zawsze wdychali tytoń.
encoded: Spis treści: Szukali kakao, znaleźli tytoń Majański pokarm bogów Popalanie w łaźni na cześć bogów Na nizinach w Gwatemali odkryto bezprecedensowe dowody archeologiczne na to, że Majowie używali naparów tytoniowych do rytuałów związanych z ofiarami, kąpielą i porodem. Szukali kakao, znaleźli tytoń Naukowcy pracujący na prekolumbijskim stanowisku archeologicznym El Baúl w Cotzumalhuapa szukali śladów kakao wśród dużych naczyń ceramicznych uzyskanych z depozytów rytualnych. Naczynia, które pochodzą z późnego okresu klasycznego Majów (600–900 r. n.e.), przetestowano też pod kątem innych pozostałości, w tym tytoniu. Kiedy wyniki wróciły z analizy, zespół był zaskoczony. – Nie spodziewaliśmy się znaleźć śladów nikotyny w cylindrycznych naczyniach przeznaczonych do picia – główny badacz Oswaldo Chinchilla Mazariegos. Korzenie kultury Majów sięgają około 2600 r. p.n.e. Państwa Majów rozszerzyły się później na całą Amerykę Środkową, aż do ich pokonania i kolonizacji przez Hiszpanów w XVI wieku. Chociaż nigdy nie zjednoczyli się politycznie, Majowie – którzy nadal żyją w tym regionie – zawsze byli połączeni językiem, kulturą i religią. Majański pokarm bogów Nasza wiedza na temat używania tytoniu przez starożytnych Majów pochodzi głównie z przedstawień wizualnych i opisów słownych. Szesnastowieczne źródła opisują na przykład czarną maść o nazwie teotlaqualli, co oznacza „pokarm bogów”. Wykonana z jadowitych zwierząt, tytoniu i psychoaktywnych nasion, była używana do komunikowania się z duchami. Wyobrażenia i opisy w świętych tekstach wskazują, że Majowie używali tytoń na co dzień. Zwykle go palili. Fizyczne dowody na obecność nikotyny znaleziono już raz na statku Majów, w 2012 roku. Wraz z niedawnym odkryciem w El Baúl, historycy mają teraz pierwszy w historii dowód na używanie płynnego tytoniu w starożytnej Mezoameryce. Płynny tytoń jest wysoce toksyczny i może być śmiertelny. Prawdopodobnie używano go do wywoływania wizji lub transów wróżbiarskich w ramach kontrolowanego cer…

Ed-Stone-4f09f6e.png
width: 1200
height: 630

Rolnictwo istniało na Ziemi już miliony lat temu. Nie zajmowali się nim ludzie
type: item
date: 2024-10-07T11:33:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: ameryka środkowa
subject: grzyby
subject: mrówki
subject: przyroda
subject: rolnictwo
description: Ludzie zaczęli uprawiać rolę zaledwie kilkanaście tysięcy lat temu. Ale okazuje się, że wcale nie byli pierwsi. Pierwszymi „farmerami” okazały się być… mrówki. Swoje uprawy rozpoczęły po gigantycznej katastrofie, które zmiotła dinozaury z powierzchni Ziemi.
encoded: Spis treści: Człowiek jeszcze nie istniał. Rola kwitła Genetyka i setki godzin analiz rzucają światło na rolnictwo mrówek „Katastrofalny” związek mrówek i grzybów Mrówki uzależniły od siebie grzyby. Tak jak ludzie zboża Gdy myślimy o pierwszych rolnikach, stają nam przed oczami społeczności żyjące około 12 tysięcy lat temu w południowo-zachodniej Azji. Wraz z końcem epoki lodowcowej zmienił się klimat i ludzie zaczęli stopniowo udamawiać rośliny. Okazuje się, że jednak nasz gatunek nie był pierwszy, jeśli chodzi o tę innowację. Człowiek jeszcze nie istniał. Rola kwitła W najnowszym wydaniu prestiżowego czasopisma naukowego „Science” naukowcy z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej (Smithsonian) w Waszyngtonie w USA przekonują, że to wcale nie człowiek był pierwszym rolnikiem. Według nowego badania to kolonie mrówek już dawno temu zaczęły uprawiać grzyby. Stało się to, gdy planetoida uderzyła w Ziemię 66 milionów lat temu. Impakt ten spowodował globalne masowe wymieranie, ale także stworzył idealne warunki dla rozwoju grzybów. Innowacyjne mrówki zaczęły uprawiać grzyby, tworząc coś, co badacze określają jako „ewolucyjne partnerstwo”. – Mrówki uprawiają rolnictwo i hodowlę grzybów znacznie dłużej, niż istnieją ludzie. Prawdopodobnie moglibyśmy się czegoś nauczyć z rolniczego sukcesu tych mrówek w ciągu ostatnich 66 milionów lat – uważa entomolog Ted Schultz, kurator w Smithsonian i główny autor nowego artykułu. Genetyka i setki godzin analiz rzucają światło na rolnictwo mrówek Rolnictwo mrówek jest powszechne. Prawie 250 różnych gatunków mrówek w obu Amerykach i na Karaibach uprawia grzyby. Różne mrówki mają różne sposoby upraw. Na przykład te liściożerne należą do tych, które praktykują najbardziej zaawansowaną strategię, znaną jako rolnictwo wyższe. Mrówki te zbierają kawałki świeżej roślinności, aby zapewnić pożywienie swoim grzybom. Te z kolei hodują żywność dla mrówek, zwaną gongylidiami. Są to strzępki na końcach grzybów, które mrówki zrywają i zjadają lub karmi…

Ed-Stone-4cb0c81.png
width: 1200
height: 630

Parami w zaświaty. W ten sposób Majowie składali ofiary z dzieci 1000 lat temu
type: item
date: 2024-06-12T15:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: dna
subject: dzieci
subject: genetyka
subject: jukatan
subject: meksyk
subject: mity
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zaskakujące wyniki badań genetycznych z prekolumbijskiego miasta Chichén Itzá w Meksyku. Majowie składali w ofierze blisko spokrewnionych ze sobą chłopców, także bliźniaków. Również pochodzenie dzieci było dla naukowców niespodzianką.
encoded: W tym artykule: Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Ofiary z dzieci. Jaki był ich cel? Chichén Itzá jest obecnie jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Półwyspu Jukatan. To starożytne majańskie miasto znajduje się też na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Badania archeologiczne kompleksu rozpoczęły się już w XIX wieku. Jednak miejsce to nadal skrywa sporo zagadek. Prężny ośrodek Majów z mroczną tajemnicą Chichén Itzá było ważnym i potężnym ośrodkiem politycznym setki lat przed przybyciem Hiszpanów w XVI wieku. Słynie z monumentalnej architektury, w tym niezwykłej piramidy ozdobionej pierzastymi wężami, kilkunastu placów do gry w piłkę i licznych świątyń. Opustoszało w XIII wieku. Miasto to miało jednak mroczne oblicze. Naukowcy znajdują liczne świadectwa składania ofiar z ludzi. Na przykład w 1967 roku odkryto podziemną komorę, w której rozrzucono szczątki ponad setki małych dzieci. Była to pierwotnie zapewne podziemna cysterna, częściowo wykuta w wapiennym podłożu (tzw. chultun). Majowie składali ofiary w takich miejscach, gdyż jaskinie uważano za miejsce, w których można nawiązać kontakt ze światem podziemnym. Mimo dekad badań naukowcy ciągle niewiele wiedzą o rytuałach składania ofiar. Na podstawie wstępnych analiz uznano, że poświęcano bogom głównie dzieci i młodzież. Powszechne było przypuszczenie, że były to głównie dziewczynki lub młode kobiety. DNA i analizy anatomiczne. Ofiarami – chłopcy Zarówno nowe analizy anatomiczne szkieletów, jak i badania genetyczne wskazują, że wiele z ofiar było jednak płci męskiej. Takie samo ustalenie płynie z badań szczątków z podziemnej komory z Chichén Itzá odkrytej w 1967 roku. Na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” międzynarodowa grupa naukowców zaprezentowała wyniki analiz genetycznych. Dają one niesamowity wgląd w starożytny rytuał. W sumie przeanalizowano genom 64 dzieci. Nieoczekiwanie okazało się, że wszystkie dzieci były płci męskiej. Dalej badac…

parami-w-zaswiaty-w-ten-sposob-majowie-skladali-ofiary-z-dzieci-1000-lat-temu-878b018.png
width: 1200
height: 630

Czy czekolada jest zdrowa? Spożywali ją już Majowie, do dziś jest doceniana
type: item
date: 2024-04-30T07:01:53.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: cukier
subject: czekolada
subject: meksyk
subject: słodycze
subject: Wolny czas
subject: zdrowe odżywianie
description: Czy czekolada jest zdrowa? – na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia pojawiło się wiele publikacji medycznych i dietetycznych przypuszczalnie potwierdzających takie jej działanie. Niemal wszystkie przytaczane w nich badania dotyczą jednak tylko jednego jej rodzaju.
encoded: W tym artykule: Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Czekolada czekoladzie nierówna Co jest zaklęte w ziarnie kakao? Czy czekolada jest zdrowa? Alkaloidy w czekoladzie Nowe badania na temat czekolady Co zawiera ziarno kakaowe? Ponad połowę ciężaru przetworzonych i pozbawionych łupiny nasion stanowi tłuszcz, jakkolwiek proporcje zmieniają się w zależności od odmiany kakaowca oraz warunków wzrostu. Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Tłuszcz otrzymywany dzięki poddaniu ziarna mechanicznej obróbce metodą wynalezioną w zeszłym stuleciu przez van Houtena nosi nazwę masła kakaowego. Z pozostałych makuchów kakaowych robi się kakao. Masło kakaowe stanowi cenny towar, ponieważ oprócz roli, jaką odgrywa w produkcji wysokowartościowej czekolady, znajduje wiele zastosowań w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. Właściwością, która czyni je użytecznym, jest to, że rozpuszcza się w temperaturze nieco poniżej ciepłoty ludzkiego ciała oraz bardzo wolno jełczeje. Co do kulinarnych funkcji masła kakaowego, to wszystko zależy tutaj od dobrej woli wytwórcy czekolady. Jeżeli zależy mu na czekoladzie wysokiej jakości, dodaje on masło kakaowe do innej wysokowartościowej czekolady w trakcie produkcji, by podniosło ono smak wyrobu. Czasami dodaje się podwójną ilość masła, by masa była bardziej gładka, ale prawdziwi koneserzy zwracają większą uwagę na zawartość kakao. Czekolada czekoladzie nierówna Wytwórca, który ma niezupełnie uczciwe intencje, produkuje to, co szanujący się chocolatiers nazywają „wyrobem czekoladopodobnym”. Jedynie w 15 procentach składa się on z kakao (podczas gdy czekolada naprawdę wysokiej jakości miewa aż do 70 procent kakao). Pozostałe składniki to cukier, mleko w proszku oraz tańszy stały tłuszcz roślinny. Cenne masło kakaowe sprzedaje się pod postacią innych wyrobów. Osiemnasto- i dziewiętnastowieczne książki kucharskie ciągle ostrzegają przed fałszowaną czekoladą. Zamiast kakao dodawano najrozmaitsze substancje, poczynając od pyłu ceglanego po min…

czy-czekolada-jest-zdrowa-spozywali-ja-juz-majowie-do-dzis-jest-doceniana-529777f.jpg
width: 1000
height: 679

Jak i gdzie naprawdę żyli Majowie? Nowa metoda badawcza zrewolucjonizowała naszą wiedzę o tej cywilizacji
type: item
date: 2024-04-20T06:36:41.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Majowie zostawili po sobie fascynujący świat, a w zasadzie jego ruiny. Dziś przykrywa je dżungla, co utrudnia poznawanie historii pierwszych cywilizacji Ameryki Środkowej. Przełomem w eksploracjach okazała się świetlna metoda badawcza – lidar. Dotychczasowe ustalenia okazały się błędne.
encoded: W tym artykule: Przełomowa metoda lidar Jak żyli Majowie? Ich megalopolis zaskakują Nowa szansa dla Gwatemali Tego nie wiedzieliśmy o Majach Marcello Canuto i Francisco Estrada-Belli obaj są archeologami i badaczami National Geographic pracującymi na Uniwersytecie Tulane. Wspólnie spędzili dekady, prowadząc badania w dżunglach Ameryki Środkowej. Z odkrywaniem skarbów starożytnej cywilizacji Majów wiązały się wyczerpujący upał i wilgoć. A dodatkowo spotkania ze śmiercionośną przyrodą i uzbrojonymi wandalami. Cywilizacja ta rozwijała się przez tysiące lat, a następnie w tajemniczy sposób zniknęła pod gęstym lasem. Co ciekawe, archeolodzy dokonali swojego największego odkrycia nie w terenie, a siedząc przy komputerze w klimatyzowanym biurze w Nowym Orleanie. Przełomowa metoda lidar Marcello Canuto otworzył zdjęcie lotnicze lasu w północnej Gwatemali. Początkowo na ekranie nie było widać nic poza wierzchołkami drzew. Jednak zdjęcie zostało wykonane przy użyciu technologii zwanej lidar (z ang. skrót od „wykrywanie światła i określanie odległości”). Jak to działa? Najpierw na samolotach są montowane urządzenia wyposażone w laser. Wystrzeliwują w dół miliardy impulsów świetlnych, a następnie mierzą te, które odbijają się z powrotem. Tylko część z nich przenika przez liście, ale to zapewnia wystarczającą ilość danych, aby stworzyć obraz dna dżungli. Za pomocą kilku kliknięć Canuto cyfrowo usunął roślinność, aby odsłonić trójwymiarowy obraz ziemi. Do tej pory uważano, że region, który oglądali, był w większości niezamieszkany. Nawet u szczytu cywilizacji Majów ponad 1100 lat temu. To, co wyglądało jak zwykłe zbocza wzgórz, zostało wyrzeźbione przez zbudowane przez człowieka tarasy rolnicze i kanały irygacyjne. Z kolei to, co wydawało się małymi górami, było w rzeczywistości dużymi piramidami zwieńczonymi ceremonialnymi budynkami. Osady, które pokolenia archeologów uważały za regionalne stolice, były zaledwie przedmieściami znacznie większych miast prekolumbijskich, połączony…

jak-i-gdzie-naprawde-zyli-majowie-bbb3b90.jpg
width: 960
height: 540

Imponujące odkrycie w Panamie. W grobowcu znajdowały się skarby historycznego lorda
type: item
date: 2024-03-04T15:09:11.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: grobowce
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: skarby
subject: Wolny czas
description: Odkryć skarb to marzenie nie tylko archeologów. Badacze w Panamie mieli sporo szczęścia. Trafili bowiem na świetnie zachowane kolekcje drogocenności z VIII w. n. e.
encoded: W tym artykule: Wyjątkowy skarb w grobowcu Kogo pochowano z kosztownościami? Wyjątkowe miejsce w Panamie Kolejne odkrycia archeologiczne dowodzą, że skarby poukrywane w grobowcach nie są domeną jedynie legend i filmów o Indianie Jonesie. Grzebanie zmarłych wraz z kosztownościami było powszechne w wielu miejscach na świecie. Między innymi w Ameryce Południowej. Przypomina o tym ostatnie znalezisko badaczy prowadzących wykopaliska w Panamie. Wyjątkowy skarb w grobowcu Mowa o grobowcu w Parku Archeologicznym El Caño, położonym w prowincji Coclé. Wewnątrz komory odkryto prawdziwe bogactwo ofiar pogrzebowych, w tym artefakty wykonane z ceramiki oraz złota. Grobowiec prawdopodobnie został wybudowany około 750 roku n.e. Według archeologów odkrycie to rzuca nowe spojrzenie na to, jak żyły wyższe klasy społeczeństwa Coclé w czasach sprzed najazdu hiszpańskich kolonizatorów. Wspomniany grobowiec jest szczególnie intrygujący. Po badaniach okazało się, że był on używany jako miejsce pochówku nie raz, a wiele razy. Odkrycie jest owocem trwającego projektu archeologicznego w parku. Jego głównym celem jest zbadanie właśnie grobu nr 9, na którego zawartość składa się: 5 napierśników, 2 pasy ze złotych koralików, 4 bransoletki, 2 kolczyki w kształcie postaci ludzkich, kolczyk w kształcie krokodyla, naszyjnik z okrągłych koralików, dwa dzwonki, bransoletki, spódnica wykonana z psich zębów, zestaw kościanych fletów. Kogo pochowano z kosztownościami? Wszystkie te przedmioty są świadectwem kulturowego i społecznego bogactwa społeczności Coclé. Imponująca kolekcja najprawdopodobniej należała do dorosłego mężczyzny o wysokim statusie. Julia Mayo, dyrektorka Fundacji El Caño i liderka projektu, przypomina, że mężczyzna nie jest jedynym pochowanym w grobowcu. Z uwagi na trwające prace wykopaliskowe archeolodzy nie są jednak w stanie określić dokładnej liczby pogrzebanych. Już sam zwyczaj grzebania większej liczby osób w tym samym grobowcu dostarcza cennych informacji na temat wierzeń i rytu…

imponujace-odkrycie-w-panamie-716d103.jpg
width: 960
height: 540

Ciekawostki o Panamie. 30 faktów na temat kraju nad dwoma oceanami
type: item
date: 2024-02-10T09:00:53.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka łacińska
subject: ameryka środkowa
subject: ciekawostki
subject: panama
subject: Travel
description: Ciekawostki o Panamie – symbolicznym łączniku pomiędzy Ameryką Północną a Południową. Wąski przesmyk, kojarzący się głównie z Kanałem Panamskim, który na początku XX wieku zrewolucjonizował transport morski pomiędzy oceanami: Atlantykiem i Pacyfikiem.
encoded: W tym artykule: Historia Panamy Kanał Panamski Ludność Panamy Kuchnia Panamy Ciekawostki o Panamie O tym, jak zaplanować wyjazd o Panamy, przeczytasz w naszym serwisie. Panama to prawdziwa mekka wielbicieli sportów wodnych. Warunki do uprawiania żeglarstwa, nurkowania czy surfingu są tu wymarzone. Wspaniała pogoda niemal przez cały rok, piękne piaszczyste plaże, palmy, czysta błękitna woda. Warto odwiedzić m.in. składający się z dziesięciu wysp archipelag wysp Bocas del Toro czy wyspę Santa Clara. Surferzy i nurkowie upodobali sobie z kolei plażę Catalina. Koniecznie trzeba odwiedzić też archipelag San Blas, a także parki narodowe: Coiba, La Amistad, Soberania, Chagres czy położony na granicy z Kolumbią – Darien. Wszystkie zasługują na miano tropikalnych rajów. Oto największe ciekawostki o Panamie. Historia Panamy Jako niepodległy kraj Panama istnieje od 1903 roku. Wcześniej była ona częścią Kolumbii, a od XVI do początku XIX wieku – kolonią hiszpańską. W czasach prekolumbijskich na tych terenach mieszkali głównie Czibczowie. Niepodległość Panamczycy zawdzięczają w dużej mierze Amerykanom, którzy na przełomie XIX i XX wieku mocno wspierali ruch separatystyczny. Rzecz jasna nie robili tego z pobudek idealistycznych. Z dużo mniejszą od Kolumbii Panamą łatwiej było negocjować. Już po wyzwoleniu na mocy traktatu Hay–Bunau-Varilla z 1903 roku Stanom Zjednoczonym przyznano wieczystą dzierżawę Strefy Kanału Panamskiego i prawo stacjonowania na terenie Panamy wojsk amerykańskich. Amerykanie wielokrotnie w historii wpływali na sprawy wewnętrzne Panamy. Ich interwencje nasiliły nastroje antyamerykańskie, które przybrały na sile w latach 70. XX wieku, w czasie rządów generała Omara Torrijosa. W 1979 roku (na podstawie układu z 1977 roku) Strefa Kanału Panamskiego została znacjonalizowana, a Amerykanie musieli się z niej wycofać. Przez kolejne 20 lat oba kraje wspólnie sprawowały kontrolę nad Strefą. Obecnie zarządza nią jedynie Panama. W 1983 roku dyktatorskie rządy w kraju ob…

ciekawostki-o-panamie-afdf5fb.png
width: 1200
height: 630

Gwatemala i Belize. 3-tygodniowy wypad do Ameryki Środkowej
type: item
date: 2023-09-18T07:00:39.000Z
creator: Agnieszka Kołodziejska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka środkowa
subject: belize
subject: gwatemala
subject: podróże
subject: Travel
description: Dlaczego łączyć te dwa kraje? Bo ze sobą sąsiadują i łatwo przedostać się z jednego do drugiego. Na podróż do Gwatemali i Belize wybieramy się wraz z Agnieszką Kołodziejską, popularną dziennikarka Radia ZET i prowadzącą program telewizyjny „Polacy za granicą".
encoded: W tym artykule: Gwatemala i Belize Co zobaczyć w Gwatemali? Co zobaczyć w Belize? Z Agnieszką Kołodziejską odwiedziliśmy już Alaskę i Nowy Orlean. Tym razem popularna dziennikarka Radia ZET zabiera nas w podróż do Ameryki Środkowej, gdzie czekają na nas fantastyczna Gwatemala i Belize. Gwatemala i Belize Powierzchnia obydwu odpowiada powierzchni mniej więcej połowy Polski. Wniosek? Można je w krótkim czasie zjechać wzdłuż i wszerz. Z takiego założenia wyszłam, planując trzytygodniowy wypad w tamten region i… nie udało mi się zobaczyć nawet połowy tego, co zaplanowałam. To często popełniany błąd podczas planowania podróży. Wydaje nam się, że jak sobie wszystko idealnie zaplanujemy, to potem wystarczy, że będziemy trzymać się planu. Gwatemala to tak zaskakujący kraj, że wszystkie plany ułożone przed wyjazdem można posłać w diabły. I zdać się na to, co przyniosą kolejne dni. I tak było w moim przypadku. Wylądowałam w Guatemala City po 33 godzinach podróży z Warszawy, wypłaciłam trochę quetzali i ruszyłam w nieznane. Quetzal, nazwa gwatemalskiej waluty pochodzi od nazwy ptaka żyjącego w lasach Ameryki Środkowej. Podobno ta piękna ptaszyna o karmazynowym brzuszku nie przeżyje doby w niewoli. Mam wrażenie, że dokładnie tak samo było z gwatemalskimi pieniędzmi. Banknoty wylatywały mi z portfela jeden po drugim, jakby im było za ciasno. Chcę przez to powiedzieć, że w Gwatemali jest drogo. A przynajmniej jeśli porównać ją z kosztami podróżowania po Azji Południowo-Wschodniej, którą tak sobie ukochałam. W ubiegłym roku w Wietnamie udawało mi się zjeść śniadanie za 35 tysięcy dongów czyli niecałe 6 złotych. W Warszawie mam miejscówkę, w której za 20 złotych dostaję dwie parówki, jajecznicę, trochę pomidora, masło i pieczywo. W Gwatemali śniadanie na mieście to już wydatek 60 quetzali czyli ponad 30 złotych. Co ciekawe dokładnie tyle samo kosztuje butelka całkiem niezłego gwatemalskiego rumu, a więc po co jeść śniadanie? Rajska Gwadelupa. Kiedy jechać na francuską wyspę na Kara…

gwatemala-i-belize-631b68f.png
width: 1200
height: 630

Stolica Azteków Tenochtitlán odtworzona w trójwymiarze. Widoki zapierają dech w piersiach [GALERIA]
type: item
date: 2023-09-15T10:26:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: aztekowie
subject: fotografia 3d
subject: historia
subject: Wolny czas
description: Tenochtitlán, stolica Azteków, której gruzy znajdują się pod współczesnym miastem Meksyk, jeszcze 500 lat temu była jednym z największych miast świata. Eksperci odtworzyli ją w trójwymiarze. Obrazy są spektakularne.
encoded: W tym artykule: Tenochtitlán – jedno z największych miast świata Rozplanowanie stolicy Azteków Trójwymiarowa rekonstrukcja Tenochtitlán Aztekowie – kim byli? Tenochtitlán – jedno z największych miast świata Tenochtitlán założono około 1325 roku n.e. Stało się to w miejscu, gdzie, według legendy, ukazał się Aztekom orzeł. Siedział na kaktusie i konsumował węża. Lud ten poszukiwał miejsca na swoją siedzibę. Uznał, że jest to odpowiednie miejsca do zamieszkania. Tyle legenda. Początkowo mała osada na wyspie jeziora Texcoco w ciągu zaledwie dwóch stuleci zmieniła się nie do poznania. Tenochtitlán rozrosło się w wielkie miasto. Stało się ważnym ośrodkiem politycznym, religijnym i handlowym. Naukowcy spierają się do dzisiaj, ile mogło mieszkać w nim osób. Według szacunków było to od kilkuset tysięcy osób do nawet miliona. Rozplanowanie stolicy Azteków W centralnej części miasta wznosiła się wielka piramida schodkowa Teocalli z dwiema świątyniami na szczycie. Były poświęcone Huitzilopochtli (bóg wojny i słońca) i Tlalocowi (bóg płodności i deszczu). Do dziś można podziwiać jej ruiny. Obok znajdowała się świątynia Quetzalcoatla (Pierzastego Węża, jeden z kluczowych bogów Azteków). Piramid było jednak więcej i były poświęcone innym bogom. W sąsiedztwie kompleksu ceremonialnego władca miał olbrzymi pałac. Ściana z ludzkich czaszek w Meksyku. Konstrukcja ma związek z azteckim mitem Kilka lat temu w stolicy Meksyku odkryto pierwszy fragment konstrukcji, która składała się z ludzkich czaszek. Wiele z nich należało do kobiet. Naukowcy sugerują, że ściana ma związek z ... Dalej znajdowała się dzielnica rezydencjonalna, w której mieszkali możni, arsenały i budynku użyteczności publicznej. Zewnętrzną część miasta stanowiły dzielnice zamieszkiwane przez kupców, rzemieślników i rolników. Tenochtitlán było połączone groblą z Tlatelolco. Tam usytuowany był wielki plac – targowisko, gdzie sprzedawano lub wymieniano produkty z nawet bardzo odległych rejonów. Kres miastu położył najazd kon…

stolica-aztekow-tenochtitlan-odtworzona-w-trojwymiarze-widoki-zapieraja-dech-w-piersiach-galeria1-04b9bd8.jpg
width: 1920
height: 960

Wiadomo, kto mieszkał w Machu Picchu. To nie byli tylko Inkowie
type: item
date: 2023-07-27T11:58:00.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: historia
subject: inkowie
subject: machu picchu
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Najnowsze badania rzucają nowe światło na społeczność zamieszkującą Machu Picchu. Jak się okazuje, mogła być dość „kosmopolityczna”.
encoded: W tym artykule: Machu Picchu odsłania kolejne tajemnice Kto mieszkał w Machu Picchu? Ciekawostki o Machu Picchu Ruiny Machu Picchu znajdują się na wysokości około 2090–2400 m n.p.m. w peruwiańskich Andach. To jedno z najcenniejszych odkryć archeologicznych nie tylko w Peru, ale i całej Ameryce Południowej. Zaskakiwać może fakt, że pozostałości inkaskiego miasta odnaleziono dopiero na początku XX w. Dokładnie 24 lipca 1911 r. Dokonał tego Hiram Bingham, amerykański odkrywca, historyk i naukowiec wykładający na prestiżowym Uniwersytecie Yale. Machu Picchu odsłania kolejne tajemnice Jako że Machu Picchu jest stosunkowo świeżym odkryciem, badacze co jakiś czas docierają do nowych faktów związanych z tą historyczną społecznością. Niedawno naukowcy ustalili, że w rzeczywistości miasto mogło być starsze, niż pierwotnie zakładano. Według dokumentów spisanych przez hiszpańskich konkwistadorów wzniesiono je mniej więcej w połowie XV w. Antropolodzy z Yale twierdzą jednak, że Machu Picchu stanęło kilkadziesiąt lat wcześniej. Nie tylko wiek Machu Picchu pozostaje kwestią sporną. Najnowsze badania sugerują, że pochodzenie społeczności również nie jest oczywiste. Analiza DNA z pochówków wykazuje, że nie wszyscy mieszkańcy byli Inkami. Naukowcy poszli nawet o krok dalej i nazwali Machu Picchu „kosmopolitycznym miastem”. Wygląda na to, że rzeczywiście tak było. Oczywiście na miarę ówczesnych czasów i trudnej lokalizacji. Machu Picchu zamieszkiwali nie tylko członkowie rodziny królewskiej i elity, ale także służący oraz robotnicy. Jak się okazuje, przedstawiciele niższych warstw społecznych nie pochodzili z tego samego regionu. Cytowany przez serwis phys.org.Jason Nesbitt, profesor nadzwyczajny archeologii na Tulane University School of Liberal Arts, podkreśla, że analiza genetyczna dotyczyła wyłącznie szczątków tzw. ludności pomocniczej, nie arystokracji. Kto mieszkał w Machu Picchu? W ramach badań naukowcy porównali DNA 34 osób pochowanych w Machu Picchu z materiałem genetycznym p…

wiadomo-kto-mieszkal-w-machu-picchu-to-nie-byli-tylko-inkowie-2e83e12.jpg
width: 784
height: 441

Miasta Majów w Ameryce Środkowej. Gdzie mieszkali przedstawiciele tej prekolumbijskiej cywilizacji?
type: item
date: 2023-07-26T14:00:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: belize
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: gwatemala
subject: historia
subject: honduras
subject: jukatan
subject: meksyk
subject: Społeczeństwo
description: Miasta Majów to niepowtarzalne i zachwycające zabytki, które są dziś świadectwem istnienia i wielkości tej prekolumbijskiej cywilizacji. Chociaż znajdują się w wielu regionach Ameryki Środkowej, najbardziej monumentalne znajdziemy w Meksyku. Co wiemy o miastach Majów?
encoded: W tym artykule: Kim byli Majowie? Gdzie mieszkali Majowie? Miasta Majów: Chichén Itzá Miasta Majów: Teotihuacán Miasta Majów: Calakmul Miasta Majów: ciekawostki Majowie stworzyli jedną z najlepiej rozwiniętych cywilizacji Mezoameryki. Ten starożytny lud zamieszkiwał tereny obecnych Gwatemali, Belize, Hondurasu, Salwadoru i południowego Meksyku. Ich kultura rozwinęła się w okresie preklasycznym (2000 p.n.e. - 250 n.e.), a szczyt rozwoju przypadł na lata 250 n.e. - 900 n.e. W tym artykule poznasz najbardziej znane miasta Majów. Kim byli Majowie? Byli znani ze swojej zaawansowanej wiedzy astronomicznej, matematycznej i architektonicznej. Najważniejszymi osiągnięciami Majów były ich system pisma (hieroglify, a nieco później wdrożyli pismo sylabiczne i głoskowe) oraz słynny kalendarz, który opierał się o sprzężenie cyklu rytualnego (260-dniowego) i słonecznego (365-dniowego). Przedstawiciele tej cywilizacji znali również cyfrę 0 i opracowali dwudziestkowy system zapisu matematycznego. Potrafili obliczyć czas obrotu Księżyca, ustalić czas wystąpienia zaćmienia Słońca i poprawnie obliczyć długość roku słonecznego. Co więcej, w majańskich miastach powstawały nawet obserwatoria astronomiczne. Niestety, pomimo swojego olbrzymiego dorobku kulturowego, cywilizacja Majów zaczęła upadać, a miasta opustoszeć. Jedną z wielu hipotez wyjaśniających ostateczny upadek tej kultury, jest susza, która w negatywny sposób wpłynęła na rolnictwo, które było podstawą majańskiej gospodarki. Najnowsze badania wykazały nawet, jaki wpływ miały zmiany klimatyczne na konflikty społeczne i polityczne wśród Majów. Gdzie mieszkali Majowie? Majowie w czasach swojej świetności zbudowali setki, a może i tysiące majestatycznych miast. Ich pozostałości możemy dziś podziwiać m.in. na terenie Belize, Salwadoru, Gwatemali, Hondurasu i Meksyku. Niektóre z dawnych majańskich osad zapierają dech w piersiach, a zarówno naukowcy, jak i turyści doceniają kunszt i rzemiosło, z jakim budowano monumentalne budowle, tak…

calakmul-31583d7.jpg
width: 4233
height: 2830

Archeolodzy odkryli nieznane do tej pory miasto Majów. Wiadomo, jak wyglądało
type: item
date: 2023-06-23T12:18:44.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka środkowa
subject: meksyk
subject: Wolny czas
description: Archeolodzy trafili na kolejne miasto Majów na półwyspie Jukatan. Badania zdradzają, jakie budynki się tam znajdowały i w jakim okresie miasto przechodziło największy rozkwit.
encoded: W tym artykule: Archeolodzy odkryli zapomniane miasto Majów Jak wyglądało majańskie miasto w stanie Campeche? Gdzie znajdują się piramidy Majów? Majowie zamieszkiwali północno-zachodniej tereny Ameryki Środkowej, od Chiapas i Jukatanu w Meksyku przez Gwatemalę, Honduras, Belize i Salwador, aż po Nikaraguę. Ich potomkowie do dziś żyją w tym samym regionie. Szacuje się, że na początku XXI wieku ponad pięć milionów ludzi mówiło w sumie w 30 majańskich językach. Dla większości z nich pierwszym językiem był hiszpański. Archeolodzy odkryli zapomniane miasto Majów O dziedzictwie cywilizacji Majów przypominają nie tylko ich potomkowie, ale też kolejne odkrycia archeologiczne. Pod tym względem półwysep Jukatan jest bardzo atrakcyjnym miejscem. To tam turyści moją odwiedzać między innymi Chichén Itzá, czyli jedno z najbardziej znanych majańskich miast. Archeolodzy dowodzą, że nadal nie wiemy wszystkiego o Majach, a na pewno nie o ich miastach. Niedawno w meksykańskim stanie Campeche, na terenie rezerwatu ekologicznego Balamkú odkryto nieznane wcześniej miasto Majów. Nazwano je Ocomtún, co oznacza „kamienną kolumnę”. To nawiązanie do licznych cylindrycznych kolumn zastanych na miejscu. Badacze zmapowali niezbadane dotąd obszary Campache za pomocą fotografii o wysokiej rozdzielczości oraz lidaru. Jest to metoda pomiaru odległości poprzez oświetlanie celu światłem laserowym. Można ją wykorzystać przy tworzeniu trójwymiarowych cyfrowych map krajobrazu. Aby mieć jak najlepszy obraz, naukowcy zaciemnili korony drzew i inne obiekty, które mogłyby zakrywać cenne historyczne obiekty. Jak wyglądało majańskie miasto w stanie Campeche? Badanie wykazało pozostałości struktur miejskich z czasów od około III do XI w. n. e. Zidentyfikowane budynki to między innymi place, wydłużone konstrukcje ułożone na planie koła, możliwe boisko do gry w piłkę oraz kilka konstrukcji piramidalnych o wysokości ponad 15 metrów. Otaczają je tereny podmokłe. Największe skupisko budynków znajduje się północno-za…

nieznane-dotad-miasto-majow-fa3d7fc.jpg
width: 784
height: 441

Popol Vuh – święta księga Majów. To bardzo ważne źródło wiedzy o tej prekolumbijskiej cywilizacji
type: item
date: 2023-03-12T09:52:52.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: ameryka środkowa
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: gwatemala
subject: indianie
subject: Kultura
description: Popol Vuh została spisana przez naród Kicze, który należał do cywilizacji Majów i zamieszkiwał tereny dzisiejszej Gwatemali. W tekście znajdziemy opowieści o dziejach tego prekolumbijskiego ludu, jak i historie i mity dotyczące powstania majańskiego społeczeństwa.
encoded: W tym artykule: Kto napisał Popol Vuh? Hiszpańskie tłumaczenie Popol Vuh odnaleziono dopiero w połowie XIX wieku Co znajdziemy w Popol Vuh? Popol Vuh składa się z kilku najważniejszych ksiąg „Księga Wspólnoty”, „Księga Rady” lub Rękopis z Chichicastenango. To kilka nazw Popol Vuh, czyli świętej księgi majańskiego narodu Kicze. To również jedno z najważniejszych źródeł pisanych o losach, historii i kulturze cywilizacji Majów. Dla mieszkańców prekolumbijskiej Ameryki była niczym Biblia dla chrześcijan lub Koran dla muzułmanów. W tekście znajdziemy opowieści i mity dotyczące powstania narodu na terenach dzisiejszej Gwatemali. Kto napisał Popol Vuh? Nie wiadomo dokładnie, kto jest autorem Popol Vuh. Niektórzy historycy sugerują, że księga mogła zostać również spisana przez wielu anonimowych autorów. Wiadomo, że teksty powstały w latach 1554–1558. W okresie konkwisty Majowie z narodu Kicze spisywali również swoje relacje o podboju hiszpańskim, które znajdują się na końcu księgi. Popol Vuh została odkryta dopiero w 1701 roku. Znalazł ją hiszpański dominikanin Francisco Ximeneza, który został mianowany proboszczem w Chichicastenango, mieście w środkowej Gwatemali. Duchowny wykonał transkrypcję tekstu, a następnie przetłumaczył go na język hiszpański. Oryginalne rękopisy zwrócił rdzennym mieszkańcom kraju z narodu Kicze, które po latach prawdopodobnie przepadły. Hiszpańskie tłumaczenie Popol Vuh odnaleziono dopiero w połowie XIX wieku Kopia ojca Ximeneza pozostawała przez ponad 100 lat w klasztorze w Gwatemali, a później trafiła do zbiorów Uniwersytetu San Carlos. Niemalże zapomniano o jej istnieniu. W latach 1852–1855 austriaccy etnologowie Moritz Wagner i Carl Scherzer podróżowali po Ameryce Środkowej. Wówczas, przeszukując zbiory biblioteki uniwersyteckiej, natknęli się na dzieło hiszpańskiego dominikanina. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej ro…

popol-vuh-27c062c.jpg
width: 1223
height: 743