National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-25T11:12:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Archeolodzy odnaleźli grę planszową Majów. Była częścią podłogi jednego z domów
items: Najmniejszy kraj w historii, który zakwalifikował się na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. Co kryje w sobie ta egzotyczna wyspa?
items: Ziemia Ognista: co kryje archipelag na skraju Ameryki Południowej – artykuł z mapą
items: Torbacze – ssaki z antypodów, które nie rozstają się ze swoją torebką
items: Pochowano ich z maskami na twarzach. Po raz pierwszy zobaczyliśmy, jak wyglądali zmumifikowani Kolumbijczycy
items: Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
items: Ten kalendarz był dokładnym, złożonym systemem pomiaru czasu. Używano go do celów rytualnych i codziennych
items: Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
items: Buenos Aires – to jedno miasto sprawiło, że poczułem się jak u siebie
items: Starożytny lud Peru utrzymywał porządek w nietypowy sposób. Używał środków halucynogennych
items: Atakama zasypana śniegiem. Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia
items: Niezwykła wędrówka pierwszych psów po Ameryce. DNA zdradza jej tajemnicę
items: W Boliwii odkryto wielką świątynię zaginionej cywilizacji. Istniała przed Inkami
items: Odkryto ponad 100 zagadkowych struktur. Należały do zaginionej andyjskiej cywilizacji
items: 48 godzin w boskim Buenos Aires. Co zobaczyć i gdzie tańczyć tango?
items: Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
items: Harpia wielka zaatakowała człowieka. To pierwszy przypadek takiego zachowania u orła
items: Nietypowe tatuaże na twarzy mumii sprzed 800 lat. To archeologiczna zagadka
items: Argentyńska dżungla skrywa „małą Polskę”. Miasteczko nosi imię legendarnej księżniczki
items: Papież Leon XIV już doczekał się turystycznej trasy. Mało kogo będzie stać
items: „Jaskinia krwi”. Archeolodzy odnaleźli ślady brutalnego rytuału Majów
items: Mumia sprzed 5 tys. lat i niezwykły sekret kobiety z Peru: dziób tukana i słodkie ziemniaki
items: Francisco Pizarro zapisał się w historii jako ten, który doprowadził do upadku państwa Inków
items: Ciekawostki o Argentynie. 30 faktów o ojczyźnie papieża Franciszka
items: Huacachina to jedna z największych atrakcji Peru. Czym przyciąga turystów?

Archeolodzy odnaleźli grę planszową Majów. Była częścią podłogi jednego z domów
type: item
date: 2025-11-25T11:11:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: odkrycia archeologiczne
description: W Gwatemali badacze znaleźli planszę do gry w patolli, która wykonana była z setek niewielkich fragmentów ceramiki. Gra została wbudowana w posadzkę jednego z budynków w majańskim mieście Naachtun.
encoded: Chociaż gry planszowe biją obecnie rekordy popularności i przeżywają istny renesans, to ta forma rozrywki znana jest od czasów starożytnych. Człowiek bowiem od zawsze potrzebował zabawy, aby oderwać się od codziennego życia. W Egipcie powstała prawdopodobnie jedna z najstarszych gier – senet. Jej początki sięgają około 3100–3500 r. p.n.e. Alternatywnie za najstarszą grę planszową uważa się Królewską Grę z Ur. Znaleziono ją w Mezopotamii, a datowana jest na ok. 2600 rok p.n.e. Uważa się ją za pierwowzór tryktraka. Archeolodzy znaleźli grę planszową Majów Ale gry planszowe były popularne także w Ameryce Południowej wśród ludów prekolumbijskich. Potwierdza to najnowsze odkrycie w Gwatemali. Podczas badań archeologicznych w pradawnym mieście Majów Naachtun, badacze odnaleźli planszę do gry w patolli, która została wykonana z małych, czerwonych kawałków ceramiki. Zostały wbudowane w podłogę budynku mieszkalnego. Patolli to gra planszowa, która znana była na terenie niemal całej Mezoameryki. Jej zasady przypominają klasycznego „chińczyka”. Nazwa tej planszówki wywodzi się z języka nahuatl i pochodzi od słowa patoa, oznaczającego „grać”. Miała to być niezwykle popularna forma rozrywki w czasach prekolumbijskich, ale została zapomniana wraz z najazdem konkwistadorów. Gra została wbudowana w podłogę domu Najnowsze odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma „Latin American Antiquity”. – Planszę z patolli odnaleźliśmy w dużym kompleksie mieszkalnym z okresu klasycznego (ok. V wieku n.e.) na stanowisku Majów w Naachtun, obecnym Petén w Gwatemali. Chociaż znane są dziesiątki patolli wyrytych na stiukowych podłogach i ławach, patolli z Naachtun zostało wykonane w wyjątkowy sposób poprzez inkrustowanie ceramiki w posadzce – mówi Julien Hiquet z Uniwersytetu Paryskiego i główny autor badania. Stworzenie tej planszy prawdopodobnie wymagało ok. 478 elementów ceramiki, głównie w kolorze czerwonym i pomarańczowym. Tablica przypominała motyw patolii, znany przede wszystkim z kul…

gra-majow-patolli-8a2c370.jpg
width: 1280
height: 844

Najmniejszy kraj w historii, który zakwalifikował się na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. Co kryje w sobie ta egzotyczna wyspa?
type: item
date: 2025-11-23T12:47:44.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: atrakcje turystyczne
subject: holandia
subject: karaiby
subject: wyspy
description: Fani piłki nożnej przywykli, że prym w tej dyscyplinie sportu wiodą głownie reprezentacje z Europy i Ameryki Południowej. Zbliżające się Mistrzostwa Świata to jednak idealna okazja, aby poszerzyć swoje piłkarskie horyzonty. Tym bardziej, że w USA, Kanadzie lub Meksyku zagra dotychczasowy rekordzista pod względem wielkości reprezentowanego kraju.
encoded: Spis treści: Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Historia wyspy Mroczne lata Curaçao Zachwycające krajobrazy – co zobaczyć na Curaçao? Willemstad – perła kolonialnej architektury Likier, najstarsza synagoga i oryginalny język – ciekawostki z Curaçao Mistrzostwa Świata w piłce nożnej rozpoczną się w czerwcu 2026 roku. To pierwszy raz, kiedy mundial będzie organizowany przez trzech gospodarzy turnieju – Stany Zjednoczone, Kanadę i Meksyk. Mimo że kwalifikacje do tego turnieju jeszcze się nie zakończyły, już teraz można mówić o kilku nie lada zaskoczeniach. Wśród nich jest Curaçao – jak dotychczas najmniejszy kraj, który zakwalifikował się na mundial. Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Curaçao jest jednym z trzech krajów leżących na Morzu Karaibskim i podlegających pod Królestwo Niderlandów. Wraz z Arubą i Sint Maarten przez lata tworzyły tzw. Antyle Holenderskie – zgrupowane holenderskie terytorium autonomiczne. Status wysp zmienił się w 2010 r., gdy po rozwiązaniu Antyli Curaçao stało się samodzielnym krajem autonomicznym. Państwo posiada m.in. własną flagę, hymn i parlament. Językami urzędowymi są niderlandzki, angielski oraz kreolski język papiamento. Holandii podlegają m.in. wojsko i polityka zagraniczna. Historia wyspy Historia Curaçao zaczyna się na długo przed przybyciem europejskich kolonizatorów. Tereny wysp położonych na południowym wybrzeżu Ameryki Łacińskiej były zamieszkiwane przez ludy Arawaków – rdzennych Indian tego regionu. Dopiero w 1499 roku wyspa została podbita przez hiszpańskich najeźdźców, którzy w 1634 roku zostali z niej wyparci przez Holendrów. To właśnie okres niderlandzkiego panowania przyniósł najintensywniejszy rozwój infrastrukturalny Curaçao. Holenderska Kompania Zachodnioindyjska założyła obecną stolicę – Willemstad, nazywaną „drugim Amsterdamem”, która dziś stanowi jedną z największych atrakcji wyspy. Mroczne lata Curaçao Czasy kolonialne to nie tylko okres intensywnego rozwoju wyspy, lecz także …

shutterstock2394794195-4ec52b2.jpg
width: 7514
height: 5636

Ziemia Ognista: co kryje archipelag na skraju Ameryki Południowej – artykuł z mapą
type: item
date: 2025-10-19T09:29:34.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: argentyna
subject: chile
subject: fakty i mity
description: Ziemia Ognista to archipelag na południowym krańcu Ameryki Południowej, który łączy surowe piękno dzikiej przyrody, długą historię i fascynujące tradycje rdzennych mieszkańców. Wraz z dziennikarzami National Geographic Traveler poznaj, jak wygląda życie w krainie ognia i lodu, co warto zobaczyć oraz jakie warunki panują na krańcu świata.
encoded: Spis treści: Pochodzenie nazwy i historia kolonizacji Ziemi Ognistej Geografia, klimat i przyroda Ziemi Ognistej Miasta, infrastruktura i życie codzienne Turystyka i atrakcje Wyzwania oraz ochrona środowiska Choć nazwa Ziemia Ognista może przywodzić na myśl gorące krajobrazy, to rzeczywistość jest zgoła odmienna. To jeden z najbardziej surowych, ale i malowniczych zakątków globu – archipelag oddzielony od kontynentalnej części Ameryki Południowej Cieśniną Magellana, podzielony między Chile i Argentynę. Składa się z ponad 40 tysięcy wysp i wysepek, z których największa – Isla Grande de Tierra del Fuego – zachwyca różnorodnością przyrody i majestatycznymi górami Andów. Pochodzenie nazwy i historia kolonizacji Ziemi Ognistej Pierwszym Europejczykiem, który ujrzał Ziemię Ognistą, był Ferdynand Magellan w 1520 roku podczas swojej słynnej wyprawy dookoła świata. Żeglarze nazwali ją „Tierra del Fuego” – „Ziemia Ognista” z powodu licznych ognisk widocznych na wybrzeżu, rozpalanych przez rdzennych mieszkańców. To właśnie te płomienie, unoszące się nad horyzontem, stały się inspiracją dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych nazw geograficznych świata. W kolejnych wiekach archipelag przyciągał nie tylko żeglarzy, ale i odkrywców, a w XIX wieku – również misjonarzy oraz kolonistów z Europy. Intensywna kolonizacja doprowadziła do dramatycznych konfliktów z rdzenną ludnością, często kończących się ich wysiedleniami i wyniszczeniem. Wpływy hiszpańskie i brytyjskie były szczególnie silne – wprowadzono nowe formy gospodarki, język oraz chrześcijaństwo. Ziemia Ognista stała się także strategicznym punktem żeglugi, zanim otwarto Kanał Panamski. Rdzenni mieszkańcy – kultura, zwyczaje, wpływ na region Na długo przed przybyciem Europejczyków Ziemię Ognistą zamieszkiwały plemiona Jaganie, Selk’namowie, Haush i Kawésqar. Ich życie było w pełni podporządkowane naturze. Jaganie byli doskonałymi kajakarzami, spędzając większość czasu na wodach, gdzie polowali na ryby i ssaki morskie. Selk’na…

ziemia-ognista-GettyImages-2235706512-30ccfca.jpg
width: 2121
height: 1414

Torbacze – ssaki z antypodów, które nie rozstają się ze swoją torebką
type: item
date: 2025-10-05T08:00:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: australia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
description: Kangury, koale, oposy i diabły tasmańskie to chyba najbardziej znane torbacze na świecie. Ale grupa ta liczy ponad 330 gatunków zwierząt, z których dwie trzecie żyje w Australii, a pozostała jedna trzecia zasiedla głównie Amerykę Południową.
encoded: Spis treści: Z Ameryki do Australazji Torby lęgowe Monogamia i haremy Torbacze zawładnęły wyobraźnią milionów. Głównie ze względu na niezwykły sposób, w jaki opiekują się swoimi młodymi. Sposób, który kojarzy się z ciepłem, bliskością i absolutnym bezpieczeństwem. Torbacze są ssakami, jednak charakteryzuje je unikatowy proces rozrodczy. Mają krótką ciążę, a ich młode przychodzą na świat słabo rozwinięte. Następnie dojrzewają w specjalnej torbie lęgowej przyczepione do sutków matki. Właśnie ta strategia rozrodcza plasuje torbacze pomiędzy składającymi jaja stekowcami a ssakami łożyskowymi. Z Ameryki do Australazji Historia ewolucji torbaczy sugeruje, że wywodzą się one z Ameryki Północnej. Następnie migrowały, by rozwinąć się w Australazji, czyli na terenie Australii, Nowej Zelandii i Nowej Gwinei. Najwcześniejsze torbacze znalezione w Australii datowane są na około 23 miliony lat temu. Większość współczesnych rodzin i form ugruntowała się właśnie w tym okresie. Najbardziej prawdopodobną drogą migracji z Ameryki do Australii jest Antarktyda. W tamtym czasie wszystkie trzy południowe kontynenty były zjednoczone w masywie lądowym znanym jako Gondwana. Masa ta zaczęła się rozpadać 135 milionów lat temu, a Ameryka Południowa i Antarktyda były połączone jeszcze około 30 milionów lat temu. Na Antarktydzie znaleziono skamieniałość jednego ssaka lądowego – torbacza datowanego na 40 milionów lat. Płyta australijska stopniowo przesuwała się na północ przez kolejne 30 milionów lat, zanim osiągnęła obecną szerokość geograficzną. Ta długa izolacja umożliwiła rozległy rozwój torbaczy w Australii przy braku konkurencji ze strony łożyskowców. Torby lęgowe Nazwa „torbacze” wzięła się oczywiście od charakterystycznej torby lęgowej. Zarodki torbaczy rozwijają się w macicy, ale w przeciwieństwie do ssaków łożyskowych, potomstwo rodzi się na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Rozwój embrionalny kończy poza ciałem matki. Słabo rozwinięty torbacz przyczepia się do sutków brzusznych, które czę…

Torbacze-2d1ab23.jpg
width: 1000
height: 750

Pochowano ich z maskami na twarzach. Po raz pierwszy zobaczyliśmy, jak wyglądali zmumifikowani Kolumbijczycy
type: item
date: 2025-10-02T09:56:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: kolumbia
subject: mumia
description: Naukowcy odtworzyli wizerunki czterech zmumifikowanych osób z kolumbijskiej części Andów. Ludzie ci żyli między XIII a XVIII wiekiem.
encoded: Nakładanie masek na twarze zmarłych było rzadką praktyką poza starożytnym Egiptem. Znane są tylko nieliczne przypadki, m.in. w niektórych częściach Ameryki Południowej, greckich Mykenach czy w kulturze Majów, gdzie w ramach rytuałów pogrzebowych zakładano zmarłym specjalne maski zakrywające głowy. Jednym z takich miejsc są także kolumbijskie Andy, gdzie archeolodzy przed laty odnaleźli cztery mumie pochowane właśnie w nietypowych maskach. Zamaskowane mumie z Kolumbii Są to jedyne tego rodzaju mumie odkryte w tej części kontynentu. Należały do ok. 6–7-letniego dziecka, 60-letniej kobiety oraz dwóch młodych dorosłych mężczyzn. Wszyscy mieli na twarzach maski wykonane z żywicy, gliny, wosku i kukurydzy. Artefakty były uszkodzone – brakowało im nosa i fragmentów u podstawy – natomiast zachowały się ozdobne koraliki znajdujące się w miejscu oczu. Osoby te pochodziły z populacji prekolumbijskich zamieszkujących Kordyliery Wschodnie. Datowanie radiowęglowe wykazało, że żyły one między 1216 a 1797 rokiem. Niestety, w przeszłości doszło do grabieży ich grobów, dlatego niewiele wiadomo o tożsamości zmumifikowanych osób. Teraz, po raz pierwszy, naukowcy postanowili „zdjąć” im maski i ujawnić prawdziwe twarze tych czterech osób, aby zobaczyć, jak mogły wyglądać za życia. W tym celu zespół Face Lab z Liverpool John Moores University przygotował cyfrowe rekonstrukcje ich wizerunków. – Projekt ten bada niezwykłą praktykę pogrzebową polegającą na łączeniu masek z twarzami zmarłych, praktykowaną przez wiele ludów prekolumbijskich Ameryki Południowej. Wykonywali oni maski dla swoich zmarłych z taką precyzją, że zmumifikowane ciała wyglądały jak żywe – napisali badacze w swoim oświadczeniu. Naukowcy zrekonstruowali twarze czterech mumii Zespół przeprowadził analizę twarzy wszystkich mumii, opierając się na standardach anatomicznych, a także szczegółowo przebadał resztki masek, które miały wiernie odwzorować rysy zmarłych. Czaszki z maskami poddano następnie tomografii komputerowej, wy…

mumie-kolumbia-692e712.jpg
width: 835
height: 500

Inkowie złożyli nastolatkę w ofierze. Naukowcy zrekonstruowali jej wygląd
type: item
date: 2025-09-30T09:14:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: dzieci
subject: mumia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Zagadkowy rytuał Inków i twarz sprzed wieków. Naukowcy zrekonstruowali wygląd nastoletniej dziewczyny, która została złożona w ofierze ponad 500 lat temu. Niemal żywa twarz dziewczyny odsłania tajemnice jednego z najbardziej poruszających rytuałów prekolumbijskiej cywilizacji.
encoded: Spis treści: Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Rekonstrukcja twarzy Damy z Ampato: Nowe spojrzenie na inkaską ofiarę z dzieci Rytuał capacocha: Dlaczego Inkowie składali dzieci w ofierze na szczytach gór? Halucynogeny i symboliczne dary: Jak przygotowywano dzieci do rytuału capacocha? Hologramy i VR na wystawie: Wirtualna podróż szlakiem inkaskiego rytuału capacocha Choć od jej śmierci minęło ponad pięć wieków, dzięki współczesnej technologii możemy dziś spojrzeć w oczy jednej z najbardziej znanych ofiar inkaskiego rytuału capacocha. Nastolatka, znaleziona wysoko w Andach, była częścią religijnego obrzędu, który wymagał złożenia dzieci w ofierze bogom. Jej doskonale zachowane ciało, wydobyte z wiecznie zamarzniętej ziemi, pozwoliło badaczom nie tylko ustalić przyczynę śmierci, ale też odtworzyć jej wygląd z niezwykłą dokładnością. Kim była Dama z Ampato? Niezwykła historia inkaskiej mumii dziewczynki Był 1995 rok. Amerykański archeolog i antropolog Johan Reinhard wyruszył w góry w okolicach Arequipy na południu Peru. Razem z peruwiańskim przewodnikiem Miguelem Zarate wdrapali się na górę Ampato, która ma ponad 6 tys. m n.p.m. Liczyli na ciekawe znaleziska, bo pobliski czynny wulkan doprowadził do topnienia czapy lodowców. Tuż pod samym szczytem badacze dostrzegli niewielkie brązowe zawiniątko, przypominające worek z tkaniny. Okazało się, że był to szczelnie zawinięty płaszcz, który skrywał doskonale zachowaną zamarzniętą mumię dziewczynki. Jej grobowiec znajdował pierwotnie kilkaset metrów wyżej. Uległ on zniszczeniu, a zawartość usunęła się wzdłuż zbocza. Dama z Ampato miała na sobie suknię, szal i ozdobny pas oraz skórzane mokasyny. Na ramionach ofiary znajdowały się dwie szpile, które spinały szatę. Tuż obok mumii były też trzy figurki wykonane ze złota i potłuczone fragmenty naczyń. Znalezisko szybko stało się sensacją. Dziewczynkę nazwano Damą z Ampato lub po prostu Juanitą. Od kilku dekad jej szczątki są przechowywane w spe…

inkaska-nastolatka-1a794ac.jpg
width: 1350
height: 900

Ten kalendarz był dokładnym, złożonym systemem pomiaru czasu. Używano go do celów rytualnych i codziennych
type: item
date: 2025-08-10T12:29:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: cywilizacja majów
subject: kalendarz majów
description: Kalendarz Majów od wieków fascynuje entuzjastów i badaczy dawnych cywilizacji. Pod względem złożoności i precyzji, stanowi dowód potwierdzający niezwykłe osiągnięcia starożytnego ludu, który rozwijał się w Mezoameryce, w dziedzinie obserwacji astronomicznych. Jak czytać kalendarz Majów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Tzolkin, czyli święty kalendarz rytualny Haab, czyli kalendarz słoneczny Kalendarz okrągły, czyli złożony system symboli i cykli Długa rachuba, czyli sposób pomiaru głębokiego czasu Data końca świata w kalendarzu Majów, czyli strach miał wielkie oczy Już na wstępie wypada zaznaczyć, że Majowie postrzegali czas zupełnie inaczej niż zachodnia cywilizacja. My postrzegamy go w sposób linearny, czysto matematyczny, podczas gdy cywilizacja majańska nadawała mu duchowe i kulturowe znaczenie. Dla nich czas był narzędziem duchowym, pozwalającym obcować z boskością i pojmować kosmiczny porządek, a sam kalendarz stanowił coś w rodzaju mapy boskiej woli. Nie oznacza to jednak, że nie był oparty na solidnych podstawach. Przeciwnie, Majowie wykazali się głębokim zrozumieniem matematyki, w tym koncepcji zera i systemu liczbowego opartego na dwudziestce. W ten sposób stworzyli nie tylko złożony, ale i precyzyjny system pomiaru czasu. Tzolkin, czyli święty kalendarz rytualny Kalendarz Majów stanowi coś w rodzaju syntezy odrębnych cykli, z których każdy pełni unikatową funkcję. U podstaw tego systemu leży tzw. tzolkin (rok rytualny) – 260-dniowy cykl. Powstaje w wyniku permutacji 20 nazw dni z 13 liczbami. Każdy dzień w tym cyklu ma unikatową kombinację: „1 Imix”, „2 Ik” itd., aż do „13 Ahau”. Na końcu, liczby powracają do 1, a nazwy dni są kontynuowane. Cały cykl kończy się, kiedy liczba i nazwa dnia powracają do „1 Imix”, czyli do punktu wyjściowego. Tzolkin pełnił przede wszystkim funkcję rytualną. Majowie używali go do tworzenia wróżb, wyznaczania dni sprzyjających ceremoniom, zawieraniu małżeństw i innym ważnym wydarzeniom. W tym miejscu należy podkreślić, że 260-dniowy cykl odgrywał kluczową rolę w nadawaniu imion dzieciom. Data urodzenia w tzolkin określała bowiem jego cechy i przeznaczenie. Wynika z tego, że ten kalendarz nie był wyłącznie narzędziem do mierzenia czasu. Cywilizacja Majów traktowała tzolkin jako narzędzie duchowe, pozwalające zrozumieć przeznaczen…

kalendarz-Majow-9b58486.jpg
width: 1000
height: 667

Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
type: item
date: 2025-08-09T10:15:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: lasy
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka amazonka
description: Amazonia to więcej niż tylko bujna dżungla. To system naczyń połączonych, od którego zależy los globalnego klimatu, lokalnych społeczności i tysięcy gatunków, które nie występują nigdzie indziej na świecie. Przez wieki pozostawała niemal nietknięta, ale dziś staje się areną dramatycznych zmian – zarówno naturalnych, jak i wywołanych działalnością człowieka. Jakie tajemnice wciąż skrywa i dlaczego przyszłość Amazonii to sprawa, która dotyczy nas wszystkich?
encoded: Spis treści: Gdzie leży Amazonia? Klimat Amazonii Ekosystem Amazonii – piętrowa dżungla Zwierzęta niezwykłego świata Rośliny Amazonii Amazonia – ciekawostki, które zadziwiają Zagrożenia dla Amazonii i jej przyszłość Amazonia to jedno z najbardziej fascynujących i jednocześnie najbardziej zagrożonych miejsc na Ziemi. W tym zielonym sercu naszej planety wciąż odkrywa się nieznane gatunki roślin i zwierząt, ale działalność człowieka sprawia, że ten unikalny ekosystem coraz szybciej znika. Dowiedz się, dlaczego Amazonia ma znaczenie nie tylko dla lokalnych społeczności, lecz także dla całego świata. id="1"Gdzie leży Amazonia? Amazonia to rozległy region geograficzny położony w dorzeczu Amazonki. Jest ulokowana na terenie dziewięciu krajów Ameryki Południowej: Brazylii, Peru, Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. To obszar o ogromnym znaczeniu dla klimatu, bioróżnorodności i cywilizacji całego świata. Obejmuje aż 7 milionów km², z czego około 5,5 miliona km² porasta las deszczowy – tzw. selwa. Większość amazońskiego lasu deszczowego leży na terytorium Brazylii (około 60% tej zielonej krainy). Amazonia nie bez powodu bywa nazywana zielonymi płucami Ziemi. To właśnie ten region odpowiada za produkcję znaczącej części tlenu oraz pochłanianie ogromnych ilości dwutlenku węgla, co czyni go kluczowym regulatorem globalnego klimatu. Klimat Amazonii Amazonia znajduje się w strefie klimatu równikowego wilgotnego, charakteryzującego się wysoką temperaturą przez cały rok i obfitymi opadami deszczu. Średnie roczne temperatury wahają się między 24 a 27°C. Nie występują tu klasyczne pory roku – zamiast tego klimat kształtują naprzemiennie suchsze i bardziej wilgotne miesiące, zależne od lokalizacji w obrębie dorzecza Amazonki. Największe nasilenie opadów przypada zazwyczaj na miesiące od grudnia do maja. Stała wilgotność powietrza i wysoka temperatura tworzą idealne warunki dla bujnej roślinności i ogromnej różnorodności biologicznej. Klimat Ama…

amazonia-GettyImages-582744635-50f2128.jpg
width: 2121
height: 1414

Buenos Aires – to jedno miasto sprawiło, że poczułem się jak u siebie
type: item
date: 2025-07-26T07:14:31.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: argentyna
subject: buenos aires
subject: podróże
subject: tango
description: Buenos Aires to miasto pełne zmysłów, tanga i smaków. Autor artykułu zdradza, dlaczego właśnie tutaj poczuł się jak u siebie i co sprawiło, że zakochał się w argentyńskiej stolicy.
encoded: Spis treści: San Telmo – serce Buenos Aires i tanga Mercado San Telmo – tango smaków i historii La Boca – kolorowe dziedzictwo i narodziny tanga Palermo i Recoleta – uczta zmysłów i smaków Patrz partnerce prosto w oczy, a nie pod nogi. Nie możesz unikać kontaktu wzrokowego, to niezwykle ważne i to nie tylko w tangu – Carolina Bonaventura, choreografka i właścicielka szkoły tańca Mariposita w dzielnicy San Telmo, uważnie śledzi każdy mój ruch i gest podczas pierwszej lekcji tanga. Moja partnerka Mary Lescano, tancerka jak z obrazka, tłumaczy mi zaś i pokazuje podstawowe kroki najbardziej zmysłowego tańca na świecie. Wyjaśnia, w jaki sposób mam ja trzymać, jak układać stopy i dłonie, jak blisko niej być, by wyczuwać każdy ruch i za nią podążać. Myślałem, ze łatwiej mi pójdzie, zwłaszcza ze tańczę całe życie. Ale przecież tango to nie są jakieś tam podskoki i szybie obroty, jak na dyskotekach czy rodzinnych imprezach, na których zawsze jestem wodzirejem. Tu liczą się precyzja, technika, a przede wszystkim kontakt z partnerka czy partnerem. Próbuję więc najpierw niezdarnie, a z każdą minutą coraz lepiej łączyć te wszystkie elementy, by po półtorej godziny usłyszeć od Caroliny i Mary, ze nie jest źle. – To co, jutro znów widzimy się na lekcji? – usłyszałem. I tak mijały mi popołudnia w Buenos Aires. San Telmo – serce Buenos Aires i tanga Mariposita to jedna z wielu szkół tanga w San Telmo, najstarszej dzielnicy Buenos Aires, pełnej artystów, antykwariatów, galerii sztuki, butikowych hoteli, restauracji i barów z historia. Miałem szczęście, ze tu właśnie zamieszkałem, i to po sąsiedzku ze szkołą tanga. Carolina prowadzi ja od 18 lat w ponad stuletniej kamienicy, która zamieniła na niezwykle klimatyczne miejsce. Zaczynała od jednej sali treningowej, dziś są już dwie, do tego wygodne, przestronne pokoje dla gości, którzy chcieliby w szkole zamieszkać, oraz z rozległym patiem, na którym przed lub po zajęciach można napić się kawy – i to w międzynarodowym towarzystwie. W moje…

LA-Boca-dc441e5.jpg
width: 4000
height: 3000

Starożytny lud Peru utrzymywał porządek w nietypowy sposób. Używał środków halucynogennych
type: item
date: 2025-07-21T06:48:14.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: halucynogeny
subject: narkotyki
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
subject: psychologia
description: Nowe badania wykazały, że ludzie w Andach, na terenie dzisiejszego Peru, stosowali rośliny psychoaktywne, aby zachować porządek społeczny. Wykazała to analiza chemiczna rurek do zażywania tabaki.
encoded: Spis treści: Substancje halucynogenne w starożytnych społecznościach Halucynogeny umacniały władzę lokalnych elit Przerażające rytuały miały wzmocnić autorytet władców Społeczności przed wiekami na całym świecie korzystały z roślin psychoaktywnych i zawartych w nich substancji. Większość kultur robiła to w celach rytualnych i ceremonialnych, ale także leczniczych. Wiadomo, że Majowie i Aztekowie używali grzybów psylocybinowych, peyotlu (Lophophora williamsii) oraz napojów z roślin, jak np. ayahuasca, w ceremoniach szamańskich. Z kolei plemiona amazońskie stosowały ayahuaskę do osiągania wizji spirytystycznych i uzdrawiania innych. Substancje halucynogenne w starożytnych społecznościach Ale roślinne środki psychoaktywne odgrywały także bardzo ważną rolę społeczną. Od dawna wiadomo, że zażywanie takich substancji miało m.in. integrować społeczności starożytne. Niektóre dowody wskazują, że były bardzo powszechne wśród elit rządzących, które w ten sposób podejmowały decyzje polityczne. – Powszechnie uważa się, że działalność rytualna odegrała ważną rolę w rozwoju złożonych formacji społeczno-politycznych na całym świecie. W Andach Środkowych różnorodne dowody wskazują, że działalność rytualna często obejmowała wywoływanie zmienionych stanów psychicznych – napisali naukowcy na łamach czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”. W swoim artykule badacze przedstawili wyniki analiz mikrobotanicznych i chemicznych rurek do zażywania tabaki, które wykazały wykorzystanie roślin psychoaktywnych w ramach rytuału. Miał on obejmować niemal całe społeczeństwo ludu andyjskiego, żyjącego na terytorium dzisiejszego Peru w Chavín de Huántar w pierwszym tysiącleciu p.n.e. Halucynogeny umacniały władzę lokalnych elit To stanowisko archeologiczne kultury Chavín, które położone jest na północy górskich obszarów. W okresie powstawania i istnienia miasta zaczęto uprawiać kukurydzę, a także inne nowe rośliny. Ludność zaczęła budować miejskie ośrodki, co przyczyniło się późnie…

chavin-narkotyki-rurki-9228b0e.jpg
width: 4160
height: 2072

Atakama zasypana śniegiem. Astronomowie przecierają oczy ze zdumienia
type: item
date: 2025-07-03T12:25:36.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: pustynie
description: W miejscu, gdzie roczne opady liczy się w milimetrach, spadł... śnieg. Naukowcy pracujący w obserwatorium ALMA nie mogli uwierzyć własnym oczom. Na pustyni Atakama zrobiło się biało, a to bardzo rzadki widok w tych regionach.
encoded: Spis treści: Pustynia Atakama pod śniegiem Gdzie na Atakamie pada śnieg? Zmiany klimatu a pustynie Wystarczyło kilka dni upałów nad Polską, żeby wiele osób zatęskniło za deszczem i temperaturami dalekimi od 30 stopni Celsjusza. Tymczasem na drugiej półkuli, w miejscu uznawanym za najbardziej suche na świecie, spadł właśnie śnieg. Mimo że teraz panuje tam kalendarzowa zima, opady śniegu to bardzo rzadkie zjawisko. Pustynia Atakama pod śniegiem Pustynia Atakama rozciąga się w północnym Chile, wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego. Średnie roczne opady wynoszą tam zaledwie 1–2 mm. W niektórych miejscach przez wiele lat nie pada wcale. Wilgoć pojawia się tam wyłącznie w postaci gęstej, przyziemnej mgły, która w ograniczonym stopniu zasila lokalne ekosystemy. Główną przyczyną skrajnej suchości jest połączenie zimnego Prądu Peruwiańskiego oraz pasatów, które uniemożliwiają napływ wilgotnego powietrza. Mimo skrajnej suchości Atakama nie jest najgorętszym miejscem na świecie. Temperatury są tu umiarkowane, a dzięki sąsiedztwu Pacyfiku noce bywają chłodne. Ostatnio poprószył tam nawet śnieg. Pod koniec czerwca astronomowie pracujący w Obserwatorium ALMA zaobserwowali, że skalista powierzchnia Atakamy (nierzadko porównywana do Marsa) została przykryta cienką warstwą białego puchu. Mimo skrajnie suchych warunków, w najwyżej położonych partiach pustyni, powyżej 5000 m n.p.m., sporadycznie pada śnieg. Najczęściej w lutym, podczas tzw. zimy Altiplano, oraz w chłodniejszych miesiącach południowej zimy – czerwcu i lipcu. Gdzie na Atakamie pada śnieg? Jednym z takich wysokogórskich miejsc jest płaskowyż Chajnantor. To tam znajdują się anteny radioteleskopu ALMA. W całym regionie przez rok może spaść od 20 do nawet 80 centymetrów śniegu. Jednak znacznie niżej, na wysokości około 2900 metrów, gdzie mieści się główny ośrodek operacyjny ALMA, śnieg pada ekstremalnie rzadko. Ostatni taki przypadek zanotowano 12 lat temu. Pod koniec czerwca 2025 roku doszło jednak do wyjątkowego wydarzenia. Ś…

Snieg-na-Atakamie-w-2013-r-77418da.jpg
width: 5616
height: 3744

Niezwykła wędrówka pierwszych psów po Ameryce. DNA zdradza jej tajemnicę
type: item
date: 2025-06-26T11:26:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: psy
description: Najlepsi przyjaciele człowieka trafili do Ameryki Południowej i Środkowej nie z łowcami i zbieraczami, ale z pierwszymi rolnikami – wynika z najnowszych badań genetycznych. Być może wówczas psy… konsumowano.
encoded: Spis treści: DNA psa – zagadka rozwiązana Dziedzictwo prapsów amerykańskich Pierwsze psy wcale nie trafiły do Ameryki wraz z Europejczykami w XVI wieku. Dotarły tam z Azji wspólnie z ludźmi kilkanaście tysięcy lat temu przez przesmyk lądowy między Azją a Ameryką Północną. Ale kiedy i z kim dotarły dalej na południe Nowego Świata? Długo sądzono, że z pierwszymi łowcami i zbieraczami. Zweryfikowały to nowe badania genetyczne. DNA psa – zagadka rozwiązana Pod kierownictwem dr Aurélie Manin z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Oksfordzkiego międzynarodowy zespół naukowców zsekwencjonował 70 kompletnych genomów mitochondrialnych. Próbki pobrano zarówno ze szczątków pochodzących ze stanowisk archeologicznych, jak i od współczesnych osobników żyjących od środkowego Meksyku po środkowe Chile i Argentynę. Okazało się, że psy nie migrowały wspólnie z pierwszymi łowcami-zbieraczami, ale wraz z mobilnymi społecznościami rolniczymi. Stało się to zatem później, niż przypuszczano. Było to w okresie między około 7200 a 5000 lat temu, co silnie zbiega się z wczesnymi uprawami kukurydzy w Meksyku i Ameryce Południowej. Co ciekawe, podobny wzorzec zaobserwowano we Wschodniej Azji. Tam ekspansja populacji psów około 7500 lat temu powiązana była z rozprzestrzenianiem się społeczności rolniczych. Dlaczego psy towarzyszyły rolnikom. To wnioski badaczy Były źródłem mięsa: psy mogły być hodowane jako źródło pożywienia. Ochraniały i towarzyszyły: psy mogły zapewniać ochronę osadom rolniczym oraz pełnić rolę towarzyszy dla ludzi. Żerowały: produkcja nadwyżek żywności przez społeczności agrarne mogła zachęcać psy do padlinożerstwa i umożliwiać im rozmnażanie się w pobliżu osiedli rolniczych. Rozprzestrzenianie się psów na południe kontynentu mogło być związane z hodowaniem psów, ale nie wyklucza się, że zdziczałe egzemplarze również mogły rozprzestrzeniać się samodzielnie. Dziedzictwo prapsów amerykańskich Przybycie Europejczyków spowodowało pojawienie się nowych linii psów, które w dużej mierz…

Kabang-a1618a8.png
width: 900
height: 600

W Boliwii odkryto wielką świątynię zaginionej cywilizacji. Istniała przed Inkami
type: item
date: 2025-06-25T09:27:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: boliwia
subject: świątynie
description: Ruiny po olbrzymiej świątyni, w której odprawiano rytuały w czasie równonocy, odkryli archeolodzy w Boliwii. Stworzyli ją przedstawiciele jednej z najpotężniejszych cywilizacji Ameryki Południowej, Tiwanaku.
encoded: Spis treści: Zagadkowy prostokąt na wzgórzu Świątynia pełna kubków po piwie Zaskakujące odkrycie Gdy myślimy o dawnych kulturach Ameryki Południowej, najczęściej stają nam przed oczami Inkowie. Znani z zagadkowego „pisma” węzełkowego i Machu Picchu stworzyli potężne imperium, które istniało kilkaset lat aż do XVI wieku. Jednak historia tego kontynentu jest zdecydowanie dłuższa. Jedną z największych cywilizacji poprzedzających Inków była kultura Tiwanaku (Tiahunaco). Swą nazwę zawdzięcza jej głównemu ośrodkowi położonemu w pobliżu jeziora Titicaca na terenie dzisiejszej Boliwii. Zachowały się tam niezwykłe budowle ceremonialne, również wykonane z kamienia, w tym słynna Brama Słońca. Teraz międzynarodowy zespół naukowców poinformował, że zlokalizował kolejną imponującą konstrukcję tego ludu – znajduje się ona ponad na południe 200 km od Tiwanaku. Odkryciem podzielono się na łamach czasopisma „Antiquity”. Zagadkowy prostokąt na wzgórzu Świątynia otrzymała nazwę Palaspata. Znajduje się na szczycie wzgórza, które było znane lokalnym rolnikom, ale nigdy nie zostało dogłębnie zbadane przez naukowców. Nie było jasne, co w sobie skrywa. Budowlę zidentyfikowano z lotu ptaka dzięki subtelnym zmianom topograficznym i wegetacji. Ma zarys prostokąta o wymiarach 125 na 145 m. W środkowej części znajduje się dziedziniec otoczony z trzech stron kilkunastoma pomieszczeniami. Szczegółowe analizy wykonano z pomocą dronów. Następnie wykonano badania powierzchniowe. Świątynia pełna kubków po piwie – Na powierzchni świątyni znaleziono liczne fragmenty kubków keru. Kubki te były używane do picia chicha, tradycyjnego piwa kukurydzianego, podczas świąt rolniczych i uroczystości, co wskazuje, że świątynia była [również – przyp. red.] centralnym ośrodkiem handlu – mówi główny autor publikacji, prof. José Capriles z Uniwersytetu Penn State. Zdaniem badaczy układ kompleksu nie jest przypadkowy i zapewne związany jest z dostosowaniem do wykonywania rytuałów w czasie równonocy, czyli w momencie, g…

Low-Restiwanaku-reconstruction-5a049c0.jpg
width: 700
height: 525

Odkryto ponad 100 zagadkowych struktur. Należały do zaginionej andyjskiej cywilizacji
type: item
date: 2025-06-05T10:40:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: peru
description: Dzięki zaawansowanym technikom – lotniczemu skanowaniu laserowemu i fotogrametrii – archeolodzy zlokalizowali ponad 100 konstrukcji z czasów prekolumbijskich w Gran Pajatén w Peru. Nie wznieśli ich jednak Inkowie.
encoded: Spis treści: Laser i skanowanie – sukces murowany Znaczenie nowego odkrycia Zagadkowa cywilizacja Chachapoya Jest to pierwsze tak ważne odkrycie w tym regionie Peru od lat 80. XX wieku. Gran Pajatén to dwuhektarowe stanowisko archeologiczne w północnej części kraju. Znajduje się we wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO Parku Narodowym Rio Abiseo. Laser i skanowanie – sukces murowany Pierwsi europejscy badacze i eksploratorzy byli zafascynowani starożytną przeszłością Nowego Świata. Napędzani legendami o mieście złota El Dorado przemierzali Amerykę Południową. Złotego miasta nie udało się znaleźć, ale dzięki tej aktywności doszło do zlokalizowania na przykład Machu Picchu. Teraz badania wkroczyły w nowy etap. Głównym przyrządem dla archeologa w tym rejonie nie jest maczeta do wytyczania drogi, ale zaawansowane technicznie elektroniczne narzędzia. Wykorzystując lotniczy i ręczny LiDAR, fotogrametrię, rejestrację topograficzną i analizę technomorficzną eksperci z World Monuments Fund (WMF) na stanowisku archeologicznym Gran Pajatén namierzyli ponad 100 nieznanych konstrukcji. Znaczenie nowego odkrycia – To odkrycie radykalnie poszerza naszą wiedzę o Gran Pajatén i rodzi nowe pytania dotyczące roli tego miejsca w świecie kultury Chachapoya. Dowody potwierdzają obecnie, że nie jest to odizolowany kompleks, ale część rozbudowanej sieci osad przedhiszpańskich z różnych okresów – powiedział Juan Pablo de la Puente Brunke, dyrektor wykonawczy WMF w Peru. Pozyskana niezwykła dokumentacja jest imponująca zarówno pod względem wizualnym, ale i naukowym. Eksperci będą mogli udostępnić publicznie pozyskane dane i jak sami mówią, „stworzyć wciągające cyfrowe opowieści”. Zagadkowa cywilizacja Chachapoya Wiemy, że Gran Pajatén założyła społeczność Chachapoya, często nazywana „ludem lasów mglistych”, która rozwinęła się między VII a XVI wiekiem w północno-wschodniej części peruwiańskich Andów. Ludzie ci żyli na wysokości od 2000 do 3000 metrów nad poziomem morza. Byli znani …

Zrzut-ekranu-2025-06-05-093324-de37cca.png
width: 1145
height: 643

48 godzin w boskim Buenos Aires. Co zobaczyć i gdzie tańczyć tango?
type: item
date: 2025-06-02T11:37:00.000Z
creator: Barbara Radwańska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: argentyna
subject: buenos aires
subject: porady w podróży
description: Do tanga trzeba dwojga. A Buenos Aires umie rozkochać w sobie każdego. Jak poznać to argentyńskie miasto w dwa dni?
encoded: Spis treści: Śniadanie w Buenos Aires Spacer po mieście – sobota Spacer po mieście – niedziela Buenos Aires – informacje praktyczne Buenos Aires to antypody Warszawy, prawie na przestrzał globu. Nic dziwnego, ze wszystko jest tutaj postawione na głowie. Śpi się w dzień (bo gorąco), w nocy spotyka z przyjaciółmi (i imprezuje). W ciągu dnia dużo się pije (kawy i yerba mate), w nocy je (choćby najlepsze na świecie steki). Dyskoteki otwierają swe podwoje o trzeciej nad ranem. Po nich o siódmej serwuje śniadanie, ale potem od razu idzie się spać. Totalne szaleństwo! Nie pozostaje mi nic innego, niż poddać się rytmowi boskiego Buenos. Śniadanie w Buenos Aires Na razie jednak potrzebuję aklimatyzacji, choćby typowego lokalnego śniadania. W najstarszej kawiarni w Argentynie Café Tortoni znajdującej się przy Avenida de Mayo zamawiam café con medialunas, czyli kawę z malutkimi rogalikami. Dyskretnie przyglądam się innym klientom. Niektórzy czytają prasę, inni gawędzą z kelnerami, jakby znali się od wieków. Klimat jak z Paryża czy Rzymu, tyle ze sprzed stu lat. Sama Avenida de Mayo, czyli aleja Majowa, została zbudowana w 1888 r. jako pierwsza nowoczesna arteria miasta. Miała łączyć Plaza del Congreso, gdzie stoi parlament, z pałacem prezydenta na Plaza de Mayo. To na tym placu odbywają się wszystkie ważne manifestacje i miały miejsce najważniejsze wydarzenia historyczne, takie jak np. Rewolucja Majowa z 1810 r., która doprowadziła sześć lat później do ogłoszenia niepodległości kraju. Pałac prezydencki zwany „różowym” widać od razu. Legenda mówi, że róż elewacji był ponoć decyzją polityczną. W ten sposób chciano pogodzić dwie zwaśnione frakcje: unitów, których kolorem był biały, i federalistów – czerwony. Naprawdę jednak kolor pochodzi od wapna zmieszanego z krwią bydlęcą, co nadawało ten specyficzny różowy odcień. Tak kiedyś konserwowano mury. To z balkonów tego pałacu przemawiała podczas swoich żarliwych wystąpień Evita – zona prezydenta Juana Perona. Spacer po mieście – sob…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7fed366274273e98e8042272be53ee8626b1910a-2741231.jpeg
width: 1489
height: 1500

Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
type: item
date: 2025-05-23T09:19:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: konflikty
subject: peru
description: Cmentarzysko, na którym złożono 700 lat temu ponad dwadzieścia osób – mężczyzn, kobiety i dzieci – odkryte przez Polaków w Peru, jest wyjątkowe. Żaden ze zmarłych nie zginął śmiercią naturalną. Co się wydarzyło?
encoded: Spis treści: Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności Kogo pochowano w El Curaca? El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Znalezisko pochodzi ze stanowiska archeologicznego El Curaca w południowym Peru. Ludzie zasiedlali to górzyste miejsce o powierzchni 5–6 hektarów zapewne już 2 tys. lat temu – wówczas były to wczesne społeczności rolnicze. W okresie kolonialnym obszar ten był też miejscem eksploatacji złóż złota. Nowe odkrycie, ogłoszone niedawno przez zespół kierowany przez prof. Józefa Szykulskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, związane jest ze społecznością kultury Chuquibamba (Aruni). Badania możliwe były dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki. Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności To znalezisko – jak przyznają sami badacze – zrobiło na nich szczególne wrażenie. W jednym z sektorów stanowiska El Curaca zlokalizowano pochówki z obstawą kamienną. W sumie naliczono szczątki 24 osób – mężczyzn, kobiet i dzieci. Wszystkich wyposażono w liczne dary grobowe. Należą do kultury Chuquibamba (Aruni), której ośrodkiem macierzystym jest obszar dorzecza Majes, znajdującego się na południe od Atico. Do badania zmarłych przystąpili antropolodzy. Nie mają wątpliwości – charakterystyczne uszkodzenia czaszek i klatek piersiowych poświadczają, że ludzie ci zginęli pod wpływem fizycznego ataku. Do ich uśmiercenia użyto m.in. maczug. Do ataku doszło zapewne w połowie XIV wieku, na co wskazują wyniki analiz radiowęglowych. Kogo pochowano w El Curaca? – Nie można wykluczyć, że byli to najeźdźcy, a nie obrońcy. Chuquibamba nie była kulturą rodzimą, tylko ekspandowała na te tereny z północy. Szukała nowych obszarów osadniczych – wyjaśnia National Geographic Polska prof. Szykulski. W jego ocenie migracja mogła wynikać z powodu wyżu demograficznego albo długotrwałego fenomenu El Niño lub jego bardziej gwałtownej odmiany, określanej jako Super-ENSO. El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Archeolodzy odkryli na tym stanowisku arc…

masakra-4e50565.png
width: 900
height: 600

Harpia wielka zaatakowała człowieka. To pierwszy przypadek takiego zachowania u orła
type: item
date: 2025-05-22T11:32:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: biologia
subject: drapieżniki
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: W tropikalnym lesie Gujany Francuskiej po raz pierwszy udokumentowano coś, o czym dotychczas krążyły tylko legendy. Występujący tam gatunek orła – harpia wielka – zaatakował kobietę. Zdarzenie opisali i przeanalizowali naukowcy.
encoded: Spis treści Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Czy orły atakowały ludzi? O atakach orłów na ludzi, a także na inne naczelne, dotychczas krążyły tylko niepotwierdzone opowieści. Teraz opisano pierwszy naukowo udokumentowany przypadek harpii wielkiej atakującej dorosłego człowieka w amazońskim lesie deszczowym. Wyniki obserwacji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology and Evolution”. Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Do incydentu doszło w Gujanie Francuskiej, na turystycznej wycieczce w amazońskiej dżungli, w grupie prowadzonej przez miejscowego przewodnika. 29-letnia kobieta wraz z partnerem na chwilę oddalili się od grupy by zrobić zdjęcia orła – harpii wielkiej, która z zaciekawieniem przyglądała się turystom. Nagle ptak ruszył do ataku na kobietę. Wbił szpony w skórę głowy, pozostawiając głębokie rany. Kobieta ukryła twarz w dłoniach i upadła na ziemię. Harpia wciąż siedziała na jej głowie, nie wydając żadnego dźwięku, z rozpostartymi skrzydłami. Towarzyszący jej mężczyzna przydeptał głowę orła do ziemi i dopiero wtedy ptak rozluźnił uchwyt swoich szponów, a kobieta została uwolniona. Ofiara została szybko przetransportowana do szpitala w Cayenne, stolicy Gujany Francuskiej, gdzie otrzymała odpowiednią opiekę medyczną. Lekarze, ornitolodzy i fotografowie szczegółowo udokumentowali całe zdarzenie. Atakującym był dorosły osobnik harpii wielkiej. Zaatakowana kobieta była drobnej budowy, co pewnie zachęciło orła do wybrania właśnie jej. Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Harpia wielka (Harpia harpyja) to jeden z największych i najsilniejszych ptaków drapieżnych świata, zamieszkujący tropikalne lasy Ameryki Środkowej i Południowej. Charakteryzuje się masywnym ciałem, potężnymi szponami oraz efektownym, wachlarzowatym czubem na głowie. Wachlarz piór wokół głowy może stroszyć lub chować. Poluje głównie na ssaki nadrzewne, takie jak leniwce i małpy. Także na …

AdobeStock641943036-2c58bf2.jpeg
width: 9398
height: 6265

Nietypowe tatuaże na twarzy mumii sprzed 800 lat. To archeologiczna zagadka
type: item
date: 2025-05-20T11:46:05.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: tatuaże
description: Równoległe linie, wytatuowane na policzkach mumii z Ameryki Południowej, wprawiły naukowców w zdumienie. Takie zdobienia nie są znane z tej części świata. Inny zagadkowy wzór pojawił się też nadgarstku.
encoded: Spis treści: Archeologia magazynowa i jej ważne znaleziska Nowe metody – nowe wnioski Takich tatuaży dotąd z Ameryki Południowej nie znano Tatuaże znajdowane są na zmumifikowanych ciałach w różnych częściach świata – od Azji, przez Afrykę po Nowy Świat. Wykonywano je już tysiące lat temu. Ich znaczenie i funkcja były różne. Tatuaże wzbudzają duże zainteresowanie. Może wręcz stwierdzić: świat oszalał na ich punkcie. Jeszcze kilka dekad temu kojarzone były ze światem przestępczym, dziś zdobią ciała w zasadzie każdej grupy społecznej. Archeologia magazynowa i jej ważne znaleziska Miliony zabytków i innych obiektów wydobytych w czasie wykopalisk przechowywane są w przepastnych magazynach muzealnych. Tylko niewiele z nich jest eksponowanych na wystawach, a pewnie jeszcze mniej – dogłębnie przebadanych i przeanalizowanych. Tak też było z mumią kobiety znajdującą się w Muzeum Antropologii i Etnografii Uniwersytetu w Turynie we Włoszech. Niestety, nie jest znane jej dokładne miejsce znalezienia, ale wiadomo, że pochodzi z Ameryki Południowej. Była to kobieta, która żyła w Andach 800 lat temu. Dawne mumie z tego rejonu świata badała też ostatnio polska ekspertka. Nowe metody – nowe wnioski Mumii postanowił przyjrzeć się bliżej międzynarodowy zespół badaczy, który opublikował dogłębną analizę w czasopiśmie „Journal of Cultural Heritage”. Zastosowano różnorodne metody badawcze do uzyskania maksymalnie dużej liczby informacji na temat zdobień na skórze. Były to: reflektografia w podczerwieni – w celu zidentyfikowania obecności, liczby i lokalizacji tatuaży na ciele mumii, metody chemiczno-fizyczne, w tym spektrometria fluorescencji rentgenowskiej – aby poznać skład chemiczny tatuaży. Takich tatuaży dotąd z Ameryki Południowej nie znano Dzięki zastosowaniu szerokiej gamy metod, lepiej dostrzeżono kilka ciekawych tatuaży oraz szczegóły ich wykonania. Dodatkowo ujrzano też takie niewidoczne gołym okiem. Przede wszystkim badaczy zaskoczyły zdobienia na policzkach w postaci równoleg…

mumia-207f92e.png
width: 900
height: 600

Argentyńska dżungla skrywa „małą Polskę”. Miasteczko nosi imię legendarnej księżniczki
type: item
date: 2025-05-19T11:14:42.000Z
creator: Maciej Wesołowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: argentyna
subject: polska
subject: Travel
description: Miasteczko Wanda, położone na północy Argentyny, wyróżnia się na tle okolicznych miejscowości. Skrywa ślady niezwykłej historii Polaków, którzy przybyli tu tuż przed wojną. To prawdziwa enklawa polskości w Ameryce Południowej.
encoded: W tym artykule: Wanda – polskie miasto w Argentynie Polonia w Argentynie Pamięć o Polakach wiecznie żywa Gdyby nie tropikalna roślinność i napisy po hiszpańsku, przechadzając się ulicami Wandy – miasta w argentyńskim stanie Misiones – można by odnieść wrażenie, że jesteśmy na polskiej prowincji. Co krok wpada się na ślady polskich imigrantów. A to kościół o nazwie Częstochowa, a to bar z polskimi pierogami, a to witryny z polskimi nazwiskami czy imionami… Jest wreszcie wielki narodowy orzeł na skwerku, a pod nim napis: „Bóg – Honor – Ojczyzna”. Oraz wymalowane scenki rodzajowe z dziejów polskiego oręża i katolicyzmu. Jest Szkoła Języka Polskiego, Klub Polonii i sobotnia polska audycja w lokalnym radiu. Wyjątkowo uroczyście robi się zawsze 3 maja, w rocznicę uchwalenia pierwszej polskiej Konstytucji z 1791 roku. Wtedy w kościele i wielu innych miejscach usłyszeć można narodowe pieśni i patriotyczne przemówienia. Podobną temperaturę mają obchody 15 sierpnia, kiedy to świętuje się kolejną rocznicę powstania miasta. Na ulicach możemy spotkać też ludzi – choć raczej już tych w podeszłym wieku – z którymi dość swobodnie porozmawiamy po polsku. Wanda – polskie miasto w Argentynie Wszystko zaczęło się w 1936 roku, gdy do położonego nieopodal granicy z Brazylią i słynnych wodospadów Iguazu stanu Misiones przyjechało piętnaście polskich rodzin. W kraju czuć już było zbliżającą się wojnę, emigranci podążali za chlebem i bezpiecznym schronieniem. Nazwa Wanda nawiązywała oczywiście do legendarnej Wandy, średniowiecznej polskiej księżniczki, która to jakoby nie chciała Niemca za męża. W tym przypadku uciekinierzy zdecydowanie nie chcieli „mieć za męża” Hitlera. Powstała osada o nazwie Colonia Wanda. Dziś w Pasażu Rzeczypospolitej Polskiej, znajdującym się w centralnym punkcie miasta, o tych wydarzeniach przypomina dwujęzyczna (w językach polskim i hiszpańskim) tablica. Przeczytać na niej można, że imię to dla mieszkańców „jest wyrazem hołdu złożonego polskiej księżniczce o imieni…

wanda-polska-miescina-ffd64e3.jpg
width: 4000
height: 3000

Papież Leon XIV już doczekał się turystycznej trasy. Mało kogo będzie stać
type: item
date: 2025-05-12T10:09:40.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: papież
subject: peru
subject: pielgrzymka
subject: podróże
description: Leon XIV zanim został papieżem, przez lata pomagał ubogim w Peru. Właśnie tam powstanie jego własny szlak turystyczny. To nie będzie zwykła trasa. Tu duchowość miesza się z ceviche, a zamiast relikwii, turyści będą szukać piekarni z ulubionym deserem Ojca Świętego.
encoded: Spis treści: Papież Leon XIV z własną trasą Peru śladami papieża Nie minął tydzień, odkąd Kościół katolicki ma nowego papieża, a za oceanem już powstaje szlak turystyczny inspirowany jego życiem. Jak już wiadomo, 267. następcą Świętego Piotra został Leon XIV (czyli kard. Robert Prevost). Mało kto spodziewał się, że papieżem będzie Amerykanin. Pochodzenie duchownego jest jednak nieco złożone. Płynie w nim krew włoska i francuska od strony ojca i hiszpańska od strony matki. Warto też podkreślić, że Prevost spędził w USA około 1/3 życia. Studiował w Rzymie, następnie przez ponad 20 lat pełnił posługę duchowną w Peru. Leon XIV cały czas ma bardzo dobre relacje z Peruwiańczykami. Tego samego dnia, kiedy został wybrany na papieża i przemawiał do wiernych, powiedział też kilka słów po hiszpańsku. Z wyboru Prevosta tak samo cieszyli się więc Amerykanie, jak i mieszkańcy Peru. Peruwiańczycy bardzo szybko przekuli radość w konkretne działania. Papież Leon XIV z własną trasą W północnej części Peru, w regionie Lambayeque, powstanie szlak turystyczny na cześć papieża Leona XIV. Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Kardynał Robert Prevost przez osiem lat był biskupem diecezji Chiclayo. Planowany szlak ma łączyć nie tylko elementy religijne, ale też kulturowe i kulinarne. Główną osią trasy będą oczywiście najważniejsze miejsca związane z posługą papieża, m.in. Pałac Biskupi, katedra w Chiclayo oraz mniejsze, urokliwe miejscowości, takie jak Monsefú, Eten czy Zaña. Turyści i pielgrzymi będą mogli poznać tam historię działalności duszpasterskiej kard. Prevosta. Duchowny cieszy się w Peru ogromnym uznaniem za swoją pracę z ubogimi i zaangażowanie społeczne. Cytowani przez PAP przedstawiciele diecezji Chiclayo podkreślają, że jego obecność była „światłem w trudnych czasach”, szczególnie podczas pandemii COVID-19. Wówczas osobiście angażował się w działania pomocowe. Peru śladami papieża Oprócz miejsc kultu, szlak promować będzie także dziedzictwo kulturowe i kulinarne regionu Lambayeq…

Papiez-Leon-XIV-72b126a.jpg
width: 3204
height: 2137

„Jaskinia krwi”. Archeolodzy odnaleźli ślady brutalnego rytuału Majów
type: item
date: 2025-05-09T08:37:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja majów
subject: gwatemala
subject: odkrycia archeologiczne
description: Na stanowisku archeologicznym w Dos Pilas w Gwatemali archeolodzy odkryli dowody na tajemniczy rytuał Majów. W jaskini znaleziono pocięte czaszki.
encoded: Spis treści: Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Podziemne miejsce krwawych rytuałów Ofiary z ludzi składano, by wywołać deszcz Dos Pilas to stanowisko archeologiczne, które pochodzi z czasów prekolumbijskich, położone w departamencie Petén w środkowo-zachodniej Gwatemali. Znajduje się ok. 8 km na wschód od granicy z Meksykiem, między dwiema rzekami: Salinas oraz Pasión. W czasach Majów było to średniej wielkości miasto, w którym mogło żyć nawet 10 tys. mieszkańców w szczytowym okresie. Podczas badań okryto tu blisko 500 struktur mieszkalnych, a także kilka piramid i budynków sakralnych. Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Na początku lat 90. ubiegłego wieku archeolodzy odkryli tu sieć jaskiń, które znajdowały się bezpośrednio pod miastem. Badacze wykazali, że były one wykorzystywane przez Majów w latach 400 p.n.e.–250 n.e. W ciągu ostatnich miesięcy badacze skupili się na jednej z nich, którą nazwali Cueva de Sangre, czyli „Jaskinią Krwi”. Naukowcy znaleźli tam dużo ludzkich szczątków, które były rozrzucone po ziemi. Analizy antropologiczne ujawniły urazy, które powstały mniej więcej w momencie śmierci tych osób. Kolejne badania wykazały, że w jaskini na próżno szukać było całych szkieletów. Okazało się, że znajdowały się tam jedynie części ludzkich ciał. Niektóre kości były połamane, a czaszki ponacinane. Do skłoniło badaczy do wniosków, że jaskinia była miejscem pradawnych majańskich rytuałów. W sumie w jaskini znaleziono szkielety co najmniej kilkunastu osób. – W rytuale Majów części ciała są tak samo cenne, jak całe ciało — mówiła Live Science Michele Bleuze, bioarcheolog z California State University w Los Angeles, która była zaangażowana w badania. Podziemne miejsce krwawych rytuałów – Aby ustalić, że było to miejsce, w którym przeprowadzano rytuały, porównaliśmy je z innymi stanowiskami Majów, które wykazały bardzo duże podobieństwa – powiedziała Ellen Fricano, antropolożka z Western University of Health Sciences w Kalifornii, która zajmowała…

czaszki-gwatemala-43476dc.jpg
width: 970
height: 546

Mumia sprzed 5 tys. lat i niezwykły sekret kobiety z Peru: dziób tukana i słodkie ziemniaki
type: item
date: 2025-04-28T10:19:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: grobowce
subject: peru
description: Doskonale zachowaną mumię młodej kobiety odkryli archeolodzy w Peru. Wśród darów grobowych był dziób tukana inkrustowany koralikami, około 30 słodkich ziemniaków i sieć rybacka. Pochówek może mieć nawet 5 tysięcy lat.
encoded: Spis treści: Odkrycie mumii na stanowisku Áspero Lista niezwykłych skarbów w grobie Kim była zmarła kobieta? Do tego niezwykłego odkrycia doszło na stanowisku archeologicznym Áspero w prowincji Barranca, które usytuowane jest w zachodniej części Peru, niedaleko linii brzegowej Pacyfiku. Kierowniczką badań była dr Ruth Shady Solís. Odkrycie mumii na stanowisku Áspero Grób kobiety znajdował się w budynku określonym przez archeologów jako Huaca de los Ídolos. Szczątki należą do kobiety zmarłej w wieku 20–35 lat. Kobieta należała do społeczności cywilizacji Caral (3000–1800 p.n.e.). Dlaczego pochówek jest wyjątkowy? Przede wszystkim ciało zachowało się w nadzwyczaj dobrym stanie – pokrywa je nadal skóra i włosy. Widoczne są też paznokcie. Archeolodzy odkrywają w tym rejonie Peru z reguły tylko szkielety. Tkanki miękkie ulegają rozkładowi. To nie wszystko. Naturalnie zmumifikowane ciało było owinięte między innymi w tkaniny wykonane z bawełny i trzcinowe maty. Był też panel, w który wpleciono pióra ary – legendarnej papugi występującej w Ameryce Południowej. To jeden z najstarszych przykładów ich wykorzystania w takim celu. Na głowie zmarłej umieszczono rodzaj czapki wykonanej z naturalnych włókien roślinnych. Specjaliści podkreślają, że te znaleziska potwierdzają wysoki poziom technik tkackich i zdobniczych wśród przedstawicieli cywilizacji Caral. Lista niezwykłych skarbów w grobie Świetnie zachowane ciało to tylko jedno zaskoczenie dla badaczy. Komora grobowa była wypełniona po brzegi wspaniałymi darami. Wśród darów znalazły się: trzy podłużne naczynia przypominające butelki, cztery koszyki z trzciny, igła pokryta misternie wykonanymi wzorami, muszla ślimaka amazońskiego, dziób tukana inkrustowany zielonymi i brązowymi koralikami, sieć rybacka, około trzydziestu słodkich ziemniaków, narzędzia tkackie. Kim była zmarła kobieta? Forma pochówku i liczne dary każą sądzić badaczom, że zmarła zajmowała ważną pozycję w tej starożytnej społeczności, bądź wywodziła się z elity. …

peru-bd96f55.png
width: 900
height: 600

Francisco Pizarro zapisał się w historii jako ten, który doprowadził do upadku państwa Inków
type: item
date: 2025-04-27T10:58:57.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: hiszpania
subject: inkowie
description: Francisco Pizarro zapisał się w historii jako człowiek, który złamał inkaską potęgę. Dysponując garstką ludzi, doprowadził do obalenia władcy. Konsekwencją tego był upadek wielkiego imperium. W jaki sposób Francisco Pizarro stał się jednym z najsłynniejszych konkwistadorów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Syn chłopki i oficera Francisco Pizarro wyrusza na podbój Nowego Świata Podział w państwie Inków Siła podstępu połączona z siłą ognia Egzekucja władcy Inków Śmierć konkwistadora Przełom XV i XVI stulecia – czas wielkich odkryć geograficznych – ma swoje jasne i ciemne strony. To właśnie dzięki podróżom pierwszych odkrywców Europejczycy poznali i skolonizowali Nowy Świat. Z drugiej strony, zdobywanie nowych ziem było nieodłącznie związane z rzezią autochtonów na podbijanych obszarach. Nawet współcześnie nie brakuje głosów, że wyprawy odkrywców były motywowane przede wszystkim chęcią grabieży naturalnych dóbr. Jednym z bohaterów (lub „bohaterów”) tego okresu był Francisco Pizarro. Syn chłopki i oficera Kim był Francisco Pizarro? Przyszły konkwistador urodził się około 1471 roku (należy wspomnieć, że niektóre źródła wymieniają rok 1474, 1475 lub 1478), w hiszpańskim mieście Trujillo. O wczesnych latach jego życia wiadomo niewiele. Był nieślubnym synem pochodzącej z prostej rodziny chłopskiej Franciski González Mateos i kapitana hiszpańskiej armii Gonzalo Pizarro Rodrigueza. Wychowaniem chłopca zajęła się matka. Nie dbała o wykształcenie syna. Młodzieniec całymi dniami doglądał żywego inwentarza, przez co wyrósł na analfabetę (najprawdopodobniej także w dorosłym życiu nie nauczył się czytać i pisać). Osoba z jego pozycją społeczną nie miała zbyt wielu możliwości zrobienia kariery. Właściwie jedyną dostępną opcją było dla niego wyruszyć za ocean. Francisco Pizarro wyrusza na podbój Nowego Świata W 1508 roku Pizarro dołączył do Alonso de Hojeda w wyprawie do Nowego świata, ale ekspedycja zakończyła się niepowodzeniem. Udało się im założyć osadę San Sebastián de Urabá, ale pod naporem przeważających sił tubylców na początku 1510 roku przywódca ekspedycji musiał wyruszyć do Santo Domingo, by sprowadzić posiłki i zaopatrzenie. Ślad po nim zaginął i po 50 dniach Pizarro podjął decyzję, że wraz z ocalałymi uda się w tym samym kierunku. W Panamie połączył siły z Die…

FranciscoPizarro-61e70ba.png
width: 900
height: 600

Ciekawostki o Argentynie. 30 faktów o ojczyźnie papieża Franciszka
type: item
date: 2025-04-22T08:20:33.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: argentyna
subject: ciekawostki
subject: Travel
description: Tętniąca życiem kultura, strefy klimatyczne od podzwrotnikowej do subpolarnej i doskonała kuchnia. Argentyna jest uznawana za najbardziej europejski kraj na kontynencie amerykańskim. Co roku przyciąga miliony turystów z całego świata. To także ojczyzna papieża Franciszka, pierwszego papieża pochodzącego z Ameryki Południowej, który urodził się w Buenos Aires.
encoded: W tym artykule: Argentyna – ojczyzna papieża Franciszka Gdzie znajduje się najszersza ulica świata? Kim są gauchowie? Gdzie jest pochowana Evita Peron? Jakie zwierzęta żyją w Patagonii? Co zjeść w Argentynie? Republika Argentyny leży w południowej części Ameryki Południowej. Powierzchnia tego ogromnego kraju jest aż 8 razy większa niż powierzchnia Polski, choć żyje tam niewiele więcej ludzi niż nad Wisłą. Oto ciekawostki o Argentynie, które pozwolą lepiej zrozumieć to wyjątkowe państwo i jego mieszkańców. Największy kraj hiszpańskojęzyczny: Argentyna jest największym krajem na świecie pod względem powierzchni, w którym mówi się po hiszpańsku. Terytorium kraju obejmuje ponad 2,7 miliona km2. Kraina cudów natury: Argentyna szczyci się niezwykłymi miejscami związanymi z przyrodą, w tym oszałamiającymi wodospadami Iguazu, lodowcem Perito Moreno, szczytami Andów i urzekającym regionem Patagonii. Pochodzenie tanga: Zmysłowy i pełen pasji taniec narodził się w robotniczych dzielnicach Buenos Aires pod koniec XIX wieku. Papież Franciszek: Obecny papież Franciszek urodził się jako Jorge Mario Bergoglio w Buenos Aires w Argentynie. Jest pierwszym papieżem w historii pochodzącym z Ameryki. Evita Perón: María Eva Duarte de Perón, powszechnie znana jako Evita Perón, była ukochaną żoną prezydenta Juana Peróna. Przedwcześnie zmarła pierwsza dama jest do dziś otaczana kultem wśród mieszkańców Argentyny. Polonia w Argentynie: Szacuje się, że w Argentynie może mieszkać od 100 do nawet 450 tys. naszych rodaków. Co ciekawe, 8 czerwca w kraju obchodzony jest Dzień Polskiego Osadnika, nazywany Dia del Colono Polaco, upamiętniający pierwszych Polaków, którzy dotarli w te rejony. Argentyna – ojczyzna papieża Franciszka Papież Franciszek zmarł 21 kwietnia 2025 roku. Zanim stał się przywódcą Kościoła katolickiego, był zwykłym chłopakiem z Buenos Aires — miasta, które do dziś nazywa „swoim domem”. Urodził się w 1936 roku w rodzinie włoskich imigrantów i wychowywał się w skromnych warunkach. Z…

Franciszek-Argentyna-shutterstock2394126305-23e7b1f.jpg
width: 1000
height: 666

Huacachina to jedna z największych atrakcji Peru. Czym przyciąga turystów?
type: item
date: 2025-04-22T06:49:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka południowa
subject: peru
subject: pustynie
description: Huacachina należy do najchętniej zwiedzanych atrakcji w Peru. Niemal każdy, kto odwiedza ten piękny kraj, chce na własne oczy zobaczyć mały zielono-niebieski punkcik, zlokalizowany pośród wysokich na niemal sto metrów piaszczystych wydm. Czym ta niewielka peruwiańska wioska przyciąga turystów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Oaza pośrodku pustyni? Prawie Skąd na pustyni wzięło się jezioro? Jak spędzić czas w Huacachinie? Oaza Huacachina jest łatwo dostępna Można długo wymieniać atrakcje Peru, a i tak pominie się wiele ważnych punktów. Położone wysoko w Andach Machu Picchu, stolica inkaskiego imperium Cuzco i inne prekolumbijskie miasta, zachwycający księżycowym krajobrazem kanion Colca, wspaniałe jezioro Titicaca i inne cuda natury – lista jest naprawdę długa. Znajduje się na niej także Huacachina. Do niewielkiej wioski każdego roku dociera ponad 200 tysięcy turystów. To imponujący wynik, tym bardziej, że mówimy tu o osadzie, w której mieszka niewiele ponad 100 osób. Co magicznego ma w sobie Huacachina? Podróżnych przyciąga tam przede wszystkim niezwykła lokalizacja tego miejsca. Oaza pośrodku pustyni? Prawie W polu widzenia rozpościerają się tylko piaszczyste wydmy, a pośród nich – zupełnie niepasujące do tego krajobrazu palmy i naturalne jezioro, wokół którego wyrosła niewielka wioska. To właśnie Huacachina, osada w południowo-zachodniej części Peru. Laguna rozlewa się wśród piasków Pustyni Przybrzeżnej, w pobliżu miejsca, w którym graniczy z pustynią Atakama. Nie ulega wątpliwości, że Huacachina to miejsce niezwykłe, jednak musimy nieco odczarować tę atrakcję. Obraz uchwycony obiektywem aparatu sugeruje, że oaza znajduje się na zupełnym odludziu, z dala od cywilizacji. Jawi się jako jedyna bezpieczna przystań na bezkresnym, złowrogim morzu piasku. Nic bardziej mylnego. W rzeczywistości od 200-tysięcznego miasta Ica, byłej hiszpańskiej kolonii, jest oddalona o zaledwie kilka kilometrów. Skąd na pustyni wzięło się jezioro? Według peruwiańskiej legendy, pewnego dnia piękna inkaska księżniczka przygotowywała się do kąpieli, gdy zauważyła podkradającego się do niej myśliwego. Rzuciła się do ucieczki, pozostawiając wszystko, łącznie z cennym lustrem, które zmieniło się w jezioro, a fałdy jej szat – w wydmy. Piękna kobieta do dziś ma mieszkać w wodach laguny jako syrenka. Inna …

Huacachina-db40734.jpg
width: 1000
height: 667