National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-04T11:00:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Skryty drapieżnik Ameryki, który przetrwał tylko dzięki człowiekowi
items: Na tym cmentarzu roi się od pszczół. Żyje ich tu prawie 6 mln!
items: Tajemnica amerykańskiego grobu sprzed 300 lat. Czarny chłopiec spoczął wśród białych kolonistów
items: Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
items: Czego jeszcze nie wiesz o Stanach Zjednoczonych? Fakty o USA, które zaskakują
items: Początki hazardu w cieniu mamutów. Kto pierwszy rzucił kośćmi?
items: Kościana igła i szydło były szwajcarskimi scyzorykami epoki lodowcowej. Naukowcy mają dowód
items: Jak ludzie dotarli do Ameryki? To badanie sugeruje zupełnie nową drogę
items: Co 10. drzewo na świecie znajduje się na terenie Kanady – zaskakujące fakty o kraju liścia klonowego
items: Dzika przyroda przyciąga na tę wyspę turystów z całego świata – to jedno z ostatnich takich miejsc na świecie
items: Czy kojot zastąpi wilka? Nowe badania ukazują zmiany w amerykańskim ekosystemie
items: Psycholodzy przeanalizowali 38 milionów nekrologów. Co po nas pozostaje?
items: Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
items: Ta ryba-krokodyl to żywa skamieniałość. Może ważyć 130 kilogramów, połyka ofiary w całości i składa trujące jaja. Nowe odkrycie może ją ocalić
items: Łowcy i zbieracze stworzyli gigantyczne kopce. „Przenieśli tyle ziemi co 140 tys. wywrotek”
items: Plantacje awokado zagrożone. Powód? Wiroid skazy słonecznej
items: Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
items: Odkrycie w Michigan: starożytne pola uprawne zmieniają nasze spojrzenie na historię
items: Wyspa, na której nie ma żadnego samochodu. Na każdego mieszkańca przypada za to jeden koń
items: Skamieniałe ślady najstarszego pojazdu w historii. Był używany 22 tys. lat temu
items: Najwyższy szczyt Ameryki Północnej to...? Są dwie poprawne odpowiedzi na to pytanie
items: Whittier to jedno z najdziwniejszych miast świata. Niemal wszyscy mieszkańcy żyją tam pod jednym dachem
items: Czy psy w Ameryce udomowiono wcześniej, niż sądzono? Dowodem mają być ryby
items: Najdłuższa droga na świecie przecina 14 krajów. Mierzy dziesiątki tysięcy kilometrów
items: Strefa 51 przez kilkadziesiąt lat była tajemnicą USA. Amerykanie twierdzą, że na miejscu bada się Obcych

Skryty drapieżnik Ameryki, który przetrwał tylko dzięki człowiekowi
type: item
date: 2026-06-04T10:59:52.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ssaki
subject: wilki
description: Wilk rudy należy do najbardziej intrygujących drapieżników Ameryki Północnej. Jego historia łączy w sobie wątki biologii, ochrony przyrody i sporów naukowych, które do dziś nie zostały jednoznacznie rozstrzygnięte. To gatunek, który niemal zniknął z powierzchni Ziemi, a jego przetrwanie zależy w dużej mierze od działań człowieka. Jednocześnie stanowi przykład tego, jak skomplikowane mogą być relacje między naturą a cywilizacją.
encoded: Spis treści: Endemiczny gatunek z Ameryki Północnej Styl życia i pożywienie Zachowanie i struktura społeczna Czy wilk rudy wyginął? Wilk rudy (Canis rufus), znany także jako wilk czerwony, to gatunek, który występował wyłącznie na terenie południowo-wschodnich Stanów Zjednoczonych. Jego historyczny zasięg obejmował rozległe obszary – od Teksasu i Missouri aż po Pensylwanię, wybrzeże Atlantyku i Zatokę Meksykańską. Endemiczny gatunek z Ameryki Północnej Pod względem budowy ciała wilk czerwony zajmuje pozycję pośrednią między kojotem a wilkiem szarym. Dorosłe osobniki osiągają zwykle 20–39 kg masy ciała i mierzą od około 1,3 do około 1,6 metra długości. Charakterystyczne są długie kończyny, smukła sylwetka oraz stosunkowo duże uszy. Ubarwienie, od którego pochodzi nazwa gatunku, nie jest jednolicie czerwone – to raczej mieszanka odcieni rudobrązowych, szarości i czerni, często z wyraźnymi rudawymi akcentami na uszach i kończynach. Co istotne, wilk rudy od dawna stanowi przedmiot sporów naukowych. Część badaczy uznaje go za odrębny gatunek, który wyewoluował w Ameryce Północnej niezależnie od wilka szarego. Inni wskazują na jego złożone pochodzenie i udział genów kojota. Współczesne analizy genetyczne sugerują, że mamy do czynienia z dawną linią ewolucyjną, która jest blisko spokrewniona z kojotami. Styl życia i pożywienie Wilk rudy wyróżnia się dużą elastycznością ekologiczną. W przeszłości funkcjonował w bardzo różnych środowiskach, a współcześnie potrafi przystosować się także do krajobrazów silnie przekształconych przez działalność człowieka. Nie oznacza to jednak, że obecność ludzi jest dla niego obojętna – raczej świadczy o jego zdolności do przetrwania w trudnych warunkach. Jego dieta jest zróżnicowana i zależy od dostępności pokarmu w danym środowisku. Ważną rolę odgrywają średniej wielkości ssaki, takie jak jelenie wirginijskie, ale także drobniejsze zwierzęta, w tym gryzonie czy króliki, a nawet padlina. W rejonach podmokłych znaczenie mają również gatunki zw…

wilk-rudy-2fe235b.jpg
width: 1800
height: 1200

Na tym cmentarzu roi się od pszczół. Żyje ich tu prawie 6 mln!
type: item
date: 2026-05-31T10:13:12.000Z
creator: Joshua Rapp Learn
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: entomologia
subject: owady
subject: pszczoła
subject: pszczoły
description: Miękka gleba cmentarza w północnej części stanu Nowy Jork skrywa roje żywych owadów. To największe skupisko pszczół gniazdujących w ziemi, jakie kiedykolwiek zaobserwowano na świecie.
encoded: Skupisko 5,6 miliona pszczół – odkryte niedawno na cmentarzysku w Ithace – poszerzyło wiedzę naukowców na temat typów siedlisk preferowanych przez te zapylacze. Okazało się przy tym, że owady wspomagają produkcję jabłek w pobliskim sadzie Uniwersytetu Cornella. – Te stare cmentarze to naprawdę dobre miejsca dla pszczół gniazdujących w ziemi – mówi Bryan Danforth, profesor entomologii na uniwersytecie. – Owady i ludzie lubią tę glebę z tych samych powodów. Te pszczoły, a właściwie pszczolinki z gatunku Andrena regularis, zazwyczaj wychodzą ze swoich nor, aby odbyć gody wiosną. Jednak pomimo ich liczebności, ich gniazda pozostawały ukryte przed naukowcami – aż do momentu, gdy ktoś na nie natknął się przypadkiem. Rozwiązanie 10-letniej zagadki zapylaczy Prof. Danforth od lat prowadzi badania nad pszczołami w stanie Nowy Jork. Około 10 lat temu pracował w zespole, który odkrył, że Andrena regularis były trzecim najczęściej występującym gatunkiem pszczół w sadach jabłoniowych w całym stanie. A w uniwersyteckim sadzie były najliczniejsze. Mimo to prof. Danforth nigdy nie dowiedział się, skąd się tam wzięły. Pewnego dnia, wiosną 2022 roku Rachel Fordyce, technik w laboratorium entomologicznym prof. Danfortha, trafiła na pszczelą orgię. Często parkowała samochód za darmo na terenie kampusu Uniwersytety Cornella i przechodziła przez cmentarz w drodze do laboratorium entomologicznego. Na cmentarzu Rachel Fordyce zobaczyła samce „rzucające się na samice” oraz samice znikające z ładunkiem pyłku i nektaru w otworach w ziemi. Kilka z nich złapała do słoika, aby zabrać je do laboratorium. – Zespół ruszył na cmentarz i zobaczył chmarę pszczół w szaleńczym ruchu – opisuje prof. Danforth. – To jedna z najfajniejszych rzeczy, jakie można zobaczyć. Cmentarz East Lawn znajduje się około 800 m od sadu jabłkowego. – Odkrycie Rachel w pewnym sensie rozwiązało zagadkę, która krążyła mi po głowie przez jakieś 10 lat – mówi prof. Danforth. Zespół później obszedł teren. Większość pszczelich gn…

pszczoly-na-cmentarzu-162c715.jpg
width: 3072
height: 1728

Tajemnica amerykańskiego grobu sprzed 300 lat. Czarny chłopiec spoczął wśród białych kolonistów
type: item
date: 2026-05-19T11:43:22.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: dna
subject: genetyka
subject: niewolnictwo
subject: stany zjednoczone
description: W dawnym kolonialnym mieście w stanie Maryland archeolodzy odnaleźli szczątki 8-letniego afrykańskiego chłopca. Był pochowany w tym samym grobie, co biali osadnicy. Naukowcy nie są pewni, czy dziecko było niewolnikiem, czy należało do kolonialnej rodziny.
encoded: Kolonialny Maryland, XVII wiek i zagadka, której nie udało się rozwiązać mimo setek lat. Archeolodzy odnaleźli szczątki 8-letniego chłopca o afrykańskich korzeniach, pochowanego na cmentarzu używanym głównie przez białych kolonistów. Badacze próbują ustalić, kim było dziecko i jaką pozycję zajmowało w społeczeństwie rodzącej się Ameryki. Analiza DNA dawnych mieszkańców Maryland W czasopiśmie naukowym „Current Biology” opublikowano właśnie wyniki badań, które pozwoliły odtworzyć fragment historii kolonialnego miasta St. Mary’s City. Naukowcy przeanalizowali DNA osób pochowanych tam w XVII i XVIII wieku, a następnie porównali je z ogólnodostępnymi bazami genealogicznymi współczesnych mieszkańców USA. – Nasze wyniki pokazują, że możliwe jest odtworzenie rozległych powiązań genealogicznych pomiędzy dawnymi mieszkańcami kolonii a współczesnymi populacjami Ameryki Północnej – napisali badacze w swojej pracy. Analizy DNA pozwoliły im zidentyfikować setki, a nawet tysiące potencjalnych współczesnych krewnych osób pochowanych w kolonii. To, jak podkreślają autorzy, pokazuje skalę ciągłości demograficznej sięgającej początków angielskiego osadnictwa. Badanie potwierdziło obecność osób o wysokim statusie społecznym w pochówkach przy kościele Brick Chapel, w tym możliwą identyfikację drugiego gubernatora Maryland, Thomasa Greene’a. – To pierwszy przypadek, w którym tak zaawansowane metody genetyczne pozwoliły ustalić konkretne osoby bez wcześniejszych założeń archiwalnych – zauważają naukowcy. 8-letni chłopiec pochowany wśród kolonialnej elity Autorów badania szczególnie zainteresował przypadek 8-letniego afrykańskiego chłopca, którego szczątki odnaleziono w jednym z grobów na cmentarzu używanym przez przedstawicieli kolonialnej elity katolickiej. Co ciekawe, ok. 25% jego DNA miało pochodzenie europejskie, co sugeruje możliwą mieszankę genów w pierwszym lub drugim pokoleniu urodzonym już w Ameryce. – Chłopiec został pochowany w trumnie i owinięty w całun, zgodnie z praktykami t…

maryland-rekonstrukcja-0deff63.jpg
width: 1800
height: 1200

Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
type: item
date: 2026-05-10T07:56:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: kanada
subject: koty
subject: rysie
subject: stany zjednoczone
description: Ryś kanadyjski to prawdziwa ikona dzikich ostępów Ameryki Północnej. Nazywany „duchem północnych borów”, jest drapieżnikiem ekosystemu borealnego, którego istnienie jest ściśle splecione z jednym gatunkiem ofiary, a ich wzajemne relacje stały się fundamentem współczesnej ekologii populacyjnej. Jak wygląda ten wspaniały kot? Na jaką ofiarę poluje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Dziedzictwo Issoire Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Adaptacje do arktycznego mrozu Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Cykl ofiary i drapieżnika Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Nie ulega wątpliwości, że ryś kanadyjski pozostaje symbolem dzikości północy. Nie jest jednak pewne, czy przyszłe pokolenia będą miały okazję zobaczyć go w jego naturalnym środowisku – dzikich lasach północnych stanów USA i Kanady. Temu wspaniałemu zwierzęciu zagraża nie tylko ocieplenie klimatu, które powoli, sukcesywnie, roztapia jego mroźne imperium, ale także bezpośrednia działalność człowieka wkraczającego na terytoria rysia. Dziedzictwo Issoire Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) pozostaje jednym z czterech żyjących przedstawicieli swojego rodzaju, obok rysia eurazjatyckiego, iberyjskiego i rudego, zwanego bobcatem. Każdy z tych gatunków wywodzi się od wspólnego przodka – rysia z Issoire (Lynx issiodorensis), który zamieszkiwał Europę i Afrykę na przełomie późnego pliocenu i wczesnego plejstocenu. Koty te skolonizowały Amerykę Północną w trakcie dwóch fal migracji przez most lądowy Beringia. Pierwsza odbyła się ok. 2,6 miliona lat temu i dała początek populacjom, które osiedliły się w południowej części kontynentu, ewoluując w dzisiejszego rysia rudego. Druga nastąpiła znacznie później, bo w ciągu ostatnich 200 tysięcy lat. Populacje te zajęły uwolnione od lodowców północne rejony kontynentu, co doprowadziło do wykształcenia się rysia kanadyjskiego. Choć morfologia obu gatunków pozostaje zbliżona, zwłaszcza dla niewprawnego oka, dzięki ewolucyjnej separacji czasowej i geograficznej zwierzęta te zajęły odmienne nisze ekologiczne. Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Lynx canadensis zajmuje szeroki pas północnej części kontynentu, a jego zasięg występowania jest niemal identyczny z zasięgiem zająca amerykańskiego. Największa część populacji tych zwierząt zamieszkuje borealne lasy Alaski i Kanady. W USA ryś występuje na izolowanych „wyspach” siedliskowych. Są nimi: p…

rys-kanadyjski-19c3f6b.jpg
width: 1800
height: 1200

Czego jeszcze nie wiesz o Stanach Zjednoczonych? Fakty o USA, które zaskakują
type: item
date: 2026-05-04T11:55:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka
subject: ameryka północna
subject: ciekawostki
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
description: Stany Zjednoczone to kraj pełen skrajności, niezwykłych historii i niespodzianek. Od przedziwnych praw po zapierające dech w piersiach zjawiska – sprawdź najciekawsze ciekawostki o USA, które zmieniają postrzeganie tego kraju.
encoded: Spis treści: Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Szkoła w USA – zobacz, jak wygląda edukacja za oceanem Kuchnia w USA – mity i fakty. Co warto wiedzieć o amerykańskim jedzeniu Stany Zjednoczone w praktyce. Zobacz najważniejsze ciekawostki dla podróżników Fascynująca geografia USA. Poznaj fakty, które zaskakują Zaskakująca historia USA. To warto wiedzieć Ameryka to nie tylko Statua Wolności, Nowy Jork czy słynna Route 66. Stany Zjednoczone kryją w sobie mnóstwo tajemnic i nietypowych faktów, które potrafią zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych podróżników. Czy wiesz, że w niektórych stanach obowiązują prawa brzmiące jak żart, a Alaska jest tak ogromna, że pomieściłaby kilka europejskich państw? Przygotuj się na fascynującą podróż i poznaj najciekawsze ciekawostki o USA, które pozwolą spojrzeć na ten kraj z zupełnie nowej, nieoczywistej perspektywy. Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Obyczaje za oceanem potrafią zaskoczyć. Oto niezwykłe ciekawostki o kulturze amerykańskiej, które pokazują, jak codzienne życie w Stanach Zjednoczonych różni się od europejskich realiów. Amerykanie są narodem niezwykle przywiązanym do swoich symboli. Flaga Stanów Zjednoczonych jest otaczana ogromnym szacunkiem i powiewa nie tylko na budynkach rządowych, ale także dumnie zdobi domy czy sklepy. Choć Sąd Najwyższy uznał palenie flagi za formę wolności słowa, społecznie taki czyn jest wciąż traktowany jako głęboki brak szacunku. Mimo że w Europie panuje czasem stereotyp o powierzchowności mieszkańców 50 stanów USA, rzeczywistość bywa inna. Amerykanie są bardzo otwarci i pozytywnie nastawieni do świata. Nieznajomi na ulicy chętnie wymieniają uśmiechy i wdają się w krótkie, niezobowiązujące rozmowy (tzw. small talk), co dla wielu Europejczyków może być zaskakujące. Sport w USA to coś więcej niż aktywność fizyczna – to ważny element życia społecznego. Sport akademicki i szkolny jest niezwykle popularny, a m…

ciekawostki-o-USA-GettyImages-2251248434-d2e743b.jpg
width: 8256
height: 5504

Początki hazardu w cieniu mamutów. Kto pierwszy rzucił kośćmi?
type: item
date: 2026-04-02T12:30:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: hazard
subject: odkrycia archeologiczne
description: Zanim w Mezopotamii czy Egipcie powstały pierwsze cywilizacje, łowcy-zbieracze z Ameryki już znali smak ryzyka. Najnowsze badania dowodzą, że rdzenni Amerykanie używali kości do gry już 12 000 lat temu. Czyżby hazard pojawił się wcześniej, niż sądzono?
encoded: Przez dziesięciolecia historycy zajmujący się matematyką i archeolodzy byli przekonani, że gry losowe i pojęcie prawdopodobieństwa to innowacje wywodzące się ze złożonych społeczeństw Starego Świata. Przyjmowano, że pierwsze kości do gry pojawiły się około 5 500 lat temu w kulturach epoki brązu w Mezopotamii czy Egipcie. Jednak badania przeprowadzone przez Roberta J. Maddena, doktoranta z Colorado State University, rzucają zupełnie nowe światło na to zagadnienie. Łowcy i zbieracze rzucają kośćmi Z nowych badań opublikowanych na łamach „American Antiquity” wynika, że to rdzenni Amerykanie zamieszkujących Wielkie Równiny tworzyli i używali kości już ponad 12 000 lat temu, pod koniec ostatniej epoki lodowcowej. Oznacza to, że tradycja gier hazardowych w Ameryce Północnej jest o ponad 6 000 lat starsza niż najwcześniejsze znane przykłady z Europy czy Azji. Badanie to wskazuje na niezwykłą ciągłość kulturową takich tradycji, trwającą od plejstocenu aż po czasy historyczne. Archeologia magazynowa Przełom w badaniach nie nastąpił dzięki nowym wykopaliskom, lecz dzięki ponownej, systematycznej analizie znanych już artefaktów. Madden opracował nowatorski test morfologiczny – obiektywną listę cech fizycznych, która pozwala odróżnić kości do gry od zwykłych kości. Podstawą do stworzenia tego testu była analiza blisko 300 kości do gry używanych przez rdzennych Amerykanów, opisanych w 1907 roku przez etnografa Stewarta Culina. Stosując tę nową metodologię do opublikowanych zapisów archeologicznych oraz zbiorów muzealnych, badacz zidentyfikował ponad 600 prawdopodobnych kości do gry z różnych epok – od końca epoki lodowcowej po przybycie Europejczyków. Wcześniej obiekty te często leżały w magazynach jako bliżej nieokreślone „elementy gier” lub były całkowicie pomijane przez naukowców. Brakowało jasnych kryteriów do ich opisania. Jak wyglądały kostki łowców i zbieraczy? Współczesne kości do gry kojarzą nam się z sześcianem. Najstarsza kostka tego typu odkryta w Polsce ma ponad 2 t…

kosci-cc35e35.jpg
width: 1688
height: 1125

Kościana igła i szydło były szwajcarskimi scyzorykami epoki lodowcowej. Naukowcy mają dowód
type: item
date: 2026-03-11T09:39:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: pradzieje
description: Tatuowanie, wyplatanie koszy i leczenie ran – oto prawdziwe zastosowania kościanych igieł i szydeł sprzed wielu tysięcy lat. Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom nie służyły głównie do szycia odzieży. Były „szwajcarskimi scyzorykami” przez dużą część pradziejów.
encoded: Gdy myślimy o epoce kamienia przed oczami stają nam narzędzia wykonane z tego surowca. Uznawane są za kluczowe dla społeczności żyjących dziesiątki tysięcy lat temu. Mniej powszechna jest wiedza na temat przedmiotów, które na pierwszy rzut oka wydają się mało istotne. Jednym z nich jest kościana igła lub szydło. Igła i szydło – potężne narzędzia Gdy około 100 tysięcy lat temu nasi przodkowie zaczęli zasiedlać najzimniejsze zakątki planety, tego typu narzędzia odegrały kluczową rolę. Przez lata naukowcy stawiali jasną hipotezę: bez igły człowiek po prostu nie przetrwałby mrozu. Dzięki niej mogliśmy szyć dopasowane skórzane lub futrzane ubrania. Najnowsze analizy pokazują, że igła i szydło była dla wczesnego człowieka czymś znacznie więcej niż tylko narzędziem krawieckim. Historia tych narzędzi jest bardzo długa. Szydła z kości towarzyszą nam od około 75 tysięcy lat, chociaż narzędzia z tego surowca są zdecydowanie bardziej wiekowe. Igły z uszkiem, czyli te z dziurką na nić, mają co najmniej 45 tysięcy lat. To one umożliwiły nam ekspansję na cały glob, w tym do Ameryki Północnej. Bez nich nasi przodkowie byliby bezbronni wobec potęgi zimy. Jednak czy to jedyna funkcja tych małych przedmiotów? Detektywistyczna praca w cyfrowym archiwum Dr McKenna Litynski z University of Wyoming w USA postanowiła to sprawdzić za pomocą nowoczesnych metod. Zamiast kopać w ziemi, przeprowadziła badanie ilościowe na ogromną skalę. Przeszukała setki dokumentów etnograficznych z XVIII i XX wieku. Skupiła się na 59 grupach rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Analizowała dwa główne typy narzędzi: igły oraz szydła. Igła ma charakterystyczny rowek lub uszko i przechodzi przez materiał. Szydło natomiast nie ma dziurki i służy jedynie do nakłuwania otworów. Chciała sprawdzić, czy klimat faktycznie zmuszał ludzi do częstszego sięgania po te przedmioty. Wykorzystano bazę danych eHRAF World Cultures, która jest gigantycznym archiwum ludzkich obyczajów. Dzięki temu mogła zobaczyć, jak te narzędz…

shutterstock1716212335-1-989c57e.jpg
width: 3789
height: 2526

Jak ludzie dotarli do Ameryki? To badanie sugeruje zupełnie nową drogę
type: item
date: 2026-02-27T10:16:26.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: migracje
subject: pradzieje
description: Nowe badania wykazały, że pierwsi ludzie, którzy przybyli do Ameryki Północnej mogli podróżować innym szlakiem, niż dotychczas zakładano. Naukowcy przeanalizowali narzędzia z kości słoniowej sprzed niemal 14 tys. lat.
encoded: W jaki sposób pierwsi ludzie dotarli do obu Ameryk? To pytanie od dekad frapuje naukowców. W przeszłości badania wykazały, że pradawni migranci pojawili się w Nowym Świecie ok. 14 tysięcy lat temu. W czasie ostatniego zlodowacenia poziom mórz był znacznie niższy niż dziś, co odsłoniło rozległy pomost lądowy, czyli Beringię, która łączyła niegdyś obszary dzisiejszej Syberii z Alaską i północną częścią Kanady. Jak ludzie dotarli do Ameryki Północnej? Tą drogą grupy ludności z Azji miały stopniowo przemieszczać się na nowy kontynent, zapoczątkowując jego zasiedlanie. Większość teorii wskazuje, że najwcześniejszą kulturą na kontynencie była tzw. kultura Clovis. To właśnie z nią łączono pierwszą falę migracji. W ostatnich latach jednak coraz więcej odkryć zaczęło jednak podważać tę hipotezę, sugerując, że ludzie mogli pojawić się w Ameryce Północnej znacznie wcześniej. Jednym z nich jest to, które zostało opublikowane w lutym na łamach czasopisma „Quaternary International”. Zespół antropologów ze Stanów Zjednoczonych wykonał badania kamiennych narzędzi, które odkryto w dolinie Tanana w środkowej części Alaski. „Przez ostatnie trzy dekady Tanana była celem intensywnych badań archeologicznych i geologicznych późnego plejstocenu, dotyczących interakcji między pierwszymi mieszkańcami Alaski a megafauną epoki lodowcowej, zwłaszcza mamutami włochatymi” – napisali autorzy. Kim byli ludzie z kultury Clovis? Na stanowisku archeologicznym Holzman w dolinie Tanana odnaleziono dowody na wytwarzanie narzędzi z kamienia, a także kości mamuta. Artefakty te miały ok. 14 tysięcy lat. To oznacza, że obszar ten jest jednym z najwcześniejszych znanych stanowisk ludzkich w Ameryce Północnej. – To, co jest wyjątkowe, to jego niezwykłe zachowanie. Dolne części są zazwyczaj zamarznięte przez większą część roku, więc odzyskaliśmy również starożytne DNA roślin, a nawet pasmo sierści bizona sprzed 13 600 lat. Tego typu zachowanie materiału organicznego jest dość rzadkie – powiedziała Live Science …

ludzie-w-ameryce-2f377b5.jpg
width: 1931
height: 1300

Co 10. drzewo na świecie znajduje się na terenie Kanady – zaskakujące fakty o kraju liścia klonowego
type: item
date: 2026-01-30T11:09:28.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka północna
subject: ciekawostki
subject: kanada
subject: Ottawa
subject: Travel
description: Jest 32 razy większa od Polski i obejmuje aż sześć stref czasowych. Kanada to kraina gór, potężnych lodowców, fascynujących miast i dzikiej przyrody. Oto 7 faktów, które pozwolą lepiej poznać fenomen kraju liścia klonowego.
encoded: W tym artykule: Kanada ciekawostki: 71% syropu klonowego pochodzi z Kanady Quebec City to najbardziej europejskie miasto Ameryki W Kanadzie znajduje się światowa stolica niedźwiedzi polarnych Kanada zaprasza obcych Czy istnieje język kanadyjski? Prawie połowa terytorium Kanady to lasy Montreal to największe francuskojęzyczne miasto po Paryżu O tym, co warto zobaczyć w Kanadzie, często piszemy w naszym serwisie. Poniżej 7 zaskakujących i mniej znanych faktów na temat tego jednego z największych i najbardziej fascynujących państw na świecie. Kanada ciekawostki: 71% syropu klonowego pochodzi z Kanady To jeden z najpopularniejszych produktów z symbolem listka klonowego. Syrop klonowy wytwarzany z soku klonowego jest uznawany za mniej kaloryczny zamiennik miodu. Kanada produkuje 71% światowego syropu klonowego, z czego 91% jest wytwarzane w Quebecu. Syrop klonowy jest jednym ze znaków rozpoznawczych kanadyjskiej kultury. Dzieje się tak, odkąd rdzenni mieszkańcy tego kraju nauczyli wczesnych osadników, jak zbierać sok i gotować z niego syrop. Obecnie istnieje ponad 8 tys. firm produkujących syrop klonowy w liczbie 13,2 miliona galonów rocznie. Quebec City to najbardziej europejskie miasto Ameryki Turyści odwiedzający Quebec City mają często wrażenie, że są w jednym z francuskich miasteczek znad Loary. Architektura tego miasta, zbudowanego przez francuskich kolonistów w XVI i XVII wieku, sprawa, że trudno się tu poczuć jak na ziemi amerykańskiej. Quebec City znane jest z bogatej historii, brukowanych uliczek i starych fortyfikacji. Co ciekawe, luksusowy hotel Château Frontenac w Quebec City dzierży tytuł rekordzisty „Księgi rekordów Guinnessa" najczęściej fotografowanego hotelu na świecie. W Kanadzie znajduje się światowa stolica niedźwiedzi polarnych Poznajcie miasteczko Churchill w prowincji Manitoba. Żyje tu mniej niż tysiąc ludzi, za to ponad 15 tys. niedźwiedzi polarnych. Ponieważ całą światową populację niedźwiedzi polarnych szacuje się na 25 tys. osobników, nie trud…

ciekawostki-o-Kanadzie-7cb9d3e.jpg
width: 5100
height: 3378

Dzika przyroda przyciąga na tę wyspę turystów z całego świata – to jedno z ostatnich takich miejsc na świecie
type: item
date: 2025-12-27T09:46:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka północna
subject: fakty i mity
subject: kanada
description: Nowa Fundlandia to miejsce niezwykłe – dzika przyroda, potężne klify i wyjątkowa kultura rybacka. Poznaj atrakcje wyspy i dowiedz się, jak zaplanować podróż z Polski krok po kroku.
encoded: Spis treści: Gdzie leży Nowa Fundlandia i co ją wyróżnia? Atrakcje Nowej Fundlandii – co zobaczyć? Kultura i historia Nowej Fundlandii Aktywności na świeżym powietrzu Kiedy jechać? Pogoda i sezonowość Jak zaplanować podróż z Polski? Poradnik praktyczny Nowa Fundlandia, będąca częścią prowincji Nowa Fundlandia i Labrador w Kanadzie, to miejsce o surowym, niemal arktycznym uroku. Choć stosunkowo mało znana w Polsce, przyciąga podróżników szukających autentycznych doświadczeń: dzikiej przyrody, spokoju, niezatłoczonych szlaków i niesamowitych widoków. To nie tylko wyspa – to świat oddalony od codziennego zgiełku. Gdzie leży Nowa Fundlandia i co ją wyróżnia? Nowa Fundlandia to wyspa położona u wschodnich wybrzeży Kanady, stanowiąca część prowincji Nowa Fundlandia i Labrador. Jej strategiczne położenie u wejścia do Zatoki Świętego Wawrzyńca czyniło ją od wieków miejscem o ogromnym znaczeniu dla żeglugi, rybołówstwa i handlu transatlantyckiego. To tutaj jako pierwsi Europejczycy wylądowali Wikingowie – jeszcze przed Krzysztofem Kolumbem. Dziś wyspa słynie z niezwykle rozwiniętej linii brzegowej – 29 000 kilometrów wybrzeża to jedno z najdłuższych i najbardziej zróżnicowanych na świecie. Charakter Nowej Fundlandii to połączenie atlantyckiego klimatu, dzikiej przyrody, osad rybackich oraz silnych tradycji kulturowych. To również jeden z niewielu regionów Ameryki Północnej, gdzie nadal wyraźnie widoczne są wpływy europejskich osadników – zwłaszcza irlandzkich i angielskich. Surowy klimat i niezwykłe krajobrazy Nowa Fundlandia leży w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego, z bardzo zmienną pogodą i dużą ilością opadów. Lato trwa krótko i temperatura rzadko przekracza 20°C, za to często występują nagłe mgły, silne wiatry i opady deszczu – co sprawia, że pogoda na wyspie potrafi zmieniać się kilka razy dziennie. Ten klimat kształtuje krajobraz – surowy, ale zachwycający. Wybrzeże przecinają skaliste klify, zatoki, cyple i fiordy o stromych zboczach. Woda Atlantyku wdziera się …

nowa-fundlandia--038172a.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy kojot zastąpi wilka? Nowe badania ukazują zmiany w amerykańskim ekosystemie
type: item
date: 2025-12-19T10:44:16.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: ekologia
subject: kanada
subject: odżywianie
subject: wilki
description: Zwierzęce ekosystemy są w dużym stopniu zależne od działań człowieka, o czym przekonała się populacja wilków zamieszkujących wschodnie tereny Ameryki Północnej. Tamtejsze drapieżniki zostały zastąpione przez inne psowate - kojoty. W jakim stopniu nowy ssak będzie mógł „wejść w buty” dotychczasowego mieszkańca, łatając w tej sposób lukę w tamtejszym ekosystemie?
encoded: Alex Jensen z Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej przeprowadził badanie mające na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy kojoty mogą zastąpić wilki na wschodnich terenach Ameryki Północnej? Analizując wiele danych dotyczących m.in. diety obu ssaków, badacz starał się ocenić prawdopodobieństwo i możliwość tego, czy kojoty będą mogły należycie uzupełnić wilczą lukę w tamtejszym ekosystemie. Wyniki prac udowadniają, jak kruchy potrafi być świat przyrody w zetknięciu z bezrefleksyjnym człowiekiem. Wilk na muszce – jak doszło do zmiany populacji w Ameryce Północnej? Wilki przez lata stanowiły istotną część fauny zamieszkującej tereny na wschód od rzeki Missisipi. Swoimi drapieżnymi zwyczajami równoważyły populacje innych, roślinożernych gatunków, takich jak łosie, bobry czy jelenie. Intensywna urbanizacja tamtejszego regionu sprawiła jednak, że mięsożerne ssaki zaczęły prowadzić walkę o terytorium z innym ekspansywnym gatunkiem – człowiekiem. Ludzie postrzegali wilki jako zagrożenie, przez co regularnie prowadzili działania mające na celu zmniejszenie ich populacji. Masowe odstrzały sprawiły, że wielka rodzina tamtejszych psowatych musiała podzielić się na dwie mniejsze: mieszaninę wilka szarego i algonkińskiego, zamieszkującą Kanadę i okolice Wielkich Jezior oraz niewielką grupę wilka rudego, która żyje na wybrzeżu Karoliny Północnej. Na miejsce skurczonej populacji wilków przybyły – lepiej żyjące wśród ludzi – kojoty preriowe. Od około 1900 roku możemy mówić o stopniowym zasiedlaniu wschodnich terenów Ameryki Północnej przez ten gatunek spokrewniony z wilkiem. Czy diety wilka i kojota są podobne? Alex Jensen swoje badanie rozpoczął od analizy dokumentów opisujących dietę zarówno północnoamerykańskich wilków, jak i kojotów. W badanych próbkach kału starał się doszukać proporcji, jakie stanowią konkretne składniki diety: jelenie, króliki, małe gryzonie czy owoce. Pierwszy wniosek – patrząc na rozmiar obu drapieżników – mógł się wydawać oczywisty. Wilki zjadają …

GettyImages-146142096-7fe0e1d.jpg
width: 5198
height: 3430

Psycholodzy przeanalizowali 38 milionów nekrologów. Co po nas pozostaje?
type: item
date: 2025-12-16T09:27:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: ameryka północna
subject: psychologia
subject: śmierć
description: Czy zamachy na World Trade Center w Nowym Jorku mogły wpłynąć na konstrukcję nekrologów? Co wspólnego z tym, jak chcemy upamiętnić swoich bliskich, miała ostatnia pandemia? Czy płeć zmarłego wpływa na to, jakich słów używamy, by go pożegnać? Aby to wszystko zrozumieć psycholodzy przeanalizowali 38 milionów nekrologów.
encoded: – W życiu pewne są tylko śmierć i podatki – mówią bohaterowie filmu „Joe Black”. Dlatego każdy z nas w pewnej chwili będzie musiał zderzyć się z koniecznością pożegnania kogoś bliskiego, jak też samemu pożegnać się ze światem. Jak się okazuje, to, w jaki sposób opisujemy zmarłych w oficjalnie publikowanych nekrologach, mówi dużo nie tylko o zmarłym, ale też o wartościach jego najbliższych i sytuacji społeczno – politycznej. Nekrologi a kwestia moralności – Nekrologi zachowują to, co rodziny najbardziej chcą, by zapamiętano o ich najbliższych. W szerszej perspektywie ujawniają też wartości, które w danej epoce były szczególnie cenione – uważa Stylianos Syropoulos, adiunkt na wydziale psychologii Uniwersytetu Arizony oraz kierownik IDEA Lab. Wynikiem jednego z jego badań jest artykuł naukowy opublikowany niedawno w „Proceedings of the National Academy of Sciences”. – Wraz z moimi współpracownikami przeanalizowaliśmy 38 milionów nekrologów Amerykanów opublikowanych w latach 1998-2024. Zidentyfikowaliśmy wartości, które rodziny najczęściej podkreślają oraz to, jak zmieniają się one między pokoleniami, regionami i w reakcji na ważne wydarzenia historyczne – napisał Syropoulos. Głównym źródłem danych do analizy była platforma online Legacy.com, na której rodziny często publikują nekrologi i wspomnienia o bliskich. – W ciągu życia ludzie zazwyczaj kierują się niewielkim zestawem powszechnych wartości, takich jak troska o innych, poszanowanie tradycji, dbanie o bezpieczeństwo bliskich i dążenie do rozwoju osobistego. Aby zrozumieć, jak te wartości pojawiają się we wspomnieniach, użyliśmy narzędzi analizy tekstu opartych na wyselekcjonowanych listach codziennych słów, których ludzie używają, mówiąc o takich tematach – wyjaśnia badacz. Tradycja, służba i życzliwość. Treść nekrologów Badanie pozwoliło dostrzec, jakie wartości społeczności podkreślają bliscy wspominając swoich zmarłych po ich śmierci. W związku z tym, że analiza obejmowała długi okres, dało się też zauważyć jak…

shutterstock192906149-f80e083.jpg
width: 4555
height: 3000

Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
type: item
date: 2025-12-08T12:29:02.000Z
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: japonia
subject: ocean spokojny
subject: stany zjednoczone
description: Gdyby nie Pearl Harbor, II wojna światowa mogłaby potoczyć się inaczej. 7 grudnia 1941 roku Japonia zaatakowała amerykańską bazę na Hawajach. To był początek wojny dla Amerykanów.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Kulisy ataku na Pearl Harbor Początek II wojny światowej dla USA Ile osób zginęło w ataku na Pearl Harbor? Pearl Harbor obecnie Pearl Harbor w kulturze Atak na Pearl Harbor to znaczące wydarzenie w historii najnowszej, szczególnie w związku z przebiegiem II wojny światowej. 7 grudnia 1941 roku Cesarska Marynarka Wojenna Japonii przeprowadziła niespodziewany atak wojskowy na bazę morską Stanów Zjednoczonych w Pearl Harbor na Hawajach. Atak trwał około dwóch godzin i został przeprowadzony przy użyciu samolotów. Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Pearl Harbor znajduje się na wyspie Oahu w stanie Hawaje w USA. Leży niedaleko stolicy – Honolulu. Aby się tam dostać, najpierw należy polecieć na międzynarodowe lotnisko w Honolulu (HNL). To główny port lotniczy obsługujący wyspę Oahu. Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Atak na Pearl Harbor był skrupulatnie zaplanowaną i przeprowadzoną operacją wojskową Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii. Doszło do niego wczesnym rankiem 7 grudnia 1941 roku. Atak był całkowitym zaskoczeniem dla Stanów Zjednoczonych. Japońskie lotniskowce zbliżały się do hawajskiej wyspy Oahu przy zachowaniu ścisłej ciszy radiowej. Dzieje się tak, kiedy nadajniki radiowe, stacjonarne i ruchome, na danym obszarze przestają wysyłać sygnał. To właśnie element zaskoczenia był kluczowy dla powodzenia operacji. Atak powietrzny obejmował dwie fale samolotów, głównie bombowców i samolotów torpedowych. Pierwsza fala, wysłana około 7:48, była wycelowana w obiekty wojskowe, lotniska i pancerniki zakotwiczone w Pearl Harbor. Niedługo potem nadeszła druga fala, kontynuująca nalot. Atak spowodował znaczne szkody dla Floty Pacyfiku Stanów Zjednoczonych. Szczególnie dotkliwą stratą było zniszczenie pancerników, w tym USS Arizona i USS Oklahoma. Japończycy zdecydowali się na atak, ponieważ chcieli sparaliżowania amerykańskiej Floty Pacyfiku, aby uniemożliwić jej zakłócanie japońskich operacji …

Pearl-Harbor-5807f79.jpg
width: 3027
height: 1987

Ta ryba-krokodyl to żywa skamieniałość. Może ważyć 130 kilogramów, połyka ofiary w całości i składa trujące jaja. Nowe odkrycie może ją ocalić
type: item
date: 2025-12-06T11:59:45.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: ochrona gatunkowa
subject: przyroda usa
subject: ryby
subject: rzeki
description: Niszczuka krokodyla przetrwała 157 milionów lat, ale może nie przetrwać najbliższych dekad – przynajmniej w USA. Naukowcy szukają sposobów, by zbadać i ocalić tego olbrzymiego drapieżnika. Są na dobrej drodze.
encoded: Spis treści: Gigant sprzed milionów lat Zła sława niszczuki krokodylej Gatunek zagrożony czy nie? Zależy, gdzie Jak badać niszczuki przez „kolczugę” z łusek? Mały wycinek płetwy zamiast śmiertelnego stresu Cuda ewolucji: życie bez tlenu i trujące jaja Jak ocalić słodkowodne olbrzymy? Niszczuka krokodyla (Atractosteus spatula) to prawdziwy postrach słodkowodnych wód i druga co do wielkości ryba Ameryki Północnej. Pokrywające jej ciało kostne łuski sprawiają, że wygląda jak opancerzony dinozaur. I nie jest to dalekie od prawdy – rządzi w rzekach już od późnej jury, czyli od 157 milionów lat. Ale jej „rządy” mają się ku końcowi – jej populacja w amerykańskich rzekach dramatycznie zmalała. Gigant sprzed milionów lat – Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że ten 3-metrowy gigant wciąż istnieje, a kiedy się o nim dowiadują, ich pierwszą reakcją często jest strach – mówi Solomon David, ichtiolog z Nicholls State University w Luizjanie. – Niszczuka, choć z wyglądu faktycznie podobna do krokodyla, nie poluje tak jak aligatory, lwy czy inne zwierzęta, które odgryzają kawałki mięsa – mówi David. – Ona po prostu połyka zdobycz w całości, więc dla ludzi jest zupełnie nieszkodliwa – dodaje. Niszczuki krokodyle, które mogą ważyć ponad 130 kilogramów, są podobne do swoich imienników tylko pod jednym względem: to drapieżniki szczytowe. Pełnią kluczową rolę w swoich siedliskach, głównie w środkowej i dolnej części dorzecza Missisipi w USA. – Utrzymują w ryzach populacje wielu gatunków, polując na mniejsze ryby, płazy, gady, ssaki i ptaki – wyjaśnia David. Zła sława niszczuki krokodylej Jednak ich drapieżny tryb życia przyniósł im złą sławę wśród wędkarzy i urzędników odpowiedzialnych za dziką przyrodę. Próbowano je wytępić, uznając za konkurentów wobec ryb, które łowi się częściej. W latach 30. XX wieku Komisja ds. Rybołówstwa w Teksasie zbudowała nawet łódź, która raziła prądem. Nazwano ją „Elektrycznym niszczycielem niszczuk” (Electrical Gar Destroyer). Do tego doszła utrata siedlis…

niszczuka-krokodyle-2-4b17018.jpeg
width: 3840
height: 2160

Łowcy i zbieracze stworzyli gigantyczne kopce. „Przenieśli tyle ziemi co 140 tys. wywrotek”
type: item
date: 2025-10-28T14:37:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: architektura
subject: pradzieje
description: Nie tylko ludzie trudniący się rolnictwem i na stałe mieszkający w domostwach wznosili w pradziejach wielkie budowle. W Poverty Point 3500 lat temu łowcy i zbieracze usypali gigantyczne kopce ziemne. Było to miejsce kultu i spotkań. Teraz archeolodzy wysnuli hipotezę, jak to miejsce powstało.
encoded: Poverty Point jest kompleksem monumentalnych konstrukcji ziemnych położonym w amerykańskim stanie Luizjana. Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Od lat miejsce to jest przedmiotem sporów i analiz badaczy przeszłości. Bo niezbyt pasuje do stereotypowej, linearnej wizji dziejów człowieka. Podobnie jak słynne Göbeklitepe. Dlaczego? Bo tak wielkie konstrukcje według powszechnej wiedzy miały wznosić społeczności rolnicze i osiadłe. A w tych dwóch przypadkach jest inaczej. Nowe badania słynnego stanowiska Zespół badaczy z Washington University w St. Louis opublikował właśnie wyniki nowych badań Poverty Point na łamach „Southeastern Archaeology”. Na ich potrzeby wykonano niewielkie wykopaliska. Przeprowadzono też analizy radiowęglowe pobliskich stanowisk archeologicznych, aby umieścić Poverty Point w odpowiednim kontekście – sprawdzić, czy było równoczasowe. Archeolodzy zastosowali też metody znane z etnologii. Przeprowadzili rozmowy z lokalnymi przedstawicielami rdzennych społeczności. – Ostrożnie rzecz biorąc [budowniczowie – przyp. red.], przenieśli 140 000 wywrotek ziemi, bez użycia koni i kół. To była niesamowicie ciężka praca. Najważniejsze pytanie brzmi: dlaczego? Jaka była ich motywacja? – zastanwiał się jeden z autorów nowego artykułu prof. Tristram R. Kidder. Kto i po co wzniósł wielkie budowle ziemne? Do tej pory wśród naukowców przeważał pogląd, że budowa Poverty Point wymagała wysoce złożonego, hierarchicznego społeczeństwa pod kierunkiem wodza lub wodzów. Były to zatem „pomniki” klasy rządzącej. Autorzy nowego badania, dr Seth B. Grooms i prof. Tristram R. Kidder, uważają jednak, że te kopce były raczej efektem wieloletniej współpracy społeczności egalitarnych łowców i zbieraczy, a zatem pozbawionych wodzów. Zatem budowa monumentów była wspólnym wysiłkiem podjętym w celu zyskania łaski u nieprzewidywalnego wszechświata – bo jedną z funkcji tego miejsca było jego przeznaczenie kultowe. – Uważamy, że mieszkańcy Poverty Point wznieśli kopce, odp…

poverty-point-e8aabe0.jpg
width: 2813
height: 1875

Plantacje awokado zagrożone. Powód? Wiroid skazy słonecznej
type: item
date: 2025-10-15T11:41:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: floryda
subject: owoce
subject: żywność
description: Groźny patogen atakuje na Florydzie drzewa awokado. Powoduje chorobę, która hamuje wzrost rośliny, deformuje owoce i niepostrzeżenie rozwija się w gajach. Istnieje tylko jeden sposób, by walczyć z tym zagrożeniem.
encoded: Floryda w USA słynie nie tylko ze wspaniałych plaż i doskonałej pogody, ale też z upraw awokado. To podstawowy składnik w kuchni i powód do dumy dla plantatorów. Ten owoc uznawany jest za bardzo zdrowy. Zawiera wiele żelaza i miedzi, dlatego jest polecany w regeneracji krwinek czerwonych. Z awokado można zrobić pastę (np. guacamole), albo zmielić i spożyć w postaci koktajlu. Awokado w naszym kraju nie występuje. Dlatego jest sprowadzane z cieplejszych krajów, głównie z Hiszpanii, RPA czy Chile. Alarm na Florydzie Eksperci z Uniwersytetu Florydzkiego zaalarmowali, że wśród plantacji awokado w amerykańskim stanie Floryda rozprzestrzenia się patogen. Jest to wiroid skazy słonecznej (ASBVd) – patogen mniejszy od wirusa. Choroba ta może poważnie zahamować wzrost drzew awokado, zdeformować owoce i niepostrzeżenie rozprzestrzeniać się w uprawach. – Wiroid skazy słonecznej awokado stanowi podstępne zagrożenie dla światowej produkcji awokado i, jeśli nie zostanie zwalczony, doprowadzi do spadku produkcji i jakości owoców – powiedział Jonathan Crane, specjalista ds. upraw owoców tropikalnych w Centrum Badań i Edukacji Tropikalnej na Uniwersytecie Florydzkim. Wskazuje zatem na możliwość rozprzestrzenienia się patogenu w inne rejony świata. Jak walczyć z zagrożeniem? Walka z patogenem nie jest łatwa. Eksperci apelują do plantatorów, partnerów branżowych i społeczeństwa o zachowanie czujności i podjęcie natychmiastowych kroków w celu powstrzymania choroby, zanim jeszcze bardziej wpłynie ona na uprawy awokado. Jakie są objawy? Na owocu widoczna jest wyraźna podłużna żółta smuga z ostro odgraniczonymi brzegami. Bywają też nieregularne żółte lub białawe smugi, przebarwienia. Patogen również deformuje owoce. Zainfekowane drzewa należy zniszczyć, aby nie stały się one rezerwuarem infekcji, a sprzęt należy zawsze dezynfekować. Choroba jest wywoływana przez wiroid, jeden z najmniejszych znanych organizmów zakaźnych, który zakłóca normalny wzrost drzewa i owocowanie. Po raz pierwszy odn…

patogen-c9b7cb4.jpg
width: 1280
height: 960

Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
type: item
date: 2025-09-14T11:44:23.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: ameryka północna
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wierzenia
description: Satanic panic to określenie moralnej paniki charakteryzującej społeczeństwa na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia. Jak to się stało, że masowy strach przed satanistycznymi rytuałami wybuchł w USA – kraju wolności, a może hipokryzji?
encoded: Spis treści: Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Walka z wrogiem, którego nie było Mroczna (nie)pamięć Szatan wsród rockmenów? Diabeł kupuje pastę do zębów u P&G Krwawe rytuały, rzekome składanie ofiar i konszachty z diabłem kulturalnych idoli – tego obawiano się w USA w latach 80. ubiegłego stulecia. Tzw. satanistyczna panika zrodziła zbiorową histerię, która z czasem rozrosła się na inne kontynenty. Fałszywe oskarżenia przysporzyły kłopotów kapelom metalowym i czołowym spółkom, wytaczając wojnę Kościołowi szatana. Ten z pominięciem humanistycznego wymiaru filozofii traktującej pojęcia Boga i diabła w kategoriach archetypów, pozostawał wielkim szwindlem i zarabiał pokaźne sumy na entuzjastach nowych ruchów religijnych. Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Zakładający kiczowatą pelerynę Czarny Papież Anton Szandor LaVey z jednej strony promował postępowe idee indywidualizmu, weganizmu czy rozwoju osobistego, a z drugiej – inscenizował dla nieszczędzących groszem gapiów kontrowersyjne rytuały. Te przyciągały uwagę i dawały finansową stabilizację. W przeciwieństwie do brutalnej odmiany satanizmu, LaVey nie czcił szatana, lecz stawiał w centrum człowieka i doczesność. Traktował biblijne pojęcia w wymiarze symbolu odwiecznej walki dobra ze złem. Jednocześnie wyznawca laveyańskiej myśli odznaczał się szacunkiem wobec drugiego człowieka w imię afirmacji siły witalnej, co podtrzymywało krytykę występków pokroju zabójstwa i świadomego krzywdzenia – dotyczącą nie tylko ludzi, ale też pozostałych istot żywych. Walka z wrogiem, którego nie było Nazwa sugerująca mroczny kult w połączeniu z teatralnymi zapędami Najwyższego Kapłana Kościoła Szatana wystarczyła jednak środowiskom katolickim, by wytoczyć mu wojnę. Nikt nie zagłębiał się w sens laveyańskiej teorii, nabierając się na powierzchowny wizerunek, który sam Anton LaVey traktował zresztą jako element farsy. Kościół miał swój interes w zaszczepianiu lęku wśród własnych owieczek. Zatrwożeni wierni ponownie …

shutterstock601379828-d316b6a.jpg
width: 1000
height: 667

Odkrycie w Michigan: starożytne pola uprawne zmieniają nasze spojrzenie na historię
type: item
date: 2025-06-10T08:45:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: indianie
subject: rolnictwo
description: Skomplikowany system pól uprawnych o powierzchni blisko 300 hektarów odkryli archeolodzy w stanie Michigan w USA. Pochodzi sprzed 1000 lat. Nikt nie przypuszczał, że rdzenne społeczności trudniły się rolnictwem.
encoded: Spis treści: Zagadkowe garby wśród lasów Dlaczego rolnictwo Indian to zaskoczenie? Gdy myślimy o rdzennych mieszkańcach Ameryki Północnej, przed oczami stają nam wielkie prerie, bizony i ich mieszkańcy – trudniący się polowaniem i zbieractwem. Stereotypowi Indianie nie trudnili się rolnictwem. To miało być ograniczone jedynie do bardziej scentralizowanych cywilizacji, na przykład Majów w Ameryce Środkowej, które rozkwitały w tym czasie. Zagadkowe garby wśród lasów W odkryciu pól uprawnych pomocne było wykorzystanie LiDAR-u. Na zobrazowaniach z terenu Półwyspu Górnego w stanie Michigan, a więc w północno-wschodniej części USA, naukowcy dostrzegli zagadkowe grzbiety, układające się w pasma. Jest to stanowisko archeologiczne Sixty Islands, obecnie zagrożone zniszczeniem przez przemysł wydobywczy. Zaintrygowani badacze udali się w teren. Przeprowadzili wykopaliska, a wnioski z nich opublikowali na łamach prestiżowego czasopisma „Science”. Okazało się, że są to pozostałości po polach o powierzchni blisko 300 hektarów! Uprawiano na nich kukurydzę, fasolę i dynię. Badania potwierdziły, że rolnicy używali kompostu i prawdopodobnie zbierali żyzną glebę z pobliskich terenów podmokłych, aby poprawić jakość ziemi. Datowanie radiowęglowe węgla drzewnego wykazało, że pola funkcjonowały między 1000 a 1600 r. n.e. A zatem uprawy kwitły pół tysiąca lat przed przybyciem Europejczyków. Z kolei charakterystyczne grzbiety, o wysokości od 10 do 35 centymetrów, pełniły funkcję podwyższonych grządek, które zatrzymywały wilgoć i ciepło. To z kolei zapewniało nieco dłuższy i bardziej produktywny sezon wegetacyjny niż w przypadku tradycyjnych pól. Zdaniem badaczy fakt, że grzbiety miały różną długość i orientację sugeruje, że stworzyły je różne grupy na przestrzeni kilku stuleci. Dlaczego rolnictwo Indian to zaskoczenie? Wyniki badań ujawniają rozległy przedkolonialny krajobraz rolniczy na Półwyspie Górnym stanu Michigan. Oznacza to, że społeczności rdzennych Amerykanów intensywnie uprawiały …

shutterstock2428800349-7d7dc6c.jpg
width: 5188
height: 3366

Wyspa, na której nie ma żadnego samochodu. Na każdego mieszkańca przypada za to jeden koń
type: item
date: 2025-05-18T12:32:06.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka północna
subject: stany zjednoczone
subject: wyspy
description: W dzisiejszych czasach coraz częściej mówi się o potrzebie ograniczania ruchu samochodowego, który powoduje korki, zanieczyszcza powietrze i zabiera mnóstwo przestrzeni pieszym. W Stanach Zjednoczonych jest wyspa, na której pojazdy mechaniczne są nielegalne już od ponad stu lat. Zamieszkuje ją 600 osób i 600 koni.
encoded: Spis treści: Wyspa, na której nie ma samochodów Co można zobaczyć na wyspie Mackinac? Są na świecie miejsca, które wyglądają, jakby ktoś wyciął je z innej epoki i ukrył przed cywilizacją. Gdzie wszystko płynie wolniej, a najprostsze rzeczy odzyskują swoją wartość. Mackinac Island – niewielka wyspa położona na jeziorze Huron, między półwyspami Michigan w USA – jest właśnie takim miejscem. Tu nikt nie trąbi na światłach ani nie pędzi przez centrum w pośpiechu, nie słychać też ryku silników ani warkotu motocykli. Bo na Mackinac… nie ma samochodów. To wybór, który wyspie przyniósł miano jednej z najbardziej urokliwych destynacji Ameryki Północnej. Wyspa, na której nie ma samochodów W dzisiejszych czasach coraz częściej mówi się o potrzebie ograniczania ruchu samochodowego, który powoduje korki, zanieczyszcza powietrze i zabiera mnóstwo przestrzeni pieszym. Ale czy miasto mogłoby funkcjonować, gdyby pozbawić je aut? Okazuje się, że jak najbardziej. Świetnym przykładem na to jest wyspa Mackinac. Wyjątkowa destynacja na jeziorze Huron ma niespełna 10 kilometrów kwadratowych, ale duszę większą niż niejeden kontynent. Mackinac nie przypomina typowej wakacyjnej wyspy – nie ma tu kurortów z wieżowcami, wielkich hoteli czy neonów. Zamiast tego są drewniane pensjonaty z XIX wieku i leniwie sunące ulicami dorożki. Można by pomyśleć, że to scenografia do filmu kostiumowego, lecz tak wygląda tu codzienne życie. Zakaz ruchu samochodowego został wprowadzony już w 1898 roku – początkowo jako środek ostrożności, gdy pierwszy automobil wystraszył konie i zakłócił życie mieszkańców. Ale z czasem stał się filozofią. Turyści przypływający tu promem – bo nie ma innej drogi – szybko przekonują się, że brak aut to nie dziwactwo, ale największa zaleta Mackinac. Na wyspie nie ma hałasu, spalin, wiecznego pośpiechu ani agresji drogowej. Miejsce można za to zwiedzać korzystając z rowerów, bryczek lub… własnych nóg, które nagle odzyskują znaczenie. A to doświadczenie jest na tyle wyjątkowe, że każ…

wyspa-Mackinac-4c4da2b.jpg
width: 1000
height: 654

Skamieniałe ślady najstarszego pojazdu w historii. Był używany 22 tys. lat temu
type: item
date: 2025-02-26T09:32:14.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: transport
description: Archeolodzy w Nowym Meksyku odnaleźli najstarsze dowody na używanie wózka. Badacze twierdzą, że wykorzystywany był do transportu ciężkich zasobów.
encoded: Spis treści: Kiedy wynaleziono pierwszy pojazd? Skamieniałości sprzed 22 tys. lat Kiedy ludzie zasiedlili Amerykę Północną? Gdy dzisiaj myślimy o pojazdach, mamy na myśli najczęściej konstrukcję, która porusza się na co najmniej jednym kole. I rzeczywiście, wynalezienie koła było przełomem w światowej technologii, który napędził rozwój cywilizacji i gospodarki poszczególnych kultur. Doszło do tego prawdopodobnie w połowie IV tysiąclecia p.n.e. w Mezopotamii. Uważa się, że wtedy również powstał pierwszy pojazd kołowy, który był wykorzystywany przede wszystkim do pracy i transportu produktów budowlanych. Kiedy wynaleziono pierwszy pojazd? Jednak przed wynalezieniem koła ludzie również musieli radzić sobie z przenoszeniem ciężkich rzeczy. Przykładem tego jest np. travois. To prosta konstrukcja w kształcie litery A, która była wykorzystywana do ciągnięcia ładunków po lądzie, w szczególności przez rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. – Chociaż urządzenia te prawdopodobnie odgrywały istotną rolę w życiu starożytnych ludzi, szybko ulegały degradacji. Dlatego brakuje ich w zapisie archeologicznym – napisali naukowcy w pracy, którą opublikowano na łamach czasopisma „Quaternary Science Advances”. Zespół brytyjskich i amerykańskich archeologów w tym artykule opisał swoje najnowsze badanie prehistorycznych skamieniałości, które odkryto w osadach w Parku Narodowym White Sands w stanie Nowy Meksyk. – Zidentyfikowaliśmy trzy typy śladów w osadach późnego plejstocenu. Cechy typu I występują jako pojedyncze lub rozwidlające się, wąskie rowki, które rozciągają się w formie planu od 2 do 50 m długości i kreślą albo proste, albo łagodnie zakrzywione, albo bardziej nieregularne linie – wyjaśnia Matthew R. Bennett, archeolog i główny autor badania z Bournemouth University. Skamieniałości sprzed 22 tys. lat – Są one związane z ludzkimi odciskami stóp, które są przecięte wzdłuż przez rowkowy ślad i nie są związane ze śladami zwierząt. Przykłady typu II są szersze i tworzą płytkie tunel…

najstarszy-wozek-f8d44b5.jpg
width: 1100
height: 732

Najwyższy szczyt Ameryki Północnej to...? Są dwie poprawne odpowiedzi na to pytanie
type: item
date: 2025-02-04T07:55:18.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka północna
subject: geografia
subject: góry
subject: Odkrywca
subject: przyroda usa
description: Denali, czyli najwyższy szczyt górski w Ameryce Północnej jest znany pod dwiema nazwami. Druga to upamiętnienie jednego z prezydentów USA. Prezydent Donald Trump chce do niej wrócić zaledwie 10 lat po tym, jak obecną nazwą ustanowił Barack Obama.
encoded: Spis treści: Szczyt Denali to perła Alaski Historia sporu o górę Denali Prezydent Donald Trump chce zmiany nazwy Denali Denali to jednocześnie najwyższy szczyt górski położony i w granicach USA i całego kontynentu północnoamerykańskiego. Góra mierząca 6190 m n.p.m. leży na terenie Parku Narodowego Denali w stanie Alaska. Szczyt Denali to perła Alaski W kontekście ostatnich zmian nazw geograficznych i planów zakupu Grenlandii przez USA warto przypomnieć, że najbardziej wysunięty na północ stan również trafił w granice Stanów Zjednoczonych na drodze kupna. 30 marca 1867 r. USA kupiły Alaskę od Rosji z inicjatywy sekretarza stanu Williama Sewarda. Transakcja, początkowo uznana za zbędny wydatek, miała kluczowe znaczenie strategiczne – zwiększała terytorium kraju i otwierała dostęp do Arktyki. Rosja sprzedała Alaskę, by uniknąć jej przejęcia przez Brytyjczyków i pozyskać fundusze po wojnie krymskiej. Z czasem zakup okazał się korzystny – odkryto tam bogate złoża złota, ropy i innych surowców. Obecnie Alaska uchodzi za jedno z najpiękniejszych i najbardziej odizolowanych miejsc na świecie. Powierzchnię 1 723 337 kilometrów kw. zamieszkuje niewiele ponad 620 tys. osób, z czego większość z nich to populacja miasta Anchorage. Turystów, nie tylko z kontynentalnych stanów, ale i innych części świata do Alaski przyciąga surowa natura. Szczególną popularnością cieszy się Park Narodowy Denali, który swoją nazwę zawdzięcza najwyższej górze na kontynencie. I to właśnie nazwa szczytu Denali wróciła na nagłówki na początku tego roku. Nieprzypadkowo zbiegło się to z ponownym objęciem posady prezydenta USA przez Donalda Trumpa. Wróćmy jednak do początku sporu, który trwa już od ponad 100 lat. Kwestia ta budzi emocje zarówno na szczeblu stanowym, jak i federalnym. Historia sporu o górę Denali Góra, znana przez rdzennych mieszkańców Alaski jako Denali (co w języku Koyukon Athabaskan oznacza „Wielki”), została nazwana Mount McKinley w 1896 roku przez poszukiwacza złota Williama Dickeya. …

Gora-Denali-2f762ee.jpg
width: 5086
height: 3422

Whittier to jedno z najdziwniejszych miast świata. Niemal wszyscy mieszkańcy żyją tam pod jednym dachem
type: item
date: 2025-01-18T10:27:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alaska
subject: ameryka północna
subject: miasta
subject: stany zjednoczone
description: Whittier to bez wątpienia jedno z najdziwniejszych, a być może nawet najdziwniejsze miasteczko w Stanach Zjednoczonych. Życie toczy się tam zupełnie inaczej niż gdziekolwiek indziej. Zdarza się, że mieszkańcy przez kilka miesięcy nie opuszczają bloku, w którym żyją i wbrew pozorom nie wynika to ze srogich warunków pogodowych podczas alaskańskiej zimy. Po prostu zazwyczaj nie mają potrzeby wychodzić na zewnątrz. Dlaczego? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Whittier? Historia Whittier Całe miasto pod jednym dachem Życie w Whittier Turystyka w Whittier Życie w Whittier toczy się spokojnie, wręcz sennie. Mieszka tam niewiele osób, więc nie jest specjalnie zaskakujące, że każdy zna każdego. Mieszkańcy żyją w izolacji i tworzą zgraną społeczność. Są dla siebie niemal jak rodzina. Brzmi jak opis typowego alaskańskiego miasteczka? Być może, jednak słowo „typowe” z całą pewnością nie pasuje do Whittier. Gdzie znajduje się Whittier? Whittier to niewielkie, rozciągające się na obszarze 50 kilometrów kwadratowych miasteczko w amerykańskim stanie Alaska. Rozciąga się w Passage Canal – najdalszym punkcie fiordu w Zatoce Księcia Williama. Od Anchorage jest oddalone o około 93 km. Z jednej strony granice miasta wyznacza zatoka, z drugiej – góry. Takie położenie czyni je trudno dostępnym, czemu dodatkowo sprzyjają ograniczenia komunikacyjne. Do miasta prowadzi tylko jedna droga, wiodąca ponad 4-kilometrowym, jednokierunkowym tunelem, wykopanym pod masywem Maynard Mountain, w którym ruch odbywa się wahadłowo. Do Whittier docierają pociągi, ale kursują niezbyt często. Ostatnia opcja to droga morska, jednak wody zatoki bywają niespokojne, więc nie zawsze można wypłynąć z portu. Historia Whittier Historia tego niezwykłego miejsca sięga drugiej wojny światowej, kiedy rząd Stanów Zjednoczonych podjął decyzję o budowie bazy wojskowej w rejonie Passage Canal. Miał tam powstać ukryty przed światem punkt przeładunkowy dla statków. Wybrany obszar nadawał się do tego idealnie. Rejon Zatoki Księcia Williama przez większą część roku jest zasnuty gęstymi chmurami. Średnia roczna suma opadów sięga tam 502 cm, a zimą spada tam ponad 640 cm śniegu. Baza była słabo widoczna z powietrza, a położenie w głębi zatoki zabezpieczało przed ewentualnymi atakami. Baza o nazwie Camp Sullivan została ukończona w 1943 roku. Oprócz nabrzeża, wybudowano dużą stację kolejową i liczne baraki, które jednak nie stwarzały dobrych warunków …

Whittier-cf84aba.jpg
width: 1000
height: 667

Czy psy w Ameryce udomowiono wcześniej, niż sądzono? Dowodem mają być ryby
type: item
date: 2024-12-05T11:30:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: psy
subject: udomowienie
subject: wilki
description: Z analiz szczątków zwierząt z rodziny psowatych odkrytych w Ameryce wynika, że dużą część ich diety stanowiły łososie. Zdaniem badaczy to dowód na bliskie relacje człowieka z czworonogami. Być może nawet na ich udomowienie.
encoded: Spis treści: Kontakty z psowatymi wcześniej, niż sądzono Czyje to kości? Psa czy wilka? Piszczel niczym dymiący pistolet Archeolodzy dyskutują od lat, kiedy nasi przodkowie oswoili wilka i od kiedy czworonogi na stałe związały się z ludźmi. Wnioski płynące z różnorodnych analiz są rozbieżne. Na podstawie pomiarów czaszek wskazywano, że stało się to już 30 tys. lat temu. Jednak zdaniem większości badaczy miało do tego dojść zdecydowanie później, około kilkunastu tysięcy lat temu. Dzikie psowate mogły zostać udomowione niezależnie w różnych częściach świata. Teraz badacze z USA uzyskali nowe dowody na ten temat z Alaski. Kontakty z psowatymi wcześniej, niż sądzono Z artykułu opublikowanego właśnie na łamach czasopisma „Science Advances” przez naukowców z Uniwersytetów w Arizonie i Alasce wynika, że do udomowienia psa na kontynentach amerykańskich mogło dojść nieco wcześniej, niż sądzono. Nie 10 tysięcy lat temu, ale dwa tysiące lat wcześniej. – Mamy teraz dowody na to, że psowate i ludzi łączyły bliskie relacje wcześniej, niż wiedzieliśmy, że tak było w obu Amerykach – powiedział główny autor badania dr François Lanoë ze Szkoły Antropologii na Uniwersytecie Arizońskim. Ekspert zwrócił uwagę na to, że wśród badaczy, którzy zajmują się tematyką pierwszego zaludnienia obu Ameryk, trwa dyskusja nad tym, czy ci migranci przeszli przez Cieśniną Beringa (łączącą Azję z Ameryką) kilkanaście tysięcy lat temu wraz z czworonogami. Czyje to kości? Psa czy wilka? W 2018 roku dr Lanoë wraz ze swoimi współpracownikami odkrył kość piszczelową dorosłego zwierzęcia z rodziny psowatych na stanowisku archeologicznym na Alasce o nazwie Swan Point. Miejsce to zlokalizowane jest ponad 110 km od Fairbanks. Naukowcy poddali ten ekofakt datowaniu radiowęglowemu. Okazało się, że zwierzę żyło około 12 tysięcy lat temu, czyli pod koniec epoki lodowcowej. W kolejnych latach archeologom udało się odkryć kolejne szczątki psowatego, które wykazują oznaki możliwego udomowienia, na pobliskim stanowisku…

Udomowienie-wilka-fbd6c95.png
width: 1200
height: 630

Najdłuższa droga na świecie przecina 14 krajów. Mierzy dziesiątki tysięcy kilometrów
type: item
date: 2024-12-01T13:20:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka
subject: ameryka północna
subject: ameryka południowa
subject: droga
subject: rekordy
subject: samochody
description: Najdłuższa droga na świecie ciągnie się przez tysiące kilometrów i przecina dwa kontynenty. Kierowcy, którzy rzucili wyzwanie temu kolosowi, najczęściej przyznają, że przejazd tą trasą był dla nich przygodą życia. Nic dziwnego. Wraz z pokonywanymi kilometrami zmienia się nie tylko krajobraz geograficzny, ale także kulturowy. O jakiej drodze mowa? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz poniżej.
encoded: Spis treści: Jaka jest najdłuższa droga na świecie? Historia najdłuższej drogi na świecie Przebieg najdłuższej drogi na świecie Ile trwa podróż najdłuższą drogą na świecie? Najdłuższa droga w Polsce, DK8 (która obecnie w niektórych miejscach klasę drogi A i S), mierzy 849 km długości. Trasa rozpoczynająca swój bieg w Kudowie-Zdroju i kończąca w Raczkach przecina pięć województw. Z kolei najdłuższa droga w Europie, prowadząca z Francji do Kazachstanu trasa E40, mierzy aż 8500 km. Imponujące? Z całą pewnością, jednak należy podkreślić, że w porównaniu z najdłuższą drogą świata, krajowa „ósemka” i europejska „e-czterdziestka” są ledwie mikrusami. Jaka jest najdłuższa droga na świecie? Tytuł najdłuższej trasy na świecie dzierży Droga Panamerykańska, nazywana też Autostradą Panamerykańską. Mieszkańcy północy nazywają ją „higway”, natomiast na południu mówią o niej „carretera”. Rozpoczyna się na północy Alaski, skąd biegnie całą Ameryką Północną i Południową, aż do Ziemi Ognistej. Prowadzi przez następujące kraje: Kanada, Stany Zjednoczone (wraz z Alaską, będącą amerykańską eksklawą), Meksyk, Gwatemala, Salwador, Honduras, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kolumbia, Ekwador, Peru, Chile, Argentyna. Ile kilometrów mierzy najdłuższa droga na świecie? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, a wynika to z faktu, że w praktyce nie mówimy tu o jednej trasie, a o sieci połączonych dróg z licznymi odnogami. Przebieg Drogi Panamerykańskiej nie jest jasno zdefiniowany, zwłaszcza na terenie Stanów Zjednoczonych. Najczęściej uznaje się, że najdłuższa trasa na świecie mierzy 30 tys. kilometrów. Warto jednak podkreślić, że w innym wariancie długość tej drogi jest określana na ok. 48 tys. kilometrów. Historia najdłuższej drogi na świecie Skąd pomysł na budowę takiego kolosa? Tak naprawdę pomysł połączenia krajów obu Ameryk narodził się na wiele lat przed tym, zanim Carl Benz zbudował pierwszy samochód. W 1866 roku amerykański konsul Hinton Rowan Helper odbył podróż statkiem z Buenos …

najdluzsza-droga-31c75b9.jpg
width: 1000
height: 495

Strefa 51 przez kilkadziesiąt lat była tajemnicą USA. Amerykanie twierdzą, że na miejscu bada się Obcych
type: item
date: 2024-11-14T13:16:05.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kosmos
subject: ameryka północna
subject: kosmici
subject: teorie spiskowe
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Strefa 51 od dziesięcioleci przyciąga badaczy UFO. To tajemnicze miejsce dobrze zna też każdy miłośnik teorii spiskowych. Ile jest prawdy w historiach o kosmitach i tajnych eksperymentach? Odkrywamy fakty i mity na temat Strefy 51.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest Strefa 51 Strefa 51 długo była ukrywana przed światem Dlaczego Strefa 51 wzbudza kontrowersje? Strefa 51 w popkulturze Strefa 51 zyskała rozgłos i wzbudziła pierwsze kontrowersje w 1955 roku, kiedy to rząd USA wybrał ten teren jako miejsce testów dla nowo rozwijanych technologii lotniczych, m.in. tajnych samolotów zwiadowczych U-2. W kolejnych dekadach pustynny obszar cieszył się coraz większym zainteresowaniem wśród miłośników teorii spiskowych. W dobie internetów i mediów społecznościowych Strefa 51 przykuwa uwagę kolejnych pokoleń – już nie tylko Amerykanów. Kilka lat temu jeden z użytkowników Facebooka stworzył wydarzenie „Wbiegamy na Strefę 51. Wszystkich nas nie zatrzymają”. Choć internauta wytłumaczył, że akcja była tylko żartem, usłyszał o niej cały świat. Zainteresowanie wykazały 2 miliony osób. Internauci wierzyli, że im ich będzie więcej, tym większe będą mieli szanse na poznanie prawdy o bazie na pustkowiu w Nevadzie. Gdzie jest Strefa 51? Strefa 51 to jedna z najbardziej tajemniczych baz Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. Zlokalizowana nad wyschniętym jeziorem Groom Lake, około 135 km na północ od Las Vegas, skrywa działania ściśle tajne. Dostępu do bazy strzegą uzbrojeni strażnicy oraz tablice ostrzegawcze rozmieszczone wokół jej terenu. Jedynie zdjęcia satelitarne zdradzają pewne szczegóły – można na nich dostrzec długie na około 3,7 km pasy startowe, lecz na tym kończą się możliwości podglądu dla ciekawskich. Przestrzeń powietrzna nad bazą jest zamknięta, co uniemożliwia przeloty zarówno samolotów, jak i dronów. Strefa 51 sąsiaduje z dwoma innymi terenami wojskowymi: Nevada Test Site, gdzie niegdyś testowano broń nuklearną, oraz Nevada Test and Training Range – obszarem szkoleniowym dla amerykańskich sił zbrojnych. Strefa 51 długo była ukrywana przed światem Przez wiele lat istnienie Strefy 51 pozostawało tajemnicą, znaną jedynie nielicznym. Kompleks założono w 1955 roku, w szczytowym okresie zimnej wojny między USA a Z…

strefa-51-przez-kilkadziesiat-lat-byla-tajemnica-usa-amerykanie-twierdza-ze-na-miejscu-bada-sie-obcych1-a9227e0.jpeg
width: 1800
height: 1440