National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-04T12:16:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Pod Amazonią odkryto ślady zaginionej cywilizacji. Mogła liczyć nawet 3 miliony ludzi
items: Powstaje kontrowersyjne lotnisko w Świętej Dolinie. Miało ułatwić podróże, wywołało protesty
items: Amazonka skrywa więcej niż myślisz. Ta rzeka wciąż zaskakuje naukowców
items: Rekordowe temperatury wód Amazonii. Badania pokazują dramatyczne skutki suszy
items: Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
items: Rozmowy, protesty i konflikt o Amazonię. Jak przebiega największa klimatyczna konferencja na świecie?
items: Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
items: Drzewo przewróciło się w Amazonii – i odsłoniło tajemnicze urny z dawnymi ludzkimi szczątkami
items: Przepiękna trująca żaba w niebieskie paski odkryta w głębi puszczy amazońskiej
items: Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
items: Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. Naukowcy poznali ich sekret
items: Dorosłe samce amazońskich delfinów oddają mocz w powietrzu. Czy to tylko popisy?
items: Ślady po zaawansowanym rolnictwie w Amazonii. Archeolodzy zaskoczeni
items: Znaleziono czaszkę gigantycznego prehistorycznego delfina. Został nazwany na cześć mitycznego ludu
items: Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości
items: Wysychająca Amazonka odsłoniła ponad 100 skalnych rzeźb. Mają nawet 2000 lat
items: Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii
items: Nie tylko Amazonia ginie. Tracimy coraz więcej lasów na całym świecie, także przez górnictwo
items: Badania wykazały, że znaczna część Amazonii już nigdy się nie zregeneruje. Co czeka „płuca Ziemi”?
items: Zmarł najsamotniejszy człowiek świata. Ostatni członek odizolowanego plemienia nie miał z nikim kontaktu od 26 lat
items: Rośliny Amazonii – odkryj co stanowi florę dżungli amazońskiej
items: Czyja jest Amazonia? Recenzja filmu „Terytorium” w reż. Alexa Pritza
items: Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa
items: Podróż na koniec własnych ramion. Wędrujący szlakiem Amazonki Pete Casey jest już w Andach
items: Zwierzęta lasów równikowych - które gatunki można tam spotkać?

Pod Amazonią odkryto ślady zaginionej cywilizacji. Mogła liczyć nawet 3 miliony ludzi
type: item
date: 2026-08-04T12:15:31.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: brazylia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: puszcza amazońska
description: Pod gęstym zielonym dywanem Amazonii lasery odkryły świat, którego nie miało prawa tam być: dziesiątki tysięcy budowli i ślady cywilizacji liczącej kilka milionów mieszkańców. Brzmi jak film przygodowy? Tymczasem to wyniki prac badaczy opublikowane właśnie na łamach naukowego czasopisma.
encoded: Przez dziesięciolecia dominował pogląd, że Amazonia przed przybyciem Europejczyków w XVI wieku była niemal bezludną, dziewiczą puszczą. Panujące w niej surowe warunki środowiskowe uniemożliwiać miały rozwój dużych społeczności. W ostatnich dekadach ten mit powoli się kruszył. Na przykład w brazylijskim stanie Acre w 1977 roku zlokalizowano monumentalne konstrukcje ziemne z głębokimi rowami. W 2024 roku na podstawie zobrazowań satelitarnych udało się namierzyć w Amazonii około 1300 struktur na obszarze 134 000 km² z czasów prekolumbijskich. Przypisano je do cywilizacji Aquiry istniejącej 2500 lat temu. Satelita to początek Okazało się, że zdjęcia satelitarne wcale nie są doskonałe i sporo im umyka. Kluczowe bowiem okazało się zastosowanie technologii LiDAR (Lotniczego skanowania laserowego), która dzięki wiązkom lasera potrafi spenetrować gęste korony drzew i stworzyć precyzyjny model ukształtowania terenu. W 2024 roku naukowcy przeprowadzili loty nad obszarem ponad 4400 km² w stanach Acre i Amazonas w Brazylii. Wyniki były spektakularne: na terenach, gdzie zdjęcia satelitarne pokazywały tylko 30 struktur, LiDAR ujawnił ich aż 156! A to oznacza, że rzeczywista liczba monumentów na zalesionych obszarach jest pięciokrotnie wyższa. Te budowle ziemne, określane mianem geoglifów, składają się rowów mających od 9 do 13 metrów szerokości i sięgających do 5 metrów głębokości, a towarzyszą im nasypy ziemne usytuowane zazwyczaj po zewnętrznej stronie rowu. „Rozmiary geoglifów [...] wahają się zazwyczaj między 0,35 a 14 hektarów. Niemniej jednak największy znany geoglif ma blisko 50 hektarów” – piszą naukowcy na łamach „Nature”. To czubek góry lodowej Dzięki ekstrapolacji danych z LiDAR-u naukowcy oszacowali, że w samej południowo-zachodniej Amazonii może znajdować się od 24 000 do 30 000 ziemnych budowli na blisko 200 tys. km kwadratowych. Dla porównania jest to teren o powierzchni dwóch trzecich obszaru Polski! Na tym terenie zlokalizowano budowle ziemne, nasypy, drogi i trak…

amazonia-zaginiona-cywilizacja-a2754d2.jpg
width: 2813
height: 1875

Powstaje kontrowersyjne lotnisko w Świętej Dolinie. Miało ułatwić podróże, wywołało protesty
type: item
date: 2026-02-09T15:06:08.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: amazonia
subject: inkowie
subject: lotniska
subject: machu picchu
subject: peru
description: Dotarcie do Machu Picchu nigdy nie było łatwe – i właśnie o to chodziło. Inkowie celowo umieścili swoją kamienną cytadelę wysoko w górach, na styku Andów i amazońskiego lasu mgielnego, by pozostała ukryta i odizolowana od świata. Ten naturalny filtr przez stulecia chronił miejsce przed nadmierną ingerencją człowieka. Teraz jednak planowana inwestycja infrastrukturalna może diametralnie zmienić sposób, w jaki podróżni docierają do świętej doliny – i wywołuje to gorącą debatę.
encoded: Podróż do Machu Picchu od zawsze była częścią doświadczenia. Tysiące osób każdego dnia dociera do Świętej Doliny Inków, aby zobaczyć jedno z najbardziej rozpoznawalnych stanowisk archeologicznych Ameryki Południowej. Jedni wybierają kilkudniowy trekking przez Andy, inni łączą przejazd samochodem z podróżą pociągiem i krótkim transferem autobusem serpentynami górskimi. Ten wieloetapowy dojazd dotąd ograniczał skalę ruchu turystycznego. Plan budowy nowego lotniska w regionie ma jednak skrócić drogę do zabytku i – według prognoz – zwiększyć liczbę odwiedzających nawet o 200%, co budzi sprzeciw części mieszkańców i ekspertów zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego. Port lotniczy Chinchero – skrócenie drogi do Machu Picchu czy początek sporów? Wyprawa do najsłynniejszego, starożytnego cudu Ameryki Południowej wymaga czasu, dobrej kondycji i sprawnej logistyki, dlatego dla wielu podróżnych pozostaje trudna do zrealizowania. W odpowiedzi na te ograniczenia peruwiański rząd rozwija projekt międzynarodowego lotniska w Chinchero – andyjskiej miejscowości położonej na obrzeżach Świętej Doliny, znanej z silnie zakorzenionej społeczności tkackiej i ciągłości tradycji rzemieślniczych. Plan zakłada, że nowy port lotniczy pozwoli turystom ominąć Limę, a często również Cuzco, skracając drogę do rejonu inkaskiej cytadeli o wiele godzin, a w niektórych przypadkach nawet o kilka dni. Ta inwestycja od dziewięciu lat funkcjonuje jako rozległy plac budowy – pierwotne terminy były już kilkakrotnie przesuwane, a obecnie zakończenie prac prognozowane jest na koniec 2027 roku. Władze przedstawiają projekt jako narzędzie rozwoju dla rozległego, słabiej uprzemysłowionego regionu. Według Ministerstwa Transportu i Komunikacji koszt inwestycji szacowany jest na około 2,3 mld soli peruwiańskich (około 2,4 mld zł), a sama budowa wygenerowała ponad 5000 miejsc pracy. Docelowo korzyści ma odczuć blisko milion osób związanych bezpośrednio lub pośrednio z turystyką. Port zaprojektowano tak, by o…

machu-8bd5919.jpg
width: 4288
height: 2848

Amazonka skrywa więcej niż myślisz. Ta rzeka wciąż zaskakuje naukowców
type: item
date: 2025-12-28T07:34:18.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka
subject: rzeka amazonka
description: Amazonka to jedna z najbardziej fascynujących rzek świata, znana nie tylko ze swojej ogromnej długości, ale również z bogactwa przyrody, która ją otacza. Jej wody i otaczające ją lasy deszczowe kryją tysiące gatunków roślin i zwierząt, z których wiele nie występuje nigdzie indziej na Ziemi. Rzeka ta od wieków fascynuje podróżników i badaczy i jest bezsprzecznym symbolem dzikiej przyrody Ameryki Południowej.
encoded: Spis treści: Amazonka – położenie geograficzne i krajobrazy Amazonka – rzeka w liczbach Dopływy Amazonki Roślinność Amazonki Tysiące gatunków zwierząt, każdy warty uwagi Więcej niż tylko rzeka Określenie dokładnego źródła Amazonki od dziesięcioleci budzi dyskusje. Najczęściej przyjmuje się, że rzeka rozpoczyna się w peruwiańskich Andach, jednak wskazanie jednego „najbardziej właściwego” potoku nie jest proste. Za potencjalne źródła uznawane są przede wszystkim Apacheta i Carhuasanta, dwa wysokogórskie strumienie. Amazonka – położenie geograficzne i krajobrazy W latach 90. XX wieku polski podróżnik Jacek Pałkiewicz wskazał potok Apacheta jako początek Amazonki. Z kolei badania hydrometryczne czeskich naukowców pokazały, że Carhuasanta może mieć większe znaczenie hydrologiczne. Spór nie został ostatecznie rozstrzygnięty, co wynika z naturalnych zmian przepływu wody i trudności w prowadzeniu długoletnich pomiarów w tak niedostępnym terenie. Przebieg rzeki od Andów po Atlantyk Od źródeł położonych na wysokości około 5170 m n.p.m. Amazonka kieruje się na wschód, przecinając trzy kraje: Peru, Kolumbię i Brazylię. W górnym biegu dominuje gwałtowny nurt i wąskie wąwozy charakterystyczne dla rzek wysokogórskich. Dopiero po wejściu w rozległą Nizinę Amazonki rzeka zwalnia, zaczyna intensywnie meandrować i tworzyć system rozlewisk o skali niespotykanej nigdzie indziej na świecie. Warto również wspomnieć, że rzeka Amazonka pełni kluczową rolę w lokalnym klimacie. Jej masy wodne oraz lasy deszczowe wpływają na opady i temperaturę w całym regionie, a także pomagają w regulacji globalnego obiegu wody. Amazonka – rzeka w liczbach Amazonka to rekordowa rzeka pod względem przepływu wody, ale również jedna z najdłuższych na świecie. W zależności od przyjętego źródła, długość Amazonki wynosi od około 6400 km do ponad 7000 km. Na uwagę zasługuje również jej szerokość. Rzeka jest najbardziej rozległa w dolnym biegu rzeki. W tych rejonach szerokość Amazonki sięga nawet do 100 km. Amazonka…

amazonka-rzeka-7a2c080.jpg
width: 2136
height: 1300

Rekordowe temperatury wód Amazonii. Badania pokazują dramatyczne skutki suszy
type: item
date: 2025-12-12T10:29:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: jeziora
subject: rzeka amazonka
subject: upał
description: Jeziora w środkowej Amazonii coraz częściej osiągają temperatury, które czynią je skrajnie nieprzyjaznym środowiskiem – nie tylko dla ryb i innych organizmów wodnych, lecz nawet dla człowieka, który po zanurzeniu odczuwa dyskomfort. Postępujące nagrzewanie się wód sygnalizuje nadchodzącą katastrofę ekologiczną. Jak zmieniające się warunki wpłyną na lokalne ekosystemy i życie społeczności zależnych od jezior?
encoded: Amazońska susza w 2023 roku przyniosła kolosalne skutki. Wiele tysięcy hektarów lasów tropikalnych zostało zniszczonych przez szalejące pożary, przez co śmierć poniosły setki zwierząt. Jeziora znajdujące się w okolicy Amazonki również doznały poważnych szkód – co opisuje badanie przeprowadzone przez obszerny zespół naukowców. Autorzy alarmują, że tak gwałtowne zmiany mogą być oznaką nadchodzącej katastrofy klimatycznej, która znacząco wpłynie na tamtejsze społeczności. Jeziora za gorące, by się kąpać – jak zmieniła się woda w zbiornikach? Naukowcy w trakcie swoich prac przebadali 10 jezior znajdujących się w regionie środkowej Amazonii. Aż połowa z nich osiągnęła w trakcie ekstremalnej fali upałów temperatury powyżej 37°C. Jezioro Tefé, będące zarówno miejscem hodowli wielu ryb, jak również popularnym ośrodkiem turystycznym, osiągnęło rekord na poziomie 41°C. Zarejestrowana temperatura budzi wrażenie tym bardziej, gdy spojrzymy na fakt, iż została odczytana na dwumetrowej głębokości zbiornika. „Nie można nawet włożyć palca do wody… Jest tak gorąca, że naturalnym odruchem jest natychmiastowe wyciągnięcie ręki” – mówi jeden z autorów badania, hydrolog Ayan Santos Fleischmann, w rozmowie z magazynem „Mongabay”. Tragiczny los zwierząt z Amazonii Człowiek jest organizmem najrzadziej korzystającym ze zbiornika. Los zwierząt, których egzystencja zależy od warunków panujących w jeziorze, okazał się dramatyczny. Około 15% populacji delfinów szarych i inii amazońskich żyjących w Tefé zginęło w wyniku drastycznego wzrostu temperatur. Śmierć poniosło również 3 000 ryb, wśród których znajdowały się m.in. piraniowate paku czarnopłetwe oraz pirapitinga. Naukowcy wykonali również pomiary w Kanale Aramanaí w stanie Pará. Szacunki przeprowadzone na drodze wodnej połączonej z rzeką Amazonką pozwoliły zidentyfikować od 20 do 30 ton martwych ryb, kajmanów, żółwi i płaszczek. Wszystkie te zwierzęta zostały uśmiercone w wyniku drastycznego podwyższenia temperatury. Drastyczne ocieplenie a…

shutterstock2681210639-a93d62f.jpg
width: 8256
height: 5504

Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
type: item
date: 2025-11-29T14:18:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: amazonia
subject: certyfikat
subject: ekologia
subject: kawa
subject: lasy deszczowe
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: szwecja
description: Szwedzi przoduja w konsumpcji kawy na świecie. Średnio każdy z nich zużywa nawet 9 kg ziaren rocznie, co daje 3 kawy dziennie… to ponad trzykrotność tego, co pije przeciętny Polak. Wynika to ze skandynawskiej kultury fika, czyli rytualnej przerwy na kawę i przekąskę. Jednak raport WWF donosi, że ma ona większy wpływ na środowisko niż jedzenie wołowiny.
encoded: Kawa w Szwecji leje się litrami. W Sztokholmie na każdym kroku znajdziemy przytulną knajpkę zapraszającą ciepłym światłem, z której unosi się charakterystyczny zapach cynamonu i palonych ziaren. Okazuje się, że miłość Skandynawów do kawy wywiera ogromny, negatywny wpływ na lasy Amazonii, który do tej pory był pomijany. Szwedzi piją ogromne ilości kawy Mieszkańcy Sztokholmu słyną ze swojej kultury fika – przerw na kawę z ciastkiem, która jest ważnym elementem codziennego życia. Za tą sympatyczną tradycją kryje się jednak wyzwanie środowiskowe, bo większość kawy pochodzi z plantacji w Ameryce Południowej, gdzie ekspansja upraw stanowi jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów leśnych. A Szwedzi wypijają dużo kawy. Tradycja ich przerwy kawowej wywodzi się ze szwedzkiej kultury pracy rolniczej – tamtejsi rolnicy mieli wyznaczone godziny, w których mogli odpoczywać od obowiązków, a wspólne celebrowanie tych przerw doprowadziło fikę do jej dzisiejszej formy. W spożyciu kawy Szwedów wyprzedzają jednak… inne skandynawskie nacje, np. Finlandia, gdzie spożycie wynosi 12 kg na osobę (przypomnijmy, że w Szwecji jest to około 8–9 kg). To jednak dane ze Szwecji pozwalają nam poznać dokładny wpływ spożycia kawy na środowisko. To także bardziej ludny kraj, więc ich sumaryczny wpływ jest większy. Kawa największym zagrożeniem dla Amazonii według raportu WWF Nowy raport WWF opracowany we współpracy z Chalmers University of Technology oraz Stockholm Environment Insitute ujawnił niepokojące dane: szwedzka konsupcja kawy wyprzedziła import wołowiny jako główny czynnik wpływający na wylesianie Amazonii. Dokument „Amazon Footprint Report 2025” został opublikowany w związku ze szczytem klimatycznym COP30 i prezentuje najdokładniejszą do tej pory analizę przyczyń niszczenia lasów tropikalnych. W raporcie podkreślono, że chociaż głównym czynnikiem wylesiania w regionie Amazonii jest lokalna hodowla bydła i uprawa soi, w przypadku Szwecji prym wiedzie importowana kawa. Jej konsumpcja przyc…

szwecja-fika-kawa-889bf65.jpg
width: 2121
height: 1414

Rozmowy, protesty i konflikt o Amazonię. Jak przebiega największa klimatyczna konferencja na świecie?
type: item
date: 2025-11-13T14:30:12.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: klimat
subject: konferencja
subject: protesty
description: Tegoroczna lokalizacja konferencji COP (ang. Conference of the Parties) ma dodatkowe znaczenie. Pierwszy raz globalne dyskusje na temat klimatu mają miejsce w regionie Amazonii, a dokładniej w mieście Belém. Obradom, w których uczestniczy ok. 50 000 osób z 191 krajów, towarzyszą kontrowersje, obecne od samego początku konferencji.
encoded: Spis treści: Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Brazylijska hipokryzja Protesty w Belém Co dalej z Belém? COP30 to trzydziesty szczyt klimatyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych. Doroczne spotkanie stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), podczas którego przedstawiciele blisko 200 państw, organizacji międzynarodowych, naukowcy i aktywiści debatują nad globalnymi działaniami na rzecz ograniczenia skutków zmian klimatu. Tegoroczna edycja odbywa się w brazylijskim mieście Belém, nazywanym często „bramą do Amazonii”. Mimo że wybór lokalizacji budzi wiele kontrowersji, nie jest to pierwszy raz, gdy organizatorzy szczytu klimatycznego muszą mierzyć się z międzynarodową krytyką. Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Zeszłoroczny szczyt klimatyczny odbywał się w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Również ta lokalizacja obrad wzbudziła liczne głosy niezadowolenia. Krytycy zarzucali organizatorom popieranie kraju, który nie przestrzega praw człowieka oraz prowadzi brutalną walkę o tereny Górskiego Karabachu. Protesty wobec wyboru tamtejszego umiejscowienia popierała nawet popularna młoda aktywista Greta Thunberg, która wraz z mieszkańcami Tbilisi wyszła na ulice demonstrować swój sprzeciw. Ostatecznie COP29 w Baku się odbyło, lecz nie obeszło się bez kontrowersji. Organizatorom zarzucano ukrywanie tematu eksploatacji paliw kopalnych, która jest ważnym sektorem azerskiej gospopdarki. Tym samym kontrowersyjny szczyt z ubiegłego roku przygotował grunt pod tegoroczny, równie kontrowersyjny COP30. Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Na pierwszy rzut oka założenie, którym mogli kierować się organizatorzy COP przy wyborze lokalizacji, wydaje się słuszne. Celem takiej decyzji było zwrócenie uwagi na koszty klimatyczne, jakie muszą ponosić lasy deszczowe Południowej Ameryki. Krytycy szybko jednak dostrzegli, że Belém nie jest gotowe na przyjazd dziesiątek tysięcy uczestników konferencji. W mieście brakowało…

shutterstock2699646609-1a915dd.jpg
width: 4656
height: 2880

Amazonia – największy las deszczowy świata i jego tajemnice
type: item
date: 2025-08-09T10:15:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: lasy
subject: puszcza amazońska
subject: rzeka amazonka
description: Amazonia to więcej niż tylko bujna dżungla. To system naczyń połączonych, od którego zależy los globalnego klimatu, lokalnych społeczności i tysięcy gatunków, które nie występują nigdzie indziej na świecie. Przez wieki pozostawała niemal nietknięta, ale dziś staje się areną dramatycznych zmian – zarówno naturalnych, jak i wywołanych działalnością człowieka. Jakie tajemnice wciąż skrywa i dlaczego przyszłość Amazonii to sprawa, która dotyczy nas wszystkich?
encoded: Spis treści: Gdzie leży Amazonia? Klimat Amazonii Ekosystem Amazonii – piętrowa dżungla Zwierzęta niezwykłego świata Rośliny Amazonii Amazonia – ciekawostki, które zadziwiają Zagrożenia dla Amazonii i jej przyszłość Amazonia to jedno z najbardziej fascynujących i jednocześnie najbardziej zagrożonych miejsc na Ziemi. W tym zielonym sercu naszej planety wciąż odkrywa się nieznane gatunki roślin i zwierząt, ale działalność człowieka sprawia, że ten unikalny ekosystem coraz szybciej znika. Dowiedz się, dlaczego Amazonia ma znaczenie nie tylko dla lokalnych społeczności, lecz także dla całego świata. id="1"Gdzie leży Amazonia? Amazonia to rozległy region geograficzny położony w dorzeczu Amazonki. Jest ulokowana na terenie dziewięciu krajów Ameryki Południowej: Brazylii, Peru, Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej. To obszar o ogromnym znaczeniu dla klimatu, bioróżnorodności i cywilizacji całego świata. Obejmuje aż 7 milionów km², z czego około 5,5 miliona km² porasta las deszczowy – tzw. selwa. Większość amazońskiego lasu deszczowego leży na terytorium Brazylii (około 60% tej zielonej krainy). Amazonia nie bez powodu bywa nazywana zielonymi płucami Ziemi. To właśnie ten region odpowiada za produkcję znaczącej części tlenu oraz pochłanianie ogromnych ilości dwutlenku węgla, co czyni go kluczowym regulatorem globalnego klimatu. Klimat Amazonii Amazonia znajduje się w strefie klimatu równikowego wilgotnego, charakteryzującego się wysoką temperaturą przez cały rok i obfitymi opadami deszczu. Średnie roczne temperatury wahają się między 24 a 27°C. Nie występują tu klasyczne pory roku – zamiast tego klimat kształtują naprzemiennie suchsze i bardziej wilgotne miesiące, zależne od lokalizacji w obrębie dorzecza Amazonki. Największe nasilenie opadów przypada zazwyczaj na miesiące od grudnia do maja. Stała wilgotność powietrza i wysoka temperatura tworzą idealne warunki dla bujnej roślinności i ogromnej różnorodności biologicznej. Klimat Ama…

amazonia-GettyImages-582744635-50f2128.jpg
width: 2121
height: 1414

Drzewo przewróciło się w Amazonii – i odsłoniło tajemnicze urny z dawnymi ludzkimi szczątkami
type: item
date: 2025-07-20T12:30:01.000Z
creator: Meghie Rodrigues
subject: Historia
subject: amazonia
subject: historia
subject: nauka
description: Urny pogrzebowe Amazonia – niezwykłe odkrycie lokalnych rybaków może zmienić naszą wiedzę o historii rdzennych społeczności. Gdy na terenach zalewowych w brazylijskiej Amazonii przewróciło się potężne drzewo, jego korzenie odsłoniły tajemnicze ceramiczne urny. To, co początkowo wydawało się przypadkowym znaleziskiem, okazało się być bezcennym śladem po dawnych rytuałach pogrzebowych i złożonych praktykach kulturowych ludów sprzed wieków.
encoded: Spis treści: Wydobycie urn z amazońskiej ziemi odsłania więcej pytań niż odpowiedzi Ceramika Amazonii: nowe urny nie pasują do żadnej tradycji Rytuał śmierci w Amazonii: kiedy zmarły wraca do ziemi przez urnę Lokalna społeczność jako siła napędowa archeologii Kiedy ogromne drzewo przewróciło się na terenach zalewowych Fonte Boa, w brazylijskiej Amazonii, miejscowi rybacy zauważyli coś dziwnego: korzenie drzewa, jak wiele innych roślin Amazonii, wyniosły na powierzchnię dwie ogromne ceramiczne urny. Nikt nie wiedział, czym one są ani kto je tam zakopał. W czerwcu rząd Brazylii ogłosił, że archeolodzy zidentyfikowali naczynia jako urny pogrzebowe – być może mające tysiące lat – należące do rdzennych grup, które zamieszkiwały ten region przed przybyciem Portugalczyków do Brazylii, około 500 lat temu. Wydobycie urn z amazońskiej ziemi odsłania więcej pytań niż odpowiedzi Podczas wykopalisk odkryto siedem urn, z czego niektóre były rozbite. Urny były splątane z korzeniami drzewa i zawierały ludzkie kości. Największa z nich miała niemal metr średnicy i ważyła około 350 kg – mówi Márcio Amaral, archeolog z Instytutu Mamirauá w Tefé, który współprowadził wykopaliska. – Potrzebowaliśmy całego dnia, żeby wydobyć tę największą urnę z korzeni, i sześciu mężczyzn, aby ją przenieść – opowiada nam archeolog. Usunięcie urn z ziemi i przetransportowanie ich do laboratorium badawczego Mamirauá w Tefé było skomplikowanym procesem. Walfredo Cerqueira, lider społeczności, który zmobilizował innych rybaków do pomocy w wykopaliskach, wspomina to jako niezwykłe doświadczenie. – Myśleliśmy, że przyjdziemy z motykami i łatwo wszystko wykopiemy, ale z tego co widziałem w telewizji o pracy archeologów, wiedziałem, że to będzie powolna robota. Drzewo przewróciło się na obszarze znanym jako Jezioro Cochila – stanowisku archeologicznym w regionie Środkowego Solimões. To jedno z ponad 70 sztucznych wyżyn w tym rejonie, zbudowanych około 2000 lat temu przez rdzenną ludność, by uniknąć powodzi w por…

drzewo-1a647e8.jpg
width: 4724
height: 3149

Przepiękna trująca żaba w niebieskie paski odkryta w głębi puszczy amazońskiej
type: item
date: 2025-05-16T10:00:37.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: biologia
subject: brazylia
subject: odkrycia
subject: puszcza amazońska
subject: żaby
description: W głębi brazylijskiej Amazonii po raz pierwszy od dekady odkryto nowy gatunek żaby. Należy do rodziny drzewołazowatych i wytwarza sile toksyny. Trucizn z tych żab używają rdzenni mieszkańcy do wyrobu zatrutych strzał. Nowa żabka jest wyjątkowo kolorowa: jej ciało pokrywają niebiesko-brązowe pasy, a brzuch ma w kropki.
encoded: Spis treści Nowa trująca piękność z Amazonii Kolorowe żaby i zatrute strzały Naukowcy z Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia we współpracy z Narodowym Muzeum Republiki Czeskiej odkryli nowy gatunek żaby w brazylijskiej Amazonii. Nowa żabka, nazwana Ranitomeya aetherea, wyróżnia się pięknymi, niebieskimi liniami biegnącymi wzdłuż ciała oraz miedzianymi nogami z brązowymi plamkami. To pierwsze od dekady odkrycie nowego gatunku w rodzaju Ranitomeya. Nowa trująca piękność z Amazonii Odkrycia dokonano w wyjątkowo trudno dostępnym rejonie lasów Amazonii: dorzeczu rzeki Juruá. Zespół badawczy dotarł tam samolotem, następnie odbył 10-godzinną podróż łodzią, a na końcu pieszą wędrówkę przez dżunglę z pomocą lokalnych przewodników. W rejonie porośniętym palmami zaobserwowano nieznany wcześniej gatunek żaby. Zebrano kilka okazów, w tym kijanki, które przewieziono do laboratorium. Dorzecze rzeki Juruá w Brazylii to trudny do badania region o ogromnej, lecz słabo poznanej bioróżnorodności. Analiza DNA potwierdziła, że jest to nowy gatunek z rodzaju Ranitomeya. Nowa żaba jest maleńka: osiąga długość około 15 mm, wydaje też unikatowe dla swojego gatunku odgłosy. Pierwsze obserwacje wskazują, że wykazuje aktywność głównie wczesnym rankiem i późnym popołudniem, choć podczas opadów deszczu zmienia swoje zwyczaje. Często ukrywa się pod opadłymi liśćmi palmowymi. Dotychczas zaobserwowano ją tylko na jednym, niewielkim obszarze dżungli. Nowy gatunek został opisany na podstawie danych morfologicznych, morfometrycznych, nagrań głosów godowych, cech kijanek oraz analizy genetycznej. Wszystkie zastosowane metody potwierdziły, że jest to nowy gatunek. Kolorowe żaby i zatrute strzały Drzewołazowate, do których należy mała piękność, to fascynująca rodzina płazów bezogoniastych. Są jednymi z najbardziej kolorowych zwierząt lądowych. Większość z nich nie przekracza półtora centymetra długości, a jednak są zwierzątkami bardzo niebezpiecznymi. Intensywne odcienie żółci, czerwieni, błękitu i…

journal.pone.0321748.g003x-a306997.jpg
width: 2764
height: 2306

Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
type: item
date: 2025-04-08T09:19:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: drzewa
subject: górnictwo
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Dzięki badaniu zawartości rtęci w drzewach, możliwe jest wskazanie miejsc, w których prowadzone jest nielegalne wydobycie złota w Amazonii. Tym samym dzika przyroda może „szpiegować” górników.
encoded: Spis treści: Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Lasy południowoamerykańskiej Amazonii były przez dekady miejscem wydobycia złota. Teraz robi się to na mniejszą skalę i często w sposób nielegalny. Co gorsza, w tym celu wykorzystuje się rtęć, której emisje są szkodliwe dla zdrowia. Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Rtęć jest używana w procesie rzemieślniczego i małoskalowego wydobycia złota. Górnicy dodają rtęć do wydobytej gleby i osadów zawierających złoto, co prowadzi do formowania się amalgamatu. Amalgamat to stop rtęci z innymi metalami, w tym przypadku ze złotem. Ten amalgamat można następnie łatwo oddzielić od reszty materiału. Po odzyskaniu amalgamatu rtęć jest wypalana, co pozwala na odzyskanie złota. Ale jednocześnie uwalnia rtęć w postaci gazu do atmosfery. Niestety, rtęć jest szkodliwym pierwiastkiem. Może powodować upośledzenie neurologiczne, sercowo-naczyniowe i behawioralne u ludzi. Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Międzynarodowy zespół naukowców zbadał słoje drzew gatunków rodzimych dla peruwiańskiej Amazonii. Chciał ustalić, czy drzewa mogłyby posłużyć do pokazania w przybliżeniu, gdzie i kiedy uwolniono rtęć do atmosfery. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Environmental Science”. Okazało się, że słoje powszechnie występujących dzikich figowców (Ficus insipida) mogą być używane jako biomonitory do wykrywania rtęci pochodzącej z rzemieślniczego wydobycia złota. Próbki rdzeni drzew pobrano w dwóch miejscach oddalonych od miejsc prowadzonej działalności górniczej i trzech miejscach w promieniu pięciu kilometrów od miast górniczych, w których często spala się amalgamaty. Stężenia rtęci w słojach drzew były najwyższe w dwóch miejscach poboru próbek zlokalizowanych w pobliżu działalności górniczej. Oznacza to – zdaniem badaczy – że drzewa można wykorzystywać jako tanie i skuteczne narzędzie do badania emisji rtęci do atmosfery w strefie neotropikalnej, czyli w Ameryce …

szpiedzy-9aee860.png
width: 900
height: 600

Mózgi rdzennych mieszkańców Amazonii starzeją się wolniej. Naukowcy poznali ich sekret
type: item
date: 2025-03-17T07:54:04.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: amazonia
subject: diety
subject: medycyna
subject: mózg
subject: plemiona
subject: serce
subject: Zdrowie
description: Południowoamerykański lud Tsimane ma najzdrowsze serca na świecie. Badania pokazują, że w równie dobrej kondycji są mózgi tych ludzi. Z czego to wynika?
encoded: W tym artykule: Lud Tsimane ma najzdrowsze serca na świecie Mózgi członków amazońskiego plemienia starzeją się znacznie wolniej niż nasze Kluczem do zdrowia serca i mózgu jest dieta plemienia Tsimane Dieta sirtuinowa może sprzyjać długowieczności i zdrowiu Naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii przebadali stan zdrowia rdzennych mieszkańców Amazonii – ludu Tsimane. To plemię, które zamieszkuje tereny Boliwii. Jego członkowie żyją spokojnie, bez większego stresu, w izolacji od współczesnego świata. Uprawiają rolę metodami tradycyjnymi, zajmują się zbieractwem i rybołówstwem. Lud Tsimane ma najzdrowsze serca na świecie Niewykluczone, że to właśnie dieta i styl życia związane są bezpośrednio z ich wyjątkowo dobrym stanem zdrowia. Już w 2017 r. na łamach renomowanego czasopisma naukowego „The Lancet” opublikowano badania, z których wynika, że Tsimane praktycznie nie zapadają na schorzenia układu krążenia. Ich serca są jednymi z najzdrowszych na świecie. Jak to możliwe skoro mieszkańcy Amazonii praktycznie nie mają żadnego dostępu do współczesnej opieki medycznej? Wszystko wskazuje na to, że kluczową rolę odgrywa tu styl życia. Kluczowa jest zwłaszcza dieta Tsimane. Mózgi członków amazońskiego plemienia starzeją się znacznie wolniej niż nasze Jakiś czas temu badacze z Kalifornii postanowili sprawdzić, w jakim stanie są mózgi członków plemienia Tsimane. Za pomocą tomografii komputerowej przebadali ponad 700 osób w grupie wiekowej 40–95 lat. Następnie porównali ich skany mózgu z tymi od osób, które żyją w krajach wysoko uprzemysłowionych. Mimo trudności logistycznych związanych z wykonaniem tomografii u mieszkańców Amazonii badanie udało się przeprowadzić. Okazało się, że u ludu Tsimane mózg starzeje się o 70 procent wolniej niż u ludzi, którzy żyją w krajach zachodnich. Co ciekawe, dzieje się tak mimo wysokiego poziomu tzw. markerów stanu zapalnego u Tsimane. W populacji zachodniej wskaźnik ten jest powiązany z przewlekłymi stanami zapalnymi, a także z ubytkami tka…

Tsimane-816edf7.jpg
width: 584
height: 425

Dorosłe samce amazońskich delfinów oddają mocz w powietrzu. Czy to tylko popisy?
type: item
date: 2025-03-04T08:01:41.000Z
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: delfiny
subject: rzeki
description: Oddawanie moczu przez delfiny amazońskie jest bardziej powszechne, niż do tej pory sądzono. W nowym badaniu obserwowano te zwierzęta przez ponad 200 godzin. Zaobserwowano, że samce sikały w powietrzu 36 razy. Jaka jest przyczyna takich popisów?
encoded: Spis treści: Zabawy delfinów z moczem Funkcje moczu w królestwie zwierząt Komunikacja chemiczna poprzez mocz u amazońskich delfinów Na ratunek inii amazońskiej Delfin leniwie przewraca się na plecy, wystawia penisa z wody i wystrzeliwuje w powietrze entuzjastyczny strumień moczu. Strumień rozchodzi się po niebie niczym żółta tęcza. Zabawy delfinów z moczem To dziwaczne zachowanie – nazywane przez ekspertów „oddawaniem moczu z powietrza” – zaobserwowano u delfinów amazońskich (Inia geoffrensis), znanych również jako inie amazońskie. Jest to praktyka, która zarówno szokuje, jak i dezorientuje naukowców. Claryana Araújo-Wang, badaczka z Botos do Cerrado Research Project w Brazylii i CetAsia Research Group w Kanadzie i jej koledzy opublikowali niedawno badanie na temat tego osobliwego zjawiska. Obserwowali delfiny przez 218,9 godziny i zaobserwowali, jak samce 36 razy tryskały moczem w powietrze. – Osobnik zaczyna powoli odwracać się brzuchem do góry, odsłaniać penisa i oddawać mocz. Kiedy inny samiec jest obecny, czasami goni strumień moczu swoim pyskiem – wyjaśnia Claryana Araújo-Wang. Jason Bruck, profesor nadzwyczajny na Stephen F. Austin State University, który nie był zaangażowany w badanie, zna to zjawisko. Bruck, ekspert w dziedzinie delfinów, od lat prowadzi wykłady, które zawierają slajd z obrazem delfina rzecznego uczestniczącego w tej praktyce. Zdaniem Brucka istnieją solidne fundamenty do badania tego typu zjawiska, bo nie są to pojedyncze wybryki tych zwierząt. Funkcje moczu w królestwie zwierząt Wiele zwierząt nie tylko pozbywa się moczu ze swojego organizmu. Lwy, tygrysy i niedźwiedzie, a także wilki, kojoty i myszy używają moczu do oznaczania swojego terytorium. Samice raków, homarów i jeżozwierzy dają samcom znać, że są gotowe do zabawy poprzez sikanie, a samce tilapii używają go, aby udowodnić swoją sprawność seksualną. Małpy nawet kąpią się w moczu w nadziei, że jego zapach przyciągnie partnera. Podczas gdy większość zwierząt jest w stanie wykryć zap…

delfin-amazonski-7cd2ef2.jpg
width: 1000
height: 562

Ślady po zaawansowanym rolnictwie w Amazonii. Archeolodzy zaskoczeni
type: item
date: 2025-01-30T13:03:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: boliwia
subject: rolnictwo
description: Bardzo wydajny system pól, na których uprawiano na masową skalę kukurydzę, odkryli archeolodzy w Amazonii w Ameryce Południowej. Setki lat temu tworzyły go liczne kanały, groble i stawy. Naukowcy się tego nie spodziewali.
encoded: Spis treści: Zaawansowany system uprawy kukurydzy Nie tylko melioracja. System na każdą porę Zagadkowa społeczność Casarebe Bez kukurydzy nie byłoby wielkich cywilizacji Ameryki Środkowej i Południowej. To zboże odegrało kluczową rolę w ich rozwoju. Trwają jednak dyskusje na temat tego, kiedy tę roślinę zaczęto uprawiać na masową skalę. Zaawansowany system uprawy kukurydzy Swoje trzy grosze w kwestii upraw kukurydzy w Ameryce Południowej przed przybyciem Europejczyków dorzucił międzynarodowy zespół naukowców m.in. z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie i Uniwersytetów w Exeter, Nottingham, Oksfordzie, Reading i Southampton (Wielka Brytania). Wnioski opublikowali na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature”. Badacze przyjrzeli się temu, w jaki sposób zdobywali pożywienie przedstawiciele społeczności Casarabe z równin Llanos de Moxos w dzisiejszej Boliwii. Wnioski wyciągnięte na podstawie szerokie zakrojonych badań są dla badaczy dość zaskakujące: ta prekolumbijska społeczność Amazonii opracowała wyrafinowany system inżynierii rolniczej. Odkrycie to zaprzecza wcześniejszym teoriom, które odrzucały możliwość intensywnego rolnictwa monokulturowego w regionie. Nie tylko melioracja. System na każdą porę Region zamieszkany przez lud Casarabe między 500 a 1400 r. n.e. był tropikalną, równinną sawanną. To obszar ok. 4500 km kw., czyli miej więcej tyle, ile mają polskie Kujawy. Równina Llanos de Moxos charakteryzowała się intensywnymi porami deszczowymi i powodziami, a także bardzo suchymi okresami. Uprawa roli nie była tam łatwa. Dlatego niezbędne było stworzenie odpowiednich warunków pod wysianie kukurydzy. Zespół naukowców pod kierunkiem archeologa środowiskowego dr. Umberto Lombardo z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie zlokalizował w terenie unikatową infrastrukturę rolniczą. Taki typ nie był znany do tej pory z żadnej innego miejsca na świecie. System ten umożliwiał odprowadzanie nadmiaru wody z zalanych pól w porze deszczowej oraz doprowadzenie wody – …

kukurydza-bca03bb.png
width: 1055
height: 587

Znaleziono czaszkę gigantycznego prehistorycznego delfina. Został nazwany na cześć mitycznego ludu
type: item
date: 2024-03-21T15:59:15.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: delfiny
subject: drapieżniki
subject: paleontologia
subject: rzeka amazonka
subject: Wolny czas
description: W dorzeczu Amazonki odkryto skamieniałość należącą do nieznanego gatunku prehistorycznego delfina. Jego nazwa upamiętnia legendy o wodnych ludziach Yacuruna.
encoded: W tym artykule: Gdzie żył prehistoryczny delfin? Słabowidzący drapieżnik Wodni ludzie Amazonii Legendy o ludzie Yacuruna W 2018 r. Aldo Benites-Palomino – odkrywca gigantycznego prehistorycznego delfina – był jeszcze studentem. Brał udział w wyprawie naukowej, podczas której grupa badaczy wędrowała wzdłuż rzeki Napo. W czasie ekspedycji pokonano 300 km i znaleziono kilka wartościowych skamieniałości. Jednak prawdziwy skarb został znaleziony dopiero po trzech tygodniach, na samym końcu wyprawy. Benites-Palomino wędrował wraz z kolegą brzegiem rzeki. Nagle zauważył coś nietypowego. Była to wystająca z rzecznego brzegu ogromna czaszka. – Gdy tylko ją dostrzegłem, zobaczyłem zębodoły – opowiada „Guardianowi” paleontolog. – Krzyknąłem: To jest delfin! Gdzie żył prehistoryczny delfin? Szybko okazało się, że znalezisko nie ma nic wspólnego ze współczesnymi delfinami rzecznymi występującymi w dorzeczu Amazonki. – Odkryliśmy, że najbliżsi współcześni krewni tego zwierzęcia żyją w Azji południowo-wschodniej – mówi Aldo Benites-Palomino. Dzisiaj naukowiec jest doktorantem Uniwersytetu Zuryskiego i głównym autorem pracy o wymarłym delfinie opublikowanej w czasopiśmie „Scientific Advances”. Odkryta przez niego skamieniałość ma aż 16 mln lat. Dorzecze Amazonki wyglądało wówczas zupełnie inaczej niż obecnie. Równiny pokrywał ogromny system jezior i bagien nazywany Pebas. Obejmował dzisiejsze Peru, Kolumbię, Ekwador, Boliwię, Peru i Brazylię. Niektóre z tamtych akwenów były przeogromne. Czaszka wymarłego delfina została znaleziona na terenie dawnego jeziora. – Było ono szaleńczo wielkie – opowiada Benites-Palomino. – Prawie jak mały ocean w samym środku dżungli. Słabowidzący drapieżnik Na podstawie wielkości czaszki paleontolodzy ustalili, że delfin miał ponad 3 metry długości. Jego oczodoły były nieduże, zwierzę miało za to potężne zęby. Można z tego wnioskować, że delfin był słabowidzącym drapieżnikiem. W jaki sposób polował na swoje ofiary, ryby? Zgrubienia na czaszce wskazują, …

pebanista-yacuruna-f9b29d3.png
width: 1200
height: 630

Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości
type: item
date: 2024-03-14T12:00:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: gady
subject: paleontologia
subject: Wolny czas
subject: żółwie
subject: zwierzęta
description: Naukowcy odkryli nowy gatunek potężnego żółwia sprzed kilkunastu tysięcy lat. Został nazwany po jednym z bohaterów prozy Stephena Kinga.
encoded: W tym artykule: Kiedy żył gigant z plejstocenu Największe wymarłe żółwie Skąd się wzięła nazwa wymarłego żółwia Świat plejstocenu był całkowicie różny od dzisiejszego. Ziemię zamieszkiwały wówczas zwierzęta ogromnych rozmiarów. Najbardziej znane z tych olbrzymów to mamuty, nosorożce włochate, lwy workowate czy tygrysy szablozębne. Dzisiaj możemy oglądać je tylko w muzeach historii naturalnej. To pozwala uzmysłowić sobie, z jak niezwykłymi stworzeniami dzielili Ziemię nasi przodkowie. Te potężne zwierzęta zaczęły wymierać w późnym plejstocenie, czyli kilkanaście tysięcy lat temu. Ludzie rozprzestrzenili się już wówczas po kuli ziemskiej. Zasiedlili też Amazonię. Ci, którzy mieszkali w wilgotnych lasach dzisiejszej Brazylii, mogli natykać się na jeszcze jedno gigantyczne stworzenie. Był to słodkowodny żółw, którego skorupa miała prawie dwa metry długości. Szczątki nieznanego dotąd giganta opisali naukowcy z Uniwersytetu w Tybindze w czasopiśmie "Biology Letters". Nowy gatunek gada został nazwany Peltocephalus maturin. Kiedy żył gigant z plejstocenu Jak ustalili badacze, żółw żył w dzisiejszej Amazonii między 40 tys. a 9 tys. lat temu. Do naszych czasów przetrwała część jego dolnej szczęki. Znaleźli ją poszukiwacze złota pracujący w kamieniołomie Taquaras w brazylijskim Porto Velho. Analiza szczątków pozwoliła określić, kiedy żył gigant, a także jakie miał rozmiary. Jedno i drugie okazało się niespodzianką. Peltocephalus maturin dorastał do ok. 180 cm. Dzisiejsze żółwie słodkowodne są od niego znacznie mniejsze. Żyjący w południowowschodniej Azji żółw Chitra chitra ma karapaks – czyli wypukłą część skorupy – długości półtora metra. Nieco mniejszy od niego jest arrau (Podocnemis expansa). Ten rzeczny żółw, zamieszkujący Orinoko, Amazonkę i ich rozlewiska, może mieć około metra długości. Największe wymarłe żółwie Dwumetrowy żółw, który żył stosunkowo niedawno, to dla naukowców zagadka. Żółwie mogą być potężne, jednak dotyczy to głównie gatunków morskich. Dwa lata temu od…

gigant-z-plejstocenu-znaleziono-skamienialosc-slodkowodnego-zolwia-ktory-mial-prawie-2-metry-dlugosci-41b9cb4.jpg
width: 2880
height: 1440

Wysychająca Amazonka odsłoniła ponad 100 skalnych rzeźb. Mają nawet 2000 lat
type: item
date: 2023-10-30T15:02:58.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzeka amazonka
subject: Wolny czas
description: Tak dotkliwej suszy w Amazonii nie było od 120 lat. Jeden z dopływów Amazonki wysechł tak bardzo, że odsłonił ryty skalne sprzed 2000 lat. Rzeźby przedstawiają ludzkie twarze, zwierzęta i geometryczne figury.
encoded: W tym artykule: Susza odsłoniła wyjątkowe ryty skalne Ryty mogą mieć nawet 2000 lat Artystyczne zdolności dawnych kultur Brazylijska Amazonia zmaga się z największą od lat suszą. W niektórych regionach woda na rzece osiągnęła poziom poniżej 14 metrów. Tak źle nie było od 1902 roku. Amazonka i jej dopływy wysychają, temperatura wody jest niezwykle wysoka. Eksperci ostrzegają – to zagrożenie życia setek tysięcy ludzi oraz wielkie niebezpieczeństwo dla ekosystemu lasów deszczowych. Susza odsłoniła wyjątkowe ryty skalne Problemy Amazonii dodatkowo pogłębiają brak deszczu, który jest konsekwencją zjawiska pogodowego El Niño oraz ocieplenie na północnym Atlantyku w związku z kryzysem klimatycznym. Susza w Brazylii okazała się jednak pomocna w badaniach archeologicznych. Po ekstremalnym wysychaniu Rio Negro, największego lewego odpływu Amazonki, badacze zauważyli wyjątkowe rzeźby skalne. Tak zwane petroglify zostały wyrzeźbione przez ludzi nawet 2000 lat temu. Ryty znajdowały się nieopodal miasta Manaus, największego miasta Amazonii w Regionie Północnym. Petroglify badał archeolog Carlos Augusto da Silva z Federalnego Uniwersytetu Amazonas. Potwierdził, że wyrzeźbione w skałach ryty przedstawiają ludzi, zwierzęta i kształty geometryczne, m.in. kwadraty i koła. – Archeolodzy dostrzegli ślady tych tajemniczych rzeźb już 18 lat temu – powiedział badacz. Gdy w 2005 roku susza nawiedziła brazylijską Amazonię, naukowcy zauważyli, że pod wodą znajdują się niezidentyfikowane obiekty. Ryty mogą mieć nawet 2000 lat Dopiero susza z 2010 roku sprawiła, że badacze mogli lepiej przyjrzeć się rytom. Petroglify zostały wówczas oficjalnie zarejestrowane przez brazylijski National Historical and Artistic Heritage Institute (IPHAN). Jednak tegoroczna susza jest znacznie poważniejsza i odsłoniła rzeźby, których nigdy wcześniej nie widziano. Rośliny Amazonii – odkryj co stanowi florę dżungli amazońskiej Amazonia – zielone płuca Ziemi – to najbardziej zróżnicowany gatunkowo biom na naszej plane…

ryty-skalne-54217db.jpg
width: 768
height: 333

Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii
type: item
date: 2023-10-05T18:00:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: amazonia
subject: archeologia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: puszcza amazońska
subject: Wolny czas
description: Geoglify, czyli olbrzymie znaki widoczne tylko z lotu ptaka, świątynie, stawy i inne wodne instalacje. Z najnowszych badań naukowców wynika, że ponad 10 tys. stanowisk archeologicznych czeka na swoich odkrywców w Amazonii w Ameryce Południowej.
encoded: W tym artykule: LiDAR, czyli laserem w poszukiwaniu zabytków Laser wykrył nieznane stanowiska archeologiczne Sztuczna inteligencja i modelowanie na pomoc archeologii Amazonia jest regionem o powierzchni ponad 6 mln km2 w północnej części Ameryki Południowej, między Andami a Oceanem Atlantyckim. Słynie z olbrzymich obszarów lasów równikowych i mieszanych. Amazonia zajmuje część Brazylii, Boliwii, Peru, Ekwadoru, Kolumbii i Wenezueli. Z uwagi na to, że Amazonia porośnięta jest gęstą roślinnością, obszar ten jest słabo rozpoznany przez archeologów. W ostatnich latach pomocna jest zaawansowana technologia. LiDAR, czyli laserem w poszukiwaniu zabytków Międzynarodowy zespół naukowców postanowił odpowiedzieć na pytanie, ile jeszcze można spodziewać się nieodkrytych stanowisk archeologicznych na terenie Amazonii. Ludzie mieszkają w Ameryce Południowej od 12 tys. lat, dlatego z pewnością pozostawili po sobie ślady po swojej działalności. Swoje wnioski badacze opublikowali w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. W tym celu wykorzystali metodę teledetekcyjną. Było nią lotnicze skanowanie laserowe (ALS). Technika ta umożliwia precyzyjne poznanie ukształtowanie terenu dzięki urządzeniu LiDAR podczepionemu do samolotu. Co ważne w przypadku Amazonii, która jest gęsto porośnięta drzewami, system ten umożliwia odfiltrowanie pokrywy roślinnej. W ten sposób archeolodzy uzyskują dostęp do planu ukształtowania terenu skrytego pod spodem. Dodatkowo ALS jest w stanie wychwycić nawet niewielkie różnice w wysokości i w ten sposób pomóc w zlokalizowaniu nawet bardzo zniszczonych struktur wykonanych ręką człowieka. W tym starożytnych domostw, grobowców lub większych struktur – na przykład pozostałości po stawach. Metodę tę z powodzeniem stosowano już w Ameryce Południowej i w innych częściach świata, również w Polsce. Laser wykrył nieznane stanowiska archeologiczne Naukowcy zeskanowali laserowo z lotu ptaka tylko niewielki skrawek Amazonii – nieco ponad 5 tys. km2. Dane z badania LiDAR-…

nawet-ponad-10-tys-nieznanych-stanowisk-archeologicznych-czeka-na-odkrycie-w-amazonii-fot-hans-ter-steege-diego-lourenco-gurgel-b213ed1.png
width: 1200
height: 630

Nie tylko Amazonia ginie. Tracimy coraz więcej lasów na całym świecie, także przez górnictwo
type: item
date: 2022-09-15T10:39:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: indonezja
subject: lasy
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Nowe badania wykazały, że górnictwo ma bardzo duży wpływ na wycinkę lasów. Naukowcy ostrzegają, że ta dziedzina przemysłu w pośredni sposób zagraża bioróżnorodności i ekosystemom w niektórych regionach świata.
encoded: W tym artykule: W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Potrzebna jest zmiana kursu polityki przemysłowej Ostatnie badania w większości skupiały się na problemie Amazonii. I słusznie, ponieważ od lat trwa tam największa w historii wycinka drzew. Zaledwie kilka dni temu naukowcy informowali o tym, że „płuca Ziemi” znalazły się w punkcie krytycznym, a znaczna ich część już nigdy się nie zregeneruje. Eksperci jasno podkreślają: „na wielu obszarach lasy amazońskie zamieniają się w sawannę”. Okazuje się jednak, że problem wylesiania jest znacznie szerszy i dotyczy lasów również w innych częściach świata. W ciągu ostatnich lat wydobycie surowców przyczyniło się do znacznej wycinki lasów Zespół naukowców z Austrii, Australii i Wielkiej Brytanii przeprowadził ostatnio badania, które miały na celu zbadanie stanu lasów tropikalnych. Badacze zwrócili szczególną uwagę na obszary, na których odbywa się wydobycie surowców, m.in. węgla. Uczeni odkryli, że w latach 2000–2019 ok. 3262 km2 lasów tropikalnych zniknęło z powierzchni Ziemi. To obszar ponad dwa razy większy niż Puszcza Białowieska. Naukowcy w swojej pracy skupili się na 26 krajach. Na podstawie analizy zdjęć satelitarnych stwierdzili, że aż ok. 80% wycinki miało miejsce tylko w czterech państwach: Indonezji, Brazylii, Ghanie, Surinamie. Najgorsza sytuacja jest jednak w Indonezji. Kraj ten odpowiada za 58,2% wycinki drzew spowodowanej działalnością wydobywczą, a w szczególności górnictwem. Autorzy badania zwracają uwagę, że w ciągu ostatnich 20 lat globalna działalność wydobywcza rozwijała się w zatrważającym tempie. Obecnie kopalnie na całym świecie wydobywają dwa razy więcej surowców niż w roku 2000. Dlaczego wydobycie ma negatywny wpływ na ekosystemy? Ekspansja przemysłowa, popyt na surowce i bijące rekordy wydobycie ma bardzo duży wpływ na środowisko. Naukowcy podkreślają, że w regionach wydobywczych dochodzi do degradacji …

wycinka-drzew-b615615.jpg
width: 2121
height: 1414

Badania wykazały, że znaczna część Amazonii już nigdy się nie zregeneruje. Co czeka „płuca Ziemi”?
type: item
date: 2022-09-07T09:02:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: lasy
subject: lasy deszczowe
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Naukowcy odkryli, że zniszczenia dużej części obszarów Amazonii, które są spowodowane wylesianiem i wypalaniem, osiągnęły punkt krytyczny. Oznacza to, że te lasy mogą się już nigdy nie odbudować. Co teraz?
encoded: W tym artykule: 74% pierwotnych lasów Amazonii przetrwało wylesianie Bardzo zła sytuacja jest w większości krajów, gdzie rosną amazońskie lasy Największym zagrożeniem dla Amazonii jest rolnictwo i... populizm W 2021 roku na łamach National Geographic pisaliśmy o rekordowym poziomie wycinki lasów Amazonii w Brazylii, który od sierpnia 2020 do lipca 2021 osiągnął 22%. Oznacza to, że wycięto ok. 13 235 km2 lasów. Był to najwyższy współczynnik wylesiania od 2006 roku. Pierwsza połowa 2022 roku nie przyniosła żadnej poprawy. Co więcej – 6 miesięcy pokazało, że harwestery i piły nie zwalniały tempa. Od stycznia do czerwca wycięto kolejne 3988 km2 amazońskich lasów. Eksperci zgodnie wskazują winowajcę za te zbrodnie przeciwko przyrodzie. To Jair Bolsonaro, były wojskowy, prawicowy polityk i poprzedni prezydent Brazylii. 74% pierwotnych lasów Amazonii przetrwało wylesianie Międzynarodowy zespół naukowców we współpracy z koordynatorem rdzennych organizacji Amazonii (COICA, ang. Coordinator of Indigenous Organizations of the Amazon River Basin) przeprowadzili obszerne badania na temat skali zniszczeń lasów amazońskich w całym regionie. Wnioski badaczy są porażające. Puszcza znalazła się w punkcie krytycznym, a na wielu obszarach Amazonia zamienia się w sawannę. Amazonia ginie. Wylesianie postępuje najszybciej od 12 lat Utrata amazońskich lasów deszczowych w Brazylii osiągnęła najwyższy poziom od 2008 roku – informuje tamtejsza krajowa agencja kosmiczna INPE. W ciągu roku wycięto i wypalono powierzchnię... – Brazylia i Boliwia odpowiadają za 90% wylesiania i niszczenia Amazonii. W tych dwóch krajach już widać, że lasy zamieniają się w sawannę. Niestety, to już nie jest tylko czarny scenariusz na przyszłość. To rzeczywistość, która jest widoczna w wielu miejscach Ameryki Południowej – informują naukowcy. Bardzo zła sytuacja jest w większości krajów, gdzie rosną amazońskie lasy Uczeni dokładnie przeanalizowali sytuację dziewięciu państw, na obszarze których znajduje się Amazonia…

wycinka-amazonii-239e06c.jpg
width: 4000
height: 2656

Zmarł najsamotniejszy człowiek świata. Ostatni członek odizolowanego plemienia nie miał z nikim kontaktu od 26 lat
type: item
date: 2022-08-31T12:34:13.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: ludzie
subject: plemiona
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
description: Mężczyzna zwany „Człowiekiem z dziury” zmarł w Brazylii. Był jedynym mieszkańcem Rdzennego Terytorium Tanaru w stanie Rondonia. A także ostatnim członkiem plemienia, które zostało wymordowane, zanim ktokolwiek zdołał się czegokolwiek o nim dowiedzieć.
encoded: W tym artykule: Nieznane plemię Amazonii Najsamotniejszy człowiek przez 26 lat nie miał z nikim kontaktu Pomnik ludobójstwa Ciało zostało znalezione przed chatą z trzciny. Leżało w hamaku, przykryte piórami papug ara. Wokół nie było śladów przemocy. Mężczyzna znany jako „Człowiek z dziury” (ang. Man of the Hole) zmarł najprawdopodobniej z przyczyn naturalnych. Najwyraźniej spodziewał się, że umrze. Dlatego właśnie udekorował się kolorowymi piórami. Tak twierdzi Marcelo dos Santos, specjalista od rdzennych społeczności, cytowany przez BBC. – Czekał na śmierć – powiedział dos Santos. O tym, że „Człowiek z dziury” nie żyje, poinformował pracownik Funai. To brazylijska agencja rządowa, której zadaniem jest ochroną praw rdzennych mieszkańców Brazylii. Ciało zostało znalezione 23 sierpnia, około 40–50 dni po tym, jak umarł. I 26 lat po tym, jak miał ostatni kontakt z innym żywym człowiekiem. Dlatego uznaje się, że był to najsamotniejszy człowiek na świecie. Nieznane plemię Amazonii Mężczyzna był jedynym żyjącym członkiem nieznanej rdzennej społeczności Amazonii. Jego plemię zamieszkiwało teren w brazylijskim stanie Rondonia, graniczącym z Boliwią. Ziemie, które zajmowało, były bardzo żyzne. Stanowiły więc łakomy kąsek dla farmerów, posiadaczy rancz czy górników. Plemiona izolowane a wycinka Amazonii. Rdzennym ludom grozi śmierć Plemiona izolowane nie mogą czuć się bezpiecznie we własnym domu – dziewiczych lasach. W latach 70. poprzedniego wieku większość krajan „Człowieka z dziury” została brutalnie wymordowana. Na początku lat 90. żyło już tylko siedmiu przedstawicieli tego tajemniczego plemienia. W 1995 r. sześciu z nich zostało zabitych przez nielegalnych górników. Nikt nie poniósł za to nigdy żadnej kary. „Człowiek z dziury” pozostał sam. – Symbolizował zarówno straszliwą przemoc i okrucieństwo, jakiego doświadczyli rdzenni mieszkańcy całego świata w imię kolonizacji i zysku, jak również ich opór – mówi Fiona Watson z Survival International, międzynarodowej organizacj…

zmarl-najsamotniejszy-czlowiek-swiata-ostatni-czlonek-odizolowanego-plemienia-nie-mial-z-nikim-kontaktu-od-26-lat-fot-vincent-carelli-corumbiara-via-survival-international-youtube-0429fd5.jpg
width: 1024
height: 415

Rośliny Amazonii – odkryj co stanowi florę dżungli amazońskiej
type: item
date: 2022-08-15T07:00:00.000Z
creator: Artur Białek
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: dżungla
subject: Edukacja
subject: peru
subject: puszcza amazońska
subject: rośliny
description: Amazonia – zielone płuca Ziemi – to najbardziej zróżnicowany gatunkowo biom na naszej planecie. W granicach jej obszaru mieści się więcej niż połowa wszystkich lasów deszczowych, a oprócz tego występują tam także tropikalne łąki, siedliska wydmowe, bagna i lasy palmowe. To wszystko sprawia, że na obszarze Puszczy Amazońskiej trudno jest znaleźć obok siebie dwóch przedstawicieli flory, reprezentujących ten sam gatunek. Jakie drzewa rosną w Amazonii? Poniżej wymieniamy i opisujemy najciekawsze gatunki.
encoded: W tym artykule: Klimat w Amazonii Rośliny Amazonii – Bertholletia excelsa Victoria amazonica Rośliny Amazonii – Ceiba pentandra Rośliny Amazonii – Dinizia excelsa Rośliny Amazonii – Heliconia episcopalis Rośliny Amazonii – Orchis Hevea brasiliensis Chelyocarpus ulei Ananas comosus Czy wiesz, że obszar Amazonii jest ponad 20-krotnie większy niż terytorium Polski? Ten niezwykły biom, położony w dorzeczu najdłuższej rzeki świata, rozciąga się w granicach 9 państw: Brazylii, Ekwadoru, Boliwii, Peru, Gujany, Gujany Francuskiej, Surinamu, Kolumbii, Wenezueli. Amazonia zajmuje powierzchnię przekraczającą 7 mln. km2. Aż 5,5 mln. km2. Puszczy Amazońskiej pokrywa las deszczowy. Nie należy zatem dziwić się, że mówimy tu o najbardziej zróżnicowanym biologicznie obszarze na Ziemi. Na kilometr kwadratowy amazońskiego lasu przypada ok. 90 tys. ton żywej biomasy, na którą składają się tysiące gatunków roślin. Do tej pory naukowcy opisali ponad 400 tys. występujących tam gatunków, a nie ulega wątpliwości, że wiele wciąż jeszcze czeka na odkrycie. Klimat w Amazonii Tak duża różnorodność gatunkowa jest zasługą tamtejszego klimatu. W Puszczy Amazońskiej właściwie nie występują pory roku. Panuje tam wilgotny klimat równikowy, dla którego charakterystyczna jest wysoka suma opadów i taka sama średnia wartość rocznych temperatur. Opady atmosferyczne w Amazonii rozkładają się dość równomiernie w ciągu roku, a ich suma zamyka się w przedziale od 2000 do 4000 mm. Częstym zjawiskiem są deszcze zenitalne, czyli powstające w następstwie odparowania wody i skroplenia pary wodnej. Także temperatura, osiągająca średnią wartość 25-28 stopni Celsjusza, jest wyrównana w ujęciu rocznym. Lasy deszczowe Amazonii dzielą się na piętra. Najwyższe tworzą korony wysokich drzew, przerastające o ok. 10 m sklepienie lasu. Panuje tam dość specyficzny klimat (suchy i wietrzny), który jest determinowany przez silne nasłonecznienie. Niższe piętro tworzą zwarte korony niższych drzew, osiągających wysokość do 45 m. Na…

rosliny-amazonii-66bc1ea.jpeg
width: 2127
height: 1409

Czyja jest Amazonia? Recenzja filmu „Terytorium” w reż. Alexa Pritza
type: item
date: 2022-04-30T06:52:53.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: amazonia
subject: festiwale filmowe
subject: filmy
subject: filmy dokumentalne
subject: Kultura
subject: plemiona
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Dokumentalny thriller pokazuje losy plemienia Uru-eu-wau-wau, które każdego dnia musi walczyć o swoje życie i swoją ziemię. Film będzie można obejrzeć podczas tegorocznego festiwalu Millenium Docs Against Gravity, który rozpocznie się 13 maja.
encoded: W tym artykule: Dewastacja Amazonii to również zagrożenie dla rdzennych mieszkańców Czyje są amazońskie lasy? Wycinka w Amazonii jest największa od 2006 roku Film można obejrzeć podczas tegorocznego festiwalu Millenium Docs Against Gravity Ilekroć docierały do mnie niepokojące informacje na temat tego, co dzieje się w Amazonii, czułem, że moim dziennikarskim obowiązkiem jest poruszyć ten temat i nie pozostawać obojętnym. Rzecz dzieje się tam bezprecedensowa. W Brazylii trwa bowiem największa od 2006 roku wycinka drzew lasów amazońskich. To katastrofa dla naszej planety i ekosystemów. Często jednak zapomina się o tym, że jest to również dramat ludności rdzennej, która zamieszkuje to terytorium. Dewastacja Amazonii to również zagrożenie dla rdzennych mieszkańców Alex Pritz przez trzy lata z kamerą towarzyszył plemieniu Uru-eu-wau-wau. Uważnie obserwował ich życie, które jest nieustanną walką o przetrwanie. To walka z lokalnymi farmerami, którzy bezprawnie eksploatują rezerwat, w którym żyją, jak również z rządem Jaira Bolsonaro. Prezydent Brazylii, który wygrał wybory w 2018 roku, swoją postawą i poglądami niejako legitymizuje i wspiera nielegalną wycinkę drzew w brazylijskiej Amazonii. Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa Według najnowszych badań lasy deszczowe Amazonii są w coraz gorszym stanie i gwałtownie tracą zdolność do regeneracji. To wszystko przez zmiany klimatu i postępującą wycinkę drzew. Już pierwsze sekundy filmu nie pozostawiają złudzeń. To obraz dewastacji przyrody i katastrofy humanitarnej. Widzimy ciężkie maszyny, które jeżdżą po lesie oraz ludzi, którzy przygotowują piły mechaniczne, niczym broń, która za moment posłuży w walce z naturą. Po chwili czytamy, że „w latach 80. po raz pierwszy doszło do kontaktu brazylijskiego rządu z ludem Uru-eu-wau-wau. Od tamtego czasu ich populacja z tysięcy zmniejszyła się do mniej niż dwustu”. Czyje są amazońskie lasy? Pritz stawia w swoim filmie elementarne pytanie. Czyja …

terytorium-833a171.jpeg
width: 1200
height: 675

Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa
type: item
date: 2022-03-09T09:46:06.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: brazylia
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: puszcza amazońska
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
subject: zmiany klimatyczne
description: Według najnowszych badań lasy deszczowe Amazonii są w coraz gorszym stanie i gwałtownie tracą zdolność do regeneracji. To wszystko przez zmiany klimatu i postępującą wycinkę drzew.
encoded: W tym artykule: Już ponad trzy czwarte lasów zaczęło tracić swoje zdolności regeneracji Najgorzej z lasami deszczowymi jest tam, gdzie jest człowiek Działania na rzecz ratowania lasów deszczowych potrzebne są tu i teraz W ostatnich latach wycinka w Amazonii nabrała historycznie niepokojącego tempa Najnowsze badania zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Nature Climate Change". Naukowcy ostrzegają, że wycinka, która trwa w Amazonii od lat, jak również zmiany klimatu i globalne ocieplenie doprowadziły lasy deszczowe do punktu krytycznego. Już ponad trzy czwarte lasów zaczęło tracić swoje zdolności regeneracji Badacze doszli do zatrważających wniosków. Od początku XXI wieku ponad 75% lasów deszczowych zaczęło tracić swoją odporność i zdolność do regeneracji. Naukowcy zaobserwowali, że najgorzej jest w regionach, w których częstotliwość opadów deszczu jest mniejsza oraz w częściach, w których działalność człowieka jest bardziej odczuwalna. Uczeni alarmują, że wkrótce Amazonia może zamienić się w sawannę. Trwa największa wycinka drzew w brazylijskiej Amazonii W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy poziom wycinki Amazonii w Brazylii osiągnął 22 procent. Tak źle nie było od 2006 roku. Autorzy przyznają, że wyniki ich badań są niezwykle niepokojące. Okazuje się, że katastrofa Amazonii, o której ekolodzy informują już od lat, może nastąpić dużo szybciej niż do tej pory sądzono. Naukowcy przeanalizowali dane satelitarne z ostatnich 25 lat. Po raz pierwszy w historii dokładnie zbadali współczynnik odporności lasów deszczowych na niebezpieczne zjawiska pogodowe, takie jak gwałtowne pożary i długotrwałe susze. Najgorzej z lasami deszczowymi jest tam, gdzie jest człowiek Tim Lenton, współautor badania z Uniwersytetu w Exeter napisał, że obszary, które zostały najbardziej dotknięte wycinką lub żywiołami utraciły swoją odporność aż o ok. 50%. – Najgorzej jest tam, gdzie widoczna jest działalność człowieka oraz w miejscach bardziej suchych – stwierdza Lenton. Amazońskie ptaki są …

pozar-w-amazonii-51addd4.jpeg
width: 3854
height: 2474

Podróż na koniec własnych ramion. Wędrujący szlakiem Amazonki Pete Casey jest już w Andach
type: item
date: 2022-01-02T09:56:39.000Z
creator: Michał Janowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: andy
subject: Travel
description: Jego dom jest tam, gdzie położy swój plecak. Bo w tym plecaku mieści się całe jego obecne życie. Właśnie minęło 6 lat, odkąd Pete Casey rozpoczął niezwykłą podróż, której celem jest trawers Ameryki Południowej, trasą wyznaczoną przez bieg Amazonki - od jej ujścia w Atlantyku w Brazylii do źródeł pod Nevado Mismi w Peru, a potem jeszcze wędrówka do wybrzeża Pacyfiku.
encoded: W tym artykule: Pete Casey i jego wymarzone Andy W Parku Jurajskim Kolejny lockdown Kamienie i charytatywny podarunek Podróż niezwykła, bo Brytyjczyk założył sobie, że każdy jej kilometr pokona wyłącznie własnymi siłami. Przeszedł już amazońską dżunglę, a też niejednokrotnie przepłynął Amazonkę wpław, gdy trzeba było dostać się na drugi brzeg. Napotkał niezliczone przeszkody, które spowodowały, że zaplanowana na dwa lata wyprawa trwa już trzy razy dłużej i jeszcze trochę potrwa. Ale wreszcie dotarł do górskiego etapu podróży, niezwykle trudnego i wymagającego. Od realizacji celu wyprawy dzieli go jeszcze 2 tysiące kilometrów, czyli prawie jedna czwarta całego dystansu. Pete Casey i jego wymarzone Andy Na swoim blogu Pete wspomina: Jako dziecko wypytywałem swojego tatę „Gdzie są Andy?” Mój ojciec, rodowity Cockney, lubił bawić się słowami, a jego ulubioną odpowiedzią było: „na końcu twoich ramion, synu”. To dość irytujące wyjaśnienie skłoniło mnie w końcu do udania się do lokalnej biblioteki, aby sprawdzić, gdzie te Andy są. I tam odkryłem…świat. Godzinami siedziałem nad Atlasem Świata, podekscytowany studiując magiczne strony, koncentrując się zwłaszcza na pięknych mapach topograficznych pasma Andów i dorzecza Amazonki. Przez lata wielokrotnie wracałem do tej książki. Wtedy jednak myśl o podróży w Andy nawet nie przyszła mi do głowy. Dla dziecka wychowującego się na osiedlu komunalnym na przedmieściach Londynu, Ameryka Południowa była równie odległa jak Mars. Słowa takie jak przygoda, eksploracja, wyprawa nie pojawiały się w naszych rozmowach. A jednak… Jednak jestem w Andach! To wspomnienie to taka trochę kwintesencja dotychczasowej podróży Pete’a. Przez 6 lat podróży przez Amazonię, Andy, w kierunku których zmierzał, wydawały się niemal tak samo niedostępne, jak w jego dziecięcych marzeniach. Wyprawa czasem przypomina rozwleczony serial telewizyjny – bohater pokonuje przeszkodę, rusza w drogę, by natychmiast trafić na inną przeszkodę, za którą mnożą się kolejne i …

podroz-na-koniec-wlasnych-ramion-wedrujacy-szlakiem-amazonki-pete-casey-jest-juz-w-andach-d4904bc.jpeg
width: 1231
height: 841

Zwierzęta lasów równikowych - które gatunki można tam spotkać?
type: item
date: 2021-12-30T02:20:05.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: zwierzęta
description: Zwierzęta lasów równikowych przedstawiają największe zróżnicowanie gatunkowe na naszej planecie. W tym niezwykle złożonym ekosystemie żyją przedstawiciele właściwie każdego rzędu, z których niemal każdy jest reprezentowany przez większą ilość gatunków niż w innych miejscach. Mało tego, naukowcy wciąż odkrywają nowe, nieznane dotąd zwierzęta. Z czego wynika tak duże zróżnicowanie gatunkowe na tych terenach? Jakie zwierzęta żyją w wilgotnych lasach równikowych? Zapraszamy na fascynującą wycieczkę po „zielonych płucach Ziemi".
encoded: W tym artykule: Zwierzęta lasów równikowych – Pawica atlas Szympans karłowaty (bonobo) Goryl nizinny Niedźwiedź malajski Jaguar Anakonda zielona Na świecie istnieją miejsca, gdzie ekstremalne warunki nie stwarzają dogodnego środowiska bytowego dla zwierząt. Ze względu na skrajne wahania temperatur, deficyt wody i naturalnych schronień, zwierzęta pustynne nie są zbyt licznie reprezentowane, podobnie zresztą jak zwierzęta Grenlandii, gdzie pokrywa lodowa stanowi nieodłączny element krajobrazu. Przeciwieństwem tych ekosystemów są wilgotne lasy równikowe, nazywane też lasami deszczowymi. W strefie równikowej nie występują pory roku, co oznacza, że przez cały czas panują tam zbliżone (niezwykle korzystne) warunki. Przyczyniło się to do rozwoju bujnej roślinności. Naukowcy są zdania, że w lasach deszczowych występuje 2/3 wszystkich gatunków roślin. Wszystko to tworzy idealne środowisko bytowe dla niezliczonych gatunków zwierząt, od bezkręgowców, przez ssaki i ptaki, po płazy i gady. Najciekawsze z nich opisujemy poniżej. Zwierzęta lasów równikowych – Pawica atlas Motyle zachwycają swoim pięknem, ale widok osobnika, którego rozpiętość skrzydeł sięga niemal 30 cm, może przestraszyć każdego, kto nie przywykł do widoku tak wielkich okazów. W wilgotnych lasach równikowych nie brakuje tak dużych osobników. Jednym z nich jest pawica atlas. To w zasadzie nocny motyl, czyli ćma. Występuje w tropikalnych i subtropikalnych lasach Azji. Charakteryzuje się pomarańczowo-brązowym ubarwieniem z bladożółtymi elementami. Ten kolor jest najbardziej wyeksponowany na zakończeniach przednich skrzydeł. W ich centralnej części można zauważyć szare plamy z ciemną obwódką (o kształcie trójkąta). U dorosłych osobników dochodzi do uwstecznienia narządów gębowych, w związku z czym nie mogą pobierać pokarmu. W czasie swojego krótkiego życia, odżywiają się zapasami, które zdołały zgromadzić jeszcze w stadium larwalnym. Szympans karłowaty (bonobo) Ten gatunek człekokształtnych jest najbliższy człowiekow…

zwierzeta-lasow-rownikowych-jakie-gatunki-mozna-tam-spotkac-6a08b81.jpeg
width: 2119
height: 1415