Uznano go za zmarłego na Mount Evereście. Alpinista cudem przeżył w strefie śmierci
Mount Everest, najwyższa góra świata, od dekad fascynuje odkrywców, lecz każdy, kto próbuje ją zdobyć, musi liczyć się z ryzykiem. Powyżej 8 tys. metrów rozciąga się tzw. „strefa śmierci”, czyli obszar, w którym tlen staje się luksusem, a siły opuszczają nawet najbardziej doświadczonych alpinistów. To właśnie tam wydarzył się cud, a człowiek uznany za martwego odzyskał przytomność.
Po kilku godzinach bezskutecznej reanimacji grupa alpinistów uznała, że nie jest już w stanie nic zrobić. Na wąskiej grani, ponad 8500 metrów nad poziomem morza, pozostawili swojego towarzysza przekonani, że zmarł. O jego śmierci poinformowano rodzinę, a wiadomość o tragedii zaczęła obiegać świat. Kilkanaście godzin później wydarzyło się jednak coś, czego nikt nie potrafił wyjaśnić – mężczyzna odzyskał świadomość i zaczął walczyć o życie. Na krawędzi życia i śmierci W maju 2006 roku australijski alpinista Lincoln Hall omal nie dołączył do tragicznej listy tych, którzy nie wrócili z Mount Everestu. Po udanym zdobyciu szczytu jego organizm odmówił posłuszeństwa podczas zejścia. Współtowarzysze przez wiele godzin walczyli o jego życie, ale gdy stracił przytomność i przestał reagować, uznali, że nie ma już nadziei. Na wysokości około 8500 metrów zostawili go na grani, przekonani, że zmarł. Następnego ranka, czyli 26 maja, rodzina Halla została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci. Jednak los napisał inny scenariusz. Kilkanaście godzin później 45-letni wówczas Dan Mazur, wspinający się z grupą alpinistów i szerpów, natknął się na siedzącego przy krawędzi grani mężczyznę. Hall, bez czapki i rękawiczek, z rozpiętym kombinezonem, wyglądał jak widmo. – Siedział tam po prostu z otwartymi ustami. Nie miał tlenu, czapki, gogli ani żadnego sprzętu. Myśleli, że nie żyje, więc zabrali jego rzeczy. Prawdopodobnie był bliski śmierci – wspominał Mazur w rozmowie z magazynem „People”. Dramatyczna akcja ratunkowa na Evereście Mazur i jego towarzysze początkowo nie dowierzali, że mężczyzna, którego spotkali w „strefie śmierci”, wciąż żyje. Lincoln Hall reagował na głosy, choć jego organizm był na granicy wyczerpania. Dla wspinaczy, którzy planowali wejście na szczyt, był to moment decyzji – kontynuować wspinaczkę czy ratować nieznajomego. – Jak można było po prostu przejść obok kogoś takiego? Siedział, podnosił ręce i mówił do nas. Gdybyśmy go zostawili, nie moglibyśmy z tym żyć – wspominał później Mazur. Hall był w stanie głębokiego wychłodzenia i cierpiał na halucynacje spowodowane niedotlenieniem mózgu. Uważał, że znajduje się na łodzi z Szerpami, z którymi odbywa spokojny rejs. Mazur i jego zespół natychmiast przystąpili do pomocy – podali mu tlen z zapasowej butli, batonik energetyczny i wodę. Każda czynność, nawet założenie rękawiczek czy zapięcie kurtki, wymagała od Halla ogromnego wysiłku i nieustannej motywacji ze strony ratowników. Jego dłonie były niemal całkowicie odmrożone, skóra przybrała żółtawy odcień, a ciało zdradzało objawy obrzęku mózgu. Dzięki oznaczeniom na jego ubraniu Mazur zdołał ustalić, z jakiej ekspedycji pochodził, i przekazał wiadomość do bazy, że Hall żyje. W tym czasie jego własna grupa zrezygnowała z dalszej wspinaczki, by uczestniczyć w akcji ratunkowej. – Straciliśmy cztery godziny i sporo tlenu, ale wiedzieliśmy, że nie ma innego wyjścia. Ta góra potrafi uświadomić, jak cienka jest granica między życiem a śmiercią – opowiadał Mazur. Z pomocą Mazura i Szerpów Hall został sprowadzony niżej, gdzie rozpoczęto walkę o jego życie. Lekarze później stwierdzili, że jego uratowanie było niemal niemożliwe, gdyż cierpiał na poważne odmrożenia i chorobę wysokościową, a jego organizm był skrajnie wyczerpany. Po ewakuacji do Katmandu przeszedł długą rekonwalescencję i wrócił do zdrowia, tracąc jedynie końcówki kilku palców. Finalnie zmarł 6 lat później na raka, który – jak ustalono – rozwinął się u niego w wyniku narażenia na azbest, gdy w młodości pomagał ojcu przy budowie domków letniskowych. Źródło: VT.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Korona Ziemi to wyzwanie dla najwytrwalszych. Podołało mu kilkuset podróżników
Korona Ziemi obejmuje najwyższe szczyty na wszystkich kontynentach. Przeciętnemu człowiekowi sprostanie wyzwaniu zdobycia ich wszystkich wydaje się niemożliwe do zrealizowania. A jednak nie brakuje zapaleńców, którzy tego dokonali lub którym wydaje się, że to zrobili. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że nie tylko kompletowanie wierzchołków, ale także dokładne określenie zakresu zadania przysparza ogromnych trudności. Dlaczego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak to się zaczęło? Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Zdobywcy Korony Ziemi Podróżnicy, wspinacze i ludzie ciekawi świata od zawsze szukali wyzwań, z którymi nie poradził sobie nikt lub którym sprostali tylko nieliczni. Dotrzeć szybciej, dotrzeć dalej, dotrzeć wyżej – niektórzy po prostu nie szukają dróg na skróty, a zamiast tego stawiają przed sobą maksymalne trudności. Jedną z największych prób dla takich niespokojnych duchów jest skompletowanie Korony Ziemi. Jak to się zaczęło? Ideę połączenia najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach we wspólną grupę gigantów do zdobycia przypisuje się Richardowi Bassowi, amerykańskiemu biznesmenowi. Faktem jest, że to on jako pierwszy postawił stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, ale twórcą samej koncepcji wyzwania jest ktoś inny. Pierwszy najprawdopodobniej był William Hackett. Pod koniec lat 40. XX wieku, amerykański wspinacz postawił przed sobą wyzwanie i konsekwentnie je realizował, ale tylko do czasu. Zdobył pięć z siedmiu szczytów. Niepowodzeniem zakończyła się próba zdobycia Mount Vinson, a na Mount Everest nigdy się nie wybrał. Powód? Prozaiczny – taka wyprawa znajdowała się poza jego zasięgiem finansowym. „Siedem Szczytów” Bassa Richard Bass miał do dyspozycji nieporównywalnie większe środki, a nie brakowało mu też zapału. To pierwsze było tak samo potrzebne, jak drugie. Nawet dziś, gdy zdobywanie najwyższych szczytów uległo komercjalizacji, skompletowanie Korony Ziemi dla wielu podróżników byłoby niemożliwe bez wsparcia sponsorów. Pięć dekad temu każda ekspedycja wiązała się z jeszcze większym wydatkiem. Bass przystąpił do realizacji swojego projektu w latach 80. Towarzyszył mu inny majętny biznesmen, Frank Wells. 1 stycznia 1983 roku dwaj pasjonaci gór zaczęli spełniać swoje marzenie. Do końca roku zapisali na swoim koncie sześć z siedmiu wierzchołków. Wtedy zatrzymał ich prawdziwy potwór – Everest. Pierwsze dwie próby zakończyły się niepowodzeniem. To zniechęciło Wellsa. Bass został sam „na placu boju”, ale nie zamierzał odpuszczać. Udało się za trzecim razem. 30 kwietnia 1985 roku skompletował siedem najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach. Czy jednak na pewno? Lista wymagała korekty? Jeszcze zanim Bass dokonał tego niewiarygodnego wyczynu pojawiły się głosy, że na liście pominął dwa istotne szczyty. Najgłośniej oponował Reinhold Messner. Włoski alpinista uznał, że najwyższy szczyt Australii – Góra Kościuszki – nie stanowi żadnego wyzwania. Stwierdził, że najmniejszy ze wszystkich kontynentów należy umownie połączyć z Oceanią i za najwyższy uznać Piramidę Carstensza, czyli szczyt Puncak Jaya. Wątpliwości wzbudziła także obecność na liście szczytu Elbrus jako najwyższego wierzchołka Europy. Powszechnie uznawana (ale jednak umowna) granica, oddzielająca Stary Kontynent i Azję, przebiega przez Kaukaz. Jeżeli więc pominie się różnice kulturowo-cywilizacyjne, które na tym obszarze zarysowują się już bardzo wyraźnie, należy uznać, że najwyższy w Europie jest właśnie Elbrus. W tym temacie Messner zgodził się z Bassem, ale wielu innych wspinaczy sprzeciwiło się temu. Przeciwnicy podkreślili, że szczyty Kaukazu mają więcej wspólnego z Azją niż z Europą. W ich opinii, Stary Kontynent powinien być reprezentowany przez Mont Blanc. Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Kto ma rację? Najwyraźniej trudno to rozstrzygnąć, bo istnieją dwie listy szczytów, składających się na Koronę Ziemi, Bassa i Messnera. Zatem Elbrus stanowi obowiązkowy punkt wyprawy, ale każdy zdobywca decyduje sam, czy postawi stopę na wierzchołku Góry Kościuszki, czy Piramidy Carstensza. Niektórzy zdobywcy decydują się na skompletowanie ośmiu, a nawet dziewięciu szczytów. Najpowszechniej realizowana jest jednak wersja Korony Ziemi według listy Messnera. Składają się na nią następujące góry: Mount Everest w Azji (8849 m n.p.m.), Aconcagua w Ameryce Południowej (6961 m n.p.m.), Denali w Ameryce Północnej (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro w Afryce (5895 m n.p.m.), Elbrus w Europie (5642 m n.p.m.), Mount Vinson na Antarktydzie (4892 m n.p.m.), Piramida Carstensza w Australii i Oceanii (4884 m n.p.m.). Zdobywcy Korony Ziemi Skompletowanie najwyższych szczytów na wszystkich kontynentach wymaga przygotowania kondycyjnego, sprzętowego i finansowego. Pozornie ta misja wydaje się niemal niemożliwa do zrealizowania. A jednak setkom poszukiwaczy przygód udało się tego dokonać. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Oficjalny globalny rejestr zdobywców nie istnieje, a dane z poszczególnych źródeł nieco różnią się od siebie. Strona 7summits.com, aktualizowana do sierpnia 2016 roku, wymienia 416 nazwisk. W nowszych zestawieniach jest mowa o ponad 500, choć można także natrafić na listę obejmującą ponad 700 zdobywców. Ci byli pierwszymi Jak już wspomnieliśmy, jako pierwszy siedem szczytów skompletował Richard Bass. Koronę Ziemi w wersji Messnera po raz pierwszy zdobył natomiast Pat Morrow w 1986 roku. Rok później jego wyczyn powtórzył sam Messner, ale jako pierwszy zrobił to w starym stylu, bez wspomagania tlenem. Pierwszą kobietą, która postawiła stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, była Junko Tabei. Pierwszy Polak, który zdobył Koronę Ziemi Na liście zdobywców gigantów świata nie brakuje także polskich nazwisk. Jako pierwszy podołał temu wyzwaniu Leszek Cichy, ten sam, który wraz z Krzysztofem Wielickim zapisał na swoim koncie pierwsze w historii himalaizmu zimowe wejście na Mount Everest. Pamiętne wejście odbyło się 17 lutego 1980 roku. W latach 90. XX wieku miał już na koncie cztery klejnoty z Korony Ziemi: Everest, Elbrus (a także Mont Blanc), Aconcaguę i Denali. W 1998 roku, wraz z Markiem Kamińskim, wszedł na Mount Vinson. Kolejne były Kilimandżaro i Góra Kościuszki. W 1999 roku dopiął listę, zdobywając Piramidę Carstensza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
102-latek zdobył najwyższy szczyt Japonii. Pobił rekord i przeszedł do historii
Nie poddał się zmęczeniu ani ograniczeniom wieku. Japoński senior przeszedł do historii światowej alpinistyki i udowodnił, że marzenia można spełniać nawet po setce, zdobywając legendarną górę Fudżi.
Media na całym świecie obiegła wiadomość o niezwykłym wyczynie 102-letniego Kokichiego Akuzawy. Japończyk ustanowił nowy rekord, zostając najstarszym człowiekiem, który zdobył szczyt Fudżi – najwyższej góry Japonii, wpisanej w 2013 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jego dokonanie trafiło do Księgi Rekordów Guinnessa. 102-latek zdobył Fudżi Jak podano, Kokichi Akuzawa rozpoczął wspinaczkę w towarzystwie swojej 70-letniej córki Motoe, wnuczki, jej męża oraz przyjaciół. Grupa spędziła na szlaku dwie noce, zanim 5 sierpnia podjęła ostateczne podejście na szczyt Fudżi, wznoszący się na 3776 metrów n.p.m. – Naprawdę miałem ochotę się poddać w połowie drogi. Dotarcie na szczyt było trudne, ale przyjaciele mnie wspierali i ostatecznie wszystko poszło dobrze. Udało mi się to osiągnąć dzięki pomocy tak wielu osób – przyznał Akuzawa w rozmowie z Associated Press. Do wyprawy przygotowywał się przez trzy miesiące. Codziennie wstawał o 5:00 rano, by odbywać godzinne marsze, a raz w tygodniu zdobywał jedną górę, najczęściej w prefekturze Nagano, położonej na zachód od rodzinnej Gunmy w środkowej Japonii. – Jestem pod wrażeniem, że tak dobrze mi poszło – wyznał, odpowiadając na pytania przekazywane przez 75-letnią córkę Yukiko, która powtarzała mu je do ucha z powodu problemów ze słuchem. Dodał też, że w jego wieku żadna góra nie jest oczywistością. – Lepiej wspinać się, póki jeszcze można – stwierdził. Co istotne, nie było to pierwsze rekordowe wejście Akuzawy na Fudżi. Już w wieku 96 lat został uznany za najstarszego człowieka, który zdobył najsłynniejszą górę Japonii. W kolejnych latach musiał zmierzyć się z problemami z sercem, półpaścem oraz kontuzją po upadku podczas wspinaczki, a mimo to wrócił na szlak. – Fudżi nie jest trudną górą, ale tym razem była trudniejsza niż sześć lat temu. Trudniejsza niż jakakolwiek inna góra wcześniej. Nigdy nie czułem się tak słaby. Nie odczuwałem bólu, ale wciąż zastanawiałem się, dlaczego jestem taki powolny, dlaczego brakuje mi wytrzymałości. Już dawno przekroczyłem swoje granice i tylko dzięki sile wszystkich innych udało mi się to osiągnąć – przyznał. Kim jest Kokichi Akuzawa? Kokichi Akuzawa mieszka w Maebashi, około 240 kilometrów na północny zachód od Tokio. W góry wyruszył po raz pierwszy 88 lat temu i od tamtej pory wracał tam wielokrotnie. Jak sam przyznał, choć magia zdobywania szczytów jest niepowtarzalna, to przede wszystkim ludzie sprawili, że nigdy nie porzucił pasji. – Wspinam się, bo to lubię. Łatwo w górach nawiązać przyjaźnie – podkreślił. Był zdolnym studentem i przez wiele lat pracował jako inżynier projektujący silniki, a później jako inseminator zwierząt gospodarskich. Jak wspomniała rodzina, wykonywał ten zawód aż do 85. roku życia. – Niezależnie od tego, czy lubiłeś się uczyć, czy nie, góry i tak dają radość. Inteligencja nie ma tam znaczenia – wszyscy są równi i razem idą naprzód – ocenił. Dawniej wspinał się samotnie, lecz z biegiem lat, wraz ze spadkiem sił, coraz bardziej polegał na wsparciu innych. Jego rekordowe wejście w ubiegłym miesiącu także było możliwe dzięki pomocy towarzyszy. Jednak odpowiadając, czy spróbuje ponownie zdobyć Fudżi, odparł: „Chciałbym wspinać się wiecznie, ale chyba już nie mogę”. Dziś Akuzawa poranki spędza jako wolontariusz w ośrodku opieki nad seniorami, a wolne chwile poświęca malarstwu w swoim domowym studiu. – Chcę namalować kilka scen ze szczytu Fudżi, miejsc, które niosą ze sobą szczególne wspomnienia, ponieważ to prawdopodobnie był mój ostatni raz na górze – podsumował. Źródła: Fox News, CNN, Associated Press Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kto pierwszy zdobył Mount Everest? Nowe odkrycie wstrząsnęło himalaistami
Sto lat temu Sandy Irvine wraz z George’em Mallorym zaginęli podczas wspinaczki na Mount Everest. Odkrycie dokonane właśnie przez zespół National Geographic daje wskazówki w kwestii jednej z największych nierozwiązanych zagadek wczesnej eksploracji najwyższej góry świata.
Spis treści: Analiza zagadkowego buta pod Everestem Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Kim był Sandy Irvine? Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Kiedy go zauważyli, nie mogli się pomylić: but wystawał ze stopionego lodu. Gdy podeszli bliżej, stwierdzili, że popękana skóra była stara i zużyta, a podeszwa ponabijana i ozdobiona stalowymi gwoździami, takimi, jakie stosowano w czasie minionej epoki wspinaczki. Analiza zagadkowego buta pod Everestem We wrześniu, na szerokiej przestrzeni lodowca Central Rongbuk, poniżej północnej ściany Mount Everestu, zespół dokumentalistów National Geographic, w skład którego wchodził fotograf i reżyser Jimmy Chin, wraz z filmowcami i wspinaczami Erichem Roepke i Markiem Fisherem, zbadał but dokładniej. Wewnątrz odkryli stopę, szczątki, które natychmiast rozpoznali jako należące do Andrew Comyn Irvine’a lub Sandy’ego, jak go nazywano, który zniknął 100 lat temu wraz ze słynnym wspinaczem George’em Mallorym. – Podniosłem skarpetę – mówi Chin, opisując ten moment – a tam czerwona etykieta z wyszytym napisem A.C. IRVINE. Chin mówi, że on i jego towarzysze zgodnie rozpoznali znaczenie tego momentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Skarpetka-nie-pozostawia-watpliwosci-co-do-jej-wlasciciela-6ccf3a3.png" width="606" height="815" alt="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk" title="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk." /> Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Irvine i Mallory byli ostatni raz widziani 8 czerwca 1924 roku, gdy próbowali zostać pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli najwyższy szczyt świata. Pytanie, czy zdobyli szczyt, jest największą zagadką wspinaczkową wszech czasów. Gdyby Irvine i Mallory odnieśli sukces, ich wyczyn miałby miejsce około 29 lat przed tym, jak Tenzing Norgay i Edmund Hillary ostatecznie zdobyli szczyt Everestu. Szczątki Mallory'ego odnaleziono w 1999 roku, podczas gdy miejsce, w którym znajdowały się zwłoki Irvine’a, pozostało nieznane. – To pierwszy prawdziwy dowód na to, gdzie skończył Sandy. Pojawiło się wiele teorii – mówi Chin o odkryciu. Ma nadzieję, że znalezisko pomoże wyjaśnić, co wydarzyło się na górze w 1924 roku i przyniesie pewne zamknięcie krewnym Irvine'a, którzy nadal czczą jego pamięć. – Kiedy ktoś znika i nie ma dowodów na to, co się z nim stało, może to być naprawdę trudne dla rodzin. A posiadanie ostatecznych informacji o tym, gdzie Sandy umarł, jest z pewnością [pomocne], a także dużą wskazówką dla społeczności wspinaczkowej, co się stało – dodaje Chin. Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Jednyą z pierwszych osób, do których Chin zadzwonił po dokonaniu odkrycia była 64-letnia prawnuczka Irvine’a, Julie Summers, która napisała biografię Irvinie w 2001 roku i przez lata broniła jego wkład w alpinizm. Summers przypuszcza, że szczątki zostały zmiecione z góry przez lawiny i zmiażdżone przez poruszający się lodowiec. Członkowie rodziny zgłosili się na ochotnika do udostępnienia próbek DNA do porównania ze szczątkami w celu potwierdzenia tożsamości szczątków Summers powiedział, że odkrycie to przywołało wspomnienia, gdy w 1999 roku pojawiły się wiadomości, że ciało Mallory'ego znalazł alpinista Conrad Anker, w ramach Mallory and Irvine Research Expedition, która starała się rozstrzygnąć kwestię, czy para rzeczywiście zdobyła szczyt. Badanie jego szczątków ujawniło rodzaj głębokich śladów liny, które mogą wskazywać na upadek, który został złapany przez linę owiniętą wokół jego talii – dowód, który zasugerował Ankerowi, że Mallory i Irvine byli połączeni liną w swoich ostatnich chwilach. Prawa noga Mallory’ego była poważnie złamana, a jego nieuszkodzona lewa noga była delikatnie ułożona nad złamaniem, co sugerowało, że nie zginął natychmiast po upadku. Jego ciemne gogle śnieżne były w kieszeni, co doprowadziło do spekulacji, że upadek mógł nastąpić wieczorem, gdy obaj schodzili. Zdjęcie jego żony, które Mallory planował zostawić na szczycie, nie było przy nim. Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Znalezienie szczątków Mallory'ego odpowiedziało na kilka pytań dotyczących losu obu mężczyzn, ale pozostawiło dwa ważne pytania bez odpowiedzi. Gdzie był Irvine? I czy para dotarła na szczyt? Irvine miał przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket Camera pożyczony przez członka wyprawy Howarda Somervella. Uważano, że niewywołany film w środku może zawierać jedyny rozstrzygający dowód ich sukcesu. W ten sposób poszukiwania ciała Irvine'a zyskały większe zainteresowanie – w niektórych kręgach na równi z poszukiwaniami Amelii Earhart czy Michaela Rockefellera. Jak mówi Chin, we wrześniu, kilka dni przed znalezieniem buta, zespół schodził z lodowca Central Rongbuk, kiedy znalazł inny artefakt, który wzbudził ich ciekawość. – Odkryliśmy butlę z tlenem oznaczoną datą 1933 – mówi. Dziewięć lat po zaginięciu Mallory'ego i Irvine'a, brytyjska wyprawa na Everest w 1933 roku była czwartą próbą zdobycia góry. Również zakończyła się niepowodzeniem, ale członkowie ekspedycji z 1933 roku znaleźli czekan należący do Sandy'ego Irvine’a wysoko na północno-wschodniej grani, choć znacznie poniżej miejsca, w którym znaleziono Mallory’ego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/ostatnia-fotografia-feralnej-ekspedycji-789536d.png" width="1357" height="816" alt="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" title="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" /> Odkrycie butli tlenowej z 1933 roku skłoniło China i jego kolegów z zespołu do refleksji. – Jeśli Sandy spadł z północnej ściany, jego szczątki lub ciało mogły znajdować się gdzieś w pobliżu – mówi Chin. Zaczęli spekulować, że jeśli pojemnik z tlenem spadł z góry, „prawdopodobnie spadł znacznie dalej niż ciało – tak jak pocisk”. Chin podejrzewał, że szczątki Irvine’a mogą być blisko. W następnych dniach Chin i jego zespół zaczęli iść okrężną drogą przez fałdy i szczeliny lodowca. – Tak naprawdę to Erich zauważył coś i powiedział: „Hej, co to jest?”. Był to but wyłaniający się z lodu. Myślę, że stopił się dosłownie tydzień przed tym, jak go znaleźliśmy – wspomina Chin. Kim był Sandy Irvine? W swojej książce o swoim wuju, Julie Summers opisuje Irvine'a jako „pięknego młodego mężczyznę, który zmarł w kwiecie wieku”. Rzeczywiście, w wieku 22 lat Irvine był najmłodszym członkiem wyprawy z 1924 roku – misji, która nastąpiła po dwóch wcześniejszych brytyjskich wspinaczkach, jednej w 1921 roku w celu rozpoznania możliwych tras wspinaczkowych, a drugiej w 1922 roku, która była pierwszą poważną próbę zdobycia szczytu. W tamtych czasach samo dotarcie na Everest wymagało miesiąca lub więcej. Liny były wykonane z naturalnych włókien, odzież wierzchnia składała się z wełny i gabardyny, a buty były skórzane – zakupione za pięć funtów i trzy szylingi od Jamesa J. Cartera, londyńskiego producenta butów. Irvine pochodził z rodziny z wyższej klasy średniej w Cheshire w Anglii; był przystojny i wysportowany, był gwiazdą wioślarstwa na Oxfordzie. Mimo to Irvine był często krytykowany za brak technicznego doświadczenia alpinistycznego przed znalezieniem się na górze w 1924 roku. Według doniesień prawdopodobnie cierpiał na zaburzenia uczenia się, takie jak dysleksja, które utrudniały mu czytanie, ale był uzdolniony mechanicznie i celował w matematyce i inżynierii. Kiedy dołączył do ekspedycji, został natychmiast wyznaczony do pełnienia funkcji oficera tlenowego i pomógł ulepszyć projekt butli tlenowych zespołu. Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Wczesnym rankiem 8 czerwca 1924 r. obaj mężczyźni wyruszyli na szczyt w warunkach, które Mallory opisał jako „idealną pogodę do pracy”. Tego popołudnia po raz ostatni dostrzegł ich kolega z zespołu Noela Odella, który doniósł, że zauważył dwie małe postacie w pobliżu Drugiego Stopnia podczas krótkiego rozstania chmur. Potem ślad po nich przepadł. Przez lata pojawiło się kilka teorii wyjaśniających, dlaczego Irvine nigdy nie został odnaleziony. Jedną z nich zaproponował Mark Synnott, pisarz, wspinacz i współpracownik National Geographic w swojej książce „The Third Pole: The Third Pole: Mystery, Obsession, and Death on Mount Everest” sugeruje, że chińscy wspinacze mogli znaleźć ciało i aparat dawno temu i zachować to w tajemnicy. Summers uważa, że odkrycie buta obala ten pomysł. Wcześniejsza teoria sugeruje, że chiński wspinacz w 1975 roku napotkał ciało ubrane w zabytkową odzież, tuż poniżej północno-wschodniej grani. Ta obserwacja stała się podstawą dla obszaru docelowego ekspedycji badawczej Mallory Irvine z 1999 roku. Członkowie tego zespołu, w tym Anker, spodziewali się, że jeśli znajdą ciało, będzie to ciało Irvine’a – co może następnie doprowadzić ich do Mallory’ego (lider wyprawy Eric Simonson pobrał próbkę DNA od jednego z krewnych Irvine’a, aby pomóc w identyfikacji). Szczątki Mallory’ego pochowano na stokach Mount Everestu. Kilka dni po tym, jak Chin i jego zespół znaleźli but, zauważyli, że dobierają się do niego kruki. W tym momencie, jak mówi, zapytał Chińsko-Tybetańskie Stowarzyszenie Alpinistyczne (CTMA), organ rządowy, który nadzoruje północną stronę Everestu, czy zespół może przenieść szczątki z góry. Chin zniósł but i stopę z Everestu w lodówce, a następnie przekazał je CTMA. Jego zespół pobrał również próbkę DNA, nad którą pracują z konsulatem brytyjskim w celu dalszej identyfikacji. Wątpliwości są niewielkie, bo na skarpecie w bucie znajduje się etykieta z nazwiskiem. Chin odmawia udzielenia szczegółów na temat tego, gdzie dokładnie znaleziono szczątki. Mówi, że chce zniechęcić łowców trofeów. Jest jednak przekonany, że w pobliżu znajduje się więcej artefaktów, a może nawet aparat. – To z pewnością zmniejsza obszar poszukiwań – uważa. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
Zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu – Jerzego Kukuczki. Unikatowa galeria
Unikatowe zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu, Jerzego Kukuczki wpisano na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Prezentujemy najciekawsze fotografie z tego zapomnianego zbioru.
W tym artykule: Archiwum Kukuczki na liście UNESCO Wartość kolekcji Kukuczki Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje [galeria fotografii w dolnej części strony] Jerzy Kukuczka (1948-1989) uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich himalaistów. Słynął z odwagi, niezwykłych umiejętności i determinacji. Jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wszystkie 14 głównych szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów. Archiwum Kukuczki na liście UNESCO W 2024 roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisanych zostało 17 obiektów. Wśród nich znalazła się spuścizna Jerzego Kukuczki w postaci jego dokumentacji fotograficznej z lat 1948-1989. – Złota Dekada Himalaizmu Polskiego, od połowy lat 70-tych do końca 80-tych XX wieku, to czas, w którym Polacy we wspinaczce wysokogórskiej definiowali światowe standardy. Wyznaczali nowe, najtrudniejsze drogi na ośmiotysięczniki oraz stali się prekursorami himalaizmu zimowego. Zbiór fotografii wysokogórskich Jerzego Kukuczki jest wyjątkowym świadectwem tej historii – czytamy w uzasadnieniu tej decyzji. Wartość kolekcji Kukuczki Fotografie Kukuczki z jego wypraw wysokogórskich są wyjątkowym świadectwem historii polskiego i światowego himalaizmu. To materiały archiwalne zebrane przez jego rodzinę. Kolekcja składa się z ponad 10 tysięcy zdjęć, które wykonano podczas wypraw w najwyższe góry świata w latach 70. i 80., czyli w czasach tzw. Złotej Dekady Himalaizmu Polskiego. Kolekcja archiwum to zasługa żony himalaisty, Cecylii Kukuczki. Jego drugą część stanowi Kolekcja Ryszarda Wareckiego. Aktualnie zbiorem opiekuje się Fundacja Wielki Człowiek. Jak przygotować się do wspinaczki wysokogórskiej? Radzi trener himalaistów Turystyka Górska, szczególnie uprawiana w górach wysokich, wymaga odpowiedniego zasobu umiejętności oraz wytrzymałości organizmu na długotrwały wysiłek, nierzadko trwający nawet kilkana.. Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje – Kukuczka często dokumentował przebieg wypraw, w których uczestniczył. Dzięki temu pozostawił po sobie bogate archiwum, które stanowi źródło wiedzy o Złotej Dekadzie Himalaizmu Polskiego. Jego fotografie zachwycają pięknymi kadrami, monumentalnymi ujęciami gór, czy zdjęciami akcji wspinaczkowej w ekstremalnych warunkach – podkreśla Wojciech Lemański z Fundacji Wielki Człowiek. Zbiór Kukuczki ciągle się powiększa. Jak wyjaśnia Lemański, w 2022 roku znajomi himalaisty odnaleźli w swoich archiwach fotografie, wykonane ręką Kukuczki. Postanowili przekazać je fundacji. To w sumie 2 tysiące zdjęć, stworzonych podczas różnych wypraw, w których brał udział Kukuczka. – Zdecydowana większość tych zdjęć nigdy wcześniej nie była w żaden sposób publikowana i dopiero dzięki naszej pracy ujrzały one światło dzienne, wzbogacając naszą wiedzę o historii Jerzego Kukuczki oraz polskiego himalaizmu – zaznacza Lemański. [galeria fotografii znajduje się poniżej] Źródła: Zbiory Społeczne, Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki. ###gallery-end###
Matterhorn budzi podziw i kontrowersje. Historia zdobycia tej góry jest tragiczna
Matterhorn (4478 m n.p.m.) uważany jest za najpiękniejszy szczyt świata. Warto przypomnieć niezwykłą historię jego zdobywania i kontrowersje, jakie budzi.
W tym artykule: Zdobycie Matterhornu Tragiczny finał wyprawy Kontrowersje wokół Matterhornu Millennium Docs Against Gravity 2024 Mało kto pamięta, że w XIX wieku pokonanie leżącego na granicy szwajcarsko-włoskiej Matterhornu było niedościgłym marzeniem wielu wspinaczy. Ten, kto wejdzie na szczyt jako pierwszy mógł być pewien sławy i szacunku współczesnych i potomnych. Wielkie ambicje w tym względzie mieli zwłaszcza Włosi. To oni ufundowali nagrodę dla przyszłego zwycięzcy w tym specyficznym wyścigu, oni też byli pewni wygranej. Zdobycie Matterhornu Ostatecznie na placu boju pozostało dwóch wspinaczy: pochodzący z Włoch Jean-Antoine Carrel i Brytyjczyk Edward Whymper. Zanim ruszyli do decydującej rozgrywki, ten pierwszy próbował pięciokrotnie, drugi był pod szczytem aż osiem razy. Każdy z nich zebrał ekipę złożoną z doświadczonych alpinistów. Whymper wspinał się granią Hornli, od strony północno-wschodniej, Carrel – od strony Włoch, czyli południowego zachodu. Wyprawa Whympera ruszyła 13 lipca 1865 roku. Po noclegu na wysokości 3350 m n.p.m., jeszcze przed świtem siódemka śmiałków poszła dalej. Wreszcie 14 lipca o godzinie 13:40 na szczycie zameldowali się Edward Whymper i jeden z członków jego ekipy, Francuz Michel Croz, na co dzień przewodnik alpejski. Co ciekawe, gdy Anglik zdjął bluzę i zawiesił na maszcie od namiotu, który wbili w śnieg, dostrzegli to kibice Carrela z okolicznych wiosek. Przekonani, że to ich idol zameldował się na szczycie, zaczęli wiwatować. Tymczasem zespół Włocha był jeszcze bardzo daleko od wierzchołka i początkowo nie zwrócił uwagi na zdobywców. Dopiero gdy ci zaczęli rzucać w ich stronę kamienie i kawałki skał, Włosi zatrzymali się i zrezygnowani zawrócili. Długo nie mogli uwierzyć, że Matterhorn jako pierwszy zdobył obcy, a więc człowiek urodzony poza Alpami. Tragiczny finał wyprawy Ale ten sukces Whypera nie był – niestety – końcem całej historii. Podczas zejścia ze szczytu poślizgnął się jeden z członków jego zespołu, Brytyjczyk Douglas Hadow. Zaczął spadać w przepaść, ciągnąc za sobą przywiązanych do niego liną towarzyszy. W najbardziej dramatycznym momencie akcji, lina pękła, w przepaść runęło czterech alpinistów: trzej Brytyjczycy i Francuz. Przeżyli, obok Whympera, dwaj Szwajcarzy – przewodnicy alpejscy z Zermattu: Peter Taugwalder – ojciec i Peter Taugwalder – syn. Po wypadku żądano nawet zakazania wspinaczki. Do dziś sprawa budzi emocje. Nie wyjaśniono, dlaczego podczas zejścia do asekuracji użyto najsłabszej, zapasowej liny. Prawdopodobnie mocniejsza lina zapobiegłaby tragedii. Według wersji Taugwaldera-ojca powodem była zbytnia ambicja Whympera. Jeszcze wchodząc na szczyt celowo przeciął najlepszą z lin, łączącą go z pozostałymi – tylko dlatego, by szybciej zameldować się na wierzchołku. Wtedy nikt sędziwemu Szwajcarowi nie uwierzył. Dziś ta teoria uważana jest za bardzo prawdopodobną. W Zermatt odbyła się nawet premiera sztuki „The Matterhorn Story”, poświęconej tej historii. I jest to raczej historia Taugwaldera niż Whympera. Kontrowersje wokół Matterhornu Matterhorn budzi emocje także dziś. Góra stała się „bohaterką” filmu dokumentalnego „Tajemnice Matterhornu” (Bergfahrt – Reise zu den Riesen) w reżyserii Dominique Margot. View oEmbed on the source website Po latach masowej turystyki w Alpach dochodzi do zmiany myślenia. W wielu obszarach letnie wycieczki wysokogórskie nie są już możliwe ze względu na ryzyko spadających skał. Góry się zmieniają, ale fascynacja nimi nie mija. W filmie widzimy kontrastujące ze sobą stanowiska, które zmuszają do redefinicji wartości, na których się wychowaliśmy. Wiele osób uważa góry za twory obdarzone świadomością. Luigi, jeden z bohaterów „Tajemnic Matterhornu” wierzy, że ostrzegają ludzi, zanim coś się wydarzy, na przykład wypuszczając kilka małych kamieni. Z kolei Claudio Landolt wspina się do wodospadu i jaskini. Ma przy sobie czuły mikrofon, którym nagrywa, jak kapie i szumi woda. Wychwytuje także fale dźwiękowe ze skał, które są poza zasięgiem ludzkiej percepcji. Prof. Jan Beutel mówi, że Matterhorn wznosi się i opada nawet w zależności od faz Księżyca. Naukowiec używa różnych urządzeń do pomiaru wibracji wewnątrz góry. Kiedyś powody, dla których ludzie wybierali się w góry, były zupełnie inne niż dzisiaj. Jak zmienić stosunek społeczeństwa do turystycznej eksploatacji gór? Film Dominique Margot prowokuje do myślenia i dyskusji. Millennium Docs Against Gravity 2024 Film „Tajemnice Matterhornu” będzie można premierowo zobaczyć w podczas festiwalu Millennium Docs Against Gravity. To już 21. edycja największego polskiego festiwalu filmowego. Odbędzie się on w dniach 10–19 maja 2024 r. w kinach w 8 polskich miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź i Bydgoszcz) oraz od 21 maja do 3 czerwca online na mdag.pl. „National Geographic Polska” jest patronem medialnym festiwalu Millennium Docs Against Gravity.
Czy Wanda Rutkiewicz nadal żyje w tybetańskim klasztorze? Niektórzy mają nadzieję, że ukryła się tam przed światem
Niezwykłą hipotezę przywołuje film „Ostatnia wyprawa” w reżyserii Elizy Kubarskiej. Ten dopracowany scenariuszowo obraz jest pokazywany na tegorocznym Festiwalu Millenium Docs Against Gravity.
W tym artykule: Sztuka wygrywania Z Wrocławia w Himalaje Co się stało na Kanczendzondze? „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” Co motywowało Wandę Rutkiewicz, najsłynniejszą polską himalaistkę? Czego szukała w górach i czy to znalazła? Jakie miała marzenia i czy udało jej się je zrealizować? Mogłoby się wydawać, że odpowiedź przynajmniej na ostatnie pytanie jest oczywista. Ostatecznie Wanda Rutkiewicz ma na swoim koncie sukcesy światowego formatu. Jako pierwsza osoba z Polski i jako pierwsza Europejka stanęła na Mont Evereście. Była też pierwszą osobą z Polski i pierwszą kobietą, która wspięła się na K2, najtrudniejszą górę świata. Pokonała tym samym męską konkurencję. I to w okresie, kiedy w himalaizmie dominowali mężczyźni. Sztuka wygrywania Czy mogła być niespełniona? Wydawałoby się, że to niemożliwe. Jednak takie przekonanie to efekt badania czyjegoś życiorysu wyłącznie przez pryzmat publicznych osiągnięć. „Ostatnia wyprawa”, znakomity dokument Elizy Kubarskiej, reżyserki i alpinistki, idzie znacznie dalej. Przede wszystkim przywołuje głos samej Rutkiewicz. I to głos najintymniejszy. Narracja filmu wykorzystuje audio-pamiętnik himalaistki, nagrywany przez nią pół roku przed zaginięciem. Jego ton daleki jest od samozadolowenia czy triumfalizmu. To samo dotyczy wypowiedzi publicznych Rutkiewicz. Są niespieszne, wyważone, przemyślane. – Wygrywanie jest też sztuką – mówi zdobywczyni Mont Everestu. – Nie w sensie dochodzenia do wygranej, tylko zachowania się w momencie, kiedy jest się zwycięzcą. Trzeba umieć wtedy kontrolować siebie. Zdobyć się na prześledzenie drogi sukcesu i ocenić ją – tłumaczy Rutkiewicz. Z Wrocławia w Himalaje Przyszła gwiazda polskiego himalaizmu urodziła się w 1943 r. w litewskich Płungianach. Po zakończeniu drugiej wojny światowej jej rodzina wpierw zamieszkała w Łańcucie, a ostatecznie we Wrocławiu. Tam właśnie Rutkiewicz uczęszczała do liceum i na studia. Wybrała kierunek uznawany wówczas za typowo męski. Po ukończeniu Politechniki Wrocławskiej zdobyła dyplom inżyniera elektronika. Jej talent sportowy objawił się bardzo wcześnie. Już w liceum z sukcesami grała w siatkówkę. Mimo że miała tylko 168 cm wzrostu, została członkinią siatkarskiej drużyny uniwersyteckiej. Wtedy jednak zaczęła się również wspinać i ostatecznie wybrała góry. Jak wszyscy zaczyna od wspinaczki skałkowej. Przez Tatry dotarła do Alp. Następne były Pamir, Hindukusz i Himalaje. Himalajom pozostała wierna do końca. Jej ostatnim wielkim projektem wspinaczkowym była „Karawana do marzeń”. Rutkiewicz nazwała tak pomysł zdobycia ośmiu ośmiotysięczników w jeden rok. Nie udało się to wcześniej nikomu. – Nie będę trzecia, po Messnerze i Kukuczce. Ja będę pierwsza, która spróbuje czegoś nowego – mówi Rutkiewicz w „Ostatniej wyprawie”. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post... Co się stało na Kanczendzondze? Ta próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. W 1992 r. Rutkiewicz spróbowała wspiąć się na Kanczendzongę, trzeci szczyt świata o wysokości 8586 m.n.p.m. 12 maja, podczas ataku szczytowego, zaginęła. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. W filmie Kubarskiej rozważana jest zdumiewająca hipoteza. A co, jeśli Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze? Co, jeśli udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów? Podobno przed wyprawą himalaistka powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to znaczy, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką. Czy zrobiła to naprawdę? Początkowo pomysł wydaje się sensacyjny i niezwykle mało prawdopodobny. Jednak w miarę oglądania filmu uświadamiamy sobie, że życie Rutkiewicz różniło się znacznie od łatwych wizji szczęśliwej egzystencji kobiety sukcesu. Tragedia w dzieciństwie, nieudane związki, utrata partnera, wreszcie obracanie się w ściśle męskim środowisku silnie naznaczonym maczyzmem. Z tym wszystkim musiała się mierzyć przez całe życie. Po zrozumieniu tego teorię, która wpierw wydawała się nieprawdopodobna, nagle zaczynamy rozważać jako możliwą. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” W latach 80. dyskusyjne było samo wspinanie się kobiet w wysokich górach. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” – taka kwestia bywała podnoszona w dyskusjach publicznych. Himalaistki i alpinistki musiały usprawiedliwiać się ze swoich pasji. A także z niewystarczającego dopasowania do tradycyjnych wzorców kobiecości. – Czy w czasie tej wyprawy były momenty, że chciało się pani tak po prostu po kobiecemu płakać? – pada pytanie na konferencji prasowej po zdobyciu przez Rutkiewicz Mont Everestu i jej powrocie do Polski. – No nie – odpowiada himalaistka. – Najwyżej ze złości, ale nie dlatego, że po kobiecemu – dodaje. Nie ma wątpliwości, że działanie na równych prawach w świecie męskim musiało być trudne. – Mój sukces może dlatego jest spektakularny, że ja jako kobieta stanęłam na szczycie. Wydaje mi się, że samodzielność kobiety jako partnerki powoduje uczucie zagrożenia u mężczyzny-partnera. Wynika to może z jakichś podświadomych obaw, że ich kosztem wejdę na szczyt i osiągnę sławę – mówi w dokumencie Rutkiewicz. To wszystko jednak choć utrudniało, nie uniemożliwiało jej realizacji marzeń. A także obrony własnej tożsamości i zachowania niezależności. – Powiedz, Wanda, co to dla ciebie góry? – pada w „Ostatniej wyprawie”. – Właściwie to są trzy rzeczy: ludzie, a więc wyprawa, góry, a więc natura i sport, od którego zaczęłam – odpowiada Rutkiewicz. – I wszystkie trzy są bardzo ważne – dodaje. – Z każdą górą rozpoczyna się coś innego, nowe życie – mówi w innym momencie Wanda Rutkiewicz. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
Nie żyje Anna Czerwińska. Wybitna polska himalaistka miała 74 lata
Anna Czerwińska zapisała się w historii polskiego himalaizmu ogromną determinacją. Swoim życiem udowodniła, że wspinająca się kobieta ma na swojej drodze do pokonania nie tylko szczyty najwyższych gór świata, ale również stereotypy o męskiej dominacji w tym sporcie.
W tym artykule: Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Największe dokonania Anny Czerwińskiej Zdobycie Korony Ziemi Książki Anny Czerwińskiej Anna Czerwińska przyszła na świat 10 lipca 1949 roku w Warszawie. W 1976 roku uzyskała doktorat z nauk farmaceutycznych. Porzuciła jednak wyuczony zawód i poświęciła się rozwijaniu pasji wspinaczkowej. Jest pierwszą Polką, która wspięła się na najwyższe szczyty siedmiu kontynentów – Koronę Ziemi. Zdobyła osiem z czternastu ośmiotysięczników świata. Od 1969 roku Anna Czerwińska wspina się w górach. Jako jedyna wówczas kobieta ukończyła kurs jaskiniowy. Mając 16 lat prowadziła górski dzienniczek, w którym zanotowała: „Znajomość gór polega na umiejętności odwrotu". Zaczynała od taternictwa. Kolejne wyzwania postawiła sobie w Alpach, Himalajach i Karakorum. Od 1990 roku realizowała program Korona Ziemi, który ukończyła sukcesem 10 lat później. W wieku 51 lat jako druga Polka stanęła na Mount Everest w 2000 roku. Była wówczas najstarszą kobietą, która zdobyła najwyższy szczyt świata. Miała w sobie chęć osiągnięcia obranych celów. Ponadto posiadała upór w dążeniu do nich. Anna Czerwińska – pierwsza Polka na szczycie Nie mogła się pogodzić z faktem, że kobiety w tamtych czasach były traktowane gorzej, uznawane za słabsze i marginalizowane. Nie wszędzie były wpuszczane. Anna Czerwińska wierzyła we własne siły i możliwości. Podjęła walkę o możliwość zdobywania wyższych gór. Uważała, że wspina się nie gorzej od mężczyzn. Anna Czerwińska wchodziła w góry głównie w zespołach tworzonych przez kobiety. Tworzyła zgrany duet z Krystyną Palmowską. Razem uczestniczyły w wielu wyprawach: w Tatrach, Alpach, Dolomitach oraz w Himalajach. Współpraca pozwoliła Annie rozwinąć się jako taterniczka i alpinistka. Podkreślała, że w górach dobry partner jest ważniejszy niż idealnie dobrany sprzęt. Wspinała się również z Wandą Rutkiewicz, choć himalaistki nie zawsze się ze sobą zgadzały. Po śmieci ojca Anna zawarła z matką umowę, że nie nigdy nie będzie ryzykować życiem. To dlatego zdarzały jej się nieukończone wyprawy. Czasami dla bezpieczeństwa wolała się wycofać, niż ryzykować życiem. Mimo to przeżyła wiele wypadków: trzy wstrząsy mózgu, dwie kontuzje kolana, a także złamany kręgosłup. Ciężko pracowała przy rehabilitacji, aby wyjść z tych obrażeń i móc nadal się wspinać. Cały czas ma świadomość że wyprawy w góry niosą ze sobą spore ryzyko, a każdy kto podejmuje decyzję o wspinaczce, musi liczyć się z niebezpieczeństwem, a nawet śmiercią. Decyzją prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego odznaczono ją w 2004 roku Srebrnym Krzyżem Zasługi. Otrzymała go za zasługi dla polskiego taternictwa i alpinizmu, a także za popularyzowanie sportu wspinaczkowego. W 2019 roku otrzymała Medal Kalos Kagathos za wybitne osiągnięcia sportowe. Była członkinią honorową Polskiego Związku Alpinizmu. Życie ma dla mnie ogromną wartość. Wywiad z Anną Czerwińską „O śmierć wcale się nie proszę. Życie ma dla mnie olbrzymią wartość. Jak trzeba, to walczę o nie jak zwierzę". Opowiadała w 2010 roku wybitna polska himalaistka w wywiadzie z „Nation... Wybitną Polską himalaistkę wspomina fotograf Marek Arcimowicz, wieloletni współpracownik „National Geographic Polska" i przyjaciel Anny Czerwińskiej. – Anna była częstym gościem w naszym domu i w schronisku górskim Samotnia, w Karkonoszach. W Himalajach wspinałem się z nią tylko na jednej wyprawie, 21 lat temu, na Ama Dablam w Nepalu. Na zawsze zapamiętam sytuację, kiedy podczas dość dramatycznego zdobywania niewysokiej, ale wymagającej góry, wpakowała się w kłopoty. Kierownik wyprawy, Ryszard Pawłowski wysłał mnie do góry z odsieczą, bo byłem akurat w jednym z górnych obozów. Przygotowałem ciepłą herbatę w termosie, wziąłem jakieś dodatkowe jedzenie, apteczkę i wyszedłem w górę sporo przed świtem. Byliśmy na progu himalajskiej zimy, w listopadzie. Czekałem na nią wiele godzin na małej półce skalnej, w miejscu, którego w zejściu nie mogła ominąć. To ważne, bo nie mieliśmy kontaktu radiowego, a telefony GSM wtedy nie działały w Himalajach. Nie wiedzieliśmy, czy nie będzie potrzebna dodatkowa pomoc. Kiedy w końcu zmęczona, schodząca Anna pojawiła się na linach poręczowych, zatrzymałem ją, podałem zgrabiałymi z zimna rękami kubek herbaty. Zacząłem wyciągać aparat aparat i powiedziałem trzęsąc się z zimna: – Poproszę o uśmiech dla reportera National Geographic! – Spadaj, Wujek! – odpowiedziała sucho i ruszyła w dół po linach. Była super skoncentrowana na bezpiecznym powrocie do bazy. Później wiele razy żartowaliśmy wspominając ten moment i to spotkanie. Często dzwoniąc do niej albo odbierając telefon mówiłem „Halo, tu spadamwujek". Anna Czerwińska zmarła dziś w nocy, w warszawskim szpitalu w wieku 74 lat. Największe dokonania Anny Czerwińskiej W Tatrach wspinała się wraz z Krystyną Palmowską najkrótszymi trasami na wierzchołki tzw. direttissima północno-wschodniej ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej oraz północno-wschodniej ściany Małego Młynarza. W 1991 roku samotnie przeszła Grań główną Tatr. To trasa o długości 75 kilometrów. W 1977 roku wzięła udział w wyprawie w Alpy. Wraz z Krystyną Palmowską wspięła się na północną ścianę Matterhornu. To szczyt w Aplach Pienińskich o wysokości 4478 m n.p.m. Rok później do duetu dołączyły Irena Kęsa i Wanda Rutkiewicz, które dokonały pierwszego kobiecego zimowego przejścia po północnej ścianie Matterhornu. W 1979 roku w Himalajach i Karakorum dokonała pierwszego kobiecego wejścia nową drogą na Rakaposhi, czyli szczyt w Pakistanie o wysokości 7788 m n.p.m. Było to drugie w historii wejście na tę górę. W polskiej wyprawie uczestniczyli także mężczyźni: Tadeusz Piotrowski, Andrzej Bieluń, Jacek Gronczewski oraz Jerzy Tillak. Latem 1983 roku w dwuosobowym zespole z Krystyną Palmowską wspięły się na Broad Peak. Anna Czerwińska osiągnęła Rocky Summit czyli przedwierzchołek mierzący 8028 m n.p.m. Jej partnerka zdobyła wierzchołek góry. 15 lipca 1985 roku drużyna w składzie Czerwińska, Rutkiewicz i Palmowska zdobyła szczyt Nanga Parbat mierzący 8126 m n.p.m. Jest to 9. co do wysokości szczyt świata, zdobyty po raz pierwszy przez zespół kobiet. W 1986 roku dotarła do 8200 m n.p.m. na K2. Przeszła nową drogą do Magic Line. Była to trudna wspinaczka. Anna uznała ją za najtrudniejszą drogę w górach wysokich. Do szczytu nie udało się dojść zespołowi, gdyż podczas ataku szczytowego nastąpiło pogorszenie pogody. Z trudem udało im się zejść i ocalić życie. Zdobycie K2 jest jej niespełnionym marzeniem. 21 maja 2000 roku wspięła się na szczyt Mount Everest – 8848 m n.p.m. Ustanowiła rekord i była drugą Polką (po Wandzie Rutkiewicz), która na niego weszła. Dokonała tego jako pięćdziesięciolatka, która chciała udowodnić że marzenia nie mają kresu. Zawsze można je spełniać. Powtarzała: „Człowiek powinien tak wybierać pasję życia, żeby była jego jedyną pasją. Konsekwentnie i bez rozdrabniania się”. Jesienią 2000 roku weszła na środkowy wierzchołek Shisha Pangma Middle w Chinach o wysokości 8013 m n.p.m. W 2001 roku ustanowiła pierwsze kobiece wejście na Lhotse –8501 m n.p.m., czyli czwarty co do wysokości szczyt świata. Następnie w tym samym roku weszła na Cho Oyu – himalajski ośmiotysięcznik. Rok 2003 to wspięcie się na Gaszerbrum II w Karakorum czyli szczyt mierzący 8034 m n.p.m. W 2006 roku dokonała pierwszego kobiecego wejścia na Makalu o wysokości 8485 m n.p.m. Było to nie do końca rozsądne wspinanie i jej trzecie podejście pełne determinacji, że tym razem się uda. 10 godzin spędziła na lodowej półce bez żadnej osłony, namiotu, karimaty. Była bardzo blisko szczytu, który pragnęła zdobyć. Ceniła sobie tę wyprawę najbardziej. Korzystała z pomocy Włochów, którzy spinali się przed nią. Podczas zejścia pojawiły się przykurcze palców, straciła w nich czucie. Przyszły także halucynacje, będące wynikiem odwodnienia. Zdobycie Korony Ziemi Większość kosztów wypraw pokrywała sama. Pomogła jej w tym firma, którą otworzyła Anna Czerwińska. Korona Ziemi była bardzo oszczędnie finansowana, a kosztowała ją około 120 tysięcy dolarów. W ramach projektu zdobywania Korony Ziemi weszła na: Mont Blanc, Aconcagua, Kilimandżaro, Denali (McKinley), Elbrus, Górę Kościuszki, Masyw Vinsona, Jaya i Mont Everest. Jest pierwszą Polką która tego dokonała. Książki Anny Czerwińskiej Alpinistka była autorką branżowych artykułów o wspinaczce np. w „Taterniku". W 1989 roku wydano jej książkę „Broad Peak '83 tylko dwie”. Opowiada o wspinaczce autorki na Broad Peak wraz z jej wieloletnią towarzyszką Krystyną Palmowską. Wydała także książki z tematyki górskiej. Stworzyła znany cykl pięciu wydawnictw z serii GórFanka: „GórFanka. Moje ABC w skale i lodzie”, „GórFanka. Na szczytach Himalajów”, „GórFanka. W Karakorum 1979 – 1986”, „GórFanka powraca w Karakorum” i „GórFanka na himalajskiej ścieżce”. Jest to barwna opowieść na temat kariery Anny Czerwińskiej i jej górskich przeżyć na przestrzeni trzydziestu lat wspinaczki. To także ukazanie zmian i rozwoju tej dyscypliny sportu. Współautorka książek z cyklu „Za horyzontem" wydanych przez „National Geographic Polska”. „Wyprawy na koniec świata” i „Między niebem a piekłem” to zbiór wspomnień podróżniczych, odkryć oraz relacje z niezwykłych wypraw. Barwne opowieści uzupełnione są o fotografie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Pamiętam ten dzień doskonale, jakby wydarzył się przedwczoraj. Byłam z siebie taka dumna, kiedy tata odczepił mi dodatkowe kółka od roweru, a ja po raz pierwszy przejechałam bez nich kilkanaście metrów. Poczułam tę wolność i możliwości, jakie się nagle przede mną otworzyły, choć miałam nie więcej niż 4 lata. Szybko rower stał się integralną częścią mojego życia, jeździłam nim do szkoły, znajomych, na bliższe i dalsze wycieczki. Mogłam nim dojechać, gdzie chciałam i kiedy chciałam. I wciąż tak jest, choć od tamtego momentu upłynęły dekady, a świat wokół mnie się zmienił. Po fascynacji motoryzacją i tym, co ona ze sobą niesie, powoli znów wracamy do rowerów i niejako korzeni. Doceniamy rower jako najbardziej ekologiczny i przyjazny wynalazek ludzkości służący przemieszczaniu się. Z roku na rok powstaje coraz więcej ścieżek rowerowych i w miastach, i poza nimi, a w krajach takich jak Dania czy Holandia rowerzyści mają nawet więcej praw niż kierowcy samochodów. I bez względu na zalety czterech kółek faktem jest, że żeby oddychać czystszym powietrzem, ale też mieć więcej frajdy z podróżowania, powinniśmy się przynajmniej co jakiś czas przesiąść na rower. Pamiętając, że jest on też najtańszym sposobem na podróżowanie, a przy okazji też najzdrowszym. Może nas utrzymać w formie do później starości. Dlatego planujemy rowerowe wyprawy z rodziną i znajomymi. A za inspirację niech posłuży to wydanie specjalne Travelera, w którym zebraliśmy dla Was mnóstwo pomysłów na dłuższe i krótsze podróże na dwóch kółkach po Europie. AGNIESZKA FRANUS REDAKTOR NACZELNA
Nie muszę już zdobywać 8-tysięczników – Reinhold Messner w rozmowie z Travelerem
O tym, dlaczego samotna wyprawa na Mount Everest to niekończąca się agonia, o znajomości z Jerzym Kukuczką i o projekcie muzeum górskiego w Południowym Tyrolu opowiada Reinhold Messner, legenda światowego alpinizmu.
W tym artykule: Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Reinhold Messner: O sobie Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego Reinhold Messner: O alpinizmie Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce Kim jest Reinhold Messner? Alpinista, pisarz i fotograf Reinhold Messner był wielokrotnie pierwszy. Jako pierwszy zdobył Mount Everest bez butli tlenowej. Był też pierwszym człowiekiem, który zdobył „Koronę Himalajów", czyli wszystkich 14 ośmiotysięczników. Urodził się w 1944 roku w Południowym Tyrolu. Dorastał w dolinie Villnoß w Dolomitach. Pierwszy dokonał trawersowania (przejścia wzdłuż – od jednego brzegu do drugiego) Antarktydy, mijając po drodze biegun południowy. Przemierzył Grenlandię, Tybet oraz pustynie Gobi i Takla Makan. Napisał ponad 50 książek, które zostały przetłumaczone na kilkanaście języków. Jest założycielem fundacji MMF Messner Mountain Foundation wspierającej ludzi gór oraz honorowym członkiem Royal Geographical Society i The Explorers Club w Nowym Jorku. Mieszka w zamku Juval w Południowym Tyrolu, gdzie stworzył samowystarczalną farmę ekologiczną i otworzył mają restaurację wyspecjalizowaną w potrawach w mięsa jaka tybetańskiego. Przypominamy wywiad z Reinholdem Messnerem. Rozmowa Małgorzaty Brączyk z wybitnym alpinistą została po raz pierwszy opublikowana w 2009 roku. Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Małgorzata Brączyk: Król Gór na szóstym etapie życia zmienił się w muzealnika. W Południowym Tyrolu powstało Messner Mountain Museum. Czy mógłby Pan opowiedzieć o tym projekcie? Reinhold Messner: O muzeum zacząłem myśleć jakieś 15 lat temu. Chciałem zebrać własną spuściznę. Nie chodziło o zgromadzenie eksponatów, lecz doświadczeń związanych z górami. Początkowo otworzyłem niewielkie muzeum poświęcone historii alpinizmu. Potem powoli dojrzewał projekt, który w tej chwili kończę realizować. Będzie to ogromne muzeum gór, coś w rodzaju mozaiki. Centrum jest tutaj, gdzie się teraz znajdujemy, w Bolzano, w zamku Firmiano. Tu odbywają się przedstawienia, różnego rodzaju manifestacje, przyjeżdżają teatry. Pozostałe cztery filie projektu to: Muzeum Skalne w Dolomitach, w regionie Belluno, podziemne muzeum w Solda oraz muzeum poświęcone świętym górom w moim zamku Juval, gdzie raz odwiedził mnie Jerzy Kukuczka. Ostatnie będzie się mieścić w Brunico, w dolinie Val Pusteria. Chciałbym poświęcić je narodom żyjącym w wysokich górach, jak chociażby Szerpom. M.B.: Zwiedzając ekspozycję, zastanawiałam się, co właściwie chciał Pan przez nią wyrazić? R.M.: To nie jest muzeum sztuki czy natury. Moją ideą było pokazanie tego, jak kontakt z górami wpływa na człowieka. Chciałem, by przychodzili tu ludzie pragnący zrozumieć znaczenie gór. Zawsze powtarzałem, że alpinizm to nie wyłącznie sport czy przygoda, że ma on także bazę kulturową. Istnieją miliony książek o górach; wielu artystów poświęciło całą swą twórczość problematyce górskiej. Mnie interesuje głównie sztuka dotycząca gór. Przedmioty związane stricte z alpinizmem są dla mnie sprawą drugorzędną. Jeśli jednak pokazuję już na ekspozycji jakiś element wyposażenia alpinisty, z pewnością należał on do kogoś ze światowej czołówki, jak chociażby namiot, którego Anderl Heckmair używał podczas wejścia na północną ścianę Eigeru. Miałem okazję zgromadzić wiele ciekawych eksponatów. Reinhold Messner: O sobie M.B.: W swoich książkach podkreśla Pan, że zaczął się wspinać nie tyle, żeby poznać góry, ile siebie... R.M.: Tak robią wszyscy, nawet jeśli o tym nie wiedzą. Idziemy w góry, żeby poznać siebie samych, ponieważ dzika natura jest najlepszym arbitrem. Natychmiast po opuszczeniu cywilizacji i wejściu w świat gór stajemy się anarchistami. Prawo przestaje istnieć. Nikt nam nie mówi, że mamy skręcić w prawo albo w lewo. W górach sami decydujemy, którą drogą pójdziemy, ale tylko my ponosimy odpowiedzialność za nasz wybór. Dlatego w sytuacjach ekstremalnych, w wysokich górach, poznajemy nasze możliwości, lęki, słabości. Nie jestem pierwszym człowiekiem, który powiedział, że życie na krawędzi prowadzi do samopoznania. Wszyscy wielcy filozofowie doszli do takich konkluzji. Może je przeczytać każdy, kto zwiedza mój zamek – są częścią ekspozycji. M.B.: Opisując swoją samotną wyprawę na Everest bez tlenu, nazwał ją Pan „niekończącą się agonią”. Podczas jednej z ekspedycji zginął Pański brat. Wiele razy otarł się Pan o śmierć, stracił wzrok, odmroził palce stóp. W takich momentach, niewyobrażalnych dla zwykłego człowieka, nie pomyślał Pan – Boże, co ja tu robię, dlaczego tu jestem, co mnie do tego zmusza? R.M.: Nie raz zadawałem sobie to pytanie. Starałem się na nie odpowiedzieć w moich książkach. Oczywiście, ta odpowiedź ewoluowała wraz ze zdobywaniem nowych doświadczeń. Z wiekiem zmieniło się również moje podejście do życia. W książkach pisałem o doświadczeniu śmierci i o tym, że wracając z wielkiej wyprawy, często czułem się jak nowo narodzony. Dzisiaj powtarzam, że w rzeczywistości nie wspinamy się na najwyższe szczyty, żeby je zdobyć, wspinamy się, żeby z nich zejść. To rodzaj schizofrenii. O tym właśnie można się dowiedzieć w moim muzeum – to w zasadzie inna konwencja przedstawienia gór. Z tej prezentacji powinna się wyłonić odpowiedź na pytanie – dlaczego? Aby była ona najpełniejsza, zgromadziłem doświadczenia nie tylko własne, ale i innych alpinistów – tych z mojego okresu i wcześniejszych. Moi ulubieńcy to ci, którzy nie tylko zdobywali góry, ale byli zdolni do myślenia i do wyrażania swoich przeżyć. Ci, którzy wyłącznie zaliczali szczyty, są dla mnie zbyt nudni. Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego M.B.: Znana jest Pańska fascynacja historią Mallory’ego, jego tajemniczym zaginięciem. Dziś wiemy, że zginął na Evereście... R.M.: Nie ma wątpliwości. Czas odsłania prawie wszystkie tajemnice. Po odnalezieniu ciała [podczas specjalnej ekspedycji w 1999 r. – przyp. red.] można niemal ze szczegółami opowiedzieć, co zdarzyło się owego 8 czerwca 1924 r. Tego dnia rano George Mallory i Andrew Irvine opuścili obóz, by podjąć próbę zdobycia Everestu z Przełęczy Północnej. Wczesnym popołudniem byli obserwowani prawdopodobnie przy Drugim Uskoku, trudnym technicznie miejscu w pobliżu szczytu. Później nadeszła śnieżyca. Do dziś nie wiadomo, czy udało się im osiągnąć wierzchołek. M.B. Powiedział Pan, że być może lepiej, że tak się stało, bo nie poradziłby sobie ze swoją legendą. Teraz Pan też jest legendą, jak sobie Pan z tym radzi? R.M. Ja nie mam szans stać się legendą. Powód jest prosty – przeżyłem ponad 60 lat. Kto chce przejść do legendy, musi umrzeć młodo, nie później niż w wieku 33 lat – tyle miał Chrystus w chwili śmierci. Udało się to naprawdę niewielu alpinistom, którzy przekroczyli ten wiek, np. Mallory’emu, bo miał 38 lat. Kukuczce też, choć dożył około czterdziestu. Ja jeszcze żyję i chcę żyć. Zrobiło na mnie duże wrażenie zdanie amerykańskiego alpinisty, który kiedyś zapytał: jak mogę bronić ideału alpinizmu, skoro zginęło tylu ludzi, którzy go uprawiali? Miał rację. Nie można bronić idei alpinizmu, wiedząc, jak wiele pochłonął ofiar. Chciałbym zaapelować do młodych: Nie idźcie za mną, to zbyt ryzykowne, żyjcie własnym życiem, nie naśladujcie mojego! M.B. Niewielu jest ludzi, którzy nigdy o Panu nie słyszeli. Jedni Pana ubóstwiają, drudzy nienawidzą, dla wielu jest Pan szarlatanem. Wielu naukowców chciało Pana przebadać. Każdy zadaje sobie pytanie: jak to możliwe, że ten człowiek to wszystko przeżył? Nie podpisał Pan przypadkiem jakiegoś cyrografu? R.M. Cha, cha! Z diabłem? Nie! Kilka razy byłem bliski śmierci. Tak to jest – jeden ma szczęście i przeżyje, a drugi nie. Nie odważyłbym się powiedzieć, że przeżyłem, bo byłem lepszy od innych. Wiele razy naprawdę miałem cholerne szczęście. Poza tym zawsze bardzo uważałem, drobiazgowo przygotowywałem się do każdej wyprawy. Nigdy nie ryzykowałem, myśląc – najwyżej zginę. Kiedy się wspinałem, starałem się osiągnąć maksimum. Dziś wspinaczka lodowa bardzo się rozwinęła – o jakieś trzy, cztery stopnie [chodzi o skalę WI – water ice – przyp. red.] w porównaniu z moimi czasami. Natomiast we wspinaczce wysokościowej zmieniło się niewiele. Wielcy z lat 80. – Kukuczka, Loretan – nie zostali pokonani. Przeciwnie, dziś wszyscy wyruszają na Mount Everest utartymi szlakami. Cała masa ludzi przygotowuje trasy – można łatwo zrobić sobie zdjęcie na szczycie Everestu. W innych dziedzinach technika również poszła do przodu. Na przykład w eksploracji Antarktydy w ciągu 20 ostatnich lat zmieniło się wszystko. Opracowano niezwykle lekkie materiały, dzięki którym lżejszy jest namiot czy maszynka do gotowania. Takiego wyposażenia nie było w latach 80. Same butle ważyły 7 kilo, czyli trzy razy więcej niż obecnie! Szczerze mówiąc, sprawy techniczne mnie nie interesują. Bardziej fascynuje mnie wymiar mentalny wspinaczki. #TatrzańskieOpowieści. Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Mateusz Waligóra od kilkunastu dni wędruje przez Tatry. W planach ma przejście każdego centymetra znakowanych szlaków w najwyższych polskich górach. Projekt #TatrzańskieOpowieści, tak jak ... Reinhold Messner: O alpinizmie M.B. Co Pana irytuje w dzisiejszym alpinizmie? R.M. Dziś wszystko jest rozrywką. Przeczytałem wypowiedź młodego alpinisty, który po wejściu na północną ścianę Eigeru stwierdził, że była to wielka rozrywka. Nie wierzę. Uważam, że to ogromne kłamstwo. To trudne wejście, ryzykuje się życiem. Dla kogoś, kto wymaga od siebie maksimum, prawdziwe wyzwanie zaczyna się tam, gdzie kończy się rozrywka. Tak jest w wielu dziedzinach. Nie uwierzę w słowa tych młodych ludzi i jestem przekonany, że mam rację. Jestem też pewien, że kiedyś sami mi ją przyznają. M.B. Swoją postawą narobił Pan sobie wrogów w środowisku alpinistów... R.M. Jeśli ktoś czuje dyskomfort, widząc moje dokonania, to nic na to nie poradzę. Niektórzy używali mojego nazwiska, żeby sprzedać więcej książek. Dzisiaj ludzie pragną być widoczni – to stało się nawet ważniejsze od pieniędzy. Oczywiście, gdy jest się znaną osobą, nazwisko i wizerunek mogą być źle użyte. To logiczne. Wielokrotnie tego doświadczyłem. M.B. Regiony górskie, w tym Alpy, borykają się z wieloma problemami. Jako poseł Parlamentu Europejskiego wielokrotnie apelował Pan o zmianę polityki górskiej, jest Pan również autorem książki Ratujcie Alpy. Co Pana zdaniem powinna zrobić w tym względzie Unia Europejska? R.M. Unia Europejska wiele nie zrobi. Podchodzę sceptycznie do tego, że politycy z Berlina, Madrytu czy Warszawy decydują o losie gór. O tym, co jest zgodne z prawem, a co nie. To ogromny błąd. Właściwie górale od dziesiątków lat nie mogą decydować o własnym losie. Inni mówią im, gdzie ustanowić park narodowy. W dziedzinie ochrony środowiska powiedziałem już wszystko, teraz przyszedł czas działania. Kupiłem dwa zrujnowane gospodarstwa górskie. Postawiłem je na nogi i dałem w użytkowanie ludziom, którzy teraz pracują tam i żyją według mojej filozofii. Produkty sprzedajemy na miejscu, nic nie trafia na rynek zewnętrzny. Moja filozofia jest prosta – należy połączyć rolnictwo z lokalną kulturą i turystyką. Nie jestem przeciwny turystyce. Wręcz odwrotnie – uważam, że Alpy powinny utrzymywać się z turystyki, ale tylko pod warunkiem, że będzie to robione z głową. To samo dotyczy Karpat. Turystyka miewa niepokojące oblicze. Żyjemy w czasach, w których liczy się przede wszystkim etykietka, nawet śnieg musi być markowy. Ostatnio natknęłam się na bar sushi w Tarvisio. Myślę, że w zglobalizowanym świecie należy podkreślać lokalną kulturę, jej wyjątkowość i odmienność. Sushi mogę zjeść w Tokio. Być może w wielkich miastach taka różnorodność oferty turystycznej ma swoje uzasadnienie – na świecie jest w końcu wielu Japończyków. Jednak w górach, w niewielkich, niepowtarzalnych miejscowościach należy oferować turyście lokalną kuchnię i kulturę. Jeśli turystyka stanie się monokulturą, długo się nie utrzyma. M.B. We wszystkim jest Pan pierwszy. R.M. To część mojego charakteru. Jeśli coś robię, to albo dobrze, albo w ogóle się za to nie zabieram. Nikt nie wpadł na pomysł z muzeum. Ja to wymyśliłem i był to strzał w dziesiątkę. Wcześniej największym powodzeniem cieszyło się muzeum gór w szwajcarskim Bernie. Rocznie odwiedza je 25–26 tys. osób. Do mojego przychodzi już ponad 100 tys. Gdybym założył jakieś marne muzeum, zwyczajnie bym zbankrutował. Potrzebuję aż 100 tysięcy ludzi, którzy tu przyjdą. Inaczej jak bym znalazł pieniądze chociażby na pensje dla pracowników? Muzeum musi być samowystarczalne. Nie biorę ani grosza subwencji! Gdybym całe życie musiał łatać dziury, przestałoby mnie to interesować. Chcę być wolny i niezależny, żeby zajmować się coraz to nowymi pomysłami. Nigdy nie szukałem pieniędzy publicznych, wszystkie moje wyprawy finansowałem sam. W myśl tej zasady działam obecnie. Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach M.B. Od wielu lat słyszę, że chce Pan napisać traktat o szczęściu. Czy to prawda? R.M. Nigdy o tym nie myślałem. Wszyscy, którzy nieustannie mówią o szczęściu, według mnie sami nie są szczęśliwi. Ja nie mówię o szczęściu, bo czuję się szczęśliwy. Niczego mi nie brakuje. Mam pomysły, które realizuję. Jestem zadowolony, gdy mi się nie przeszkadza. Jeśli napotykam trudności, walczę z nimi. I wtedy mogę stać się naprawdę nieobliczalny… M.B. Żadnych wyrzutów sumienia? R.M. W niczym nie pomagają. Jeśli w pewnym momencie życia odwracamy się, by stwierdzić – mogłem dokonać innego wyboru – niczego to nie zmieni. Moja biografia zależy ode mnie, tak jak pani biografia zależy od pani. Zawsze ponosiłem odpowiedzialność za własne czyny. Przeszłości nie da się zmienić, tak jak przyszłości nie da się zobaczyć we wstecznym lusterku samochodu. Przyszłość to życie, które mam jeszcze przed sobą. I to jest właśnie magia – ona sprawia, że mam ochotę żyć, cieszę się, że mogę jeszcze coś ciekawego robić, zrealizować pomysły. Nie muszę ciągle wspinać się na ośmiotysięczniki. To była tylko pewna faza mojego życia. Nawet nie ta najważniejsza. Oczywiście, przeżyłem ją z ogromnym entuzjazmem. Miałem też to szczęście, że zrozumiałem, że nie mogę iść dalej, bo wtedy nie dało się pójść dalej. Kukuczka popełnił błąd – uległ presji dziennikarzy. Nie powinien był podchodzić do ostatniej próby. Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce M.B. Znał go Pan dobrze? R.M. Dość dobrze. Wielka szkoda, że zginął. On też zaczął marzyć o wyprawie na biegun południowy, co ja później zrobiłem. Kukuczka rzeczywiście dokonał niezwykłych czynów. W latach 80. Polacy byli po prostu najlepsi na świecie. M.B. Kiedy Kukuczka zdobył Koronę Himalajów, wysłał mu Pan kartkę ze słowami: „Nie jesteś drugi, jesteś wielki”. R.M. Rzeczywiście, tak napisałem, bo tak uważałem. Wywiad został po raz pierwszy opublikowany w 2009 roku. TOP 5 schroniska w polskich górach. Gdzie jest najbardziej klimatycznie? Które schroniska w polskich górach warto odwiedzić? Najlepiej wszystkie, ale te z naszego zestawienia cieszą się wyjątkową sympatią turystów. Kim jest Reinhold Messner? Jeden z najwybitniejszych wspinaczy wszech czasów. Urodził się we włoskim Tyrolu 17 września 1944 r. Wspina się od piątego roku życia. Sławę przyniosły mu dokonania w Himalajach i Karakorum. Początek kariery wiąże się z dramatem – w 1970 r. podczas zejścia z Nanga Parbat stracił brata. „Wyżej niż na Everest nie wejdę, a bardziej samotnie niż w pojedynkę – nie można. Trzeba się rozejrzeć za nowym wyzwaniem” – powiedział po zdobyciu Korony Ziemi. Jako pierwszy człowiek zdobył w 1986 r. Koronę Himalajów. Wprowadził w najwyższe góry styl szybki i niebezpieczny – wchodzenie bez butli tlenowych i tragarzy, bez zakładania obozów pośrednich i lin poręczowych. W 1990 r. z Arvedem Fuchsem zdobył pieszo biegun południowy. Pięć lat później z bratem Hubertem próbował przejść z Syberii do Kanady przez Arktykę – wyprawa została przerwana po 24 godzinach po ataku niedźwiedzia polarnego. Za osiągnięcia w alpinizmie na igrzyskach w Calgary wraz z Kukuczką został nagrodzony srebrnym medalem olimpijskim. Odmówił jednak jego przyjęcia. Po wycofaniu się z czynnego alpinizmu poświęcił się działalności społecznej i politycznej. Jako pisarz i propagator gór ma opinię człowieka kontrowersyjnego, który do perfekcji opanował sztukę autokreacji własnego wizerunku.
Włoskie wakacje. 3 pomysły na odpoczynek w północnej Italii
Idealne poranki w gospodarstwach agroturystycznych, wycieczki rowerowe przez lasy sosnowe i regeneracja nad Morzem Adriatyckim, wreszcie ferraty w Dolomitach. W słonecznej Italii trudno narzekać na nudę.
W tym artykule: Włoskie wakacje: Tyrol Południowy Włoskie wakacje: Jesolo Włoskie wakacje: Trydent Cisza, spokój i oszałamiające krajobrazy dookoła sprawiają, że milkniemy z zachwytu. O takich wakacjach na włoskiej wsi marzyłyśmy. Wygodnym, komfortowo wyposażonym apartamencie z kuchnią i tarasem, z którego roztacza się widok na nieograniczoną przestrzeń. Tylko my i natura w najpiękniejszym wydaniu. Tuż przed nami, na linii horyzontu wyrasta masyw Schlern – jeden z najbardziej ikonicznych w tej części Dolomitów wchodzących w skład Tyrolu Południowego. Ponad dwutysięczne szczyty otacza morze szmaragdowych traw. Gdzieniegdzie w oddaleniu tak, by nikt sobie nie przeszkadzał, znajdują się inne farmy, a nieco dalej miasteczko Kastelruth. Codziennie rano nasza gospodyni Verena przynosi nam pod drzwi pachnące kawą pyszne śniadanie, składające się z wyprodukowanych przez nią lub jej sąsiadów serów, konfitur, wędlin i pieczywa. Delektujemy się nimi długo na tarasie. Włoskie wakacje: Tyrol Południowy Położony we włoskich Alpach Tyrol Południowy słynie z winnic, sadów jabłkowych, setek zamków i uroczych wiosek oraz miasteczek. To raj dla narciarzy zimą i górskich wędrówek lub innych aktywności latem. Wśród niezliczonych atrakcji tego regionu, a jednocześnie jednych z najciekawszych trendów, jest obecnie agroturystyka. Mimo że ten region Włoch uchodzi za jeden z najbogatszych, rolnikom nie wiedzie się najlepiej, koszty życia rosną, a ceny produktów rolnych spadają. Dlatego jednym z pomysłów na podreperowanie domowych budżetów jest wynajmowanie pokoi turystom. Zamojskie dolce vita z Karolem Okrasą Na odkrywanie Zamościa wybieramy się z Karolem Okrasą. W tym najbardziej włoskim z polskich miast będziemy wspólnie szukać południowej idylli, znakomitej kuchni i aromatycznych win. Tutejsze domy oraz zagrody dla zwierząt budowano na leśnych polanach, które wraz z przyległymi gruntami tworzyły gospodarstwo. Były one zamknięte, co oznaczało, że nie można ich było podzielić, a dziedziczyć jedynie jako całość. To miało zapobiegać rozproszeniu gruntów i doprowadziło do wykształcenia się wyjątkowej kultury i tradycji, które przetrwały do dziś. Stąd wyjątkowe położenie tego typu gospodarstw, często kilkusetletnich, w bardzo malowniczych miejscach, na zboczach gór w otoczeniu łąk, lasów i winnic, z daleka od sąsiadów i miejskiego zgiełku. Obecnie spośród ok. 19 tys. gospodarstw w Południowym Tyrolu ponad 11 tys. to właśnie gospodarstwa zamknięte, a ponad 1500 z nich zrzeszona jest w organizacji Roter Hahn, której symbolem jest Czerwony Kogut. Każde gospodarstwo certyfikowane przez tę organizację musi spełniać szereg restrykcyjnych kryteriów, dlatego korzystając z rekomendowanych przez nie agroturystyk, mamy gwarancję najwyższej jakości świadczonych usług, m.in. domową atmosferę, gościnność gospodarzy, oferowanie produktów wytworzonych we własnym gospodarstwie, jak rękodzieła czy przetwory. Dodatkowo można tu brać udział w degustacjach wina, kursach gotowania, poznawać gospodarskie zwierzęta, czy uczyć się jeździć konno. Ten niestandardowy sposób wypoczywania plus bliskość przyrody, która zaczyna się tuż za progiem, serdeczność gospodarzy sprawiają, że nie chce się stąd wyjeżdżać, my przedłużyliśmy nasz pobyt o kilka dni, bo trudno się rozstać z takim miejscem. Włoskie wakacje: Jesolo Szerokie piaszczyste plaże, a przy nich eleganckie hotele, kameralne kawiarenki pachnące świeżym pieczywem i pomarańczami, gwarne restauracje z kuchniami z całego świata, Adriatyk, który w pełnym słońcu ma lazurowy kolor, wreszcie długa na 13 km promenada, którą można spacerować i biegać bez końca. Powiecie, ot nadmorski kurort. Tak, ale właśnie w Jesolo w Wenecji Euganejskiej odpoczęłam i zregenerowałam siły. Bo czasem o to chodzi w podróżowaniu, by dać się rozpieszczać. – Madame, zaniosę walizkę do apartamentu – powiedział przemiły pan w garniturze zanim zdążyłam przeczytać nazwę hotelu: Almar Jesolo Resort&Spa. A ponieważ było wczesne popołudnie (wylądowałam w oddalonej stąd o 50 km Wenecji tuż po 11.00) w recepcji załatwiłam najważniejsze formalności i… wskoczyłam na rower. Wzdłuż plaży, jadąc na wschód od hotelu, ciągnie się ponad stukilometrowa ścieżka dla amatorów dwóch kółek, której część biegnie przez bujny las sosnowy. Cisza, spokój, śpiew ptaków i ciepły wiatr – tego mi było trzeba. Objeżdżając okolicę zahaczyłam jeszcze o Klub Golfowy Jesolo (w okolicy jest też kilka innych, m.in. Pra' delle Torri Golf Club of Caorle) oraz przejechałam przez główną ulicę miasteczka z butikami, straganikami i całym szeregiem trattorii, z których unosił się zapach pizzy. Postanowiłam jednak zjeść w restauracji hotelowej, której szefuje Sycylijczyk Salvatore Pullara. Karta dań w jego wydaniu opiera się na świeżych warzywach i rybach odmienianych przez wszystkie przypadki. Dlatego, kiedy kelnerka postawiła przede mną dorsza w winogronach z serem pecorino i majonezem rabarbarowym, świeżą sałatę i kieliszek prosecco wiedziałam, że pomysł, by właśnie tutaj spędzić wieczór, był dobry. 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. A propos wina musującego – Jesolo to świetna baza wypadowa nie tylko do Wenecji, do której można dostać się w 35 min publiczną łodzią (płynie z portu Punta Sabbioni przez lagunę aż na Plac Św. Marka), ale też do Padwy, Treviso i Asolo, które często wymieniane jest w rankingach jako jedno z najpiękniejszych miasteczek we Włoszech oraz do oddalonej stąd o 70 km krainy Prosecco Superiore. Następnego dnia wybrałam tę ostatnią opcję. Kraina Prosecco położona jest u stóp Dolomitów, między uroczymi miasteczkami Conegliano i Valdobbiadene. Utworzony w 2003 r. tutejszy szlak winny prowadzi obok stromych wzgórz porośniętych winoroślami (głównie odmianą Glera, z której produkuje się Prosecco), po drodze mija się też XVII-wieczny wykuty w stale obok wodospadu Starego Młyn Molinetto della Croda, pozostałości kompleksu obronnego, znane jako Wieże Credazzo, czy kościół San Lorenzo. Ja zajarzałam do winnicy Tanore, nie mogłam sobie odmówić popróbowania delikatnego, orzeźwiającego i owocowo-kwiatowego Prosecco Superiore Conegliano Valdobbiadene DOCG Rive. Ale to nie koniec przyjemności – wieczorem czekała na mnie hotelowa strefa spa. A miałam do wyboru ponad 70 masaży, zabiegów i programów odnowy biologicznej opracowanych przez sztab ekspertów oraz jacuzzi z widokiem na morze i wodą podgrzewaną do 32°C, sauny, łaźnie i hydroterapię Kneippa. W końcu wybrałam zabiegi nawilżająco-oczyszczające na twarz, tuż po nich idealnie odprężający i wyciszający masaż aromatycznymi olejkami na bazie naturalnych składników. Świetna biografia Wandy Rutkiewicz pióra Elżbiety Sieradzińskiej, którą czytałam potem na tarasie z widokiem na Morze Adriatyckie była idealnym zwieńczeniem weekendowego wypadu. Włoskie wakacje: Trydent Pogoda w prowincji Trydent jest zawsze przyjemna. Z wychuchanych kameralnych miasteczek z gotyckimi kościołami, brukowanymi placami, kawiarenkami i butikowymi sklepikami zawsze bije przyjazna atmosfera. Płynąca przez prowincję Adyga zawsze ma szmaragdowy kolor, a poszarpane granie Dolomitów, które się w niej odbijają, o każdej porze roku są równie tajemnicze, bezwzględne, cierpliwe. I właśnie do nich najbardziej lubię wracać. Latem, by podglądać jelenie podczas trekkingu w partii Dolomiti di Brenta, a potem moczyć stopy w strumyku. Jesienią, by w tutejszych dolinach słuchać oper podczas festiwalu Sounds of The Dolomites. A zimą, by pojeździć na nartach po szerokich jak marzenie trasach Madonny di Campiglio i Pinzolo. Ale czasem miewam też odważniejsze pomysły – np. ferraty w Pale di San Martino. To jeden z najpiękniejszych łańcuchów zwany Koroną Dolomitów, powstały ok. 300 mln lat temu z rafy koralowej. Najpopularniejszy szczyt grupy to Cimon della Pala, chociaż Cima Vezzana jest kilka metrów wyższa i to jej smukły wierzchołek, który można dostrzec z przełęczy Rolle, króluje nad okolicą. Będę podziwiała je z tras trekkingowych, a przy okazji zobaczę nieodbiegające do nich urodą płaskowyż Altopiano delle Pale oraz szczyt Rosetta. Kiedy wyskakuję z kolejki gondolowej na końcowej stacji Rifugio Funivia Rosetta, staję jak wryta: oto roztacza się przede mną ogromna, dzika, ponuro zamglona skalna przestrzeń miejscami wygładzona przez lodowiec (płaskowyż był jego dnem), którą okalają piętrzące się monumentalne skały o nieregularnych kształtach. Oto serce Parku Przyrody Paneveggio. Średnia wysokość płaskowyżu to 2700 m n.p.m. Stąd prowadzą szlaki nad jezioro Pradidali, na szczyt Fradusta (2939 m n.p.m.) i mój cel – na Rosettę (2743 m n.p.m.). Droga zajmuje mi godzinę, na samą turnię trzeba się wspiąć i pokonać ok. 10 naprawdę niełatwych metrów. Ale za to woda na szczycie góry smakuje jak musujący trentodoc. Neapol zyskuje przy bliższym spotkaniu. 7 pomysłów na wycieczki po środkowych Włoszech Stolica regionu Kampania w wielu osobach wzbudza mieszane uczucia. Już na pierwszy rzut oka można wyciągnąć wniosek, że Neapol to miasto kontrastów. Zarówno miasto, jak i cała środkowa It... Kolejnego dnia czeka mnie czterogodzinna wędrówka z północy na południe, ze schroniska Rosetta do schroniska Pradidali, wzdłuż drogi trekkingowej Palarada na Pale di San Martino, czyli 200 m różnicy wysokości w górę i 400 w dół. Trasa – świetnie oznakowana czerwonymi liniami – jednak nie jest stroma, ale za to na całym odcinku prowadził nad przepaściami, a w kulminacyjnym momencie przez długą wąską półkę, nad którą przytwierdzono do skały metalową linę. Ferrata ciągnie się na kilku poziomach i chwilami jestem pewna, że wiszę w powietrzu. Nie myślę o niczym innym tylko o karabinkach: przepinałam jeden, potem drugi, kilka kroków naprzód i znów jeden, potem drugi. Wolno, wolniej. Więcej niczego nie pamiętam. Po spacerku żelazną drogą (z włoskiego: via ferrata), ostatni odcinek wyłożoną drobnymi kamieniami ścieżką prowadzącą do Rifugio Pradidali jest jak bułka z masłem. Piękne włoskie wakacje, które na pewno powtórzę. Nasz ekspert Agnieszka Franus Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, National Geographic Traveler, redaktor naczelna Kaleidoscope. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże. Najlepiej wypoczywa wędrując po górach, a w wolnych chwilach lubi gotować dla przyjaciół.
Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat
Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny.
W tym artykule: Elbrus szczyt – wysokość Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus – zdobywcy szczytu Elbrus szczyt – turystyka Elbrus Race – wyścig na szczyt Elbrus szczyt – wierzenia Elbrus szczyt – ciekawostki Elbrus to najwyższy szczyt Kaukazu. Jego wysokość to 5642 m n.p.m. Położony jest na terenie Federacji Rosyjskiej, niedaleko granicy z Gruzją. Ponieważ jest zaliczany do tzw. Korony Ziemi, jest częstym celem wypraw alpinistycznych i turystyki wysokogórskiej. Nazwa „Elbrus” prawdopodobnie pochodzi z języka perskiego. Zależnie od źródła, tłumaczy się ją jako „wysoka góra” albo jako „błyszczący”. Ta druga nazwa może mieć związek z tym, że duża część góry pokryta jest lodowcami. Wieczny śnieg występuje tu powyżej wysokości 3700–4000 m n.p.m. Elbrus szczyt – wysokość Jako pierwszy wysokość Elbrusu zmierzył polski astronom Wincenty Wiszniewski. Żył w czasie zaborów, pracował w Rosji. W 1813 r. obliczył, że Elbrus ma wysokość 5422 m n.p.m. Obecnie wiemy, że dane te były nieprecyzyjne. Masyw Elbrusu ma dwa wierzchołki: zachodni – o wysokości 5642 m n.p.m., wschodni – o wysokości 5621 m n.p.m. Wierzchołki rozdziela płaskie siodło o wysokości ok. 5300 m n.p.m. Masyw Elbrusu jest znacznie wyższy od najwyższych otaczających go szczytów. Przewyższa o 2 km Azał (3100 m n.p.m.) Hotu-Taj (3400 m n.p.m.) i Trojnoj (3250 m n.p.m.) z pobliskiej doliny Ullu-Kam. Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus należy do gór wulkanicznych. Jest szczytem drzemiącego stratowulkanu, który powstał 2,5 mln lat temu. Stratowulkan to wulkan mieszany. Powstaje w wyniku erupcji, której towarzyszy wydobywanie się lawy i materiału piroklastycznego. Elbrus jest najwyższym stratowulkanem w Eurazji. Kaukaz autostopem. Co za przygoda! Nasze ostatnie studenckie wakacje musiały być wyjątkowe: autostopem i pod namiotem Ostatni okres aktywności tego wulkanu miał miejsce ok. połowy I w. n.e. Na zachodnim szczycie Elbrusu znajduje się krater o średnicy 250 m. Do dziś jednak obserwuje się tzw. aktywność post-wulkaniczną Elbrusu. Zdarzają się tam wypływy lawy. Dokoła masywu występują liczne mineralne źródła termalne o temperaturze do 21 stopni. Pojawiają się też wyrzuty gazów, takich jak siarkowodór. Odnotowano je nawet w okolicach skał Pastuchowa (1 km poniżej szczytu). Uśpionym stratowulkanem jest też Demawend. To góra położona w pasmie Elbrus (Alborz). Wbrew nazwie, nie ma ono związku z kaukaskim Elbrusem. Demawend jest najwyższym szczytem w Iranie. Osiąga aż 5610 m n.p.m. Mimo tak dużej wysokości Demawend jest uznawany za dość łatwą górę. Nie trzeba dysponować doświadczeniem alpinistycznym, by móc stanąć na jej szczycie. To jeden z wulkanicznych szlaków, na który warto się wybrać w Azji. Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus jest bezsprzecznie najwyższym szczytem Rosji. Jednak w zależności od interpretacji przebiegu granicy Europa–Azja, może też być zaliczany do Korony Ziemi jako najwyższy szczyt Europy. Przyjęło się jednak, że najwyższym szczytem Europy jest Mont Blanc (4807,81 m n.p.m.), najwyższy szczyt Alp. Skąd się wzięły kontrowersje dotyczące Korony Ziemi? Tak pisała o nich na łamach National Geographic Martyna Wojciechowska w artykule „Elbrus pod napięciem”: Pewnego dnia włoski wspinacz Reinhold Messner chciał jako pierwszy na świecie zostać zdobywcą Korony Ziemi (czyli stanąć na wierzchołkach najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach). Problem polegał jednak na tym, że już ktoś przed nim wpadł na ten pomysł… Hmm, co tu zrobić? Zamienić góry w zestawie tych zaliczanych do Korony Ziemi i zrealizować ten projekt raz jeszcze. Ogłosił więc światu, że nie Góra Kościuszki, a Puncak Jaya jest najwyższym szczytem Australii i Oceanii, zaś Mont Blanc nie jest najwyższą górą Europy, bo jest nią… Elbrus! Ale czy faktycznie Elbrus leży w Europie?! Wielkie było zdziwienie, bo geografowie twierdzą, że nie. Ale skoro Wielki Reinhold tak powiedział… I tak zaczęła się kariera tej niezbyt urodziwej góry leżącej w Kaukazie. Obecnie istnieją cztery wersje Korony Ziemi. Najbardziej obszerna obejmuje dziewięć szczytów: Elbrus (5642 m n.p.m.), Mont Blanc (4808 m n.p.m.), Góra Kościuszki (2230 m n.p.m.), Puncak Jaya (4884 m n.p.m.), Masyw Vinsona (4892 m n.p.m.), Mount Everest (8848 m n.p.m.), Aconcagua (6961 m n.p.m.), Denali (McKinley) (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro (5895 m n.p.m.). Elbrus – zdobywcy szczytu Wschodni szczyt jako pierwszy zdobył prawdopodobnie Killar Chaszirow 22 lipca 1829 r. Zachodni szczyt zdobyto 20 lipca 1874 r. W wyprawie udział wzięli: Frederick Gardiner, Craufurd F. Grove, Horace Walker, Peter Knubel. W 1956 r. Elbrus zdobył pierwszy Polak. Był nim Jerzy Rudnicki, pseud. Druciarz. Na Elbrusie znaleziono ciała alpinistów Na zachodnim zboczu Elbrusu znaleziono ciała alpinistów. Wiele wskazuje, że to zaginieni dwa dni wcześniej Polacy. W czasach Związku Radzieckiego zdobywanie Elbrusu stało się formą masowej rozrywki. W pobliżu góry powstała infrastruktura turystyczna. Do tej pory na szczyt wjechano m.in. motocyklem i samochodem terenowym. Jeśli chodzi o Elbrus, szczyt nie jest technicznie trudny do zdobycia. Mimo to zmienne warunki pogodowe i brak doświadczenia sprawiły, że na górze tej zginęło wiele osób. W zimie 1936 r. tylko podczas jednej wyprawy życie straciło na Elbrusie kilkudziesięciu konsomolców. Elbrus szczyt – turystyka Elbrus jest jednym ze szczytów górskich, o których marzą wielbiciele freeridingu. Ten sport, w największym skrócie, polega na zimowych zjazdach poza wyznaczonymi trasami. Jego amatorzy przedkładają smak adrenaliny nad wykwintną kuchnię alpejskich kurortów, a szerokim łukiem omijają nartostrady oraz tak zwaną infrastrukturę turystyczną. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule „Snowboard na Kaukazie”. Okolice Elbrusu wraz ze szczytem znajdują się na terenie Parku Narodowego „Przyelbrusie”. Niestety, intensywny ruch turystyczny doprowadził do znacznego zaśmiecenia terenu. Tak opisywała to Martyna Wojciechowska: Zewsząd wystają fragmenty jakiś stalowych konstrukcji niczym zasieki na polu bitwy, druty, kawałki roztrzaskanych ratraków, zardzewiałe koła od rowerów (co, do cholery na tej wysokości robią części rowerowe?!) – po prostu wszystko… W tym kosmicznym krajobrazie wulkanicznych skał robi to przerażające wrażenie! Elbrus zdobyty! Projekt Szczyty Życia Po jedenastogodzinnej akcji górskiej 21 sierpnia podopieczni Fundacji Pokonaj Raka w ramach projektu Szczyty Życia zdobyli kolejny szczyt należący do Korony Ziemi – Elbrus Turyści korzystają m.in. z kolejki linowej, dzięki której można dotrzeć na wysokość 3847 m n.p.m. Na wysokości 3912 m n.p.m. znajduje się hotel LEAPrus3912. Z kolei na 3708 m n.p.m. znajdują się tzw. beczki. To cysterny po paliwie zaadaptowane na schronisko. Tak pisała o nim w National Geographic Monika Berkowska: Jedyna w swoim rodzaju turbaza proponuje noclegi w… beczkach. Podobno to stare zbiorniki po paliwie. Kilkanaście walców – białych, niebieskich, czerwonych. Wewnątrz identycznie: mały korytarzyk i pomieszczenie z czterema łóżkami. Nocleg kosztuje 300 rubli. Elbrus Race – wyścig na szczyt Szczyt Elbrusu jest też areną zawodów sportowych. „Elbrus Race”, rozgrywany od 1989 roku, jest jednym z najpoważniejszych wyścigów tego typu na świecie. Jest częścią tzw. Skyrunner World Series. Najtrudniejsza trasa prowadząca na pokryty śniegiem szczyt Elbrusu liczy ponad 12 km. Trzeba na niej pokonać ponad 3 km różnicy wzniesień. Przez wiele lat rekord tej trasy należał do jednego z najwybitniejszych himalaistów świata, Denisa Urubki. Wynosił 3 godz. 55 minut. W 2010 r. Polak Andrzej Bargiel przebiegł tę trasę w niesamowitym czasie 3 godz. 23 minuty. Poprawił rekord Urubki o ponad pół godziny! W drugiej dekadzie XXI wieku zawody odbywają się dwa razy w roku: w czerwcu i wrześniu. Elbrus szczyt – wierzenia Wokół wysokiej góry narosło wiele wierzeń. Tak pisze o nich Wojciech Górecki w książce „Planeta Kaukaz” (Wydawnictwo Czarne 2010): Przez stulecia kaukascy górale wierzyli, że zwykły śmiertelnik nie może wejść na Elbrus. „Kto ośmieli się wstąpić na stoki Wielkiej Góry, zginie!” – ostrzegali starcy. Na śmiałków czyhały śnieżne zamiecie i lawiny, burze i mrozy, gotowe zamienić intruza w bryłę lodu. Elbrus, dźwigający na swych wierzchołkach niebo, był siedzibą bogów i służących im duchów. Prawdopodobnie już starożytni Grecy byli świadomi istnienia góry Elbrus. Szczyt ten odegrał rolę w greckiej mitologii: Dwugłowy szczyt obrósł tysiącem mitów, legend, podań, baśni i klechd. Do kaukaskich skał – może właśnie do skał Elbrusu? – Zeus kazał przykuć Prometeusza, który wykradł z nieba ogień, aby podarować go ludziom. (…) Podobny motyw przewija się w rozpowszechnionym na Kaukazie eposie o starożytnych herosach – Nartach. Według jednej z wersji wódz Nartów Nasren Długobrody po długiej walce z siłami zła odzyskał ogień, który zabrał jego współziomkom okrutny bóg Pako. Z lokalnymi wierzeniami mają też związek nazwy Elbrusu: Nie można było go zdobyć, ale jeżeli popatrzyło się nań z daleka i wypowiedziało życzenie, góra je czasem spełniała. Tak sądzili Kabardyjczycy i Czerkiesi, którzy nazwali go Górą Szczęścia – Oszchomacho. Natomiast Bałkarzy i Karaczajowie, będący pod wrażeniem ogromu masywu wulkanu, doszli do wniosku, że mieści on w sobie tysiące pomniejszych szczytów. W ich języku nazywa się Mingitau – Podobny do Tysiąca Gór. Elbrus szczyt – ciekawostki W czasie II wojny światowej masyw Elbrusu zajęły wojska niemieckie. Elbrus został wówczas uznany za najwyższy szczyt III Rzeszy. 21 sierpnia 1942 na zachodnim wierzchołku Niemcy zatknęli flagi nazistowskie. W lutym 1943 r. Rosjanie wyparli wojska hitlerowskie i umieścili na Elbrusie flagi sowieckie. Badacze rozwiązali zagadkę pierwszych gór na Ziemi. Kiedy i jak powstały? Naukowcy z Uniwersytetu w Aberdeen wiedzą, jak powstały góry na Ziemi. Ich zdaniem kluczową rolę w tym procesie odegrał plankton, czyli drobne organizmy morskie. W masywie Elbrusu na wysokości 3090 m n.p.m. zlokalizowane jest obserwatorium astronomiczne Terskol. To międzynarodowe centrum badań astronomicznych, medycznych i ekologicznych. Elbrus to nazwa serii radzieckich, a potem rosyjskich komputerów oraz mikroprocesorów. Pierwszy komputer, Elbrus-1, był produkowany w latach 1978–1979. W 2004 roku firma Elbrus International została wykupiona przez Intela. Najnowszy procesor Elbrus-16S wszedł na rynek w 2019 r. Pod marką Elbrus działa też polska firma odzieżowa. W jej ofercie znajdują się odzież, obuwie i akcesoria przeznaczone przede wszystkim dla miłośników sportów zimowych. Źródła: Dwutygodnik, Wikipedia. Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Antoni Malczewski – poeta, prekursor romantyzmu i pierwszy Polak na Mont Blanc. Dlaczego warto zapamiętać to nazwisko?
Zapisał się na kartach historii jako znakomity poeta przełomu XVIII i XIX wieku. Jednak jego życiorys pełen jest zaskakujących faktów. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że to właśnie Antoni Malczewski był pierwszym Polakiem w historii, który wszedł na szczyt Mont Blanc. Co jeszcze wiemy na temat twórcy?
W tym artykule: Antoni Malczewski – kim był? Antoni Malczewski – biografia Antoni Malczewski – podróże Antoni Malczewski – twórczość Antoni Malczewski – osiągnięcia Antoni Malczewski – ciekawostki Antoni Malczewski znany jest dzisiaj głównie studentom polonistyki, zobowiązanym do zgłębiania tajników romantycznej powieści poetyckiej. Tymczasem z jego nazwiskiem wiąże się kilka ciekawych faktów i pojęć, które sprawiają, że warto je zapamiętać nawet wówczas, gdy zupełnie nie interesujemy się literaturą minionych epok. Maria Konopnicka: biografia, wiersze, utwory Maria Konopnicka to polska pisarka, uznawana za jedną z najwybitniejszych poetek okresu realizmu. Publicystka, tłumaczka, nowelistka, krytyczka literatury, aktywistka społeczna oraz autorka utwo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/maria-konopnicka-zycie-i-tworczosc-biografia-wiersze-utwory-fot-zaklad-reprografii-i-digitalizacji-biblioteki-narodowej-wikimedia-commons-public-domain-5b05a9a.jpeg" width="938" height="578" alt="Maria Konopnicka - Życie i twórczość (biografia, wiersze, utwory) (fot. Zakład Reprografii i Digitalizacji Biblioteki Narodowej, Wikimedia Commons, public domain)" title="Maria Konopnicka - Życie i twórczość (biografia, wiersze, utwory) (fot. Zakład Reprografii i Digitalizacji Biblioteki Narodowej, Wikimedia Commons, public domain)" /> Antoni Malczewski – kim był? Antoni Malczewski to przede wszystkim poeta. Historycy literatury zaliczają go – obok Seweryna Goszczyńskiego i Józefa Bohdana Zaleskiego – do tzw. szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu. Nazwa to określa dziewiętnastowiecznych twórców piszących w języku polskim, ale poruszających w swoich tekstach tematykę ukraińską. Poeci tego nurtu opiewali piękno i grozę stepów, inspirowali się też lokalnym folklorem oraz pradawnymi, pogańskimi obrzędami. Warto przy okazji wspomnieć, że niektórzy badacze przyporządkowują szkole ukraińskiej także twórczość Juliusza Słowackiego, którego Sen srebrny Salomei nosi wyraźne piętno ukraińskich korzeni wieszcza. Nazwisko Antoniego Malczewskiego pojawia się jednak także w kontekście osiągnięć polskiego alpinizmu. Był on bowiem pierwszym Polakiem (a zarazem ósmą osobą na świecie), któremu udało się zdobyć szczyt Mont Blanc. Pierwszy w historii wszedł także na północny, niższy szczyt w Alpach – Aiguille du Midi. Antoni Malczewski – biografia Malczewski wywodził się z poważanej rodziny szlacheckiej herbu Abdank (właściwie: Tarnawa), spowinowaconej z rodem królewskim i arystokracją. O jego życiu wiadomo niewiele. Urodził się 3 czerwca 1793 roku, prawdopodobnie w Warszawie (aczkolwiek inne źródła podają Kniahinin na Wołyniu). W Warszawie również zmarł, w dniu 2 maja 1826 roku; nie udało się ustalić dokładnego miejsca jego pochówku. Ojcem poety był uczestnik Targowicy, Jan Józef Malczewski, matką zaś – Konstancja z Błeszyńskich Haumanowa. W wieku dwunastu lat podjął naukę w Gimnazjum Wołyńskim, przekształconym później w Liceum Krzemienieckie. W oczach pedagogów i szkolnych kolegów uchodził za pilnego ucznia, rozmiłowanego w językach obcych i matematyce. Na końcowym świadectwie Antoniego, historyk Tadeusz Czacki napisał, że Malczewski stanowił przykład ambitnego młodzieńca, którego pasja i głód wiedzy pozytywnie wpływały na rozwój umysłowy pozostałych wychowanków placówki. Opinia Czackiego – współtwórcy Konstytucji 3 Maja – posiada dziś sporą wartość. W tamtym okresie Malczewski spędzał wakacje u swoich ciotek Błeszyńskich, gdzie mieszkała także jego przyrodnia siostra, Filipina. Właśnie ona stała się obiektem pierwszych młodzieńczych westchnień Antoniego. Jako osiemnastolatek Malczewski stwierdził, że pragnie podtrzymywać rodzinną tradycję wojskową. Wstąpił zatem do wojska Księstwa Warszawskiego, w którym rozpoczął służbę w randze podporucznika. Jednocześnie uczęszczał na zajęcia do wojskowej szkoły inżynieryjnej, a w wolnych chwilach bywał na salonach najznakomitszych domów stolicy. Tam nawiązywały się jego najcenniejsze przyjaźnie, między innymi z Karoliną z Walewskich Chodkiewiczową – żoną prawnuka sławnego hetmana Jana Karola Chodkiewicza. Malczewski bardzo poważnie traktował swoją karierę wojskową. Wsławił się podczas obrony twierdzy Modlin w 1813 roku. Po kapitulacji przebywał nawet przez krótki czas w niewoli rosyjskiej. Antoni Malczewski – podróże Lata 1816-1821 upłynęły Malczewskiemu pod znakiem europejskich wojaży. Zwiedził Szwajcarię, Włochy i Francję, oddając się swojej pasji alpinistycznej. Opis wyprawy na Mont Blanc i Aiguille du Midi zawarł później w XIX tomie czasopisma Bibliothèque Universelle, wydawanego przez Uniwersytet Genewski. Pobyt za granicą okazał się jednak istotny także dla rozwoju intelektualnego polskiego poety. Udało mu się na przykład poznać czołowego angielskiego romantyka, George'a Byrona, którego twórczością mocno się zainspirował we własnych literackich poszukiwaniach. Malczewski zyskał na obczyźnie sposobność zetknięcia się z mesmeryzmem – wynalezionym w drugiej połowie XVIII wieku systemem leczniczym, stanowiącym zapowiedź hipnozy. Idee mesmeryzmu musiały wywrzeć na Polaku spore wrażenie, bo po powrocie do kraju (1821) sam zdecydował się podjąć działalność terapeutyczną. Jego pacjentką została Zofia z Modzelewskich Rucińska – żona przyjaciela poety, którą Malczewski poznał po osiedleniu się na Wołyniu. Kobieta cierpiała na chorobę psychiczną, zaś Antoni wierzył, że metoda Franza Mesmera postawi ją na nogi. Stało się inaczej: Zofia nie zdołała pozytywnie zareagować na leczenie, natomiast uzależniła się od osoby swojego terapeuty. Połączył ich romans, z powodu którego Malczewski musiał ostatecznie uciekać do Warszawy. Życie i twórczość Józefa Wybickiego. Wszystko, co warto wiedzieć o twórcy hymnu narodowego Józef Wybicki przeszedł do historii jako twórca polskiego hymnu narodowego. Bardzo niewiele osób potrafiłoby natomiast przytoczyć jakiekolwiek fakty z jego długiego i bujnego życiorysu. Oka... Antoni Malczewski – twórczość Dzięki wysoko postawionym znajomym Antoniemu udało się objąć stanowisko w Ministerium Spraw Wewnętrznych. W tym samym czasie, w roku 1825, napisał i wydał „Marię” – powieść poetycką, uznaną przez potomnych za pierwsze doniosłe osiągnięcie krajowego romantyzmu. W momencie publikacji utwór cieszył się jednak znikomym rozgłosem, zaś jego autor zmarł niedługo później, w samotności i zapomnieniu. Sam gatunek powieści poetyckiej stał się popularny w Europie za sprawą George'a Byrona, którego – jak już wcześniej wspomniano – Malczewski poznał osobiście. Najsłynniejsze utwory angielskiego romantyka (Giaur, Manfred, Kain) utrzymane są w posępnym, pesymistycznym tonie, zaś ich bohaterów cechuje postawa buntu, sprzeciwu wobec losu i rozpaczy. Postawa bajroniczna właśnie. Te same elementy świata przedstawionego znajdujemy także i u Malczewskiego. „Marię” oparł poeta na kanwie rzeczywistych wydarzeń z roku 1771. Dotyczyły one mordu dokonanego na Gertrudzie Komorowskiej, pierwszej żonie Szczęsnego Potockiego. Kobietę zamordowano na polecenie teścia, Franciszka Salezego Potockiego, przeciwnego temu małżeństwu. Zgodnie z duchem wybranego przez siebie gatunku, Malczewski przeniósł czas akcji do wieku XVII, a miejsce z Wołynia na ukraińskie stepy. Całość utworu zamyka się w dwóch pieśniach, poprzedzonych dedykacją dla Juliana Ursyna Niemcewicza. Antoni Malczewski – osiągnięcia Można się oczywiście spierać o to, czy Antoni Malczewski-alpinista dorównuje Antoniemu Malczewskiemu-poecie (a może go wręcz przewyższa?). Faktem pozostaje, że jego dokonania literackie nie spotkały się za życia twórcy z większym uznaniem, a i obecnie znane są niemal wyłącznie wąskiemu gronu specjalistów i studentów. Z kolei jako polski prekursor alpinizmu, Malczewski do dzisiaj może imponować kolejnym pokoleniom śmiałkom. Nie da się jednocześnie zaprzeczyć, że biografia autora „Marii” jest niezwykle barwna i obfitująca w dramatyczne wydarzenia. Także i w tym sensie Malczewski zasłużył sobie w pełni na miano preromantyka. Połączenie arystokratycznego rodowodu, melancholijnego usposobienia i samotnego kresu życia czyni zeń znakomity przykład dziewiętnastowiecznego twórcy. Przykład na miarę uwielbianego przez Malczewskiego lorda Byrona, który legitymował się przecież dość podobnym do Polaka życiorysem. Antoni Malczewski – ciekawostki Twórczość Antoniego Malczewskiego wielokrotnie stawała się inspiracją dla innych artystów, na przykład Romana Statowskiego, który skomponował operę na podstawie powieści „Maria” o tym samym tytule. Uroczysta premiera odbyła się 1 marca 1906 roku w Teatrze Wielkim w Warszawie. Natomiast w czasie II Rzeczpospolitej funkcjonowało Państwowe Liceum i Gimnazjum w Sokalu (obecne terytorium Ukrainy).
Anna Tybor zdobyła ośmiotysięcznik Manaslu, a następnie zjechała z niego na nartach!
Czołowa polska ski–alpinistka Anna Tybor razem z dwójką Włochów zdobyła ósmy najwyższy szczyt świata – Manaslu, a następnie zjechała z góry na nartach!
W tym artykule: Historyczny sukces Polki Lista osiągnięć Tybor jest imponująca Rodzinne tradycje Wczoraj, czyli 30. września około godziny 18:30 czasu polskiego Tybor wraz z towarzyszącymi jej włoskimi wspinaczami Federico Seechim i Marco Majorim, wróciła bezpiecznie do bazy. Anna Tybor została pierwszą Polką w historii, która zjechała na nartach z ośmiotysięcznika, a także pierwszą kobietą na świecie, której udało się dokonać pełnego zjazdu narciarskiego na Manaslu, bez użycia dodatkowego tlenu. Uczestnicy wyprawy niedzieli 12. września przebywali w bazie pod liczącym 8163 m n.p.m. szczytem. Niemal od razu po dotarciu na miejsce, korzystając z dobrej pogody Anna Tybor oraz jej włoscy towarzysze, rozpoczęli proces aklimatyzacji, w ramach której dotarli najpierw do obozu 1. na wysokości 5800 m, gdzie spędzili noc. W sobotę 18 września grupa podjęła dalszą wspinaczkę w celu dotarcia najpierw do obozu 2. (na wysokości ok. 6400 m), a następnie do obozu III na wysokości ok. 7000 m n.p.m. Oprócz kontynuowania procesu aklimatyzacji, celem było planowanie ataku szczytowego i znalezienie optymalnej trasy zjazdu z Manaslu. Historyczny sukces Polki Po krótkim okresie regeneracyjnym oraz wyczekiwaniu na odpowiednie warunki pogodowe, atak szczytowy nastąpił w poniedziałek, 27 września. Najpierw z bazy wystartowali Majori i Secchi, następnie około godziny 10:00 czasu lokalnego w górę wyruszyła również Tybor. W środę 29 września około godziny 15 czasu miejscowego Anna Tybor zdobyła szczyt Manaslu wraz z Federico Secchim i Marco Majorim. Atak szczytowy, który w zamierzeniu miał potrwać około doby, ze względów pogodowych rozciągnął się do trzech dni i dwóch noclegów na wysokości ponad powyżej 7000 m. W efekcie tych komplikacji tempo wspinaczki, które w drodze do obozu II było bardzo wysokie, w kolejnym dniu bardzo osłabło. Zamiast z obozu 3., ekipa, która w poniedziałek 27 września wyszła z bazy, bezpośrednio na szczyt wyruszyła z obozu 4. położonej na wysokości 7400 m n.p.m. Był to zarazem ich pierwszy w czasie tej wyprawy – a dla Ani pierwszy w ogóle – nocleg na wysokości powyżej 7000 m. Jeszcze w środę późnym wieczorem Anna wraz z włoskimi wspinaczami dotarli bezpiecznie do obozu IV. Od godzin porannych w czwartek ekipa kontynuowała zjazd w stronę bazy, pakując po drodze sprzęt oraz namioty pozostawione w obozach. Około godziny 18:30 czasu lokalnego zespół dotarł bezpiecznie do bazy, gdzie po niemal czterech dniach spędzonych na ścianach Manaslu, w końcu mógł świętować ten historyczny sukces. Zespół wyprawy o pełnej nazwie „Dream Line Manaslu 8163” do którego oprócz Anny Tybor należą dwaj doświadczeni Włosi, wspomniani wcześniej, uzupełniał fotograf Piotr Drzastwa, którego zdjęcia ilustrują niniejszy artykuł. Lista osiągnięć Tybor jest imponująca Manaslu jest pierwszym ośmiotysięcznikiem, na który wspięła się Tybor. 29-letnia zakopianka długo dążyła do spełnienia tego marzenia, przez kilkanaście lat zdobywając doświadczenie górskie i sportowe od Tatr, przez Alpy, po Kaukaz i Pamir. W tym ostatnim łańcuchu górskim, Tybor osiągnęła swój najwyższy dotąd szczyt. Zjazd na nartach z liczącego 7134 m Szczytu Lenina uniemożliwiła jednak pogoda. Poza tamtym szczytem w górach wysokich Tybor wspinała się też zimą na Kazbek i Piz Bernina, zajęła II miejsce w biegu Elbrus Race prowadzącym na najwyższy szczyt Kaukazu, a na Mont Blanc wbiegła z Les Houches w 6 godzin i 15 minut. Przede wszystkim Anna Tybor zdobywała szczyty w ramach zawodów ski–alpinistycznych wchodząc na nie na nartach lub wspinając się z nartami przypiętymi do plecaka. Startowała w mistrzostwach świata i w najbardziej ekstremalnych zawodach w narciarstwie wysokogórskim, takich jak Pierra Menta, Trofeo Mezzalama, Adamello Ski Raid. Była piąta zarówno w mistrzostwach Europy, jak i w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata. Pięciokrotnie zdobywała też mistrzostwo Polski, wygrywając m.in. w Pucharze Pilska i prestiżowym Memoriale Piotra Malinowskiego. Rodzinne tradycje Górską pasję, miłość do nart i sportowe zacięcie odziedziczyła po rodzicach: jej matka jest czynną przewodniczką tatrzańską, a ojciec był międzynarodowym przewodnikiem górskim i ratownikiem TOPR. Anna Tybor od kilku lat mieszka we włoskim Livigno i jest ratowniczką górską w tamtejszym Soccorso Alpino. W Alpach spędza na nartach siedem miesięcy w roku, przez pozostałe trenuje biegając po górach i wspinając się na nie. Uprawia też kolarstwo górskie i szosowe. Czas na trening i pasję dzieli z pracą w zawodzie architekta. Przed Anną narciarski szlak na Manaslu przecierał Andrzej Bargiel, któremu zła pogoda pokrzyżowała jednak plany pełnego zjazdu z wierzchołka do bazy. Wart uwagi jest fakt, że pierwszymi Polakami, a zarazem pierwszymi zdobywcami szczytu byli także zakopiańczycy, ratownicy TOPR-u, Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski. Sponsorem głównym wyprawy Anny Tybor na Manaslu jest Revolt Energy. Partnerami wyprawy zostali także Polar Sport - Twój Sklep Górski, Salomon, Pajak, Julbo, LyoFood i La Mano. Patronem medialnym jest RMF FM oraz Tygodnik Podhalański. Zdjęcia: Piotr Drzastwa
Zimowy Expander pokonany w niespełna 44 godziny. „To święty Graal tatrzańskiej wspinaczki”
Trzech doświadczonych wspinaczy i taterników – Maciej Ciesielski, Kacper Tekieli i Piotr Sułowski – dokonało niemożliwego. W ciągu 43 godzin i 50 minut, bez wsparcia i biwaków, zakończyli wspinaczkę na tatrzańską łańcuchówkę zwaną Expanderem.
W tym artykule: Expander i Sprężyna - co to jest? Trzech wspinaczy dokonało wejścia w dniach 2-4 marca. Kacper Tekieli na swoim oficjalnym profilu na Facebooku poinformował, że wspinaczka odbyła się bez zakładania depozytów, biwaków i bez wsparcia. Portal wspinanie.pl podaje, że pozwolili sobie na krótki odpoczynek jedynie w rejonie odbicia szlaku na Wrota Chałubińskiego, a po zejściu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich i na Kościelcu. „Mało przyjemności, dużo satysfakcji” - tak wyprawę skomentował Piotr Sułowski. Pod postami posypały się komentarze z gratulacjami i wyrazami uznania. "To jak święty Graal tatrzańskiego wspinania. Brawo i gratulacje" - napisał Czesław Szura, który w 2003 roku przeszedł ekspandera solo. Expander i Sprężyna - co to jest? Tatrzański Expander to łańcuchówka (przejście jednym ciągiem kilku dróg taterniczych, często o dużych trudnościach) składająca się z czterech tzw. Sprężyn, biegnących na czterech różnych tatrzańskich ścianach. Sprężyny swoją nazwę wzięły od taternika Macieja Gryczyńskiego, zwanego w środowisku właśnie Sprężyną, który owe drogi wytyczył. Z kolei połączenie czterech Sprężyn w Expandera to pomysł Krzysztofa Pankiewicza, który jako pierwszy zrealizował takie wejście we wrześniu 1989, wraz z Piotrem Panufnikiem – podaje wspinanie.pl. Wspinaczka zajęła im 17 godzin. Jako pierwsi powtórzyli je Krzysztof Belczyński i Marcin Tomaszewski, ale dopiero w 1996 roku, w czasie 23 godzin. Na Ekspandera składają się: Sprężyna VI (Mały Młynarz, 16 wyciągów), Sprężyna VI/VI+ (Kocioł Kazalnicy, 8 wyciągów), Sprężyna VII- (Mnich, 5 wyciągów), Sprężyna VI+ (Kościelec, 4 wyciągi). Kacper Tekieli zaliczył Expandera także w lipcu 2019 roku. Razem z nim wspinał się wówczas Łukasz Mirowski. Taternicy uzyskali rekordowy czas, pokonując drogę w 15 godzin i 52 minuty. Większość wyciągów pokonali z lotną asekuracją.
Sztuka życia, sztuka umierania. O tym co pcha w góry
Po co te góry? Kupa kamieni, zimno i niebezpiecznie - mówią przeciwnicy. Postanowiliśmy oddać głos tym, którzy górom poświęcili życie.
"Wspinaczka to pragnienie życia". Kukuczka, Rutkiewicz, Kurtyka i in. o miłości do gór >>> Alpiniści są jacyś inni. Nie sposób odkryć co nimi kieruje. Ułańska fantazja, niezdrowa skłonność do ryzyka, oderwana od rzeczywistości romantyczna dusza? A przede wszystkim alpiniści to egoiści - bo jak można tak dla własnej przyjemności pchać się w objęcia śmierci?! Na te wszystkie "nie rozumiem", "nie pojmuję", "nie wiem, jak...", za którymi nie kryje się próba zrozumienia, Piotr Pustelnik odpowiedział kiedyś: "Ludzi można podzielić na dwa rodzaje: na tych którym nie trzeba tej pasji tłumaczyć i na tych którym się jej nie wytłumaczy". Choć ta celna myśl w zasadzie zamyka dyskusję, postanowiliśmy raz jeszcze oddać głos osobom, które górom poświęciły życie, osobom które je kochają i rozumieją. To opowieści o sile, wolności i satysfakcji, o ucieczce od codzienności i pracy nad sobą, o życiu pełną piersią, za które ceną bywa śmierć. Hanna Gadomska
Cena przygody. Po wypadku na Matternhornie w XIX wieku żądano zakazania wspinaczki
Dramat na Matterhornie w 1865 r., w którym życie stracił m.in. angielski arystokrata, wzbudził oburzenie opinii publicznej na szaleństwo, jakim miał być alpinizm. Wzywano do wprowadzenia zakazu wspinaczki, ale jednocześnie wypadek zwiększył zainteresowanie nowym sportem. Przeczytaj fragment książki „Zdobywcy. Ludzie, szczyty, wyprawy”, wydanej nakładem wydawnictwa Burda Książki.
Czternastego lipca 1865 po raz pierwszy zdobyto szczyt Matterhornu. Podczas zejścia wydarzyła się jednak tragedia – wskutek upadku zginęli czterej członkowie zespołu, któremu przewodził angielski alpinista Edward Whymper. Francuski przewodnik Michel Croz prowadził grupę podczas feralnego zejścia z Matterhornu. Gdy najmniej doświadczony członek zespołu pośliznął się i wpadł na Croza, ten stracił równowagę i w efekcie czterej mężczyźni spadli w przepaść. Ci, którym udało się bezpiecznie zejść, znaleźli się w centrum zainteresowania i podejrzeń opinii publicznej. Tragedia, która wydarzyła się tamtego dnia, położyła się cieniem na alpinizmie na wiele lat. Nigdy wcześniej w świecie wspinaczki górskiej nie było takiego triumfu – i takiej katastrofy jednocześnie. W tym samym roku zginęło jeszcze sześciu alpinistów, co spowodowało, że 1865 r. stał się cezurą w historii wspinaczki w Alpach. Ryc. Wspinaczka na Matterhorn, 1865 (©Adobe Stock) W jednym roku zginęło tylu wspinaczy, co w całej dotychczasowej historii tego sportu. W.A.B. Coolidge, alpinista i historyk, po raz pierwszy wspinał się zaledwie 3 dni po tragedii na Matterhornie i wspominał „wyraźne porażenie, które spadło na [nasze] zacne przedsięwzięcie po tej straszliwej katastrofie”. Nigdzie szok po śmierci towarzyszy Whympera nie był odczuwalny tak silnie, jak w Wielkiej Brytanii. Poczucie niezachwianej pewności, zbudowane w poprzedniej dekadzie za sprawą historycznych wejść i powstających w całej Europie klubów alpejskich, w jednej chwili runęło. W niektórych kręgach brytyjskiej opinii publicznej wrzał gniew. „Dlaczego najlepsza krew Anglii ma się marnować na wdrapywanie się na niedostępne wcześniej szczyty? – narzekał przodujący w krytyce alpinizmu dziennik «The Times». – Czy tak wyglądać powinno życie? Czy tak wyglądać ma powinność? Czy to rozsądne? Czy dopuszczalne? Czy to nie jest błąd?”. Ryc. Grób Edwarda Whympera w Chamonix (©Adobe Stock) Reakcja na tragedię na Matterhornie pod wieloma względami była bardzo zbliżona do reakcji opinii publicznej na duże wypadki na Mount Evereście czy K2 w obecnych czasach. Prowadzono szeroko zakrojone dochodzenie w sprawie popełnionych błędów, starano się wskazać przyczynę wypadku i winnych zaniedbań. O tragedii na Matterhornie napisano kilka książek historycznych. Dla członków Alpine Club największym ciosem było moralne oburzenie na śmierć czterech członków klubu, podszyte sugestią, że w Alpach doszło do jakiejś zbrodni. Redakcja „Edinburgh Review” pytała swoich czytelników: „Czy człowiek ma prawo narażać życie swoje i innych dla zdobyczy pozbawionej realnej wartości dla niego samego i jego towarzyszy? Jeśli w pogoni za przygodą dochodzi do utraty życia, to czy wynikające z niego poczucie winy moralnej różni się od tego, które wywołuje samobójstwo lub morderstwo?”. ZAKAZ ALPINIZMU? Choć królowa Wiktoria dobrze wspominała swoją wizytę w Alpach w 1868 r., wyrażała jednocześnie żal z powodu bezsensownej w jej opinii śmierci powodowanej przez wspinaczkę. W 1882 r., pod wpływem kolejnych wypadków i tragedii, królowa postanowiła osobiście sprawdzić, czy alpinizmu nie dałoby się zakazać. Jej sekretarz, sir Henry Ponsonby, zapytał ówczesnego premiera Williama Gladstone’a, czy Jej Wysokość mogłaby wydać oświadczenie, aby „zaznaczyć swoją dezaprobatę dla niebezpiecznych alpejskich wycieczek, które w tym roku kosztowały życie tak wielu osób”. Wierny swoim liberalnym poglądom Gladstone odparł, że nic w tej sprawie nie można zrobić, a nawet dyskretnie wyraził swoje wsparcie dla alpinistów. „Jest sprawą sporną – odpowiedział sekretarzowi – czy w ujęciu ogólnym wspinaczka górska jest istotnie bardziej zgubna od innych zajęć podejmowanych dla rozrywki, które ponadto nie zasługują być może na szacunek, jakim obdarzyć można ekspedycję w góry”. Gladstone nie wymienił żadnych konkretnych „innych zajęć rekreacyjnych”, ale najbardziej oczywistym porównaniem były wyścigi konne, które także niosły ze sobą ryzyko ciężkich obrażeń, a nawet śmierci. Można pokusić się o stwierdzenie, że wypadek na Matterhornie, wbrew gniewnym opiniom prasy, nie tylko nie był wizerunkową katastrofą dla alpinizmu, ale wręcz przyczynił się do jeszcze większego szaleństwa na punkcie tego sportu. Arnold Lunn, popularyzator narciarstwa z okresu międzywojennego, uważał, że tragedia na Matterhornie „położyła wielkie zasługi dla upowszechnienia rozrywki”, a „odrobina gniewnej krytyki” przyniosła alpinizmowi wiele korzyści. ZMIANA POGLĄDÓW Gdy w 1924 r. George Mallory i Andrew Irvine zaginęli na Mount Evereście, wypadki śmiertelne wśród wspinaczy nie budziły już powszechnego oburzenia. Dziennikarz „Morning Post” posunął się wręcz do stwierdzenia, że „do ataku na szczyt Everestu [wspinaczy] popycha ten sam duch, dzięki któremu [...] powstało Imperium Brytyjskie”. Po katastrofie na Matterhornie liczba ofiar w szeregach alpinistów utrzymywała się na niewielkim poziomie – w latach 1868–1880 ginęło ok. 3 wspinaczy rocznie. W kolejnych dekadach góry zaczęły jednak zbierać większe żniwo i liczba ofiar wzrosła do ok. 15 rocznie. „The Times” winę za to zrzucał na „lekkomyślną pogoń za przygodą, próżność, chęć naśladownictwa, niedoświadczenie, a nawet roztargnienie”. Dziś masyw Mont Blanc każdego lata odwiedzają dziesiątki tysięcy alpinistów. Każdego roku na Matterhornie ginie 15 osób, głównie podczas zejścia. Wiele ofiar tej góry, w tym 3 uczestników pierwszego wejścia, jest pochowanych na cmentarzu w Zermatt. Podsumowanie Wypadek na Matterhornie był prawdziwym wstrząsem, niemającym precedensu w historii alpinizmu. Tragedię roztrząsano na forum publicznym, powołano również komisję, która przeprowadziła tajne dochodzenie, a pogłoski o umyślnym spowodowaniu śmierci czterech wspinaczy utrzymywały się przez dziesięciolecia. Po tragedii w ogniu krytyki znalazł się kierujący wyprawą Edward Whymper Po zejściu do Zermatt zaszył się w hotelu, nie wyjaśniając nikomu, co zaszło. Kiedy doszedł do siebie, pomógł znieść z góry ciała swoich towarzyszy, w tym doświadczonego alpinisty Charlesa Hudsona. Pomimo wypadku Matterhorn i całe Alpy przyciągały rzesze turystów. Gdy Whymper ponownie wszedł na Matterhorn w 1874 r., szczyt zdobyto już wówczas 75 razy, a na wysokości 3800 m n.p.m. stanął niewielki górski szałas. „Wkrótce nawet największy głupiec będzie mógł tam wejść” – narzekał Whymper w swoim dzienniku. Wydarzenia z lipca 1865 prześladowały go do końca życia. Po wypadku na Matterhornie unikał trudniejszych szczytów. Rozdział pochodzi z książki „Zdobywcy. Ludzie, szczyty, wyprawy” wydanej nakładem Burda Książki.
Szczyt rozpaczy. Tragiczna wyprawa ośmiu radzieckich alpinistek
W sierpniu 1974 r. osiem radzieckich alpinistek zdobywa Szczyt Lenina. Chcą pokazać, jak dobrze radzą sobie bez pomocy mężczyzn. Wyprawa zakończyła się tragicznie.
Ta kobieta zdobyła wszystkie 14 ośmiotysięczników. Dziewczyna z K2
Przeczytaj wywiad z alpinistką, która bez dodatkowego tlenu i pomocy tragarzy pokonała najwyższe góry świata!
Iwona El Tanbouli: Jest 14 ośmiotysięczników, ale to właśnie liczba 13 miała w Twoim życiu duże znaczenie. Wiesz dlaczego? Gerlinde Kaltenbrunner: Bo urodziłam się 13-tego? Tak ale są jeszcze dwa inne powody. Jakie? W wieku 13 lat po raz pierwszy spróbowałaś wspinaczki na poważnej ścianie. I wtedy po raz pierwszy poczułam i doświadczyłam, co znaczy prawdziwa wspinaczka. To było na Sturzhahn w Toten Gebirge. Kawał ściany, może nie wysoki ale te wszystkie operacje z liną, dotyk ciepłej skały, eksponowany teren – to wszystko mnie fascynowało. Wtedy zdałam sobie sprawę, że wspinanie jest dla mnie czymś więcej niż tylko aktywnością. Kolejna 13-stka to wyprawa na Dhaulagiri. Dokładnie 13-tego maja 2007 roku zeszła lawina. Byłaś wtedy w obozie II razem z dwójką swoich przyjaciół. Ty przeżyłaś, oni nie. Pamiętam ten dzień bardzo dokładnie. Mgła i silny wiatr. Zdecydowaliśmy, że zaczekamy 2h. Jeśli pogoda się poprawi ruszymy w górę, jeśli nie, zawrócimy. Wróciłam do swojego namiotu i poczułam, że coś mi się wali na głowę. Lawina porwała namiot. Przy uprzęży miałam nóż. Użyłam go do rozcięcia ściany i wygramoliłam na powierzchnię. Zdałam sobie sprawę, że namiot, w którym byli Ricardo i Santiego został przysypany. Moja pomoc była spóźniona. Gdy ich odkopałam już nie żyli. Czy to było szczęście? Uratowało mnie tylko to, że mój namiot był rozstawiony dzień wcześniej i podłoga nie zdążyła przymarznąć do śniegu. Namiot chłopaków stał już tam 2 tygodnie. Po prostu zleciałam razem z lawiną a oni zostali przez tę lawinę przysypani. Tego dnia dostałam drugą szansę. Można powiedzieć, że narodziłam się po raz drugi. 13 lat - tyle zajęło Ci skompletowanie korony himalajów. Chyba nigdy nie policzyłam ile to trwało. Teraz wbrew przesądowi mogę powiedzieć, że 13-tka jest moją szczęśliwą liczbą. W wyścigu do zdobycia korony Himalajów byłaś tylko Ty i Edurne Pasaban. Co czułaś gdy zdałaś sobie sprawę, że możesz być pierwszą kobietą na świecie, która zdobędzie wszystkie ośmiotysieczniki? Po wejściu na Gasherbrum II (2005 r.) dowiedziałam się, że jest jakiś wyścig. Niestety to media nakręciły całą sytuację. Przyjaźnię się z Edurne i ona była tego samego zdania. Razem weszłyśmy na Broad Peak (2007 r.), żeby pokazać, że żaden wyścig między nami nie ma miejsca. Ale media nie były tym zainteresowane. Kiedy byłam dzieckiem brałam udział w wielu zawodach narciarskich. Ścigałam się i walczyłam o najlepsze miejsce. Jednak góry wysokie to nie jest dobre miejsce do tego. Nigdy moich wejść nie traktowałam jako wyścig. To co Cię motywowało do podejmowania kolejnych wyzwań? Dla mnie zawsze najważniejszą rzeczą był fakt, że wejdę na szczyt bez użycia dodatkowego tlenu i pomocy tragarzy. Jeśli nie mogłabym w ten sposób działać w górach, po prostu bym tego nie robiła. Dlaczego? Byłoby to sprzeczne z moimi przekonaniami i zasadami, którymi kieruję się w życiu. Tam wysoko jestem ja i góra. Moje umiejętności, predyspozycje, siła i wola przetrwania. Jeśli moje ciało nie pozwoliłoby mi osiągnąć celu na moich warunkach, po prostu nie wspinałabym się. Wbrew pozorom to mało skomplikowane. Ale góry rządzą się swoimi prawami. Czasami musimy podejmować decyzje, które się nam nie podobają. To zależy. Z naturą nie można walczyć, bo i tak się nie ma szans. To ona wyznacza obszar, do którego nas dopuści. Trzeba to uszanować i docenić. Cele osiąga się cierpliwością i ostrożnością. Rozmawiasz z górami? Traktuję je jak osobę. Rozmyślam o nich, rozmawiam. Wsłuchuję się i obserwuję. Śnisz o górach? Tak. Koszmary? Ciężko było właśnie po tregedii na Dhaulagiri. Miałam koszmary. Trochę czasu zajęło mi zaakceptowanie i pogodzenie się z tą sytuacją. Z faktem, że żyjesz? Że tylko przypadek zdecydował kto nie wróci z tej wyprawy. A te dobre sny o górach? Bardzo często śni mi się K2. Teraz już mniej, ale zawsze jest to dobry sen. K2 lśni w słońcu. Podejmowałaś sześć prób wejścia na ten szczyt. Dopiero za siódmym razem Ci się udało. Czy to nie było igranie z życiem? Zawsze słucham mojego wewnętrznego głosu. Jeśli mówi mi, żebym została w bazie, zostaję. Czasami nie jest to łatwe szczególnie kiedy pogoda jest sprzyjająca. Na K2 robiłam sześć podejść w ciągu czterech wypraw. Każdą próbę wejścia na szczyt, jeśli skończyła się szczęśliwie a ja czułam się dobrze, uważam za udaną. Ten jedyny raz kiedy poczułam, że powinnam odpuścić był wtedy, gdy zginął Fredric Ericsson. To było silne przeżycie i myślałam o K2 jeszcze bardziej intensywnie niż do tej pory. Na tyle intensywnie, żeby wrócić tam za rok. Wielu powie, że to głupie. I pewnie będą mieć rację. Śnił mi się Fredrick. Uznałam ten sen za proroczy. Czułam, że tylko wyjazd w Karakorum i spróbowanie raz jeszcze przywróci mi wewnętrzny spokój. Chciałam być w dobrych relacjach z tą górą. Zdecydowałam się wejść na K2 zupełnie nową drogą. Od północy. Udało się. K2 było Twoim ostatnim ośmiotysięcznikiem. Kiedy w 2012 roku stanęłam na szczycie, to był najpiękniejszy moment w całej mojej karierze wspinaczkowej. Spełnienie wszystkich pragnień, oczekiwań i wysiłków podjętych we wcześniejszych wyprawach. A podoba Ci się ta góra? Z wyglądu. Ze wszystkich ośmiotysięczników najbardziej. I najwięcej dla mnie znaczy i już wiem, że nigdy na nią nie wrócę. Bo… To już zamknięty rozdział. Jestem jej wdzięczna za łaskawość. Lepszego zakończenia nie mogłabym sobie wyobrazić. Jest jeszcze nie zdobyta zimą? Nie skorzystam. Czy uważasz, że właśnie K2 jako ten jedyny szczyt nie zdobyty zimą , powinien stać się symbolem góry niezdobytej? Może w obecnych czasach kiedy wyprawy w Himalaje się skomercjalizowały i ludzie, którzy nie mają umiejętności ale mają pieniądze stają na szczytach, byłoby to wartościowe i dające do myślenia. Ale nie mnie oceniać te rzeczy. Teraz kiedy nie jeździsz w góry wysokie tęsknisz za nimi? Cały czas pozostaję w łączności z górami. Wspinam się w różnych rejonach Europy. Wyjeżdżam do Nepalu czy Indii na 5-cio i 6-cio tysięczniki… Nie, nie tęsknię. To była świadoma decyzja. Rozdział góry wysokie uważam za zamknięty. Czujesz się z siebie dumna, że jesteś jedyną kobietą na świecie, która zdobyła koronę himalajów bez tlenu i pomocy tragarzy? Nigdy nie czułam dumy z tego powodu. Nigdy nie czułam się lepsza. Każdy ma swoją drogę i każdy ma prawo przeżyć życie na swój sposób. Wiadomo, że dążenie do tego, żeby być szczęśliwym jest naturalne. Niektórym to wychodzi lepiej innym gorzej. Wielu traktuje życie jak wyścig a nie jak poszukiwanie własnej drogi. Każdy ma swoje K2. Ja na moim już byłam. Gerlinde Kaltenbrunner była gościem 13 Spotkań z Filmem Górskich w Zakopane, które odbyły się w dniach 30 sierpnia – 3 września, 2017 roku. Rozmawiala Iwona El Tanbouli-Jabłońska.
Adam Bielecki: wyprawy polskiego taternika, alpinisty i himalaisty
Dla Adama Bieleckiego wspinaczka jest pasją i sposobem na życie. Wymagana w niej jest sprawność ruchowa, którą się kształtuje, ale także siła i wydolność fizyczna. W wyprawach łatwo jest osiągnąć granice wytrzymałości organizmu. Dlatego też najczęściej organizowane są one w zespołach dwu lub trzyosobowych. Rzadziej zdobywa się szczyty samotnie. Partnerzy są dla siebie pomocą, wsparciem i asekuracją. Opuszczenie członka zespołu stanowi wykroczenie w etyce wspinaczkowej.
Adam Bielecki – biografia Adam Radosław Bielecki przyszedł na świat w Tychach 12 maja 1983 roku. Jest polskim podróżnikiem, taternikiem, alpinistą i himalaistą. Zdobył liczne ośmiotysięczniki. Niektóre z jego wypraw były pionierskimi. Jest on pierwszym zimowym zdobywcą ośmiotysięcznika Gaszerbrum I (2012) i Broad Peak (2013). Wszedł także na inne najwyższe szczyty świata, takie jak K2, Makalu i Gaszerbrum II. Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Leona Kruczkowskiego w Tychach. Studiował psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Ma siostrę Agnieszkę Bielecką, która także jest himalaistką. W młodości usłyszał od ojca (inżyniera kopalni) słowa: „Możesz zostać w życiu kim chcesz. Byleby nie górnikiem”. Mając trzynaście lat ze względu na zbyt młody wiek odmówiono mu udziału w kursie skałkowym. Dwa lata później jeden z taterników powiedział mu, że będzie kiedyś dobrym wspinaczem, o ile wcześniej się nie zabije. Wspina się od 1996 roku. Członek Klubu Wysokogórskiego Kraków. Dokonał 100 wejść w Tatrach i Alpach. Lider licznych wypraw w góry pięciu kontynentów: Azji, Afryki, Europy, Ameryki Północnej i Południowej. W Alpach zdobył 17 czterotysięczników. W Andach był współtwórcą nowych dróg: „Ruta Polaca”, „Zacięcie Polaków” i „Tęsknota”. Adam Bielecki jest znany z wyprawy ratunkowej z Denisem Urubko na Nanga Parbat. Uratowali i sprowadzili do obozu francuską himalaistkę Elisabeth Revol, wspinającą się na ten ośmiotysięcznik. Ze względu na ekstremalne warunki pogodowe niestety nie udało im się ocalić Tomasza Mackiewicza. Adam Bielecki: wyprawy W 2000 roku Adam Bielecki, jako 17 latek samotnie wszedł na Chan Tengri o wysokości 7010 m n.p.m. Jest to szczyt górski znajdujący się na pograniczu Kirgistanu, Kazachstanu i Chin. Rok 2011 to zdobycie Makalu (8481 m n.p.m.). Jest to piąta najwyższa góra świata. Wszedł na nią bez użycia tlenu razem z Arturem Hajzerem i Tomaszem Wolfartem. Był to pierwszy zdobyty przez Adama Bieleckiego ośmiotysięcznik. W 2012 roku wraz z Januszem Gołębiem wszedł w zimie, bez użycia tlenu na na Gaszerbrum I (8068 m n.p.m.) w Pakistanie. Pobili rekord wysokości zdobytej przez człowieka w Karakorum w porze zimowej. Latem 2012 roku Adam Bielecki zdobył drugi szczyt świata czyli K2 o wysokości 8611 m n.p.m. Dokonał tego bez użycia butli z tlenem. Było to dziesiąte z kolei wejście Polaka na K2. Adam Bielecki – Broad Peak: Kolejnej zimy, w 2013 roku wraz z Maciejem Berbeką, Tomaszem Kowalskim i Arturem Małkiem wszedł na następny ośmiotysięcznik. Broad Peak ma wysokość 8047 m n.p.m. i po raz pierwszy został zdobyty zimą. Wyprawa skończyła się jednak śmiercią Berbeki i Kowalskiego, którzy zginęli schodząc ze szczytu. Zimą 2015 Adam Bielecki i Jacek Czech chcieli zdobyć dziewiąty najwyższy szczyt świata - Nanga Parbat w Himalajach (8126 m n.p.m.). Bielecki uległ jednak wypadkowi – poleciał 80 metrów z wysokości 5800 m n.p.m., jednak nic mu się nie stało. Miał tylko poobijaną dłoń. Asekurował go Daniele Nardi. Szczytu w tym czasie jednak nie zdobyli, i przerwali wyprawę. W styczniu 2018 roku, wraz z Denisem Urubką, Jarosławem Botorem oraz Piotrem Tomalą przerwał Narodową Zimową Wyprawę na K2. Włączył się do akcji ratowniczej na Nanga Parbat, której celem była pomoc dla Elisabeth Revol i Tomasza Mackiewicza. Adam Bielecki i Denis Urubko uratowali himalaistkę. Akcję ratunkową śledził cały świat. Latem 2018 roku wspólnie z Felixem Bergiem zdobyli Gaszerbrum II. Góra ta jest najniższym ośmiotysięcznikiem w Karakorum. Mierzy 8035 m n.p.m. Pasmo górskie położone w Azji na pograniczu Indii, Pakistanu oraz Chin. Adam Bielecki – książka "Spod zmarzniętych powiek" Adam Bielecki wraz z Dominikiem Szczepańskim napisał książkę "Spod zamarzniętych powiek". Została wydana przez Agorę w 2017 roku. Jest to bogato ilustrowana biograficzna opowieść o doświadczeniach wspinaczkowych i zdobywaniu ośmiotysięczników. Zawiera wspomnienia z himalajskich wypraw oraz opowiada o nadludzkim wysiłku w spełnianiu marzeń i realizacji pasji. Opisuje jego drogę z rodzinnych, śląskich Tychów na szczyty najwyższych gór świata. Na pierwszym planie jest przedstawiony bohater zachwycający się górami. Znaleźć w niej można także opisy na temat organizacji wypraw i odwiedzanych miejsc. W książce ukazano wiele aspektów wspinaczki - między innymi roztropność. Czytelnik pozna luźne myśli, żarty, ale także tematy kontrowersyjne i niezwykle poważne. Ukazano w niej miłość do gór i wiedzę, jaką ma na ich temat Adam Bielecki. Książka nie jest atakiem, nikogo nie oskarża, nie ocenia, nie szuka winnych. Wydanie nie stanowi zemsty, ani tłumaczenia. Opowiada o porażkach, trudnych momentach i złych decyzjach. Adam Bielecki podkreśla, że każdy wspinacz, decydujący się na wyjazd w wysokie góry jest dorosły i w pełni odpowiedzialny za siebie. W górach trzeba być twardym, nie ma tam miejsca na słabość i niezdecydowanie. Decyzje trzeba podejmować szybko. Przy tym wszystkim należy być uczciwym człowiekiem takim, jaki przykład daje Adam Bielecki. Oficjalna strona internetowa autora to miejsce, gdzie można zakupić książkę wraz z autografem. Publikacja ma dodane kody QR, które po zeskanowaniu odnoszą do nagranych przez niego filmów. Opis współgra więc z fotografią i filmem, dzięki czemu czytelnik jest w stanie być jeszcze bliżej miejsca akcji. Adam Bielecki – żona, dzieci Himalaista pierwszy raz spotkał się z przyszłą żoną na Mont Blanc. Ona miała wtedy 17 lat i była ze swoim ojcem na wyprawie. Ich przewodnikiem był 19-letni Adam Bielecki. Żona przyznaje, że rok później skontaktowali się ze sobą i po spotkaniu w Tychach zostali parą. Obecnie mieszkają pod Poznaniem w wielkopolskim Łopuchowie. Dobrosława Bugajna-Bielecka ma świadomość odpowiedzialności jaką posiada w górach jej mąż – Adam Bielecki. Dzieci i ona czekają zawsze na niego. Bielecki nie ryzykuje ataku szczytowego, gdy jest to zbyt niebezpieczne, bo wie, że ma do kogo wracać. Mają dwójkę dzieci Tymoteusza i Radochnę.
Korek na Mount Everent: są ofiary. To nie ponury żart
Piękna pogoda na Dachu Świata ściąga na zbocza najwyższej góry świata tłumy śmiałków. W ostatnich dniach aż 11 osób zmarło z powodu zatłoczenia na szlaku.
The Washington Post opisuje historię Anjali Kulkarni. Pochodząca z Indii wspinaczka przygotowywała się do wyprawy przez sześć lat, zatem nie można jej zarzucić zbytniej brawury. Zdobycie szczytu było jej marzeniem życia. Niestety, okazało się także przyczyną zguby. W rozmowie z reporterami CNN jej syn Shantanu Kulkarni powiedział, że przyczyną śmierci był „korek” na drodze. - Musiała długo czekać na dotarcie na szczyt i zejście – dodaje w rozmowie z AFP Thupden Szerpa, który organizował wyprawy na ten szczyt – Nie mogła zejść i zmarła, znieśli ją Szerpowie. W ciągu jednego tygodnia podobny los spotkał dwójkę innych śmiałków: Klapana Das (52 l.) orz Nihal Bagwan (27 l.) utknęli, jak mówi inny organizator wypraw w rozmowie z AFP, Keshav Paudel, „utknęli w kolejce na ponad 12 godzin o byli skrajnie wyczerpani.” W sobotę 25.05 szczyt zabrał kolejną ofiarę, czterdziestoczteroletniego Brytyjczyka. Robin Haynes Fisher zmarł krótko po tym jak stanął na szczycie. - Nasi przewodnicy próbowali mu pomóc, ale umarł krótko potem – mówili członkowie wyprawy w rozmowie z BBC. Jako dziesiąty zamknął niechlubną listę ofiar, które góra zabrała w zaledwie kilka dni. Krótki okres odpowiedniej pogody przyciągnął szereg wypraw. Nepal wydał około 380 pozwoleń na wspinaczkę na Mount Everest. Każde takie pozwolenie kosztuje 11 tysięcy dolarów, a wspinaczom towarzyszą lokalni przewodnicy, zatem jest to cenne źródło zysku lokalnej społeczności. Fotografia, która obiegła media (powyżej), pokazuje kolejkę ustawioną tuż przed samym szczytem. Jego autor Nirmal Purja oceniał, że stało w niej około 320 osób. Zatory na szlaku stwarzają ogromne niebezpieczeństwo dla alpinistów, którzy podczas ataku są i tak wyczerpani z powodu choroby wysokościowej oraz konieczności noszenia ciężkiego ekwipunku. Organizujący od przesżło 30 lat alpinistyczne wyprawy Gordon Janow mówił dziennikarzom, że każdego roku niestety sytuacja jest coraz gorsza. - Zmieniasz swoje naturalne tempo z powodu kolejek o wiele częściej niż gdy wspinałeś się 10-15 lat temu – tłumaczy. Alpine Ascents, którym kieruje, także organizuje podejścia na Mount Everest. Ekspert przekonuje jednak, że najważniejszą umiejętnością jest „wiedzieć kiedy zawrócić grupę”. - Nie chodzi o to by wycisnąć z siebie ostateczne maksimum w drodze na szczyt – mówi – Ponieważ potem nie starczy energii i pary by zejść na dół. W roku 2018 na szczyt góry weszło 807 osób i był to rekord od początku alpinizmu.
Wyprawa poszukiwawcza po Tomasza Mackiewicza odwołana
Nadzieje związane z wczorajszym wpisem Pakistan Mountain News zostały rozwiane. Wyprawa poszukiwawcza po Tomasza Mackiewicza nie odbędzie się.
Dziś rano Portal Pakistan Mountain News poinformował, że akcja poszukiwawcza na Nanga Parbat została oficjalnie odwołana. Ośmiu pakistańskich alpinistów zrezygnowało z dalszych przygotowań zw względu na zamknięcie okna czasowego na wyprawę ratunkową, jak podaje portal. Jeszcze wczoraj na profilu facebookowym Pakistan Mountain News pojawiła się niepotwierdzona informacja o przygotowaniach do wyprawy na Nanga Parbat. Ekipa składająca się z pakistańskich wspinaczy, w tym Hassan Jaan, planowała dotrzeć do miejsca, w którym prawdopodobnie znajduje się Tomasz Mackiewicz.
Pakistańscy alpiniści planują wyprawę na Nanga Parbat po Tomasza Mackiewicza
Grupa lokalnych wspinaczy chce wyruszyć po polskiego alpinistę. Czy akcja w ogóle dojdzie do skutku?
Alpiniści planują wyprawę poszukiwawczą po Tomasza Mackiewicza. Z nieoficjalnych informacji Pakistan Mountain News wynika, że w akcję zaangażowało się ośmiu pakistańskich wspinaczy, w tym zdobywca K2 z 2014 roku – Hassan Jaan. Na razie nie ma pewności, czy wyprawa w ogóle się odbędzie. O następnych działaniach pakistańskiej ekipy będziemy informowali na bieżąco.
Himalaiści utknęli na Nanga Parbat. Trwa akcja ratunkowa
Polak oraz Francuzka utknęli pod szczytem. Spędzili noc pod szczytem na wysokości 7400 m.
Elisabeth Revol i Tomasz Mackiewicz po próbie ataku na szczyt postanowili zejść 200 metrów niżej. Z informacji podanych przez Annę Solską, żonę Mackiewicza, sytuacja himalaistów jest dramatyczna, jej mąż ma odmrożenia i problemy ze wzrokiem. Akcję ratunkową koordynują Ambasady Francji i Polski. W rekordowym tempie zebrano fundusze na akcje ratunkową helikopterem, którym na pomoc ruszy 4 uczestników trwającej równocześnie zimowej wyprawy na K2. Sprawę śledzimy na bieżąco. Źródło: wspinanie.pl / tvn24.pl