Uznano go za zmarłego na Mount Evereście. Alpinista cudem przeżył w strefie śmierci
Mount Everest, najwyższa góra świata, od dekad fascynuje odkrywców, lecz każdy, kto próbuje ją zdobyć, musi liczyć się z ryzykiem. Powyżej 8 tys. metrów rozciąga się tzw. „strefa śmierci”, czyli obszar, w którym tlen staje się luksusem, a siły opuszczają nawet najbardziej doświadczonych alpinistów. To właśnie tam wydarzył się cud, a człowiek uznany za martwego odzyskał przytomność.
Po kilku godzinach bezskutecznej reanimacji grupa alpinistów uznała, że nie jest już w stanie nic zrobić. Na wąskiej grani, ponad 8500 metrów nad poziomem morza, pozostawili swojego towarzysza przekonani, że zmarł. O jego śmierci poinformowano rodzinę, a wiadomość o tragedii zaczęła obiegać świat. Kilkanaście godzin później wydarzyło się jednak coś, czego nikt nie potrafił wyjaśnić – mężczyzna odzyskał świadomość i zaczął walczyć o życie. Na krawędzi życia i śmierci W maju 2006 roku australijski alpinista Lincoln Hall omal nie dołączył do tragicznej listy tych, którzy nie wrócili z Mount Everestu. Po udanym zdobyciu szczytu jego organizm odmówił posłuszeństwa podczas zejścia. Współtowarzysze przez wiele godzin walczyli o jego życie, ale gdy stracił przytomność i przestał reagować, uznali, że nie ma już nadziei. Na wysokości około 8500 metrów zostawili go na grani, przekonani, że zmarł. Następnego ranka, czyli 26 maja, rodzina Halla została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci. Jednak los napisał inny scenariusz. Kilkanaście godzin później 45-letni wówczas Dan Mazur, wspinający się z grupą alpinistów i szerpów, natknął się na siedzącego przy krawędzi grani mężczyznę. Hall, bez czapki i rękawiczek, z rozpiętym kombinezonem, wyglądał jak widmo. – Siedział tam po prostu z otwartymi ustami. Nie miał tlenu, czapki, gogli ani żadnego sprzętu. Myśleli, że nie żyje, więc zabrali jego rzeczy. Prawdopodobnie był bliski śmierci – wspominał Mazur w rozmowie z magazynem „People”. Dramatyczna akcja ratunkowa na Evereście Mazur i jego towarzysze początkowo nie dowierzali, że mężczyzna, którego spotkali w „strefie śmierci”, wciąż żyje. Lincoln Hall reagował na głosy, choć jego organizm był na granicy wyczerpania. Dla wspinaczy, którzy planowali wejście na szczyt, był to moment decyzji – kontynuować wspinaczkę czy ratować nieznajomego. – Jak można było po prostu przejść obok kogoś takiego? Siedział, podnosił ręce i mówił do nas. Gdybyśmy go zostawili, nie moglibyśmy z tym żyć – wspominał później Mazur. Hall był w stanie głębokiego wychłodzenia i cierpiał na halucynacje spowodowane niedotlenieniem mózgu. Uważał, że znajduje się na łodzi z Szerpami, z którymi odbywa spokojny rejs. Mazur i jego zespół natychmiast przystąpili do pomocy – podali mu tlen z zapasowej butli, batonik energetyczny i wodę. Każda czynność, nawet założenie rękawiczek czy zapięcie kurtki, wymagała od Halla ogromnego wysiłku i nieustannej motywacji ze strony ratowników. Jego dłonie były niemal całkowicie odmrożone, skóra przybrała żółtawy odcień, a ciało zdradzało objawy obrzęku mózgu. Dzięki oznaczeniom na jego ubraniu Mazur zdołał ustalić, z jakiej ekspedycji pochodził, i przekazał wiadomość do bazy, że Hall żyje. W tym czasie jego własna grupa zrezygnowała z dalszej wspinaczki, by uczestniczyć w akcji ratunkowej. – Straciliśmy cztery godziny i sporo tlenu, ale wiedzieliśmy, że nie ma innego wyjścia. Ta góra potrafi uświadomić, jak cienka jest granica między życiem a śmiercią – opowiadał Mazur. Z pomocą Mazura i Szerpów Hall został sprowadzony niżej, gdzie rozpoczęto walkę o jego życie. Lekarze później stwierdzili, że jego uratowanie było niemal niemożliwe, gdyż cierpiał na poważne odmrożenia i chorobę wysokościową, a jego organizm był skrajnie wyczerpany. Po ewakuacji do Katmandu przeszedł długą rekonwalescencję i wrócił do zdrowia, tracąc jedynie końcówki kilku palców. Finalnie zmarł 6 lat później na raka, który – jak ustalono – rozwinął się u niego w wyniku narażenia na azbest, gdy w młodości pomagał ojcu przy budowie domków letniskowych. Źródło: VT.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kto pierwszy zdobył Mount Everest? Nowe odkrycie wstrząsnęło himalaistami
Sto lat temu Sandy Irvine wraz z George’em Mallorym zaginęli podczas wspinaczki na Mount Everest. Odkrycie dokonane właśnie przez zespół National Geographic daje wskazówki w kwestii jednej z największych nierozwiązanych zagadek wczesnej eksploracji najwyższej góry świata.
Spis treści: Analiza zagadkowego buta pod Everestem Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Kim był Sandy Irvine? Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Kiedy go zauważyli, nie mogli się pomylić: but wystawał ze stopionego lodu. Gdy podeszli bliżej, stwierdzili, że popękana skóra była stara i zużyta, a podeszwa ponabijana i ozdobiona stalowymi gwoździami, takimi, jakie stosowano w czasie minionej epoki wspinaczki. Analiza zagadkowego buta pod Everestem We wrześniu, na szerokiej przestrzeni lodowca Central Rongbuk, poniżej północnej ściany Mount Everestu, zespół dokumentalistów National Geographic, w skład którego wchodził fotograf i reżyser Jimmy Chin, wraz z filmowcami i wspinaczami Erichem Roepke i Markiem Fisherem, zbadał but dokładniej. Wewnątrz odkryli stopę, szczątki, które natychmiast rozpoznali jako należące do Andrew Comyn Irvine’a lub Sandy’ego, jak go nazywano, który zniknął 100 lat temu wraz ze słynnym wspinaczem George’em Mallorym. – Podniosłem skarpetę – mówi Chin, opisując ten moment – a tam czerwona etykieta z wyszytym napisem A.C. IRVINE. Chin mówi, że on i jego towarzysze zgodnie rozpoznali znaczenie tego momentu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Skarpetka-nie-pozostawia-watpliwosci-co-do-jej-wlasciciela-6ccf3a3.png" width="606" height="815" alt="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk" title="Skarpetka z imieniem Irvine'a została znaleziona wraz z butem i stopą, wyłaniając się z lodu lodowca Central Rongbuk." /> Pierwsi ludzie na szczycie świata. Tragiczna historia Irvine’a i Mallory’ego Irvine i Mallory byli ostatni raz widziani 8 czerwca 1924 roku, gdy próbowali zostać pierwszymi ludźmi, którzy zdobyli najwyższy szczyt świata. Pytanie, czy zdobyli szczyt, jest największą zagadką wspinaczkową wszech czasów. Gdyby Irvine i Mallory odnieśli sukces, ich wyczyn miałby miejsce około 29 lat przed tym, jak Tenzing Norgay i Edmund Hillary ostatecznie zdobyli szczyt Everestu. Szczątki Mallory'ego odnaleziono w 1999 roku, podczas gdy miejsce, w którym znajdowały się zwłoki Irvine’a, pozostało nieznane. – To pierwszy prawdziwy dowód na to, gdzie skończył Sandy. Pojawiło się wiele teorii – mówi Chin o odkryciu. Ma nadzieję, że znalezisko pomoże wyjaśnić, co wydarzyło się na górze w 1924 roku i przyniesie pewne zamknięcie krewnym Irvine'a, którzy nadal czczą jego pamięć. – Kiedy ktoś znika i nie ma dowodów na to, co się z nim stało, może to być naprawdę trudne dla rodzin. A posiadanie ostatecznych informacji o tym, gdzie Sandy umarł, jest z pewnością [pomocne], a także dużą wskazówką dla społeczności wspinaczkowej, co się stało – dodaje Chin. Co się stało w czasie ataku szczytowego Mallory’ego i Sandiego? Jednyą z pierwszych osób, do których Chin zadzwonił po dokonaniu odkrycia była 64-letnia prawnuczka Irvine’a, Julie Summers, która napisała biografię Irvinie w 2001 roku i przez lata broniła jego wkład w alpinizm. Summers przypuszcza, że szczątki zostały zmiecione z góry przez lawiny i zmiażdżone przez poruszający się lodowiec. Członkowie rodziny zgłosili się na ochotnika do udostępnienia próbek DNA do porównania ze szczątkami w celu potwierdzenia tożsamości szczątków Summers powiedział, że odkrycie to przywołało wspomnienia, gdy w 1999 roku pojawiły się wiadomości, że ciało Mallory'ego znalazł alpinista Conrad Anker, w ramach Mallory and Irvine Research Expedition, która starała się rozstrzygnąć kwestię, czy para rzeczywiście zdobyła szczyt. Badanie jego szczątków ujawniło rodzaj głębokich śladów liny, które mogą wskazywać na upadek, który został złapany przez linę owiniętą wokół jego talii – dowód, który zasugerował Ankerowi, że Mallory i Irvine byli połączeni liną w swoich ostatnich chwilach. Prawa noga Mallory’ego była poważnie złamana, a jego nieuszkodzona lewa noga była delikatnie ułożona nad złamaniem, co sugerowało, że nie zginął natychmiast po upadku. Jego ciemne gogle śnieżne były w kieszeni, co doprowadziło do spekulacji, że upadek mógł nastąpić wieczorem, gdy obaj schodzili. Zdjęcie jego żony, które Mallory planował zostawić na szczycie, nie było przy nim. Kluczem do zagadki zdobycia Everestu jest Sandy. Czy na pewno? Znalezienie szczątków Mallory'ego odpowiedziało na kilka pytań dotyczących losu obu mężczyzn, ale pozostawiło dwa ważne pytania bez odpowiedzi. Gdzie był Irvine? I czy para dotarła na szczyt? Irvine miał przy sobie kieszonkowy aparat Kodak Vest Pocket Camera pożyczony przez członka wyprawy Howarda Somervella. Uważano, że niewywołany film w środku może zawierać jedyny rozstrzygający dowód ich sukcesu. W ten sposób poszukiwania ciała Irvine'a zyskały większe zainteresowanie – w niektórych kręgach na równi z poszukiwaniami Amelii Earhart czy Michaela Rockefellera. Jak mówi Chin, we wrześniu, kilka dni przed znalezieniem buta, zespół schodził z lodowca Central Rongbuk, kiedy znalazł inny artefakt, który wzbudził ich ciekawość. – Odkryliśmy butlę z tlenem oznaczoną datą 1933 – mówi. Dziewięć lat po zaginięciu Mallory'ego i Irvine'a, brytyjska wyprawa na Everest w 1933 roku była czwartą próbą zdobycia góry. Również zakończyła się niepowodzeniem, ale członkowie ekspedycji z 1933 roku znaleźli czekan należący do Sandy'ego Irvine’a wysoko na północno-wschodniej grani, choć znacznie poniżej miejsca, w którym znaleziono Mallory’ego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/ostatnia-fotografia-feralnej-ekspedycji-789536d.png" width="1357" height="816" alt="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" title="Na ostatnim zdjęciu alpinistów, George Mallory (po lewej) i Sandy Irvine przygotowują się w czerwcu 1924 r. do opuszczenia North Col, czyli grzbietu łączącego Mount Everest i Changtse w Tybecie" /> Odkrycie butli tlenowej z 1933 roku skłoniło China i jego kolegów z zespołu do refleksji. – Jeśli Sandy spadł z północnej ściany, jego szczątki lub ciało mogły znajdować się gdzieś w pobliżu – mówi Chin. Zaczęli spekulować, że jeśli pojemnik z tlenem spadł z góry, „prawdopodobnie spadł znacznie dalej niż ciało – tak jak pocisk”. Chin podejrzewał, że szczątki Irvine’a mogą być blisko. W następnych dniach Chin i jego zespół zaczęli iść okrężną drogą przez fałdy i szczeliny lodowca. – Tak naprawdę to Erich zauważył coś i powiedział: „Hej, co to jest?”. Był to but wyłaniający się z lodu. Myślę, że stopił się dosłownie tydzień przed tym, jak go znaleźliśmy – wspomina Chin. Kim był Sandy Irvine? W swojej książce o swoim wuju, Julie Summers opisuje Irvine'a jako „pięknego młodego mężczyznę, który zmarł w kwiecie wieku”. Rzeczywiście, w wieku 22 lat Irvine był najmłodszym członkiem wyprawy z 1924 roku – misji, która nastąpiła po dwóch wcześniejszych brytyjskich wspinaczkach, jednej w 1921 roku w celu rozpoznania możliwych tras wspinaczkowych, a drugiej w 1922 roku, która była pierwszą poważną próbę zdobycia szczytu. W tamtych czasach samo dotarcie na Everest wymagało miesiąca lub więcej. Liny były wykonane z naturalnych włókien, odzież wierzchnia składała się z wełny i gabardyny, a buty były skórzane – zakupione za pięć funtów i trzy szylingi od Jamesa J. Cartera, londyńskiego producenta butów. Irvine pochodził z rodziny z wyższej klasy średniej w Cheshire w Anglii; był przystojny i wysportowany, był gwiazdą wioślarstwa na Oxfordzie. Mimo to Irvine był często krytykowany za brak technicznego doświadczenia alpinistycznego przed znalezieniem się na górze w 1924 roku. Według doniesień prawdopodobnie cierpiał na zaburzenia uczenia się, takie jak dysleksja, które utrudniały mu czytanie, ale był uzdolniony mechanicznie i celował w matematyce i inżynierii. Kiedy dołączył do ekspedycji, został natychmiast wyznaczony do pełnienia funkcji oficera tlenowego i pomógł ulepszyć projekt butli tlenowych zespołu. Przebieg wspinaczki Mallory’ego i Irvine’a i ich pośmiertne losy Wczesnym rankiem 8 czerwca 1924 r. obaj mężczyźni wyruszyli na szczyt w warunkach, które Mallory opisał jako „idealną pogodę do pracy”. Tego popołudnia po raz ostatni dostrzegł ich kolega z zespołu Noela Odella, który doniósł, że zauważył dwie małe postacie w pobliżu Drugiego Stopnia podczas krótkiego rozstania chmur. Potem ślad po nich przepadł. Przez lata pojawiło się kilka teorii wyjaśniających, dlaczego Irvine nigdy nie został odnaleziony. Jedną z nich zaproponował Mark Synnott, pisarz, wspinacz i współpracownik National Geographic w swojej książce „The Third Pole: The Third Pole: Mystery, Obsession, and Death on Mount Everest” sugeruje, że chińscy wspinacze mogli znaleźć ciało i aparat dawno temu i zachować to w tajemnicy. Summers uważa, że odkrycie buta obala ten pomysł. Wcześniejsza teoria sugeruje, że chiński wspinacz w 1975 roku napotkał ciało ubrane w zabytkową odzież, tuż poniżej północno-wschodniej grani. Ta obserwacja stała się podstawą dla obszaru docelowego ekspedycji badawczej Mallory Irvine z 1999 roku. Członkowie tego zespołu, w tym Anker, spodziewali się, że jeśli znajdą ciało, będzie to ciało Irvine’a – co może następnie doprowadzić ich do Mallory’ego (lider wyprawy Eric Simonson pobrał próbkę DNA od jednego z krewnych Irvine’a, aby pomóc w identyfikacji). Szczątki Mallory’ego pochowano na stokach Mount Everestu. Kilka dni po tym, jak Chin i jego zespół znaleźli but, zauważyli, że dobierają się do niego kruki. W tym momencie, jak mówi, zapytał Chińsko-Tybetańskie Stowarzyszenie Alpinistyczne (CTMA), organ rządowy, który nadzoruje północną stronę Everestu, czy zespół może przenieść szczątki z góry. Chin zniósł but i stopę z Everestu w lodówce, a następnie przekazał je CTMA. Jego zespół pobrał również próbkę DNA, nad którą pracują z konsulatem brytyjskim w celu dalszej identyfikacji. Wątpliwości są niewielkie, bo na skarpecie w bucie znajduje się etykieta z nazwiskiem. Chin odmawia udzielenia szczegółów na temat tego, gdzie dokładnie znaleziono szczątki. Mówi, że chce zniechęcić łowców trofeów. Jest jednak przekonany, że w pobliżu znajduje się więcej artefaktów, a może nawet aparat. – To z pewnością zmniejsza obszar poszukiwań – uważa. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
Zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu – Jerzego Kukuczki. Unikatowa galeria
Unikatowe zdjęcia z archiwum legendy polskiego himalaizmu, Jerzego Kukuczki wpisano na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Prezentujemy najciekawsze fotografie z tego zapomnianego zbioru.
W tym artykule: Archiwum Kukuczki na liście UNESCO Wartość kolekcji Kukuczki Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje [galeria fotografii w dolnej części strony] Jerzy Kukuczka (1948-1989) uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich himalaistów. Słynął z odwagi, niezwykłych umiejętności i determinacji. Jako pierwszy Polak i drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wszystkie 14 głównych szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów. Archiwum Kukuczki na liście UNESCO W 2024 roku na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisanych zostało 17 obiektów. Wśród nich znalazła się spuścizna Jerzego Kukuczki w postaci jego dokumentacji fotograficznej z lat 1948-1989. – Złota Dekada Himalaizmu Polskiego, od połowy lat 70-tych do końca 80-tych XX wieku, to czas, w którym Polacy we wspinaczce wysokogórskiej definiowali światowe standardy. Wyznaczali nowe, najtrudniejsze drogi na ośmiotysięczniki oraz stali się prekursorami himalaizmu zimowego. Zbiór fotografii wysokogórskich Jerzego Kukuczki jest wyjątkowym świadectwem tej historii – czytamy w uzasadnieniu tej decyzji. Wartość kolekcji Kukuczki Fotografie Kukuczki z jego wypraw wysokogórskich są wyjątkowym świadectwem historii polskiego i światowego himalaizmu. To materiały archiwalne zebrane przez jego rodzinę. Kolekcja składa się z ponad 10 tysięcy zdjęć, które wykonano podczas wypraw w najwyższe góry świata w latach 70. i 80., czyli w czasach tzw. Złotej Dekady Himalaizmu Polskiego. Kolekcja archiwum to zasługa żony himalaisty, Cecylii Kukuczki. Jego drugą część stanowi Kolekcja Ryszarda Wareckiego. Aktualnie zbiorem opiekuje się Fundacja Wielki Człowiek. Jak przygotować się do wspinaczki wysokogórskiej? Radzi trener himalaistów Turystyka Górska, szczególnie uprawiana w górach wysokich, wymaga odpowiedniego zasobu umiejętności oraz wytrzymałości organizmu na długotrwały wysiłek, nierzadko trwający nawet kilkana.. Kolekcja Kukuczki ciągle zaskakuje – Kukuczka często dokumentował przebieg wypraw, w których uczestniczył. Dzięki temu pozostawił po sobie bogate archiwum, które stanowi źródło wiedzy o Złotej Dekadzie Himalaizmu Polskiego. Jego fotografie zachwycają pięknymi kadrami, monumentalnymi ujęciami gór, czy zdjęciami akcji wspinaczkowej w ekstremalnych warunkach – podkreśla Wojciech Lemański z Fundacji Wielki Człowiek. Zbiór Kukuczki ciągle się powiększa. Jak wyjaśnia Lemański, w 2022 roku znajomi himalaisty odnaleźli w swoich archiwach fotografie, wykonane ręką Kukuczki. Postanowili przekazać je fundacji. To w sumie 2 tysiące zdjęć, stworzonych podczas różnych wypraw, w których brał udział Kukuczka. – Zdecydowana większość tych zdjęć nigdy wcześniej nie była w żaden sposób publikowana i dopiero dzięki naszej pracy ujrzały one światło dzienne, wzbogacając naszą wiedzę o historii Jerzego Kukuczki oraz polskiego himalaizmu – zaznacza Lemański. [galeria fotografii znajduje się poniżej] Źródła: Zbiory Społeczne, Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki. ###gallery-end###
Czy Wanda Rutkiewicz nadal żyje w tybetańskim klasztorze? Niektórzy mają nadzieję, że ukryła się tam przed światem
Niezwykłą hipotezę przywołuje film „Ostatnia wyprawa” w reżyserii Elizy Kubarskiej. Ten dopracowany scenariuszowo obraz jest pokazywany na tegorocznym Festiwalu Millenium Docs Against Gravity.
W tym artykule: Sztuka wygrywania Z Wrocławia w Himalaje Co się stało na Kanczendzondze? „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” Co motywowało Wandę Rutkiewicz, najsłynniejszą polską himalaistkę? Czego szukała w górach i czy to znalazła? Jakie miała marzenia i czy udało jej się je zrealizować? Mogłoby się wydawać, że odpowiedź przynajmniej na ostatnie pytanie jest oczywista. Ostatecznie Wanda Rutkiewicz ma na swoim koncie sukcesy światowego formatu. Jako pierwsza osoba z Polski i jako pierwsza Europejka stanęła na Mont Evereście. Była też pierwszą osobą z Polski i pierwszą kobietą, która wspięła się na K2, najtrudniejszą górę świata. Pokonała tym samym męską konkurencję. I to w okresie, kiedy w himalaizmie dominowali mężczyźni. Sztuka wygrywania Czy mogła być niespełniona? Wydawałoby się, że to niemożliwe. Jednak takie przekonanie to efekt badania czyjegoś życiorysu wyłącznie przez pryzmat publicznych osiągnięć. „Ostatnia wyprawa”, znakomity dokument Elizy Kubarskiej, reżyserki i alpinistki, idzie znacznie dalej. Przede wszystkim przywołuje głos samej Rutkiewicz. I to głos najintymniejszy. Narracja filmu wykorzystuje audio-pamiętnik himalaistki, nagrywany przez nią pół roku przed zaginięciem. Jego ton daleki jest od samozadolowenia czy triumfalizmu. To samo dotyczy wypowiedzi publicznych Rutkiewicz. Są niespieszne, wyważone, przemyślane. – Wygrywanie jest też sztuką – mówi zdobywczyni Mont Everestu. – Nie w sensie dochodzenia do wygranej, tylko zachowania się w momencie, kiedy jest się zwycięzcą. Trzeba umieć wtedy kontrolować siebie. Zdobyć się na prześledzenie drogi sukcesu i ocenić ją – tłumaczy Rutkiewicz. Z Wrocławia w Himalaje Przyszła gwiazda polskiego himalaizmu urodziła się w 1943 r. w litewskich Płungianach. Po zakończeniu drugiej wojny światowej jej rodzina wpierw zamieszkała w Łańcucie, a ostatecznie we Wrocławiu. Tam właśnie Rutkiewicz uczęszczała do liceum i na studia. Wybrała kierunek uznawany wówczas za typowo męski. Po ukończeniu Politechniki Wrocławskiej zdobyła dyplom inżyniera elektronika. Jej talent sportowy objawił się bardzo wcześnie. Już w liceum z sukcesami grała w siatkówkę. Mimo że miała tylko 168 cm wzrostu, została członkinią siatkarskiej drużyny uniwersyteckiej. Wtedy jednak zaczęła się również wspinać i ostatecznie wybrała góry. Jak wszyscy zaczyna od wspinaczki skałkowej. Przez Tatry dotarła do Alp. Następne były Pamir, Hindukusz i Himalaje. Himalajom pozostała wierna do końca. Jej ostatnim wielkim projektem wspinaczkowym była „Karawana do marzeń”. Rutkiewicz nazwała tak pomysł zdobycia ośmiu ośmiotysięczników w jeden rok. Nie udało się to wcześniej nikomu. – Nie będę trzecia, po Messnerze i Kukuczce. Ja będę pierwsza, która spróbuje czegoś nowego – mówi Rutkiewicz w „Ostatniej wyprawie”. Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w post... Co się stało na Kanczendzondze? Ta próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. W 1992 r. Rutkiewicz spróbowała wspiąć się na Kanczendzongę, trzeci szczyt świata o wysokości 8586 m.n.p.m. 12 maja, podczas ataku szczytowego, zaginęła. Jej ciała nigdy nie odnaleziono. To ostatnie dało podstawę do zaskakujących domysłów. W filmie Kubarskiej rozważana jest zdumiewająca hipoteza. A co, jeśli Rutkiewicz wcale nie zginęła na Kanczendzondze? Co, jeśli udało jej się samotnie zejść na dół i znaleźć drogę do któregoś z tybetańskich klasztorów? Podobno przed wyprawą himalaistka powiedziała matce, że jeśli nie wróci, to znaczy, że zdecydowała się zostać buddyjską mniszką. Czy zrobiła to naprawdę? Początkowo pomysł wydaje się sensacyjny i niezwykle mało prawdopodobny. Jednak w miarę oglądania filmu uświadamiamy sobie, że życie Rutkiewicz różniło się znacznie od łatwych wizji szczęśliwej egzystencji kobiety sukcesu. Tragedia w dzieciństwie, nieudane związki, utrata partnera, wreszcie obracanie się w ściśle męskim środowisku silnie naznaczonym maczyzmem. Z tym wszystkim musiała się mierzyć przez całe życie. Po zrozumieniu tego teorię, która wpierw wydawała się nieprawdopodobna, nagle zaczynamy rozważać jako możliwą. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” W latach 80. dyskusyjne było samo wspinanie się kobiet w wysokich górach. „Czy Himalaje to miejsce dla kobiet?” – taka kwestia bywała podnoszona w dyskusjach publicznych. Himalaistki i alpinistki musiały usprawiedliwiać się ze swoich pasji. A także z niewystarczającego dopasowania do tradycyjnych wzorców kobiecości. – Czy w czasie tej wyprawy były momenty, że chciało się pani tak po prostu po kobiecemu płakać? – pada pytanie na konferencji prasowej po zdobyciu przez Rutkiewicz Mont Everestu i jej powrocie do Polski. – No nie – odpowiada himalaistka. – Najwyżej ze złości, ale nie dlatego, że po kobiecemu – dodaje. Nie ma wątpliwości, że działanie na równych prawach w świecie męskim musiało być trudne. – Mój sukces może dlatego jest spektakularny, że ja jako kobieta stanęłam na szczycie. Wydaje mi się, że samodzielność kobiety jako partnerki powoduje uczucie zagrożenia u mężczyzny-partnera. Wynika to może z jakichś podświadomych obaw, że ich kosztem wejdę na szczyt i osiągnę sławę – mówi w dokumencie Rutkiewicz. To wszystko jednak choć utrudniało, nie uniemożliwiało jej realizacji marzeń. A także obrony własnej tożsamości i zachowania niezależności. – Powiedz, Wanda, co to dla ciebie góry? – pada w „Ostatniej wyprawie”. – Właściwie to są trzy rzeczy: ludzie, a więc wyprawa, góry, a więc natura i sport, od którego zaczęłam – odpowiada Rutkiewicz. – I wszystkie trzy są bardzo ważne – dodaje. – Z każdą górą rozpoczyna się coś innego, nowe życie – mówi w innym momencie Wanda Rutkiewicz. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Alpiniści na pomoc badaczom zmian klimatu. Spektakularna ekspedycja w Grenlandii
Widoki zapierające dech w piersiach. Dziewicze góry, surowa aura i majestatyczne lodowce. A wśród nich ekspedycja badawcza, której pomaga światowej sławy wspinacz. Poznajcie spektakularną ekspedycję do Grenlandii.
W tym artykule: Odpowiedzi zaklęte w skałach Ekspedycja na szklanym ekranie Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Naukowcy nie mają wątpliwości, że do obecnie obserwowanych gwałtownych zmian klimatu przyczynia się człowiek. Jednak nadal potrzebują odpowiedzi na mnóstwo pytań. Jak szybko temperatury będą rosły? Jakie jest tempo topnienia lodowców? Kiedy trzeba będzie ewakuować miasta położone nad oceanami? Odpowiedzi zaklęte w skałach Naukowcy co prawdą dysponują modelami, które dają nam wgląd w procesy związane z kryzysem klimatycznym. Jednak wiele pytań pozostaje otwartych. Potrzebne są dane, które można uzyskać tylko w terenie, czasem na obszarach niedostępnych i nietkniętych ręką człowieka. Glacjolożka dr Heidi Sevestre postanowiła pozyskać próbki skał z bardzo niegościnnych obszarów wschodniej Grenlandii. Grenlandia uznawana jest bowiem za „punkt zero” kryzysu klimatycznego, gdzie kumulują się jego negatywne skutki. Badaczka nie byłaby w stanie dotrzeć tam bez wsparcia alpinistów. Na czele ekspedycji stanął więc światowej słynny amerykański wspinacz – Alex Honnold. Zyskał sławę dzięki przejściom bez asekuracji w najtrudniejszych miejscach na świecie. Film „Free Solo”, opowiadający o jego solowym wejściu bez liny na El Capitan, czyli formację skalną o ponad kilometrowej wysokości położoną w dolinie Yosemite, w środkowej Kalifornii w USA, został nagrodzony Oscarem w 2018 r. Ekspedycja na szklanym ekranie Zmagania członków ekspedycji można prześledzić w trzyodcinkowym miniserialu „Alex Honnold: misja na Grenlandii”. Premiera odbędzie w niedzielę 11 lutego o godz. 21:00 na kanale National Geographic. Czego się spodziewać? Przede wszystkim zapierających dech w piersiach landszaftów. Surowe, ale przepiękne widoki są absolutnie spektakularne. Na potrzeby produkcji wykorzystano również drony, dlatego ujęcia są naprawdę przepiękne. Członkowie ekspedycji – jak w każdym dobrym filmie przygodowym – walczą z przeciwnościami losu: marznącym deszczem w czasie wspinaczki po niemal pionowej ścianie, gigantycznymi soplami lodu spadającymi na głowy, mrozem, a nawet nagłymi burzami. Teren ten znany tez jest z obecności niedźwiedzi, dlatego śmiałkowie mają ze sobą broń. Czy będą musieli jej użyć? – Mam ze sobą wiele narzędzi, aby pozyskać dane dla naukowców z całego świata. Wschodnia Grenlandia to jedna z najbardziej odległych i najmniej zbadanych części Arktyki. To czyni ją bardzo ważną z naukowego punktu widzenia – opowiedziała dr Sevestre. Naukowe dane uzyskane dzięki ekspedycji Zdobyte przez ekspedycje Honnolda informacje pozwolą klimatologom zrekonstruować przeszłość tego obszaru i lepiej zrozumieć, dlaczego pokrywa lodowa cofa się aż tak szybko. – To są naprawdę przełomowe dane. Te rdzenie powiedzą nam, jak szybko Grenlandia straci swoje lodowce, jak szybko wody będą się podnosić. Oraz kiedy takie miejsca, jak Nowy Jork czy Miami znajdą się pod wodą – mówi dr Sevestre w czasie pobierania próbki na ścianie skalnej. Gdzie jechać w góry? Najlepsze pomysły na wyjazd dla miłośników górskich wędrówek Polska jest krajem niezwykle zróżnicowanym, jeśli chodzi o ukształtowanie terenu. Znajdziemy tutaj przepiękne jeziora, majestatyczne parki narodowe, bory i lasy oraz kilka pasm górskich. Mił... Po obejrzeniu serialu nie będziecie mieli wątpliwości, co ma wspólnego wspinaczka wysokogórska z badaniem zmian klimatu. I że alpiniści mogą nie tylko realizować swoje ambicje, ale też wspierać projekty ważne dla całej ludzkości. Ten piękny wizualnie obraz to coś zdecydowanie więcej niż tylko kolejna szalona wspinaczka.
"Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem
Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W nic nie wierzy, nikogo nie podziwia, niczego nie żałuje.
Po raz pierwszy spotykam go w zamku Juval w Południowym Tyrolu. Czyli jego domu. Wita mnie mocnym uściskiem dłoni i przewrotnym uśmiechem. Ten ostatni nie opuści go przez następne pięć dni, które spędzimy na zwiedzaniu jego górskich muzeów i na niekończących się rozmowach. Przy lampce czerwonego wina potrafi do rana opowiadać zarówno o swoich osiągnięciach, jak i porażkach. O górach, sztuce, polityce. Przyjechałam do Messnera, wielkiego alpinisty, a poznałam Reinholda gawędziarza, który wprost wyraża swoje zdanie i nie unika trudnych tematów. REINHOLD MESSNER: To był ten jeden z niewielu razy, kiedy naprawdę myślałem, że nie przeżyję. W czasie pierwszej wyprawy w Himalaje? Tak. Wtedy kiedy słyszałem huk lawiny, która zabrała mojego młodszego brata. Dokładnie 29 czerwca 1970 r., podczas zejścia z Nanga Parbat. Już od dwóch dni nic nie jadłem, spędziłem kolejną noc w strefie śmierci. Bez śpiwora, w lodzie. Temperatura spadła do minus 40°C. Byłem wyczerpany, na granicy utraty zmysłów. Wciąż słyszałem krzyk Günthera, ale nie wiedziałem, gdzie go szukać. Pozostali członkowie wyprawy przez 35 lat twierdzili, że pan tak naprawdę zostawił brata z tyłu. Zostawić kogokolwiek w takiej sytuacji, zwłaszcza młodszego brata? To byłoby wbrew ludzkiej naturze. To był mój kompan, najlepszy przyjaciel. Od dzieciństwa byliśmy partnerami w górach. Zawsze wracaliśmy razem. Nie tym razem. Nie mieliście lin, Günther był w bardzo kiepskiej formie. Jak do tego wszystkiego doszło, przecież byliście doświadczonymi wspinaczami? Owszem, byliśmy, ale w Alpach i Dolomitach. To było nasze pierwsze wejście na ośmiotysięcznik. Szczyt tak naprawdę miałem zdobywać sam, zrobić swojego rodzaju rekonesans, bo nikt wcześniej nie wchodził na Nanga Parbat przez Rupal Face – jedną z najtrudniejszych ścian na świecie. Günther jednak zdecydował się spontanicznie do mnie dołączyć. Dogonił mnie przed szczytem. Wszedł tam bardzo szybko, tracąc przy tym bardzo dużo sił. Wysokość, na której byliśmy, nie pomogła. Zrobił się bardzo wolny, zaczął halucynować, nie myślał trzeźwo. Pan poszedł więc przodem? Szukałem dobrej trasy, on miał iść moimi śladami, chciałem mu oszczędzić błądzenia. Byliśmy już po najtrudniejszym etapie. Umówiliśmy się, że poczekam na niego przy potoku. Nie doczekałem się. Usłyszałem tylko jakiś huk. Znalazł się w złym miejscu, w złym czasie. To nie była duża lawina. Szukałem go dwa dni. Bezskutecznie. Ostatkami sił doczołgałem się na dół. Do bazy? Tam już nikogo nie było. Członkowie ekspedycji byli pewni, że zginęliśmy, i zwinęli obóz. Na szczęście zobaczyłem odchody krowy. Podążyłem tym tropem, doszedłem do lasu i usłyszałem głosy ludzi rąbiących drzewo. Dali mi chleba i doprowadzili do wioski. Tam okazało się, że mój stan był tragiczny. Odmrożenia? Między innymi. Sześć palców u stóp miałem amputowanych i dwa opuszki u prawej ręki odcięte. Wraz z kawałkiem kości. Brzmi jak wyrok dla wspinacza. Do czasu wyprawy na Nanga Parbat byłem jednym z najlepszych, o ile nie najlepszym wspinaczem w Europie. Szybkim, sprawnym, nie potrzebowałem żadnego sprzętu, haków, lin. W Alpach wszedłem na każdy trudniejszy szczyt, wyznaczyłem setki nowych dróg. Po tym jak straciłem palce, jeszcze chwilę się łudziłem, że do tego wrócę. Miałem zeszyt, w którym rozrysowywałem nowe drogi na najtrudniejszych ścianach. Zostało jakieś 50, których nie zrobiłem. Przez pewien czas po operacji nadal nie chciałem ich zdradzać. Ciągle wierzyłem, że to ja na nie wejdę. Udało się? Niestety. Zeszyt przekazałem młodszym kolegom. Koniec kariery? Po prostu zacząłem inny etap. Himalaisty. Tu mniej liczyła się szybkość i sprawność, bardziej doświadczenie i wytrzymałość. Punkt zwrotny? Największa porażka i największy sukces w moim życiu. Coś, co zmieniło moje myślenie. Po paru miesiącach w szpitalu zdecydowałem, że wracam do Karakorum i w Himalaje. Zrozumiałem, że już nic nie może przywrócić Günthera. Że fakt, że zostanę architektem czy lekarzem, niczego nie zmieni. Podczas pana kolejnej wyprawy na Manaslu zginęły dwie osoby. Nie miał pan dosyć, nie podłamało to pana? Oczywiście to było dla mnie trudne, ale ja nie miałem na te śmierci wpływu, nic nie mogłem zrobić ani pomóc. Po tym wydarzeniu postanowiłem po prostu, że będę wspinał się jak najwięcej sam. Wtedy jest się odpowiedzialnym tylko za siebie. Jak na te decyzje zareagowali pana rodzice? Mama zaakceptowała ten wybór. Tata nie zrobił tego nigdy. Uważał, że byłem winny śmierci Günthera, że skończę jako kloszard, że alpinizm to nie zawód. Nigdy mi nie wybaczył. Podobno był dla was surowy także w dzieciństwie. Często krzyczał, wybuchał, czasem bił. Dopiero teraz zaczynam rozumieć, dlaczego tak się zachowywał. On żył w lęku. Czego się bał? W 1938 r. zorganizował głosowanie, w którym mieszkańcy Południowego Tyrolu mieli wybrać, czy zostają we Włoszech, czy przeprowadzają się z całymi rodzinami do Niemiec. 86 proc. osób, w tym mój tata, zdecydowało się przejść na stronę nazistów. Wtedy mocno wierzył w nazistowską ideologię. Widać to nawet w tym, jakie dał nam imiona: Reinhold, Günther, Siegfried, Waltraud. Wszystkie niemieckie. Wojna jednak pokrzyżowała plany, nikt się nie przeniósł, a ojciec się załamał. Stał się człowiekiem niepewnym. Ale to on nas wziął pierwszy raz w góry. Swój pierwszy szczyt, trzytysięcznik Geislerspitzen, zdobyłem, gdy miałem pięć lat. Dość wcześnie. W naszej wiosce nie było ani boiska do piłki, ani basenu. Do dziś nie potrafię pływać. Chodziliśmy więc po górach. W wieku 13 lat biłem już ojca na głowę we wspinaniu. Siedem lat później znalazłem się w światowej czołówce. I przy okazji zrewolucjonizował pan tę dyscyplinę sportu... Ja po prostu pokazałem, że to, co inni uważali za niemożliwe, jest do zrobienia. Wchodziłem więc bez pomocy zbędnych sprzętów, lin, haków. Jakiś przykład? Na jedną z najtrudniejszych ścian Les Droites wszedłem sam, bez asekuracji i to trudną drogą. Gdy wcześniej mówiłem o swoich planach, wszyscy pukali się w głowę. Więc przestałem i pewnego dnia po prostu wyszedłem ze schroniska i ruszyłem do celu. Gdy rano pozostali wspinacze zorientowali się, że ktoś czegoś takiego próbuje, porzucili swoje plany i wyszli mnie obserwować. Wszedłem w ciągu czterech godzin. Przede mną najszybsza osoba zrobiła tę drogę w trzy dni. Reinhold Messner, fot. Getty Images Tak samo było ze zdobyciem Mount Everestu bez użycia tlenu? Nikogo pan nie pytał o zdanie? Gdy rozmawiałem z lekarzami i specjalistami, byli przeciwni. Silna choroba wysokościowa, krwotoki, uszkodzenia mózgu, nawet szaleństwo: nikt nie wiedział, czy ludzki organizm przeżyje na takiej wysokości, co się będzie z nim działo. Ani ja, ani mój partner Peter Habeler też nie wiedzieliśmy. Wchodzenie na Everest z tlenem nie było dla nas żadnym wyzwaniem. Ale po co tak ryzykować? Gdy w 1953 r. Edward Hillary i Tenzing Norgay jako pierwsi zdobywali Everest, robili to po to, żeby stanąć na szczycie. Ja natomiast chciałem lepiej poznać siebie i swoje granice. I im, i mnie się udało. Dwa lata później wróciłem na Everest, by zdobyć go samotnie. To był kolejny stopień mojej metafizycznej podróży w głąb siebie. A duma, że włoska flaga mogła zawisnąć na szczycie? Wchodziłem jako Reinhold Messner, nikt inny. Ani Włoch, ani Austriak, ani Południowotyrolczyk. Moją jedyną flagą była chusteczka do nosa. Mojego nosa. Wiele osób nie mogło się z tym pogodzić. Trudno. Tak oto stałem się persona non grata w swoim kraju. Byłem też pierwszą osobą, która publicznie powiedziała, że wszyscy nasi pierwsi wspinacze byli wspierani przez faszystów i nazistów, a ich osiągnięcia służyły propagandzie. Ja nie chciałem mieć z tym nic wspólnego. Dlatego nigdy na wyprawę nie wziąłem publicznych pieniędzy. Nie przyjąłem też medalu olimpijskiego, jaki w 1988 r. w Calgary ofiarowano mi po zdobyciu Korony Himalajów. To jak finansował pan ekspedycje? Znajdowałem prywatnych sponsorów. Zresztą moje wszystkie wyprawy składające się na Koronę Himalajów kosztowały tyle co jedna tradycyjna ekspedycja, w stylu oblężenia. Czyli jakim? Z szerpami, butlami, całym osprzętem, kilkudziesięcioosobowym składem. Na moich wyprawach było kilka osób, minimum sprzętu. Swoją drogą też polskie ekspedycje, wbrew powszechnemu przekonaniu, miały więcej pieniędzy niż ja. Mimo to wyścig o Koronę Himalajów Kukuczka–Messner wygrał Pan. Żadnego wyścigu nie było, to był wymysł mediów. On w ogóle nie miał racji bytu, bo Kukuczka był bez szans. Był jednym z najlepszych himalaistów tamtych czasów. Z tym się zgadzam całkowicie. Ale ja drogę do 14 ośmiotysięczników zacząłem 9 lat wcześniej. W połowie 1985 r. różnica ta nie była już taka wielka. Było tylko 11:9 dla Pana. Ja się z nikim nie ścigałem, a alpinizm to nie sport. Kukuczka mógłby jako pierwszy zdobyć Koronę Himalajów, tylko gdybym zginął lub gdyby coś mi się stało. Z jednej strony podkreśla Pan, że to nie był wyścig. Z drugiej zaś, po tym jak Polak zdobył Koronę Himalajów, wysłał pan mu telegram: „Nie jesteś drugi. Jesteś wielki”. To była odpowiedź na jego wiadomość z gratulacjami, którą wysłał mi po wejściu na ostatni ośmiotysięcznik Lhotse. To było miłe i postanowiłem się zrewanżować. Uważam, że był świetnym wspinaczem i właśnie to chciałem przekazać. Mógł się pan ograniczyć do słów gratulacyjnych, jednak dość dyskretnie podkreślił pan, kto tak naprawdę był pierwszy. Proszę pani, gdym chciał, tobym w ogóle nie uznał jego korony, bo przecież on na Everest wchodził z dodatkowym tlenem! A to według mnie łamie zasady prawdziwego himalaizmu. A jakie są te zasady? Zawierają się w moim ABC wspinania: no artificial oxygen, no bolt, no communication (bez sztucznego tlenu, bez haków, bez komunikacji). Ta regułka opisuje chyba najlepiej moje podejście do alpinizmu. Co w takim razie uważa pan o obecnych wyprawach komercyjnych, np. na Mount Everest, w których każde „bez” można by zamienić na „z dużą ilością”? To jest czysta turystyka. Nie potępiam tego, ale też nie rozumiem, po co ktoś miałby się w takich warunkach wspinać. Przecież to nie ma nic wspólnego z alpinizmem. A jak go pan definiuje? Dla mnie jest to próbowanie niemożliwego. Kreatywność. Gdybyśmy dziś z Kukuczką mieli po 20 lat, to nie wiem, co byśmy robili, bo wyzwań w górach jest już naprawdę niewiele. Dla mnie alpinizm umarł. Reinhold Messner i Krzysztof Wielicki podczas ceremonii wręczenia nagród Księżnej Asturii, 19 października 2018 r. w Oviedo w Hiszpanii. (Fot. Carlos R.Alvarez / WireImage/Getty Images) Dlatego zrezygnował pan z himalaizmu dokładnie po zdobyciu ostatniego ośmiotysięcznika z Korony w wieku 42 lat? Gdy stanąłem na szczycie Lhotse, ostatniego szczytu Korony Himalajów, pomyślałem, że nie mogę już wejść wyżej, zrobić więcej, trudniej. Że zdobyłem wszystko, co mogłem, a teraz będę się tylko powtarzał. A ponieważ himalaizm to nie sport, nie bawiło mnie poprawianie własnych rekordów. Uznałem, że w tej dziedzinie wszystko już zrobiłem. Zamknął pan cały rozdział i przeszedł do kolejnej fazy życia? Można tak to ująć. Wiem, kiedy powiedzieć sobie stop. Myślę, że wielu himalaistów nie potrafi tego zrobić i dlatego ginie. Wystarczy popatrzeć na polskich wspinaczy: Kukuczka, Rutkiewicz... Ja umiałem ocenić swoje siły, możliwości i chęci. Dziś na przykład spełniam się jako muzealnik. I zaczął pan życie tyrolskiego domownika? Nie do końca. Najpierw jako pierwszy przeszedłem całą Antarktydę. Dotarłem na biegun północny, poznałem pustynię Gobi, szukałem yeti. Potem poświęciłem się polityce. Aż w końcu zająłem się tworzeniem pięciu górskich muzeów. Trzy z nich znajdują się w zamkach, a jeden z nich to pana dom. Kiedyś spędzał pan czas w namiocie, dziś w królewskich niemal komnatach. Dość radykalna zmiana stylu życia. Prowadzenie muzeów i himalaizm mają wiele wspólnego. Trzeba mieć bardzo jasno wyznaczony cel i dążyć do niego, nie oglądając się na innych. A co do namiotu i zamków, to owszem, komfort radykalnie różny. Ale prawdziwą sztuką życia jest umieć przeskakiwać z jednego do drugiego i dobrze się czuć w obu. To akurat mi się udaje wyśmienicie. I nie jest żal panu tych gór, emocji związanych z himalaizmem, widoków? Widoki nigdy w czasie wspinaczki nie były dla mnie ważne. Poza tym ja nie żałuję niczego. Nawet wyprawy na Nanga Parbat, o co często pytają mnie dziennikarze. To się już wydarzyło, nie ma co do tego wracać. Chodzi pan jeszcze po górach? Tak, głównie po Alpach i Dolomitach, tylko już nie tak szybko i ekstremalnie. Ostatnio byłem z moim synem. Trasa nie była trudna, ale ja się zmachałem. Mam swoje lata. Doszliśmy do schroniska. Ja sobie marzyłem o kawie i odpoczynku, a on na to, że jazda do góry. Oświadczył, że jak będę tak się ciągnął, to więcej ze mną na wspinanie nie idzie. I co Pan na to? Trochę mnie to dotknęło, bo dla mnie starzenie się to prawdziwa masakra. Z drugiej strony jednak ubawiło, bo nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że ktoś będzie mnie ochrzaniać, że za wolno się w górach ruszam. Ktoś pana wyprzedził... Nie w snach. W tych z Güntherem ciągle jesteśmy najlepszymi wspinaczami Europy. I nikt nam nie może podskoczyć. Z Reinholdem Messnerem rozmawiała Julia Lachowicz, 2012.
W nadchodzącym sezonie 2011/2012 zjawi się w Pakistanie rekordowo duża ilość wypraw zimowych - szczyty ośmiotysięczne będzie atakować aż 5 wypraw. Tak więc zainteresowanie pierwszymi zimowymi wejściami na pakistańskie ośmiotysięczniki sięga zenitu.
I tak do skutku dochodzi zapowiadana od wielu lat wielka rosyjska wyprawa na K-2 (8611 m) w Karakorum. Jej skład to 16. wielokrotnie utytułowanych alpinistów zarówno ze starszego jak i młodszego pokolenia: Alexey Bolotov, Gennady Kirievskiy, Vladimir Belous, Nikolai Totmianin, Valery Shamalo, Gleb Sokolov, Vitaliy Gorelik, Illias Tukhvatullin, Andrey Mariev, Vadim Popovich, Evgeny Vinogradskiy, Nikolay Cherny, Sergey Bychkovskiy, Igor Boriseko i Vladimir Kuptsov. Kierownikiem jest, pracujący od wielu lat nad tym projektem, Viktor Kozlov. Na razie nie wiadomo czy wyprawa planuje korzystać z dodatkowego tlenu z butli. Najlepszy obecnie na świecie zespół międzynarodowy: Denis Urubko (Kazachstan) i Denis Moro (Włochy) zaatakuje Nanga Parbat 8125 m w Himalajach zachodnich od strony doliny Diamir. Urubko i Moro wsławili się w ostatnich sezonach zimowymi wejściami na Makalu i Gasherbrum II (pierwszy ośmiotysięcznik w Pakistanie zdobyty zimą). Himalaiści ci stosuję strategię wspinaczki w małym zespole w szybkim, lekkim stylu. Co ciekawe tym razem nie będzie im towarzyszył jako trzeci Corry Richards (USA, wszedł też na GII) a Włoch Matteo Zanga. Będzie tu też obecna pięcioosobowa grupa polskich entuzjastów ekstremalnej przygody. Gasherbrum I (8068 m) i do tego nową drogą od strony płd-zach. atakowany będzie przez międzynarodową wyprawę pod kierunkiem Austriaka Gerfrieda Goeschla. To druga zimowa próba Goeschla wytyczenia zimą tej drogi. W wyprawie uczestniczyć będzie w roli wspinającego się filmowca Polak Dariusz Załuski (w 2011 zdobył K-2). Pozostali uczestnicy to: Alex Chicon i Sarlos Fernando Quiroga Suarez (Hiszpania), Hahlen Cederic (Szwajcaria). Polską ekipę szykuje też Polski Związek Alpinizmu w ramach programu sportowego "Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015", nad którym patronat honorowy objął Prezydent RP Bronisław Komorowski. Autor: Artur Hajzer
Darek Załuski pierwszym Polakiem na K2 od 1996 r. Pierwsze światowe wejście na K2 od 2008 r. Korona Himalajów dla Gerlinde Kaltenbrunner, Maxuta Zumajewa i Wasilija Piwcowa.
W dniu dzisiejszym członkowie zespołu w składzie Gerlinde Kaltenbrunner z Austrii, Maxut Zumajew i Wasilij Piwcow z Kazachstanu oraz Darek Załuski z Polski stanęli w komplecie na drugim, co do wysokości, szczycie Ziemi, K2 (8611 m n.p.m.). Wspinacze opuścili obóz IV, założony na wys. ok. 8000 m n.p.m. o godz. 7:30 (03:30 rano czasu polskiego). Po kilkunastu godzinach morderczego wysiłku stanęli na szczycie K2, uważanego przez wielu za najtrudniejszy ośmiotysięcznik świata. Gerlinde, Maxut i Wasilij, stając na wierzchołku K2, zdobyli ostatni szczyt, jakiego brakowało całej trójce do zakończenia projektu Korony Himalajów, czyli wejścia na wszystkie szczyty ośmiotysięczne. Tym samym Gerlinde została drugą po Baskijce Edurne Pasaban kobietą z Koroną Himalajów i pierwszą na świecie, która wszystkie 14 szczytów zdobyła bez użycia tlenu z butli. Dla Darka Załuskiego K2 jest piątym szczytem ośmiotysięcznym, na którym stanął. Wcześniej był na Evereście, Lhotse, Cho Oyu i dwukrotnie na Gasherbrumie II. Darek, który jest nie tylko doświadczonym wspinaczem, ale i wybitnym filmowcem, miał na wyprawie również obowiązki operatorskie. Dokumentował zmagania zespołu z Górą Gór. Nagranie kilku bezcennych ujęć z samego wierzchołka K2 zawsze było Jego marzeniem, które dzisiaj zrealizował. Poza wspomnianą czwórką, w wyprawie biorą udział również: Ralf Dujmovic, mąż Gerlinde, który skompletował Koronę Himalajów jako pierwszy Niemiec, a od kilku lat wspiera Gerlinde w realizacji Jej marzenia, oraz Tommy Heinrich z Argentyny, fotograf współpracujący z National Geographic. Obaj wspinacze włożyli dużo pracy w przygotowanie drogi, podczas decydującego wyjścia na szczyt wycofali się z obozu I, ze względu na duże zagrożenie lawinowe. Wyprawa rozpoczęła działalność na północnym filarze K2 w drugiej połowie czerwca. Przez ponad dwa miesiące mały, sześcioosobowy zespół walczył z pogodą i trudnymi warunkami śniegowymi, przygotowując drogę, zakładając obozy pośrednie oraz aklimatyzując się. Ciężki wysiłek został nagrodzony dzisiejszym sukcesem. Zespół czeka jeszcze bardzo niebezpieczne zejście do bazy. Darek Załuski jest 9 Polakiem w historii, któremu udało się stanąć na wierzchołku K2. Pierwszego polskiego wejścia i zarazem pierwszego na świecie kobiecego dokonała Wanda Rutkiewicz. Dokonała tego w tragicznym1986 roku, kiedy to na różnych drogach na K2 zginęło lub zmarło z wyczerpania 13 osób różnych narodowości. W tym roku obchodzimy 25 rocznicę tej tragedii. K2 zdobyli również Polacy: • 8 lipca 1986 – Jerzy Kukuczka, Tadeusz Piotrowski • 3 sierpnia 1986 – Przemysław Piasecki, Wojciech Wróż • 10 lipca 1996 – Krzysztof Wielicki • 14 lipca 1996 – Ryszard Pawłowski, Piotr Pustelnik
Góry odkrył nagle, jako nastolatek. Jego pasją szybko stała się wspinaczka. Zdobył sześć ośmiotysięczników, w tym Sziszapangme zimą. Był utalentowanym, bardzo sprawnym fizycznie himalaistą i pewnie dlatego nikt nie przypuszczał, ze w górach może mu się przytrafić coś złego.
Od dzieciństwa pasjonowały go opowieści o próbach zdobycia biegunów, pierwszych wyprawach w Himalaje czy brawurowych ekspedycjach w głąb Czarnego Lądu. Fascynowało go, jak wiele człowiek jest w stanie znieść w dążeniu do celu. Zapewne w czasie lektury niepostrzeżenie połknął bakcyla walki z sobą, który ujawnił się w sprzyjającym momencie. Piotr trenował kolarstwo, biegał, podróżował po świecie autostopem. Pewnego dnia kolega z liceum zabrał go w Tatry, gdzie przeszli Orlą Perć. Na osiemnastoletnim chłopaku, który wcześniej znał właściwie tylko morze, bo tam jeździł z rodzicami na wakacje, widok ośnieżonych szczytów wywarł wielkie wrażenie. Góry pochłonęły mnie całkowicie, zwłaszcza zima – napisał w swoim pierwszym felietonie dla magazynu „Góry”. – Przez pierwszy sezon biegałem po szlakach, zaraz potem zacząłem się wspinać. Każdą wolną chwilę przeznaczał na wyprawy, choć jako student nie cierpiał na nadmiar pieniędzy. Jeździł stopem, jadł byle co, nocował byle gdzie. Nie stać go było na specjalistyczny sprzęt wspinaczkowy. Kiedyś z tym samym kolegą co wcześniej znów wybrał się na Orlą Perć – w dżinsach, które zamarzały na mrozie, miejskich butach i pożyczonych rakach. Czekan mieli jeden, podawali go sobie na lince w trudniejszych miejscach. Po latach wspominał: Pamiętam niesamowitą chwilę, kiedy staliśmy na jakiejś śnieżnej grani, a pod nami były tylko chmury. Patrzyłem ze łzami szczęścia w oczach i pomyślałem wtedy: „Tak musi być w Himalajach, o których czytałem w książkach i w które pewnie nigdy nie dotrę, ale Tatry tez są piękne”. PIERWSZY SIEDMIOTYSIĘCZNIK W 2001 r., trzy tygodnie po swoim ślubie, pojechał w Tien-szan zdobywać Chan Tengri (7010 m). Przed wyjazdem uczestnicy wyprawy spotkali się na dworcu w Warszawie. Piotr, ze starym plecakiem zniszczonym przez raki, namiotem z supermarketu i marnym śpiworem, w grupie doskonale wyposażonych starych wyjadaczy wyglądał jak ich ubogi krewny. Wcale się tym nie przejmował. Poza tym jedna rzecz miał nową – aparat fotograficzny, prezent ślubny od przyjaciół. Od tej pory się z nim nie rozstawał. Zabrał go i na stypendium naukowe w RPA, i na Szczyt Zwycięstwa (7439 m) rok później, i na kolejne wyprawy. Pasje do fotografii odziedziczył po matce fotolaborantce. Robił tysiące zdjęć, ale akurat na samym szczycie Chan Tengri, na który wszedł z Marcinem Kaczkanem, aparatu nie miał. UPRAGNIONE GÓRY NAJWYŻSZE W 2003 r. marzenia stały się rzeczywistością – Morawski znalazł się pod północną ścianą K2. Narodowa wyprawa kierowana przez Krzysztofa Wielickiego miała podjąć próbę pierwszego zimowego wejścia Północnym Filarem. Piotr do ostatniej chwili nie wiedział, czy pojedzie na swój pierwszy ośmiotysięcznik. Kiedy juz pogodził się z myślą, że odrzucono jego kandydaturę zgłoszoną przez Klub Wysokogórski w Warszawie, zadzwonił Wielicki ze słowami: – No dobra, zaryzykujemy, jedziesz. Kierownik wyprawy szybko się przekonał, ze wybór tego młodego alpinisty był strzałem w dziesiątkę. Wesoły, niesamowicie sprawny fizycznie i gotowy do ciężkiej pracy. Był w naturalny sposób odporny na niskie temperatury. Jednak warunki panujące podczas zdobywania K2 (8611 m) okazały się wyjątkowo trudne – po założeniu czwartego obozu musiał zostać w bazie, jeżeli nie chciał stracić odmrożonych palców stóp. Juz wtedy stało się jasne, kim jest Piotr Morawski – wschodzącą gwiazdą światowego himalaizmu.Szczyt wprawdzie nie został zdobyty, ale trzech wspinaczy: Marcin Kaczkan, Kazach Denis Urubko i właśnie Morawski ustanowili zimowy rekord na K2: dotarli na wysokość 7630 m.W przeddzień opuszczenia bazy Piotr zapisał w swoim niebieskim zeszycie w kratkę: Na tych lodowo-skalistych stokach zostawiam część siebie, swojej duszy i swojego serca. Wracam uboższy właśnie o taka cząstkę siebie. Wiem, że po powrocie będę jej szukał nadaremnie. Będę się budził w nocy, patrzył w spokojny nieruchomy sufi t i podświadomie nasłuchiwał wycia wiatru, jeku szarpanej nim góry. Snuł plany powrotu do lodowej krainy, marzenia o walce, nadziei, porażce i smaku zwycięstwa. Smaku, którego nie dane mi było teraz zaznać.Dwa lata później, w 2005 r., środowisko himalaistów obiegła elektryzująca wiadomość: Morawski i Włoch Simone Moro stanęli na Sziszapangmie (8013 m)! Było to pierwsze zimowe wejście na ten szczyt – wyczyn nie byle jaki, zważywszy że z czternastu ośmiotysięczników tylko połowa została zdobyta o tej porze roku; wszystkie przez Polaków. Na dodatek był to pierwszy ośmiotysięcznik Morawskiego. O polskim wspinaczu zrobiło się głośno. JEJ WYSOKOŚĆ ANNAPURNA Dwa miesiące po powrocie z Sziszapangmy Piotr znów siedział w samolocie lecącym do Katmandu. Tym razem celem była południowa ściana Annapurny (8091 m). Ledwie pamiętał, co robił na nizinach przez te dwa miesiące: nagrania i wywiady dla radia i telewizji, przeprowadzka, żona w ciąży, nauka do egzaminów, choroba matki, obrona doktoratu. Na co dzień pracował jako adiunkt na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, w Zakładzie Chemii Fizycznej. Interesował się termodynamiką, matematyką, informatyką; robił błyskotliwą karierę naukową. Góry były jednak ważniejsze. Dlaczego się wspinał? Odpowiedział sobie na to pytanie w dzienniku, ktory prowadził od 25 lutego 2001 r.: Wspinam się nie tylko dla samej skały czy lodu i dla samego wspinania. Dla mnie to także podróże, poznawanie ludzi, życie w namiocie, walka ze śniegiem i wiatrem. Przepiękne widoki, kiedy człowiek wisi w środku ściany, a pod nim znajduje się kilkaset metrów czy kilka kilometrów powietrza. Kiedy jestem w górach, nie istnieje świat zewnętrzny, zgiełk i pośpiech. Jest tylko natura i życie razem z jej rytmem. Ktoś może powiedzieć, że to tylko mój wymysł, bo przed życiem się nie ucieknie. Zależy kto co nazywa życiem. Ledwie wrócę do domu, już tęsknię do kolejnych przygód. Jak to kiedyś powiedział mój znajomy: na początku twoje życie toczy się normalnie, czasem przerywasz je wyprawami; potem twoje wyprawy toczą się normalnie i czasem przerywasz je życiem. To ostatnie zdanie usłyszał od jednego z kolegów w bazie pod K2, kiedy odmrożenia wyeliminowały go z dalszego wspinania. Nie wierzył wtedy w jego prawdziwość. Później przypominał je sobie podczas każdej wyprawy. Pod Annapurną poznał Piotra Pustelnika. Obaj bardzo się zżyli. „Pusty” traktował Piotra jak syna, bo w istocie Morawski spełniał jego pragnienie wspinania się z potomkiem w Himalajach. Piotr nie chciał być uczestnikiem zbiorowej konsumpcji gór wysokich w dużych, niemal anonimowych wyprawach. Jego projekty były naznaczone specyfiką praktyki, jaką zdobył w Tatrach: wejść w wielką himalajską ścianę z partnerem, minimalnym zestawem sprzętu oraz głową pełną wiary i determinacji. Wiedział, że zwiększał ryzyko, ale wrodzone możliwości i talent czyniły go przygotowanym do podjęcia takiej decyzji. Zdawał sobie sprawę, że taki wybór nie zaprowadzi go w prosty sposób do zdobycia Korony Himalajów, ale miał to w nosie – na takim kolekcjonerstwie mu nie zależało – wspomina Pustelnik. TRES PEDROS Rok później obaj himalaiści znów rzucili wyzwanie niezdobytej przez nich Annapurnie. Była ona głównym celem w projekcie Pustelnika Tryptyk Himalajski. Brał w nim udział także Peter Hamor, himalaista ze Słowacji. Tak oto spotkało się trzech Piotrów – „Tres Pedros del Himalaya” – jak siebie nazwali. Z Annapurny Polacy ledwie uszli z życiem. Utknęli wysoko na grani z oślepionym przez śnieg Tybetańczykiem, bez jedzenia i wystarczającej ilości sprzętu. Przez trzy dni nie mogli nawiązać łączności, bo wyładowały się im baterie do radia. W świat poszła wiadomość, że zaginęli. Najbliżsi uznali, że nie żyją. Później w jednym z felietonów Morawski napisał: Nawet siedząc w namiocie, nie mam świadomości, że życie może się skończyć. Po prostu wiem, że się uda, że jeszcze zobaczę bazę i pojadę na kolejną wyprawę. Pytanie tylko, na ile ta świadomość jest złudna? Czy w tym momencie wiemy, że to jest koniec? Co nas wtedy ogarnia? Rezygnacja? Smutek? A może śmiech? Po Tryptyku Himalajskim Hamor został stałym partnerem wspinaczkowym Morawskiego. We dwóch stanowili zgrany zespół, gotowy zmierzyć się z najtrudniejszymi wyzwaniami. W 2007 r. zdobyli Nanga Parbat (8126 m) i zmierzyli się z południową ścianą K2, w następnym roku weszli na Ama Dablam (6812 m), walczyli z Annapurną i zdobyli Gaszerbrumy: I (8068 m) i II (8035 m). Sześć lat po pierwszym spotkaniu z wysokimi górami Morawski miał na koncie sześć ośmiotysięczników. I szukał sponsorów na kolejne wyprawy. Rok 2009 także zapowiadał się mocno wyjazdowy. W czerwcu „Tres Pedros” planowali wypad na siedmiotysięcznik Rakapośi – jedną z piękniejszych gór Pakistanu. Wcześniej, w marcu, Morawski i Hamor ruszyli w Himalaje, by po zaaklimatyzowaniu się na Dhaulagiri (8167 m) wytyczyć nową drogę na zachodniej ścianie Manaslu (8156 m). Piotr miał trochę kłopotów finansowych przed tym wyjazdem – stracił sponsora i musiał się zapożyczyć, ale nie zamierzał się wycofać z wyprawy. Wiedział, że sukces w gorach rozwiąże wszystkie problemy. Nie przewidział jednego – że z Himalajów nie wróci. 24 MARCA 2009 Morawski, Hamor i pozostali członkowie wyprawy zmierzają do bazy pod Dhaulagiri. Piotr niewiele spał w nocy – jak zwykle obrabiał zdjęcia na komputerze. Nawet kiedy spotykał się ze swoimi kolegami-wspinaczami na nizinach, chętnie wybierał miejsca z bezprzewodowym Internetem. Siedział wtedy z laptopem, pisał maile i artykuły o wyprawach, przeglądał fotografie. Obok zawsze stał przypięty rower, bo nawet zimą jeździł nim po Warszawie. Kilka dni wcześniej, jeszcze zanim wyruszyli z Katmandu, Morawski wysłał do magazynu „Gory” swój kolejny felieton, tym razem o etyce. Pisał w nim: Dbajmy o to, by cały czas było miejsce na tak staromodne wartości jak partnerstwo. By pogoń za sławą i pieniędzmi nie przysłoniła nam gór, skał, wspinania. Czy może jednak dobry PR jest lepszy od romantyzmu? Chyba wszystko zależy od tego, czego w górach szukamy. Chciałbym znaleźć odpowiedź. Jestem już w Katmandu, w drodze na kolejną wyprawę. Może tym razem coś znajdę. Czy zawróciłby, gdyby wiedział, co znajdzie? 25 MARCA Przed południem Morawski z dwójką innych wspinaczy dociera do Pokhary, gdzie daremnie czekają na tragarzy. Po czterech godzinach staje się jasne, że wynajęci ludzie tego dnia nie dojdą. Wieczorem dopadają go rożne myśli, które przelewa na kartki dziennika. Zawsze go pisze, gdy jest w górach. A wyjeżdża w nie coraz częściej, co stanowi ciężką próbę dla jego małżeństwa. Po powrotach długo nie może się przełączyć z trybu wyprawowego na zwyczajny. Od dawna czuje się rozdarty pomiędzy dwiema rzeczywistościami. Jak sobie z tym wszystkim poradzić? Człowiek wpadł w ten surowy, biały świat i będzie go pragnął do końca życia. Ale w tym surowym białym świecie będzie pragnął rodziny i bliskich. Kompromis nie istnieje… – napisał pod datą 26 maja 2006 r., zaraz po tym, gdy z „Pustym” zmartwychwstali na Annapurnie. 28 MARCA Droga do bazy upływa pod hasłem kłopotów z tragarzami. Część uciekła dwa dni wcześniej, co jakiś czas odłączają się kolejni. Piotrowi po raz pierwszy zdarza się coś takiego. Traktuje to jako nową przygodę, ale jednocześnie się martwi – przecież czeka ich jeszcze Manaslu. Wyprawa nie doszła nawet do podnóża Dhaulagiri, gdzie wspinacze mają się aklimatyzować. 1 KWIETNIA Wreszcie osiągają cel. Wyrąbują platformy, rozstawiają namioty, rozkładają mesę. Są pierwszą wyprawą w bazie. Dhaulagiri wygląda stamtąd niepozornie, przysłania ją ściana Eigeru. 3 KWIETNIA Niebo jest bezchmurne, świeci słońce, ale bardzo silny wiatr zmusza ekipę do pozostania w bazie. Morawski nie może się już doczekać wyjścia do obozu pierwszego, ale gdy myśli o zarzuceniu ciężkiego plecaka, cieszy się z dodatkowego dnia odpoczynku. Do bazy dociera wyprawa TOPR-u złożona z polskich ratowników. Wśród nich jest Roman Mazik, lekarz, którego Piotr poznał kilka lat wcześniej podczas wyprawy na K2. To on po obejrzeniu odmrożeń zakazał Morawskiemu dalszej wspinaczki, a później, już w Polsce, amputował jeden z palców. Teraz wszyscy siedzą w mesie i zajadają się polską kiełbasą. 5 KWIETNIA Ranek jak zwykle jest wietrzny i mroźny, ale piątka wspinaczy, w tym Hamor i Morawski, rusza do gory, żeby założyć pierwszy obóz. Słońce grzeje coraz mocniej, nogi zapadają się w mokrym śniegu, co bardzo utrudnia torowanie. Wieczorem wszyscy są tak zmęczeni, że rozbijają obóz na wysokości 5700 m – 100 m niżej, niż planowali. Cały następny dzień spędzają w jedynce, oszczędzając siły i czekając na zmianę pogody. Pada coraz gęstszy śnieg. Jeśli do rana przestanie, pójdą w gorę. Morawski wtula się w śpiwór, mniej lub bardziej drażniące myśli snują mu się po głowie. W swoim dzienniku pisze: Czuję się, jakby życie powoli zataczało krąg. Przez dwa, właściwie niedługo będzie trzy, lata niespokojnie szukałem swojej ścieżki w życiu. Teraz ta ścieżka stoi coraz bardziej otworem. Była tak blisko! Ale to raczej chodziło o czas, a nie o bliskość. Dobrze mi i spokojnie. Wiem, że w domu czeka na mnie Olga i dwójka fantastycznych dzieci! Byle znów czegoś nie zepsuć. Poniżej dopisuje: Nagle pojawia się pytanie, po co ja to wszystko robię? […] Przez tyle lat udowadniałem sobie, że mimo braku pieniędzy można realizować marzenia. Że tak zwany system w niczym mnie nie zatrzyma. I nie zatrzymał. Mam 33 lata, na uczelnię pewnie już nie wrócę. Nie wiem, z czego będę utrzymywał rodzinę i siebie. Mam problemy z koncentracją. Czekam na to, by wyjechać w góry, bo tutaj mogę leżeć i nic nie robić. Zebrać się, wejść na wierzchołek, wrócić do domu i znów cieszyć się, że jestem wyjątkowy, snuć plany na przyszłą wyprawę. Czy to naprawdę ja jestem? A jeśli nie, to gdzie się podziałem? 7 KWIETNIA Po nocnych opadach śniegu nastaje pogodny dzień. Większość osób wraca do bazy, do dwójki idzie tylko Morawski z Hámorem i Justyną Szepieniec. Przed południem widzą dobre miejsce do rozstawienia obozu. Chwilę później nadciągają chmury i zaczyna wiać śniegiem. Drżąc z zimna, wpełzają do namiotów, by jakoś przetrwać do rana. 8 KWIETNIA, RANEK Po ciężkiej nocy dwóch Piotrów i Justyna zostawiają sprzęt potrzebny do wspinania się w lodowych zboczach prowadzących do obozu trzeciego i rozpoczynają zejście do bazy. Chcą tam odpocząć i spędzić Wielkanoc. O godz. 8.30 piją już herbatę przy namiotach jedynki. Po nocnej śnieżycy wszystko wokół jest spowite świeżym białym całunem, na szczęście droga do bazy jest widoczna. Mimo mrozu słońce grzeje coraz mocniej. Muszą iść. Morawski rusza pierwszy. Na wielkim śnieżnym plateau za Eigerem pojawiają się postaci kilku TOPR-owców podchodzących do jedynki. Hámor, który z Justyną wyszedł kilka minut po Morawskim, szuka wzrokiem swego przyjaciela. Nigdzie go nie widać. Zaniepokojony, zaczyna z Justyną biec. Kilkadziesiąt metrów za obozem widzą załamany most śnieżny. Wołają. Ze szczeliny dobiega głos Piotra – przeżył upadek, ale utknął w zwężeniu 20 m niżej, bez uprzęży i liny. Peter i Justyna nie są w stanie go wydostać. Hámor zjeżdża w lodową czeluść. Czekają go dwie godziny wspólnej walki o życie Piotra, pełne strachu, bezradności, nadziei i absolutnego wyczerpania. OKOŁO GODZ. 9.00 Roman Mazik odpoczywa przed lodospadem, przez który wiedzie droga z bazy do jedynki. To jego pierwsze wyjście do góry podczas tej wyprawy, więc odczuwa wysokość – jest zmęczony, boli go głowa i dokucza mu zadyszka. Włącza radio i w tym momencie słyszy z obozu pierwszego rozpaczliwy głos – Justyna krzyczy, że Piotrek wpadł do szczeliny. TOPR-owcy natychmiast ruszają, walcząc ze stromym podejściem. OKOŁO GODZ. 12.00 Hámor nie przestaje wierzyć, że wszystko się dobrze skończy – pomimo upadku, chłodu i wyczerpania bezskutecznymi próbami uwolnienia się z lodowej pułapki Morawski wciąż żyje. Ratownicy zrzucają do szczeliny drugą linę i wyciągają go ostatkiem sił. Roman Mazik natychmiast rozpoczyna reanimację. Po chwili ze szczeliny wydostaje się Peter Hámor. Szukam Piotra, ale spojrzenie na Romka Mazika rzuca mnie na kolana. Klęczę przy Piotrku, a głos lekarza brzmi bardzo obco. Wiem, o czym Romek mówi, lecz jego słowa dochodzą do mnie niby przez grubą ścianę i prawie ich nie słyszę. Właściwie to ich nie chcę słyszeć. I bez słów lekarza wszystko zrozumiałem. Ale czy to jest rzeczywistość? Czy to, co tutaj się w tej chwili dzieje, jest naprawdę? Nie można już nic zrobić? Nie mogę uwierzyć, że to jest nieodwracalny KONIEC. Zgodnie z wolą żony Piotr Morawski został pochowany w szczelinie lodowca u podnóża Dhaulagiri NA PODSTAWIE: PIOTR MORAWSKI ZOSTAJĄ GÓRY (GÓRY BOOKS 2010); PIOTR I OLGA MORAWSCY OD POCZĄTKU DO KOŃCA (WYD. G+J 2010)
Himalaje - Nanga Parbat - następna relacja
Kolejne wieści z wyprawy na Nanga Parbat. Tekst pochodzi z dziennika Jurka Natkańskiego
11.06.2010 Zespół trzech - Jurek, Jarek, Piotr rano z tzw. obozu 2,5 poręczuje w kierunku obozu 3 (c3) do 6700 m i znajduje platformę ze śladami starych namiotów tj. lodową warstwę sprasowanych namiotów grubości 1 m. Schodzą do obozu 2,5. Od południa do 19ej duży opad śniegu tworzący świeżą warstwę grubości 40 cm. Decydują o przeniesieniu namiotu do obozu 3. Po 1,5 godziny wspinaczki następuje trzygodzinne umocowywanie namiotu na platformie, co nie jest łatwe, bo namiot jest większy i częściowo wisi w powietrzu - trzeba przeprowadzić poręczówkę przez namiot, by nie wychodzić na "żywca". Nagrodą jest widok cywilizacji tj. jakiś świateł w dnie doliny - być może samochodu w Bardumal Bridge. Zespół czterech tj. Artur, Kaziu, Rafał, Jacek przemieszcza się z obozu 1 do obozu 2. 12.06.2010 Rano Jarek i Jurek poręczują ok. 250m do góry z ostatniej liny, którą mieli, i z odcinków powycinanych ze starych poręczówek, w efekcie znajdując lepsze miejsce na namiot. Jednocześnie dochodzi zespół Artura , który w nocy wyszedł z obozu 2. Czeka ich ciężka noc w 4 osoby w zawieszonym namiocie. Jurek schodzi prosto do bazy, Jarek i Piotr nocują w obozie 2. Standardowy opad śniegu w południe. 13.06.2010 Zespół czterechch ale bez Jacka, tj. Artur, Kaziu i Rafał przenosi namiot na miejsce tzw. prawdziwej trójki, tj. na 6800 m. Jacek schodzi do dwójki i razem z Piotrem i Jarkiem idą do bazy. W bazie prawdziwa wiosna - jak to miło przeżywać wiosnę dwukrotnie w ciągu roku - zazieleniły się łąki, mnóstwo nowych nieznanych kwiatów, brzęczenie owadów, nagrzane kamienie, wyraźnie cieplejsze noce - jest naprawdę cudownie. Podobno na froncie kuchennym kolejny kryzys - mimo tego, że Krasula została zarżnięta i doniesiono z dołu orzechy i suszone morele żarcie nadal jest podłe. To, że dziś w niedzielę skończyły się rano przy śniadaniu cornfleksy, to już naprawdę skandal! ;) Tak naprawdę, to i tak jest wyżerka - jeszcze wczoraj na śniadanie w tzw. obozie 3 starym mieliśmy na śniadanie małą puszkę pasztetu podlaskiego na trzech, a na obiad menażkę Słodkiej Chwili. Mam wrażenie, że na takim 5-dniowym wyjściu traci się ok.6 kg - jest to chyba najefektywniejszy program odchudzający. pozdrowienia Jurek Natkański
Ania Lichota stanęła na Dachu Świata 23 maja 2010 r., i tym samym została pierwsza w historii szczecinianką, która zdobyła Koronę Ziemi - siedem najwyższych szczytów wszystkich kontynentów.
Wspinaczka nie jest dla mnie jedynie sposobem spędzania wolnego czasu, to przede wszystkim szkoła charakteru, z której wyników korzystam również w życiu prywatnym i w pracy - mówi Ania. Anna Lichota przyjechała do Londynu na studia w 1996 roku. Dostała miejsce na London School of Economy. Niestety nie przyznano jej stypendium i sama musiała opłacić sobie czesne oraz życie w stolicy. Nie było to łatwe w tamtym czasie, rok studiów kosztował ponad 8 tys. funtów. Ania nie poddała się jednak i postanowiła walczyć o swoją przyszłość. Po żmudnych próbach wzięcia pożyczki w banku w UK udało się jej zdobyć fundusze z Polski. Jak stwierdziła Ania - Była to najbezpieczniejsza inwestycja. Znasz samego siebie, tak dużo od ciebie zależy, musisz wygrać. Jej pierwsza wspinaczka zakończyła się sukcesem. Po zdobyciu dyplomu podjęła pracę w Londynie w firmie budowlanej. Następnie pracowała dla General Electric, jeżdżąc przez 7 lat po Europie i prowadząc rożnego rodzaju projekty. W tym samym czasie skończyła również MBA i uzyskała doktorat w Stanach. W 2006 roku podjęła pracę w Banku Inwestycyjnym UBS w Londynie, gdzie zarządza kilkunastoosobową grupą bankierów. Raz na jakiś czas Ania zapomina o bankietach, szpilkach i wygodnych biurach w City. Pakuje plecak, zabiera trochę sprzętu i rusza w góry. Pomysł zdobycia najwyższych szczytów wszystkich kontynentów narodził się w 2002 roku podczas wyprawy w Alpy Szwajcarskie. Wtedy po raz pierwszy usłyszała o projekcie Korona Ziemi. Po powrocie z urlopu Ania zgłębiła swoją wiedzę na ten temat i postanowiła spróbować. Zaczęła realizacje projektu od Kilimandzaro. Potem zdobyła Elbrus (Kaukaz, Rosja), Aconcangue (Andy, Argentyna), Mt. McKinley (Alaska), Carstensz Pyramid (Papua, Indonezja) i Mt. Vinson (Antarktyda). Po zdobyciu trzeciej góry postanowiła połączyć swoją miłość do gór i dzieci. Zaczęła zbierać pieniądze na UNICEF i pomagać przedszkolu domowemu w Gdańsku. Do tej pory udało się jej zebrać 20 tys. dolarów. Poza tym Ania jest w zarządzie Attlee Foundation i zaczyna współpracę z organizacją wspomagającą młodzież w biednych rodzinach Londynu - Pace2Be. Ania z powodu swojej intensywnej pracy i działalności charytatywnej nigdy nie miała dużo czasu na przygotowania do wypraw. Dlatego wykorzystywała każdą wolną chwilę, trenując intensywnie w mieście. Codziennie rano biegała do pracy, a później z pracy z plecakiem zapełnionym 25 litrami wody. Poza tym chodziła na siłownię, pływała, jeździła na rowerze, a w sobotnie poranki na rolkach. Uprawia także jogę i taoizm oraz stara się żyć zgodnie z zasadami: od medytacji i pobierania energii z kosmosu, przez hodowanie kiełków, niejedzenie mięsa i ryb po picie melas i branie enzymów jako dodatków do diety. Celem wyprawy i wielkim marzeniem Ani jest utworzenie funduszu na sfinansowanie projektu - pomnika Sarswati Peace School. Będzie to pierwsza szkoła pokoju dla dzieci z Nepalu, której zostaną nadane imiona Wandy Rutkiewicz i Jerzego Kukuczki. Szkoła będzie rodzajem pomnika upamiętniającego życie i osiągnięcia światowej sławy polskich alpinistów. Więcej o Ani i fundacji na stronie: http://www.ania-lichota.info/about/index.htm Więcej o ostatniej wyprawie na stronie: http://mteverest2010.blogspot.com/
Kolejna, czwarta edycja festiwalu Włóczykij odbędzie się w terminie 25 lutego - 6 marca 2010. W trakcie Włóczykija Gryfino odwiedzi blisko stu gości. Pośród nich znajdą się alpiniści, nurkowie, etnolodzy, reportażyści, miłośnicy wypraw rowerowych, regionaliści i inni.
Głównymi punktami programu będą tradycyjnie spotkania z podróżnikami połączone z pokazami filmów, slajdów oraz fotografii, a także przegląd profesjonalnych długometrażowych filmów z odległych i egzotycznych zakątków świata. Filmy można oglądać w trzech blokach programowych: "Obrazy Afryki", "Filmy Świata" i "Freeride". W programie Włóczykija znajdą się degustacje potraw "kuchni świata", koncerty alternatywnych zespołów, warsztaty, konkurs na regionalną potrawę, wystawy, a także dwa rajdy na orientację - zimowy ekstremalny pieszy rajd "Włóczykij Trip Extreme 2010" oraz zwariowany Rajd Miejski "Zakrzywienie Czasoprzestrzeni". Festiwal po raz pierwszy obędzie się w kilku miejscach. Oprócz głównej areny Gryfińskiego Domu Kultury, widzowie spotkają się m.in. w klubie Odys, gdzie zorganizowany zostanie Bal Włóczykija. Włóczykij to także okazja do wędrowania po nieznanych obszarach Polski Zachodniej. Nowościami imprezy będą wycieczki po regionie i dodatkowe prezentacje w takich miejscowościach jak Chojna i Moryń. Ruszyła przedsprzedaż karnetów. Można je nabyć, w cenie 60,00 zł, w gryfińskim Centrum Informacji Turystycznej w Pałacyku pod Lwami (ul. Bol. Chrobrego 48) oraz poprzez formularz internetowy, dostępny na stronie www.gdk.com.pl Karnet upoważnia do wejścia na wszystkie imprezy odbywające się w ramach IV Gryfińskiego Festiwalu Miejsc i Podróży "Włóczykij 2010". Nie zawiera w sobie tylko opłat startowych na rajdy Włóczykija: "Włóczykij Trip Extreme 2010" i "Zakrzywienie Czasoprzestrzeni" oraz na Bal Włóczykija. Informujemy również, że ceny biletów uprawniające do wejścia na cały dzień prezentacji i filmów wynoszą: 15,00 zł (w sali widowiskowej Gryfińskiego Domu Kultury) i 7,00 zł (Włóczykij Pub czyli tradycyjnie w Pubie Wrota do Sławy). Bilety te będą do nabycia w dniu pokazów. Ceny biletów i terminy koncertów: - Małe Instrumenty - 25 lutego 2010 - 15,00 zł (tylko w dniu koncertu w kasie kina) - Happysad - 5 marca 2010 - 25,00 zł (przedsprzedaż), 30,00 zł (w dniu koncertu) - Bajzel - 5 marca 2010 - 5,00 zł (tylko w dniu koncertu) - Vavamuffin, Tymon Tymański - 6 marca 2010 - 25,00 zł Ceny wycieczek do Chojny, Morynia i Szczecina - 10,00 zł. Osoby z karnetami nie muszą płacić za wycieczki. Na Bal Włóczykija również obowiązywać będą bilety w cenie 20,00 zł.
Już za trzy dni obędzie się VII Krakowski Festiwal Górski. To największa tego typu impreza w Polsce i trzecia co do wielkości na świecie, która gromadzi czołówkę alpinistów polskich i światowych oraz miłośników gór.
W tym roku na festiwalu pojawią się m.in. Tommy Caldwell, Patxi Usobiaga, Rafał Sławiński, Kinga Baranowska. Tegoroczna edycja festiwalu obfituje w spektakularne wydarzenia, w tym Konkurs Filmu Górskiego o Grand Prix VII KFG, przegląd filmów z Banff Mountain Festiwal w Kanadzie oraz Finał Pucharu Polski w boulderingu (wspinaczce sportowej). VII KFG to również festiwal rocznicowy, z racji obchodów 100-lecia TOPR, 70-lecia pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje na Nanda Devi. Festiwal w skrócie to Gwiazdy: Tegorocznymi Gwizdami KFG będą: legenda doliny Yosemite Tommy Caldwell, jeden z najbardziej utalentowanych wspinaczy sportowych świata Patxi Usobiaga czołowy kanadyjski himalaista Rafał Sławiński. poza światową czołówką wspinaczy, jak co roku festiwal odwiedzą najbardziej cenieni polscy ludzie gór, m.in. Kinga Baronowska, Krzysztof Wielicki, Piotr Pustelnik Wydarzenia festiwalowe: Pokazy filmowe, w tym z kanadyjskiego Banff Mountain Film Festival. Grand Prix KFG 2009 – nagroda dla najlepszej polskiej produkcji filmowej o górach „Jedynka” – nagroda za wybitne osiągnięcie na polu alpinizmu i wspinaczki przyznawana przez Polski Związek Alpinizmu Finał Pucharu Polski w boulderingu (wspinaczce sportowej) Panele tematyczne: „Bezpieczne Góry”, Freeride, Małe KFG – specjalny panel dla dzieci Targi sprzętu turystycznego i ofert zimowych Szczegółowy program festiwalu na www.kfg.pl
Nanda Devi East Expedition 2009 – wyprawa z okazji 70-lecia polskiego himalaizmu
Nanda Devi East, góra o wysokości 7434 m n.p.m., po raz pierwszy została zdobyta w 1939 roku przez polskich himalaistów, Jakuba Bujaka i Janusza Klarnera, uczestników pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje.
Pozostała dwójka członków tejże wyprawy, Stefan Bernadzikiewicz i Adam Karpiński, zmierzyła się w tym czasie z inną dziewiczą górą – Tirsuli (7074 m n.p.m.). Nie zdobyli jednak szczytu ginąc w lawinie i stając się tym samym pierwszymi ofiarami fatum, nazwanego później „klątwą Nandy”. Jakub Bujak i Janusz Klarner zginęli kilka lat później w niewyjaśnionych okolicznościach. Wyprawa z 1939 roku była zapomniana aż do momentu sensacyjnego odkrycia, dokonanego przez dziennikarkę TVP – Annę Pietraszek. Po 17 latach poszukiwań odnalazła ona film z tej pierwszej polskiej ekspedycji w Brytyjskim Instytucie Filmowym. Odkrycie zostało zauważone przez media, a zainteresowanie było ogromne - materiał w głównym wydaniu Wiadomości, artykuły w prasie, ogólne poruszenie w Internecie. Legenda odżyła na nowo. Celem obecnej wyprawy jest przypomnienie o sukcesach Polaków w Himalajach i powtórzenie drogi z 1939 roku. Trzon wyprawy stanowić będą młodzi himalaiści, mający już doświadczenie wspinaczkowe w górach wysokich. W akcji, przewidzianej w terminie 21 kwietnia - 7 czerwca 2009 roku, weźmie udział 10 osób. Pomysłodawcą i kierownikiem wyprawy jest Jan Lenczowski, wnuk Jakuba Bujaka – pierwszego zdobywcy Nanda Devi East. Więcej na ten temat na oficjalnej stronie: http://nandadevi.pl