6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
Nie trzeba jechać nad Como, ani stać w kolejce do najpopularniejszych punktów widokowych nad jeziorem Bled, by poczuć magię wakacji nad jeziorem. Tych sześć europejskich akwenów oferuje wszystko, czego szukamy latem: wodę, góry, naturę i przestrzeń.
Wakacje nad jeziorem mają w sobie niepodważalny urok: poranna mgła unosząca się nad wodą, długie kąpiele, niespieszne rejsy łodzią i sylwetki gór odbijające się w lustrzanej tafli. Wiele europejskich akwenów nie pozostaje jednak tajemnicą na długo. Na szczęście nasz kontynent skrywa mnóstwo mniej znanych alternatyw – od zasilanego wodami lodowcowymi słoweńskiego jeziora Bohinj po usiane urokliwymi cerkwiami jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej. Jezioro Bohinj, Słowenia Poproś kogoś o wskazanie jeziora w Słowenii, a najpewniej usłyszysz „Bled”. To pocztówkowy klasyk z maleńką wysepką i kościołem pośrodku. Poproś o drugie, a prawdopodobnie zapadnie niezręczna cisza. To doskonała wiadomość dla tych, którzy zdążyli już poznać większą, dzikszą i równie piękną siostrę Bledu – Bohinj. Położone zaledwie 30 minut jazdy samochodem dalej, wygląda jak jezioro z dziecięcych marzeń: spokojna, krystalicznie czysta woda zasilana prosto z otaczających je gór, zalesione brzegi, zaciszne zatoczki i łagodnie opadające plaże. Można tu stać i po prostu zachwycać się widokiem, ale Bohinj to w równym stopniu żywy obraz, co naturalny plac zabaw. Tutejsze centra aktywności i wypożyczalnie sprzętu zaspokoją potrzeby każdego – od wędrowców, wspinaczy i grotołazów po kolarzy górskich oraz miłośników kajaków czy desek SUP. Liczący sobie ponad 11 kilometrów szlak wokół brzegu zachwyca, szczególnie na odcinku biegnącym wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Najbardziej satysfakcjonujące widoki gwarantują jednak górskie ścieżki pnące się w górę z trzech stron jeziora. Ambitni piechurzy mogą ruszyć na zachód, mijając potężną kaskadę wodospadu Savica i kierując się ku położonemu kilkaset metrów wyżej płaskowyżowi Komna (jeśli zostaniesz na noc w tutejszym schronisku, o poranku powita cię wschód słońca odbijający się w tafli jeziora). Łatwiejszy szlak zatacza pętlę wokół szczytu Vogar w północno-wschodnim narożniku, prowadząc do spektakularnego punktu widokowego, który służy jako rampa startowa dla paralotniarzy. Masz w sobie żyłkę poszukiwacza przygód? Na miejscu dostępne są loty w tandemie. Ennerdale Water, Wielka Brytania Gdyby choć jeden procent turystów odwiedzających takie magnesy Lake District jak Windermere dotarł nad Ennerdale Water, byłoby to spore zaskoczenie. To najbardziej wysunięte na zachód i prawdopodobnie najspokojniejsze jezioro w tym najsłynniejszym parku narodowym Wielkiej Brytanii. Mała kumbryjska osada Ennerdale Bridge – z dwoma pubami i ujmującym brakiem pośpiechu – leży niespełna kilometr na zachód. Jest ona jednak tętniącą życiem metropolią w porównaniu z tym, co czeka cię dalej, gdy ruszysz na wschód, w głąb dzikiej doliny Ennerdale. A czeka cię marsz, ponieważ ścieżka biegnąca wzdłuż północnego brzegu jeziora szybko się kończy, daleko przed kultowym schroniskiem YHA Black Sail, usytuowanym w kompletnej i urzekającej samotności u wrót doliny. Jak to w Kumbrii, pogoda nie daje gwarancji. Jeśli jednak dopisze ci szczęście i trafisz na bezwietrzny, słoneczny dzień, trudno o bardziej spektakularny widok niż majestatyczny amfiteatr szczytów – Pillar (892 m n.p.m.), Steeple (819 m n.p.m.) czy Kirk Fell (802 m n.p.m.) – idealnie odbijający się w nieruchomej toni tego odizolowanego, polodowcowego jeziora. Jeśli tylko masz okazję, zejdź na wodę: deski SUP, pakrafty i wszelkie inne jednostki bezsilnikowe są tu mile widziane. Warto też przespacerować się malowniczą, falującą ścieżką wzdłuż południowego brzegu, wypatrując objuczonych ciężkimi plecakami piechurów. To pasjonaci przemierzający Coast to Coast – najnowszy oficjalny szlak narodowy Wielkiej Brytanii, który przecina tę dolinę. Jezioro Saimaa, Finlandia Szacuje się, że aż 80 procent powierzchni Finlandii pokrywają na lasy i jeziora, a jezioro Saimaa oferuje jedno i drugie w ogromnej obfitości. Mając powierzchnię ponad 4400 kilometrów kwadratowych, uznawane jest za największe jezioro w kraju – choć trudno wyobrazić sobie taką mozaikę akwenów, zatok, kanałów i wysp jako jeden spójny organizm. W tym wodnym labiryncie tętni życie o wręcz oszałamiającej różnorodności: od wydr i rybołowów, przez jelenie wirginijskie i dzięcioły białogrzbiete, aż po wilki i dziki. Wszechobecne są tu również łosie. Jako doskonali pływacy, często dają się zauważyć, gdy z rozdętymi chrapami z impetem prują wodę, płynąc w kierunku jakiejś odległej wyspy. Nikt nie ma jednak wątpliwości, co jest tutaj największą atrakcją: to nerpa saimańska (endemiczna foka obrączkowana), stworzenie równie urokliwe, co skrajnie zagrożone wyginięciem (na wolności żyje około 480 osobników). Największą szansę na jej zobaczenie daje prowadzona przez ekspertów wodna wyprawa przyrodnicza, podczas której dobro zwierząt jest priorytetem, a uczestnicy mogą dowiedzieć się wszystkiego o tym wyjątkowym borealnym krajobrazie. Pobliskie miasteczka Mikkeli i Savonlinna stanowią doskonałą bazę wypadową i oferują bezpośredni dostęp do Saimaa od strony wody. Większość odwiedzających woli jednak odpoczywać po fińsku – zaszyć się w domku nad samym brzegiem, łącząc sesje w saunie z orzeźwiającymi kąpielami w wodzie tak czystej, że uznaje się ją za zdatną do picia. Przyjedź latem, a będziesz mieć do dyspozycji długie godziny dziennego światła, by w pełni chłonąć otaczającą cię przyrodę. Jezioro Ochrydzkie, Macedonia Północna i Albania Uważane za najstarsze jezioro Europy, sprawia wrażenie ponadczasowego pod wieloma względami. Leżące na granicy Macedonii Północnej i Albanii jezioro Ochrydzkie istnieje od około 1,5 miliona lat, a osady na jego brzegach liczą tysiące lat. Mimo niezwykłej historii i statusu obiektu wpisanego na listę UNESCO pozostaje znacznie spokojniejsze niż wiele słynniejszych jezior kontynentu. Głównym ośrodkiem jest miasto Ochryda – labirynt brukowanych uliczek, osmańskich domów i punktów widokowych zwieńczonych kościołami. Dni upływają tu na niespiesznym krążeniu między bizantyjskimi kaplicami, butikami z perłami i tawernami nad wodą. Samo jezioro jest zdumiewająco przejrzyste, zasilane dziesiątkami naturalnych źródeł i otoczone górami, które o zachodzie słońca nabierają złotego blasku. Jednym z najpiękniejszych miejsc jest XIII-wieczna cerkiew św. Jana w Kaneo, dramatycznie zawieszona nad wodą na skalistym cyplu. Rejsy łodzią należą tu do największych atrakcji, zwłaszcza te na południe, w stronę klasztoru św. Nauma, gdzie po terenie swobodnie przechadzają się pawie, a pielgrzymi ustawiają się w kolejce do grobu świętego. Wiele wycieczek zatrzymuje się również przy muzeum określanym mianem Zatoka Kości – zrekonstruowanej prehistorycznej osadzie na palach, wzniesionej nad turkusową płycizną. Po powrocie do miasta wieczory płyną leniwie nad brzegiem jeziora, przy lokalnym winie, grillowanych rybach i muzyce na żywo dobiegającej z barów oraz restauracji ciągnących się wzdłuż brzegu. Aby odkryć spokojniejsze oblicze Ochrydy, wypożycz kajak lub deskę SUP i rusz wzdłuż wybrzeża na północ, w stronę cichych plaż i zatoczek otoczonych sosnami. Jezioro Thun, Szwajcaria Mało który naród potrafi łączyć urok jezior i gór z taką klasą jak Szwajcaria. Thun to zachwycająca kompozycja obu tych elementów: spokojna, ciemnoniebieska wstęga wody o długości niemal 18 kilometrów, zasilana wodami z topniejących lodowców Alp Berneńskich, które otaczają akwen. Znajdujesz się tutaj w otoczeniu najbardziej ikonicznych alpejskich szczytów – na południowym wschodzie majaczy imponujący, pokryty wiecznym śniegiem trójząb: Eiger, Mönch i Jungfrau (wszystkie wznoszące się na wysokość około 4000 metrów). Z kolei na południu wyrasta „Szwajcarska Piramida”, czyli góra Niesen o idealnie geometrycznym kształcie, przypominającym słynną czekoladę Toblerone. Na jej szczyt (2362 m n.p.m.) można wjechać koleją linowo-terenową, skąd roztacza się widok na całe jezioro. Biegnące wzdłuż torów schody, liczące 11 674 stopnie, każdego lata stają się areną jednego z najbardziej morderczych biegów schodowych na świecie. Innym doskonałym punktem widokowym jest XII-wieczny zamek Spiez, usytuowany na otulonym kaskadami winnic półwyspie, który łagodnie schodzi ku samej wodzie. Latem miejsce to tętni życiem dzięki koncertom i wystawom sztuki. Tuż obok znajduje się kameralna marina oraz rozległe kąpielisko na świeżym powietrzu, zatopione w parkowej zieleni. Samo Thun – urokliwe, średniowieczne miasteczko – leży na północno-zachodnim krańcu jeziora, podczas gdy bardziej gwarne Interlaken wysunięte jest na wschód. Najlepiej zatrzymać się w jednym z hoteli na brzegu i traktować statki jako główny środek transportu podczas zwiedzania. To kwintesencja podróżowania w stylu slow travel – zwłaszcza na pokładzie odrestaurowanego parowca bocznokołowego z okresu belle époque, który dumnie kursuje po tutejszych wodach. Jezioro Vassivière, Francja Jezioro Vassivière jest, co może zaskakiwać, zbiornikiem sztucznym. Ze swoimi gęsto zalesionymi brzegami i nieregularnym kształtem – pełnym wcinających się w wodę półwyspów, zacisznych zatoczek i porośniętych lasem wysp – sprawia wrażenie, jakby istniało tu od zawsze. W rzeczywistości powstało w 1950 roku w ramach projektu hydroelektrycznego, który miał pomóc w odbudowie francuskiego przemysłu po II wojnie światowej. Rozległe, a zarazem kameralne, równie kulturalne, co sportowe, przyciąga różnorodnych gości do tego niespiesznego zakątka środkowej Francji. Wyspa Vassivière, położona na jeziorze i połączona z lądem groblą, mieści Międzynarodowe Centrum Sztuki i Krajobrazu, prezentujące prace lokalnych rzeźbiarzy i malarzy, a także okazały zamek oraz stożkową latarnię zaprojektowaną przez postmodernistycznego włoskiego architekta Alda Rossiego. Wzdłuż poszarpanej linii brzegowej jeziora równomiernie rozmieszczono pięć plaż, które pełnią funkcję centrów rozmaitych aktywności – od kajakarstwa, kolarstwa górskiego i pieszych wędrówek po obserwację gwiazd i połowy szczupaka. Szczególnie popularne wiosną są szlaki biegnące brzegiem jeziora przez krajobraz chroniony przed zabudową i degradacją dzięki statusowi parku naturalnego, gdy okolica usiana jest dzikimi kwiatami. Źródło: National Geographic
Polscy archeolodzy odkryli pierwszą taką świątynię w Albanii. „Zaginione miasto” zdradza kolejne tajemnice
Sukces polskiej archeologii w Albanii. W zaginionym mieście, którego mury przez lata uznawano za naturalne ostańce, badacze z UW odkryli unikatową świątynię Ilirów. To znalezisko zmienia teorię o nagłym wyludnieniu starożytnego ośrodka.
Europa uznawana jest za najlepiej przebadany pod względem archeologicznym kontynent. Jednak co i rusz badacze przeszłości dokonują zaskakujących odkryć. Na przykład w 2018 roku archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego zlokalizowali niespodziewanie zaginione miasto obok wsi Bushat w północno-zachodniej Albanii, w okolicy współczesnej Szkodry. Co ciekawe, do tamtej pory sądzono, że kamienie wystające ze wzgórz to naturalne ostańce. Co wiemy o Bushat? Okazało się, że były to bloki kamienne tworzące mury budowli sprzed ponad 2 tysięcy lat. Ulokowane w dolinie pomiędzy dwoma pasmami wzgórz stanowisko archeologiczne zajmuje ponad 22 ha. Miasto otoczone było masywnymi kamiennymi murami, ale do dziś pozostały po nich tylko fundamenty. W poprzednich latach udało się zidentyfikować i odsłonić dwie bramy prowadzące do miasta, znacznych rozmiarów budynek o charakterze publicznym i kultowym, ślady siatki ulic oraz niewielki fragment jednego z sektorów mieszkalnych. W tym roku badacze z UW i z Uniwersytetu w Tiranie powrócili na to stanowisko. Oto ich znaleziska. Niezwykła świątynia W zakończonym właśnie sezonie prace wykopaliskowe skoncentrowały się na miejskim akropolu, położonym na szczycie wzgórza górującego nad całym stanowiskiem. – Oceniając rezultaty śmiało można powiedzieć, że Bushat po raz kolejny szczodrze odwzajemniło się nam za czas poświęcony na odkrywanie jego tajemnic – ocenił kierownik prac terenowych Bartosz Wojciechowski z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW w rozmowie z National Geographic Polska. Archeolodzy odsłonili kompletne kamienne fundamenty dużej prostokątnej budowli o wymiarach 13,6 × 9,6 m. – Sądząc po lokalizacji budowli na szczycie wzgórza oraz jej orientacji względem stron świata, możemy uznać, że są to pozostałości świątyni, która od IV do II wieku p.n.e. wieńczyła miejski akropol – mówi prof. Piotr Dyczek, dyrektor Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW. Zdaniem badaczy odkrycie to ma szczególne znaczenie dla badań nad kulturą iliryjską. Jest to pierwsza świątynia iliryjska odkryta na terenie północnej Albanii. Wieża obserwacyjna W trakcie prac, poszerzając wykop, dość niespodziewanie archeolodzy natrafili ponadto na fundamenty o wiele mniejszego budynku, zbliżonego kształtem do kwadratu i zasłaniającego częściowo wejście do świątyni. Powstał zapewne w III–IV wieku n.e. – Po raz pierwszy natrafiliśmy na istnienie budowli z pierwszych wieków naszej ery. Według naszej dotychczasowej wiedzy miasto zostało bezpowrotnie opuszczone ok. II w. p.n.e., teraz wiemy jednak, że było zgoła inaczej – komentuje Wojciechowski. Funkcja tej budowli nie jest póki co jasna, ale archeolodzy sugerują, że mogła być to wieża obserwacyjna. Zagadka zaginionego miasta Z ustaleń naukowców wynika, że odkryte ruiny to najprawdopodobniej Bassania. Było to miasto wspomniane przez rzymskiego historyka, Liwiusza (59 lat p.n.e. – 17 r. n.e.) w kontekście zmagań wojsk rzymskich z ostatnim królem Ilirów, Gentiosem. Miasto zamieszkiwali zapewne Ilirowie, ale mogła też być tam społeczność grecka, bo niedaleko od Bushat położone było greckie miasto Lissos. Nadal nie jest jasne, dlaczego miasto opustoszało. Prof. Dyczek przypuszcza że przyczyna była polityczna. Być może obawiano się ataku Filipa Macedońskiego, ale w tym roku odkryto zabudowania z III/IV wieku naszej ery, co każe zweryfikować ten pogląd. Archeolodzy liczą na odkrycie inskrypcji. To by postawiło kropkę nad „i” w kwestii starożytnej nazwy odkrywanego miasta. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
To miejsce nazywają „Galapagos Europy”. Błękitny raj fascynuje biologów i turystów
Na pograniczu Albanii i Macedonii Północnej znajduje się miejsce, które od lat zachwyca biologów, podróżników i miłośników dzikiej przyrody. Choć od słynnych Wysp Galapagos dzielą je tysiące kilometrów, ten europejski zakątek regularnie porównywany jest do jednego z najbardziej wyjątkowych ekosystemów świata. Wszystko za sprawą niezwykłej różnorodności biologicznej oraz rzadkich gatunków, których nie spotyka się nigdzie indziej.
Jezioro Ochrydzkie uznawane jest za jedno z najstarszych jezior Europy, a część naukowców szacuje, że jego historia może sięgać nawet pięciu milionów lat. Rozciągające się pomiędzy Macedonią Północną a Albanią jezioro zachwyca intensywnie błękitną wodą, górskimi krajobrazami i wyjątkowo czystym środowiskiem naturalnym. Dzięki swojej izolacji przez tysiące lat stało się schronieniem dla wielu unikalnych organizmów, które przystosowały się do życia wyłącznie w tym regionie. To właśnie dlatego miejsce coraz częściej określane jest mianem „Galapagos Europy”. Jezioro Ochrydzkie zachwyca przyrodą. Żyją tam setki unikalnych gatunków Jezioro Ochrydzkie należy do najbardziej niezwykłych przyrodniczo miejsc w Europie i od lat fascynuje naukowców badających dawne ekosystemy. Powstało miliony lat temu w wyniku ruchów tektonicznych i dziś uznawane jest za jedno z najstarszych oraz najgłębszych jezior na kontynencie. Jego maksymalna głębokość sięga niemal 300 metrów, a powierzchnia rozciąga się na około 358 km². Samo jezioro ma około 30 kilometrów długości i blisko 15 kilometrów szerokości, natomiast linia brzegowa liczy ponad 85 kilometrów. Dzięki wyjątkowej izolacji przyrodniczej przez tysiące lat rozwinęły się tam organizmy, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie. To właśnie dlatego badacze określają Jezioro Ochrydzkie mianem „muzeum żywych skamieniałości”. Szacuje się, że w jeziorze i jego najbliższym otoczeniu występuje ponad 200 gatunków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych jest pstrąg ochrydzki, nazywany również koranem, uznawany za lokalny przysmak i symbol całego jeziora. W wodach żyją także rzadkie gatunki węgorzy, ślimaków oraz liczne organizmy wodne charakterystyczne wyłącznie dla tego ekosystemu. Okoliczne tereny zamieszkują ponadto pelikany kędzierzawe, czaple i bałkańskie węże biczowe. Bogactwo przyrodnicze sprawiło, że Jezioro Ochrydzkie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zarówno pod względem przyrodniczym, jak i kulturowym. Mimo swojej wyjątkowości miejsce pozostaje popularnym kierunkiem wypoczynkowym, szczególnie latem. Turyści przyjeżdżają tam nie tylko dla krajobrazów, ale także z powodu niezwykle przejrzystej wody, która miejscami pozwala dostrzec dno nawet na dużej głębokości. Temperatura jeziora zwykle utrzymuje się między 14 a 24 stopniami Celsjusza, dlatego kąpiele bywają chłodniejsze niż nad Morzem Śródziemnym, ale w sezonie nie odstrasza to odwiedzających. Region przyciąga również miłośników nurkowania, rejsów i trekkingu, ponieważ wokół jeziora znajdują się górskie szlaki oraz niewielkie historyczne miejscowości. Wakacje nad Jeziorem Ochrydzkim. Te miejscowości zachwycają turystów Region Jeziora Ochrydzkiego zachwyca klimatycznymi miejscowościami położonymi bezpośrednio nad wodą. Najbardziej znanym miastem jest macedońska Ochryda, uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Bałkanach. To historyczne miasto pełne kamiennych uliczek, cerkwi i tarasów z widokiem na jezioro od lat znajduje się na liście UNESCO. Turyści odwiedzają przede wszystkim średniowieczną twierdzę cara Samuela, cerkiew św. Jana Kaneo położoną na klifie oraz nadbrzeżne promenady pełne restauracji i kawiarni. W sezonie letnim Ochryda staje się jednym z najważniejszych wakacyjnych kierunków w Macedonii Północnej, przyciągając zarówno osoby szukające wypoczynku, jak i miłośników historii. Popularnością cieszy się również Struga, położona na północnym krańcu jeziora. Miasto znane jest z bardziej spokojnej atmosfery, szerokich plaż i promenady biegnącej wzdłuż rzeki Czarny Drin wypływającej z Jeziora Ochrydzkiego. Wielu podróżnych wybiera Strugę jako alternatywę dla bardziej turystycznej Ochrydy, szczególnie jeśli zależy im na spokojniejszym wypoczynku. Z kolei po albańskiej stronie jeziora znajduje się Pogradec – miejscowość słynąca z zielonych wzgórz, parków i restauracji serwujących lokalnego korana. W ostatnich latach albańska część jeziora zaczęła przyciągać coraz więcej zagranicznych turystów dzięki niższym cenom i rozwijającej się infrastrukturze hotelowej. Wokół jeziora można znaleźć także mniejsze miejscowości i tradycyjne wioski rybackie. Jedną z najbardziej malowniczych jest Trpejca w Macedonii Północnej, często określana mianem „Saint-Tropez Jeziora Ochrydzkiego”. Miejsce zachwyca jasną żwirową plażą, kameralną zabudową i spokojniejszą atmosferą niż większe kurorty. Po albańskiej stronie uwagę przyciąga natomiast wieś Lin z kamiennymi domami, brukowanymi uliczkami i panoramicznymi widokami na jezioro. Jak dostać się z Polski nad Jezioro Ochrydzkie? Najłatwiejszym sposobem dotarcia z Polski jest lot do Tirany w Albanii lub do Skopje w Macedonii Północnej. Z obu miast nad jezioro można dojechać samochodem lub autobusem w około 2,5-3 godziny. W sezonie wakacyjnym pojawia się również coraz więcej połączeń organizowanych przez biura podróży oraz lotów czarterowych na Bałkany. Źródła: The Sun, Macedonia Tourism, Narodowa Agencja Turystyki Albanii Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przez lata była białą plamą na turystycznej mapie Europy. Dziś to ulubiony kierunek Polaków
Albania to kraj paradoksów, gdzie bunkry stoją na rajskich plażach, a wioski kryją ślady przeszłości. Poznaj nieoczywiste piękno tego zakątka Bałkanów i odkryj, czego możesz się tam spodziewać.
Spis treści: Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii W Albanii znajdziesz wszystko: bunkry na tle lazurowego morza, gościnność przeplataną z ostrożnością wobec obcych i dziką przyrodę obok betonowych kurortów. Kraj na południowym wybrzeżu Morza Adriatyckiego to miejsce, które wymyka się prostym definicjom – idealne dla podróżników, którzy nie boją się zderzenia z nieoczywistym. Zapraszamy do lektury reportażu Małgorzaty Rejmer, autorki reportaży książkowych, m.in. „Błoto słodsze niż miód. Głosy komunistycznej Albanii (Wydawnictwo Czarne). Jak Tirana zmieniła się nie do poznania po upadku komunizmu? Tirana była taka maleńka. Jak chudy podrostek w za ciasnym ubraniu. Jeszcze na początku lat 90. XX wieku granice miasta wyznaczały ulice, które dziś tworzą centrum. I nagle, w 1991 r., gdy już wszystko było wolno, Tirana eksplodowała. Tłumy ściągały z całego kraju, bo wreszcie można było zmieniać miejsce zamieszkania. Taka wolność! I co z nią robić? Energia Albańczyków nagle wybuchła. Przypominam sobie słowa starszego przyjaciela, gdy próbuję przebić się przez sznur samochodów na placu Skanderbega, a one pędzą jeden za drugim, nieprzerwanie. Jeszcze 25 lat temu Tiranę tworzyły puste ulice pokryte żółtym pyłem, gdzie dzieci do woli mogły się bawić, bo samochodów nie było. Tylko czasem przejechał peugeot albo volvo – wtedy wszyscy wiedzieli, że jedzie partyjniak, czerwony pasza, jeden z dwóch tysięcy szczęśliwców, którzy mogli prowadzić samochód należący do państwa. Wśród nich krążył też czarny mercedes Envera Hodży, albańskiego Stalina, który przez 40 lat rządził krajem żelazną ręką. Kiedy Albańczycy opowiadają o Tiranie z początku lat 90., mówią o pustce. Niczego nie było. Papieru, szkła, opakowań, nawet plastikowych butelek, które teraz zaściełają chodniki. Żeby zrobić zakupy, chodziło się z własnym woreczkiem, do którego sprzedawczyni sypała a to mąkę, a to fasolę. Rakija była na szklanki przyniesione z domu. Kolorowa rewolucja Edi Ramy – jak Tirana stała się najbardziej barwnym miastem Albanii? A dziś Tirana pławi się w kolorze. Z dnia na dzień wokół obręczy gór, która zamyka miasto w kołysce, wyrósł kolejny pierścień wieżowców. Kiedy burmistrzem miasta został artysta Edi Rama, obecnie premier i najważniejsza postać albańskiej polityki, postanowił skąpać budynki przy bulwarach w zieleni i fiolecie, różu i żółci. Cała Tirana zaczęła przypominać obrazki z dziecięcych malunków: tu pomarańczowe drzewo, tam tęczowa wstęga i popartowe kropki. Edi Rama wyznaczył trendy w estetyce Tirany, a może wyznaczyła je czarno-biała przeszłość, w każdym razie Tirana pokochała kolor. Tu wszystko jest jakieś, najlepiej luksusowe, epatujące, z wykrzyknikiem. Kolorowe krzesła w kawiarniach, kolorowe donice z kolorowymi kwiatami, kolorowo ubrani ludzie. Albania jest kolorem: czerwoną flagą z czarnym orłem, błękitnym niebem, miodowo-malinowymi budynkami rządowymi przy placu Skanderbega, zielenią palm, granatem gór o poranku, ich różowością o zmierzchu. Tirana pełna kontrastów – miasto luksusu, chaosu i drugiego obiegu Był niedostatek, jest nadmiar. Była pustka, jest przesyt bodźców. I niby każdy jest w ruchu, ale nikomu się nie spieszy. Albańczycy przesiadują w restauracjach i kawiarniach, gardłując o polityce. Mężczyźni podrywają się, wymachują rękami, nabierają powietrza i puchną jak jadowite ryby. Ogień! Czekasz na pożar, na wojnę, a tu nic, po chwili cmokają siarczyście, jeden policzek, drugi, niedźwiedzi uścisk. Południowcy, którzy już zapomnieli, gdzie trzymają pistolety. Jeszcze w latach 90. broń kładziono na blacie stolika jako rekwizyt ułatwiający biznesowe rozmowy. Czasem słyszę, jak turyści marudzą: niby stolica, a nic w niej nie ma. Tirana, średniowieczna wioska, która prawa miejskie uzyskała w XVII w., jeszcze w 1945 r. liczyła 60 tys. mieszkańców i przypominała polskie miasto powiatowe. Dziś mówi się, że mieszka tu 800 tys. ludzi, ale kto wie, może i milion. W centrum wznosi się wszystko co ważne dla Albanii: meczet Ethem Beja (ukończony w 1821 r., więc jak na Tiranę stary), obok typowa dla miast Imperium Osmańskiego wieża zegarowa, pomnik bohatera narodowego Skanderbega z 1968 r. oraz inne świeże nabytki z czasów Envera Hodży: Pałac Kultury i Narodowe Muzeum Historyczne, zwieńczone słynną mozaiką przedstawiającą bohaterów narodowych Albanii. Współczesna Tirana to pośpiech, żywioł drobnych biznesów i inicjatyw, miasto paradoks, miasto skrajność. Obok luksusowych butików z Diorem i Chanel stoją pokątne rozlewnie perfum, gdzie można napełnić stare flakony. Obok zaparkowanych mercedesów przycupnęły prowizoryczne budki i stojaki, punkty napełniania zapalniczek i sprzedaży wszystkiego. Drugi obieg materii, która kipi, wylewa się zewsząd, triumfuje. Po latach deprywacji, niedostatku, pustki wyrosły: albańska kapitalistyczna żarłoczność, nadmiar, zachwyt kolorem, luksusem. Obok tych, którzy dorobili się i teraz piją kawę w ogródkach, przemykają na rowerach chudzi chłopcy objuczeni worami plastiku. Obok hipsterek i łań, które zainwestowały w koafiurę i szpilki, suną poważne dziewczęta w burkach, zasłonięte od stóp do głów. Berat i Gjirokastër – albańskie miasta jak z baśni, pełne kamieni, schodów i legend Jeśli ktoś chce zobaczyć Albanię starszą, naznaczoną przymusowym mariażem z Turcją, powinien odwiedzić Berat i Gjirokastër. Berat nazywany jest „miastem tysiąca okien”. Z koleiGjirokastër „miastem tysiąca schodów”. Nie od dziś wiadomo, że lepiej nie pytać nikogo z Beratu o Gjirokastër i na odwrót, bo w najlepszym wypadku usłyszycie: „Phi! Nigdy tam nie byłem, nie warto!”. Mimo to obydwa mają podobną, nieco orientalną, kamienną aurę: wzgórze, na wzgórzu forteca, a wcześniej strome wzniesienie i schody. Ale każde z miast ma w sobie coś wyjątkowego: symbolem Beratu jest Mangalem, dzielnica śnieżnobiałych maleńkich domków z regularnymi czarnymi prostokątami okien, symbolem Gjirokastër jest trzypiętrowy dom Zakate o dwóch potężnych wieżach, esencja albańskiej architektury: rosły i groźny, kamienno-obronny. Pragmatyka, niekoniecznie piękno, i wojna, niekoniecznie pokój. Gjirokastër widziana z góry, z perspektywy fortecy, jest srebrzysta i zasępiona, rozważna i dostojna. Ismail Kadare, najsłynniejszy albański pisarz, który się tutaj urodził, pisał o niej, że przypomina prehistorycznego stwora, który pewnej zimowej nocy wyłonił się z doliny i z trudem wpełzł pod górę, by wczepić się w zbocza. Wszystko tu było stare i kamienne, od ulic i fontann po dachy wielkich stuletnich domów pokrytych kamiennymi płytkami koloru popiołu, jak liczne wielkie skorupy. Albańska Riwiera – kolorowe kurorty, rajskie plaże i smak małży w winie Na południe od Gjirokastër ciągnie się największy obok Përmetu i Gór Przeklętych turystyczny skarb kraju: Albańska Riwiera. Brzmi szumnie, i słusznie, bo południe Albanii jest równie piękne jak Grecja – może się pochwalić porządną, rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, a ceny są dużo niższe niż w sąsiednich krajach. W Sarandzie, największym mieście południa, kwitnie turystyczno-kapitalistyczny folklor, strzelnice strzelają, grajkowie grają, śpiewacy śpiewają, błyskotki błyszczą, wibracje, neony i gwar. Wieczorami całe miasto wychodzi na xhiro, czyli niekończący się spacer wzdłuż promenady, w celu zaprezentowania światu swej urody i dobrego samopoczucia. Młodzi panowie z panami, młode panie z paniami, ewentualnie starsi państwo pod rączkę: chodzą wszyscy, kiwają głowami, pytają o zdrowie, taksują, kto z kim, co za ile. Ciągle jeszcze xhiro służy wyłowieniu z tłumu kandydatki na żonę, ale dzisiaj rozpoznania matrymonialne odbywają się mniej subtelnie, bez zabiegów swatów. Riwiera Albańska to ciąg malowniczych wiosek i miasteczek rozsianych wzdłuż wybrzeża, zaczynających się od przełęczy Llogara, a kończących w Lukovë. Wśród nich najsłynniejsze są Himarë i Dhërmi. Himarë jest niewielka, bardziej kameralna niż Saranda, ale z wieloma restauracjami i pięknymi plażami wokół, grecka z ducha, małodomkowa, błękitno-biała. Dhërmi z kolei przypomina kolonię grzybów, które nagle wyrosły po radioaktywnym deszczu: z chaotycznymi hotelami i pensjonatami, budowanymi najczęściej bez zezwolenia, ale też prawdziwym życiem imprezowym i wieloma włosko-bałkańskimi klubami dudniącymi całą noc. Najpiękniejsze są plaże w Ksamilu, za Sarandą: piaszczyste, złociste, z turkusową wodą – i dlatego Ksamil zabudowano bez przyzwoitości. Kolorowe domki sprawiają wrażenie obłąkanego tłumu, który tłoczy się w kolejce bez kręgosłupa i środka, rozlewa na wszystkie strony, trąca łokciami dachy. Odpocząć od kurortowego gwaru można w Butrincie, wspaniale zachowanej greckiej kolonii nad jeziorem, której początki sięgają X w. p.n.e. Obok ruin teatru, świątyń i wież atrakcją jest samo wzgórze, na którym rozlokowało się miasto, ocienione starymi drzewami, otoczone szmaragdową wodą, po której suną łódki wydobywające sieci z małżami. Nie wypada wyjechać z Butrintu, nie kosztując małży w winie, lokalnej specjalności. Kiedyś te albańskie małże będą równie sławne co greckie ośmiornice i chorwackie kalmary. Praktyczne wskazówki – jak zaplanować podróż do Albanii Dojazd do Albanii jest łatwy i niedrogi. Najwygodniejszą opcją jest przelot do Tirany – stolicy kraju – gdzie lądują tanie linie lotnicze, zwłaszcza w sezonie letnim. Alternatywnie, do Albanii można dotrzeć promem z Włoch (np. z Bari lub Ankony) do portów w Durres lub Vlora, co sprawdza się szczególnie podczas podróży własnym samochodem. Obywatele Polski mogą wjechać do Albanii na okres do 90 dni na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu – wiza nie jest wymagana. Po kraju można poruszać się tanimi busami i autobusami, ale największą swobodę daje wynajem samochodu, szczególnie przy odkrywaniu górskich terenów i mniej turystycznych miejsc. Zakwaterowanie w Albanii to szeroki wybór – od budżetowych hoteli, przez rodzinne pensjonaty, aż po komfortowe apartamenty. Ceny są nadal znacznie niższe niż w innych krajach Europy Południowej. Równie atrakcyjne są ceny w restauracjach – lokalne jedzenie jest smaczne i przystępne cenowo. Najlepszy czas na podróż to wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik). Wtedy pogoda jest idealna, a liczba turystów znacznie mniejsza niż w szczycie sezonu letniego. Źródło: Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 50 miejsc w Europie” (nr 02(03)/2020) Nasz ekspert Małgorzata Rejmer pisarka i reportażystka. Zadebiutowała powieścią „Toksymia”, a rozgłos przyniosły jej reportaże „Bukareszt. Kurz i krew” oraz „Błoto słodsze niż miód”. W swoich książkach opisuje historię i codzienność krajów Europy Wschodniej i Bałkanów. Jest laureatką wielu prestiżowych nagród literackich.
Watykan może stracić tytuł najmniejszego państwa. Na mapie Europy ma pojawić się nowy mikrokraj
Władze Albanii dążą do powołania najmłodszego kraju świata o wielkości zaledwie 10 hektarów. Zapowiadane mikropaństwo zakonu bektaszytów ma posiadać własną administrację, paszporty, a nawet służby wywiadowcze.
Spis treści: W Europie ma powstać „Muzułmański Watykan” Kim są bektaszyci? Najmłodszy kraj świata W ostatnim czasie wiele mówi się o zmianach na mapie Europy. Nie tak dawno media donosiły, że do renegocjowania swoich granic zmuszone są Szwajcaria i Włochy. Powód? Topnienie alpejskich lodowców wywołane zmianami klimatycznymi. Z kolei na początku 2024 r. głośno było o planowanej zmianie nazwy Walii na „Cymru”. – Walia to nazwa narzucona Cymru i zasadniczo wcale nie jest walijskim słowem. Świat wie o Walii ze względu na jej powiązania z Anglią od 1282 r. Mało kto słyszał o Cymru lub zdaje sobie sprawę, że mamy swój własny, unikatowy język i kulturę, która całkowicie różni się od innych krajów w Wielkiej Brytanii – przekonywali pomysłodawcy inicjatywy. Nadal realna wydaje się wizja powstania na Starym Kontynencie nowego kraju, wielkości zaledwie ¼ Watykanu. Zapowiadane mikropaństwo ma być muzułmańską odpowiedzią na Stolicę Apostolską. W Europie ma powstać „Muzułmański Watykan” Położony w sercu Rzymu Watykan jest obecnie najmniejszym państwem świata. Niewykluczone jednak, że wkrótce się to zmieni. Według zapowiedzi Edi Rama, premiera Albanii, na terytorium Tirany powstanie nowy, wzorowany na Stolicy Piotrowej kraj o powierzchni 10 hektarów, czyli cztery raz mniejsze niż Państwo Kościelne. Tamtejsze władze planują przekształcić islamski zakon bektaszytów w suwerenne państwo, z własną administracją, paszportami, a nawet służbami wywiadowczymi. Jego głównym zadaniem, jak podkreśla szef albańskiego rządu, będzie promocja wartości pokoju, tolerancji i współistnienie ludzi różnych wyznań. – Celem nowego państwa jest promowanie tolerancyjnej wersji islamu, z której Albania jest dumna. Albania, niewielki kraj na Bałkanach Zachodnich, uratowała żydowskich uchodźców przed nazistami w czasie II wojny światowej i udzieliła schronienia Afgańczykom po dojściu talibów do władzy w 2021 roku – zaznaczył premier Edi Rama. Kim są bektaszyci? Przywódcą Suwerennego Państwa Zakonu Bektaszytów miałby zostać obecny duchowy przywódca zakonu, derwisz Baba Mondi. Historia bractwa sięga XIII wieku. Jego założycielem był Hadżdżi Bektasz Wali z Niszapuru, ale to Balım Sultan w XIV w. nadał bractwu bektaszijja ostateczny kształt. Przez dekady centrum życia zakonnego bektaszytów znajdowało się w Turcji. Wszystko uległo zmianie w 1925 roku, gdy dawne Imperium Osmańskie zarządziło likwidację wszystkich bractw sufickich, a cała działalność zakonników przeniosła się na Bałkany – do Albanii, Kosowa i Macedonii Północnej. – Jako jedyni na świecie mówimy prawdę o islamie i nie mieszamy jej z polityką – podkreśla Baba Mondi w wywiadzie dla „The New York Times”. Wyraża jednocześnie nadzieję, że największe mocarstwa świata, jak Stany Zjednoczone, nie staną na przeszkodzie i uznają suwerenność jego państwa. Bektaszyci stanowią około 10% społeczności muzułmańskiej w Albanii. Zarówno szyici, jak i sunnici uważają wyznawców bektaszijji za heretyków. Najmłodszy kraj świata Jeśli zakon bektaszytów z Tirany faktycznie ogłosi suwerenność, założone przez nich państwo będzie nie tylko najmniejszym, ale, rzecz jasna, także najmłodszym krajem globu. Obecnie to miano należy do położonego we wschodniej części Afryki Sudanu Południowego, który na mapie świata pojawił się w lipcu 2011 roku. W przeprowadzonym ponad dekadę temu referendum ponad 98% upoważnionych do głosowania opowiedziało się za podziałem Sudanu na dwie części. W Europie natomiast prym wiodą byłe republiki jugosłowiańskie – Kosowo, Serbia i Czarnogóra. Pierwsza z nich niepodległość, wciąż kwestionowaną przez wiele mocarstw, ogłosiła w 2008 r. Kolejne odpowiednio – w 2006 i 2007 r. Dodajmy, że za najmłodszy azjatycki kraj uznawany jest Timor Wschodni na wyspie Timor, który od 2002 r. cieszy się niezależnością. Źródło: rp.pl, geekweek.interia.pl, National Geographic Polska. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Pajęcze megamiasto na granicy Albanii i Grecji. Naukowcy odkryli prawdopodobnie największą pajęczynę na świecie
Naukowcy dokonali wyjątkowego odkrycia w siarkowych jaskiniach. Nie dość, że znaleziona pajęczyna może być największą na świecie, to jeszcze rzuca światło na wyjątkowe zdolności tworzenia pajęczych kolonii.
U niektórych podziemne znalezisko prawdopodobnie mrozi krew w żyłach. Gigantyczna pajęczyna jest jednak nie tylko scenerią wyjętą prosto z horroru, ale również biologicznym fenomenem, dokumentującym wyjątkowe zachowania pająków. Dzięki znalezisku naukowcy są w stanie nie tylko zaobserwować kolonijne zachowania pajęczaków, które zwykle prowadzą samotny tryb życia, ale i stwierdzić postępującą izolację genetyczną tego gatunku. Odkrycie w jaskini Do znalezienia pajęczyny doszło w 2022 roku, gdy badacze prowadzili eksploracje siarkowych jaskiń na granicy Albanii i Grecji. Zespół, złożony m.in. z członków Czeskiego Towarzystwa Speleologicznego, prowadził badania mające na celu poznanie fauny jaskiń. Jedna z podziemnych komór odsłoniła przed badaczami gigantyczną kolonię pająków – tak dużą, że od razu przywiodła na myśl skojarzenia z pajęczą metropolią. Przez kolejne lata naukowcy schodzili pod ziemię, by badać i lepiej poznać ten wyjątkowy obiekt. Początkowo badacze zabrali się za zmierzenie powierzchni całej kolonii pająków. Po określeniu odległości, na jakie rozpościera się pajęcza sieć, otrzymali wynik dający ok. 106 metrów kwadratowych. Aby oszacować liczebność kolonii, naukowcy posłużyli się wyjątkowo czasochłonną techniką – policzyli lejkowate sieci, które stanowią schronienie pająków, w losowo wybranych fragmentach ściany. W ten sposób oszacowali, że cała kolonia zamieszkiwana jest przez ok. 111 tys. pająków. Wyjątkowość pajęczej kolonii Na pajęczynie o powierzchni niespełna połowy kortu tenisowego żyją dwa gatunki pajęczaków: kątnik domowy i Prinerigone vagans. Co ciekawe, osobniki te w naturalnym środowisku są samotnikami, nie tworzącymi większych kolonii. Badacze odkryli, że za tą niespotykaną współpracą kryje się zaskakujący sposób zdobywania pokarmu. Jaskinie siarkowe stanowią ekstremalne środowisko życia. Brak światła słonecznego i toksyczny siarkowodór sprawiają, że ich wnętrza są jednymi z najbardziej nieprzyjaznych miejsc do życia na Ziemi. Jednak nawet w tak skrajnie wymagających warunkach natura potrafiła wykształcić swój unikatowy ekosystem. Nietypowa pajęcza dieta Badacze wykorzystali analizę izotopów stabilnych w celu zbadania zwyczajów pokarmowych żyjących w jaskini pająków. Dzięki metodzie polegającej na śledzeniu źródeł pożywienia i zależności w łańcuchach pokarmowych naukowcy odkryli, że pajęczaki nie żywią się owadami wlatującymi do jaskini z zewnątrz. Okazało się, że ekosystem panujący w jaskini opiera się na mikroorganizmach uczestniczących w chemicznych procesach z udziałem siarki. Mikroorganizmy te stają się pożywieniem dla owadów z rodziny ochotkowatych, które wylęgają się w podziemnych wodach jaskini. Po wylęgu z poczwarek drobne owady stają się idealnym pokarmem dla pająków. W ten sposób jaskiniowe pająki, niezależnie od warunków panujących na zewnątrz, mają zapewnione stałe źródło pożywienia, które pozwala im przetrwać w ekstremalnym środowisku. Owadów trafiających do sieci jest na tyle dużo, że pająki nie muszą rywalizować o jedzenie i mogą gromadzić wspólne zasoby pożywienia. Czy powstanie nowy gatunek pająka? Sposób odżywiania to jednak niejedyny ważny wniosek płynący z odkrycia „pajęczej metropolii”. Naukowcy dowiedli, że pająki żyjące w jaskini są genetycznie odmienne od osobników tego samego gatunku występujących poza nią. Zjawisko to potwierdza postępujący proces izolacji genetycznej, będący konsekwencją stopniowego przystosowywania się pająków z jaskiń do ekstremalnych, podziemnych warunków środowiska. Mimo że zaobserwowano pewne różnice genetyczne i behawioralne, nie można jeszcze mówić o nowym gatunku pajęczaka. Jeśli ta izolacja utrzyma się przez dłuższy czas, a różnice będą się pogłębiać (np. poprzez brak krzyżowania się populacji), wówczas rzeczywiście mogłoby dojść do powstania nowego gatunku. Na ten moment naukowcy są pewni jednego – izolacja genetyczna w połączeniu z obfitym i stałym źródłem pożywienia sprawiły, że typowo samotnicze pająki zaczęły wykazywać zachowania społeczne i tworzyć kolonie. Należy więc obserwować, jak rozwijają się gatunki pająków z albańsko-greckich jaskiń, i mieć nadzieję, że żadna ingerencja nie zaburzy tego wyjątkowego ekosystemu. Źródła: Phys.org, Subterranean Biology Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To najpiękniejsze jezioro w Europie. Leży na styku dwóch wielkich kultur
Jezioro Ochrydzkie to jedno z najpiękniejszych i najstarszych jezior Europy. Położone na pograniczu Macedonii Północnej i Albanii, zachwyca czystością wody, różnorodnością biologiczną i niezwykłym dziedzictwem kulturowym. W jego tafli odbijają się górskie szczyty, a nad brzegami stoją zabytkowe cerkwie i urokliwe miasteczka, które od wieków przyciągają podróżników. Dla jednych to miejsce relaksu i kąpieli, dla innych – skarb natury i historii wpisany na listę UNESCO.
Spis treści: Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Jezioro Ochrydzkie leży w południowo-zachodniej części Macedonii Północnej i północno-wschodniej części Albanii. To jedno z najstarszych jezior na świecie – jego wiek szacuje się na ponad milion lat. Zajmuje powierzchnię około 358 km², z czego 2/3 należy do Macedonii, a 1/3 do Albanii. Jezioro jest też wyjątkowo głębokie – jego maksymalna głębokość sięga 289 metrów, co czyni je jednym z najgłębszych zbiorników wodnych w Europie. Wody Jeziora Ochrydzkiego zachowały unikatowy, stabilny ekosystem, w którym przetrwały gatunki endemiczne, niewystępujące nigdzie indziej na świecie. Temperatura wody w Jeziorze Ochrydzkim zmienia się w zależności od pory roku – latem utrzymuje się na poziomie 22–25°C, zimą spada do 6–8°C. Dzięki bardzo dużej przejrzystości wody jezioro jest miejscem uwielbianym przez nurków i miłośników fotografii podwodnej. Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Historia Jeziora Ochrydzkiego jest bogata. Już w starożytności brzegami jeziora przebiegały ważne szlaki handlowe łączące Adriatyk z wnętrzem Bałkanów. Nad jego wodami rozwijała się starożytna Lychnidos – dzisiejsza Ochryda, miasto o bogatej historii i duchowym znaczeniu. Co ciekawe, w pobliżu albańskiej wioski Lin położonej nad brzegiem jeziora archeolodzy odkryli pozostałości najstarszej znanej osady w Europie – jej początki sięgają kilku tysięcy lat p.n.e. Odkrycie to dowodzi, że okolice Jeziora Ochrydzkiego były zamieszkane już w czasach prehistorycznych i stanowiły ważne centrum życia ludzkiego na Bałkanach. W średniowieczu Ochryda stała się jednym z głównych ośrodków prawosławia. To właśnie tu działał św. Klemens z Ochrydy, uczeń Cyryla i Metodego. Miasto i okolice pełne są zabytków: cerkwi, klasztorów i ruin dawnych twierdz. Jedną z ikon regionu jest cerkiew św. Jana Teologa, malowniczo położona na skalnym klifie nad taflą jeziora. To jeden z najczęściej fotografowanych widoków w Macedonii. W 1979 roku Jezioro Ochrydzkie wraz z miastem Ochryda zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – zarówno za unikatową przyrodę, jak i za bezcenne dziedzictwo kulturowe. Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Jezioro Ochrydzkie to prawdziwe laboratorium przyrody. Ze względu na izolację geologiczną i dużą głębokość rozwinęła się tu fauna endemiczna. Szacuje się, że aż około 200 gatunków organizmów żyjących w jeziorze nie występuje nigdzie indziej na świecie. Żyją tu m.in. pstrąg ochrydzki (Salmo letnica) oraz łosoś ochrydzki (Salmo ohridanus) – gatunki charakterystyczne wyłącznie dla tego regionu. Poza nimi występują też węgorze, okonie, klenie i karpie. Jezioro stanowi nie tylko ostoję dla ryb, ale i ważne miejsce dla ptaków wodnych. Co roku zimują tu liczne gatunki, w tym hełmiatki, perkozy zauszniki, gągoły, łyski i kormorany małe. Ze względu na tę wyjątkową bioróżnorodność Jezioro Ochrydzkie uznawane jest od 2000 roku za ostoję ptaków IBA. Zachowanie równowagi ekosystemu jest jednak delikatne – nadmierne połowy i zanieczyszczenia mogą prowadzić do spadku liczebności najcenniejszych gatunków, dlatego obowiązują regulacje dotyczące połowów. Wielu turystów zastanawia się też, czy w Jeziorze Ochrydzkim występują węże. Odpowiedź brzmi: tak, ale są to w większości gatunki niegroźne dla człowieka. Spotkanie z nimi to raczej ciekawostka przyrodnicza, jednak zdecydowanie należy zachować ostrożność. Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Choć Jezioro Ochrydzkie jest znane z walorów historycznych i przyrodniczych, jego plaże stanowią dodatkowy atut regionu. Wokół jeziora można znaleźć zarówno tętniące życiem kąpieliska, jak i ciche, kameralne zatoczki. Najpopularniejsze plaże po stronie macedońskiej to: Plaża Kaneo – położona tuż pod cerkwią św. Jana, oferuje bajeczne widoki i krystaliczną wodę, Plaża Atlantik – oddalona od aglomeracji, zachwyca przyrodą i knajpkami, w których można spróbować pysznych dań z kuchni macedońskiej, Plaża Labino – kameralna i spokojna, idealna dla osób szukających ciszy. Po stronie albańskiej najbardziej znane są plaże w rejonie miejscowości Pogradec, gdzie woda jest cieplejsza, a dno piaszczyste. To także miejsce popularne wśród lokalnych turystów, z licznymi pensjonatami i tawernami serwującymi świeże ryby z jeziora. Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Oprócz plaż i kąpielisk, okolice Jeziora Ochrydzkiego oferują wiele miejsc, które zachwycą zarówno miłośników historii, jak i przyrody. W Ochrydzie warto odwiedzić: Twierdzę cara Samuela – z której rozciąga się panorama jeziora, Monastyr św. Nauma – klasztor położony tuż przy granicy z Albanią, który został założony przez św. Nauma Ochrydzkiego, Muzeum na wodzie Bay of Bones – rekonstrukcję prehistorycznej osady na palach z epoki brązu zwana Zatoką Kości. Po stronie albańskiej największą atrakcją jest miasto Pogradec, znane ze spokojnej atmosfery na plaży. W pobliżu warto odwiedzić Park Narodowy Drilon, gdzie źródła rzeki Drilon tworzą malowniczy krajobraz pełen zieleni i ptactwa. Region Ochrydu to także miejsce dla miłośników przyrody – górskie szlaki wokół jeziora prowadzą przez lasy i odsłaniają malownicze widoki na błękitną taflę wody. Takie połączenie bogatego dziedzictwa kulturowego z wyjątkową przyrodą sprawia, że Jezioro Ochrydzkie jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na Bałkanach – idealnym zarówno dla odkrywców historii, jak i poszukiwaczy ciszy. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
O wyczynach himalaistów co i rusz słyszymy w mediach – mnożą się zdobywcy Mount Everest czy innych ekstremalnych szczytów. Stosunkowo rzadko jednak mówi się o tym, co pod ziemią. Jak się okazuje, ukryte pod powierzchnią tajemnice mogą być równie ekscytujące, jeśli nie bardziej, co najwyższe góry. Udało nam się porozmawiać z polskimi speleologami, którzy sensacyjnie odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Jak sami mówią, są „jednymi z najszczęśliwszych ludzi na Ziemi”.
Spis treści: Poszukiwacze zaginionej jaskini Jak odkrywa się szczeliny? Najgłębsza jaskinia w Albanii Polskie sukcesy świętowane za granicą Niebezpieczeństwo w głębinach, czyli jak radzić sobie pod ziemią Speleolodzy – współcześni żeglarze i astronauci Grupa speleologów związanych z Fundacją Speleologia Polska odkryła najgłębszą jaskinię w Albanii. Shpella e Valbones (Jaskinia Valbony) ma 727 metrów głębokości, a dzięki pracy polskich odkrywców może zostać jeszcze pogłębiona. Jak udało się na nią trafić, w jaki sposób znajduje się nowe jaskinie i co wspólnego mają speleolodzy z astronautami? Rozmawiamy z Michałem Macioszczykiem oraz Justyną i Łukaszem Pokorskimi, organizatorami i uczestnikami wyprawy. Poszukiwacze zaginionej jaskini W 2021 roku do Albanii ruszyła niebagatelna ekspedycja: 28 osób z różnych klubów jaskiniowych w Polsce i Europie pod kierownictwem Michała Macioszczyka ruszyła do Doliny Valbony na północy tego bałkańskiego kraju. Z inicjatywy Mariusza Poloka z FSP badali oni region, który mógł okazać się perspektywiczny z punktu widzenia obecności nowych jaskiń. Co ich skusiło? Przede wszystkim to, że wcześniej w okolicy grotołazi ze speleoklubu Aven oraz Fundacji Speleologia Polska odkryli inną jaskinię – Shpella Sportive – o głębokości 270 metrów. Ta informacja przyspieszała bicie serca: mogła oznaczać, że w okolicy jest więcej nieodkrytych, głębokich jaskiń. Ktoś mógłby zapytać: czemu schodzić do pod ziemię, skoro można zdobywać szczyty? Łukasz Pokorski (Pokor), ratownik GOPR z Grupy Sudeckiej i instruktor ratownictwa, ma na to proste wytłumaczenie: – Nie chcę mówić, że my robimy coś bardziej ekscytującego, ale Himalaje są znane. Satelita obleciała wszystko: wiemy, gdzie trafimy, na co trafimy, gdzie ta góra jest. Wiemy, ile jest niezdobytych szczytów na świecie i którędy pójść, żeby je zdobyć. To nurkowie i speleolodzy odkrywają prawdziwy kosmos – opowiada. Jak odkrywa się szczeliny? Międzyklubowa środowiskowa wyprawa przed dokonaniem odkrycia musiała przejść wiele wyzwań, z których kluczowa okazała się logistyka. Chodziło o wniesienie w wysokie góry niemal tony sprzętu – nie tylko lin, kotew, medykamentów czy namiotów, ale także… jedzenia. – Wyzwaniem może być nawet to, gdy nagle, pierwszy raz w życiu, musisz ugotować obiad dla kilkudziesięciu osób. Ile kaszy je 30 ludzi? – śmieje się Justyna Pokorska (Juti), speleolożka, a na co dzień tłumaczka j. czeskiego i właścicielka agroturystyki. Często problemy są jednak poważniejsze. Należy zająć się przede wszystkim zdrowiem i bezpieczeństwem uczestników wyprawy. – W Albanii nie ma górskiej służby ratunkowej. Pomoc dotrze, ale w kilka dni. Do tego czasu musimy radzić sobie sami – ostrzega Pokorski. Przed wyruszeniem na wyprawę „astronauci” musieli zadbać także o łączność: to jedna z najważniejszych kwestii związanych z bezpieczeństwem. Stałe meldunki przez krótkofalówki to obowiązek każdego speleologa. Najgłębsza jaskinia w Albanii Zadaniem speleologów w trakcie wyprawy było zarówno pogłębienie (czyli sprawdzenie, czy nie jest głębsza, niż się wcześniej wydawało) znalezionej już wcześniej jaskini Shpella Sportiva, jak i poszukiwanie nowych otworów. Nie mogli wiedzieć, że w trakcie rekonesansu odkryją jaskinię niemal trzy razy głębszą niż do tej pory. Szczęśliwcem okazał się Michał Macioszczyk (eMCe), kierownik wyprawy, instruktor taternictwa jaskiniowego i ratownik GOPR. – Przechodziłem obok i powiało mi po nogach. Zacząłem odgruzowywać, wszedłem do otworu, ale nie miałem liny. Trzeba było skontaktować się z zespołem wyposażonym w sprzęt. Fajnie wiało, więc czuliśmy w tym otworze potencjał – opowiada o swoim odkryciu. Zużyli jedną linę, potem następną a potem następną. Liny się kończyły, ale jaskinia nie chciała. Odkrywanie trwało kilka dni – w ruch poszły kotwy i dodatkowy sprzęt z bazy. W głębinach zakładali biwaki, a poszczególne ekspedycje trwały nawet ponad 50 godzin. – Wcześniej ten teren uchodził za obszar, na którym nie ma jaskiń głębokich. Już pierwszego roku wyprawy przełamaliśmy to założenie – śmieje się Macioszczyk. Ostatecznie w 2023 roku głębokość jaskini Shpella e Valbones, roboczo nazywanej „stodziesiątką” ustalono na 725 metry. Może być jeszcze głębsza. 2024 i 2025 rok owocował odnalezieniem nowych korytarzy, ale ich rezultatem nie było tak spektakularne pogłębienie. Prace ciągle trwają. Dla porównaniu najgłębsza jaskinia w Polsce – Jaskinia Wielka Śnieżna – znajduje się w Tatrach i ma 824 metry głębokości. W naszym kraju jaskiń jest jednak stosunkowo niedużo. Spotkamy je głównie w Tatrach, które są Parkiem Narodowym, więc dostęp do nich jest ograniczony oraz wyspowo na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej czy w Sudetach. Polskie sukcesy świętowane za granicą Chociaż w Polsce mówi się o nich stanowczo za mało, speleolodzy znad Wisły zostali docenieni za granicą. W 2025 na odbywającym się raz na 4 lata Światowym Kongresie Speleologicznym w Brazylii byli przedstawiciele Fundacji Speleologia Polska, uczestnicy wyprawy, którzy przygotowali panel poświęcony ekspedycji, odkryciom i działalności naukowej. Kongres organizowany jest przez UIS (Międzynarodową Unię Speleologiczną), od której ekspedycja dwukrotnie uzyskała grant na działalność badawczą. To pierwsza polska wyprawa, która otrzymała tego rodzaju środki. Nie udało się ich uzyskać z Polski, a wyprawa finansowana jest głównie z własnych pieniędzy i wsparcia sponsorskiego. Na wyprawę ze speleologami jeżdżą także naukowcy, na przykład badający nietoperze chiropterolodzy. Uczestnicy ekspedycji mierzą między innymi wpływ antropopresji na występowanie nietoperzy: za pomocą specjalistycznych mikrofonów sprawdzają, jak budowa nowych hoteli w dynamicznie rozwijającej się turystycznie Dolinie Valbony wpływa na obecność zwierząt. – Możemy wyróżnić dwa kierunki badań. Jednym z nich jest badanie fauny jaskiniowej i okołojaskiniowej. Interesują nas gatunki w tamtym regionie jeszcze nieopisane. W „naszej” jaskini odnaleźliśmy między innymi szkielet koziorożca bałkańskiego, którym na tym obszarze miał nie występować – tłumaczy Pokorski. – Drugim jest klimat. Pobieramy rdzenie z drzew i badamy lód, który zawiera w sobie zanieczyszczenia dużo mówiące nam o historii regionu. Takie próbki wysyłamy do dalszych badań. Współpracujemy między innymi z PAN czy Uniwersytetem Oxfordzkim – dodaje. W badaniach bierze udział także UPWR, Instytut Badawczy Leśnictwa, Dendrolab IBL czy Climate Change Institute na Uniwersytecie w Maine. Niebezpieczeństwo w głębinach, czyli jak radzić sobie pod ziemią W ciemnościach na odkrywców czyha wiele niebezpieczeństw. – Wyzwaniem jest kruszyzna kamienia, ciasnoty, przecieranie się liny czy… grawitacja. Jeżeli lina się przetrze, to spadniesz i zostaniesz w jaskini na zawsze. Poruszanie się w jaskini wymaga doświadczenia w osadzaniu punktów asekuracyjnych i wyczucia skały – mówi Łukasz Pokorski. Ważne są także umiejętności wspinaczkowe: nie zawsze schodzi się tylko w dół. Wbrew pozorom jest dużo wspinania. Zagrożeniem może być także woda, bo w trakcie ulewy ta błyskawicznie wypełnia jaskinię. Trzeba umieć przewidywać pogodę, bo wychodzenie przez wodospad może skończyć się utonięciem. Speleolodzy mówią, że sam kurs to za mało. – Im częściej to robisz, tym bardziej przyzwyczajasz się do rzeczy, które na początku są przerażające. Jaskinia oferuje klaustrofobię, ekspozycję i wiele innych nieprzyjemnych rzeczy... z tym tylko, że ich nie widzisz – dodaje Michał Macioszczyk. Co ciekawe, nie wszystkie jaskinie wymagają przechodzenia przez ciasne szczeliny na wdechu. Gdzieniegdzie znajdziemy tak duże sale, w których… ludzie latają balonami. To cały podziemny świat! Speleolodzy – współcześni żeglarze i astronauci „Podziemni astronauci” mówią, że w tym wszystkim… chodzi o tajemnicę. Sami są wspinaczami i poruszają się po drogach, które ktoś już kiedyś wytyczył. Istnieje co prawda niewielka możliwość wytyczenia nowych, ale dla nich odarte jest to z sekretu. W jaskini naprawdę są odkrywcami: takimi, którzy kiedyś ładowali się na okręt, brali beczki z rumem i płynęli w niewiadome. Odkrywanie jaskiń pozwala na pozostawienie czegoś po sobie – w kontraście dla wspinaczki, która dla Łukasza Pokorskiego jest po prostu sportem. – Gdy wychodzisz do jaskini, czas na zewnątrz przestaje płynąć. Świat zewnętrzny przestaje istnieć. Z mojego pierwszego wyjścia pamiętam to, że wiedziałam, że będzie zimno i ciemno. Nie spodziewałam się, że będzie panować tam tak niesamowita cisza, w której słychać każdą spadającą kroplę wody – konstatuje Justyna Pokorska. Ciemność, cisza i niezbadane przestrzenie. Czy naprawdę speleolodzy to „podziemni astronauci”? Naszym zdaniem z całą pewnością. Trzymamy kciuki za ich sukcesy – z pewnością przed polskimi odkrywcami jeszcze wiele spektakularnych odkryć. Źródło: National Geographic Polska, Projekt Valbona Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Tu wszystko smakuje inaczej” – odwiedziłem kraj, który przez dekady był zamknięty
Albania coraz popularniejszy wakacyjny kierunek wśród Polaków – kusi dziewiczymi plażami, górskimi krajobrazami i autentyczną kulturą. Dowiedz się, dlaczego ten bałkański kraj staje się turystycznym fenomenem i jak przygotować się do podróży.
Spis treści: Durres i Riwiera Albańska – wypoczynek dla każdego Najciekawsze atrakcje Albanii – co naprawdę warto zobaczyć? Naturalne i historyczne cuda Albanii – perełki poza głównym szlakiem Albania poza utartym szlakiem – Theth i Góry Przeklęte Czego nie wolno robić podczas wakacji w Albanii? Czy do Albanii potrzebny jest paszport? Choć jeszcze dekadę temu Albania była na marginesie europejskiej turystyki, dziś przyciąga podróżników szukających alternatywy dla zatłoczonych kurortów. Zachwyca różnorodnością – od piaszczystych plaż Riwiery Albańskiej po dzikie szlaki Gór Przeklętych. Co sprawia, że Albania zdobywa tak dużą popularność wśród turystów z Polski i Europy? Jakie atrakcje czekają na miejscu i na co warto zwrócić uwagę przy planowaniu podróży? Durres i Riwiera Albańska – wypoczynek dla każdego Durres, jedno z najstarszych miast Albanii, dynamicznie przekształca się w nowoczesny kurort przyciągający tysiące turystów z całej Europy. Położone nad Morzem Adriatyckim, z szerokimi plażami i rozwijającą się infrastrukturą turystyczną, staje się konkurencją dla znanych destynacji jak Chorwacja czy Grecja. Coraz liczniejsze hotele, restauracje, promenady i beach bary zbliżają standardy regionu do europejskich liderów branży turystycznej. Albania może poszczycić się dostępem aż do dwóch mórz – Adriatyckiego i Jońskiego, co znacząco rozszerza możliwości wypoczynku. W kontraście do nadmorskich kurortów, interior kraju pozostaje niemal nietknięty – pełen dzikiej przyrody, tradycyjnych wiosek i zapierających dech w piersiach krajobrazów. To połączenie sprawia, że Albania wakacje oferuje dla każdego coś wyjątkowego – od komfortowego wypoczynku all inclusive, po niezależne podróże z plecakiem, z dala od utartych szlaków. Bez względu na wybraną formę wypoczynku, pozostanie przez cały tydzień w jednym miejscu byłoby stratą potencjału tego kraju. Albania ma powierzchnię zaledwie 28 748 km², co czyni ją idealną do organizacji wycieczek objazdowych, jednodniowych wypadów i krótkich eskapad po górach i miasteczkach. Wiele atrakcji znajduje się w zasięgu 2–3 godzin jazdy samochodem, co znacznie ułatwia planowanie aktywnego urlopu. Kraj jest również prawdziwym rajem dla miłośników fotografii – intensywne kolory, kontrasty krajobrazowe i wyjątkowa architektura sprawiają, że niemal każde ujęcie może stać się pocztówką. Najciekawsze atrakcje Albanii – co naprawdę warto zobaczyć? Choć Albania kojarzy się głównie z Tiraną, w której jest sporo do zobaczenia, i kurortami Riwiery Jońskiej, to prawdziwe piękno tego kraju odkrywa się z dala od utartych szlaków. Odwiedziwszy Albanię w ramach miesięcznej podróży po Bałkanach, zauważyłem, że prawdziwy klimat Albanii kryje się w miejscach mniej znanych, często pomijanych przez masową turystykę. Berat – miasto tysiąca okien Jednym z najbardziej urzekających miejsc jest Berat, zwany również „miastem muzeum”. Wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, zachwyca historyczną zabudową rozlokowaną na zboczu wzgórza, z którego wyrasta średniowieczny zamek Kalaja e Beratit. Charakterystyczna architektura domów z białymi elewacjami i wieloma oknami nadała miastu przydomek „miasto tysiąca okien”. Spacer po jego kamiennych uliczkach to jak podróż w czasie – do epoki, w której kultura osmańska mieszała się z lokalną tradycją. Kanion Osumi – cud natury nie tylko dla fotografów Zaledwie 17 kilometrów na północ od Beratu znajduje się Kanion Osumi – jedna z najpiękniejszych formacji geologicznych w kraju. Ten 26-kilometrowy kanion wapienny zachwyca spektakularnymi widokami, stromymi ścianami dochodzącymi nawet do 450 metrów wysokości i soczyście zielonym otoczeniem. Dla miłośników przyrody przygotowano specjalne punkty widokowe, z których można podziwiać zachód słońca, a także wykonywać efektowne zdjęcia. W sezonie wiosennym i letnim, gdy poziom rzeki Osumi pozwala na bezpieczne spływy, organizowany jest rafting, który umożliwia zobaczenie kanionu z zupełnie innej perspektywy – z poziomu wody. To przygoda zarówno dla początkujących, jak i bardziej zaawansowanych miłośników sportów wodnych. Naturalne i historyczne cuda Albanii – perełki poza głównym szlakiem Dolina rzeki Wjosy – ostatnia dzika rzeka Europy Na tle europejskich rzek Wjosa wyróżnia się niespotykaną dzikością i naturalnością – jest uważana za najbardziej naturalną sieć rzeczną na kontynencie. Jej bieg nie został zaburzony przez zapory, sztuczne kanały czy regulacje brzegów, co czyni ją niezwykle cenną przyrodniczo. Woda płynie swobodnie przez cały ekosystem doliny, tworząc siedliska dla rzadkich gatunków ptaków, ryb i ssaków. Niestety, planowane budowy ośmiu zapór hydrotechnicznych stanowią poważne zagrożenie dla tego unikatowego krajobrazu. Choć inwestycje te zostały na razie wstrzymane, przyszłość Wjosy wciąż pozostaje niepewna, dlatego tym bardziej warto zobaczyć ją teraz – zanim zostanie dotknięta przez industrializację. Dolina Wjosy to także raj dla fotografów i miłośników natury – krystaliczna woda, górskie panoramy i dziewicze brzegi tworzą scenerię, która znika z mapy Europy. W tym roku pisaliśmy już o tym, jak Leonardo DiCaprio ocalił rzekę Wjosę. Blue Eye – błękitna tajemnica natury W głębi południowej Albanii, w pobliżu granicy z Grecją, skrywa się jedno z najbardziej niezwykłych zjawisk przyrodniczych regionu – Blue Eye (Syri i Kaltër). To głębokie na ponad 50 metrów źródło krasowe, z którego wydobywa się intensywnie błękitna, krystalicznie czysta woda. Efekt wizualny przypomina tętniące, turkusowe oko – stąd właśnie jego nazwa. Temperatura wody nie przekracza 10°C, a jej klarowność jest tak duża, że można dostrzec strukturę skał głęboko pod powierzchnią. Blue Eye to miejsce idealne nie tylko do fotografii, ale również do krótkiego relaksu – otoczone lasami, z drewnianymi pomostami i punktami widokowymi, zapewnia kontakt z nieskażoną naturą. Choć kąpiel w źródle jest oficjalnie zabroniona, wielu odwiedzających nie może się oprzeć krótkiej, orzeźwiającej kąpieli. Most w Mes – kamienny świadek osmańskiej historii Podróżując przez północną Albanię, warto zatrzymać się w miejscowości Mes, gdzie znajduje się jeden z najlepiej zachowanych osmańskich mostów w regionie Bałkanów. Most na rzece Kir, wybudowany w XVIII wieku, był kluczowym elementem dawnego szlaku handlowego prowadzącego z Szkodry do Prisztiny. Wykonany z kamienia, z pięcioma łukami i precyzyjnie ułożonym brukiem, przetrwał wieki niemal bez zmian. To nie tylko przykład zaawansowanej inżynierii z epoki Turcji osmańskiej, ale też malownicze miejsce pośród górskich krajobrazów. Warto je odwiedzić, by poczuć klimat dawnych czasów i zrozumieć, jak istotna była Albania w handlowej siatce regionu. Albania poza utartym szlakiem – Theth i Góry Przeklęte Jeśli szukasz miejsca, w którym czas płynie wolniej, a natura odgrywa główną rolę, Theth będzie strzałem w dziesiątkę. Ta malownicza wioska położona w sercu Gór Przeklętych (Prokletije) uchodzi za jedną z najbardziej odizolowanych osad w Europie. Otoczona surowymi szczytami, zielonymi dolinami i rwącymi potokami, oferuje idealne warunki do wypoczynku w duchu slow travel – bez masowej turystyki, bez zgiełku, za to z autentyczną atmosferą i ciszą. Na miejscu nie znajdziemy luksusowych hoteli czy sieciowych kawiarni. Theth wciąż zachowuje swój wiejski charakter, oferując zakwaterowanie głównie w skromnych pensjonatach i gospodarstwach agroturystycznychprowadzonych przez lokalnych mieszkańców. To właśnie ta prostota przyciąga coraz więcej osób spragnionych odpoczynku offline – bez internetu, bez harmonogramu, za to z bliskością natury i lokalnej kultury. Dla miłośników górskich wędrówek Theth stanowi doskonałą bazę wypadową. W okolicy przebiegają dwa najbardziej znane szlaki trekkingowe w Albanii: Valbona Pass Trail – łączy Theth z doliną Valbony, oferując spektakularne panoramy i przejście przez przełęcz na wysokości ok. 1800 m n.p.m. Peaks of the Balkans – międzynarodowy szlak przecinający Albanię, Kosowo i Czarnogórę, prowadzący przez dziewicze tereny, górskie łąki i tradycyjne wsie. Do Theth najłatwiej dostać się autobusem ze Szkodry, choć sama podróż również stanowi atrakcję – droga wiedzie przez kręte serpentyny, wznoszące się wysoko nad dolinami, oferując widoki, które na długo zapadają w pamięć. Czego nie wolno robić podczas wakacji w Albanii? Planując urlop, warto znać lokalne zasady i obyczaje, szczególnie jeśli kierunkiem są mniej znane destynacje, jak Albania. Czego nie wolno tam robić? Przede wszystkim nie należy fotografować obiektów wojskowych i strategicznych – może to skutkować konsekwencjami prawnymi. W Albanii obowiązuje też zakaz wwożenia i wywożenia antyków oraz artefaktów historycznych, nawet jeśli pochodzą z targów lub lokalnych sklepików. Turyści powinni również pamiętać, że spożywanie alkoholu w miejscach publicznych jest formalnie zabronione, choć nie zawsze egzekwowane. W miejscach kultu religijnego należy zachować odpowiedni ubiór i powagę – lekceważące zachowanie może zostać źle odebrane przez lokalną społeczność. W górach i terenach przygranicznych obowiązuje dodatkowa ostrożność – część terenów może być słabo oznakowana lub objęta ochroną. Znajomość tych zasad pozwoli uniknąć nieprzyjemnych sytuacji i w pełni cieszyć się albańskim wypoczynkiem. Czy do Albanii potrzebny jest paszport? Jedno z najczęstszych pytań przed wyjazdem do tego bałkańskiego kraju brzmi: czy do Albanii potrzebny jest paszport? Dla obywateli Polski odpowiedź brzmi – niekoniecznie. Do Albanii można wjechać na podstawie ważnego dowodu osobistego, o ile planowany pobyt nie przekracza 90 dni w ciągu 180-dniowego okresu. To udogodnienie dotyczy obywateli państw Unii Europejskiej i jest jednym z powodów rosnącej popularności Albanii jako kierunku wakacyjnego. Warto jednak pamiętać, że dokument tożsamości musi być ważny przez cały okres pobytu. Paszport może być przydatny, jeśli planujemy dalsze podróże po Bałkanach, np. przez Kosowo, Macedonię Północną czy Czarnogórę, gdzie formalności graniczne bywają bardziej wymagające. Dla spokoju podróży warto mieć oba dokumenty przy sobie. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Nazywane jest „miastem tysiąca okien”. Nie bez powodu trafiło na listę UNESCO
Berat to miasto, w którym osmańska architektura spotyka się z dziką przyrodą i autentyczną albańską gościnnością. Położony malowniczo na wzgórzu, nad rzeką Osumi, zachwyca swoją harmonią i klimatem, jakiego nie znajdziecie nigdzie indziej.
W tym artykule: Wyjątkowa gościnność Lato w butelce Szukając Frodo Berat – informacje praktyczne Czasem trzeba się trochę powspinać, ale masz za to każdego dnia wyjątkowy widok z okna – mówi Irina, gdy spytałem ją o to, jak to jest żyć w zamku. Na szczyt zamkowego wzgórza w Beracie, miejscowości w środkowej Albanii, da się co prawda dotrzeć autem, ale trzeba się liczyć z podróżą po kamienistym bruku oraz z mocno ograniczoną przestrzenią na manewrowanie. Bardziej przydaje się tu skuter lub motor. Mieszkańcy tacy jak Irina, prowadząca tu niewielką kawiarnię, często więc wędrują do i z centrum, pokonując kręte uliczki idące obok rozsadzanych przez figowce porzuconych domów. Przed chwilą też przemierzyłem tę trasę i teraz łapię łapczywie hausty tlenu, by uspokoić paniczny bieg serca. Mieszkanie na tym wzgórzu ma w sobie wpisane codzienne hartowanie kondycji. Zamek w Beracie jest jedną z ostatnich zamieszkanych twierdz w Europie, będąc domem dla około 300-osobowej społeczności. Kontynuuje ona tradycję sięgającą setek, jak nie tysięcy lat. Pozostałości kamiennej budowli są czymś w rodzaju historycznego przekładańca. Da się tu znaleźć ślady starożytnego ludu Ilirów sprzed 2400 lat, Rzymian, Bizantyjczyków, Osmanów i oczywiście Albańczyków. Wiekowe domy, liczące sobie blisko 400 lat freski, średniowieczne ulice, potężne blanki – wzgórze jest żywym eksponatem. Pomimo sklepików z pamiątkami i kawiarni urządzonych na potrzeby turystów udało mu się nie zmienić w teatralną scenografię. Pomiędzy kamiennymi murami toczy się codzienne życie – ktoś gotuje obiad, w podmuchach ciepłego wiatru suszy się pranie, dzieci wracają z tornistrami ze szkoły, starsza kobieta idzie pomodlić się do cerkwi. Wyjątkowa gościnność Turyści wdrapują się na zamkowe wzgórze głównie dla widoku, wychylam się więc za metalową barierkę, by z wysokości niemal 200 m spojrzeć na rozciągający się w dole Berat, szmaragdową nić dzielącej miasto na pół rzeki Osumi oraz pierścień gór, które według legendy są zamienionymi w szczyty gigantami bliźniakami. W zasięgu wzroku mam też nowoczesną odsłonę miejscowości, z potężnym budynkiem przykrytym jasną kopułą, przypominającym Kapitol w Waszyngtonie. To dawna siedziba uniwersytetu, a dziś najbardziej luksusowego hotelu w mieście: Colombo Berat. Studenci musieli się pożegnać z gmachem, po tym jak ich uczelnia zaliczyła poważny kryzys wizerunkowy związany z dość niejasnym – oględnie mówiąc – sposobem wydawania dyplomów. Najsłynniejszym miejscem w Beracie nie jest jednak ani wzorowany na amerykańskiej budowli hotel, ani sięgająca starożytności twierdza, lecz rozciągająca się na zboczu wzgórza, poniżej zamku, dzielnica Mangalem. Ciasna, wspinająca się po stoku zabudowa pamięta przełom XV i XVI w., gdy twierdza przestała już być dla rozrastającej się społeczności wystarczająca i zaczęto się osiedlać także poza jej murami. Odbudowane po trzęsieniu ziemi w połowie XIX w. budynki to modelowy przykład architektury w stylu osmańskim, z białymi fasadami, dużymi oknami i zdobionymi wykuszami. Żyjący w tych domach muzułmanie tworzyli jedną z barw na wielokolorowym fresku, jakim przez ostatnie 500 lat był Berat. To miasto przyjmowało zarówno wyznawców Allaha, jak i katolików, prawosławnych, Żydów. O losach tych ostatnich opowiada zresztą niewielkie muzeum Solomoni, do którego zachodzę kilka godzin później. – Żydzi pojawili się na terenie Albanii ok. 70 r., ale tutaj przyglądamy się przede wszystkim ostatnim dziesięcioleciom – tłumaczy mi Angjelina Vrusho, która po śmierci męża prowadzi założone przez niego muzeum. – Podczas II wojny światowej muzułmańscy i chrześcijańscy Albańczycy ryzykowali życie, by dać schronienie ponad dwóm tysiącom Żydów i uchronić ich przed nazistami – dodaje. Do samego Beratu trafiło ponad 600 uciekinierów, dzięki czemu miasto stało się jednym z nielicznych w Europie, w którym po zakończeniu wojny społeczność żydowska była większa niż przed jej wybuchem. Dziś żyje tu już tylko garstka Żydów, wielu z ocalonych w końcu wyjechało do Izraela lub USA.– W Albanii od wieków kultywowana jest besa – tłumaczy Vrusho. – To rodzaj honorowego kodeksu, którego częścią jest też wyjątkowa gościnność. Przybysze zawsze stawiani są na pierwszym miejscu. Nieważne, czy to podróżnicy, czy uciekający przed wojną uchodźcy. Echa tej gościnności rozbrzmiewają do dziś, o czym przekonuję się pod koniec dnia, gdy odwiedzam restaurację w zabytkowej dzielnicy Gorica, po drugiej stronie rzeki, z której rozciąga się widok na Mangalem i wzgórze zamkowe. We wszystkich lokalach spotykam się z miłym przyjęciem: uściskami na powitanie, teatralnym spektaklem podczas serwowania dań, długimi opowieściami i całą baterią raki podawanej na koszt właściciela. Wiem oczywiście, że każdy restaurator na świece ma własne sztuczki, by skusić klientów. Tu jednak, obok marketingu, da się odczuć autentyczną radość ze spotkania z przybyszem, którego należy ugościć najlepiej, jak to możliwe. Lato w butelce Równie ciepło zostaję przywitany w winnicy Çobo na obrzeżach Beratu. Ermira Çobo, najstarsza z córek właściciela, składa na moim policzku powitalny pocałunek i każe siadać przy drewnianym stole zastawionym butelkami. Przyjechałem tu na degustację, czuję się jednak, jakbym trafił do rodzinnego domu, w którym bez pośpiechu podjada się smakołyki, żartuje i gada o wszystkim i o niczym. Ermira opowiada, jak za czasów dyktatury Hodży prowadzona przez jej dziadka winnica została skonfiskowana i przekazana komunistycznym spółdzielniom. I jak wiele wysiłku wymagała później od jej ojca i wujka odbudowa odzyskanej wytwórni. Albańskie wina nigdy nie cieszyły się światową renomą, a większość trunków powstawała w domowych zaciszach i nie trafiała na sprzedaż. Właściciele Çobo uparli się jednak wynieść tutejszą sztukę winiarską na nowy poziom. I gdy próbuję czerwonego trunku z lokalnego szczepu vlosh, leżakującego przez trzy lata w dębowych beczkach, wiem już, że w dużej mierze im się to udało. Nie jest to co prawda wino wyznaczające trendy, opiera się raczej na tradycyjnych smakach i bukiecie. Jest to jednak jakość, której nie powstydziliby się producenci z Francji czy Hiszpanii. Jeszcze lepsze okazuje się białe shëndeverë (co można przetłumaczyć na coś w rodzaju „letniego szczęścia”), lekkie i orzeźwiające. – Wyobraź sobie, że jest gorące lato, a ty masz wolny czas, nie musisz nic robić, jesteś z przyjaciółmi gdzieś nad wodą i czujesz, że wszystko jest dokładnie takie, jakie być powinno – mówi Ermira. – I takie właśnie jest to wino. Szukając Frodo Produkcja wina ma w tym kraju długą, sięgającą Rzymian tradycję, wydaje się jednak zaledwie chwilą w porównaniu z okresem formowania się kanionu Osumi, do którego wybieram się następnego dnia. Głęboka na ponad 120 m formacja powstała dobre 3 mln lat temu i od tego czasu wciąż tu jest, rzeźbiona wiatrem, deszczem i przeciskającą się między kamiennymi ścianami rzeką. Miejsce stało się popularnym punktem do uprawiania raftingu, a latem, gdy poziom rzeki nieco opada – do kanioningu, którego nieodzowną częścią są przerwy na skoki do wody ze skalnych półek. Podziwiam kanion z platformy widokowej pozwalającej z góry zanurzyć wzrok w skalnych głębinach. Gdy zerkam w tę szczelinę, przez głowę przewijają mi się kadry z „Władcy pierścieni”. Krajobraz jest bowiem nie tylko zupełnie dziewiczy, ale też bezsprzecznie spektakularny i wcale bym się nie zdziwił, gdybym dostrzegł w dole wędrującą grupkę hobbitów. Na koniec podróży patrzę na równie fascynujące, choć mające inny charakter, dzieło natury. Wracając do Tirany, zajeżdżam nad Jezioro Szkoderskie położone na północy kraju, przedzielone linią graniczną z Czarnogórą. Akwen jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znanym rezydentem jest pelikan kędzierzawy, jeden z większych ptaków słodkowodnych na świecie, borykający się obecnie z ciągłym spadkiem populacji. Czasem da się dostrzec sylwetki tych ptaków z brzegu, szanse na bliskie spotkanie rosną jednak wraz z wypłynięciem na jezioro. Ofert wycieczek nie brakuje – miejscowi już dawno się zorientowali, że akwen o wyjątkowej bioróżnorodność jest cennym miejscem dla miłośników przyrody, i rozbudowali ofertę rejsów po jeziorze. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/shutterstock295368557-053c9ff.jpg" width="2500" height="1656" alt="Jezioro szkoderskie jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znany rezydent to pelikan kędzierzawy" title="Jezioro szkoderskie jest jednym z największych rezerwatów ptaków w Europie, a jego najbardziej znany rezydent to pelikan kędzierzawy" /> Wybieram niewielką łódź, licząc na chwilę spokoju, a przewodnik, Goran, szybko odgaduje moje potrzeby. Prowadzi motorówkę na niskich obrotach silnika, co jakiś czas pozwalając mu wpaść w uśpienie i sunąć łodzi niemal bezszelestnie. Odpuszczam sobie wyszukiwanie przez lornetkę poszczególnych gatunków ptaków, skanuję po prostu horyzont wzrokiem, patrząc tam, gdzie wskazuje mi Goran, i delektuję się ciepłym popołudniem spędzonym na wodzie. Jest wiosna i ptaki zajęte są swoimi sprawami, krzątając się w swoim harmiderze, a my nie zamierzamy im przeszkadzać. Przesuwamy się powoli, nie podpływając zbyt blisko, i po prostu patrzymy, nie wyznaczając sobie żadnych celów ani planów, i w zupełności nam to wystarcza. Berat – informacje praktyczne Dojazd Z Tirany do Beratu dojedziesz najtaniej autobusem. Ze stolicy realizowanych jest w tym kierunku kilkanaście połączeń dziennie. Podróż trwa ok. 2 godz. Koszt biletu w jedną stronę to ok. 20 zł (w promocji możesz też trafić na ceny w granicach 7–10 zł). Niestety, transportem publicznym nie dotrzesz już do punktów widokowych na wąwóz Osumi. Możesz jednak dojechać autobusem z Beratu do Çorovody, ok. 3 km od pierwszego punktu widokowego. Dotrzesz do niego na piechotę, idąc wzdłuż trasy SH72 lub taksówką. Możesz też wykupić całodniową wycieczkę z transportem – np. w Berat City Tours (ok. 55 euro). Nocleg Hotel Ansel w Beracie stoi na nabrzeżu rzeki, oferując świetny widok na dzielnicę Gorica. Tradycyjny albański wystrój wnętrz, obfite i smaczne śniadania. Doba dla 2 os. od 280 zł (ze śniadaniem). Niższe ceny znajdziesz w Guesthouse Pelivani, nieco dalej od rzeki, ale również z doskonałym widokiem z tarasu. Nowocześnie urządzone pokoje, do dyspozycji miejsce parkingowe. Doba: ok. 105 zł. Jeżeli szukasz noclegu nad Jeziorem Szkoderskim, rozważ Lake Escape Villa Shirokë niedaleko Szkodry. Za 260 zł za dobę dostaniesz do dyspozycji cały budynek z widokiem na wodę. Warto wiedzieć Latem, gdy poziom rzeki jest niższy, możesz się wybrać na trekking wąwozem Osumi. Jeżeli dysponujesz wodoszczelnym workiem na rzeczy oraz odpowiednimi gumowymi butami o dobrej przyczepności, poradzisz sobie nawet bez pomocy przewodnika. Cały kanion ma jednak 26 km długości, większość wędrowców mniej więcej w połowie zawraca do punktu startowego. Źródło: National Geographic Traveler
Leonardo DiCaprio uratował tę rzekę przed zagładą. Dziś to prawdziwy cud natury
Rzeka Wjosa w Albanii jako pierwsza w Europie otrzymała status parku narodowego. W jej obronie stanął sam Leonardo DiCaprio, a dziś przyciąga turystów spragnionych kontaktu z dziką naturą.
W tym artykule: Co miało powstać, a co dziś możemy zobaczyć Wjosa dla każdego – spacer, kajaki i gorące źródła Festiwal, cerkwie i kawa z gliko, czyli Wjosa po albańsku Wjosa – informacje praktyczne Kamienny łukowaty most nie ma barierek i stoi tu od kilkuset lat. Siedzimy na jego krawędzi, machając nogami w powietrzu, i plujemy pestkami wiśni do turkusowej wody. Pod nami przetacza się Shushicë – dopływ przecinającej południe Albanii Wjosy, jednej z ostatnich nieuregulowanych rzek w Europie. Dwa lata temu została ona, wraz z dopływami, objęta ochroną Parku Narodowego Rzeki Wjosy. – Czekaliśmy na to całe lata – mówi Gent Mati z firmy Outdoor Albania, który pokazuje mi okolice rzeki. – I dalej byśmy czekali, gdyby nie wsparcie Leonarda DiCaprio. Trzeba było głosu słynnego aktora, by albański rząd porzucił plany projektów górniczych i hydroinżynieryjnych i przychylił się do pomysłu wyznaczenia tu obszaru chronionego. Wjosa jako pierwsza rzeka w Europie zyskała parkowy statut. – Wcześniejsze plany zakładały postawienie na rzece i strumieniach ponad osiemdziesięciu zapór i pięciu elektrowni wodnych – mówi Gent. Park ma powierzchnię 12 727 ha i obejmuje niemal całą rzekę Wjosę na terytorium Albanii oraz trzy dopływy: Drino, Bënçe i Shushicë. Władze prowadzą teraz rozmowy ze stroną grecką, by rozszerzyć ochronę także na tamten kraj (Wjosa ma źródło w górach Pindos) i stworzyć transgraniczny park Aoos-Vjosa. Co miało powstać, a co dziś możemy zobaczyć Dzień wcześniej wybrałem się w okolice wioski Queserat, gdzie miała powstać największa, wysoka na 50 m tama. Wizyta pozwoliła mi się rozeznać, o co tak naprawdę toczyła się walka aktywistów – wzgórza po obu stronach rzeki pocięte są głębokimi, ogołoconymi z zieleni tarasami. Wciąż stoi tam jeszcze kilka koparek pozostawionych przez włoską firmę, która prowadziła prace budowlane, zanim je porzuciła. Krajobraz przypomina scenę z filmu postapokaliptycznego. Wiatr unosi pył, zranione wzgórza tkwią w ciszy – ptaki, zwierzęta, ale nawet i ludzie omijają to miejsce szerokim łukiem. Gdyby nie wymuszona działaniami aktywistów zmiana planów władzy, dziś stałaby tu betonowa zapora. Obecny brzeg Vjosy znajdowałby się dobre 30 m pod wodą. – Bioróżnorodność tych okolic ma swoje źródło w tym, jaki jest stan rzeki – tłumaczy Gent Mati. – To skomplikowany system, w którym wszystko jest od siebie zależne. Małże filtrują wodę, dzięki czemu ryby mają dobre warunki do życia, a skoro jest dużo ryb, to dobrze mają się też drapieżniki, takie jak na przykład wydry. Postawienie zapory zakłóciłoby równowagę, która kształtowała się przez tysiące lat. Wjosa dla każdego – spacer, kajaki i gorące źródła Gdy później siedzimy na krawędzi rozciągniętego na rzeką Shushicë mostu weneckiego z XVII w., mam poczucie, że takie chwile beztroskiej bezczynności najpełniej pozwalają docenić bogactwo tych terenów. Nasz wzrok nie napotyka miast, wiosek czy domów, zahaczając jedynie o poszarpane sylwetki gór, kamienistą drogę biegnącą między zaroślami oraz wstęgę turkusowej wody omijającej skalne bloki. Wjosa oraz jej dopływy są obrazem niezmienności. Ten most i prowadząca do niego droga, dokładnie tak jak trzysta lat temu, pomieści co najwyżej wędrowca lub jeźdźca na koniu. Siedzimy w milczeniu, wypatrując co jakiś czas w górze sylwetki Leonardo DiCaprio pomógł ocalić rzekę Wjosa. Co go do tego skłoniło? (zwany też ścierwnikiem). To zagrożony w Europie drapieżnik, który w tych górach występuje jednak dość regularnie. – Zawsze mnie dziwi to, że Wjosa jest tak mało znana – mówi mój przewodnik. – Ta rzeka jest przecież ewenementem na skalę światową. Podobne warunki zachowały się niemal wyłącznie na niezamieszkanych terenach Arktyki, w dorzeczu Amazonki czy Konga. Umiarkowana rozpoznawalność, jaką cieszy się albańska rzeka, ma dobre strony. Dolina Wjosy, choć dziś rozwija się coraz szybciej, pozostaje miejscem niezadeptanym. Powołanie parku narodowego (i zainteresowanie tym regionem Leonarda DiCaprio) z pewnością przyciągnie jednak uwagę świata. Turystyka jest tutejszej społeczności potrzebna, równocześnie jednak – jeżeli wymknie się spod kontroli – może się stać źródłem problemów. Zarówno aktywiści, jak i władze parku wierzą jednak, że da się temu zaradzić. Masowy ruch turystyczny skupia się na wybrzeżu kraju. W góry i dolinę rzeki zapuszczają się głównie indywidualni podróżnicy szukający kontaktu z przyrodą, lokalnych produktów i kultury. Wjosa nie sprzyja pospiesznej turystyce. Żeby w pełni docenić zalety tego regionu, trzeba dać sobie czas na to, by w spokoju pobyć pośród natury. Festiwal, cerkwie i kawa z gliko, czyli Wjosa po albańsku Wybieram się więc na zorganizowany spływ kajakiem 13-kilometrowym odcinkiem rzeki biegnącym przez wąwóz Këlcyrë. Nurt nie jest specjalnie wartki, płynę więc spokojnie, lekko korygując tylko kierunek wiosłem i unikając lejących się z góry rześkich strumieni. Po skałach pną się gęste trawy, ze szczelin wychylają się kwiaty, a samosiejki drzew na kamiennych półkach wyginają się w przedziwne formy, prąc w kierunku światła. W oddali, na szczycie wysokiego wzgórza, widzę ruiny twierdzy stojącej tu od niemal 2,5 tys. lat i wyznaczającej punkt, z którego wypatrywano niegdyś najeźdźców. W połowie spływu docieramy do kamienistej plaży, przy której robimy postój na przekąskę. Czeka tu, przywieziony przez pracownika wypożyczalni kajaków, czajnik z gorzką kawą oraz gliko – gotowane w gęstym syropie owoce i orzechy z pobliskich sadów. Ta glukozowa bomba stawia nas na nogi, podobnie jak kieliszek raki, winogronowego destylatu. Pomimo popularności tego mocnego alkoholu rzadko widuje się jednak kogoś pijanego. Dzień kończę w Bënjë, wiosce leżącej kilka kilometrów na północ od Wjosy. Tuż obok kamiennych domów toczy się rzeka Lengarica, również podlegająca ochronie parku narodowego. Z sześciu źródeł po obu stronach rzeki wybija bogata w siarczany woda w temperaturze od 26 do 32 st. C. Wieczorami baseny pustoszeją, a dzięki większej różnicy temperatur między wodą a powietrzem kąpieliska wydają się jeszcze cieplejsze. Pławimy się więc skryci w kłębach pary i gadułamy, pokazując sobie co jakiś czas sylwetki przelatujących nisko nietoperzy. Miłośnicy Wjosy prędzej czy później trafiają do miasteczka Përmet leżącego nad zakolem rzeki. Miejsce przyjęło na siebie rolę głównej bazy wypadowej i gospodarza festiwalu Vjosa n’Fest. Muzyka, lokalna kuchnia i wspólne wędrówki promują region. Następnego dnia wybieram się na krótką przechadzkę do XVIII-wiecznej cerkwi w wiosce Leusë. Wjosa wciąż jest terenem niemal dziewiczym, w którym obecność człowieka jest ledwie zaznaczona. Wjosa – informacje praktyczne Dojazd Jeżeli za bazę wypadową obierzecie miasteczko Përmet, będziecie mogli dojechać do niego autobusem z Tirany za 65 zł. Podróż trwa ponad 4,5 godz., a połączenie obsługuje linia Tisa Travel, autobus odjeżdża raz dziennie. Dobrze też wypadnie auto – ze stolicy do celu dotrzecie w 3,5 godz. Najtańszy będzie samochód w wypożyczalni na miejscu. Ceny zaczynają się już od 80–100 zł za 3 dni (szukaj w ofercie takich firm jak Rent Motors). Nocleg Ferma Albankik, położona 20 km od Kelcyrë, oferuje zarówno miejsca noclegowe, jak i restaurację oraz sklepik. Właściciele promują zrównoważony rozwój. Dobra baza wypadowa, jeżeli planujecie wycieczki po górach, rafting lub wyprawy offroadowe. Pokój dla 2 os. kosztuje 55 euro za noc, śniadanie wliczone w cenę. Hotel Kaso Ervehe w samym centrum Përmet to nie tylko schronienie dla tych którzy lubią tradycyjne budynki, ale też doskonała baza do długodystansowych wędrówek. Dwugodzinne offroadowe wyprawy po wąwozie Vjosë pod wodzą przewodnika, kosztują ok. 300 zł. Noclegi podawane są z domowym serem, jogurtem i świeżo upieczonymi śniadaniami. Cena za dwójkę od 150 zł za dobę. Warto wiedzieć Rafting na rzece Vjose trwa ok. 2 godz., a większość spływów rusza z okolic Përmetu! Ceny oscylują wokół 40 euro za osobę (w cenie jest też transport na miejsce startu i powrót do bazy, opiekun, wiosła i profesjonalna uprząż). Szukajcie wyprawowego tego typu wycieczek – polecamy Albanię Rafting Group. Organizują też offroadowe wyprawy całodzienne, kolacje oraz różne atrakcje, których główną oś stanowi natura (wraz ze śniadaniem – 99 euro za osobę). Źródło: National Geographic Traveler
Ten kraj przyciąga pięknymi plażami. Ale to jego stolica zaskakuje wszystkich bez wyjątku
Przez lata Tirana pozostawała w cieniu europejskich stolic. Dziś stolica Albanii coraz śmielej przyciąga turystów z całego świata, w tym również z Polski. Sprawdź, co warto wiedzieć przed wyprawą na Bałkany.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Tiranie Historia Tirany Największe atrakcje Tirany Co zobaczyć w Tiranie? Co przywieźć na pamiątkę? Pogoda w Tiranie Kiedy najlepiej wybrać się do Tirany? Jak dostać się do Tirany z Polski? Gdzie się zatrzymać w Tiranie? Bałkany – na czele z Chorwacją – od lat cieszą się ogromną liczbą przyjezdnych z całego świata. Szukając mniej skomercjalizowanych i zatłoczonych miejsc, warto zawitać do liczącej niespełna 3 miliony mieszkańców Albanii, a konkretnie stolicy tego kraju – Tirany. Choć przez lata Tirana nie była tak popularne jak inne miasta regionu, to dziś jest odwiedzana przez tłumy turystów nie tylko z Europy. Jaką historię skrywa stolica Albanii? Jak najlepiej ją poznać i wtopić się w klimat miasta? Co warto zobaczyć na miejscu? Tego dowiesz się z naszego przewodnika o Tiranie. Najważniejsze informacje o Tiranie Tirana to stolica, a zarazem największe miasto Albanii. Leżąca nad trzema rzekami (Lanë, Tiranë i Tërkuzë) metropolia jest administracyjnym, przemysłowym i kulturowym centrum kraju. Swoje siedziby mają tutaj prezydent oraz rząd. Liczba mieszkańców albańskiej stolicy wynosi ponad 600 tys., co czyni ją najbardziej zaludnionym miastem. Co piąty Albańczyk mieszka w Tiranie. Powierzchnia Tirany wynosi zaledwie 42 km kw. Położona jest w samym sercu Albanii, niewiele ponad 32 km od morza, i rozciąga się na Równinie Tirany. Otoczona jest od wschodu górą Dajti, na południu wzgórzami Kërrabe, Sauk i Vaqarr, a od północy doliną, z której rozpościera się widok na Morze Adriatyckie. Średnia wysokość terenu wynosi 110 m n.p.m. Historia Tirany Początki Tirany jako miasta sięgają czasów Imperium Osmańskiego. Wcześniej stolica Albanii była mało znaczącą osadą. Przełom XVIII i XIX wieku to czas napływu nowych mieszkańców – głównie uchodźcy z Debaru i włoscy chrześcijanie. Dopiero początek XIX w. był znaczący dla budowania narodowej świadomości, bowiem do szkół w Tiranie wprowadzono język albański. Historia Tirany tak naprawdę zaczyna się w 1920 roku. To właśnie wtedy Kongres w Lushnjii zdecydował, iż to niewielkie miasto zostanie nową stolicą kraju. W ciągu dekady liczba mieszkańców zwiększyła się z 3 tysięcy do 30 tys. osób. W trakcie II wojny światowej miasto było okupowane przez włoskie wojska, co wpłynęło na zawiązanie się w Tiranie prężnie działającego, komunistycznego ruchu oporu. Doprowadził on do wyzwolenia miasta w 1944 roku, co zapoczątkowało okres rządzenia krajem przez komunistów. Na czele rządu stanął słynny już dyktator Hodża, który swoimi działaniami doprowadził do izolacji Albanii na arenie międzynarodowej. To on odpowiada również za masowe budowanie bunkrów, które stały się symbolem kraju. Po śmierci Hodży w 1985 roku wydawało się, że uwolniona od komunizmu Albania w końcu zazna spokoju. Jednak w 1997 roku wybuchła wojna domowa, która dotknęła również Tiranę. Obecnie władze Tirany robią co w ich mocy, aby miasto przestało być postrzegane jako brzydki relikt komunistycznej przeszłości. W tym celu szare i zniszczone budynki są odnawiane i ozdabiane ciekawymi wzorami, które powoli stają się wizytówką stolicy Albanii. Największe atrakcje Tirany Plac Skanderbega i Narodowe Muzeum Historyczne Bunk'art Dom Envera Hodży Meczet Etham Beja i Kulla e Sahatit Dom Liści Park Narodowy Dajti Piramida Forteca Justyniana Atrakcje Tirany – w porównaniu z bardziej rozwiniętymi metropoliami – nie są tak spektakularne i popularne. Stolica Albanii jest bowiem stosunkowo młodym miastem. Dlatego ich liczba jest ograniczona. Co zobaczyć w Tiranie? Jedną ze współczesnych atrakcji Tirany są kolorowe, odnowione bloki rozsiane po całym mieście. Na pomysł przeistoczenia wizerunku albańskiej stolicy właśnie w ten sposób wpadł Edi Rama, burmistrz Tirany, który przed rozpoczęciem swojej politycznej kariery był artystą i malarzem. Dla turystów dużą atrakcją może być więc polowanie na kolejne bloki pomalowane w wyrazistych barwach oraz odważnych wzorach. Najbardziej „hipsterską” dzielnicą jest Blloku. Spacerując po mieście można podziwiać kolorowe murale, nietypowe znaki drogowe i znaleźć swoją ulubioną, artystyczną skrzynkę elektryczną. Sztuka uliczna zakorzeniła się mocno w kulturze Tirany i stanowi jej mocny punkt. Plac Skanderbega i Narodowe Muzeum Historyczne Zwiedzanie Tirany można rozpocząć od placu Skanderbega, który jest najważniejszym punktem na mapie stolicy. Został on nazwany na cześć albańskiego bohatera narodowego, który odparł ataki Turków. Na środku placu możemy podziwiać jego konny pomnik, który jest zdecydowanie jednym z symboli Tirany. Wieczorami plac tętni życiem, traktowany jest jako miejsce spotkań mieszkańców. Tuż przy placu znajduje się również budynek Narodowego Muzeum Historycznego z piękną mozaiką na fasadzie, przedstawiającą Albańczyków z różnych okresów historycznych. Powierzchnia frontowej ozdoby wynosi 400 m kw. Bunk'ART Kolejne, bardzo charakterystyczne dla Tirany konstrukcje to bunkry, które w obawie przed wielką wojną budował Hodża. W mieście jest ich całe mnóstwo, dlatego ich wyszukiwanie może być dla nas nie lada zabawą. Najważniejszym z bunkrów jest usytuowany na obrzeżach miasta Bunk'ART. To właśnie w tym bunkrze dyktator przygotował dla siebie sporych rozmiarów mieszkanie i centrum dowodzenia, z którego miał rządzić krajem wraz z zaufanymi dygnitarzami. Drugi ważny bunkier, który warto odwiedzić znajduje się już w centrum miasta. Stworzono w nim muzeum inwigilacji i prześladowań za czasów dyktatury, więc dla turystów może to być także ważna lekcja historii tego kraju. Meczet Etham Beja i Kulla e Sahatit W centrum stolicy, obok placu Skanderbega znajduje się najstarszy budynek Tirany, czyli meczet Etham Beja. Pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku budowla zasługuje na uwagę przede wszystkim ze względu na niezwykłe zdobienia, które znajdziemy w jej wnętrzu. Będąc przy meczecie, nie sposób pominąć Wieżę Zegarową z XIX wieku. Obecnie pełni ona rolę punktu widokowego na miasto i okolice. Jest najwyższym punktem Tirany, liczącym 35 metrów wysokości. Piramida Bardzo charakterystyczną budowlą w Tiranie jest dość dziwnie wyglądająca piramida. Zaprojektowany przez córkę Hodży budynek miał pełnić funkcję mauzoleum dyktatora, ale jego budowę ukończono tuż przed upadkiem komunizmu. W czasach dyktatury teren wokół piramidy był zamknięty i niedostępny dla mieszkańców. Przez ostatnie lata służyła jako studio telewizyjne czy sala konferencyjna. Brak pomysłów jak zagospodarować piramidę sprawił, że budynek podupadł i straszył swoim wyglądem. Z początkiem roku 2021 rozpoczęto prace, które mają na celu przekształcenie bryły w młodzieżowe centrum edukacyjno-kulturalne. Dom Envera Hodży Swego czasu był symbolem luksusu, a dzisiaj wywołuje zupełnie odwrotne wrażenia. Tutaj mieszkał Enver Hodża – jeden z najsurowszych dyktatorów znanych w Europie. Budynek znajduje się w centrum dzielnicy Blloku i obecnie straszy swoim wyglądem. Niestety, nie jest on dostępny do zwiedzania dla turystów. Willa ulokowana jest kilka minut spacerkiem od piramidy. Dom spadających liści – Shtepia e Gjetheve Przyjemna dla ucha nazwa może mylić. Miejsce ma swoją mroczną historię i wiąże się z dyktatorskim reżimem. Za czasów panowania Hodży było siedzibą służb bezpieczeństwa, które w bezlitosny sposób terroryzowały i inwigilowały mieszkańców Albanii. Nazwa wzięła się od drzew otaczających budynek. Lokalna roślinność charakteryzuje się tym, że w okresie jesienno-zimowym nie gubi swoich liści. Jednak w tym wypadku jest inaczej – spadające liście z drzew pokrywają budynek i okoliczne tereny. Dom spadających liści to muzeum, w którym znajdziemy eksponaty wykorzystywane do szpiegowania podejrzanych. Park Narodowy Dajti Zapuszczając się nieco dalej od centrum miasta, trafimy do dzielnicy Kinostudio. Tam na turystów czeka jedyna gondolowa kolejka Albanii. Djatki Express to kolejka o długości 4 km, dzięki której możemy wjechać na wysokość około 1230 m n.p.m. Na szczycie pobliskich gór umiejscowiony jest hotel Dajti Tower Belvedere, restauracja, plac zabaw, ogrody, a nawet mini-golf. Podczas 20-minutowej przejażdżki możemy podziwiać zapierające dech w piersiach widoki. Forteca Justyniana W czasach swojej świetności pełniła funkcję najważniejszej siedziby władców. Główna twierdza Tirany pochodzi z 1300 roku i jest uznana za dziedzictwo kulturowe Albanii. Dzisiaj wewnątrz murów znajdziemy hotel, liczne restauracje, kawiarnie oraz sklepiki z rękodziełem. Idealne miejsce do skosztowania lokalnej kuchni. Co przywieźć na pamiątkę? Tirana, podobnie jak każda inna stolica kraju, ma nam do zaoferowania mnóstwo najróżniejszych pamiątek lepszej i gorszej jakości. Jeśli szukamy tych standardowych, możemy bez problemu nabyć magnesy na lodówkę z symbolami samej Tirany, jak i Albanii, czy też koszulki w tym samym klimacie. W butikach i na straganach można też nabyć szklane kule z charakterystycznym albańskim orłem w środku. A także nieco ciekawsze popielniczki z pokrywką w kształcie bunkrów, tak typowych dla krajobrazu stolicy. Jeśli jednak z wyprawy do Tirany chcielibyśmy przywieźć coś bardziej oryginalnego, świetnym pomysłem może być na przykład tradycyjna, ludowa bałałajka. Pięknie wykonane instrumenty będą stanowić naprawdę niezwykłą pamiątkę z Albanii. Podobnie zresztą jak ręcznie robione koronkowe obrusy albo nawet dywany z charakterystycznymi dla tej kultury wzorami. Natomiast jeśli wolimy zabrać ze sobą coś smakowitego i należymy do smakoszy tego czarnego napoju, koniecznie powinniśmy kupić i spakować do walizki albańską kawę. Według wielu znawców tematu smakuje podobno obłędnie. Pogoda w Tiranie Pogoda w stolicy Albanii jest zbliżona do warunków panujących w innych bałkańskich państwach. Albania leży w strefie klimatu śródziemnomorskiego. Charakteryzuje się on ciepłymi, suchymi latami oraz bardzo łagodnymi zimami. Jak podaje serwis Weather2Travel, średnia roczna temperatura maksymalna w ciągu dnia wynosi w tym mieście około 20,2°C. Tirana należy do najbardziej słonecznych miast w Europie. Najcieplejszymi miesiącami są maj, czerwiec, lipiec i sierpień, gdy termometry wskazują od 25 st. C do nawet 30 st. C. Zdarzają się również fale upałów. Wówczas termometry pokazują nawet 40 st. na plusie. Stolica Albanii jest także jednym z najbardziej wilgotnych miast na Starym Kontynencie. Zimy są dosyć łagodne, a temperatura bardzo rzadko spada poniżej zera. W Tiranie zdarzają się opady śniegu, jednak nie utrzymuje się on długo. Około 40% opadów w ciągu roku przypada na okres zimowy. Roczna ich suma wynosi ponad 1100 mm. Kiedy najlepiej wybrać się do Tirany? Do Tirany najlepiej wybrać się wiosną lub jesienią, jeśli stawiamy na aktywny wypoczynek. W maju lub wrześniu nie spotka nas fala upałów, co sprzyja wycieczkom pieszym czy rowerowym. Temperatura oscyluje wtedy między 14 a 25 st. C, a ponadto dni są długie. Szczyt sezonu to lipiec i sierpień. Jeżeli udajemy się do stolicy Albanii z zamysłem plażowania nad wodą, to najlepiej właśnie w tym okresie. Temperatura wody wynosi wówczas ponad 25 st. C. Od turystów można odpocząć zimą. Brak ostrych mrozów i niskich temperatur nadal sprawia, że Tirana jest atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Jak dostać się do Tirany z Polski? Z Polski do Tirany dostaniemy się bezpośrednio samolotem. Jeszcze do niedawna w grę wchodziły wyłącznie loty przesiadkowe np. w Wiedniu, Monachium czy Frankfurcie. Loty do stolicy Albanii realizują węgierskie linie lotnicze Wizz Air.Przewoźnik proponuje pasażerom wylot aż z pięciu polskich portów. Sezonowo polecimy z Gdańska, Katowic, Poznania i Warszawy (Okęcie). Natomiast trasa Wrocław-Tirana obsługiwana jest przez cały rok. Lot trwa niewiele ponad dwie godziny, a ceny biletów w jedna stronę zaczynają się od 159 złotych. Polskie Linie Lotnicze LOT oferują całoroczne połączenia do stolicy Albanii. Z portu lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie mamy możliwość polecieć tam aż trzy razy w tygodniu. Loty odbywają się we wtorek, czwartek oraz sobotę, a ceny biletów w obie strony oscylują w granicach 500 zł. Z lotniska do centrum Tirany dostaniemy się za pomocą autobusu, taksówki oraz wypożyczonego auta. Podróż trwa do 30 minut. Za autobus zapłacimy 2,45 €, taksówka wyniesie nas od 20–25 €, a wypożyczony samochód do 50 € za dzień. Możemy skorzystać także z usług lokalnych taryfiarzy – Up Taxi oraz Speed Taxi. Ich cena oscyluje między 10 a 20 €. Port lotniczy Tirana im. Matki Teresu to największe lotnisko w Albanii. Według danych z 2022 roku, port obsłużył rekordowe 5 milionów pasażerów. Gdzie się zatrzymać w Tiranie? Tirana jest miastem szybko rozwijającym się. Nie ma tu problemu z noclegami z mniejszych hostelach ani w dużych kompleksach hotelowych. Jednym z nowych symboli miasta jest otwarty w 2023 roku pięciogwiazdkowy Marriott Tirana. Budynek został zaprojektowany i ożywiony przez architekta Alberto Dumanji, znanego ze swoich innowacyjnych i odważnych projektów. Wizją hotelu Dumanjiego było stworzenie harmonijnego połączenia współczesnej estetyki i lokalnych wpływów, płynnie łącząc nowoczesne elementy z bogatym dziedzictwem kulturowym Tirany. Wybierając miejsce na nocleg w Tiranie, warto rozglądać się za hotelami w centrum miasta lub w pobliżu dzielnicy Blloku. To tam podczas dyktatury Envera Hoxhy znajdował się zamkniety dystrykt zamieszkiwany wyłącznie przez dygnitarzy partyjnych. Po upadku komunizmu w dzielnicy powstało mnóstwo barów i restauracji. Dziś to jedna z najżywszych części Tirany. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Tutaj odbywały się starożytne uczty ponad 2 tys. lat temu. Odkrycie polskich archeologów w Albanii
W zaginionym starożytnym mieście w Albanii polscy archeolodzy zlokalizowali miejsce publicznych lub religijnych uczt. Prowadziły tam monumentalne kamienne schody. Wykopaliska utrudniały gwałtowne burze i ekstremalnie wysokie temperatury.
Nawet w Europie można odkryć wielkie starożytne miasto, o którym słuch zupełnie zaginął. W 2018 roku zespół polskich archeologów z Uniwersytetu Warszawskiego zlokalizował niespodziewanie zaginione miasto obok wsi Bushat w północno-zachodniej Albanii w okolicy współczesnej Szkodry. Do tamtej pory uważano, że kamienie wystające ze wzgórz to naturalne ostańce. Tymczasem były to bloki kamienne tworzące mury budowli sprzed 2 tysięcy lat. Kamienne budowle. Czy to świątynia? W ostatnich latach archeolodzy kontynuowali wykopaliska w Bushat pod kierunkiem dyrektora Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW, prof. Piotra Dyczka. Odkryli między innymi potężne mury cyklopie o 3 m szerokości, główną bramę i bramę boczna. Teraz trwają prace w górnej części płaskowyżu, na którym leżało miasto. To tam zlokalizowano sporą budowlę o wymiarach 10 na 20 m. Jest to tzw. hestiaterion, czyli miejsce publicznych lub religijnych uczt. Nazwa nawiązuje do bogini greckiej Hestii, która była opiekunką ogniska domowego. – Odkryliśmy tam mnóstwo kości zwierzęcych. Były to najsmaczniejsze kąski z młodych kóz i owiec. Obok nich leżało wiele fragmentów amfor i naczyń do picia wina. Zabytki pochodziły z IV wieku p.n.e. – relacjonuje dla National Geographic Polska prof. Dyczek. Ślady po kościach wskazują, że konsumowano szynkę, łopatki i żeberka. Wśród naczyń nie było sprzętów kuchennych, co oznacza, że budowla pełniła specjalną funkcję. Z kolei zachowane naczynia są dobrej, jakości, o czarnej i lśniącej powierzchni. W budynku panował porządek. Kości i rozbite naczynia były usunięte do narożnika. Otoczenie zagadkowej budowli. Coraz więcej znaków zapytania Archeolodzy sprawdzili, jakie było otoczenie tej budowli. Stała przy bardzo szerokiej ulicy o szerokości 5 m. To pierwszy ślad po trakcie komunikacyjnym w tym starożytnym mieście. Pozwoli on badaczom poznać rozplanowanie osady. – A ulica kończy się monumentalnymi schodami kierującymi się w stronę murów obronnych – pewnie ku kolejnej bocznej bramie. Brak kolein po wozach świadczy, że była to droga ceremonialna, zapewne dla procesji. Prowadziła z centrum miasta, ale gdzie dalej? – zastanawia się archeolog. Na wznoszącym się nad drogą akropolis odkryto fragment innej budowli o masywnym murze o długości 8 m. Na razie naukowcy odsłonili tylko jego fragment. W tym miejscu odkryto sporo potłuczonych dachówek. Być może są to ruiny świątyni. Większość bloków tworzących konstrukcję usunięto i wykorzystano do wzniesienia innych budowli. Czy do Albanii potrzebny jest paszport? Dla wielu to spore zaskoczenie Jeśli ty także zastanawiasz się, czy do Albanii potrzebny jest paszport, to już spieszymy z odpowiedzią. Poniżej znajdziesz wszystkie praktyczne informacje i wskazówki przed podróżą. Bassania? Jakie miasto odkryli polscy archeolodzy? Miasto – nie wiadomo dlaczego – nagle zostało opuszczone. Naukowcy nie odkryli śladów pożarów. Prof. Dyczek przypuszcza, że przyczyna była polityczna. Być może obawiano się ataku Filipa Macedońskiego. Z ustaleń naukowców wynika, że odkryte ruiny to najprawdopodobniej Bassania. Było to miasto opisane przez rzymskiego historyka, Liwiusza (59 lat p.n.e. - 17 r. n.e.) w kontekście zmagań wojsk rzymskich z ostatnim królem Ilirów, Gentiosem. Kto mieszkał w tym mieście? Byli to zapewne Ilirowie. Lud ten kopiował grecka architekturę. Prof. Dyczek przypuszcza, że w tym mieście mogła mieszkać także ludność grecka, bo niedaleko stąd było zamieszkane właśnie przez Greków miasto Lissos. – Dopóki nie odkryjemy jakichś inskrypcji, pozostanie zagadką jak odkryte przez nas miasto się nazywało i kto w nim mieszkał. Nie ulega wątpliwości, że było bardzo duże. Mury obronne otaczają obszar 16 hektarów. Musiało tu mieszkać kilka tysięcy osób – opowiada prof. Dyczek. Tegoroczne badania były sporym wyzwaniem. Szczególnym utrapieniem były ekstremalnie wysokie temperatury, dlatego archeolodzy musieli rozpoczynać prace w terenie bardzo wcześnie. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Czy do Albanii potrzebny jest paszport? Dla wielu to spore zaskoczenie
Jeśli ty także zastanawiasz się, czy do Albanii potrzebny jest paszport, to już spieszymy z odpowiedzią. Poniżej znajdziesz wszystkie praktyczne informacje i wskazówki przed podróżą.
W tym artykule: Czy Albania jest w Unii Europejskiej? Albania – paszport czy dowód? Czy do Albanii potrzebna jest wiza? Albania – informacje praktyczne Niewielka Albania przez lata pozostawała w cieniu innych bałkańskich krajów. Wydawała się mało europejska i nie do końca odkryta. Tym bardziej trudno uwierzyć, że obecnie należy do najpopularniejszych kierunków wakacyjnych, co potwierdzają liczby. „Europejskie Malediwy”, bo taki przydomek wśród turystów zyskała Albania, w 2023 r. odwiedziło ponad 10 mln osób, czyli o 25% więcej niż rok wcześniej i aż dziewięciokrotnie więcej niż w 2017 r. Jak podaje Albanian Daily News, coraz chętniej nad albańskim wybrzeżem wypoczywają Polacy. Tylko we wspominanym już 2023 r. do Albanii zawitało 240 tys. naszych rodaków. Jeśli ty także planujesz urlop w tej części Europy, do czego oczywiście gorąco zachęcamy, to z myślą o tobie zebraliśmy najważniejsze informacje, o których musisz wiedzieć przed podróżą. Z tego artykułu dowiesz się między innymi, jakie dokumenty należy ze sobą zabrać Czy Albania jest w Unii Europejskiej? Zanim rozwiejemy wszelkie wątpliwości dotyczące tego, czy do Albanii potrzebny jest paszport, warto przypomnieć, że Republika Albanii – wbrew powszechnej opinii – nie należy do Unii Europejskiej. Niewykluczone jednak, że ten stan rzeczy niebawem ulegnie zmianie. W 2009 r. władze w Tiranie złożyły oficjalny wniosek o przyjęcie do Wspólnoty. Pięć lat później dawna republika jugosłowiańska uzyskała status kraju kandydującego. Integrację Albanii z UE popierają m.in. Niemcy oraz Chorwacja, a więc najmłodszy członek Unii Europejskiej. Albania – paszport czy dowód? Albania, choć nie jest ani członkiem Unii Europejskiej, ani Strefy Schengen, nie wymaga od obywateli Polski – podobnie jak Turcja – paszportu. To oznacza, że przy przekraczaniu granicy wystarczy dowód osobisty. Dokument potwierdzający tożsamość (paszport, paszport tymczasowy lub dowód osobisty) musi być ważny przez co najmniej trzy miesiące od planowanej daty powrotu. Czy do Albanii potrzebna jest wiza? Podróżujący z Polski do Albanii nie potrzebują wizy, aby przebywać w kraju przez maksymalnie 90 dni w okresie 180-dniowym. Warto jednak pamiętać, że przekroczenie dozwolonego okresu pobytu skutkuje nałożeniem nałożeniem kary grzywny przez służby graniczne. Cudzoziemcy planując dłuższy pobyt w Albanii niż 90 dni są zobowiązani do kontaktu z Biurem Imigracyjnym. Jak czytamy na stronie rządowej, by otrzymać zgodę na dalszy pobyt, poza paszportem niezbędne będzie: zaświadczenie o niekaralności; potwierdzenie adresu zamieszkania w Albanii (np. akt własności nieruchomości lub umowa najmu); oraz dokumenty uzasadniające potrzebę przedłużenia pobytu. Najsilniejsze paszporty świata – ranking. Polska ponownie w pierwszej dziesiątce Poznaliśmy najsilniejsze paszporty świata w 2024 roku. W czołówce najnowszego zestawienia Henley Passport Index – ku naszej radości – ponownie znalazła się Polska. Albania – informacje praktyczne Walutą obowiązującą w Albanii jest lek albański (ALL); 1 euro = ok. 135 leków, 1 USD – ok. 90 leków; 30 leków = 1 PLN; Języki: albański. Bardzo się przyda znajomość włoskiego. Powierzchnia: 28,7 tys. km kw. (mniejsza od woj. wielkopolskiego). Religie: szacunkowo muzułmanie stanowią 70% społeczeństwa, prawosławni 20%, katolicy 10%; EKUZ, czyli Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotna, nie działa na terenie Albanii. Aczkolwiek Polska podpisała z Albanią umowę o bezpłatnym leczeniu dla Polaków. Zalecamy jednak, by przed podróżą zaopatrzyć się w ubezpieczenie, które zapewnia pakiet różnego rodzaju ochron. Do Tirany można dolecieć bezpośrednio liniami LOT. Podróż z Warszawy trwa niewiele ponad 2 godziny; Kierowcy – oprócz prawa jazdy – są zobowiązani do posiadania tzw. Zielonej Karty, czyli dokumentu potwierdzającego za granicą ważne OC pojazdu. Albanię najlepiej odwiedzić wiosną (maj) lub jesienią (wrzesień). W lipcu w głębi lądu temperatura często przekracza 40°C, zimą spada poniżej zera. Woda w morzu jest dobra do kąpieli od maja do października. Co jeść w Albanii? Kuchnia albańska słynie z doskonałej jagnięciny, ostrych owczych serów, grillowanych warzyw. Na odważnych czeka kukurec, czyli szaszłyk z podrobów baranich, które są tu przysmakiem. Specjalność Gjirokastër to quifqi – kulki ryżowe z jajkiem i ziołami. Na śniadanie można zjeść byrek, a więc placek z mięsem, serem lub warzywami; Ambasada RP w Tiranie – adres: Rruga e Bogdanëve 50, 1001 Tirana; telefon: +355 445 100 20l e-mail: tirana.amb.sekretariat@msz.gov.pl. ŹRÓDŁO: gov.pl; consilium.europa.eu; biznes.interia.pl; archiwum redakcji Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Góry Przeklęte są rajem dla miłośników samotnych wędrówek. Poczuliśmy to na własnej skórze
Niegdyś Góry Przeklęte, inaczej Góry Północnoalbańskie, przyciągały śmiałków i zbiegów. Nawet nie zauważyłem, kiedy znalazłem się w Albanii. Ten rejon to raj dla miłośników samotnych wędrówek.
W tym artykule: Góry Przeklęte, czyli Północnoalbańskie Albańskie bunkry Początek szlaku Albańska gościnność Theth i Grunasi Powolnym krokiem zszedłem po stromych ścianach doliny Ropojana w Czarnogórze, by trafić na ścieżkę przecinającą przełęcz. Przystanąłem dla złapania oddechu. Mój wzrok wyłowił spomiędzy głazów betonową konstrukcję w kształcie grzyba. To niechybne świadectwo na to, że znalazłem się już w Albanii. Góry Przeklęte, czyli Północnoalbańskie Fakt przekroczenia granicy może tu piechurowi łatwo umknąć. Góry Północnoalbańskie, nazywane Przeklętymi (należące do pasma Gór Dynarskich), to wciąż jeden z najbardziej odizolowanych rejonów. Pokonanie wielu tutejszych dróg wymaga auta z napędem na cztery koła. Do niektórych wiosek można dotrzeć wyłącznie pieszo lub konno. Linia oddzielająca Czarnogórę i Albanię została rozrysowana w górach, co sprawia, że ścisła ochrona granicy jest w zasadzie niemożliwa. Miejscowi swobodnie ją przekraczają niemal każdego dnia, pędząc stada krów lub wędrując z wioski do wioski. W takich miejscach bardziej niż narodowość liczy się przynależność do regionu, wielopokoleniowe zażyłości i powiązania rodzinne. Kwestia tożsamości rozmywa się gdzieś pomiędzy kamienistymi ścieżkami, dolinami i leśnymi zagajnikami. Tirana – co warto zobaczyć w stolicy Albanii? Atrakcje, zabytki i historia miasta Tirana przez lata była jedną z najbardziej niedocenianych stolic Europy. Jednak z roku na rok piękno stolicy Albanii dostrzega coraz więcej turystów z całego świata, w tym także z Polski. S... Albańskie bunkry Przyglądałem się betonowemu bunkrowi ukrytemu pomiędzy głazami. Te konstrukcje kazał wznieść Enver Hodża, dyktator rządzący Albanią od końca II wojny światowej aż do lat 80. XX wieku. Owładnięty obsesją obrony przed wyimaginowanym wrogiem Hodża postanowił rozsiać po całym kraju tysiące bunkrów, w których naród miał przetrwać ewentualny atak na państwo. Ten jednak nigdy nie nastąpił. Hodża w końcu zmarł, a izolowana wcześniej od świata Albania zaczęła podążać w kierunku gospodarki otwartego rynku. Bunkry jednak pozostały – w większości nigdy nieużyte – sukcesywnie niszczejąc. Gdy natykam się na nie pośrodku wysokich, niemal bezludnych gór, wyglądają wyjątkowo absurdalnie. Lepszą kryjówką byłyby tu same doliny i szczyty niż żelbetonowe grzybki. Początek szlaku Od kilku dni przemierzam tę przestrzeń ledwo zaznaczonymi szlakami, niosąc plecak i lekki namiot. Po przekroczeniu czarnogórsko-albańskiej granicy odbijam na wschód, by od północnej strony okrążyć najwyższy szczyt tego pasma. To sięgający 2644 m n.p.m. Maja e Jezercës. Mijam Runice, Buni Jezercës (gdzie rozbijam namiot nad pięknym niewielkim jeziorem). Dalej wędruję doliną Valbonë aż do Rragamu, gdzie czeka na mnie kemping. Startuję z samego rana. Przede mną 5 km i ok. 1300 m przewyższenia. Osiągnięcie celu zajmuje zazwyczaj ok. 5 godz., a odwrót niewiele mniej. Na początku idzie mi całkiem sprawnie. Przemykam przez szeroki żleb, by trawiastym zboczem dojść do skalnych bloków. Im wyżej, tym oznaczenie szlaku coraz bardziej rozmywa się jednak w niebycie. W końcu sprowadza się do ułożonych z kamieni kopczyków. Co jakiś czas wspomagam się nawigacją, mijając szczeliny, aż docieram do skalnej ściany, na którą muszę wejść, chwytając się stalowej liny. Gdy w końcu jestem na szczycie – będącym w rzeczywistości długą granitową granią zwieńczoną krzyżem – czuję już każdy mięsień w ciele. Zostawiam wpis w księdze pamiątkowej i zmykam w dół. W tę stronę idzie mi szybciej, a gdy docieram na piargi, oddycham z ulgą i zwalniam tempo. Mam teraz przed sobą rozległą panoramę na dolinę Valbonë. Jest to widok, który bije na głowę nawet szwajcarskie krajobrazy. Albańska gościnność Gdy następnego dnia wędruję doliną w stronę Theth, towarzyszące mi w poprzednich dniach poczucie osamotnienia rozmywa się. Na szlaku spotykam grupki wędrowców, z którymi witam się skinieniem głowy lub kilkoma zdawkowymi zdaniami. Kiedy docieram do niżej położonych łąk, sypie się na mnie grad zaproszeń – mieszkańcy gór, licząc na podreperowanie domowego budżetu, gestykulując, namawiają mnie na postój. Proponują ciepły posiłek, szklaneczkę mocnej, pędzonej w domowym zaciszu wódki, podsuwają owoce. Podpytują, czy nie chcę zostać na noc. Chętnie przyjmują drobną opłatę, ale w tych namowach więcej jest wrodzonej gościnności niż biznesowego zmysłu. To przyjemne spotkania upływające w swobodnej atmosferze mimo dzielącej nas bariery językowej. Opuszczenie progów ich domów okazuje się wyzwaniem. Jedzenie jest smaczne, napitków pod dostatkiem, a nogi odpoczywają. Chcąc jednak gdziekolwiek dotrzeć, muszę się zmuszać do podjęcia dalszej podróży. Theth i Grunasi Theth, w którym pojawiam się po pięciu dniach od rozpoczęcia trekkingu, okazuje się uroczym miejscem pełnym drewnianych i kamiennych domów, z przyciągającym wzrok niewielkim kościołem o pojedynczej iglicy. Jeszcze kilka lat temu ta wioska była trudno dostępna, a zimą zwały śniegu potrafiły odciąć ją na całe tygodnie od świata. W 2021 r. wątłą drogę zamieniono jednak w pas gładkiego asfaltu. Do miejscowości można teraz dojechać nawet lokalnym autobusem z miasta Szkodry. Wioska straciła na kameralności, zmiany przyniosły jednak szansę rozwoju, a mieszkańcom zarobku. Theth stała się dogodną bazą wypadową dla miłośników trekkingu. Dla mnie jest ostatnim punktem wędrówki. Zostaję tu jednak jeszcze trzy dni, by mięśnie nóg miały czas powrócić do formy. Wybieram się w tym czasie tylko na krótkie wycieczki. Godzina spaceru dzieli wioskę od wodospadu i wąwozu Grunasi. Kaskada wody spada tu z wysokości 25 m, zmieniając się w staw, nad którym unosi się mgiełka drobnych kropli. Przy odrobinie szczęścia, gdy promienie słońca padną z ukosa, można zobaczyć, jak zamieniają się one w rozświetloną rozedrganą tęczę. Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Niezwykłe odkrycia polskich archeologów na Bałkanach. Odnaleziono pozostałości rzymskich konstrukcji
Polscy archeolodzy mogą pochwalić się niezwykłymi odkryciami na wykopaliskach w Czarnogórze i Albanii. Badacze znaleźli tam unikatowe konstrukcje z czasów rzymskich, a także mury obronne z IV wieku p.n.e.
W tym artykule: Odkrycia w Albanii i Czarnogórze Fragment rzymskiego portyku Starożytne miasto Risan Badacze z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego w ciągu ostatnich kilku miesięcy prowadzili wykopaliska w Albanii i w Czarnogórze. Badania zakończone w lipcu przyniosły zjawiskowe odkrycia polskich archeologów. W albańskim Bushati prowadzono badania „nieznanego miasta”, które po raz pierwszy odkryto 5 lat temu. Z kolei w starożytnym Rhizon (Risan) odnaleziono fragmenty portyku i stylobatu rzymskiego. Odkrycia w Albanii i Czarnogórze Archeolodzy z UW w oświadczeniu przypomnieli, że Bushati to rozległy obszar, który leży w pobliżu antycznej Szkodry. Nazwa tej starożytnej osady nie została jeszcze ustalona. Badacze uważają jednak, że w przeszłości był to ważny ośrodek miejski. – Świadczą o tym odsłonięte mury obronne oraz dwie bramy miejskie pochodzące prawdopodobnie z IV wieku p.n.e. – twierdzą naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego. Podczas badań w tajemniczym albańskim mieście archeologom udało się odnaleźć pozostałości wyjątkowej konstrukcji. Naukowcy uważają, że była to budowla, w której prawdopodobnie odbywały się ważne wydarzenia polityczne, a także rytuały religijne. – Wyniki tegorocznych wykopalisk potwierdzają tę hipotezę. Obszar ten miał dodatkowo charakter religijny. Większość zabytków stanowią amfory (w tym korynckie) oraz zadziwiająca liczba skyfosów – naczyń do picia wina różnych rozmiarów. Trójdzielny charakter założenia architektonicznego może sugerować, że odkryliśmy unikatową budowlę – prytanejon lub hestiateron, czyli jedną z konstrukcji publicznych, w których powinien płonąć wieczny ogień. Odbywały się w nich ważne ceremonie polityczne i religijne – mówi prof. Piotr Dyczek z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW. Fragment rzymskiego portyku Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego zwracają uwagę na wyjątkowość odkrycia. Badacze podkreślali, że jest ono niecodzienne i zaskakujące. – Może dowodzić, że „nieznane miasto” nie tylko zaplanowano i wybudowano na wzór grecki, ale także, że przynajmniej we wczesnym okresie swojego istnienia miało ono polityczną i organizacyjną strukturę miasta greckiego – czytamy w oświadczeniu. Polscy archeolodzy odnaleźli starożytny biały proszek. Znajdował się w budynku sprzed 3000 lat Polsko-armeński zespół archeologów odnalazł ślady dużych ilości mąki. Pozostałości tego białego półproduktu znajdowały się w budowli sprzed 3000 lat na stanowisku archeologicznym Me... Z kolei w czarnogórskim Risan archeolodzy odkryli fragmenty monumentalnego portyku rzymskiego. To część budynku na planie prostokąta z kolumnami, które wspierają dach. To charakterystyczny element architektury z czasów rzymskich. Badaczom udało się do tej pory odkryć jedynie jego pozostałości o długości 24 m i szerokości 5 m, a także trzony potężnych kolumn o średnicy ponad 50 cm. – Przednia część stylobatu, na którym znajduje się portyk, była starannie obrobiona, co świadczy o tym, że otwierał się on na dużą przestrzeń, prawdopodobnie forum – zaznacza prof. Piotr Dyczek. Starożytne miasto Risan Poniżej poziomu portyku naukowcy odkryli mury z czasów hellenistycznych. Datowanie wykazało, że zbudowano je ok. II wiek p.n.e. – Datowanie tej konstrukcji umożliwiła analiza przyległej do murów dość grubej nawierzchni wykonanej z fragmentów amfor i korków od nich Ten układ murów dowodzi, że znajdowały się w tym miejscu budowle reprezentacyjne. W kolejnych sezonach wykopaliskowych naukowcy będą analizować, czy są to elementy konstrukcji hellenistycznej agory – podkreślają naukowcy UW. Risan to starożytne miasto, które znajduje się w Zatoce Kotorskiej. To najstarszą osada na tym obszarze, która znajdowała się pod silnymi wpływami hellenistycznymi od końca IV wieku p.n.e. Archeolodzy twierdzą, że po upadku ostatniego iliryjskiego króla (władcy starożytnej krainy nad Morzem Adriatyckim, obejmującej tereny dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii Północnej), miasto było kontrolowane przez Rzym i stało się częścią Imperium od początku I wieku. Osada została nazwana wówczas Risinum. Źródło: Uniwersytet Warszawski Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
6 wyjątkowych hoteli w Europie. Od serc historycznych miast po bajeczne wyspy
Europa to skarbnica historii, kultury i cudów architektury. Jako zapaleni podróżnicy często szukamy zakwaterowania, które oferuje coś więcej niż tylko miejsce do odpoczynku. W tym artykule przedstawiamy 6 najbardziej urzekających hoteli w Europie, które łączą wyjątkową gościnność z niezwykłymi lokalizacjami.
W tym artykule: Hotel The Bridge we Wrocławiu Hotel Bayerischer Hof w Monachium Mercure Roma Centro Colosseo, Włochy Hotel Tirana Marriott, Tirana, Albania Hotel Jardin Tecína La Gomera Apollo Hotel Amsterdam, Amsterdam, Holandia W Europie jest ponad 150 tys. hoteli i hosteli. Wybór odpowiedniego miejsca do nocowania jest ważnym i nierzadko najtrudniejszym elementem planowania wakacji. Zresztą hotele już dawno przestały być wyłącznie sypialniami. Te najnowsze i najnowocześniejsze oferują całą gamę atrakcji – od siłowni i klubów fitness, po centra spa i najlepsze restauracje. Oto 6 hoteli w Europie, na które szczególnie warto zwrócić uwagę. The Bridge Wrocław – MGallery (Polska), Bayerisches Hof München (Niemcy), Mercure Roma Centro Colosseo (Włochy) Hotel Tirana Marriott (Albania), Jardín Tecina La Gomera (Hiszpania) Apollo Amsterdam (Holandia) Hotel The Bridge we Wrocławiu Ulokowany na Ostrowie Tumskim, najstarszej części Wrocławia, hotel The Bridge jest świadectwem bogatych dziejów miasta. Obiekt idealnie wpisuje się w gotyckie otoczenie Placu Katedralnego dzięki architekturze pełnej historycznych nawiązań. The Bridge – nazwa nawiązuje do mostu na Odrze – oferuje 184 stylowo urządzone pokoje, w tym szeroką gamę apartamentów, z których roztaczają się spektakularne widoki na miasto, rzekę i katedrę. W The Bridge Wrocław przeszłość łączy się ze współczesnością, a industrialny design przeplata z historią i sztuką. Wnętrza zdobią między innymi wielkoformatowe grafiki XIX-wiecznego Wrocławia oraz reprodukcje zbiorów z kolekcji prywatnych i Muzeum Narodowego. W każdym pokoju spotkać można nietypowych gości – 40 postaci historycznych – wśród nich biskupa wrocławskiego Andreasa Jerina czy dziedziczkę Wilczyc Therese Magdalene Hochberg. Łóżka zdobią baldachimy z woskowymi świecami. W hotelu spotkamy też rozwiązania nowoczesnych technologii, takie jak panel w pokoju, poprzez który gość komunikuje się z obsługą czy możliwość otwierania drzwi do pokoju smartfonem. Kulinarnym sercem The Bridge Wrocław MGallery jest restauracja Craft bazująca na lokalnych składnikach i rzemieślniczym podejściu do kuchni. Oszczędne wnętrza restauracji zostały zaprojektowane przez pracownię H Hospitality, która stworzyła wiele projektów architektonicznych renomowanych restauracji w Amsterdamie, Dubaju, Londynie, Berlinie i Paryżu. Wnętrza Craft są ich jedynym polskim projektem. – Wrocław to kulturowy tygiel i trudno zdefiniować, czym jest lokalna wrocławska kuchnia. W naszej restauracji gotujemy sezonowo, skupiając się na jakości produktu. Polecamy też chleby, które sami wypiekamy z mąki i słodu od lokalnych dostawców – opowiada nam Igor Arent-Rabiej, chef kuchni Craft. Przed podróżą do Wrocławia zachęcamy do zapoznania się z naszym przewodnikiem po atrakcjach stolicy Dolnego Śląska. Hotel Bayerischer Hof w Monachium To bez wątpienia jeden z najpiękniejszych hoteli w Europie. Już przekraczając progi starego budynku przy Promenadeplatz w Monachium ma się poczucie trafienia do XIX-wiecznego świata europejskiej socjety. Ten ikoniczny dla Bawarii hotel o ponad 180-letniej historii gościł w swoich pokojach gwiazdy, dygnitarzy i wymagających podróżnych. Dziś najelegantsze piętro jest zazwyczaj wynajmowane na wiele tygodni dla zamożnych przedsiębiorców lub arystokratów z Bliskiego Wschodu. Hotel Bayerisches Hof oferuje różnorodne luksusowe pokoje, z których każdy cechuje ponadczasowa elegancja i nowoczesne udogodnienia. To oczywiście nie wszystko, bo obiekt oferuje swoim gościom wystawę kolekcji dzieł sztuki, dostęp do restauracji nagrodzanej dwoma gwiazdkami Michelin, której szefem kuchni jest znany kucharz Anton Gschwendtner, a także wino z własnej piwniczki oraz spa na dachu z widokiem na miasto. W hotelu znajduje się także niewielkie kino oraz inne restauracje. Hotel powstał w 1841 roku, a od 1897 roku jest nieprzerwanie w posiadaniu rodziny Volkhardt. Dziś hotel oferuje 337 pokoi, w tym 74 apartamenty. Każdy z nich został indywidualnie zaprojektowany przez uznanych europejskich architektów. Co istotne, hotel jest zlokalizowany w samym sercu Monachium. W kilka minut można się stąd dostać zarówno na Starówkę, jak i w kierunku Ogrodu Angielskiego. W poszukiwaniu pomysłów, co zobaczyć w Monachium, odsyłamy do naszego artykułu o bawarskiej stolicy. Mercure Roma Centro Colosseo, Włochy Śniadanie z widokiem na Koloseum? Nic prostszego. Mercure Roma Centro Colosseo to jeden z najdogodniej położonych hoteli w centrum Rzymu. Zaledwie kilka minut spacerem jest stąd do Koloseum i Forum Romanum i niewiele dalej do zakupowej Via del Corso oraz na Zatybrze. Największą atrakcją hotelu jest jednak basen umieszczony na dachu. Popołudniowy wypoczynek w skąpanym słońcem Rzymie z widokiem na dachy Wiecznego Miasta pozostawia niezapomniane wrażenia. W Mercure Roma Centro zjecie wyśmienite włoskie śniadanie. Szczególnie warte polecenia są doskonałe konfitury, znakomita focaccia i – oczywiście! – filiżanka gorącego cappuccino. Będąc w okolicy, warto poświęcić chwilę czasu, aby obejrzeć Kolumnę Trajana. Olbrzymia konstrukcja ma prawie 40 metrów wysokości. Została wzniesiona w Rzymie dla upamiętnienia wielkiego zwycięstwa Rzymian nad Dakami. To starożytny lud pochodzenia trackiego, który żył na terenie Dacji, czyli lewego brzegu Dunaju. Współcześnie to obszar, który znajduje się na terytorium Rumunii i części Węgier. Budowa kolumny została sfinansowana z łupów wojennych i była ważnym symbolem władzy i potęgi Cesarstwa Rzymskiego. Dziś to jeden z najlepiej zachowanych zabytków Forum Trajana. Hotel Tirana Marriott, Tirana, Albania Tirana to bez wątpienia jedno z najbardziej interesujących miast Europy. Przez dekady stolica najbardziej zamkniętego państwa na naszym kontynencie, od kilku lat przemienia się w pełną życia i uroku bałkańską metropolię. Wciśnięci między żywioł grecki, włoski i słowiański Albańczycy jakimś cudem zdołali zachować odmienność. Otwarty w marcu 2023 roku hotel Tirana Marriott to jeden z najlepszych przykładów, w jakim kierunku zmienia się kraj. Położony w samym sercu miasta, tuż przy Placu Matki Teresy obiekt, urzeka nowoczesną bryłą i niezwykłymi kolorami przywodzącymi na myśl albańską flagę. Hotel jest częścią większego budynku, w którym znajduje się również tamtejszy stadion narodowy. Zaledwie kilka minut spacerem i można się znaleźć w absolutnie fascynującej dzielnicy Blokku. To tu do końca epoki komunistycznej mieszkali rządowi dygnitarze. Dawniej zamknięty dystrykt dziś został całkowicie przejęty przez młodych Tirańczyków, którzy co wieczór spotykają się tu w jednym z dziesiątek barów i klubów W hotelu znajduje się też jedna z najelegantszych restauracji w mieście. Terra oferuje kuchnię śródziemnomorską z wyraźnymi albańskimi wpływami. Energiczny chef Ashley Coleman pochodzi z Australii i nie ukrywa, że to rodzinne tradycje grillowania miały wpływ na bogaty wybór ryb, owoców morza i mięsa w karcie restauracji. Hotel Jardin Tecína La Gomera Choć Wyspy Kanaryjskie cieszą się dużą popularnością wśród polskich turystów, niewielu dotarło właśnie na Gomerę. To niewielka, rzadziej odwiedzana wyspa archipelagu, która słynie z… gwizdania. To prawdopodobnie jedyne miejsce na świecie, w którym zachował się język gwizdany. Gomera przyciąga przede wszystkim podróżników, którzy chcą uciec od zgiełku wielkich turystycznych resortów. Na tę wyspę przypływa się dla przyrody, wiecznej wiosennej pogody i spokojnego wypoczynku. Hotel Jardin Tecína jest usytuowany na klifie z widokiem na lśniący Ocean Atlantycki. Ten niezwykle malowniczy obiekt oferuje harmonijne połączenie naturalnego piękna i pierwszorzędnych udogodnień. Hotel jest również znany ze szczególnej dbałości o ochronę cennej przyrody na wyspie. Otoczony bujnymi ogrodami z fantastycznymi widokami na Ocean Atlantycki, jest spokojnym miejscem dla miłośników przyrody. Można się tu zrelaksować w relaksującym spa, zagrać w golfa, wypocząć przy kilku basenach zarówno ze słoną, jak i świeżą wodą, lub odkrywać szlaki turystyczne na wyspie. Szczególnie polecamy wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Park Narodowy Garajonay. Na wyspę najłatwiej trafić przez Teneryfę. Podróż promem z tej większej kanaryjskiej wyspy trwa krócej niż godzinę. Samoloty, które latają bezpośrednio na Gomerę, zatrzymują się na lotnisku oddalonym zaledwie 2,5 km od hotelu. Co ciekawe, bliskość Teneryfy sprawia, że z wybrzeży Gomery można podziwiać majestatyczny wulkan Teide na sąsiedniej wyspie. Apollo Hotel Amsterdam, Amsterdam, Holandia Zlokalizowany w tętniącym życiem sercu Amsterdamu Hotel Apollo doskonale łączy współczesny wystrój z doskonałą lokalizacją. Położony wzdłuż słynnych kanałów miasta, stylowy obiekt oferuje łatwy dostęp do kultowych atrakcji Amsterdamu i kulturalnych atrakcji. Dobrze wyposażone pokoje zapewniają wygodną przystań po całym dniu zwiedzania. Na gości czekają tu wielokrotnie nagradzane restauracja i jedne z najlepszych w mieście koktajli w barze na dachu, skąd rozpościera się panorama na miasto. Zaledwie kila minut spaceru dzieli hotel od stacji metra. Przy samym Apollo znajduje się też prywatna marina, gdzie można wypożyczyć statek i zwiedzić miasto podczas niezapomnianego rejsu po amsterdamskich kanałach. Blisko hotelu znajduje się też Rijksmuseum – jedno z najważniejszych muzeów w Holandii. Amsterdam to zdecydowanie jedna z najbarwniejszych stolic w Europie. Weekend zaczyna się tu już w czwartek. Na głodnych i spragnionych turystów czekają setki knajpek, coffee-shopów, restauracji i dyskotek. I choć Amsterdam ma opinię miasta imprezowiczów, to ma do zaoferowania znacznie więcej. Mimo wszystko nie sposób pominąć atrakcji, które ukształtowały współczesny charakter niderlandzkiej stolicy. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Niewielu turystów odwiedza Butrint. Tymczasem to prawdziwa skarbnica starożytnych i średniowiecznych zabytków
Albania to specyficzny kraj, w którym wspaniałe, malownicze plaże kontrastują z wszechobecnymi bunkrami i architekturą, dla której słowo „nieciekawa” jest raczej łagodnym określeniem. Nie można jednak zapomnieć, że turystyczne walory tej destynacji nie ograniczają się wyłącznie do kurortów nad Adriatykiem i Morzem Jońskim. Jedną z największych pereł w turystycznej koronie Albanii jest Butrint – starożytne miasto o wyjątkowych walorach historycznych, kulturowych i przyrodniczych.
W tym artykule: Butrint w mitologii Historia Butrint Jak upadł Butrint? Odkrycia archeologiczne w Butrint Kiedy można zwiedzać stanowisko archeologiczne? Ciekawostki o Butrint Butrint to starożytna osada, położona w odległości ok. 20 km od słynnego kurortu Saranda w Albanii. Wybudowane na wzgórzu wznoszącym się na niewielkim półwyspie, z trzech stron otoczone jest wodami jeziora o tej samej nazwie. To obszar o wyjątkowych walorach historycznych. Nic więc dziwnego, że w 1992 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Warto jednak pamiętać, że starożytne miasto oferuje coś więcej niż tylko wspaniałe zabytki (najstarsze obiekty w Butrint wzniesiono jeszcze przed nastaniem naszej ery). Ze względu na swoje położenie w okolicy jezior i bagien, obszar ten charakteryzuje się też wyjątkowymi walorami przyrodniczymi i dużym zróżnicowaniem flory i fauny. Butrint w mitologii Historia miasta Butrint rozpoczyna się w starożytności. Jak głosi legenda, jej założycielami mieli być uciekinierzy z Troi, których szeregi zostały rozbite przez Achajów. Wzmianka o Butrint pojawia się w „Eneidzie” Wergiliusza. Według rzymskiego poety, to właśnie tam miało dojść do spotkania Eneasza z Helenosem, synem króla Priama, i Andromachą, wdową po Hektorze. Historia Butrint Tyle mitów. Co wiemy na temat historii tego niezwykłego miejsca? Według badań archeologicznych, początki osadnictwa w Butrint przypadają na XII wiek p.n.e. W tamtym czasie istniała tam osada zasiedlona przez Ilirów – starożytny lud pochodzenia indoeuropejskiego, który pod koniec epoki brązu osiedlił się na obszarze zachodnich Bałkanów. O ile początkowo Butrint było tylko niewielką osadą, to 500 lat później, gdy miasto stało się grecką kolonią, rozpoczął się jego gwałtowny rozwój. Jak wynika z zapisów Hekatajosa z Miletu, już w VI wieku p.n.e. Butrint (a właściwie Buthroton, jak wówczas nazywali je Grecy) miało status jednego z kluczowych portów i ważnego ośrodka handlu. Biorąc pod uwagę korzystne położenie geograficzne, nie jest to specjalnie zaskakujące. Mniej więcej w tym czasie wybudowano mur obronny. W IV stuleciu p.n.e. w Butrint wzniesiono sanktuarium Asklepiosa (greckiego odpowiednika rzymskiego Eskulapa). Wówczas miasto stało się jednym z kluczowych miejsc kultu boga sztuki lekarskiej. Co pięć lat organizowano tam obchody święta bóstwa, a do miasta przybywali chorzy szukający uzdrowienia. W III wieku p.n.e. Butrint zostało włączone do granic Imperium Rzymskiego. W tamtym czasie miasto było nazywane Colonia Iulia Buthrotum. Gdy po śmierci Juliusza Cezara władzę w Rzymie przejął Oktawian August, nastąpiła duża rozbudowa tego miejsca. Nazwa została zmieniona na Colonia Augusta Butrotium, a na bitych tam monetach pojawiła się podobizna pierwszego rzymskiego cesarza. Rozwój miasta został na chwilę zahamowany w III wieku n.e., kiedy tamten obszar został nawiedzony przez trzęsienie ziemi. Zniszczenia szybko usunięto i do końca starożytności Butrint utrzymało status jednego z najważniejszych portów. Jak upadł Butrint? Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego miasto zaczęło stopniowo podupadać. W VI wieku wybudowano tam bazylikę i baptysterium, a Butrint stało się siedzibą biskupstwa chrześcijańskiego. Jednak w kolejnych latach zostało wielokrotnie splądrowane. Znaczenie handlowe Butrint zmalało, do czego przyczyniła się też częsta zmiana przynależności państwowej. We wczesnej fazie średniowiecza miasto należało do Bułgarii. W IX wieku znalazło się w granicach Imperium Bizantyjskiego. W XIV stuleciu stało się własnością Republiki Weneckiej. Już w XV wieku Butrint zostało niemal całkowicie spustoszone. XVI-wieczne wojny Wenecji z Imperium Osmańskim położyły kres istnieniu starożytnej osady. Odkrycia archeologiczne w Butrint To właśnie bogata historia zadecydowała o współczesnej wartości tego miejsca. W kontekście historycznym i kulturowym, w całym basenie Morza Adriatyckiego trudno jest wskazać drugie stanowisko archeologiczne, które byłoby tak bogatym źródłem informacji o dawnych czasach. W mieście do dziś zachowały się wspaniałe zabytki, nie tylko średniowieczne, ale także z czasów greckich i rzymskich. Już po przekroczeniu bram miasta w oczy rzucają się pozostałości rzymskich term z II wieku n.e. Oraz wieża wenecka, wzniesiona na przełomie XV i XVI stulecia. Jednym z najbardziej imponujących zabytków archeologicznych Butrint jest pochodzący z III wieku p.n.e. amfiteatr. Ten niezwykły obiekt mógł zmieścić 1500 widzów. Amfiteatr jest położony na obszarze agory, która była nie tylko miejscem spotkań mieszkańców, ale także punktem handlowym. Niezwykle cennym zabytkiem jest też baptysterium. Obiekt wybudowany w VI wieku n.e. był wspaniałym przykładem sztuki wczesnobizantyjskiej. Do dziś zachowało się jedynie 16 kolumn, a oprócz nich – chrzcielnica i kunsztowna mozaika pokrywająca podłogę. W znacznie lepszym stanie zachowała się bazylika, wybudowana w tym samym czasie. Trójnawowy, monumentalny obiekt przetrwał aż do XVIII wieku. Niewiele pozostało natomiast po pałacu biskupim, wybudowanym w V stuleciu. Obiekt, który został zniszczony podczas najazdu plemion słowiańskich, przetrwał zaledwie 100 lat. Kolejne ważne znalezisko to gimnazjon, wybudowany w II wieku n.e. W założeniu, budynek był miejscem krzewienia kultury fizycznej, ale w późniejszych latach został przekształcony w kościół. Wymieniając odkrycia archeologiczne w Butrint, nie można pominąć ruin świątyni Asklepiosa. Przez długi czas, miasto pozostawało jednym z najważniejszych ośrodków kultu tego boga. Jednym z najlepiej zachowanych, a zarazem najmłodszych zabytków Butrint jest XVIII-wieczny wenecki zamek obronny, wybudowany na szczycie wzgórza. Obecnie znajduje się tam muzeum, w którym eksponowane są pozostałości po greckich i rzymskich posągach, odkrytych w toku prac archeologicznych. Pozostałości po murach obronnych miasta zachowały się do dziś. W umocnieniach znajdują się dwie bramy, które w starożytności wieńczyły główny szlak, prowadzący do osady. Mowa o Bramie Morskiej i Bramie Lwa. Kiedy można zwiedzać stanowisko archeologiczne? W sezonie turystycznym, stanowisko archeologiczne w Butrint jest dostępne dla zwiedzających od godziny 9:00 do 19:00. Bilety można kupić na miejscu lub online. Dojazd nie stanowi problemu. Obiekt jest położony w odległości ok. 5 km od Ksamilu i ok. 20 km od Sarandy, gdzie rozpoczyna swoją trasę autobus miejski, którym można dotrzeć na miejsce. Nie ma też problemu, by dojechać do Butrint samochodem. Ciekawostki o Butrint Powyżej wymieniliśmy najważniejsze fakty o Butrint. Na koniec zostawiliśmy kilka interesujących ciekawostek na temat tej starożytnej osady. Prace archeologiczne w Butrint rozpoczęły się w 1928 roku, z polecenia Mussoliniego. W 2002 roku ustanowiony został Park Narodowy Butrint. To posunięcie miało na celu zachowanie tamtejszej bioróżnorodności poprzez ochronę występujących tam licznych gatunków flory i fauny. Park Narodowy Butrint zajmuje obszar 94 kilometrów kwadratowych. Na jego terenie bytuje niemal 40 gatunków ssaków, ok. 100 gatunków ryb i ponad 240 gatunków ptaków. Równie bogaty jest tamtejszy świat flory, który obejmuje ok. 800 gatunków roślin, w tym 16 zagrożonych wyginięciem. W mieście zachowały się zabytki z czasów greckich i rzymskich. Uważni zwiedzający odróżnią je bez większego problemu. Greckie budowle były wznoszone z pasujących do siebie kamiennych bloków, natomiast Rzymianie używali spoiwa do łączenia materiału budowlanego. Grecka nazwa Buthrotum oznacza „raniony wół”. W wybudowanym ponad 2 tysiące lat temu amfiteatrze do dziś odbywają się występy artystyczne. Kolorowa mozaika, która pokrywa podłogę baptysterium, przez większość czasu jest przykryta grubą warstwą piasku. Dlaczego? Ze względu na okrojone fundusze na konserwację, takie działanie okazuje się najtańszym z najskuteczniejszych sposobów ochrony cennego zabytku. Według legendy, w Butrint miał umrzeć Pan – bożek lasów, pól i pasterzy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wakacje na Bałkanach. 8 pomysłów na lato
Wybuchowa mieszanka kultur, tradycji, języków i religii. Na miejscu znajdziecie zjawiskowe krajobrazy, fantastyczną kuchnię, a także serdecznych i wyjątkowo spontanicznych ludzi. Zobaczcie najciekawsze pomysły na wakacje na Bałkanach.
W tym artykule: Gucza (Serbia) Nesebyr (Bułgaria) Berat, Albania Mostar (Bośnia i Hercegowina) Winnice Słowenii Durmitor (Czarnogóra) Šarganska Osmica (Serbia) Rafting na Peloponezie (Grecja) „Nie mamy wątpliwości, że Bałkany będą hitem tegorocznego lata. Zabieramy was do Czarnogóry, wciąż nieodkrytych Albanii, Kosowa i Serbii, ale też Grecji śladami mitycznych bohaterów" – pisze Agnieszka Franus w czerwcowym wydaniu magazynu „National Geographic Traveler". Magazyn wciąż możesz zamówić w naszym sklepie internetowym. Dla czytelników National-Geographic.pl przygotowaliśmy 8 miejsc, które warto odwiedzić na Bałkanach. Gucza (Serbia) Miasteczko położone jakieś 150 kilometrów od Belgradu. Od 1961 roku, w środku sierpnia zjeżdżają tu zespoły grające szeroko rozumianą muzykę bałkańską. To muzyczne szaleństwo, trwającą dzień i noc imprezę. Są dziesiątki prowadzonych równolegle koncertów i koncercików. Gra się wokół stołów z jedzeniem i na ulicach, koncertuje w ogródkach domów i pod zadaszeniem sklepu, przy cerkwi i stojąc po kolana w rzece. Najlepsi są Romowie – ci z Rumunii, Serbii i z Macedonii. Wystarczy cztery czy pięć trąbek i wielki bęben. Jak nikt, grając, manipulowali słuchaczami, co rusz wprowadzając w nastrój euforii muzyką tak szybką, że nie nadążały nogi, albo w melancholię i przygnębienie rzewnymi, pogrzebowymi dźwiękami. Prócz muzyki, dookoła królowały i dymiły wielkimi paleniskami stoiska z jedzeniem: grillowana pjleskavica z baraniny i wieprzowiny, z ziłami, musaka z bakłażana i mięsne ćevapčići na patyczkach. Na deser zwijane, francuskie naleśniki posmarowane masłem czekoladowym i posypane plazmą – serbskim przysmakiem, czyli kruszonymi herbatnikami. W dłoni festiwalowicza – obowiązkowo – piwo Jeleń. Tuby i trąbki, puzony i rogi, bębny i klarnety towarzyszyły mi cały czas. Bo codziennie, na niewielkiej scenie w centrum miasta odbywały się przed jury przesłuchania konkursowe. Zespoły walczyły o tytuł Pierwszej Trąbki, a tym samym sławę i szansę na koncerty w całej Europie. Ale prawdziwa, muzyczna bomba wybuchła, gdy kulminacyjnego wieczora na scenie miejskiego stadionu stanął Boban Marković z zespołem, ikona serbskiego grania. Do dziś nie wiem, jak grubo ponad stutysięczna publiczność zmieściła się na murawie, i jak Markovićowi udało się być bardziej głośnym niż zgromadzony tłum. Zespół grał blisko dwie godziny, a publiczność była nie do zajechania. Gdy wiele lat temu Miles Davies, pierwsza trąbka światowego jazzu usłyszał muzykę z Guczy, wypowiedział słynne słowa: nie wiedziałem, że na trąbce można tak grać. Gdy wracałem z Serbii na usta cisnęły mi się inne: nie wiedziałem, że można się tak szaleńczo bawić. Nesebyr (Bułgaria) Ten, kto rano nie idzie na plażę w Słonecznym Brzegu, zmierza do Nesebyru. Starożytne, bo mające ponad trzy tysiące lat historii miasteczko leży zaledwie dwadzieścia minut jazdy od kurortu. Nesebyr powstał na wyspie połączonej wąskim cyplem z lądem. Przy wjeździe stoi, widoczny z każdej plaży w Słonecznym Brzegu, wiatrak. W lecie oblegają go tłumy turystów, ławą suną na starówkę wpisaną na listę UNESCO. Tak trafiamy do miasta – bajeczki, niegdyś trackiej osady, potem greckiej kolonii. 1500 lat temu Nesebyr był całkowicie obwarowany, pozostałości tych murów można gdzieniegdzie jeszcze wypatrzeć. Wąskie uliczki, drewniane domy z XIX wieku i setki straganów z pamiątkami zachęcają do robienia zdjęć i zakupów. Mydełka różane, małe torebki z tradycyjnym wzorkiem, przyprawy. Wszędzie niemal to samo, choć sprzedawcy zachwalają po cichu również różne rodzaje rakii: kruszewę, smokinowę, dżibrowicę. Wszystko zależy od tego, z jakich została zrobiona owoców. Przez wieki Nesebyr był biskupstwem, stąd w tym całym turystycznym tyglu kryją się zabytkowe świątynie. Jedna z najpiękniejszych to cerkiew świętego Szczepana. Powstała między XI i XIII wiekiem i choć z zewnątrz może nie robi takiego wrażenia, wejście do środka po prostu oszałamia. Na jej ścianach oglądam 258 obrazów z tysiącem postaci. Te wszystkie kolory, historie tworzą niesamowity klimat. Mamy szczęście, przez chwilę jesteśmy tu sami, więc bez problemu robimy z setki zdjęć. Nesebyr stworzony został do włóczenia się. Dlatego przyjeżdża się tu na kilka godzin, choć można również zostać na jednej z tutejszych plaż. Ale wiele osób chce spędzić chwile przy winie i dobrym jedzeniu. W labiryncie zaułków trafiamy do Palmakoto, restauracji znanej z owoców morza. Za chwilę przy stoliku z widokiem na morze pałaszujemy słynną szopską, która wygląda tu trochę inaczej niż ta na wyspie świętej Anastazji, potem próbujemy grillowanego koziego sera, żeby skończyć na krewetkach i sardelach. Na deser lokalne wino, jest bosko. Macedonia – atrakcje bałkańskiej republiki słońca. 5 rzeczy do zobaczenia w Macedonii Północnej Malownicze góry, urokliwe jeziora i bałkańska gościnność. Każdego roku Macedonia Północna przyciąga coraz więcej turystów z całego świata. Sprawdzamy, jak zorganizować wyjazd i co zo... Berat, Albania Pierwszą osadę założyli tu w starożytności (2600–1800 r. p.n.e.) Ilirowie – indoeuropejski lud u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza zamieszkujący współczesne Bałkany. To do nich odwołują się zresztą dzisiejsi Albańczycy, szukając swoich korzeni i tożsamości. W II w. p.n.e. miasto objęli we władanie Rzymianie, którzy nadali mu imię Antipatrea. Zaś w czasie rządów Bizancjum było siedzibą biskupa i przechrzczono je na Pulcheriopolis. I to z tego ostatniego okresu pochodzi spora część berackich zabytków, na czele z imponującą fortecą. W IX w. miasto podbili Bułgarzy. Wtedy to pojawiła się też nazwa Beligrad („Białe Miasto”), która wyewoluowała w końcu w Berat. Dużo prościej o genezie powstania pierwszej osady w tym miejscu mówi legenda. Według niej przed wiekami mieszkało tu dwóch olbrzymów: Shpirag i Tomorri. Obaj zakochali się w tej samej kobiecie, a następnie długo o nią walczyli. Tak długo, że w końcu obaj opadli z sił i zamienili się w dwie potężne góry. To u ich podnóży wzniesiono miasto. Z kolei z łez nieszczęsnej dziewczyny powstała rzeka Osum. Jadę na wzgórze zamkowe – z dawną zabudową i ruinami twierdzy. Serpentynami, cały czas stromo pod górę, dojeżdżam do bramy fortecy. Samochód zostawiam, niczym dawni rycerze konia, już za solidnymi średniowiecznymi murami. Kwateruję zaś w hotelu Kalaja, w jednej z dawnych komnat przyzamkowych. Pokój jest dość surowy, nieco mroczny. Dzięki temu jeszcze lepiej mogę poczuć klimat miejsca. Zabudowania wewnątrz murów twierdzy powstały w większości w XVIII w. Przed najazdem osmańskim w XIV w. było tu 20 kościołów bizantyjskich. Kolejne pół tysiąclecia mocno zmieniło jednak kulturowy, ale też religijny, obyczajowy czy kulinarny krajobraz tych okolic. Turcy osmańscy panowali na Bałkanach do XIX w. A ich wpływy są tu widoczne do dzisiaj. Aż 60 proc. społeczeństwa albańskiego to muzułmanie. W Beracie warto zajrzeć do ich dwóch meczetów: Królewskiego i Kawalerów. Ale jak w Turcji mogę poczuć się też w miejscowej tawernie, zlokalizowanej w pobliżu murów. Wiele tu dań z jagnięciny czy koziny, ale też z bakłażana, papryki, pomidorów i fasoli. Miejscowi szczególnie zachwalają paçë koke – tradycyjny gulasz z głowy jagnięcia. Ewentualnie tavë kosi – potrawkę z podrobów jagnięcych lub kozich oraz ryżu pieczonego z mieszanką jogurtu i jajek doprawionych czosnkiem i oregano. Tym razem decyduję się jednak na fërgesë – danie z papryki, pomidorów, na bazie solonego twarożku, bazylii, mąki, jogurtu, masła, a także oliwy z oliwek. Po obiedzie spaceruję po ogromnym terenie fortecy. Obszar ten ma kształt zbliżony do trójkąta. Stojące tu budynki to hybryda architektury bizantyjskiej i osmańskiej z nielicznymi śladami antyku. Całość opasana jest monstrualnymi murami z 24 wieżami oraz 4 bramami wjazdowymi. Imponujące główne wejście znajduje się od strony południowej. Tuż za nim wrażenie robi dziedziniec, na którym przed wiekami nie raz dochodziło do starć z wrogami. Ja jednak bardziej niż na fortyfikacjach skupiam się teraz na niewielkich cerkiewkach. W jednej z nich znajduje się niezwykle ciekawe Muzeum Onufrego, XVI-wiecznego artysty, który słynął z pisania wyjątkowej urody ikon. Wewnątrz kameralnej katedry Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny zebrano 106 ikon samego mistrza, ale też jego najlepszych uczniów. Do tego 67 innych dzieł sztuki sakralnej. Większość z nich to zbiory z okresu średniowiecza związane z bizantyjską i postbizantyjską sztuką chrześcijańską Mostar (Bośnia i Hercegowina) Mostar – z kamienną zabudową starówki ulokowaną wokół wijącej się rzeki – jest najlepszym dowodem na to, że Bośnia i Hercegowina wchodzi w nowy etap swojej historii. Wojnę wszyscy starają się tu puścić w niepamięć, a problemy gospodarcze mają szanse rozwiać się wraz z coraz większym ruchem turystycznym. Latem w mieście panuje przyjemny gwar, a wieczorami wszystkie stoliki restauracyjek są zajęte. Przyjezdni i miejscowi płyną brukowanymi uliczkami, zajadając lody, sączą drinki, moszcząc się w leżakach nad brzegiem rzeki czy umawiają się na kolację w ulubionych lokalach. Jeszcze do niedawna turyści pojawiali się tu zaledwie na kilka godzin, przyjeżdżając zazwyczaj na wycieczkę z nieodległego Splitu. Coraz więcej osób decyduje się jednak zostać tu na noc. To świetna decyzja, Mostar wiele uroku ujawnia bowiem właśnie po zmroku, kiedy staje się lekko rozwibrowanym miastem, otulonym przyjemnym, żółtym światłem latarni. Równie piękny, choć inny, jest o świcie. Gdy zaraz po wschodzie słońca wstaję, by zrobić kilka zdjęć o brzasku, brukowane uliczki i słynny most są niemal puste. Przemykają po nich jedynie pojedynczy, spieszący do pracy mieszkańcy. Mimo tak wczesnej pory, kilka kawiarni już działa. Przysiadam w jednej, ciesząc się możliwością wypicia espresso w towarzystwie kilku cierpiących najwyraźniej na bezsenność seniorów oraz wylegujących się na bruku kotów. Przez chwilę miasto jest tylko nasze. Winnice Słowenii Są zakurzone, pokryte piwnicznym nalotem i strzępami pajęczyn. I dlatego tak cenne. Na drewnianej tabliczce dumnie napisano: „Zlata Trta 1917”. – Czyli Złota Winorośl. To najstarsze słoweńskie wino – objaśnia sommelier Franc Brodnjak. Na drewnianych regałach leżą tysiące równie zakurzonych butelek. To vinski arhiv w Ptuju – kolekcja win z ponad setki roczników. Większość trunków pochodzi z pobliskich wzgórz Haloze – jednego z najważniejszych regionów winiarskich Słowenii. – Latem jest tu upalnie, co odpowiada rieslingom. Traminer z kolei lubi burze, a ich też u nas nie brak – Franc nalewa do kieliszków wino o kwiatowym aromacie i wytrawnym smaku. – 95 procent naszych upraw to odmiany białe. Wiąże się to jeszcze z dekretem Marii Teresy, która w XVIII w. zakazała wyrobu czerwonego wina na prawym brzegu Drawy. Dlaczego? Podejrzewam, że w grę wchodził agresywny lobbing – śmieje się Franc. Winiarstwo ma w Ptuju dłuższe tradycje. – Pierwsze wzmianki o uprawie winorośli pochodzą z kronik franciszkanów, którzy przybyli tu w 1239 r. – opowiada Alojž. Po degustacji wybieramy się z nim na spacer po starówce: niewielkiej, ale świetnie zachowanej. Kamienice mają po 2–3 kondygnacje, rude dachy, a niemal wszystkie – jak twierdzi Alojž – także piwnice. – Miasto żyło z handlu winem i z myta pobieranego na moście na Drawie – opowiada. – Kupcy przeprawiali się przez rzekę już 2000 lat temu. To tędy wiódł rzymski szlak z Helwecji nad Morze Czarne, stacjonowali tu legioniści. Jesteśmy najstarszym miastem w Słowenii, nazwanym przez cesarza Poetovio – mówi z dumą przewodnik. Na dowód prowadzi nas na trójkątny plac Słoweński. Pośrodku stoi Orfej: marmurowa stela z II w. n.e. z wizerunkiem Orfeusza grającego na lirze. Otaczają ją najcenniejsze zabytki: stary ratusz z rzeźbionym balkonem, gotycki kościół św. Jerzego i Wieża Miejska – z zegarami na trzech z czterech ścian. Tarczy brakuje tylko od strony górującego nad starówką zamku. – Ponoć to zemsta mieszczan na rezydującym tam rodzie Lesliech, którzy nie chcieli dorzucić się do remontu – mówi Alojž. A potem wskazuje na rzędy winorośli pod murami twierdzy. – A to nasza miejska winnica. Fachu uczą się w niej uczniowie szkoły rolniczej – dodaje. I robią miejskie wino Civis – po łacinie Obywatel. Durmitor (Czarnogóra) O trasie Durmitor słyszałem przed przyjazdem do Czarnogóry równie dużo, jak o tutejszym wybrzeżu. Droga, zwana Durmitor Ring, jest z pewnością najpiękniejszą w kraju, i jedną z najbardziej malowniczych na całych Bałkanach. To pierścień przecinający płaskowyż Tara i Piva, zacieśniający się wokół jednego z wyższych pasm Gór Dynarskich przecinających północną Czarnogórę. Ten region kraju jest najmniej zabudowany i wciąż raczej wolny od presji cywilizacyjnej. Jego sercem jest Park Narodowy Durmitor, ulubione miejsce piechurów i miłośników trekkingu, korzystających z licznych tras i ścieżek. Tym razem rezygnuję jednak z długich wędrówek i postanawiam poznać północ Czarnogóry zza samochodowego „kółka”. Durmitor Ring ma 85 kilometrów, ale ich pokonanie zabiera 4–5 godzin. Droga wiedzie szalonymi serpentynami, mijając malutkie wsie kamiennych i drewnianych domów, z każdym kolejnym zakrętem podsuwając coraz to bardziej zachwycające widoki. Ulica jest wąska i nie ma w zasadzie pobocza. To nie jest przejażdżka dla osób odczuwających za kierownicą jakiekolwiek wątpliwości. Durmitor Ring przez pół roku bywa zasypany śniegiem i nieprzejezdny. Latem osobowy samochód daje sobie tu radę bez problemów. Toczę się przez wąskie kaniony, wbijam w wykute w skale, pełne wilgoci tunele, w których dźwięk silnika i snop reflektorów budzi odpoczywające pod sklepieniem nietoperze. Zrywają się grupkami do lotu i przez kilka sekund przed przednią szybą auta. Zatrzymuję się na wzniesieniach, by przeczesywać wzrokiem zamknięty wzgórzami szeroki krajobraz i próbuję sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz widziałem tak wiele zieleni. Nie chcąc stąd za szybko odjeżdżać, postanawiam zostać na noc w miasteczku Žabljak. W nowoczesnym ekologicznym hotelu sączę ziołową herbatę i zajadam specjały z okolicznych gospodarstw: wiejskie sery, domowe wędliny, oliwki, warzywa zebrane przed chwilą z ogródka, lepki i ciężki od słodyczy miód. Wieczorem z balkonu patrzę na ciemne niebo, ciesząc się, że przyjechałem tu ,zanim urzeczywistnią się plany inwestorów, którzy coraz łapczywiej patrzą na tereny wokół Durmitoru. Czarnogóra przeznaczyła właśnie kilka milionów euro na rozbudowę infrastruktury narciarskiej na północy kraju, planując zbudować kilka nowych kurortów i unowocześnić parę mniejszych, już istniejących. Te zamiary, choć mogą dać pracę i pieniądze mieszkańcom, siłą rzeczy wpłyną też na okolicę. Być może to ostatnia szansa, by zobaczyć północ Czarnogóry w jej bardziej tradycyjnym wydaniu. Lwia Skała Sigirija. Odkryj jeden z największych cudów Sri Lanki Stanowisko archeologiczne i twierdza Sigirija to jedno z najbardziej znanych miejsc na Sri Lance. Starożytną skalną fortecę, znaną również jako „Lwia skała”, każdego roku odwiedza mili... Šarganska Osmica (Serbia) Mówią, że to cud inżynierii. Šarganska Osmica jest jedną z największych atrakcji Serbii. I najbardziej tajemniczych – jej powstanie przewidział słynny, XIX-wieczny jasnowidz, Mitar Tarabić. Był rok 1921, właśnie rozpoczęto prace nad najbardziej wymagającym odcinkiem nowej linii, łączącej Belgrad z Dubrownikiem. Trasa miała prowadzić przez góry, przecinać głęboką dolinę. Jak to zrobić? Inżynierowie doszli do wniosku, że najlepszym rozwiązaniem będzie przekopanie się przez „Cygańskie Zbocze” – pasmo gór Šargan. I wtedy przypominano sobie przepowiednię Mitara Tarabića. Wydrążone w litej skale, niektóre długie nawet na półtora kilometra tunele, okupione zostały katorżniczą pracą budowniczych, ale i tragedią. Doszło do zawału, który pogrzebał 200 osób. Po czterech latach skomplikowanych prac budowlanych oddano kluczowy odcinek trasy. Pociąg Ćira ruszył w swój pierwszy kurs do Dubrownika. Nie tylko tunele świadczą o wyjątkowości kolejki. Przed inżynierami stało wyzwanie poprowadzenia trasy, która na odcinku niespełna pięciu kilometrów, dzielących w linii prostej położoną w kotlinie Mokrą Gorę od górskiej stacji Šargan Vitasi, wzniesie się na 350 metrów. Kusiło mnie, by nadać jej miano „kolejki górskiej”, bo widoki, które rozpostarły się gdzieś w okolicach tunelu oznaczonego numerem czterdzieści sprawiły, że oniemiałem. Pięliśmy się serpentynami wzdłuż stromego stoku. Trasa niekiedy chowała się w tunelu, innym razem – mostem – przeskakiwała doliny. Kolejka potrzebowała ponad piętnastu kilometrów, by dotrzeć na miejsce. A pasażerów dziwił fakt, że po godzinie jazdy pociąg znajduje się prawie w tym samym miejscu, tylko nieco wyżej. Podziwiałem widoki, z otwartego okna wystawiałem na wiatr twarz, czuć było zapach lasu, a w tunelach wilgoć skały. Nagle – stop! Wysiadamy! Pociąg zatrzymał się przy niewielkim podeście. Po drugiej stronie doliny rozpościerała się rozległa, nieco mglista panorama. W dole majaczyły budynki Mokrej Góry, wyżej, na niewielkim grzbiecie rozłożyła się całkiem duża, drewniana wieś. Wjechaliśmy w tunel „Aleksandar”, ostatni na trasie. Ciemność ciągnęła się dobre 1600 metrów, aż w końcu z mroku wyłoniły się zabudowania ostatniego przystanku kolejki – Šargan Vitasi. Tutaj czekała nas przerwa. Zwiedziliśmy skansen, podziwialiśmy wagony i lokomotywy pamiętające pierwszą połowę XX wieku. A potem ruszyliśmy w drogę powrotną, prosto do Mokrej Góry. Oryginalnie kolej cieszyła się sprawnością aż do 1974 roku, kiedy to zamknięto nierentowną trasę do Sarajewa. Kilkanaście lat później specjalnie powołane stowarzyszenie rozpoczęło starania o restaurację najbardziej atrakcyjnego odcinka trasy. Plany mieli szerokie: skansen serbskich kolei, zbiór zabytkowych lokomotyw, wagonów. W 2003 roku pierwszy zestaw „Nostalgii” – tak nazwano pociąg – ruszył z Mokrej Góry. Skąd nazwa Osmica – „ósemka”? Cóż, powyżej stacji Golubići widać to jak na dłoni. Tory położono tak, że miejscami tworzą pokręconą ósemkę, krzyżując się w tunelach, wydrążonych na coraz to wyższych poziomach. Gdy pomyśli się, że ponad sto lat temu aż trzy firmy budowlane splajtowały, próbując spełnić wymagania rządowego zlecenia, tym większy podziw należy się tej ostatniej, która w końcu dokończyła projekt. Rafting na Peloponezie (Grecja) Wyrąbana w ścianie parowu ścieżka wspina się zakosami ponad las. U dołu dudniąca rzeka, nad głową posiniaczone niebo zwiastujące burzę. Już blisko. Pierwsza błyskawica rozjaśnia półmrok. I wtedy go dostrzegam. Przyklejony do ściany wąwozu XII-wieczny klasztor Prodromou (św. Jana Chrzciciela). Przypomina jaskółcze gniazdo wiszące nad trzystumetrową przepaścią. Co sprawia, że nie runie w dół? Kilka drewnianych belek podtrzymujących kruchą konstrukcję, czy może żarliwa modlitwa mnichów? Czuję chłodną wilgoć bijącą z wnętrza wykutej w skale kaplicy. Spływa po policzkach świętych zastygłych na kamiennych freskach. Zapach wosku miesza się z wonią kadzidła i czegoś jeszcze… Piekielnie mocnej kawy! Ręka w habicie podaje filiżankę, częstuje słodką galaretką (lukumi). Potem prowadzi na taras. Widok zapiera dech. Na krawędzi urwiska, po drugiej stronie wąwozu, dostrzegam monastyr Filosofu (X w.), jeszcze dalej Emialon (XVII w.) otoczony wianuszkiem skalnych pustelni. A pod nimi, hen daleko, majaczą pogrążone w letargu wsie i miasteczka, owinięte wstęgą mitycznej rzeki Lusios. Jej spieniony nurt niby rozedrgana struna rezonuje w głębi kanionu. Po chwili stoję na brzegu ogarnięty hipnotyzującym szumem. Nagle słyszę kobiecy śmiech. Rozglądam się zaskoczony. Wokół żywego ducha. Czyżby wciąż żyły tu zjawiskowe nimfy z orszaku Artemidy? Aretuza, dla której stracił głowę porywczy Alfejos, a może Dafne, ukochana Apolla? Śmiech narasta, przechodzi w euforyczny krzyk. I wtedy je dostrzegam. Pontony! Wypadają zza skały i tańczą piruety wokół rzecznych kamieni. Roześmiane wioślarki wychodzą na brzeg. Wdrapują się na pobliską skałę i skaczą do wody. Idę w ich ślady. Niesiony huczącym chłodem czuję się jak młody bóg. Nic dziwnego, w końcu w wodach rzeki Lusios zażywał kąpieli sam władca Olimpu – nowonarodzony Zeus. Potem chwytam wiosło, i lawirując między konarami zwalonych dębów, płynę aż do Kariteny, gdzie Lusios wpada do rzeki Alfejos.
Ksamil - rajska miejscowość w Albanii [PRZEWODNIK]
Ksamil to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na całym wybrzeżu Morza Jońskiego i prawdziwa perła w koronie Albanii. Mimo korzystnego położenia geograficznego, nie wszyscy kojarzą ten kraj z rajskimi kurortami, a to spory błąd. Chcąc spędzić urlop w iście bajkowej scenerii, nie trzeba lecieć na drugi koniec globu. Zapraszamy na wycieczkę do jednego z najpiękniejszych albańskich kurortów.
W tym artykule: Ksamil - najważniejsze informacje Z czego słynie Ksamil? Co warto zobaczyć w Ksamil? Kiedy jechać do Ksamil? Ksamil - ciekawostki Egzotyczne krajobrazy, z których słyną Karaiby czy Bahamy, są dostępne także w Europie. Dokładnie tak, Bałkany to region niezwykły w każdym calu. Niestety, obiegowa opinia na temat danego miejsca może przysłonić jego faktyczny obraz. To prawda, Albania jest krajem kontrastów. Z jednej strony mamy tam spore skupiska biednych osiedli, a z drugiej - fascynujące zabytki pamiętające wiele epok. Przemoc jest wpisana w naturę Albańczyków, ale przy bliższym poznaniu okazują się niezwykle przyjaźni i pomocni. Wielu osobom kraj ten kojarzy się z nijakością, inni doceniają jego walory, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Oceniając Albanię wyłącznie pod negatywnym kątem, możemy zniechęcić się do tego miejsca i w rezultacie - sporo stracić. Najlepszym tego przykładem jest Ksamil. Planując wakacje w egzotycznej scenerii, zazwyczaj nie bierzemy Albanii pod uwagę. Tymczasem okazuje się, że tamtejsze wybrzeże ma do zaoferowania atrakcje, które na długo pozostają w pamięci. Ksamil - najważniejsze informacje Ksamil to niewielka miejscowość w południowej części Albanii, położona tuż przy granicy z Grecją (24 km). To jeden z najbardziej znanych albańskich kurortów, często wybierany jako destynacja wakacyjnych eskapad. Spędzeniu urlopu w tym miejscu sprzyja dobrze rozwinięta infrastruktura. Ksamil oferuje hotele, pola kempingowe, a i ze znalezieniem prywatnej kwatery nie będzie problemu. Na uwadze trzeba mieć jednak fakt, że w szczycie sezonu miasto jest tłumnie oblegane przez turystów z całej Europy, których kuszą nie tylko rajskie widoki, ale i atrakcyjne ceny. Wycieczka planowana na ostatnią chwilę może okazać się niewypałem, więc warto pomyśleć o rezerwacji noclegu z odpowiednim wyprzedzeniem. W mieście nie brakuje barów, restauracji i klubów, więc o nudzie nie ma mowy. Z czego słynie Ksamil? Szukając w tym mieście kunsztownej architektury i wspaniałych zabytków, można się rozczarować. W pierwszym kontakcie, Ksamil zdecydowanie nie chwyta za serce. Ot, chaotyczne zabudowania i bunkry przypominające o trudnej historii kraju. Wystarczy jednak udać się w stronę wybrzeża, by w jednej chwili zmienić zdanie o tym miejscu. Ksamil słynie z najbardziej malowniczych plaż w tej części Europy. Dominujące elementy krajobrazu to biały piasek, lazurowa woda i niewielkie, porośnięte zielenią wysepki, którymi nie można się nie zachwycać. Do tego palące promienie słońca, lejący się z nieba żar, przyjazna ludność i świetnie przygotowana infrastruktura turystyczna - oto najkrótsza charakterystyka tego miasta. Biorąc pod uwagę charakterystykę tego miejsca, Ksamil odwiedza się przede wszystkim z myślą o plażowaniu. Popołudnia można spędzać w jednym z tamtejszych barów, a wieczorem - udać się do klubu. Sporą atrakcją tego miejsca są okoliczne wysepki, na które można dostać się wypożyczoną łódką lub rowerem wodnym. Co warto zobaczyć w Ksamil? Nie samym plażowaniem turysta żyje. W przerwie między słonecznymi kąpielami, warto zapoznać się z innymi urokami tego miejsca. W samym Ksamil znajdziemy przede wszystkim typowo kurortowe atrakcje, ale wystarczy oddalić się o kilka kilometrów od granic miasta, by móc poznać zupełnie inne oblicze tej części Albanii. Butrint W odległości mniej więcej 5 km od miasta znajdziemy osadę położoną na półwyspie, w której mieści się stanowisko archeologiczne odsłaniające ruiny antycznych budowli rzymskich i greckich z kilku epok. To jedna z największych atrakcji tego rejonu, którą docenią nie tylko miłośnicy historii. Obiekt został wpisany na listę UNESCO. Saranda Będąc w Ksamil, warto wybrać się do pobliskiej Sarandy - największego kurortu południowej części albańskiego wybrzeża. Znajdziemy tam kilka interesujących zabytków, w tym położoną na wzgórzu twierdzę Lekuresi, wzniesioną w czasach osmańskich. Błękitne Oko Kolejną interesującą atrakcją w bliskiej okolicy Ksamil jest Błękitne Oko. Słynne źródło, wybijające z głębokości ok. 50 m, mieści się w Muzinë. Swoją nazwę zawdzięcza błękitnemu kolorowi wody. Miejsce to urzeka malowniczą scenerią, ale o orzeźwiającej kąpieli można zapomnieć - temperatura wody nie przekracza 10 stopni Celsjusza. Gjirokastra W odległości ok. 65 km od Ksamil mieści się wpisane na listę UNESCO miasto-muzeum, które przez 500 lat znajdowało się we władaniu Imperium Osmańskiego. Nie znajdziemy tam nawet śladu nowoczesności, a wąskie, kamienne uliczki tworzą niepowtarzalny klimat, podobnie jak wszechobecne warsztaty rzemieślnicze i domy ze srebrnym dachem. Nad miastem góruje zabytkowa twierdza. Kiedy jechać do Ksamil? Sezon plażowy w Ksamil rozpoczyna się w czerwcu i kończy we wrześniu. Uwaga, w lipcu upały bywają nieznośne - temperatura powietrza często przekracza 35 stopni Celsjusza, a zdarza się też, że słupek rtęci dobija do granicy 40 stopni Celsjusza. Jeżeli chcemy cieszyć się przyjemnym ciepłem, a jednocześnie uniknąć tłumu turystów (Ksamil jest najbardziej zatłoczony w lipcu i sierpniu), warto wybrać się tam w czerwcu, ewentualnie we wrześniu. Ksamil - ciekawostki Ksamil jest niezwykle popularną wakacyjną destynacją Polaków. W szczycie sezonu, na plaży bez problemu usłyszymy rozmowy w ojczystym języku. Do kurortu przyjeżdża tylu Polaków, że utwory naszych artystów znajdują się w stałym repertuarze wielu tamtejszych klubów. Ksamil jest położony tuż przy granicy z Grecją, więc jeżeli znudzi nam się plażowanie w Albanii, bez problemu będziemy mogli udać się na wycieczkę na wyspę Korfu lub do kontynentalnej części kraju. Ksamil jest najdroższym miejscem na całym albańskim wybrzeżu. Wstęp na wszystkie plaże jest tam płatny. Większość plaż wybrzeża Morza Jońskiego pokrywają drobne kamyki. Ksamil, gdzie dominują szerokie pasy białego piasku, jest jednym z wyjątków.
Na majówkę do Egiptu, Hiszpanii albo Bułgarii. Odkryj z nami #ŚwiatOdNowa
Po roku trudów i wyrzeczeń nauczyliśmy się żyć z pandemią w tle. Nie musimy już dłużej zamykać się w domach, czas więc ponownie wyruszyć w podróż. Które kraje otworzyły już granice dla turystów, a które zaproszą ich wkrótce? Czy po przylocie na miejsce czeka nas kwarantanna, czy wystarczy wynik testu? Z redakcją National Geographic Polska oraz zaprzyjaźnionymi podróżnikami, blogerami i fotografami odkryjesz świat od nowa i dowiesz się, jak podróżować bezpiecznie i bez obaw.
Nadeszła wiosna - choć nieco kapryśna - a wraz z nią zaostrzył się nasz apetyt na podróże. Z raportu European Travel Commission wynika, że Polacy znajdują się na czele europejskich nacji chcących jak najszybszego powrotu do podróżowania. W ciągu najbliższych sześciu miesięcy wyruszyć w podróż zamierza niemal 80 procent Polaków. Wielu z nas z niecierpliwością wyczekiwało majówki z nadzieją, że będziemy mogli spędzić te kilka dni w ulubionym zakątku. Niestety koronawirus i tym razem pokrzyżował nam plany, bo hotele w kraju mają pozostać zamknięte przynajmniej do 3 maja. Nic więc dziwnego, że nasze zainteresowanie zwróciło się ku nieco odleglejszym kierunkom. Okazuje się, że jednymi z popularniejszych majówkowych destynacji w tym roku stały się Egipt i Turcja. Liczne środki bezpieczeństwa praktycznie na każdym kroku – od lotnisk po hotele – sprawiają, że podróżni ponownie nabierają zaufania do zagranicznych wyjazdów. Wybierający się do Egiptu i Turcji nie muszą martwić się podróżniczą akrobatyką i organizować nadprogramowych przesiadek, bo loty z Polski nie są objęte kwarantanną. W obu krajach wystarczy przedstawić negatywny wynik testu PCR na koronawirusa. Równie chętnie na długi majowy weekend Polacy wybierają Hiszpanię. Zainteresowani wypoczynkiem w Hiszpanii najczęściej wyszukują loty do Barcelony, Alicante, Malagi i na Majorkę. Od turystów Hiszpania wymaga jedynie negatywnego wyniku testu na koronawirusa, przy czym – co ważne – akceptuje nie tylko testy PCR, ale i szybkie testy antygenowe. Ale to nie koniec majówkowej listy kierunków. Z samym tylko wynikiem testu (niekoniecznie PCR, ale też antygenowego) możemy wybrać się też do Chorwacji, Albanii, Czarnogóry czy Bułgarii. Przed kilkoma dniami Ministerstwo Zdrowia w Bułgarii podało, że od 1 maja wjechać do kraju będzie można także ze świadectwem szczepienia przeciwko Covid-19 (konieczne jest przyjęcie wszystkich dawek), lub z dokumentem potwierdzającym przebycie Covid-19 nie później niż 6 miesięcy przed datą wjazdu do Bułgarii. Tamtejszy resort zdrowia w najbliższym czasie ma też poinformować, jakie rodzaje testów antygenowych w kierunku koronawirusa będą uprawniać do wjazdu do kraju, a informacja znajdzie się na stronie internetowej bułgarskiego MZ. Ostatnio na popularności zyskują też bardziej egzotyczne kierunki, których jedną z głównych zalet – oprócz doskonałej pogody i oszałamiających krajobrazów – są dość łagodne ograniczenia. A to pozwala odpocząć od pandemii – psychicznie i fizycznie. Do Dominikany, Meksyku czy na Zanzibar można wjechać bez testu w kierunku COVID-19, ale już na Malediwach musimy mieć ze sobą wynik badania. Jeszcze więcej inspirujących destynacji na majówkę – bliższych i dalszych – znajdziecie w najnowszym numerze „National Geographic Traveler”. Grecja gotowa na wakacje. Od połowy maja całkowite otwarcie turystyki Grecja coraz bardziej otwiera się na turystów. Zaszczepieni przyjezdni zza granicy oraz osoby, które uzyskały negatywny wynik testu na COVID-19 zostały zwolnione z obowiązkowej kwarantanny na... #ŚwiatOdNowa – Świat powoli otwiera się na nowo, dlatego warto wiedzieć, jak dziś znów ruszyć w drogę. Coraz więcej krajów chce na nowo przyjmować turystów. Coraz więcej krajów europejskich zapowiada poluzowanie obostrzeń i to jeszcze w maju. Jest więc duża szansa, że polecimy na wakacje do Grecji, Hiszpanii, Chorwacji, na Cypr czy do Bułgarii. Dlatego w naszym cyklu Świat od nowa będziemy pisać o aktualnej sytuacji pandemicznej i zasadach wjazdu do krajów, które uwielbiają Polacy – mówi Michał Cessanis, wicenaczelny „National Geographic Traveler”, zapowiadając nowy cykl. Od teraz pod hashtagiem #ŚwiatOdNowa znajdziecie nie tylko informacje, do których krajów wjedziecie bez testów, a gdzie czeka Was kwarantanna, czy porady dotyczącego tego, jak bezpiecznie podróżować w pandemii. Razem z Wami – i dla Was! - świat na nowo będą odkrywać też zaprzyjaźnieni z NatGeo podróżnicy, blogerzy czy fotografowie. Dzięki ich relacjom z najróżniejszych zakątków świata, będziecie mogli zobaczyć, że „szlaban” na podróże nareszcie dobiegł końca! Otwiera się przed nami coraz więcej możliwości i granic, które przez ostatnie kilka miesięcy były surowo strzeżone. Śledźcie #ŚwiatOdNowa na Instagramie i Facebooku i wyruszcie z nami w nową podróż!
Tanie wakacje za granicą? Oto kierunki, które nie zrujnują ci portfela
Gdzie udać się na tanie wakacje za granicą? Im bliżej lata, tym częściej myślimy upragnionych wakacjach za granicą, jednak ze względu na wysokie koszta nie każdy jest w stanie sobie na nie pozwolić. Na szczęście, niektóre kraje są tanie i atrakcyjne dla turystów zarazem. Przedstawiamy najlepsze propozycje!
Tanie wakacje za granicą: Albania Tani urlop za granicą w słonecznym raju nie musi wiązać się z wyjazdem na inny kontynent. Albania to europejski kraj z pięknymi plażami, który nie jest jeszcze tak uturystyczniony, jak Hiszpania, Chorwacja czy Włochy. Można spędzić tam piękne wakacje w niskiej cenie – Albania nie ma waluty EUR, dzięki czemu lokalne ceny są umiarkowane. Za zakupy spożywcze w Albanii zapłacimy nie więcej, niż w naszym kraju, a obiad w restauracji zjemy w granicach 15-25zł – nawet dania złożone z owoców morza oscylują w granicy tych kwot. Które z miast nadaje się najlepiej na tanie wakacje za granicą? Saranda – to największy kurort w kraju. Piękne plaże, malownicze otoczenie gór i bogate hotele to nie wszystko, co oferuje miasto – najlepszą atrakcją Sarandy są rejsy na grecką wyspę Korfu, oddaloną o zaledwie kilka km od wybrzeża. Inne ciekawe formy wycieczek morskich to np. zwiedzanie wodnych grot motorówką. Borsh – to kurort przeznaczony dla osób, dla których niedrogie wakacje za granicą to najlepsza okazja do zwiedzania nowych miejsc. Piękne krajobrazy, wiekowe zabytki i małe, urokliwe plaże pozbawione setek turystów to tylko niektóre z plusów tego miejsca! Durres – to najlepszy wybór dla rodzin z dziećmi i imprezowiczów – obydwie grupy znajdą tu coś dla siebie. Duże miasto tętniące życiem przyciąga setkami sklepików, kawiarni i klubów, a spokojne plaże z łagodnym zejściem pozwalają na błogi i bezpieczny odpoczynek dla najmłodszych. Tanie wakacje za granicą: Czechy Czechy stanowią świetny wybór na najtańsze wczasy zagraniczne dla osób, które nie chcą oddalać się zbytnio od Polski. Ze względu na małą odległość i niskie ceny, Czechy stanowią idealny wybór dla par lub grup znajomych, którzy chcą udać się na krótki urlop zwieńczony relaksem i odrobiną rzemieślniczego piwa. Czechy to niewielki kraj, w którym wszystkie najciekawsze atrakcje dzielą niewielki odległości. Które czeskie miasta nadają się najlepiej na tanie wakacje za granicą? Praga – to jedna z najpiękniejszych europejskich stolic, nieustępująca urokiem nawet Paryżowi – na wzniesieniu Petrin znajduje się nawet punkt widokowy, nazywany małą wieżą Eiffle’a. Miasto za dnia zachwyca zabytkami i architekturą, a w nocy tętni życiem i muzyką – każdy znajdzie tu coś dla siebie! Czeski Krumliv – to niewielkie miasto jest drugim po Pradze najczęściej odwiedzanym miejscem – trudno się temu dziwić, spoglądając na jego architekturę. Zabytkowe ulice wyglądają, jakby miasto zatrzymało się w czasie, a kompleks pałacowo-zamkowy zachęca turystów do zwiedzania jego komnat. Karlowe Wary – to znane uzdrowisko stanowi świetną alternatywę dla osób znudzonych polskimi kurortami czy sanatoriami. Urokliwe miasteczko spodoba się zarówno osobom poszukującym relaksu i zabiegów zdrowotnych, jak i miłośnikom luksusowych spa i salonów kosmetycznych. Tanie wakacje za granicą: Czarnogóra Czarnogóra to najlepszy wybór dla tych, którzy traktują tani urlop za granicą jako okazję do zwiedzania i wypoczynku zarazem. Całe państwo można przejechać w jeden dzień, a zabytki dzielą niewielkie odległości, więc po zwiedzeniu najciekawszych miejsc można oddać się błogiemu odpoczynkowi na nadmorskim wybrzeżu. Co ciekawe – kraj zamieszkuje na tyle dużo narodowości, że kultura i wygląd każdego z miast jest naprawdę odmienny! Które czarnogórskie miasto stanowi najlepszy wybór na najtańsze wczasy za granicą? Budva – to tętniący życiem kurort pełen hotelów, restauracji i atrakcji turystycznych. Ze względu na dużą ilość miejsc związanych z rekreacją wodną (plaże i aquaparki), miasto jest chętnie wybierane przez rodziny z dziećmi. Dzięki dużej ilości klubów stanowi też świetny wybór dla singli lub imprezowiczów. Budva jest głośna i żywa – spodoba się tym, którzy lubią wakacyjny gwar! Kotor – to niewielkie, spokojne miasteczko kusi wąskimi uliczkami, pięknymi zabytkami i majestatycznymi świątyniami. Całe miasto otaczają fortyfikacje, których układ pozwala na dostanie się do niego tylko przez trzy bramy. Kotor stanowi najlepszy wybór dla osób, które cenią sobie spokój, zabytki i piękne krajobrazy. Ulcinj – Czarnogórę zamieszkują różne nacje i wyznania – więc jeśli interesuje nas odrobina orientu, Ulcinj stanowi najlepszy wybór na tanie wczasy za granicą. To miasto jest czystym symbolem muzułmańskiej kultury – śpiew muzeinów, muzyka orientu i kobiety w chustach stanowią ciekawy kontrast dla kolorowych kurortów i piaszczystych plaż. To świetny wybór dla tych turystów, którzy cenią sobie zabytki, magiczny klimat i wypoczynek zarazem! Tanie wakacje za granicą: Egipt Tanie wycieczki za granicę kojarzą się z krajami europejskimi, co nie oznacza, że nie można wyjechać w niskiej cenie także na Bliski Wschód! Wczasy w Egipcie są stosunkowo tanie – jeśli chcemy ograniczyć wydatki do minimum, wystarczy, że wybierzemy tańszy hotel z wyżywieniem all inclusive. Co ważne – Egipt stanowi dobre miejsce na zakupy, ze względu na to, że towar nie jest objęty podatkiem VAT, a miejscowe ceny nie należą do najwyższych. Gdzie najlepiej wybrać się na wakacje w Egipcie? Hurghada – to najczęściej odwiedzany kurort przez Polaków, więc jeśli lubimy wakacyjną zabawę w rodzimym gronie, warto rozważyć wybór właśnie tego miasta. Hurghada to nie tylko piaszczyste plaże, ale także zabytkowe miasto z rozległym bazarem z najróżniejszymi towarami – od przypraw, przez pamiątki, po perfumy i biżuterię! Marsa Alam – atmosfera w tym mieście jest dość spokojna, przez co często udają się tu rodziny z dziećmi. Poza pięknymi plażami i licznymi kurortami, miasto oferuje liczne atrakcje związane z nurkowaniem – przepiękne rafy koralowe zaczynają się już niedaleko brzegu. Sharm el Sheik – to miasto idealne dla turystów nastawionych na zwiedzanie – największe egipskie zabytki znajdują się blisko właśnie tego kurortu. Sharm el Sheik szczyci się ciekawym życiem nocnym, a za dnia – zachwyca czystą wodą i przyjaznymi uliczkami. Tanie wakacje za granicą: Tunezja Turyści, którzy celują w jak najtańsze wczasy za granicą wybierają najczęściej właśnie Tunezję – ten egzotyczny kraj jest idealny na tygodniowy odpoczynek z rodziną. Szerokie plaże, znakomita orientalna kuchnia i gościnna ludność zachęcają do odwiedzenia właśnie tego miejsca. Gdyby plusów było za mało – Tunezja skrywa jedne z najpiękniejszych starożytnych ruin! Które z turystycznych tunezyjskich miast stanowią najlepszy wybór na coroczne, tanie wyjazdy za granicę? Tunis – stolica Tunezji przyciąga turystów, którzy oprócz wypoczynku na plaży chcą zobaczyć na własne oczy pozostałości po najstarszych kulturach – niedaleko od Tunisu spoczywają ruiny starożytnej Kartaginy. Samo miasto jest pełne atrakcji i przyjazne rodzinom z dziećmi. Hammamet – to miasto znane z bursztynowych plaż, rozrywkowych dzielnic i licznych atrakcji rekreacyjnych – najmłodszym z pewnością spodobają się parki wodne pełne basenów i kolorowych zjeżdżalni, starsi członkowie rodziny polubią się natomiast z miejscowymi restauracjami i muzyką na żywo. Sousse – to zabytkowe miasto muzułmańskie łączy tradycję z nowoczesnością – oprócz pięknych uliczek i kolorowych domostw, znajdują się tu duże centra handlowe i kluby nocne. Sousse stanowi najlepszy wybór dla osób, które oprócz zwiedzania lubią zaszaleć!
5 pomysłów na Bałkany dla kobiet podróżujących solo
Drogie panie, do boju! Przedstawiamy 5 pomysłów na wiosenne weekendowe wycieczki po Bałkanach.
O tym, że kobiety podróżują same, przekraczają granice i sięgają szczytów (często niedostępnych mężczyznom) nikogo już nie trzeba przekonywać. Jednak nadal będąc na solowej wyprawie często musimy tłumaczyć się, dlaczego nie ma ze z nami chłopaka albo męża, i że naprawdę mamy przyjaciół, tylko bardzo lubimy podróżować same. Znacie to? Drogie panie, do boju! Przedstawiamy 5 pomysłów na wiosenne weekendowe wycieczki po Bałkanach. Ten region Europy od zawsze przyciąga wyjątkową atmosferą, różnorodną kulturą i pysznym jedzeniem, a do tego bez przeszkód możecie odwiedzić go solo. 5 pomysłów na wiosenne weekendowe wycieczki po Bałkanach (dla solo podróżniczek) Dla wyluzowania i zabawy: Tirana (Albania) Fot. Shutterstock Albania z roku na rok staje się coraz popularniejsza ze względu na piękne i wciąż niezadeptane wybrzeże oraz stosunkowo niskie ceny. Wydaje ci się, że nie jest to wymarzony kierunek dla solo podróżniczek ze względu na - mówiąc eufemistycznie - umiarkowane bezpieczeństwo? Nic bardziej mylnego! Duże miasta jak Szkodra i Tirana są bezpieczne i przyjazne wszystkim przyjezdnym bez względu na wiek i płeć. Stolica państwa charakteryzuje się architektonicznym bezładem i różnorodnością, a zapach tureckiej kawy i tradycyjnych albańskich wypieków jest wyczuwalny na każdym rogu! Rada: Jedno popołudnie poświęć na wycieczkę do Duras, jednego z najstarszych miast w Albani oddalonego od stolicy o 35 kilometrów. Promenada wiodąca wzdłuż wybrzeża pozwoli cieszyć się pięknym morzem Adriatyckim chociaż przez kilka godzin. Dla fanek architektury: Braszow (Rumunia) Fot. Shutterstock Ta najbardziej znana miejscowość w Transylwanii przyciąga co roku miliony turystów, którzy zainteresowani legendami o wampirach chcą odwiedzić dom Drakuli. Na szczęście, poza stworzonymi na potrzeby marketingowe punktami związanymi z wampirzymi mitami, Braszow ma o wiele więcej do zaoferowania. Przytulne i wąskie uliczki z kolorowego kamienia pozwalają przenieść się do średniowiecznej Rumunii, a niesamowita gościnność mieszkańców pozwoli poczuć się jak w domu, o ile tylko pozwolisz im oprowadzić się po Starym Mieście. Rada: Zamiast zwiedzać zatłoczony zamek Briana wybierz się na pieszą wycieczkę na szczyt góry Tampa oraz weź udział w darmowych wieczorowym zwiedzaniu z lokalnym przewodnikiem, który opowie ci wiele anegdot o tym wyjątkowym mieście. Dla miłośniczek historii: Płowdiw (Bułgaria) Fot. Shutterstock Miasto, które jest archeologiczną dumą każdego Bułgara i miejsce, którego mieszkańcy boją się kopać we własnym ogródku, by przypadkiem nie natknąć się na pozostałości amfiteatru lub innych starożytnych budowli. Pierwsze osady powstały tam około 6 tysięcy lat temu, co stawia je na pierwszym miejscu na liście najstarszych miast w Europie! Płowdiw jest magicznym, przytulnym miastem otoczonym przez sześć wzgórz – trzy z nich znajdują się bezpośrednio w obrębie miasta, są dostępne spacerowiczom, który gromadzą się na nich, by podziwiać zachód słońca. Rada: Przed podróżą sprawdź, czy w miejskim amfiteatrze (ma ponad 3 tysiące lat!) odbędzie się koncert i koniecznie kup wcześniej bilet – będziesz miała szansę podziwiać niesamowitą akustykę, gdzie historia jest dosłownie na wyciągnięcie ręki. Na wyciszenie: Sali (Chorwacja) Fot. Shutterstock Miejscowość znajdująca się na wyspie Dugi Otok jest jednym z najbardziej przyjaznych i bezpiecznych miejsc w Chorwacji. Wypożyczając rower nie dostaje się żadnego zamka ani łańcucha, a jeśli chcesz wspiąć się na sąsiadujące klify lub szczyty wystarczy zostawić rower przy drodze. Ze względu na konieczność korzystania z łodzi, aby dostać się na Dugi Otok z Zadaru, średniej jakości komunikację publiczną (autobusy między miejscowościami kursują bardzo rzadko) oraz brak stacji benzynowej na samej wyspie, nie jest to ulubiona destynacja turystów. Mimo to niesamowite krajobrazy wiosną, kiedy cała zieleń rozkwita i wyjątkowe widoki w znajdującym się obok parku Telascica gwarantowane! Rada: W Sali znajduje się bardzo mała plaża, która bez względu na porę roku jest pełna lokalnych mieszkańców pijących kawę i jedzących na kamiennych płytach obiad. Jeśli chciałabyś mieć całą plażę dla siebie wybierz się do którejś z zatok znajdujących się między Sali a jeziorem Mir. Wiosną nie pływa tam wiele statków, więc święty spokój gwarantowany! Na górskie wyprawy: Kotor (Czarnogóra) Fot. Shutterstock Jest to bez wątpienia najpopularniejsza miejscowość w Czarnogórze, jednak nadal, szczególnie wiosną, miejsce to nie jest przepełnione turystami. Stare Miasto, zbudowane z białego kamienia w duchu architektury średniowiecznej, pełne jest zabytkowych budowli, nieregularnych placów i krętych uliczek, ale nie z tego powodu Kotor znajduje się na tej liście. Największą atrakcją są góry, które otaczają te znajdujące się w zatoce miasto. Kotor jest otoczony trzema masywami Lovćen, Vrmac i Dobrota. Każdy masyw ma dobrze oznaczone, opracowane i dostępne szlaki trekkingowe. Najpopularniejszy 6-kilometrowy szlak prowadzi od Starego Miasta wzdłuż murów miejskich, przez fortecę aż na górę grzbietu Praciste, skąd można podziwiać Kotor i sąsiadujące z nim miejscowości. Rada: Najpiękniejszy widok na zatokę jest ze szczytu góry Štirovnik (1749m n.p.m.). Znajduje się on w położonym blisko Parku Narodowym Lovćen. Nie jest to wymagający szlak, a obecność innych turystów pozwoli ci czuć się bezpiecznie. Tekst: Magdalena Sznigir
Gdzie w sierpniu na city break? Znamy 10 najtańszych kierunków
Ceny za pokoje w hotelach spadają w tym miesiącu prawie we wszystkich stolicach w Europie. W tych miastach szczególnie warto zaplanować sierpniowe zwiedzanie.
Ceny za pokoje w hotelach spadają w tym miesiącu prawie we wszystkich stolicach w Europie – tak wynika z raportu wyszukiwarki i porównywarki cen hoteli trivago.pl. Warszawa znalazła się na 6. miejscu najtańszych stolic europejskich w sierpniu. Kierunek: Bałkany! Z cen zebranych przez Trivago z ponad 250 stron rezerwacyjnych wynika, że w sierpniu najniższe ceny z wszystkich stolic europejskich okazuje się oferować bułgarska Sofia. Za pokój dwuosobowy typu standard zapłacimy tam średnio 241 zł. Na drugim miejscu pod względem ceny uplasowała się macedońska stolica – Skopje (243 zł), a na trzecim serbski Belgrad (258 zł). Nasza stolica znalazła się na miejscu 6. Chcąc przenocować w Warszawie z osobą towarzyszącą, zapłacimy średnio 275 zł. To o 5% mniej niż w lipcu. Pierwszą dziesiątkę zamyka Sarajewo (Bośnia i Hercegowina), gdzie średnia cena za nocleg wynosi w tym miesiącu 289 zł. Zobacz pełną listę 10 najtańszych kierunków w sierpniu 2016 >>> Na później… A gdzie jest najdrożej? Jak raportuje wyszukiwarka i porównywarka cen hoteli trivago.pl do najdroższych europejskich stolic należą w sierpniu Monako, Kopenhaga, Berno i Dublin. Średnie ceny za nocleg kształtują się tutaj kolejno na poziomie: 1673 zł (!), 924 zł, 822 zł i 764 zł. Te kierunki lepiej zostawić na inny miesiąc.
Kamperem za Koło Polarne 2014 - to kolejna karawaningowa podróż małżeństwa z Krakowa. Oboje są emerytami. Za sobą mają już wielomiesięczne podróże po Krecie, Turcji, Gruzji, Albanii, Portugalii, Wołyniu i Afryce Zachodniej
Obecna wyprawa rozpoczęła się 13 kwietnia i potrwa do końca sierpnia 2014 roku, a trasa wiodła będzie przez Litwę, Łotwę, Estonię, Rosję, Norwegię, Szwecję i Finlandię. Cele, jakie postawili przed sobą krakowscy emeryci, to: • poznanie kultury i architektury ludów północnej Europy (głównie Samów) oraz fotorelacje w tym temacie na łamach polskiej prasy karawaningowej i w internecie • zdobycie praktycznych doświadczeń w uprawianiu karawaningu za kołem podbiegunowym • poznanie możliwości uprawiania turystyki karawaningowej na terenie północnej Rosji, pomiędzy St.Petersburgiem i Murmańskiem • promowanie atrakcji i oferty turystycznej Małopolski na terenie Rosji i Skandynawii Jednak głównym zadaniem podróży „Kamperem przez Świat” jest przekonanie innych polskich emerytów, aby wzorem swoich rówieśników z innych krajów, nie siedzieli w domu, lecz ruszyli w swoje podróże życia. Bo jak widać, jest to możliwe i z całą pewnością realne.