National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-01T11:48:16.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: „Zielone płuca” Afryki nie działają – lasy deszczowe Konga zaczęły emitować dwutlenek węgla. Jak to możliwe?
items: W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
items: Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
items: Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
items: Od złotego wieku do odrodzenia. Historia Timbuktu
items: Pozbawiony jednego oka i tylnej nogi lew z Ugandy znalazł zaskakujący sposób na przeżycie
items: W Afryce żyje jeden z najpiękniejszych owadów świata. Jego pancerz przypomina dzieła Pabla Picassa
items: Tu kobiety kopią złoto z niemowlętami przy biodrze – dotarliśmy do nielegalnych kopalni złota w Ghanie
items: Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
items: Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
items: Ten kraj tworzy 10 malutkich wysepek. Każda jest jak zupełnie inny świat
items: Czy w Maroku jest bezpiecznie dla turystów? Sprawdzamy. „Trochę się martwimy”
items: Najciemniejsza rzeka świata nie przestaje zaskakiwać – zanurzona w niej dłoń znika
items: Czarna mamba zabija inaczej niż inne węże. Dlatego odtrutka nie działa
items: Antylopy – różnorodność gatunków, zachowania i znaczenie ekologiczne
items: Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
items: Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
items: Co mówią krzemienie sprzed 9000 lat? Przełomowe odkrycie w Senegalu
items: Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
items: Ilość gatunków żyraf właśnie wzrosła czterokrotnie. Jak to możliwe?
items: Oko Sahary przecina pustynię koncentrycznymi kręgami. Skąd wzięła się ta niezwykła formacja?
items: Mama 58 dzieci, równiny Serengeti i noc wśród hipopotamów – tej wyprawy nie da się zapomnieć
items: Pod Afryką Ziemia rytmicznie pulsuje. To początek nowego oceanu
items: To jedno miejsce w Afryce wygląda jak z innej planety. Namibia oczami podróżniczki
items: Dlaczego gepard nie chowa pazurów? Odkrywamy sekrety kociego sprintera

„Zielone płuca” Afryki nie działają – lasy deszczowe Konga zaczęły emitować dwutlenek węgla. Jak to możliwe?
type: item
date: 2025-12-01T13:17:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dwutlenek węgla
subject: kongo
subject: lasy deszczowe
subject: madagaskar
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe analizy satelitarne i terenowe ujawniają, że lasy deszczowe w Afryce – szczególnie te w dorzeczu Konga – nie pełnią już roli „zielonych płuc” świata. Utrata biomasy, wypalanie gruntów i działalność przemysłowa sprawiają, że zamiast pochłaniać dwutlenek węgla, stają się jego źródłem.
encoded: Masowe wylesianie oraz szkody powodowane m.in. przez działalność górniczą sprawiły, że w latach 2010–2017 lasy deszczowe w dorzeczu Konga przestały pełnić funkcję kluczowego pochłaniacza dwutlenku węgla. Teraz emitują go więcej, niż pochłaniają – wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie „Scientific Reports”. Lasy i sawanny Afryki odpowiadały za około 20% globalnego pochłaniania CO2 przez roślinność. Lasy Afryki: od pochłaniania do emisji CO₂ Zespół prof. Heiko Balztera z Uniwersytetu w Leicester (Wielka Brytania) oszacował zmiany biomasy dzięki satelitarnym pomiarom koloru, wilgotności i wysokości koron drzew, zestawiając je z pomiarami terenowymi. Badacze wykazali, że po okresie wzrostu biomasy w latach 2007–2010, w kolejnych siedmiu latach (2011–2017) afrykańskie lasy – w tym kluczowe obszary Madagaskaru i Afryki Zachodniej – traciły średnio 106 mln ton biomasy rocznie. Odpowiada to emisji około 200 mln ton CO2 każdego roku. Niewielki wzrost biomasy na sawannach nie był w stanie zrównoważyć tych strat. Rola dorzecza Konga Największą rolę odgrywały lasy Konga, które co roku absorbowały blisko 600 mln ton CO2, ustępując skalą jedynie Amazonii. Postępujące wycinki, nielegalne pozyskiwanie drewna oraz degradacja środowiska przez przemysł wydobywczy doprowadziły do dramatycznego spadku tej zdolności. Badanie nie uwzględniło jednak rozległych, wciąż słabo zbadanych torfowisk pod lasami Konga, które pochłaniają niewielkie ilości CO2, lecz przechowują aż 30 mld ton węgla. Ich rola wciąż wymaga zbadania. Jak działa cykl węglowy? Ekosystemy Afryki odgrywają kluczową rolę w globalnym cyklu węglowym. Biorąc pod uwagę całą roślinność świata, lasy w Afryce pochłaniają około 20% obecnego w atmosferze Ziemi węgla. Ale odpowiadają już za 40% światowych emisji węgla ze spalania biomasy oraz 20% emisji wynikających z wylesiania i degradacji lasów. Jak to możliwe? Pochłanianie węgla w lasach i na sawannach zachodzi poprzez fotosyntezę, a jego emisja – przez pożary, których przyczy…

lasy-kongo-emisja-co2-fe5eb81.jpg
width: 5100
height: 3403

W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
type: item
date: 2025-11-27T09:56:21.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: wiatr
description: Harmattan od wieków budzi respekt wśród mieszkańców Afryki Zachodniej. To zjawisko, które potrafi zmienić rytm dnia, wpłynąć na zdrowie i sparaliżować całe miasta, a jednocześnie pozostaje mało znane poza regionem. Co kryje się za zjawiskiem, którego nadejście budzi jednocześnie niepokój i fascynację?
encoded: Już za kilka dni do polskich kin trafi dokument „Gdy powieje harmattan” – poruszająca opowieść o 25-letniej Barbarze mieszkającej w Akrze, stolicy Ghany. Jako ośmioletnie dziecko została oddana do pracy, tak jak tysiące dzieci w tej części świata. Dziś jest pewna siebie i silna, ale jej odwaga znika w jednej chwili, gdy nad horyzontem pojawia się harmattan. Tytułowy wiatr staje się w filmie zarówno symbolem, jak i realnym zagrożeniem. Czym właściwie jest i dlaczego jego nadejście budzi tak silne emocje? Gdzie i kiedy pojawia się harmattan? Charakterystyczny wiatr Afryki Zachodniej Harmattan pojawia się każdego roku w Afryce Zachodniej między końcem listopada a połową marca, kiedy nad centralną Saharą umacnia się rozległy obszar wysokiego ciśnienia, a strefa międzyzwrotnikowej konwergencji przesuwa się nad Zatokę Gwinejską. Różnica ciśnień sprawia, że z północnego wschodu zaczyna napływać wyjątkowo suchy, chłodny wiatr niosący ogromne ilości pyłu – to właśnie on nadaje nazwę całej porze roku. Przemieszczając się przez Saharę, harmattan unosi drobne cząstki piasku i pyłu o średnicy często zaledwie kilku mikrometrów, tworząc mętne, jednolite niebo i sprawiając, że zjawisko obejmuje setki kilometrów. W regionach takich jak Ghana, Nigeria, Burkina Faso czy Wybrzeże Kości Słoniowej niebo w tym okresie traci wyraziste barwy: słońce świeci przez mleczną, gęstą zawiesinę, a horyzont wydaje się zamglony nawet przy bezchmurnej pogodzie. Dni bywają gorące – temperatury sięgają 30-35°C, ale wraz z zachodem słońca powietrze gwałtownie się wychładza, a w niektórych częściach Sahelu (strefy przejściowej między Saharą a sawanną) temperatura potrafi spaść do 9°C. Jednocześnie wilgotność powietrza obniża się do poziomu niespotykanego w innych porach roku, nierzadko spadając poniżej 5%. To właśnie ta ekstremalna suchość sprawia, że harmattan określa się czasem mianem „wiatru doktora”: jego chłodny i pozbawiony wilgoci charakter wyraźnie odróżnia go od gorącego, dusznego powietrza monsu…

IMG0752-131420f.jpeg
width: 5184
height: 3456

Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
type: item
date: 2025-11-21T07:50:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: azja
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: morze czerwone
subject: ruchy sejsmiczne
description: Płyty tektoniczne afrykańska i arabska 28 milionów lat temu nie rozstąpiły się. Choć wiele wskazywało na to, że się rozstąpią. Nie nastąpiło oderwanie dawno związanych ze sobą lądów, a Afryka nie powędrowała na środek oceanu. I chociaż myśleliśmy, że ich rozstanie się zatrzymało, to nie mieliśmy racji: ono po prostu spowolniło. I trwa dalej.
encoded: Granica między Afryką a Azją od milionów lat pozostaje areną nieustających zmian geologicznych. Najbardziej interesującym regionem jest Zatoka Sueska, którą do tej pory uważano za przykład zatrzymanego riftingu. Najnowsze analizy pokazują jednak, że wciąż się rozszerza – my to po prostu przegapiliśmy. To rzuca nowe światło na przyszłość Ziemi. Zatoka Sueska do dziś się rozszerza, pogłębiając różnice między kontynentami Przez lata uważano, że Zatoka Sueska – łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym – stanowiąca granicę pomiędzy Afryką a Azją jest przykładem tzw. nieudanego riftingu, który przestał ją rozszerzać około. 5 mln lat temu. Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” przeczą jednak tej tezie: rifting, chociaż znacząco spowolniony, trwa nadal. Rozciąganie skorupy ziemskiej w tym miejscu postępuje w tempie ok. 0,5 mm rocznie. Kropla drąży skałę Chociaż może się wydawać, że pół milimetra to niewiele, ale w skali geologicznej ma to ogromne znacznie. To właśnie takie procesy odpowiadają za powstawanie nowych oceanów, prowadzą do trzęsień ziemi czy deformacji powierzchni kontynentów. Jak naukowcy odkryli, że Afryka jednak „ucieka”? Nie da się po prostu zbadać dna. Naukowcy musieli połączyć kilka niezależnych metod badawczych. Przede wszystkim konieczny był szczegółowy pomiar topografii i wysokości raf koralowych, który pozwolił stwierdzić, że są one obecnie wyniesione nawet 18 metrów nad zatokę, pomimo swojego powstania na poziomie morza podczas okresów cieplejszego klimatu. Przeanalizowano także przebieg rzek regionu i ich nietypowe profile – wykraczające poza naturalne kształtowanie przez erozję i wskazujące na wpływ ruchów tektonicznych. Kluczowe okazało się również rejestrowanie niewielkich, ale powtarzających się trzęsień ziemi w głębinach. To wszystko pozwoliło ustalić, że ruchy tektoniczne nadal trwają. Dlaczego Azja i Afryka oddalają się od siebie? Rozdzielanie się kontynentów to skutek złożonej gry sił wewnęt…

FABRIC-KOLAZ-32-22-ea9c7e6.jpg
width: 2700
height: 1800

Pingwinom grozi wyginięcie. Największym zagrożeniem są kutry rybackie i rybołówstwo
type: item
date: 2025-11-18T09:02:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ekologia
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: rybołóstwo
description: Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu St. Andrews wykazały, że pingwiny przylądkowe żerują na tych samych obszarach, po których pływają kutry rybackie. Rybołówstwo przemysłowe na dużą skalę sprawia, że zwierzęta te coraz częściej muszą walczyć o przetrwanie.
encoded: Pingwin przylądkowy lub pingwin toniec (Spheniscus demersus) to samotnik. Zamieszkuje wybrzeża Afryki Południowej i wyspy od Namibii do południowego Mozambiku. Żeruje na morzu polując na małe ryby. Osobniki dorosłe prowadzą osiadły tryb życia. Młode, po uzyskaniu samodzielności, oddalają się od stada. Dopiero po okresie pierzenia wracają i rozmnażają się w kolonii rodzimej. Jest krytycznie zagrożony wyginięciem. Pingwinom przylądkowym grozi wyginięcie Szkoccy naukowcy z Uniwersytetu St. Andrews na łamach czasopisma „Journal of Applied Ecology” opublikowali właśnie niepokojącą pracę. W artykule po raz pierwszy opisali, jak gospodarka rybacka w bezpośredni sposób stwarza konkurencję i zagrożenie dla konkretnego gatunku, w tym przypadku właśnie pingwina przylądkowego. Badacze przypominają, że populacja tego gatunku spadła o prawie 80% w ciągu ostatnich trzydziestu lat. – Również z powodu konkurowania z lokalnymi rybakami, którzy poławiają sardynki i sardele (ryby szerzej znane jako anchois). To kluczowe pożywienie pingwinów przylądkowych – podkreślają autorzy badania w oświadczeniu. Pingwiny muszą konkurować z kutrami rybackimi o pożywienie Naukowcy w swoim badaniu po raz pierwszy wprowadzili nową miarę w analizie wpływu działalności człowieka na ekosystemy. Nazwali ją „intensywnością nakładania się”. Mierzy ona nie tylko wielkość wspólnej przestrzeni między pingwinami a kutrami rybackimi, ale także liczbę zwierząt faktycznie dotkniętych tym współwystępowaniem. – Chcieliśmy znaleźć lepszy sposób oceny, jak wiele pingwinów jest potencjalnie dotkniętych działalnością rybacką w pobliżu, a nie tylko miejsca, w którym występuje nakładanie się – powiedziała dr Jacqueline Glencross, główna autorka badania ze Szkockiego Instytutu Oceanicznego na Uniwersytecie St. Andrews. Zespół korzystał z danych zebranych na podstawie śledzenia pingwinów na wyspach Robbeneiland i Dassen. Okazało się, że w 2016 roku, czyli w okresie, gdy łączna masa populacji ryb w tamtejszym akwenie była wyr…

zagrozone-pingwiny-1-5ca8fb3.jpg
width: 2250
height: 1500

Od złotego wieku do odrodzenia. Historia Timbuktu
type: item
date: 2025-11-10T13:27:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: afryka
subject: Czas na egzotykę
subject: mali
description: Timbuktu dziś jest miastem kontrastów, w którym wspaniała przeszłość nieustannie zderza się z trudną teraźniejszością. Mimo dramatycznych wydarzeń „złote miasto” Afryki podniosło się z gruzów i, mimo wielu trudności, nie straciło swojego symbolicznego znaczenia. Historia tego niezwykłego miejsca, które „wyrosło” na piaskach pustyni, udowadnia, że dzięki wspólnemu wysiłkowi dziedzictwo może przetrwać, nawet gdy staje w obliczu ogromnych zagrożeń.
encoded: Spis treści: Miasto w miejscu, gdzie pustynia spotyka rzekę Złoty wiek Timbuktu Zmierzch, zniszczenie i ocalenie Odbudowa i dziedzictwo Timbuktu wciąż nie jest bezpieczne Już w XIV wieku Europę obiegły wieści o niesamowitych bogactwach Timbuktu. Arabscy podróżnicy opowiadali o mieście, w którym chodniki i dachy domów są pokryte szczerym złotem, a władcy opływają tam w niewyobrażalne luksusy. Żaden mieszkaniec Starego Kontynentu nie zobaczył jednak tych bogactw na własne oczy. Pierwszy Europejczyk, René-Auguste Caillié, dotarł tam (i nie okupił tego życiem) w 1828 roku, gdy Timbuktu było już cieniem dawnej potęgi. Miasto w miejscu, gdzie pustynia spotyka rzekę O znaczeniu miasta zadecydowała przede wszystkim jego geografia. Timbuktu powstało na terytorium dzisiejszego Mali, na południowym skraju Sahary, około 20 kilometrów na północ od wielkiego łuku rzeki Niger. To właśnie tam spotykały się dwa odmienne światy i dwa systemy transportu – bezkresny ocean piasku, przemierzany przez karawany wielbłądów, oraz potężna rzeka, główna arteria komunikacyjna i handlowa Afryki Zachodniej. Timbuktu nie było więc po prostu przystankiem na szlaku handlowym. Stało się fizycznym i ekonomicznym punktem przeładunkowym, gdzie sól z kopalni na północy wymieniano na złoto, kość słoniową i niewolników z żyznego południa. Początki miasta były dość skromne. Około 1100 roku n.e. koczownicze plemiona Tuaregów założyły tam sezonowy obóz, który służył jako baza wypadowa w porze upałów. Istnieje kilka legend dotyczących pochodzenia nazwy miasta. W jednej z nich jest mowa o starej kobiecie imieniem Buktu, pozostawionej do pilnowania obozu. Inna wskazuje na berberyjski rodowód. W tym języku, „tin bouctou” oznaczają „miejsce pokryte małymi wydmami”. Niezależnie od etymologii, strategiczne położenie szybko przekształciło tymczasowe obozowisko w stałą, tętniącą życiem osadę. Chociaż założone przez Tuaregów, miasto od samego początku miało charakter kosmopolityczny, przyciągając kupców i uczonych arab…

timbuktu-408a55d.jpg
width: 2250
height: 1500

Pozbawiony jednego oka i tylnej nogi lew z Ugandy znalazł zaskakujący sposób na przeżycie
type: item
date: 2025-11-07T13:56:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: lew
subject: lwy
description: Żyjące dziko ranne zwierzęta mają niewielką szansę na przeżycie. Niezdolne do polowania drapieżniki żywią się padliną lub resztkami pozostawionymi przez ich stado. Jednak 11-letni Jakub, niepełnosprawny lew z Parku Narodowego Królowej Elżbiety w Ugandzie opracował pomysłowy sposób na polowanie. Pozwala mu to na znaczną samodzielność i przede na wszystkim przeżycie.
encoded: Liczący sobie 11 lat Jakub jest drapieżnikiem z pierwszych stron gazet. I to całkiem dosłownie. W ubiegłym roku serwisy informacyjne całego świata pokazywały film, na którym Jakub i jego brat Tibu przeprawiali się przez rzekę pełną krokodyli. Pokonali dystans około 1,5 kilometra. Jest to najdłuższa wodna wycieczka lwów, jaka kiedykolwiek została zarejestrowana. Obaj lwi bracia są od 2017 roku badani przez Alexandra Braczkowskiego. To naukowiec i filmowiec związany z ugandyjską organizacją zajmującą się ochroną przyrody i rozwojem lokalnych społeczności – Kyambura Lion Monitoring. Najbardziej wytrzymały lew w Afryce – Założyłbym się o cały swój dobytek, że patrzymy na najbardziej wytrzymałego lwa w Afryce. Został przebity rogiem przez bawoła, jego rodzina została otruta przez handlarzy, sam wpadł w sidła kłusowników, a ostatecznie stracił nogę w kolejnym ataku – w stalowej pułapce. Jakub wykorzystał już wiele ze swoich dziewięciu żyć – napisał Alexander Braczkowski w artykule opublikowanym na łamach Griffith University News. View oEmbed on the source website Fakt, że zwierzę przetrwało, naprawdę wydaje się cudem. Choć z drugiej strony jest przykładem niezwykłych zdolności adaptacyjnych Jakuba oraz jego ewidentnej inteligencji. Do wypadku, w którym stracił tylną nogę doszło w 2020 roku. Badacze byli przekonani, że lew nie przeżyje takiego okaleczenia. – A jednak się nie poddał – podkreśla Alexander Braczkowski. Udając lamparta Sekretną metodę polowania niepełnosprawnego lwa ujawniły nagrania z kamery termowizyjnej umieszczonej na dronie. Wynika z nich, że Jakub, jakby na to nie patrzeć lew, nauczył się zachowywać jak lampart. Lwy powalają swoje ofiary podczas frontalnego ataku, natomiast lamparty urządzają zasadzki. Trójnogi Jakub również nauczył się urządzać zasadzki z bliskiej odległości. Kryje się przed swymi ofiarami w gęstych zaroślach i lasach. Czeka w ukryciu, by nagle zaatakować. – Poluje też na ofiary, których lwy zwykle nie wybierają. Podczas nocnych nagrań …

trzynogi-lew-e30c712.jpg
width: 1100
height: 733

W Afryce żyje jeden z najpiękniejszych owadów świata. Jego pancerz przypomina dzieła Pabla Picassa
type: item
date: 2025-11-06T09:01:42.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: owady
subject: robaki
subject: sztuka
subject: zwierzęta
description: Natura potrafi tworzyć nie tylko spektakularne krajobrazy, lecz także organizmy zachwycające precyzją barw i wzorów. Zdarza się, że nawet niewielki pluskwiak może wyglądać jak miniaturowe dzieło sztuki, przyciągając uwagę intensywnością kolorów i misterną geometrią swojego pancerza.
encoded: Afryka przyciąga podróżników przede wszystkim obietnicą spotkań ze zwierzętami, które znamy z atlasów i dokumentów przyrodniczych. Lwy, słonie, żyrafy czy gepardy budzą zachwyt i respekt, a safari stało się synonimem kontaktu z naturą w jej najbardziej widowiskowej formie. Tymczasem niezwykłość tego kontynentu objawia się także w skali dużo mniejszej, często niedostrzegalnej na pierwszy rzut oka. Wśród traw, na liściach i pniach roślin żyją organizmy tak drobne, że mogłyby zmieścić się na palcu, a mimo to robią ogromne wrażenie. Owad, który wygląda jak dzieło sztuki Owad potocznie nazywany „robakiem Picassa” to Sphaerocoris annulus, pluskwiak z rodziny tarczówkowatych, który osiąga zwykle około 15 milimetrów długości i występuje przede wszystkim w Afryce Środkowej oraz Wschodniej. Zaobserwowano go m.in. w Etiopii, Kenii, Kamerunie, Namibii, Republice Południowej Afryki, Tanzanii oraz Zimbabwe. Żyje na terenach trawiastych, wśród krzewów oraz niskiej roślinności, gdzie jego barwy szczególnie wyraźnie odcinają się od stonowanego tła sawanny. Jego potoczna nazwa nawiązuje do niezwykłego wyglądu pancerza, pokrytego kontrastowymi plamami w odcieniach czerwieni, żółci, czerni i bieli, które układają się w nieregularne wzory przypominające abstrakcyjne obrazy Pabla Picassa. Wygląd ten wydaje się dekoracyjny, lecz pełni istotną funkcję biologiczną. W świecie zwierząt intensywne barwy najczęściej oznaczają zagrożenie i stanowią sygnał dla drapieżników, że dany organizm może być toksyczny lub niejadalny. U Sphaerocoris annulus ten rodzaj ubarwienia jest więc formą ostrzeżenia, dzięki któremu owad unika bezpośredniej konfrontacji. Nawet tak niewielki organizm może w ten sposób skutecznie odstraszyć ptaki, jaszczurki czy drobne ssaki, które w przeciwnym razie uznałyby go za łatwy i pozbawiony ryzyka pokarm. Mechanizmy przetrwania „robaka Picassa” Choć to wygląd „robaka Picassa” przyciąga największą uwagę, równie istotne są jego zwyczaje i sposoby na obronę. Sphaerocoris annulus…

FABRIC-KOLAZ-32-efa9aad.jpeg
width: 1894
height: 1268

Tu kobiety kopią złoto z niemowlętami przy biodrze – dotarliśmy do nielegalnych kopalni złota w Ghanie
type: item
date: 2025-11-02T09:45:24.000Z
creator: Mariusz Śmiejek
subject: Fotografia
subject: afryka
subject: ghana
subject: kopalnie złota
subject: matka
description: Ghana skrywa dramatyczną rzeczywistość nielegalnych kopalń złota, które pochłaniają życie, zdrowie i przyszłość tysięcy kobiet. Ich codzienność to błoto i głód, ale też nadzieja — na godną przyszłość i szacunek. To wszystko oddają niezwykłe fotografie Mariusza Śmiejka opublikowane w październikowym wydaniu magazynu National Geographic Polska.
encoded: Spis treści: Ama w sercu galamsey Ciężka praca kobiet w kopalniach Codzienność górniczek Walka państwa z nielegalnym wydobyciem Ma bose, popękane stopy, nogi poorane starymi bliznami i oblepione zeschniętym pomarańczowym błotem kontrastującym z jej skórą. Owinięta wokół bioder wielokolorowa chusta podtrzymuje śpiące niemowlę, którego głowa ciężko opada na jej plecy. Ze szklanym wzrokiem stoi na krawędzi ogromnego wyrobiska, przygotowując się do zejścia. Na jej głowie spoczywa drewniana misa. Ama w sercu galamsey Poznajcie Amę. Dziesiątki metrów poniżej jej stóp przetrwanie miesza się z destrukcją. To miejsce, w którym z niewyobrażalnych ilości błota, w zaskakująco zorganizowanym chaosie, głównie za pomącą rąk, wydobywa się złoto. W środku tej wyrwy w ziemi pracuje ponad 6o mężczyzn i ok. 30 kobiet, którzy nieustannie kopią i płuczą tony ziemi. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/GalamseyM.Smiejek415720210417-57152dc.jpg" width="3000" height="4500" alt="OHEMAA Mieszka w rodzinnym gospodarstwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Gdy jej mąż zachorował, przejęła jego obowiązki związane z domową produkcją węgla drzewnego. Zajmuje się tym po długich godzinach pracy w kopalni. Swój produkt sprzedaje na targu." title="OHEMAA Mieszka w rodzinnym gospodarstwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Gdy jej mąż zachorował, przejęła jego obowiązki związane z domową produkcją węgla drzewnego. Zajmuje się tym po długich godzinach pracy w kopalni. Swój produkt sprzedaje na targu." /> Część mężczyzn na różnych wysokościach rozdrapuje kilofami ziemię, która opada pod ich stopy w gumiakach lub plastikowych klapkach. Inna grupa ładuje masę o kolorze rdzy do mis, które przenoszone są na głowie do miejsca płukania. Kolejne stanowisko znajduje się nieopodal zbiornika wodnego. Wypełnia je 12 długich koryt wyłożonych sztuczną trawą, wspartych na chwiejnych drewnianych słupkach. Są ustawione pod kątem w taki sposób, by wykorzystać siłę grawit…

GalamseyM.Smiejek727320200929-0372b37.jpg
width: 4500
height: 3000

Wreszcie wiemy, skąd przybyli pierwsi ludzie. Wędrowali wzdłuż wybrzeża Afryki i... zajadali się owocami morza
type: item
date: 2025-10-31T12:10:11.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: ludzie pierwotni
subject: morze
subject: morze czerwone
subject: owoce morza
subject: prehistoria
description: Pochodzenie współczesnych ludzi jest przedmiotem zażartej dyskusji. Analizy genetyczne jako kolebkę naszego gatunku wskazują Afrykę, jednak do tej pory nie było jasne, jak rozprzestrzenił ię oni na inne kontynenty. Czy to możliwe, że kluczową rolę odegrały… owoce morza?
encoded: Najnowsze hipotezy zakładają, że Homo sapiens opuścił południowe wybrzeże Afryki – skąd szacuje się, że pochodził – 70 000 lat temu, rozpoczynając największą migrację w historii świata. Pomogło mu w tym wyjątkowe wśród hominidów przystosowanie do przybrzeżnego trybu życia i obecność smakowitych skorupiaków. Jakie dowody przemawiają za naszym przedwiecznym związkiem z morzem? Gdzie pojawili się pierwsi ludzie? Aktualne teorie Przez wiele lat dominowała teoria, że człowiek współczesny – czyli Homo sapiens – pojawił się w Afryce Wschodniej około 200 000 lat temu, a następnie zaczął rozprzestrzeniać się na inne kontynenty. Wskazywały na to analizy szczątków kostnych oraz narzędzi znalezionych na terenie Etiopii oraz Tanzanii. Nie było jak jasne, jak tego dokonał. Ostatnie dekady przyniosły jednak fascynujące odkrycia. Badania genetyczne wskazują na to, że w naszej historii kluczowe mogło być południowe wybrzeże Afryki. Najnowsza hipoteza zakłada, że to właśnie tam, na terenie dzisiejszego południowego Kapsztadu, człowiek współczesny rozwinął nie tylko szereg „nadmorskich” umiejętności, które umożliwiły mu przetrwanie, ale i zaawansowaną kulturę związaną z morzem, dzięki której rozprzestrzenił się na inne kontynenty. Kompleksy przybrzeżnych jaskiń Pinnacle Point i inne miejsca w rejonie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ponieważ stanowią najbardziej zróżnicowany i najlepiej zachowany zapis rozwoju zachowań współczesnego człowieka. Sięga on 162 000 lat wstecz. Wielka wędrówka z południowej Afryki Najnowsza hipoteza podróży z Afryki określana jest mianem „koncepcji migracji przybrzeżnej” i zakłada, że nasi przodkowie opuścili region współczesnego RPA około 70 000 lat temu. Według prof. Alana Whitefielda i jego zespołu badawczego, pierwsi ludzie przez 20 000 lat przemieszczali się wzdłuż wybrzeży wschodniej Afryki, korzystając z bogactw zasobów morskich, i dotarli aż do półwyspu Arabskiego, a stamtąd w dalsze regiony Azji i Europy. Badania genetyczne p…

FABRIC-KOLAZ-32-18-44bb6db.jpg
width: 2700
height: 1800

Nietypowy wyczyn bociana. Ptak z województwa łódzkiego przeleciał 6500 km do Afryki, ale zupełnie inaczej niż jego pobratymcy
type: item
date: 2025-10-29T14:09:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: bociany
subject: migracje
subject: polska
subject: ptaki
description: Polski bocian czarny, jak większość podobnych mu ptaków, wraz z końcem lata wybrał się w podróż do ciepłych krajów. Zmierzał do Nigerii, jednak nie poszedł na łatwiznę: zrezygnował z bezpiecznej drogi lądowej i w ciągu kilkunastu godzin przemierzył całe Morze Śródziemne, a następnie Saharę. To opowieść o wielkiej determinacji bociana z Kutna.
encoded: Migracje ptaków zawsze fascynują naukowców i miłośników przyrody, jednak niektóre podróże zdumiewają bardziej niż inne. Przykład bociana czarnego z województwa łódzkiego, który wyruszył w niezwykłą, niebezpieczną podróż do Nigerii pokazuje, jak wytrzymałe i kreatywne potrafią być te ptaki. Skrzydlaty Polak udowadnia, że zuchwałość popłaca. Którędy bociany latają do Afryki? Typowe trasy bocianów czarnych przebiegają w dwóch głównych korytarzach: zachodnim (prowadzącym przez cieśninę Gibraltarską) oraz wschodnim (przez turecką cieśninę Bosfor). Większość bocianów wybiera dłuższe trasy, ale prowadzące nad lądem. Unikają w ten sposób przelotu nad otwartym morzem, gdzie brak prądów termicznych utrudnia lot szybowcowy i zmusza ptaki do wyczerpującego lotu aktywnego. Polski bocian, jak wszyscy nasi rodacy, nie idzie jednak na łatwiznę. Nietypowy lot bociana z Kutna Bocian z Nadleśnictwa Kutno wybrał inną drogę. Skusił go nietypowy szlak południowy i postanowił pójść na skróty – przeprawić się bezpośrednio przez Morze Śródziemne z Grecji do Libii, a następnie przez sam środek Sahary. Trasa, na którą się zdecydował, liczyła sobie 6500 km. Szczególnie zaskakujący dla badaczy był odcinek przeprawy przez morze. Obejmował on nieprzerwany, 17-godzinny lot na długości 500 km, także nocą. Taki długi przelot nad otwartą wodą jest rzadkością w świecie bocianów, a większość ptaków nie przeżywa tego rodzaju eskapady. Nasz bocian wykorzystał lot ślizgowy – leciał nisko nad wodą i z niewielką prędkością, wykorzystując nieliczne prądy wypiętrzające powietrze powstające na styku różnych temperatur wody i powietrza. Piekące słońce pustyni Po walce z morzem czekało go palące słońce pustyni i 11-dniowa przeprawa przez Saharę. Tam użył kominów powietrznych, które pozwalały mu szybować na dużych wysokościach. Im wyżej znajduje się ptak, tym chłodniejsze są warunki atmosferyczne, co zmniejsza ryzyko przegrzania i odwodnienia. Bociany czarne stosują strategię krótkich postojów na odpoczynek i żer…

FABRIC-KOLAZ-32-16-e6e4fb2.jpg
width: 2700
height: 1800

Ten kraj tworzy 10 malutkich wysepek. Każda jest jak zupełnie inny świat
type: item
date: 2025-10-17T10:06:00.000Z
creator: Marta Zaraska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: Kuchnia
subject: Travel
subject: wyspy zielonego przylądka
description: Wyspy Zielonego Przylądka urzekają różnorodnością. Są dzikie, słoneczne, pełne kontrastów. Na Oceanie Atlantyckim tworzą archipelag dziesięciu wysp, a każda z nich jest jak zupełnie inny mikroświat. To idealny kierunek na pierwsze spotkanie z Afryką.
encoded: Spis treści: Wyspa Sal – Wyspy Zielonego Przylądka Wyspa Santo Antao Wyspy Zielonego Przylądka – atrakcje Kajakiem z wulkanu Nurkowanie na Wyspach Zielonego Przylądka Kiedy jechać na Wyspy Zielonego Przylądka? Wyspy Zielonego Przylądka – na co uważać? Wyspy Zielonego Przylądka nie są tak popularne wśród turystów z Polski, jak na przykład Kreta czy Cypr, co może wiązać się z odległością. Bezpośredni lot z Polski na Sal (takie połączenia oferują biura podróży) trwa od 7 do 8 godzin. Dla rodzin z małymi dziećmi niemal 1/3 doby w powietrzu może być nie lada wyzwaniem. W końcu to podróż do zachodniej Afryki. Wyspy Zielonego Przylądka leżą na Oceanie Atlantyckim na wysokości Mauretanii i Senegalu – ok. 450 km. od linii brzegowej kontynentu. Legenda głosi, że gdy Bóg skończył tworzyć Ziemię, zatarł ręce z zadowolenia, a okruszki gliny, które wówczas spadły z boskich dłoni w Ocean Atlantycki, stały się Wyspami Zielonego Przylądka. Dziesięć okruszyn, z których najokazalsza, wyspa Santiago, jest niewiele większa od Berlina. Niewiele jest miejsc na ziemi, gdzie można z taką łatwością przeskakiwać z jednego świata w inny niczym telewidz przełączający kanały kablówki. Podróż przez Cabo Verde (tak z portugalskiego swój kraj nazywają mieszkańcy Republiki Zielonego Przylądka) to podróż przez kolory – od bladej, piaszczystej wyspy Sal, przez zieleń bujnej, zamglonej Santo Antao, po czerń wulkanicznej Fogo. Tak wyprawę na Wyspy Zielonego Przylądka wspomina dziennikarka Marta Zaraska. Wyspa Sal – Wyspy Zielonego Przylądka Sal, gdzie ląduję, na pierwszy rzut oka wydaje się przyjaźnie różnobarwna. W kurorcie Santa Maria pełno jest kwiatów i plażowiczów w kolorowych kostiumach, rumieniących swoje skory na wszelkie odcienie brązu i (niestety) czerwieni. Piasek jest czyściutki, jasny, woda błękitna. Samo miasto to nic specjalnego: dużo placów budowy i rozlazłych hoteli all inclusive. Wszystko zdaje się tu istnieć pod zagranicznego turystę: centra nurkowe, sklepiki pełne naszyjników z musze…

Wyspy-Zielonego-Przyladka-71f6ab8.jpg
width: 5464
height: 3070

Czy w Maroku jest bezpiecznie dla turystów? Sprawdzamy. „Trochę się martwimy”
type: item
date: 2025-10-08T08:55:04.000Z
creator: Wiktoria Szydło
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: bezpieczeństwo
subject: maroko
subject: turystyka
description: Niektórzy turyści obawiają się podróży do Maroka po ostatnich protestach na ulicach wielu miast. „Słyszeliśmy o strajkach i trochę się martwimy” – piszą podróżni w mediach społecznościowych. O aktualnej sytuacji w państwie rozmawiałam m.in. z przedstawicielami biur podróży.
encoded: Spis treści: Turyści o wydarzeniach w Maroku. „Trochę się martwimy” Co z wycieczkami zorganizowanymi? „Na bieżąco monitorujemy sytuację” „Regiony wypoczynkowe pozostają bezpieczne” Na przełomie września i października w wielu marokańskich miastach wybuchły protesty. Zaczęło się od strajków tzw. pokolenia Z, czyli osób urodzonych między 1997 a 2012 rokiem. To były jedne z największych antyrządowych manifestacji od lat. Według informacji Marokańskiego Stowarzyszenia Praw Człowieka tylko w ciągu jednego dnia kilkadziesiąt osób zostało zatrzymanych. Dochodziło do aktów wandalizmu i zamieszek. Z kolei w niedzielę (5 października) dziesiątki tysięcy osób wyszły na ulice Rabatu, by wyrazić sprzeciw wobec działań Izraela w Strefie Gazy. W związku z ostatnimi wydarzeniami turyści zaczęli się obawiać wycieczek do Maroka. Czy słusznie? Turyści o wydarzeniach w Maroku. „Trochę się martwimy” Na niespokojną sytuację w Maroku zareagowali polscy turyści. Na facebookowych grupach zaczęły pojawiać się pytania o aktualną sytuację w państwie pod kątem bezpieczeństwa. „Słyszeliśmy o strajkach i trochę się martwimy, bo za dwa dni mamy lot. Czy ktoś może powiedzieć, czy jest bezpiecznie podróżować teraz, czy lepiej odpuścić?” – napisała w poniedziałek pani Paulina. Zdaniem pani Danuty, która mieszka w Marrakeszu (miasto w zachodnim Maroku), nie ma powodów do zmartwień. – Absolutnie turyści nie mają się czego obawiać, cisza i spokój. Codziennie jestem na mieście i wstawiam relacje z mojego życia tutaj i z naszych wycieczek. Jest bezpiecznie – zapewnia kobieta. Z kolei pani Luiza przebywała w Agadirze, gdy pod jej oknami przechodzili protestujący. – Czułam się zagrożona w momencie, gdy wieczorem już byłam w łóżku i nagle pojawiły się hałasy. Zrobiło się niesamowicie głośno i akurat tuż przy mieszkaniu, które wynajmowałam. Na szczęście nie doświadczyłam żadnego rzucania kamieniami i innych aktów wandalizmu. Jak było już po wszystkim i chodziłam po Agadirze, to też nie miało to wpływu na to, …

maroko-bezpieczenstwo-3dc6df8.jpg
width: 2025
height: 1350

Najciemniejsza rzeka świata nie przestaje zaskakiwać – zanurzona w niej dłoń znika
type: item
date: 2025-10-03T06:55:11.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: Edukacja
subject: kongo
subject: rzeka
description: Najciemniejsza rzeka świata pochłania niemal całe światło, sprawiając, że wszystko znika pod jej taflą. Naukowcy od lat próbują wyjaśnić, co stoi za tym niezwykłym zjawiskiem.
encoded: Spis treści: Najciemniejsza rzeka świata? Zaskakujące właściwości Ruki w sercu Konga Dlaczego rzeka Ruki przez dekady pozostawała tajemnicą dla naukowców? Co zamienia rzekę Ruki w „dżunglową herbatę”? Zaskakujące źródło ciemnej wody Ukryte zagrożenie w sercu Afryki. Jak torfowiska Ruki mogą wpłynąć na klimat? Zwana potocznie „rzeką ciemności”, rzeka Ruki w Kotlinie Konga nie przestaje zadziwiać badaczy. Wody tego naturalnie płynącego cieku charakteryzują się niecodzienną absorpcją światła – po zanurzeniu dłoni przestaje być ona widoczna już kilka centymetrów pod powierzchnią. To efekt wyjątkowych warunków fizykochemicznych, które sprawiają, że rzeka pochłania ponad 90% światła słonecznego. Co ciekawe, mimo tak niskiej przejrzystości, w rzece żyje wiele gatunków ryb i roślin, które zaadaptowały się do tych ekstremalnych warunków. Najciemniejsza rzeka świata? Zaskakujące właściwości Ruki w sercu Konga – Byliśmy zaskoczeni kolorem tej rzeki – mówi Travis W. Drake, badacz z Politechniki Federalnej w Zurychu. Tak wspomina Ruki, dopływ Konga, jedną z największych rzek w Kotlinie Konga. Wody Ruki są tak ciemne, że gdy zanurzy się w niej dłoń, przestaje się ją widzieć. Zdaniem badaczy Ruki to jedna z najczarniejszych – a być może nawet najciemniejsza rzeka świata. Jej wody są ciemniejsze nawet od Rio Negro, największego lewego dopływu Amazonki. Czemu zawdzięczają swoje wyjątkowe zabarwienie? Według badaczy ogromnym ilościom rozpuszczonej materii organicznej, które trafiają do rzeki z lasów równikowych, przez którą płynie. Dlaczego rzeka Ruki przez dekady pozostawała tajemnicą dla naukowców? Ruki pozostaje słabo poznaną rzeką. Nigdy wcześniej nie była badana przez naukowców. Od lat 30. ubiegłego wieku rejestrowano jedynie zmiany poziomu jej wód. Natomiast nigdy wcześniej nie analizowano jej składu chemicznego. Tego zdania podjął się międzynarodowy zespół naukowców dopiero w 2019 r. Badacze założyli stację pomiarową w pobliżu miasta Mbandaka. Przez następny rok mierzyli pozio…

mbandaka-kongo-ruki-GettyImages-966568298-2b9e384.jpg
width: 2892
height: 2168

Czarna mamba zabija inaczej niż inne węże. Dlatego odtrutka nie działa
type: item
date: 2025-10-02T09:04:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: ukąszenie
subject: węże
description: Surowica to antytoksyna, którą podaje się po ukąszeniu przez jadowite zwierzę. To część osocza zawierająca gotowe przeciwciała – wyizolowane najczęściej z krwi zwierząt – dzięki którym organizm nie musi wytwarzać ich samemu. Okazuje się jednak, że podanie odtrutki po ukąszeniu przez czarną mambę… może tylko spotęgować działanie jadu. Najniebezpieczniejszy wąż świata stał się właśnie jeszcze bardziej groźny.
encoded: Jad czarnej mamby jest jeszcze bardziej niebezpieczny, niż się spodziewaliśmy. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Queensland wykazało, dlaczego podanie surowicy po ukąszeniu przez tego węża może być nieskuteczne lub co gorsza – groźne. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Toxins”. Ugryzienie czarnej mamby Mamba czarna to największy jadowity wąż Afryki. Może dorastać nawet do 4,5 metra. Wbrew pozorom nie jest wyłącznie czarna – jej łuski mienią się oliwkowymi, brązowymi i szarymi barwami, a swoją nazwę zawdzięcza ponurej barwie wnętrza pyska. Jeśli tego byłoby mało, jest to także jeden z najszybszych węży świata: potrafi poruszać się z prędkością nawet 24 kilometrów na godzinę. Jej jad jest niezwykle niebezpieczny, a duże węże mogą sięgnąć nawet twarzy człowieka. Uderza szybko, mściwie i wielokrotnie, a każde ugryzienie wydziela nawet do 400 miligramów jadu. To bardzo dużo, bo dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka to… 15 miligramów. Ukąszenia gadów z rodziny mamb są odpowiedzialne za około 30 000 zgonów rocznie. Neurotoksyna wydzielana przez węża paraliżuje układ nerwowy ofiary i jest śmiertelna: ugryziony zachowuje świadomość, ale nie ma możliwości poruszania się. Ofiary duszą się po około 7–15 godzinach od ataku. Jad odporny na odtrutkę Nie może być gorzej? Nic bardziej mylnego – najnowsze badania wykazały, że jady trzech z czterech gatunków mamby są bardziej złożone neurologicznie, niż nam się wydawało. To tłumaczy, dlaczego podawanie surowicy było nieskuteczne na ugryzienie czarnej mamby. – Czarna mamba, zachodnia mamba zielona i mamba Jamesona nie używają tylko jednej broni chemicznej, ale przeprowadzają skoordynowany atak na dwa różne punkty układu nerwowego – mówi profesor Bryan Fry, autor badania. Dlaczego surowica nie działa? Skutecznym lekiem na ukąszenie wielu gatunków jadowitych węży jest surowica. To przeciwciała wyodrębniane z osocza zwierząt – często koni, którym wcześniej podaje się odrobinę jadu danego gatunku węża – i podawane bezpośrednio do …

GettyImages-1331289804-3d19c19.jpg
width: 4995
height: 3330

Antylopy – różnorodność gatunków, zachowania i znaczenie ekologiczne
type: item
date: 2025-09-28T06:27:27.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: azja
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
description: Antylopy to grupa ssaków parzystokopytnych o ogromnym znaczeniu ekologicznym. Są nie tylko ikoną sawann i stepów, lecz także kluczowym elementem równowagi w ekosystemie. Migracje i zachowania antylop determinują funkcjonowanie wielu krajobrazów, wpływając na dynamikę roślinności, dostępność wody i relacje międzygatunkowe. Warto pamiętać, że termin „antylopa” może mieć różne znaczenia – może odnosić się do określonych gatunków lub do podrodziny wołowatych.
encoded: Spis treści: Morfologia i adaptacje Zmysły i komunikacja Ekologia, dieta i rola antylop Interakcje z drapieżnikami i choroby Antylopa gnu – migrujące stada Antylopa indyjska – biologia i zachowanie W klasyfikacji naukowej termin antylopa pojawia się na kilku poziomach. Podrodzina antylop (Antilopinae) obejmuje między innymi plemiona takie jak: Neotragini, Aepycerotini, Antilopini (np. gerenuk długoszyi i suhak stepowy), Hippotragini, Alcelaphini. Wśród nich mieszczą się formy bardzo drobne i bardzo duże, przystosowane do życia w równinach, na stepach czy w górskich zaroślach. Z kolei rodzaj Antilope jest dziś monotypowy i obejmuje antylopę indyjską (Antilope cervicapra). Naturalne zasięgi podrodziny antylop obejmują przede wszystkim Afrykę i Azję, jednak trzeba zaznaczyć, że także w Ameryce Północnej żyje jeden gatunek nazywany niegdyś antylopą widłorogą – widłoróg amerykański. Zobacz także: Największe antylopy świata mogą ważyć nawet tonę. Morfologia i adaptacje Antylopy wykazują imponującą różnorodność morfologiczną. Wiele gatunków ma szczupłą sylwetkę, długie, wysmukłe kończyny i liczne przystosowania do szybkiego biegu. Taka budowa ciała pozwala im unikać drapieżników. Rogi, obecne u większości gatunków, przyjmują różne formy: proste, skręcone, spiralne czy rozgałęzione – ich morfologia jest często istotnym wskaźnikiem taksonomicznym. U niektórych antylop, jak u gnu, rogi są masywne i służą także do ochrony oraz do walk między samcami. Opisując anatomię, warto zwrócić uwagę na cechy funkcjonalne: długie kończyny i smukła budowa ciała redukują koszt poruszania się; długie stopy i odpowiednie ułożenie stawów zwiększają efektywność biegu i długość skoków; wyspecjalizowany układ trawienny, typowy dla wołowatych, pozwala na wykorzystanie pokarmu nawet z ubogich pastwisk dzięki wielokomorowemu żołądkowi. Zmysły i komunikacja Antylopy polegają na dobrze rozwiniętym słuchu i węchu; te zmysły są kluczowe dla wykrywania drapieżników i komunikacji w stadzie. Wiele gatunków…

antylopa-08c735f.jpg
width: 1000
height: 667

Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
type: item
date: 2025-09-23T10:02:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: migracje
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złowiona u wybrzeży Nigerii samica żarłacza tępogłowego okazała się rekordzistką. Przepłynęła ponad 7 tysięcy kilometrów – to najdalsza udokumentowana podróż w historii tego gatunku.
encoded: Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. N…

Rekord-w-swiecie-rekinow-a139769.jpg
width: 8192
height: 5464

Statek-widmo z serca pustyni. Co naprawdę wydarzyło się z Eduardem Bohlenem?
type: item
date: 2025-09-13T13:16:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: afryka
subject: morze
subject: wrak statku
description: Niemiecki parowiec Eduard Bohlen to jeden z najbardziej tajemniczych wraków świata. W 1909 roku osiadł na mieliźnie u wybrzeży Namibii, a dziś spoczywa w sercu pustyni. Wokół niego nie ma nic – tylko piach, wiatr i surowa przyroda. Co sprawiło, że ten statek znalazł się w takim miejscu?
encoded: Eduard Bohlen był niemieckim statkiem pasażersko-towarowym, który został zwodowany 23 października 1890 roku w stoczni Blohm and Voss w Hamburgu. Swoją nazwę wziął od dziewiętnastowiecznego niemieckiego kupca Eduarda Bohlena, który związany był z niemieckim handlem działającym w Afryce. Armator statku Woermann Linie (później Deutsche Afrika-Linien) miał tradycję nazywania statków imionami zasłużonych dla handlu i żeglugi osób związanych z ekspansją niemiecką w Afryce. Jednostka mogąca pomieścić na pokładzie niespełna 90 pasażerów początkowo służyła na trasie pomiędzy Niemcami, a Afryką zachodnią. W roku 1895 statek został sprzedany belgijskim liniom wykorzystującym Eduarda Bohlena na trasie pomiędzy Antwerpią, a Kongo. Trzy lata później statek wrócił do Niemiec. W jakich okolicznościach doszło do katastrofy? Ostatnia podróż statku rozpoczęła się 5 września 1909 roku. Eduard Bohlen wyruszył z Swakopmund (środkowa Namibia) do Kapsztadu, gdzie miał wyładować sprzęt dla kopalni diamentów. Przeprawa na południe przez Wybrzeże Szkieletowe stanowiła w tamtych czasach niezwykle wymagający odcinek Atlantyku. Gęste mgły, silne prądy i niemal całkowity brak naturalnych punktów orientacyjnych utrudniały nawigatorom nabranie odpowiedniego kursu. 5 września statek dopłynął na wysokość dzisiejszej zatoki Conception Bay w środkowej Namibii. To tam - w efekcie gęstej mgły utrudniającej trzymanie odpowiedniego kursu – parowiec osiadł na mieliźnie, z której już nigdy się nie ruszył. Na szczęście załodze udało się bezpiecznie zejść na ląd i dotrzeć do pobliskich punktów kolonialnych. W efekcie katastrofy nikt nie zginął, a skutki awarii pozostały jednie materialne. Jak obecnie wygląda Eduard Bohlen? Statek obecnie spoczywa w tym samym miejscu, w którym ugrzązł 116 lat temu. Tyle tylko, że miejsce to w wyniku przesunięcia linii brzegowej i akumulacji piasku mieści się ok. 400 metrów w głąb pustyni Namib. Skorodowany wrak przykrywają teraz tony piasku naniesionego przez wiatr. Mimo, że w…

shutterstock1331179778-a4344ae.jpg
width: 4288
height: 2848

Co mówią krzemienie sprzed 9000 lat? Przełomowe odkrycie w Senegalu
type: item
date: 2025-09-08T12:38:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: senegal
description: Kilkaset fragmentów obrobionych krzemieni sprzed 9000 lat odkryli archeolodzy w Senegalu. Do tej pory zachodnia część Afryki była białą plamą, jeśli chodzi ślady obecności łowców i zbieraczy końca epoki lodowcowej. Czego się o nich dowiedzieliśmy?
encoded: Afryka jest najbogatszym kontynentem w zabytki pochodzące z wczesnych etapów pradziejów. Jednak nie każda jej część jest pod tym względem taka sama. Gdy we wschodniej części Czarnego Lądu znajdowane są najstarsze szkielety praludzi, tak w zachodniej – stanowisk archeologicznych jest jak na lekarstwo. W tej części kontynentu czynniki klimatyczne i geologiczne nie sprzyjały zachowaniu nawarstwień archeologicznych. Biała plama archeologii Afryki się zapełnia Powoli ta sytuacja się zmienia. Kilka lat temu międzynarodowy zespół badaczy natknął się na stanowisko archeologiczne w Senegalu bogate w nawarstwienia z różnych okresów. Nazywa się Ravin Blanc X i znajduje w dolinie Falémé. Szybko okazało się, że znajdują się tam ślady obozowiska z czasów końca epoki lodowcowej i początku holocenu, sprzed około 9 tys. lat. Tak dobrze zachowanych stanowisk z tego okresu w tej części Afryki w zasadzie do tej pory nie znano. W ciągu ostatnich paru lat badacze przeanalizowali odkryte zabytki. Właśnie opublikowano na ten temat artykuł na łamach „PLOS One”. Warsztat sprzed tysiącleci Kluczowym znaleziskiem były pozostałości po warsztacie krzemieniarskim. Tysiące lat temu siedzieli tam ludzie, którzy wykonywali narzędzia niezbędne do wielu czynności w życiu codziennym. Najwięcej odkryto śmieci, czyli odłupków powstałych w czasie obrabiana buł krzemiennych. Były też rdzenie, które nie zdążyły zostać przygotowane do finalnej formy – narzędzia. – Nie znaleźliśmy żadnych narzędzi krzemiennych – zabrali je łowcy-zbieracze – ale znaleźliśmy stos odpadów poprodukcyjnych. Cierpliwie układając jak puzzle w całość odłamki i rdzenie, które pozostały na miejscu od tamtego czasu, byliśmy w stanie odtworzyć stosowane techniki, kryteria wyboru wysokiej jakości krzemienia oraz poziom umiejętności rzemieślników – wyjaśnia Charlotte Pruvost, główna autorka badania z Uniwersytetu Genewskiego. Łowcy zachodniej Afryki – co już wiemy? O łowcach-zbieraczach czasów przełomu epoki lodowcowej i holocenu w Europie…

Kabang-ebb0aa1.png
width: 900
height: 600

Nie potrzebuje wody, by żyć. Oto zwierzę, które oszukało prawa natury
type: item
date: 2025-08-24T07:10:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: woda
subject: zwierzęta
description: Gerenuk, będący wyjątkowym przykładem adaptacji do jednego z najsurowszych klimatów świata, jest prawdziwym cudem natury. Bez zdecydowanych działań ochronnych jego obecność w afrykańskim krajobrazie może jednak stać się jedynie wspomnieniem.
encoded: Wydaje się, że o podstawowych potrzebach do życia wiemy już wszystko. Woda – obok powietrza i pożywienia – jest przecież uznawana za absolutny warunek przetrwania, a jej brak szybko prowadzi do odwodnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Natura lubi jednak burzyć nasze przekonania. Na afrykańskich równinach żyje bowiem niezwykłe zwierzę, które udowadnia, że można obejść się bez tego, co dla większości gatunków jest niezbędne. Otóż ten gatunek antylopy potrafi przeżyć całe życie bez picia wody, czerpiąc wszystko, czego potrzebuje z zupełnie innych źródeł. Generuk długoszyi – wygląd i występowanie Gerenuk, którego nazwa w języku somalijskim oznacza „żyrafią szyję”, to gatunek antylopy zamieszkujący suche obszary wschodniej Afryki – od Somalii, przez południowe Dżibuti, po północną Kenię i wschodnie Tsavo. Jego charakterystyczna sylwetka jest bezpośrednią odpowiedzią na wymagające warunki środowiskowe. Smukła budowa ciała, mniejsza niż u innych antylop głowa z dużymi oczami i uszami oraz dwubarwne brązowe futro pomagają mu skutecznie maskować się wśród krzewów sawanny. Z kolei długie rzęsy i czuciowe włoski na pysku oraz uszach chronią przed skaleczeniami podczas żerowania w gęstych, ciernistych zaroślach. Wyjątkowa długość szyi, w połączeniu z silnymi tylnymi nogami i wzmocnionymi kręgami lędźwiowymi, pozwala gerenukowi stawać na dwóch nogach i sięgać do liści oraz młodych pędów roślin rosnących nawet na wysokości dwóch metrów. Taka zdolność umożliwia mu korzystanie z zasobów pokarmowych niedostępnych dla wielu innych roślinożerców. Co istotne, badania lotnicze wykazały też, że gerenuki preferują suche rejony oddalone od stałych źródeł wody, dzięki czemu ograniczają konkurencję z innymi roślinożercami bardziej uzależnionymi od jej codziennego picia. To przystosowanie pozwala im przetrwać w środowiskach, gdzie dostęp do zbiorników wodnych jest minimalny, a walka o pożywienie – wyjątkowo zacięta. Mistrz przetrwania w suchym klimacie To właśnie niezwykłe umiejętności …

generuk-06f7dc5.jpg
width: 4576
height: 3216

Ilość gatunków żyraf właśnie wzrosła czterokrotnie. Jak to możliwe?
type: item
date: 2025-08-22T10:31:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: badania naukowe
subject: genetyka
subject: żyrafy
description: Żyrafy od zawsze uchodziły za jeden gatunek, choć nie brakowało dyskusji w tej kwestii. Najnowsze badania genetyczne wykazały, że w rzeczywistości mamy do czynienia aż z czterema gatunkami tych majestatycznych zwierząt.
encoded: Żyrafy, symbol afrykańskich sawann, były do tej pory przedmiotem burzliwej debaty biologów, mających różne wizje klasyfikacji ich gatunków i podgatunków. Zwierzęta te najczęściej uważane były za jeden gatunek – żyrafa sawannowa (Giraffa camelopardalis) – z dziewięcioma podgatunkami. Najnowsze badania genetyczne i morfologiczne, przeprowadzone przez międzynarodowy zespół naukowców pod auspicjami Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody (IUCN), dowodzą jednak, że z tą klasyfikacją możemy się ostatecznie pożegnać. Gatunków żyraf jest w Afryce znacznie więcej. Cztery gatunki zamiast jednego Nowe badanie wykazało że na kontynencie afrykańskim występują aż cztery odrębne gatunki: żyrafa północna, żyrafa siatkowana, żyrafa masajska oraz żyrafa południowa. Dotychczas były uważane za „zaledwie” podgatunki. Nowe ustalenia mają ogromne znaczenie dla ochrony przyrody – każdy gatunek ma inną liczebność, zasięg i mierzy się z odmiennymi zagrożeniami. Dotychczasowe „wrzucanie do jednego worka” utrudniało tworzenie skutecznych strategii ochrony. Żyrafa północna, występująca w Demokratycznej Republice Konga, Sudanie Południowym, i Republice Środkowoafrykańskiej, jest najbardziej zagrożona. Jej liczebność szacuje się na ok. 7 tys. osobników. Na jej krytyczną sytuację wpływają konflikty zbrojne i destabilizacja w regionie, a także kłusownictwo. Żyrafa masajska, żyjąca w Tanzanii i Kenii, boryka się z innymi problemami – głównie utratą siedlisk i przekształcaniem sawann w tereny rolnicze. Żyrafa siatkowana, z charakterystycznymi wzorami na sierści, liczy obecnie ok. 21 tys. osobników. Najlepiej radzi sobie żyrafa południowa, której populacja szacowana jest na 69 tys. osobników. Pomogły niskie koszty sekwencjonowania DNA Przełom w klasyfikacji żyraf nastąpił dzięki gwałtownemu rozwojowi technologii sekwencjonowania DNA. Jeszcze 20 lat temu analiza jednego genomu kosztowała dziesiątki tysięcy dolarów, dziś – zaledwie około 100. Otworzyło to drogę organizacjom pozarządowym i fundacjom ochron…

GettyImages-463113577-ff30240.jpg
width: 6496
height: 4331

Oko Sahary przecina pustynię koncentrycznymi kręgami. Skąd wzięła się ta niezwykła formacja?
type: item
date: 2025-08-09T06:31:51.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geologia
subject: pustynie
subject: sahara
description: Oko Sahary, jedna z najbardziej tajemniczych struktur geologicznych, rozpościera swe koncentryczne kręgi na największej pustyni na Ziemi, w miejscu, gdzie warunki są najmniej gościnne i przyjazne. Na przestrzeni lat powstało wiele tez na temat pochodzenia tej niezwykłej formacji. Czym jest Oko Sahary? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Tajemnicze „oko” na Saharze Oko Sahary to ślad po uderzeniu meteorytu? Atlantyda znajdowała się na Saharze? Czym właściwie jest Oko Sahary? Choć miejscowa ludność najprawdopodobniej od setek lat jest świadoma istnienia tego fenomenu geologicznego, to świat zwrócił uwagę na Oko Sahary dopiero, gdy człowiek wyruszył na podbój kosmosu. Tajemnicza struktura od dawna fascynuje naukowców i opinię publiczną, a duże zainteresowanie tylko podsyca spekulacje na temat jej pochodzenia. Na przestrzeni lat powstało kilka prawdopodobnych tez, wyjaśniających powstanie niezwykłej formacji, a obok nich wyrosły też opowieści ocierające się o fantastykę. Tajemnicze „oko” na Saharze Oko Sahary (znane też jako Oko Afryki), a właściwie – Kalb ar-Riszat, to struktura geologiczna na Saharze, oddalona o około 25 km na północny wschód od miasta Wadan, w północno-zachodniej Mauretanii. Rozpościera się na obszarze płaskowyżu Adrar, którego krajobraz kształtują suche doliny i ruchome wydmy. Monumentalny twór osiąga około 40 km średnicy. Skąd wzięła się jego niezwykła nazwa? Ta jest zasługą charakterystycznego ukształtowania tworzących go skał. Układają się one w ogromną kopułę skalną, którą przecinają koncentrycznie rozchodzące się kręgi. Od punktu orientacyjnego do przedmiotu badań Nie jest prawdą, że Oko Sahary odkryli pierwsi astronauci. Ludzie od dawna są świadomi istnienia formacji skalnych w północno-zachodniej Mauretanii. Najprawdopodobniej już wczesne koczownicze ludy Afryki używały jej jako punktu orientacyjnego podczas swoich wędrówek. Jednak przed pierwszymi załogowymi lotami w kosmos, nie przyciągała uwagi naukowców. Powód? Prozaiczny – formacja Kalb ar-Riszat jest zbyt rozległa, by można było ją poznać z poziomu gruntu. Nawet obserwacje lotnicze nie umożliwiały pełnego zobrazowania tej struktury. Dopiero zmiana perspektywy obserwacji na orbitalną pozwoliła zrozumieć, że pod wieloma względami jest to twór niezwykły. Pierwsze naukowe opisy Oka Sahary powstały już w latach…

oko-sahary-ec5ec77.jpg
width: 1000
height: 667

Mama 58 dzieci, równiny Serengeti i noc wśród hipopotamów – tej wyprawy nie da się zapomnieć
type: item
date: 2025-06-28T06:29:29.000Z
creator: Agnieszka Franus
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: hipopotam
subject: lwy
subject: sawanna
subject: tanzania
description: Safari w Tanzanii to nie tylko przygoda – to emocjonalna podróż do źródeł natury, duchowości i historii człowieka. Poznaj opowieść, która zaczyna się w Ngorongoro, a kończy wśród hipopotamów rzeki Grumeti.
encoded: Spis treści: Powrót do korzeni – duchowa więź z Afryką W głąb kaldery – spotkanie z sercem Ngorongoro Lerai – pradawny las pełen duchów Serengeti – scena wielkiego spektaklu przyrody Walka o ochłapy – kolejni gracze na scenie Jezioro Magadi – taniec flamingów Życie w rytmie tradycji – w wiosce Masajów Rodzina Eryka i dzieciństwo w Afryce Rzeka pełna olbrzymów – hipopotamy z Grumeti Lot ponad sawanną – Serengeti z perspektywy balonu Krater Ngorongoro czy bezkresne równiny Serengeti pozwalają doświadczyć pierwotnego piękna natury, a jej serce bije tu wyjątkowo mocno. Tutejsze powietrze iskrzące niczym klejnot maluje krajobraz rodzajem blasku przypominającego aureole nad głowami świętych. Z krawędzi krateru roztacza się widok jak z innego świata – geologiczna misa zamknięta w potężnym murze z gór. Tanzania to jeden z nielicznych krajów, który ochroną objął niemal 50% powierzchni. Znajdują się tu trzy z siedmiu cudów Afryki: Kilimandżaro, wielkie migracje i Ngorongoro. Góra Kilimandżaro – duma kontynentu – widziana z okna samolotu wygląda jak sen. Niedaleko Aruszy znajduje się obszar chroniony Ngorongoro wpisany na listę UNESCO, a dalej – słynne Serengeti. To właśnie tam zmierzam po spotkaniu z kalderą. Powrót do korzeni – duchowa więź z Afryką Od pierwszego kroku w Tanzanii poczułam, jakby to był powrót do domu. Przodkowie, duchy, tęsknota – to wszystko jakby było zapisane w naszych genach. Eryk, nasz przewodnik, mówi: „Ngorongoro to największa zachowana kaldera świata – powstała po wybuchu superwulkanu”. Położony na jej krawędzi ośrodek Ngorongoro Crater Lodge był moim marzeniem. Gdy zobaczyłam go w książce o afrykańskim designie – wiedziałam, że chcę tam kiedyś stanąć. Z tarasu można podziwiać kalderę i dzikie zwierzęta, które podchodzą pod same domki. Po zmroku nie wolno poruszać się samodzielnie – natura rządzi się tu swoimi prawami. W głąb kaldery – spotkanie z sercem Ngorongoro Zjeżdżamy 600 metrów w dół – dno krateru ma średnicę 20 km i leży na wysokości 1800 m …

Ngorongoro-25b1bdd.jpg
width: 5194
height: 3463

Pod Afryką Ziemia rytmicznie pulsuje. To początek nowego oceanu
type: item
date: 2025-06-26T12:09:52.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: etiopia
subject: geologia
subject: wulkany
subject: ziemia
description: Naukowcy zidentyfikowali dynamiczne przepływy gorącej materii płaszcza Ziemi głęboko pod prowincją Afar w Etiopii. Gorąca lawa „pulsuje” w ścisłym powiązaniu z ruchami płyt tektonicznych w regionie Wielkich Rowów Afrykańskich. To odkrycie kluczowe dla zrozumienia przyszłości kontynentu – kiedyś powstanie tam nowy ocean.
encoded: Spis treści Co odkryli naukowcy w rejonie Afar? Głębokie „tętno Ziemi” pulsuje pod płytami tektonicznymi Znaczenie odkrycia dla przyszłości Ziemi Naukowcy z Uniwersytetu w Southampton, we współpracy z dziesięcioma instytucjami międzynarodowymi, odkryli pulsujące przepływy gorącej materii z głębi Ziemi pod Afryką, które mogą doprowadzić do powstania nowego oceanu. Co odkryli naukowcy w rejonie Afar? Badania, opublikowane w czasopiśmie „Nature Geoscience”, koncentrują się na regionie Afar w Etiopii – unikatowym miejscu, gdzie spotykają się wielkie uskoki tektoniczne: Wielki Rów Wschodni i Rów Abisyński. To część tzw. Wielkich Rowów Afrykańskich. Afar to jeden z najciekawszych regionów, gdzie znajdują się afrykańskie wulkany. W rejonie Afar naukowcy zidentyfikowali dynamiczny słup gorącej materii płaszcza Ziemi (jednej z warstw wnętrza Ziemi), który unosi się pulsacyjnie, przypominając bicie serca. To istotne odkrycie pokazuje, że głębokie procesy zachodzące we wnętrzu Ziemi są ściśle powiązane z ruchem płyt tektonicznych i procesami zachodzącymi na powierzchni skorupy ziemskiej. Głębokie „tętno Ziemi” pulsuje pod płytami tektonicznymi Przez miliony lat płyty tektoniczne ścierają się i oddalają od siebie w strefach ryftowych, takich jak Afar w Etiopii. W efekcie wierzchnia, twarda warstwa naszej planety, czyli skorupa ziemska, robi się w tych miejscach coraz cieńsza. W długiej perspektywie takie procesy prowadzą do powstania nowych oceanów – i właśnie taki proces obserwowany jest w Afarze. Dr Emma Watts, główna autorka badania, wskazuje, że pióropusz gorącej materii nie jest jednolity ani statyczny, lecz rytmicznie pulsuje. To wewnętrzne „tętno Ziemi” jest regulowane przez położenie płyt tektonicznych, co zmienia sposób, w jaki rozumiemy oddziaływanie wnętrza planety na jej powierzchnię. Zespół przeanalizował ponad 130 próbek skał wulkanicznych z regionu Afar. Poza tym wykorzystał już istniejące dane. Wszystko zostało poddane zaawansowanemu modelowaniu statystycznemu. …

AdobeStock1326096961-464b209.jpeg
width: 7238
height: 4825

To jedno miejsce w Afryce wygląda jak z innej planety. Namibia oczami podróżniczki
type: item
date: 2025-06-22T07:14:43.000Z
creator: Agnieszka Franus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: namibia
subject: pustynia namib
description: Namibia to nie tylko najstarsza pustynia świata i nocne niebo jak z bajki. To kraj pełen kontrastów, który zaskakuje zarówno przyrodą, jak i historią.
encoded: Spis treści: Najpiękniejsze kino świata Świt nad wydmami Sossusvlei Swakopmund – niemiecki kurort z mroczną przeszłością W Księżycowym Ogrodzie Kanion Sesriem – pustynna niespodzianka Kalahari – kraina Wielkiego Pragnienia Najlepsza szarlotka w Afryce George i Lady Gaga – celebryci z portu Gdzie wydmy schodzą do wody Namibia to nie tylko najstarsza pustynia świata i nocne niebo jak z bajki. To kraj pełen kontrastów, który zaskakuje zarówno przyrodą, jak i historią. Zobacz, co może Cię tam spotkać – od czerwonych wydm po zimny Atlantyk. Wizytówką tego kraju są surrealistyczne pejzaże i najpiękniejsze na ziemi nocne niebo. Cienie tańczą po falujących grzbietach piasku, a wschód słońca maluje krajobraz kolorami rdzy, pomarańczy, czerwieni i złota. Wśród tych surrealistycznych pejzaży wyróżnia się Big Daddy (325 m n.p.m.), druga pod względem wysokości wydma Namibii i jedna z najwyższych na świecie, duma Parku Narodowego Namib-Naukluft i jednocześnie wyzwanie dla każdego, kto w podróży szuka wrażeń. Mój cel. Najpiękniejsze kino świata Noc znów była piękna, rozświetlona srebrzystą wstęgą Drogi Mlecznej i milionami mrugających gwiazd z wiszącym nisko nad linią horyzontu sierpowatym Księżycem. Afrykańskie niebo to coś, czego najbardziej mieszkańcom tej części świata zazdroszczę. Od kiedy tu przyleciałam z grupą znajomych, cztery dni wcześniej, wieczory lubimy spędzać z aplikacją, która pomaga nam lokalizować poszczególne galaktyki, planety i inne kosmiczne obiekty. Można tu zobaczyć gołym okiem Saturna i Jowisza, słynny widziany tylko na tej półkuli Krzyż Południa czy Wielki i Mały Obłok Magellana, galaktyki oddalone od nas o setki lat świetlnych. Zanieczyszczenie światłem właściwie tu nie występuje, dlatego Namibia jest jednym z najlepszych miejsc do obserwacji Wszechświata. Świt nad wydmami Sossusvlei Wstaliśmy o 4.30 rano, żeby z naszej lodży Desert Grace położonej na pustyni Namib ruszyć w kierunku Sossusvlei, które jest częścią Parku Narodowego Namib-Naukluft i chroni …

Namibia-7020d8e.jpg
width: 5616
height: 3744

Dlaczego gepard nie chowa pazurów? Odkrywamy sekrety kociego sprintera
type: item
date: 2025-06-21T12:32:45.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: koty
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Gepard to najszybszy ssak lądowy, symbol afrykańskiej dzikiej przyrody. Gdzie dziś można go spotkać, co jedzą gepardy i czy są pod ochroną? Sprawdź wszystko, co warto wiedzieć o tym fascynującym drapieżniku.
encoded: Spis treści: Gdzie występuje gepard? Jak wygląda gepard i czym różni się od innych kotów? Co jedzą gepardy i jak polują? Rozmnażanie gepardów Ciekawostki o gepardach W królestwie zwierząt niewiele gatunków budzi tyle samo zachwytów, jak i obaw, co gepard. Ten niezwykły kot intryguje nie tylko swoją prędkością, ale też złożonymi strategiami polowania i wyglądem. Niestety, pomimo swojej legendy, gepard znajduje się na granicy przetrwania. Co warto wiedzieć o jego biologii i środowisku? Oto fakty, które czynią geparda jednym z najbardziej fascynujących drapieżników na Ziemi. Gdzie występuje gepard? Gepard (Acinonyx jubatus) naturalnie zamieszkuje Afrykę Subsaharyjską, szczególnie rozległe sawanny, półpustynie i otwarte obszary trawiaste. Występuje głównie w krajach takich jak Namibia, Botswana, Kenia i Tanzania. Dawniej występował również w Azji – od Bliskiego Wschodu po Indie. Dziś reliktowa populacja przetrwała jedynie w Iranie. W 2022 roku rozpoczęto projekt reintrodukcji gepardów w Indiach – po ponad 70 latach od ich wyginięcia w tym kraju. Pierwsze osobniki sprowadzono z Namibii w ramach programu „Project Cheetah”. Jak wygląda gepard i czym różni się od innych kotów? Gepard ma smukłe ciało, długie kończyny, małą głowę i charakterystyczne czarne pręgi biegnące od oczu w dół pyska, przypominające łzy. Jego futro jest krótkie, żółtawe z czarnymi cętkami. Osiąga długość ciała do 150 cm i wagę 40–60 kg. W odróżnieniu od innych kotów gepard nie ma całkowicie chowanych pazurów. Są one częściowo wysunięte, co zwiększa przyczepność podczas biegu. Posiada niesamowicie elastyczny kręgosłup, który pozwala mu na rozciąganie ciała w trakcie galopu. To wszystko sprawia, że potrafi osiągać prędkość nawet do 112 km/godz., jednak tylko na krótkim dystansie. Co jedzą gepardy i jak polują? Gepard to drapieżnik polujący głównie na średniej wielkości ssaki. W szczególności upodobał sobie gazele Thomsona, impale, a także młode osobniki guźców i antylop. Polowanie odbywa się zazwyczaj w …

Dlaczego-gepard-nie-chowa-pazurow-7418579.jpg
width: 5148
height: 3429