National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-06T09:02:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ebola rozprzestrzenia się w zastraszającym tempie. To największa epidemia w historii DRK
items: Pradawni krewni człowieka byli więksi niż sądzono. Dowodem są skamieniałe ślady
items: Polscy archeolodzy zbadają początki człowieka. Ruszyła wyprawa do kolebki ludzkości i serca Afryki
items: Błękitne miasto ukryte w górach. Dotarłam tam jedną z najpiękniejszych tras Maroka
items: Państwo żydowskie mogło powstać w Afryce. Plan niemal rozbił ruch syjonistyczny
items: „Namibia jest w moim top 3”. Justyna Świetlicka o najpiękniejszych miejscach na świecie
items: Ten gatunek antylopy potrafi przetrwać całe życie bez picia wody. To prawdziwy cud natury
items: Afryka walczy ze śmiertelnymi wirusami. Marburg w Ugandzie, ebola w już w dwóch państwach
items: Ceuta – hiszpańskie miasto w Afryce i jedna z najbardziej niezwykłych granic Europy
items: Bongo leśne należy do najrzadszych antylop. Jego przyszłość jest niepewna
items: „Galamsey” Mariusza Śmiejka — opowieść o złocie, pracy i przetrwaniu w Ghanie
items: Jest żywą legendą Afryki. Odporny na jad węży i skorpionów, potrafi przegonić lwy i stado szakali
items: Morderstwo w Parku Narodowym Krugera: para zniknęła na safari, ciała znaleziono w rzece
items: Uznany reżyser Werner Herzog rusza na koniec świata. „Sny o słoniach” zabierają w podróż do krainy mitycznych stworzeń
items: Wielkie pęknięcie w sercu Afryki. W Zambii rodzi się jeszcze jedna płyta tektoniczna
items: Afryka rozpada się na pół szybciej, niż sądzono. Między płytami powstanie nowy ocean
items: Antylopa gnu – wędrówki, zwyczaje i tajemnice życia w afrykańskiej sawannie
items: To już pewne: afrykańskie kleszcze przenoszą groźną bakterię, której w Polsce nie było
items: Szokujące okrucieństwo w Senegalu: ptaki otruto i pozbawiono głów. To tylko mała część „sępiego kryzysu” w Afryce
items: Taka migracja rekina zdarza się raz na milion. Samica żarłacza tępogłowego pokonała ponad 7 tys. kilometrów
items: Twarz „Małej Stopy” po cyfrowej rekonstrukcji. Tak wyglądał nasz przodek sprzed 3,5 mln lat
items: Legendarny król Nubii istniał naprawdę. Potwierdza to dokument z XVII-wiecznego śmietnika
items: Jest wielkości województwa, a skrywa potęgę Afryki. Podróż do Rwandy to przygoda życia
items: Kapsztad ma własne „państwo” roślin. Wyprzedza całe kraje i największe parki narodowe
items: High-tech z epoki przed piramidami. Zaskakujące odkrycie w muzealnym magazynie

Ebola rozprzestrzenia się w zastraszającym tempie. To największa epidemia w historii DRK
type: item
date: 2026-08-06T09:01:14.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Nauka
subject: afryka
subject: epidemia
subject: kongo
subject: wirus ebola
description: W ciągu niespełna trzech miesięcy w Demokratycznej Republice Konga potwierdzono ponad 3,6 tys. przypadków eboli. Zmarło już co najmniej 1587 osób, a wirus dotarł do pięciu prowincji. Lekarze bez Granic ostrzegają, że działania ratunkowe wciąż nie nadążają za rozwojem epidemii. Sytuację utrudniają konflikty zbrojne, przemieszczanie się ludności oraz brak zatwierdzonej szczepionki przeciwko atakującemu wariantowi wirusa.
encoded: Epidemia wywołana przez wirusa Bundibugyo stała się największym ogniskiem eboli w historii Demokratycznej Republiki Konga. Tylko w ostatnim tygodniu objętym pełnymi danymi WHO potwierdzono 641 nowych zakażeń i 282 zgony. Organizacje medyczne alarmują, że bez natychmiastowego zwiększenia pomocy liczba ofiar będzie nadal szybko rosła. Największa epidemia eboli w historii DRK. Liczba zakażeń rośnie z tygodnia na tydzień Pierwszy alarm dotyczący skupiska przypadków nieznanej choroby o wysokiej śmiertelności WHO otrzymała 5 maja 2026 roku. Zachorowania wykryto w strefie zdrowia Mongbwalu w prowincji Ituri, na północnym wschodzie Demokratycznej Republiki Konga. W ciągu czterech dni zmarło tam czterech pracowników ochrony zdrowia. Badania laboratoryjne wykazały, że chorobę wywołuje wirus Bundibugyo, jeden z wirusów powodujących ebolę. Władze DRK oficjalnie ogłosiły wybuch epidemii 15 maja, a dwa dni później Światowa Organizacja Zdrowia uznała ją za zagrożenie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Skala zakażeń rosła niezwykle szybko. Według najnowszego szczegółowego raportu WHO, obejmującego dane do 30 lipca, w DRK potwierdzono 3605 przypadków i 1587 zgonów. Oznacza to śmiertelność na poziomie około 44 proc. Wyzdrowiało 651 pacjentów. Epidemia przekroczyła już rozmiary największego wcześniejszego ogniska eboli w DRK z lat 2018–2020. Wówczas potwierdzono 3323 zakażenia. Nie jest jednak największą epidemią eboli w skali świata – pozostaje nią katastrofa w Afryce Zachodniej z lat 2013–2016, podczas której odnotowano ponad 28 tys. przypadków. W ciągu siedmiu dni zachorowało ponad 600 osób Dane WHO pokazują, jak gwałtownie rozwija się sytuacja. W ciągu siedmiu dni poprzedzających 30 lipca w DRK potwierdzono 641 nowych zakażeń i 282 zgony. Aktywne ogniska występowały w 33 strefach zdrowia. Od początku epidemii przypadki pojawiły się w 49 strefach położonych w pięciu prowincjach: Ituri, Kiwu Północnym, Kiwu Południowym, Górnym Uele i Tshopo. Zdecydowanie najtrudniejsza s…

kongo-ebola-GettyImages-2282587389-ddbd972.jpg
width: 7360
height: 4912

Pradawni krewni człowieka byli więksi niż sądzono. Dowodem są skamieniałe ślady
type: item
date: 2026-07-31T08:30:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: afryka
subject: antropologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
description: Naukowcy zbadali odciski stóp pozostawione 1,4 mln lat temu przez wymarłego krewnego człowieka. Wyniki sugerują, że Paranthropus boisei był znacznie większy, niż dotąd przypuszczano, a także prawdopodobnie przemieszczał się w grupach.
encoded: Przez dziesięciolecia Paranthropus boisei pozostawał jedną z najbardziej zagadkowych postaci spośród ewolucyjnych krewnych człowieka. Wiadomo, że zamieszkiwał wschodnią Afrykę ponad milion lat temu. Wyróżniał się niezwykle potężnymi szczękami oraz zębami, które sugerowały przystosowanie do spożywania twardego pokarmu. Znaleziska kopalne pozwalały jednak stosunkowo dobrze poznać jego czaszkę, podczas gdy reszta ciała oraz sposób poruszania się pozostawały znacznie większą tajemnicą. Najnowsze badania skamieniałych śladów z Kenii rzucają nowe światło na naszego krewnego. Krewni człowieka okazali się więksi niż przypuszczano Wyniki opblikowano w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Międzynarodowy zespół paleoantropologów przeanalizował serię skamieniałych odcisków stóp odkrytych na stanowisku Ileret nad jeziorem Turkana w północnej Kenii. Powstały około 1,4 mln lat temu, gdy miękkie, wilgotne podłoże zachowało ślady pozostawione przez przedstawicieli kilku gatunków wczesnych człowiekowatych. Badacze wykorzystali zależność między długością stopy a wzrostem oraz masą ciała, znaną z badań współczesnych ludzi. Następnie porównali wyniki z zachowanymi szczątkami kopalnymi Paranthropus boisei. Dzięki temu udało się po raz pierwszy z dużą dokładnością oszacować budowę ciała osobników, których szkieletów nigdy nie odnaleziono w całości. Migawka z przeszłości Analiza wykazała, że niektóre osobniki Paranthropus boisei mogły osiągać rozmiary porównywalne ze współczesnymi ludźmi. Zdaniem autorów oznacza to, że dotychczasowe rekonstrukcje budowy ciała tego gatunku, oparte głównie na fragmentarycznych szczątkach kostnych, mogły zaniżać jego rzeczywiste rozmiary. Odciski stóp dostarczyły informacji, których nie sposób odczytać z samych kości, pozwalając dokładniej oszacować zarówno wzrost, jak i masę ciała tych wymarłych człowiekowatych. – Każde stanowisko z zachowanymi śladami to wyjątkowa migawka z naszej przeszłości. Razem tworzą coraz pełniejszy obraz te…

slady-homininow-b30fc8b.jpg
width: 2160
height: 1440

Polscy archeolodzy zbadają początki człowieka. Ruszyła wyprawa do kolebki ludzkości i serca Afryki
type: item
date: 2026-07-28T13:20:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: serengeti
subject: tanzania
description: W sercu Tanzanii, niedaleko słynnego Wąwozu Olduvai, polska ekspedycja archeologiczna rozpoczyna badania. Cel? Odkrycie, jak sawanna ukształtowała człowieka na przestrzeni setek tysięcy lat. To pierwsza tak szeroko zakrojona misja w historii polskiej archeologii, realizowana w samym sercu „kolebki ludzkości”.
encoded: Tanzański Park Narodowy Serengeti to największy chroniony obszar na świecie, sąsiadujący z Wąwozem Olduvai, gdzie odkryto kluczowe szczątki hominidów sprzed kilku milionów lat. Mimo ogromnego znaczenia, samo Serengeti pozostawało archeologiczną białą plamą, gdyż od lat 70. XX wieku nie prowadzono tam systematycznych badań. Polacy pojawili się tam na zaproszenia ze strony tanzańskich władz. Wcześniej działali w Sudanie, ale niestabilna sytuacja polityczna w tamtym rejonie zmusiła ich do zmiany kierunku badań. – To zarówno splot przypadkowych wydarzeń, jak i spełnienie zawodowych i osobistych marzeń – mówi szefowa ekspedycji prof. Marta Osypińska z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Pierwsza taka ekspedycja Latem 2026 roku rusza pierwszy pełnowymiarowy sezon polskiej misji w Serengeti, będący efektem współpracy Uniwersytetu Wrocławskiego, PAN oraz partnerów z Tanzanii. Ekspedycja, licząca 17 osób, musi zmierzyć się z gigantycznym wyzwaniem logistycznym. Pierwszym zadaniem jest transport do bazy w głębi parku całego wyposażenie, od sprzętu badawczego po zaplecze socjalne. – To pierwsze polskie badania na tak dużą skalę. Celem ekspedycji jest odkrywanie śladów osadnictwa oraz odtworzenie historii wzajemnych relacji ludzi, zwierząt i środowiska w jednym z najcenniejszych krajobrazów Afryki – opowiada prof. Marta Osypińska. W Tanzanii dekadę temu działał też Maciej Grzelczyk, który badał w rejonie Kondoa jej sztukę naskalną. Śladami współczesnego człowieka i jego ewolucji Głównym celem badawczym jest okres środkowej i późnej epoki kamienia, kiedy kształtował się anatomicznie współczesny człowiek. Naukowców szczególnie interesuje ewolucja kognitywna: opanowanie ognia, organizacja obozowisk oraz początki sztuki i zdobnictwa. To właśnie tutaj nasi przodkowie wykształcili cechy, które pozwoliły im zdominować świat. – To na terenie wschodnioafrykańskich sawann, w relacjach z tą przyrodą i zwierzętami, nabywaliśmy cech, które zadecydowały o ostatecznym sukcesie n…

serengeti-ff938b8.jpg
width: 1575
height: 1050

Błękitne miasto ukryte w górach. Dotarłam tam jedną z najpiękniejszych tras Maroka
type: item
date: 2026-07-26T10:16:08.000Z
creator: Joanna Kopka
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: maroko
subject: samochody terenowe
subject: zwiedzanie
description: W Maroku wystarczy zjechać z głównej drogi, by krajobraz zmienił się niemal bez ostrzeżenia. Atlantyckie światło Tangeru ustępuje zielonym wzgórzom, asfalt zaczyna wić się między górami, a za kolejnym zakrętem pojawia się Szafszawan – miasto pomalowane wszystkimi odcieniami błękitu. Północ kraju najlepiej poznaje się właśnie zza kierownicy.
encoded: Spis treści: Tanger pachnie miętą, solą i przyprawami Samochodem z Tangeru do Szafszawan. Tu zaczyna się prawdziwa podróż Jak jeździ się samochodem po Maroku? Szafszawan nie jest błękitne przez przypadek. Ale nie ma jednego wyjaśnienia Najlepszy sposób na Szafszawan? Wyjść bez planu Co zjeść w północnym Maroku? Maroko samochodem – praktyczne informacje Maroko kojarzy się z Marrakeszem, pustynią i Atlasem. To jednak tylko część miejsc, które warto uwzględnić, planując podróż po Maroku. Tymczasem jego północ oferuje zupełnie inną podróż: bardziej zieloną, chłodniejszą i momentami niemal śródziemnomorską. W ciągu kilku dni przemierzam trasę z Tangeru do Szafszawan, zaglądam do medyn, próbuję lokalnych smaków i sprawdzam, jak w praktyce wygląda podróż samochodem po Maroku. Tanger pachnie miętą, solą i przyprawami Pierwsze wrażenie? Światło jest tu ostrzejsze niż w Europie. Wydobywa z białych fasad każdy szczegół, odbija się od szyb i rozjaśnia wąskie uliczki starego miasta. Tanger leży między Atlantykiem a Morzem Śródziemnym i od dawna żyje na styku światów afrykańskiego, arabskiego i europejskiego. Ta kulturowa różnorodność jest jedną z wielu rzeczy, które wyróżniają Maroko – kraj pełen zaskakujących miejsc i ciekawostek. Wchodzę do medyny i niemal natychmiast tracę orientację. Przejścia zwężają się, schody prowadzą raz w górę, raz w dół, a między ścianami pojawiają się niewielkie piekarnie, sklepy z oliwkami i stragany pełne przypraw. Pachnie świeżym chlebem, kolendrą, skórą i dymem z grilla. Co kilka kroków ktoś nalewa do małych szklanek bardzo słodką herbatę z miętą. Nie próbuję „zaliczać” kolejnych zabytków. To miasto lepiej działa, kiedy pozwalam sobie zwolnić. Nieprzypadkowo Tanger znalazł się wśród najlepszych kierunków National Geographic na 2026 rok. Zaglądam na place, przechodzę przez kasbę i obserwuję codzienne życie. Dopiero później ruszam w stronę wybrzeża. Warto pojechać na przylądek Spartel, gdzie spotykają się wody Atlantyku i Morza Śródziemnego. W pobl…

szafszawan-GettyImages-872361764-3c5ca7c.jpg
width: 6189
height: 4126

Państwo żydowskie mogło powstać w Afryce. Plan niemal rozbił ruch syjonistyczny
type: item
date: 2026-07-19T10:13:43.000Z
creator: Michael Stanislawski
subject: Historia
subject: afryka
subject: izrael
subject: żydzi
description: Na początku XX wieku brytyjski rząd zaproponował utworzenie autonomicznej kolonii żydowskiej w Afryce Wschodniej. Theodor Herzl uznał ją za tymczasowe schronienie dla ludzi uciekających przed pogromami. Dla części syjonistów zgoda na ten plan oznaczała jednak zdradę marzenia o powrocie do Ziemi Izraela.
encoded: Spis treści: Państwo żydowskie w Afryce? Plan ugandyjski podzielił syjonistów „Spisek ugandyjski” i polityczny pakt Herzla z antysemitą Plan ugandyjski wygrał głosowanie, ale osłabił Herzla Na początku XX wieku przyszłość ruchu syjonistycznego wcale nie wydawała się przesądzona. Jedna z najgłośniejszych propozycji zakładała utworzenie autonomicznego terytorium żydowskiego nie w Palestynie, lecz w brytyjskiej Afryce Wschodniej. Pomysł przedstawiony przez Theodora Herzla wywołał gwałtowny spór i niemal doprowadził do rozłamu w ruchu. Poniższy fragment pochodzi z książki Michaela Stanislawskiego „Syjonizm”, wydanej w Polsce w serii „Krótkie Wprowadzenie”. Państwo żydowskie w Afryce? Plan ugandyjski podzielił syjonistów Paradoksalnie, to właśnie ortodoksyjni syjoniści sprzymierzyli się z Herzlem w wielu sprawach kluczowych dla ruchu. Za znacznie większe zagrożenie uważali bowiem heretycki, w ich pojęciu, program społeczny i kulturowy socjalistów i syjonistów „duchowych”. Uwidoczniło się to szczególnie podczas awantury, do której doszło w trakcie VI Kongresu Syjonistycznego w Bazylei w 1903 roku, gdy Herzl przedstawił propozycję, jaką otrzymał niedawno od rządu brytyjskiego. Dotyczyła ona utworzenia autonomicznej kolonii żydowskiej w Ugandzie w Brytyjskiej Afryce Wschodniej — na obszarze niepokrywającym się z obecnym terytorium Ugandy. Herzl odnosił się do tego pomysłu z wielkim entuzjazmem, uważając go za olbrzymi sukces dyplomatyczny: oto jedno z mocarstw uznaje w istocie ideę Judenstaat. Podczas obrad podkreślał wielokrotnie, że projekt ten jest w pełni zgodny z Programem Bazylejskim i wskazaniem tam Palestyny jako jedynej ojczyzny dla Żydów — postulatem, który sam też gorąco popierał. Kolonia w Ugandzie miałaby służyć jedynie jako tymczasowe schronienie dla prześladowanych Żydów, zwłaszcza z Cesarstwa Rosyjskiego. W tamtym czasie padli oni ofiarą największego pogromu od początku lat 80. XIX wieku — pogromu w Kiszyniowie w kwietniu 1903 roku. Według często przytaczane…

plan-ugandyjski-8bcc7d2.jpg
width: 2813
height: 1875

„Namibia jest w moim top 3”. Justyna Świetlicka o najpiękniejszych miejscach na świecie
type: item
date: 2026-07-19T08:44:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Podcasty
subject: Traveler
subject: afryka
subject: kobiety
subject: podcasty
subject: safari
subject: Solo przez świat
subject: wywiady
description: Safari bez przewodnika, noclegi na pustyni i krajobrazy przypominające inną planetę. W podcaście „Solo przez świat” Justyna Świetlicka opowiada, dlaczego Afryka okazała się jednym z najbardziej zaskakujących kierunków, jakie odwiedziła, i zdradza, które miejsca do dziś uważa za najpiękniejsze na świecie.
encoded: Choć Justyna Świetlicka najczęściej kojarzona jest z podróżami po Azji, równie mocne wspomnienia przywiozła z Afryki. W rozmowie z Sabiną Ziębą opowiada o sześciotygodniowej wyprawie przez Republikę Południowej Afryki, Eswatini, Namibię i Mauritius, zdradzając, dlaczego właśnie safari organizowane na własną rękę okazało się jednym z największych podróżniczych przeżyć w jej życiu. Safari na własną rękę w Afryce. „Nie wiedziałam, że można podróżować w ten sposób” Jednym z największych zaskoczeń podczas afrykańskiej wyprawy okazało się safari organizowane bez udziału biura podróży. Do takiego sposobu podróżowania zainspirowała ją relacja zaprzyjaźnionej podróżniczki, która pokazała, że Park Krugera można zwiedzać samodzielnie wynajętym samochodem. Razem z przyjacielem zdecydowała się więc przemierzać park własnym autem od wschodu aż do zachodu słońca, zatrzymując się wszędzie tam, gdzie pojawiały się dzikie zwierzęta. Jak przyznaje, przed wyjazdem wydawało jej się, że wielogodzinne jeżdżenie po parku i wypatrywanie zwierząt może okazać się monotonne. Rzeczywistość szybko zweryfikowała te wyobrażenia. – Nie wiesz, gdzie będą zwierzęta, nie wiesz, jakie spotkasz i czy za następnym zakrętem będzie lew albo lampart – wspomina. Właśnie ta nieprzewidywalność sprawiła, że safari stało się jednym z najbardziej emocjonujących doświadczeń całej podróży. Po odwiedzeniu Parku Krugera para przekroczyła granicę z Eswatini, niewielkim państwem położonym między RPA a Mozambikiem. Tam spędzili dwie noce w miejscu, z którego mogli obserwować nosorożce niemal spod własnego domku. Justyna podkreśla, że podobną wyprawę można zorganizować samodzielnie również wypożyczonym samochodem, wcześniej uzyskując zgodę na przekroczenie granicy. Jej zdaniem właśnie takie podróże, pozostawiające przestrzeń na spontaniczne odkrycia i kontakt z naturą, zapadają w pamięć na najdłużej. Namibia zachwyciła ją bardziej niż Mauritius. Ten kraj trafił do jej podróżniczego top 3 Po safari przyszedł czas na kolej…

NGnew3x2-efdfef3.jpg
width: 1280
height: 853

Ten gatunek antylopy potrafi przetrwać całe życie bez picia wody. To prawdziwy cud natury
type: item
date: 2026-07-13T10:34:03.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: woda
subject: zwierzęta
description: Nie odwiedza wodopojów i nie musi szukać rzek ani jezior. Gerenuk radzi sobie bez picia wody dzięki niezwykłym przystosowaniom, które czynią go jednym z najbardziej fascynujących mieszkańców afrykańskiej sawanny.
encoded: Wydaje się, że o podstawowych potrzebach do życia wiemy już wszystko. Woda – obok powietrza i pożywienia – jest przecież uznawana za absolutny warunek przetrwania, a jej brak szybko prowadzi do odwodnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Natura lubi jednak burzyć nasze przekonania. Na afrykańskich równinach żyje bowiem niezwykłe zwierzę, które udowadnia, że można obejść się bez tego, co dla większości gatunków jest niezbędne. Otóż ten gatunek antylopy potrafi przeżyć całe życie bez picia wody, czerpiąc wszystko, czego potrzebuje z zupełnie innych źródeł. Gerenuk długoszyi – wygląd i występowani Gerenuk, którego nazwa w języku somalijskim oznacza „żyrafią szyję”, to gatunek antylopy zamieszkujący suche obszary wschodniej Afryki – od Somalii, przez południowe Dżibuti, po północną Kenię i wschodnie Tsavo. Jego charakterystyczna sylwetka jest bezpośrednią odpowiedzią na wymagające warunki środowiskowe. Smukła budowa ciała, mniejsza niż u innych antylop głowa z dużymi oczami i uszami oraz dwubarwne brązowe futro pomagają mu skutecznie maskować się wśród krzewów sawanny. Z kolei długie rzęsy i czuciowe włoski na pysku oraz uszach chronią przed skaleczeniami podczas żerowania w gęstych, ciernistych zaroślach. Wyjątkowa długość szyi, w połączeniu z silnymi tylnymi nogami i wzmocnionymi kręgami lędźwiowymi, pozwala gerenukowi stawać na dwóch nogach i sięgać do liści oraz młodych pędów roślin rosnących nawet na wysokości dwóch metrów. Taka zdolność umożliwia mu korzystanie z zasobów pokarmowych niedostępnych dla wielu innych roślinożerców. Co istotne, badania lotnicze wykazały też, że gerenuki preferują suche rejony oddalone od stałych źródeł wody, dzięki czemu ograniczają konkurencję z innymi roślinożercami bardziej uzależnionymi od jej codziennego picia. To przystosowanie pozwala im przetrwać w środowiskach, gdzie dostęp do zbiorników wodnych jest minimalny, a walka o pożywienie – wyjątkowo zacięta. Mistrz przetrwania w suchym klimacie To właśnie niezwykłe umiejętności a…

Gerenuk-dlugoszyi-2d65b21.jpg
width: 4108
height: 2734

Afryka walczy ze śmiertelnymi wirusami. Marburg w Ugandzie, ebola w już w dwóch państwach
type: item
date: 2026-07-03T09:44:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: epidemia
subject: kongo
subject: uganda
subject: wirus ebola
subject: wirusy
description: Sytuacja w Afryce jest alarmująca. Śmiertelnie groźne wirusy Marburg i Ebola uderzyły jednocześnie w Ugandzie oraz Kongu. Bilans ofiar przekroczył 430 osób, a sytuację pogarsza fakt, że ebolę wywołał rzadki szczep Bundibugyo, na który wciąż nie ma zarejestrowanej szczepionki.
encoded: W Ugandzie oraz Demokratycznej Republice Konga doszło do nagłego pogorszenia sytuacji epidemiologicznej, w związku z nowymi ogniskami wirusów Marburg i Ebola. W Kongu bilans ofiar eboli przekroczył już 430 osób przy ponad 1400 zakażeniach. W Ugandzie ebola wywołała 20 potwierdzonych zakażeń i dwa przypadki śmiertelne. Teraz, w Ugandzie potwierdzono także izolowany przypadek wirusa Marburg u dziecka. Sytuacja jest alarmująca – w obu krajach ebolę wywołał rzadki szczep Bundibugyo, na który brak zatwierdzonej szczepionki. Pojawienie się obu patogenów jednocześnie to ogromne zagrożenie. Gorączka Marburg w Ugandzie W Ugandzie oficjalnie potwierdzono przypadek gorączki Marburg w zachodniej części kraju, w dystrykcie Kyegegwa. Zakażenie zdiagnozowano u półtorarocznego dziecka, które zmarło, a wirusa wykryto dzięki rutynowym pracom nadzorczym prowadzonym w związku z trwającą równolegle w tym regionie epidemią eboli. Chociaż Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) została poinformowana o jednym przypadku, pojawiają się doniesienia o drugim, co skłoniło między innymi ambasadę USA w Kampali do wydania ostrzeżeń dla podróżnych. Władze Ugandy deklarują, że sytuacja jest opanowana, a osoby, które miały kontakt z zakażonym dzieckiem są pod obserwacją i nie wykazują objawów. Historia występowania tego wirusa w Ugandzie jest długa – od momentu jego identyfikacji w 1967 roku odnotowano tam już pięć większych ognisk choroby. Mimo dużego doświadczenia lokalnych służb w opanowywaniu epidemii, wyzwaniem pozostaje fakt, że wirus Marburg pojawił się w tym samym czasie, gdy kraj walczy z ebolą. Ebola i trudna sytuacja w Kongu Sytuacja epidemiologiczna jest znacznie trudniejsza w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga, która zmaga się ze znacznie większą falą zachorowań na ebolę, wywołaną rzadkim szczepem Bundibugyo. Najnowsze dane mówią o 1406 zakażeń i 438 ofiarach śmiertelnych. Wskaźnik śmiertelności przekracza 31%. Epidemia najgorzej wygląda w prowincji Ituri i Kiwu Północne, ale rozprzest…

wirus-marburg-23490d8.jpg
width: 4036
height: 3413

Ceuta – hiszpańskie miasto w Afryce i jedna z najbardziej niezwykłych granic Europy
type: item
date: 2026-06-27T09:29:53.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: hiszpania
subject: miasta
description: Ceuta jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie Europy i Afryki. To niewielkie hiszpańskie miasto położone na północnym wybrzeżu kontynentu afrykańskiego, otoczone terytorium Maroka. Choć geograficznie znajduje się w Afryce, formalnie należy do Hiszpanii i jednocześnie pozostaje częścią Unii Europejskiej. Właśnie tutaj przebiega jedna z najbardziej nietypowych granic współczesnego świata.
encoded: Spis treści: Gdzie leży Ceuta? Miasto starsze niż wiele europejskich państw Dlaczego Ceuta należy do Hiszpanii? Miasto wielu kultur i religii Fortyfikacje, zabytki i przyroda Ceuty Ceuta przyciąga uwagę nie tylko geopolitycznym położeniem. Jej historia obejmuje ponad dwa i pół tysiąca lat, a przez miasto przewinęli się Fenicjanie, Rzymianie, Arabowie, Portugalczycy i Hiszpanie. W efekcie miasto zachowało wyraźnie wielowarstwowy charakter, widoczny zarówno w strukturze kulturowej, jak i religijnej oraz w architekturze, która łączy różne epoki i tradycje basenu Morza Śródziemnego. Gdzie leży Ceuta? Ceuta znajduje się na północnym krańcu Afryki, przy Cieśninie Gibraltarskiej. Od hiszpańskiego wybrzeża dzieli ją zaledwie około 22 km, natomiast od strony lądowej graniczy z Marokiem. Powierzchnia miasta wynosi niespełna 20 kilometrów kwadratowych, co czyni ją jednym z najmniejszych terytoriów administracyjnych Hiszpanii. Mimo niewielkich rozmiarów położenie Ceuty miało od wieków ogromne znaczenie strategiczne. Kto kontrolował Ceutę, ten zyskiwał wpływ na ruch morski pomiędzy Morzem Śródziemnym a Oceanem Atlantyckim. Miasto zajmuje skalisty półwysep wysunięty w stronę cieśniny. Na zachodzie teren staje się bardziej górzysty i przechodzi w pasmo Rif, natomiast od strony morza dominują strome zbocza i naturalne punkty obserwacyjne. Miasto starsze niż wiele europejskich państw Początki osadnictwa w tym miejscu sięgają pierwszego tysiąclecia p.n.e. Feniccy kupcy założyli tu ważny punkt handlowy, korzystając z dogodnego położenia między Afryką a Europą. Kartagińczycy nazywali miejscowość Abyla (Abila). Później obszar znalazł się pod wpływem Imperium Rzymskiego, które nadało mu nazwę na Ad Septem Fratres, czyli „Siedmiu Braci”. Nazwa odnosiła się do wzgórz dominujących nad okolicą. W okresie rzymskim Ceuta była dobrze rozwiniętym ośrodkiem handlowym, utrzymującym intensywne kontakty z Półwyspem Iberyjskim. Po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego miasto przechodziło kolejno pod p…

Ceuta-b898e6c.jpg
width: 1800
height: 1200

Bongo leśne należy do najrzadszych antylop. Jego przyszłość jest niepewna
type: item
date: 2026-06-14T07:59:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: ssaki
description: Bongo leśne jest jednym z najbardziej enigmatycznych zwierząt. Gatunek znany ze swojego spektakularnego umaszczenia i nieuchwytności należy do największych i najcięższych afrykańskich antylop. Jak wygląda bongo leśne? Jakie obszary zamieszkuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Trochę kozioł, a trochę jeleń Okazały mistrz kamuflażu Zasięg występowania i siedlisko Jadłospis leśnego kolosa Na krawędzi wymarcia Nie ulega wątpliwości, że bongo leśne (Tragelaphus eurycerus) jest jedną z najpiękniejszych antylop. Najpiękniejszych, ale i najrzadszych. Gatunek ten jest krytycznie zagrożony wyginięciem, a jego przetrwanie zależy od precyzyjnego zarządzania pulą genetyczną, międzynarodowej dyplomacji konserwatorskiej i, co najważniejsze, od ochrony ostatnich fragmentów nienaruszonego lasu tropikalnego. Trochę kozioł, a trochę jeleń Pierwszy człon naukowej nazwy tego zwierzęcia jest zlepkiem dwóch greckich słów – tragos i elaphos. Pierwsze oznacza „koza”, natomiast drugie – „jeleń”. Z kolei epitet gatunkowy eurycerus pochodzi od fuzji słów eurus (szeroki, rozłożysty) oraz keras (róg), co bezpośrednio odnosi się do imponującego oręża zdobiącego głowy obu płci. Sama nazwa „bongo” najprawdopodobniej ma swoje korzenie w języku Kele używanym w Gabonie, a jej pierwsze odnotowane użycie w języku angielskim datuje się na 1861 rok. W systematyce bongo zajmuje miejsce w rodzinie wołowatych (Bovidae) i plemieniu Strepsicerotini (antylopy o spiralnych rogach), co czyni je bliskim krewnym kudu, niali, sitatungi oraz elanda. Co ciekawe, mimo swojego „antylopiego” wyglądu, badania genetyczne wskazują, że przedstawiciele tego gatunku i ich krewniacy są bliżej spokrewnieni z bydłem domowym i bawołami niż z właściwymi antylopami z podrodziny Antilopinae. Okazały mistrz kamuflażu Spektakularny wygląd tego zwierzęcia nie jest dziełem przypadku. Bongo doskonale kamufluje się w gęstym lesie, gdzie specyficzne umaszczenie czyni go niemal niewidocznym. Sierść bonga ma kasztanowo-brązowy lub rdzawy kolor, który u samców ciemnieje wraz z wiekiem, osiągając u starych byków odcień ciemnego mahoniu, a u populacji górskich w Kenii nawet niemal czarny. Najcharakterystyczniejszym elementem są pionowe pasy – białe lub żółtawe. Ich liczba waha się od 10 do 15 na każdym b…

bongo-lesne-79e4756.jpg
width: 1800
height: 1200

„Galamsey” Mariusza Śmiejka — opowieść o złocie, pracy i przetrwaniu w Ghanie
type: item
subject: Fotografia
subject: afryka
subject: fotografia
subject: złoto
description: Fotografia dokumentalna od lat pełni rolę świadectwa — pokazuje miejsca, ludzi i procesy, które często pozostają niewidoczne dla globalnej opinii publicznej. Fotoksiążka „Galamsey” autorstwa Mariusza Śmiejka jest właśnie takim świadectwem. To przejmująca opowieść o nielegalnym wydobyciu złota w Ghanie oraz o społecznych i ekologicznych konsekwencjach wydobycia surowców naturalnych. Zdjęcia zawarte w albumie powstawały przez siedem lat w ramach projektu badawczego „Unearthing Her Crown”. Autor podkreśla, że fotografie są efektem długotrwałej obecności wśród lokalnych społeczności oraz budowania zaufania z bohaterami projektu. „Galamsey” nie ogranicza się do dokumentacji katastrofy ekologicznej czy warunków pracy w nielegalnych kopalniach. To także zapis codzienności ludzi funkcjonujących w systemie, który dla wielu z nich pozostaje jedyną możliwością przetrwania.
encoded: Złoto i jego konsekwencje Tytułowe „galamsey” pochodzi od angielskiego zwrotu „gather them and sell” — „zbierz i sprzedaj”. W Ghanie termin ten oznacza nielegalne, niekontrolowane wydobycie złota prowadzone poza systemem licencji, regulacji środowiskowych i prawa pracy. Ghana pozostaje największym producentem złota w Afryce i jednym z największych na świecie, jednak bogactwo naturalne kraju nie przekłada się na poprawę warunków życia znacznej części społeczeństwa. Fotografie Śmiejka pokazują rzeczywistość, w której wydobycie złota staje się dla wielu ludzi jedyną możliwością utrzymania. Nielegalne kopalnie niszczą lasy, zatruwają rzeki rtęcią, arsenem i cyjankiem, a lokalne społeczności tracą dostęp do ziemi, wody i możliwości rozwoju. Melani Mennella we wstępie zwraca uwagę na to, że złoto, wbrew naszej woli, łączy nas wszystkich, a wartość całego łańcucha dostaw opiera się na wzajemnych zależnościach. Problem galamsey nie jest przedstawiony wyłącznie jako lokalny kryzys, lecz jako część globalnego systemu ekonomicznego, którego konsekwencje rozciągają się daleko poza granice Ghany. Od Sycylii do Ghany Historia projektu zaczęła się jednak nie w Afryce, lecz na Sycylii. Mariusz Śmiejek wcześniej dokumentował losy migrantów z Ghany, którzy przez Saharę, Libię i Morze Śródziemne próbowali dotrzeć do Europy. Rozmowy z migrantami pozwoliły mu zrozumieć skalę przemocy ekonomicznej i społecznej, która zmusza ludzi do opuszczania własnego kraju. Po latach obserwacji i dokumentowania życia migrantów z Afryki w Europie, poczułem potrzebę poznania i zrozumienia miejsca, z którego wyruszają — pisze autor w słowie wstępnym. W latach 2019–2026 Mariusz Śmiejek wielokrotnie wracał do Ghany. Dokumentował skutki zalewu kraju elektrośmieciami i używaną odzieżą z Zachodu, degradację wybrzeża spowodowaną przemysłowymi połowami oraz rozrastające się slumsy będące efektem wewnętrznych migracji. Ostatecznie to właśnie galamsey stało się jednym z głównych obszarów jego dokumentacji. Marius…

GalamseyGhanaM.SmiejekMG7273-76a31e9.jpg
width: 1772
height: 1181

Jest żywą legendą Afryki. Odporny na jad węży i skorpionów, potrafi przegonić lwy i stado szakali
type: item
date: 2026-05-28T13:29:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ssaki
description: Używa narzędzi, bez trudu rozwiązuje łamigłówki, niestraszny mu ul pełen zdenerwowanych pszczół a nawet czarna mamba. Ratel miodożerny jest jednym z najmądrzejszych zwierząt na świecie i największym twardzielem Afryki i Bliskiego Wschodu.
encoded: Spis treści: Ratel miodożerny – występowanie i biologia Ratel jest odporny na ukłucia kolców, użądlenia pszczół i jad skorpionów Silny, inteligentny i bezczelny Stoffel – najsłynniejszy ratel miodożerny Niezwykłe legendy o ratelu Ratel miodożerny to zwierzę owiane legendami i czasem uważane za nieśmiertelne. Chociaż biologia mówi co innego, nietrudno zrozumieć skąd te opowieści się wzięły. Gruba skóra, inteligencja i niezwykła odwaga sprawiają że ratel potrafi wyjść niemal z każdej opresji i upolować niemal każdą ofiarę. Ratel miodożerny – występowanie i biologia Ratel miodożerny (Mellivora capensis), znany również jako miodożer, a dawniej pszczoło-jamnik, to jedno z najbardziej fascynujących zwierząt zamieszkujących naszą planetę. Należy do rodziny łasicowatych (Mustelidae), co czyni go krewnym m.in. łasic, gronostajów, soboli, wydr i norek. Nie przypomina jednak małej i delikatnej łasicy – fizycznie jest raczej podobny do rosomaka, z krótkimi szeroko rozstawionymi łapami i chwiejnym chodem, nadającym mu łobuzerski charakter. Jego angielska nazwa „honey badger” (borsuk miodowy) nawiązuje do słabości do miodu i pewnego podobieństwa do borsuków, szczególnie do borsucznika amerykańskiego. Ratel zamieszkuje rozległe tereny Afryki, Bliskiego Wschodu i południowej Azji, aż po Półwysep Indyjski. Preferuje obszary suche, takie jak sawanny, półpustynie i stepy, ale można go spotkać również w lasach i na terenach górskich. Ratela wyróżnia jego krępa budowa ciała, czarna sierść na spodzie ciała oraz biała lub szarawa pręga biegnąca od głowy do ogona. Dorosły osobnik osiąga długość od 60 do 80 cm, a jego waga waha się od 9 do 16 kg. Ratele doskonale kopią w podłożu. Umiejętność tę wykorzystują zarówno do tworzenia głębokich, bezpiecznych nor, jak i tymczasowych legowisk w których mogą m.in. nieco się ochłodzić. Oraz oczywiście także do poszukiwania jedzenia, zarówno małych zwierząt jak i różnych części roślin. Potrafią także świetnie się wspinać i np. plądrować pszczele gniazd…

ratel-eb38645.jpg
width: 2500
height: 1667

Morderstwo w Parku Narodowym Krugera: para zniknęła na safari, ciała znaleziono w rzece
type: item
date: 2026-05-25T09:40:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: parki narodowe
subject: RPA
subject: zbrodnia
description: Park Narodowy Krugera, jeden z najsłynniejszych rezerwatów przyrody na świecie, stał się areną zbrodni. W przygranicznym rejonie Crook's Corner odnaleziono ciała starszego małżeństwa z RPA. Brutalne morderstwo turystów wstrząsnęło opinią publiczną i wywołało natychmiastową reakcję władz, które zapowiedziały radykalne zaostrzenie środków bezpieczeństwa.
encoded: W środę, 20 maja 2026 roku, zgłoszono zaginięcie 71-letniego Ernsta Marais oraz jego 73-letniej żony Diny – doświadczonych miłośników afrykańskiej przyrody, mieszkańców prowincji Western Cape w RPA. Para po raz ostatni była widziana żywa w środowy poranek na terenie punktu piknikowego Pafuri. Gdy nie powrócili do miejsca zakwaterowania, rozpoczęto akcję poszukiwawczą. Jej finał okazał się tragiczny: grupa turystów obserwujących stado słoni dostrzegła dryfujące w rzece ludzkie ciała. Należały do państwa Marais. Co wydarzyło się w Crook’s Corner? Zwłoki odnaleziono w korycie rzeki Levubu, tuż przy jej ujściu do rzeki Limpopo. Znajduje się tam słynny punkt widokowy Crook’s Corner – miejsce, w którym zbiegają się granice 3 państw Afryki: RPA, Zimbabwe i Mozambiku. Choć dziś chętnie odwiedzają je turyści, historycznie rejon ten cieszył się złą sławą. W XIX wieku był to teren określany jako "ziemia niczyja", z którym wiązano ucieczki przestępców, kłusowników i handlarzy niewolników. Obrażenia na ciałach państwa Marais – liczne rany kłute zadane ostrym narzędziem – jednoznacznie wskazały na brutalne morderstwo. Sprawcy wrzucili ciała do wody z pełną świadomością, że w rzece żyją stada krokodyli, co miało zapewne pomóc w zatarciu śladów zbrodni. Kłusownicy czy napad rabunkowy? Południowoafrykańska policja (SAPS) z prowincji Limpopo natychmiast wszczęła śledztwo w sprawie morderstwa oraz kradzieży pojazdu. Małżeństwo poruszało się zielonym Fordem Rangerem, który do tej pory nie został odnaleziony. Służby początkowo sądziły, że silne opady deszczu mogły utrudnić małżeństwu powrót do miejsca noclegu. Niestety, prawda okazała się znacznie mroczniejsza. Służby rozważają dwa scenariusze. Według pierwszego turyści mogli przypadkowo natknąć się na uzbrojonych kłusowników. Drugi zakłada napad na tle rabunkowym, ponieważ samochodu ofiar nie odnaleziono. W jego poszukiwania zaangażowano jednostki naziemne oraz śmigłowce, jednak zadanie mocno utrudnia trudna pogoda i podtopienia dróg w…

park-krugera-morderstwo-e45463b.jpg
width: 4000
height: 2540

Uznany reżyser Werner Herzog rusza na koniec świata. „Sny o słoniach” zabierają w podróż do krainy mitycznych stworzeń
type: item
date: 2026-05-22T14:17:26.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: festiwale filmowe
subject: filmy
subject: filmy dokumentalne
subject: słonie
subject: tajemnice
description: Szaleni podróżnicy są częstymi bohaterami filmów Wernera Herzoga. Tym razem wizjoner kina połączył siły z National Geographic, aby zabrać widzów w poruszającą ekspedycję do serca Afryki. Efektem tej podróży jest dokument „Sny o słoniach” – głęboka opowieść o pasji, która ociera się o obsesję, oraz o cenie, którą płacimy za próbę oswojenia tego, co nieokiełznane. Tajemnicze wielkie słonie-duchy są tylko pretekstem do refleksji nad człowieczeństwem.
encoded: Oficjalna premiera kinowa „Snów o słoniach” zaplanowana jest na 12 czerwca, ale obraz już można było obejrzeć w ramach 23. edycji festiwalu Millennium Docs Against Gravity. A zdecydowanie warto to zrobić, bo Herzog jak zwykle – choćby poprzez tajemnicze słonie-duchy – rozpościera opowieść o nas samych. Słonie-duchy i wyprawa na koniec świata W filmie „Sny o słoniach” Herzog podąża śladami dr. Steve’a Boyesa. Ten uznany biolog i naukowiec spędził lata na tropieniu gigantycznych słoni, nazywanych przez lokalne społeczności duchami. Impulsem do rozpoczęcia tej niebezpiecznej misji stał się widok dalekiego krewniaka tych zwierząt, którego ciało zostało wystawione jako myśliwskie trofeum w jednym z muzeów w Waszyngtonie. Kamera towarzyszy Boyesowi podczas ekspedycji do Angoli, na dziewicze, niezamieszkane tereny o powierzchni porównywalnej do obszaru całej Anglii. Miejscowi nazywają te rejony „końcem świata” – to jedno z ostatnich miejsc na Ziemi, w którym przyroda nie została skażona ludzką działalnością. – Świat objawia się tym, którzy podróżują pieszo – mówi w wywiadzie z National Geographic Werner Herzog. Ekosystem Angoli odcięty przez pola minowe Region ten, obejmujący dorzecze Okawango, przez dekady krwawej wojny domowej w Angoli był odcięty od świata przez pola minowe. Paradoksalnie to właśnie ta izolacja uchroniła unikalny ekosystem i pozwoliła przetrwać populacjom migrujących słoni, które nauczyły się omijać niebezpieczeństwa, stając się dla ludzi niemal nieuchwytnymi zjawami. Herzog nie tylko rejestruje trudy wyprawy naukowej, ale przede wszystkim dokumentuje ludzkie marzenia i obsesje. Zadaje przy tym fundamentalne pytanie: czy dla dobra planety nie byłoby lepiej, gdyby te majestatyczne stworzenia pozostały poza zasięgiem człowieka, egzystując wyłącznie jako tytułowe duchy w naszych snach? View oEmbed on the source website Werner Herzog i jego bohaterowie o krok od szaleństwa Wybór tematu nie jest zaskoczeniem dla nikogo, kto zna dotychczasową twórczość legend…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-22T114953.754-c98e767.jpg
width: 2700
height: 1800

Wielkie pęknięcie w sercu Afryki. W Zambii rodzi się jeszcze jedna płyta tektoniczna
type: item
date: 2026-05-13T06:50:23.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: ziemia
description: Pod malowniczymi krajobrazami Zambii budzi się siła zdolna rozerwać kontynent na pół. Zespół międzynarodowych naukowców odkrył w gorących źródłach Ryftu Kafue gazy pochodzące bezpośrednio z płaszcza Ziemi. Podążając za nimi badacze stwierdzili, że kontynent afrykański może właśnie przechodzić proces powolnego rozpadu, dając początek zupełnie nowej płycie tektonicznej.
encoded: Choć rzadko o tym myślimy, lądy, po których stąpamy, są w nieustannym ruchu. Miliony lat temu Ziemia wyglądała zupełnie inaczej – wszystkie dzisiejsze kontynenty tworzyły jeden superkontynent, Pangeę. Z czasem potężne siły drzemiące pod skorupą ziemską rozerwały tę jedność, rozrzucając fragmenty lądu po oceanach. Trwa to do dziś, a najnowsze badania sugerują, że właśnie obserwujemy narodziny kolejnego podziału. Na jakich fundamentach opiera się świat? Aby zrozumieć znaczenie odkrycia w Zambii, musimy spojrzeć głębiej. Skorupa ziemska nie jest jednolitym pancerzem, lecz układanką złożoną z płyt tektonicznych, które unoszą się na plastycznej warstwie płaszcza Ziemi (astenosferze). Płyty te nieustannie na siebie napierają, ocierają się lub – co najważniejsze w przypadku Afryki – oddalają się od siebie. Proces ten nazywamy ryftowaniem. To właśnie on odpowiada za recykling minerałów, powstawanie oceanów i regulację cyklu węglowego, który czyni naszą planetę zdatną do życia. Gorący posłaniec z głębin Naukowcy od dawna przyglądali się afrykańskiej strefie ryftów i zachodzących tam anomaliach geotermalnych. Uwagę geologów z Uniwersytetu Oksfordzkiego pod wodzą Rūty Karolytė przykuł szczególnie region Ryftu Kafue w Zambii. Jednak to, co tam znaleźli, nie było spektakularnym pęknięciem w ziemi, lecz czymś znacznie subtelniejszym – izotopami helu. Badając gaz bulgoczący w gorących źródłach, naukowcy odkryli sygnatury izotopowe charakterystyczne dla płaszcza Ziemi, który znajduje się na głębokości od 40 do 160 kilometrów pod naszymi stopami. – To bezpośrednie połączenie z wnętrzem planety dowodzi, że system uskoków w Ryfcie Kafue jest aktywny – wyjaśnia Mike Daly, geolog z Oksfordu. To przełomowe odkrycie, ponieważ Ryft Kafue stanowi część potężnej, diagonalnej strefy ryftu ciągnącej się przez 2500 kilometrów w poprzek Afryki. Naukowcy podejrzewają, że ta szczelina może ostatecznie połączyć się z Grzbietem Śródatlantyckim, dzieląc płytę afrykańską na dwie mniejsze części. Dlacz…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-12T113610.233-96de159.jpg
width: 2700
height: 1800

Afryka rozpada się na pół szybciej, niż sądzono. Między płytami powstanie nowy ocean
type: item
date: 2026-04-23T08:06:49.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: ziemia
description: Afryka, tak jak inne kontynenty, doświadcza trwających od milionów lat procesów geologicznych. Kiedy będzie można zobaczyć ich efekty? Szybciej niż sądzono, mówią naukowcy z Columbia Climate School.
encoded: Podział na Europę, Azję, obie Ameryki, Australię, Antarktydę i Afrykę jest dla nas czymś oczywistym, ale to nie oznacza, że tak już pozostanie na zawsze. W ciągu milionów lat nasza planeta wielokrotnie się zmieniała. Najlepiej widać to na wizualizacjach przedstawiających powstawanie superkontynentów. Naukowcy podkreślają, że procesy ich formowania, choć nie są odczuwalne na co dzień, trwają cały czas. Jak będzie wyglądała Ziemia w przyszłości? Zdaniem naukowców Afryka Wschodnia oderwie się od reszty kontynentu. To z kolei może doprowadzić do powstania nowego oceanu. Proces ten postępuje szybciej, niż wcześniej sądzono. Do takiego wniosku doszedł zespół kierowany przez Christiana Rowana z Lamont-Doherty Earth Observatory (Columbia Climate School). Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications”. Tak zmienia się Afryka Powolne rozpadanie się Afryki na pół wynika z procesów geologicznych. Afrykańska płyta tektoniczna dzieli się na dwie: mniejszą somalijską i większą nubijską. Z badań opublikowanych już w 2004 roku na łamach „Earth and Planetary Science” wynika, że co roku płyty oddalają się od siebie o kilka milimetrów. Najnowsze badania mówią o tempie rzędu około 4,7 mm rocznie. Ten proces rozciąga skorupę ziemską, w konsekwencji ułatwiając wnikanie magmy ku powierzchni. Głównym „winnym” jest tak zwany wschodnioafrykański system szczelinowy. Jeden z największych systemów szczelin tektonicznych na świecie ciągnie się przez tysiące kilometrów i kilka afrykańskich krajów, między innymi Etiopię, Kenię, Malawi i Mozambik. Świat usłyszał o postępującym podziale geologicznym Afryki w 2018 roku, po tym, jak w Kenii pojawiło się pęknięcie w ziemi. Zjawisko było powiązane z afrykańskimi szczelinami tektonicznymi. Powstaje nowy ocean W północnej Kenii i południowej Etiopii, w rozległym obniżeniu o szerokości 500 km zwanym Ryftem Turkana, proces ten jest najbardziej widoczny. Wzdłuż osi ryftu skorupa ziemska ma tylko około 13 km grubości, podczas gdy poza …

afryka-peka-ba364bc.jpg
width: 5001
height: 3001

Antylopa gnu – wędrówki, zwyczaje i tajemnice życia w afrykańskiej sawannie
type: item
date: 2026-04-01T06:52:18.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
description: Antylopa gnu to jedno z najbardziej charakterystycznych zwierząt afrykańskich sawann, znana z imponujących migracji i niezwykłej wytrzymałości fizycznej. Gnu fascynuje biologów i miłośników przyrody nie tylko ze względu na swoją masywną sylwetkę i pręgowane ubarwienie, ale także z powodu złożonej struktury społecznej i roli, jaką odgrywa w ekosystemach Afryki.
encoded: Spis treści: Wygląd i wymiary Zasięg występowania Czym żywi się gnu? Zagrożenia i ochrona Antylopa gnu (gnu pręgowane) należy do rodziny wołowatych i rodzaju Connochaetes, w którym znajduje się także gnu brunatne. Pierwszy opis gnu pręgowanego pojawił się w 1823 roku i został sporządzony przez brytyjskiego przyrodnika Williama Johna Burchella. Obecnie wyróżnia się pięć głównych podgatunków gnu pręgowanego. Różnią się one ubarwieniem, długością rogów i obszarem występowania, co świadczy o ich zdolności do adaptacji w różnych środowiskach – od wilgotnych sawann po suche równiny Kalahari. Interesującym zjawiskiem jest krzyżowanie się gnu pręgowanego z gnu brunatnym, czego efektem są hybrydy – najczęściej płodne, choć czasami z drobnymi nieprawidłowościami morfologicznymi. Analizy genetyczne antylop gnu wskazują, że gnu pręgowane oddzieliły się od gnu brunatnego około miliona lat temu. Ich ewolucja szła w parze z rozwojem afrykańskich sawann, dzięki czemu te zwierzęta wykształciły liczne cechy umożliwiające przetrwanie w wymagających warunkach – zarówno morfologiczne, jak i behawioralne. Gnu pręgowane to więc nie tylko ikona afrykańskiej przyrody, ale także przykład niezwykłej siły adaptacyjnej i różnorodności biologicznej. Wygląd i wymiary Gnu pręgowane to masywna antylopa o charakterystycznej sylwetce, wyróżniającej się muskularnym tułowiem i mocnym pyskiem. Dorosłe samce osiągają długość ciała od 1,76 do 2,03 m, samice nieco mniejsze – 1,72–1,78 m. Choć do ważących tonę największych antylop wciąż im daleko, to masa ciała gnu pręgowanego jest imponująca. W przypadku samców waha się od 171 do 271 kg, a samic od 141 do 242 kg. Ogon osiąga długość od 55 do 73 cm, a wysokość w kłębie samców wynosi średnio 1,41–1,56 m, u samic 1,29–1,44 m. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/serengeti-co-roku-przyciaga-miliony-turystow-wszyscy-chca-zobaczyc-wielka-migracje-zwierzat-fot-shutterstock-541673e.jpg" width="1000" height="561" alt="Sereng…

gnu-e66c976.jpg
width: 1799
height: 1200

To już pewne: afrykańskie kleszcze przenoszą groźną bakterię, której w Polsce nie było
type: item
date: 2026-03-30T13:59:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: badania naukowe
subject: choroby tropikalne
subject: gatunki
subject: kleszcze
subject: migracje
description: „Narodowe kleszczobranie” ujawniło nowe zagrożenie. Cztery przebadane okazy kleszczy afrykańskich z Polski zawierały egzotyczne bakterie chorobotwórcze. Naukowcy apelują o ostrożność – pogoda tej wiosny sprzyja szybkiemu rozmnażaniu kleszczy.
encoded: Niewystępujące wcześniej w Polsce egzotyczne kleszcze Hyalomma stwierdzono u nas już wiosną 2024 roku. Kluczowa w ich rozpoznaniu okazała się akcja „narodowe kleszczobranie”. Każdy może w niej wziąć udział i przesłać znalezione przez siebie kleszcze do badań w Zakładzie Eko-Epidemiologii Chorób Pasożytniczych na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Akcja szybko stała się popularna i ułatwia naukowcom oszacowanie „pochodu” kleszczy afrykańskich po Polsce. Właśnie ogłoszono wyniki badań czterech osobników. Okazuje się, że przenoszą groźny patogen. Wyniki badań kleszczy afrykańskich Badacze z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. Anny Bajer potwierdzili, że kleszcze z rodzaju Hyalomma regularnie pojawiają się w różnych regionach kraju, w tym w Wielkopolsce i na Śląsku. Przebadano cztery osobniki i we wszystkich wykryto bakterie Rickettsia aeschlimannii. Jest to patogen wywołujący riketsjozy z grupy gorączek plamistych, który wcześniej nie był notowany na terenie naszego kraju. – Zakażenie może objawiać się wysoką gorączką, silnym osłabieniem, bólami mięśni oraz charakterystyczną zmianą skórną w miejscu ukłucia. Ten gatunek bakterii jest ściśle związany z kleszczami z rodzaju Hyalomma, więc jest nowym patogenem, po raz pierwszy zanotowanym na terenie naszego kraju – wyjaśniła w rozmowie z PAP Wiktoria Romanek, doktorantka zajmująca się projektem „narodowe kleszczobranie”. Póki co nie stwierdzono obecności śmiertelnie groźnego wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej. Jednak potwierdzenie obecności R. aeschlimannii to sygnał do zachowania wyjątkowej ostrożności. Pamiętajmy, że to już kolejna choroba przenoszona przez kleszcze w Polsce, po boreliozie i kleszczowym zapaleniu mózgu. Czym charakteryzują się Hyalomma? Kleszcze z rodzaju Hyalomma są wyjątkowo duże – po napiciu się krwi mogą osiągnąć nawet 2 cm długości. Są też szybsze niż krajowe kleszcze i potrafią podążać za swoją ofiarą na dystansie nawet kilkuset metrów. Ich g…

kleszcz-afrykanski-d2e38c5.jpg
width: 4000
height: 2896

Szokujące okrucieństwo w Senegalu: ptaki otruto i pozbawiono głów. To tylko mała część „sępiego kryzysu” w Afryce
type: item
date: 2026-03-18T09:40:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: senegal
subject: zagrożone gatunki
description: W Senegalu doszło do niepotykanego okrucieństwa wobec ptaków, a jego źródłem prawdopodobnie są przesądy. 24 sępy zostały zwabione do zatrutej padliny, a potem pozbawione głów.
encoded: Niestety, w skali kontynentu nie był to jednostkowy przypadek. W różnych krajach Afryki od lat dochodzi do tego typu aktów okrucieństwa. Mówi się wręcz o „sępim kryzysie”, a los wielu gatunków tych majestatycznych ptaków jest coraz bardziej zagrożony. Makabra w senegalskiej wiosce O okrutnym incydencie doniosła organizacja Vulture Conservation Foundation, zajmująca się ochroną sępów, głównie w Europie. 8 marca 2026 w wiosce Khaoul Godaguène w Senegalu zaalarmowano żandarmerię. Znaleziono martwego osła otoczonego martwymi sępami. Według wstępnego dochodzenia, osioł należał do lokalnego rolnika i wykazywał oznaki choroby na kilka dni przed makabrycznym odkryciem. Rolnik oświadczył, że gdy został zaalarmowany o śmierci swojego zwierzęcia, padlina zdążyła już przyciągnąć liczne sępy. Te same sępy lokalna policja znalazła martwe i pozbawione głów kilka dni później. Jeden z osobników był zaobrączkowany. Najprawdopodobniej to przypadek rytualnego otrucia i zabicia, praktyki popularnej w niektórych obszarach Afryki. Niektórzy wierzą, że używanie głów sępów w tradycyjnych rytuałach może przynieść szczęście. Praktyki te nasilają się w różnych ważnych społecznie momentach, takich jak wybory czy mecze piłki nożnej. I napędzają nielegalny handel, przez który co roku giną setki zwierząt, w tym sępy. Afrykański „sępi kryzys” przybiera na sile Zjawisko trucia sępów i pozyskiwania ich części ciała niestety przybiera w Afryce na sile. Mówi się wręcz o „sępim kryzysie”. Gwałtowne załamanie populacji sępów trwa od początku XXI wieku. Jego główną przyczyną jest trucie padliny pestycydami przez kłusowników oraz nielegalny handel częściami ciała ptaków, do celów tradycyjnej medycyny i rytuałów. W Afryce Północnej kryzys doprowadził do regionalnego wyginięcia sępa kasztanowatego i uszatego, oszczędzając jedynie nieliczne populacje sępa płowego, egipskiego oraz orłosępa. Afryka Zachodnia odnotowała drastyczne spadki liczebności sięgające 97% w niektórych populacjach, zwłaszcza sępów brunatn…

otrute-sepy-d367bac.jpg
width: 5000
height: 3334

Taka migracja rekina zdarza się raz na milion. Samica żarłacza tępogłowego pokonała ponad 7 tys. kilometrów
type: item
date: 2026-03-10T12:21:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: migracje
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złowiony u wybrzeży Nigerii żarłacz tępogłowy przepłynął rekordowe 7200 km. To pierwsza udokumentowana migracja między dwoma oceanami w historii tego gatunku.
encoded: Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. N…

rekin-rekordzista-aa0b2f2.jpg
width: 7360
height: 4912

Twarz „Małej Stopy” po cyfrowej rekonstrukcji. Tak wyglądał nasz przodek sprzed 3,5 mln lat
type: item
date: 2026-03-03T13:40:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: RPA
description: „Mała Stopa”, jeden z najstarszych i najbardziej kompletnych szkieletów hominina, doczekała się cyfrowej rekonstrukcji twarzy. Dzięki skanom o niezwykle wysokiej rozdzielczości naukowcy odtworzyli jej rysy po ponad 3,5 mln lat. Wyniki analiz sugerują, że historia ewolucyjna tego australopiteka może być bardziej złożona, niż dotąd zakładano. To odkrycie może zmienić sposób patrzenia na początki człowieka.
encoded: To skamieniałość jest absolutnie unikatowa. Jest to najpełniejszy szkielet wczesnego hominina, jaki kiedykolwiek znaleziono. Niestety jego twarz została zniekształcona przez miliony lat procesów geologicznych, których nie dało się skorygować metodami rekonstrukcji fizycznej. Dlatego naukowcy musieli wykorzystać w tym celu bardzo zaawansowane metody badawcze. Ich wynik przedstawili na łamach. Okoliczności odkrycia „Małej Stopy” Szkielet odkryto w jednej jaskiń Wits Sterkfontein, położonych około 40 km na północny zachód od Johannesburga w Republice Południowej Afryki, na terenie wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako „Kolebka Ludzkości”. Odkrycie tego szkieletu tak naprawdę dokonało się w momencie analizy kości w magazynie. W 1994 roku Ronald J. Clarke zidentyfikował cztery kości lewej stopy należące do hominida. P.V. Tobiasa okrzyknął znalezisko mianem „Małej Stopy” ze względu na niewielki rozmiar zidentyfikowanej... stopy. Dopiero w kolejnych latach do tych kostek dokooptowano resztę szkieletu, która należała do tej samej istoty, która otrzymała naukową nazwę Australopithecus prometheus. Skanowanie daje twarz homininowi Wykorzystując skanowanie synchrotronowe o wysokiej rozdzielczości w synchrotronie Diamond Light Source w Wielkiej Brytanii oraz zaawansowane techniki rekonstrukcji wirtualnej, międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem dr Amelie Beaudet z Uniwersytetu w Cambridge oraz francuskiego CNRS i prof. Dominica Stratforda z Uniwersytetu Witwatersrand (RPA) oraz Uniwersytetu Stony Brook (USA) zrekonstruował cyfrowo kości twarzy „Małej Stopy” z rozdzielczości 21 mikronów. Praca nad tym zadaniem trwała 5 lat. Synchrotrony są używane też do analizy fizykochemicznej artefaktów archeologicznych, tak jak to miało miejsce niedawno w przypadku broni z epoki brązu. W ten sposób udało się stworzyć jedną z najpełniejszych znanych rekonstrukcji twarzy australopiteka. Eksperci wskazują, że twarz jest kluczowym obszarem anatomicznym dla zrozumienia, ja…

littlefootscan-b737b57.jpg
width: 1200
height: 828

Legendarny król Nubii istniał naprawdę. Potwierdza to dokument z XVII-wiecznego śmietnika
type: item
date: 2026-03-03T07:39:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: chrześcijaństwo
subject: islam
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sudan
description: Polscy archeolodzy potwierdzili istnienie króla Qashqasha – postaci dotąd uważanej za półlegendarną. Dokument z XVII wieku znaleziony w Sudanie ujawnia kulisy arabizacji fascynującego królestwa Nubii, które było chrześcijańskim przyczółkiem w Afryce.
encoded: Spis treści: Historia Nubii znaleziona w śmietniku Nubia – zaginione królestwo na styku światów Król Qashqash – od legendy do historii Proces arabizacji Nubii Dzieje Afryki zamknięte na kartce papieru Dokument znaleziony w pozostałościach śmietnika potwierdza istnienie Qashqasha – władcy Nubii, którego dotąd znaliśmy jedynie z przekazów ustnych i fragmentarycznych wzmianek. Arabskojęzyczny dekret królewski zweryfikowany przez polskich historyków ostatecznie udowadnia realność legendarnej postaci i pozwala lepiej zrozumieć arabizację afrykańskiej enklawy chrześcijaństwa. Historia Nubii znaleziona w śmietniku Wyobraź sobie Starą Gondolę, czyli ruiny dawnej stolicy Makurii położone pośród pustynnego Sudanu. Grupa archeologów trafia na śmieciowisko pełne niepozornych odpadków sprzed wieków. Tam, w stertach potłuczonych naczyń i kurzu, leży fragment papieru. To wyblakłe pismo zawiera arabski tekst, który na zawsze zmienia rozumienie historii regionu. Na tym skrawku pojawia się imię Qashqasha. Dzięki temu bohater znany tylko z legend nagle… staje się faktem. Ten dokument to oficjalny rozkaz: król Nubii nakazuje w nim przekazanie darów swoim poddanym. To niby prosta administracyjna notka, ale na jej podstawie archeolodzy rekonstruują świat, który do tej pory toną w mroku wieków średnich. Nubia – zaginione królestwo na styku światów Aby zrozumieć wagę tego odkrycia, trzeba cofnąć się w czasie. Nubia to starożytna kraina rozciągająca się wzdłuż środkowego Nilu, na południe od Egiptu (obecnie w tym miejscu znajduje się Sudan i południowy Egipt). Przez tysiąclecia była mostem łączącym śródziemnomorskie cywilizacje z Afryką Subsaharyjską. To tutaj ścierały się wpływy faraonów, później cesarzy Bizancjum, arabsko-muzułmańskich dynastii i lokalnych potężnych rodów. Królestwa Nubii – przede wszystkim Makuria, ale także Nobatia i Alodia – słynęły z bogactwa, chrześcijańskiej kultury (nubijskie chrześcijaństwo było jednym z najstarszych na świecie), monumentalnych świątyń i siły mili…

FABRIC-KOLAZ-32-78-0f03ab0.jpg
width: 2700
height: 1800

Jest wielkości województwa, a skrywa potęgę Afryki. Podróż do Rwandy to przygoda życia
type: item
date: 2026-02-21T14:18:16.000Z
creator: John Sizemore
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: rwanda
description: Rwanda zaprasza w podróż przez wulkany, sawanny i gęste lasy deszczowe. Afrykańska „Kraina Tysiąca Wzgórz" to idealny kierunek dla osób szukających autentycznych doznań bez wielogodzinnych przejazdów.
encoded: Spis treści: Prowincja Kigali (miasto Kigali) Prowincja Północna (Park Narodowy Wulkanów, Musanze) Prowincja Zachodnia (Park Narodowy Gishwati-Mukura, jezioro Kiwu) Prowincja Południowa (Park Narodowy Nyungwe, Nyanza) Prowincja Wschodnia (Park Narodowy Akagera) Afryka rozpala wyobraźnię podróżników. Jej malownicze widoki to feeria barw: od nieprzebytych lasów deszczowych, w których małpy z gracją przemykają w koronach drzew, po porywające safari na rozległych, upalnych sawannach. Rwanda, wielkością zbliżona do województwa lubelskiego, zachwyca krajobrazami i przyjaznym klimatem swoich pięciu urokliwych prowincji. Kraj ten to także poruszająca opowieść o odrodzeniu – od mroków ludobójstwa po obecną pozycję lidera w dziedzinie ochrony dzikiej przyrody. Prowincja Kigali (miasto Kigali) Przemierzając kręte uliczki Kigali – stolicy położonej w sercu prowincji o tej samej nazwie – łatwo zrozumieć, skąd wzięło się określenie Rwandy jako „Kraju Tysiąca Wzgórz”. Relaks na tarasie kawiarni Kivu Noir z aromatyczną lokalną kawą pozwala w pełni docenić malownicze pofałdowanie terenu. Hotele Radisson Blu i Kigali Serena to synonim wygody i pięknych widoków, a ich położenie w centrum prowincji czyni je idealną bazą wypadową w pozostałe zakątki kraju. Nyandungu Eco Park to zielone płuca miasta i doskonały przykład rwandyjskiej dbałości o środowisko. Na miejscu możesz skosztować lokalnej kuchni, zgubić się wśród bambusowych ścieżek, poczuć atmosferę parku podczas przejażdżki rowerowej lub po prostu odpocząć, podziwiając roślinność, która służy jako naturalny system filtracji tutejszych mokradeł. Osoby pragnące poczuć rytm miejskiego życia powinny skierować się na targ Kimironko. Tętniące życiem stoiska, wypełnione gwarem kupujących, oferują niezwykle różnorodny asortyment – od warzyw i owoców po rękodzieło i tkaniny z niemal całej Afryki. Pobyt w Rwandzie nie byłby kompletny bez oddania hołdu ofiarom w Kigali Genocide Memorial. Odwiedzający powinni przygotować się na trudną i drasty…

rwanda-2cb211f.jpg
width: 3072
height: 2049

Kapsztad ma własne „państwo” roślin. Wyprzedza całe kraje i największe parki narodowe
type: item
date: 2026-02-21T11:15:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: biologia
subject: rośliny
subject: RPA
description: Na Półwyspie Przylądkowym w RPA rośnie 2785 gatunków roślin – to więcej niż w wielu europejskich krajach. Po 76 latach botanicy zaktualizowali listę i potwierdzili: Kapsztad to centrum światowej bioróżnorodności. Problem w tym, że to zielone bogactwo szybko znika.
encoded: Szata roślinna Ziemi nie jest jednorodna – niektóre regiony aż kipią zielenią, inne są jej prawie całkiem pozbawione. Wynika to z milionów lat ewolucji, zmian klimatycznych oraz barier geograficznych. Aby uporządkować tę mozaikę gatunków, nauka wprowadziła system podziału na obszary o podobnej historii i składzie botanicznym. Najważniejszą jednostką jest tzw. państwo florystyczne. A najciekawsze znajduje się w jednym z najbardziej bioróżnorodnych miejsc na Ziemi: w południowej Afryce. Czym jest państwo roślinne? Państwo florystyczne (lub roślinne) to największa jednostka w systemie podziału roślinności na świecie. Obejmuje ono – zwykle ogromne – obszary o wspólnej szacie roślinnej, wynikającej ze wspólnego pochodzenia i historii rozwoju. Fundamentem wyróżnienia danego państwa jest występowanie endemizmu na poziomie całych rodzin i rodzajów roślin. Oznacza to, że określone grupy roślin powstały i występują naturalnie tylko na danym obszarze. Granice państw florystycznych mają często charakter umowny lub nieostry, bo szata roślinna wykazuje tam cechy mieszane. Przykładem takiej strefy przejściowej jest Obszar Saharo-Sindyjski, który łączy cechy flory holarktycznej oraz paleotropikalnej. Globalny podział świata roślin Nauka wyróżnia sześć państw florystycznych, z których każde dzieli się na mniejsze jednostki: podpaństwa, obszary i prowincje. Największym z nich jest Państwo Holarktyczne, obejmujące większość północnej półkuli. Pozostałe to Państwo Neotropikalne (Ameryka Środkowa i Południowa), Paleotropikalne (Afryka i Azja zwrotnikowa), Australijskie oraz Antarktyczne. Ale najciekawsze jest szóste. To najmniejsze pod względem powierzchni, lecz niezwykle bogate Państwo Przylądkowe, obejmujące tylko sam południowy koniuszek Afryki. Pięcioro botaników bada tysiące gatunków Państwo Przylądkowe (Capensis) w RPA i samo miasto Kapsztad, są uznawane za „hotspot” bioróżnorodności. To region wpisany też na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Grupa pięciorga botaników z uniwers…

kapsztad-rosliny-8e65b0a.jpg
width: 5846
height: 3040

High-tech z epoki przed piramidami. Zaskakujące odkrycie w muzealnym magazynie
type: item
date: 2026-02-10T12:24:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: pradzieje
subject: starożytny egipt
description: Niewielki metalowy przedmiot, który przez dekady przeleżał w muzealnym magazynie, okazał się przełomowym odkryciem. Archeolodzy ustalili, że był częścią zaawansowanego narzędzia sprzed około 5300 lat. Znalezisko pochodzi z czasów sprzed pierwszych faraonów. Obiekt zmienia spojrzenie na rozwój technologii w starożytnym Egipcie.
encoded: Do tego znaleziska archeologicznego doszło ponad sto lat temu na cmentarzu w Badari w Górnym Egipcie. W grobie oznaczonym numerem 3932 archeolodzy znaleźli szczątki dorosłego mężczyzny. Obok niego leżał drobny przedmiot z metalu. Miał zaledwie 63 milimetry długości i ważył tyle, co dwa małe spinacze biurowe lub moneta jednogroszowa. Opisano go jako „małe miedziane szydło z owiniętym rzemieniem”. I zapomniano o nim na wiele dekad. Małe wielkie odkrycie Zabytek jest przechowywany w Museum of Archaeology and Anthropology (Muzeum Archeologii i Antropologii) na Uniwersytecie w Cambridge. Niedawno badacze z Uniwersytetu w Newcastle i Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu postanowili przyjrzeć mu się raz jeszcze. Opublikowali swoje wnioski na łamach czasopisma „Ägypten und Levante/Egypt and the Levant”. Ich ustalenie zmienia naszą wiedzę o początkach cywilizacji. Okazało się, że ten niepozorny kawałek metalu to fragment najstarszego zidentyfikowanego do tej wiertła łukowego z Egiptu z metalową końcówką. Pochodzi z okresu predynastycznego, czyli sprzed około 5300 lat. To czas, gdy pierwsi faraonowie nie zasiadali jeszcze na tronach. Dotychczas najlepiej zachowane zestawy wierteł tego typu znane były z czasów Nowego Państwa, czyli z II tysiąclecia p.n.e., gdy władał Tutanchamon czy Hatszepsut. Jak działało pradziejowe narzędzie? Jak działało takie wiertło? Metalowa końcówka stanowiła kluczowy element mechanizmu wiertła łukowego. Działała ona w połączeniu z trzonkiem, wokół którego owijano skórzany rzemień, co pozwalało na wprawienie wiertła w szybki ruch obrotowy za pomocą łuku. Części organiczne takie jak trzonek rzadko zachowują się w zapisie archeologicznym. Tak też było i w tym przypadku. Jednak ślady zużycia na zabytku oraz zachowane na nim resztki rzemienia potwierdzają użycie tego systemu. Nie tylko miedź To jednak nie koniec niespodzianek. Naukowcy zbadali skład chemiczny wiertła z wykorzystaniem przenośnej fluorescencji rentgenowskiej (pXRF). ​​Wykonano je z nietypowego…

DP157617-b5f5201.jpg
width: 3946
height: 2957