Gra o K2 się nie kończy. Kontrowersje wokół osiągnięcia Nepalczyków i plany drugiego ataku szczytowego
16 stycznia dziesięciu nepalskich himalaistów wspólnie stanęło na szczycie K2, przechodząc do historii jako pierwsi, którzy zdobyli górę zimą. Ale ich dokonania nie oznaczają końca zmagań pozostałych wspinaczy pozostających na K2. Czy jeszcze w tym sezonie będziemy świadkami kolejnych przełomowych wejść?
Grupa Nepalczyków z Nirmalem Nimsem Purją i Mingmą G Sherpą na czele stanęła na szczycie K2 w sobotę 16 stycznia o godz. 17. lokalnego czasu. Po pierwszych gratulacjach w środowisku himalaistów rozgorzała dyskusja nad rzeczywistym wymiarem ich osiągnięcia. Himalaiści w trakcie wspinaczki korzystali bowiem ze wspomagania tlenem. Jako pierwszy głos w sprawie zabrał Adam Bielecki, pierwszy zimowy zdobywca ośmiotysięczników Gaszerbrum I (9 marca 2012) i Broad Peak (5 marca 2013). Na Twitterze napisał: „Gratulacje dla całej ekipy Nepalczyków na K2. Oby teraz bezpiecznie do bazy. Uprzedzając wszystkie pytania. Gra trwa nadal. Wiadomo było, że na K2 zimą da się wejść z tlenem. Dla mnie prawdziwe pytanie brzmi: Czy? Kiedy i komu uda się wejść na ten szczyt bez dopingu?” Wpis polskiego himalaisty wywołał wiele kontrowersji, a na Bieleckiego wylała się fala hejtu, o czym poinformował na swoim profilu na Facebooku. Chcąc wyjaśnić sytuację jeszcze raz pogratulował Nepalczykom zdobycie K2 zimą: „Weszli razem na szczyt dając wspaniały popis siły, twardości i solidarności. Cieszy mnie to, że Nepalczycy, stojący często w cieniu celebrowanych wspinaczy z zachodu mają swoją samodzielną chwilę triumfu. (…) himalaizm nigdy nie był i nie będzie sportem rywalizacyjnym”. Równocześnie Bielecki przyznał, że od zawsze przywiązuje dużą wagę do tego, czy wspinaczka odbywa się przy użyciu dodatkowego tlenu. Podkreślił, że wspinaczka z tlenem to „nie jego dyscyplina”. W rozmowie z mediami dodał, że wielokrotnie otrzymywał propozycję udziału w wyprawach na K2 z użyciem tlenu, ale zawsze w takich sytuacjach odmawiał. O wiele mocniejsze słowa o „dopingu” Nepalczyków padły z ust Denisa Urubki. – Tlen to bardzo duży doping. Zasmucił mnie dziwny stosunek społeczności do tej wyprawy. Przecież w przypadku takich dyscyplin jak boks, bieganie, narciarstwo czy kolarstwo, jeśli ktoś stosuje doping, budzi to pogardę i wstręt. A w alpinizmie ludzie stosujący doping stają się bohaterami. Jestem zaskoczony, że tu przebiega to odwrotnie. Akceptuję, ale nie szanuję wspinaczy używających tlenu we współczesnym alpinizmie, jeśli mówi się o zdobyciu szczytu jako sportowym osiągnięciu – powiedział Urubko w rozmowie z Onet Sport. – Ważne jest, aby pamiętać, że doping to „silne sztuczne substancje w celu uzyskania dodatkowej siły". Właśnie z tego względu ich stosowanie jest zabronione w sporcie (…) Nie jestem pewny, czy wszyscy Szerpowie użyli tlenu. Czekajmy na ostateczne informacje – dodał. Jak na razie żaden z członków ekipy, która stanęła na szczycie, oficjalnie nie potwierdził, aby dokonano wejścia bez tlenu. Na udostępnionych w sieci zdjęciach i nagraniach ze szczytu widać himalaistów w maskach tlenowych. Przeciwny traktowaniu tlenu jako „dopingu” jest Krzysztof Wielicki, który w wypowiedzi dla mediów stwierdził, że krytyka Nepalczyków jest bezzasadna. Przyznał, że on i Leszek Cichy w trakcie pierwszego zimowego wejścia na Everest także pod koniec wspomagali się tlenem. „Głosy o dopingu są przesadzone (…) Tutaj używa się tlenu, bo jest rozrzedzone powietrze. Tlen to nie doping, tylko pewne ułatwienie” - stwierdził w rozmowie z portalem Onet. – Ja nie zamierzam deprecjonować osiągnięcia Nepalczyków. Być może tlen im pomógł, ale weszli. Niech Adam Bielecki czy Denis Urubko próbują wchodzić bez tlenu i niech udowodnią, że są lepsi. To proste. (…) Zamiast ich krytykować, inni himalaiści powinni mówić: ja teraz zrobię to lepiej. Dlatego nie rozumiem pewnych dyskusji wokół osiągnięcia Nepalczyków, są po prostu niepotrzebne – podkreślił. Sezon się nie kończy Sezon zimowy w himalajach trwa do końca lutego, więc wspinacze pozostający pod K2 nadal mają szansę na atak szczytowy tej zimy. Członkowie ekipy Johna Snorriego zapowiedzieli, że w najbliższym oknie pogodowym planują rozpocząć atak szczytowy bez użycia tlenu. View oEmbed on the source website Ich plany może pokrzyżować akcja poszukiwawcza w Karakorum, w którą zaangażował się Snorii. Alex Goldfarb, uczestnik dwuosobowej wyprawy, która chciała zdobyć zimą Broad Peak, został uznany za zaginionego po wyprawie aklimatyzacyjnej na Pastore Peak, po której nie wrócił do bazy. Snorii postanowił wziąć udział w akcji ratunkowej Amerykanina. W bazie K2 pozostaje też polska ekipa z Magdaleną Gorzkowską i Oswaldem Pereirą. Gorzkowska, która w ostatnich dniach była świadkiem tragicznego wypadku Hiszpana Sergio Mingote, poinformowała, że nie zamierza nadwyrężać swojego szczęścia i nie planuje kolejnych wypraw aklimatyzujących do C2 lub C3. Polka nie rezygnuje jednak z planów zdobycia K2 w tym sezonie. W rozmowie z Dzień Dobry TVN zapowiedziała, że ma nadzieję rozpocząć wspinaczkę w ciągu najbliższych dwóch tygodni, gdy tylko pojawi się odpowiednie okno pogodowe. Gorzkowska ma nadzieję zostać pierwszą kobietą, która zdobędzie K2 zimą. – Robię swoje. Od początku mam plan na tę górę. To, że została zdobyta, nie wpływa na moją motywację. W tym momencie czekamy na prognozy, które pokażą, że wiatry nie są silne i można wejść do góry. Spodziewam się, że do dwóch tygodni ruszymy w stronę szczytu – powiedziała.
Adam Bielecki miał wypadek. Uczestnik wyprawy na K2
"Było blisko" - pisze na swoim profilu społecznościowym Adam Bielecki. Himalaista miał groźny wypadek, na szczęście jego życiu i zdrowiu nie zagraża niebezpieczeństwo.
Uczestnicy wyprawy na K2 od kilku dni czekają na odpowiednie warunki pogodowe by wspinać się wyżej i założyć kolejny obóz. Jak relacjonuje Bielecki, spadł na niego duży kamień, wgniótł kask ochronny i zranił w twarz. - Skończyło się na złamanym nosie i sześciu szwach, które profesjonalnie założyli Piotrek Tomala i Marek Chmielarski pod kierunkiem telefonicznych porad Roberta Szymczaka - pisze w oświadczeniu himalaista - Za parę dni powinienem być w pełni formy. Redakcja NG trzyma mocno kciuki!
Największe gwiazdy światowej wspinaczki, eksploracji, sportu, przygody i filmu wezmą udział w 16. edycji Explorers Festival, która odbędzie się w dniach 19-23 listopada w Łodzi.
Explorers Festival jest największym i najbardziej prestiżowym wydarzeniem tego rodzaju w Europie pod względem liczby atrakcji. 16. edycja również będzie obfitować w spotkania z gwiazdami światowego formatu, wideorelacje, pokazy filmów, wykłady naukowe, multimedialne prezentacje, koncerty z wizualizacjami inspirowane podróżami. - Jesteśmy dumni ze skali tego wydarzenia – mówi Zbigniew Łuczak, pomysłodawca i dyrektor Festiwalu – W każdej edycji Festiwalu biorą udział najbardziej znani na świecie podróżnicy, himalaiści i pasjonaci sportów ekstremalnych. W tym roku do Łodzi zjadą sławy wspinaczki: Mick Fowler, Patrick Gabarrou, Dani Arnold, Adam Bielecki i Marcin Tomaszewski, ekstremalni narciarze i snowboardziści: Tormod Granheim i Olaf Jarzemski, mistrz pilotażu Sebastian Kawa, wybitni podróżnicy, paralotniarze i slacklinerzy. Ogromnym zainteresowaniem cieszą się także części Festiwalu, które przybliżają wykorzystanie zdobyczy nauki i nowoczesnych technologii. Są to Laboratorium Przygody i Wielka Lekcja Geografii – multimedialne wykłady i wizualizacje przygotowywane przez naukowców z najlepszych polskich uczelni oraz zaproszonych gości. Co roku bierze w nich udział blisko dwa tysiące uczniów ze szkół średnich z całej Polski. Nagrodę finansową dla Najlepszej Szkoły biorącej udział zajęciach funduje co roku Prezes Telewizji Polskiej S.A. Organizatorem Festiwalu jest Łódzki Klub Trekkingowy, współorganizatorami – Politechnika Łódzka i Uniwersytet Łódzki, zaś partnerem strategicznym Województwo Łódzkie i Telewizja Polska S.A. Festiwal rozpocznie się 19 listopada i potrwa do 23 listopada. W sprzedaży są już karnety. Więcej informacji: www.explorersfestival.pl
Najwybitniejsi Polscy wspinacze i himalaiści spotkają się w jednym miejscu!
Rafał Sławiński, Andrzej Bargiel, Janusz Majer, Adam Bielecki, Artur Małek, Marcin Tomaszewski, Marcin Księżak, Jan Kuczera i Mateusz Haładaj – oto polscy wspinacze i himalaiści, których barwne prelekcje będzie można zobaczyć w dniach od 6 do 8 grudnia na 11. Krakowskim Festiwalu Górskim. Z pokazem Podróż w stylu wystąpi w sobotę (7 grudnia, godz. 16.00) Marcin Tomaszewski, jeden z najlepszych polskich wspinaczy wielkościanowych. Pod nazwą prelekcji kryją się ekspedycje, które Marcin realizuje w ramach autorskiego, ambitnego projektu „4 Żywioły” (realizowanego od 2009 roku). Jego najnowszym sukcesem jest wytyczenie wspólnie z Markiem Raganowiczem nowej drogi na pn.-zach. ścianie Great Trango Tower (6286 m). W sierpniu powstała Bushido (A4, VII+, VII Big Wall). Również w sobotę zaprezentują się Marcin Księżak i Janek Kuczera (godz. 12.00), którzy opowiedzą o tegorocznej wyprawie do Norwegii i wytyczeniu w zespole z Przemkiem Cholewą i Andrzejem Sokołowskim Drogi Polskiej (M7, VI+, A1). Drogę zadedykowali pięknie Maćkowi Berbece i Tomkowi Kowalskiemu, którzy zginęli podczas zejścia z Broad Peak. Zaraz potem (o godz. 12.40) swój sezon 2013 wspominać będzie Mateusz Haładaj, jeden z naszych czołowych wspinaczy skalnych. To właśnie w tym roku łupem Mateusza padła między innymi Ciudad de Dios 9a/a+ w Santa Linya, najlepsze przejście w dorobku łodzianina, zarazem najmocniejsze przejście w skałach zrobione przez Polaka. Shishapangma Centralna na nartach 2013 to kolejny punkt sobotniego programu (godz. 13.15). Bohaterem będzie nasz mistrz skialpinizmu Andrzej Bargiel, który w październiku świętował sukces wchodząc na centralny wierzchołek Shishapangma (8013 m n.p.m.). Wyprawa była częścią narciarskiego projektu „Hic sunt leones”, zakładającego zjazdy z najwyższych szczytów Ziemi. Także w sobotę, około 14.00, Janusz Majer wspominać będzie tragicznie zmarłego Artura Hajzera. Artur, jeden z najbardziej doświadczonych polskich himalaistów, kierownik programu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015”, zginął 7 lipca na Gasherbrumie I. Z kolei w niedzielę (8 grudnia) o godz. 12.30 zapraszamy na spotkanie z Rafałem Sławińskim, znakomitym wspinaczem mikstowym i lodowym (Rafała mieliśmy przyjemność gościć na KFG już w 2009 roku). Tym razem opowie o pierwszym wejściu na K6 West (7040 m) w Karakorum, partnerem Rafała był Ian Welsted. Jak pisał ostatnio Janusz Kurczab: „Wejście na K6 należy zaliczyć do czołowych osiągnięć sezonu w Karakorum, a także w całym paśmie wysokich gór Azji Środkowej i niewątpliwie pretenduje do nagrody Złotego Czekana”. O godz. 13.30 z prelekcją wystąpią himalaiści, Adam Bielecki i Artur Małek. Tematem spotkania będzie pierwsze zimowe wejście na Broad Peak (8047 m n.p.m.). Jak pamiętamy, wyprawa zakończyła się wielkim sukcesem, ale i tragedią… Już teraz gorąco zapraszamy na Uniwersytet Ekonomiczny (ul. Rakowicka 27) w dniach 6-8 grudnia. Dużo więcej o festiwalu, w tym szczegółowy program, znajdziecie na stronie www.kfg.pl. Na 11. Krakowski Festiwal Górski zapraszają wspinanie.pl, TKN Wagabunda, Góry i Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Dorota Dubicka/KFG
Wyprawa została dobrze przygotowana. Uchybienia i błędy pojawiły się podczas ataku szczytowego – twierdzą w raporcie członkowie Zespołu ds. zbadania okoliczności i przyczyn wypadku podczas zimowej wyprawy na Broad Peak w 2013 roku
Zarząd Polskiego Związku Alpinizmu publikuje pełny tekst raportu, który został sporządzony przez zespół ds. zbadania przyczyn wypadku podczas zimowej wyprawy na Broad Peak. Komisję powołał Zarząd PZA na wniosek kierownika wyprawy – Krzysztofa Wielickiego i ówczesnego kierownika programu "Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015" Artura Hajzera. Członkowie zespołu od kwietnia do sierpnia drobiazgowo odtwarzali przebieg ekspedycji. Rezultatem ich działań jest 24-stronicowy raport, który trafił do władz PZA. Rekonstrukcji wydarzeń podjął się zespół doświadczonych wspinaczy. W zespole pod kierownictwem Piotra Pustelnika znaleźli się: Anna Czerwińska, Bogdan Jankowski, Michał Kochańczyk, Roman Mazik. Podczas prac zgromadzili obszerną dokumentację filmową, fotograficzną i fonograficzną. Rozmawiali z osobami, które wspinały się zimą na wysokości powyżej 8000 metrów. Prześledzili informacje, których dostarczyła letnia wyprawa poszukiwawcza na Broad Peak pod kierownictwem Jacka Berbeki. Nie tylko przygotowanie zimowej wyprawy, ale i jej początek nie budzą wątpliwości członków zespołu. Himalaiści aklimatyzowali się bez większych problemów. Wszyscy, którzy wzięli udział w ataku szczytowym spędzili wcześniej noc na wysokości powyżej 7000 m, czego wymagają standardy programu PHZ. Do ataku wspinacze wyszli jako czteroosobowy zespół. Nie przedyskutowali jednak w wystarczającym stopniu taktyki ataku, nie wyznaczyli godziny odwrotu, nie ustalili jednoznacznie, kto podejmuje decyzje w zespole. Wątpliwości budzi także godzina rozpoczęcia ataku – 5 rano. Nie jest to jednak precedens. Dla porównania – pierwsi zimowi zdobywcy Everestu wyruszyli na szczyt o godz. 7.15. Himalaiści powinni jednak podjąć inne rozwiązania taktyczne np. zakończyć atak szczytowy po zdobyciu szczytu przez szybszą dwójkę lub zrezygnować z dalszej akcji na Broad Peak i zawrócić, kiedy tempo ich wspinaczki zaczęło znacząco słabnąć. Łączność w trakcie ataku szczytowego nie działała w pełni prawidłowo, m.in. radiotelefon Adama Bieleckiego samoistnie się rozstroił, a radiotelefon Artura Małka miał zwarcie. Błędem było odłączenie się od zespołu Artura Małka i Adam Bieleckiego. Ten ostatni nie poinformował wcześniej kolegów, że nie zamierza schodzić ze szczytu zresztą zespołu. Artur Małek odrzucił natomiast propozycję Maćka Berbeki, by schodzić ze szczytu wspólnie z nim i Tomaszem Kowalskim. Zdaniem zespołu, Bielecki i Małek złamali zasady etyki i praktyki alpinistycznej oraz regułę PHZ mówiącej o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego z członkami zespołu. W swoim mniemaniu działali jednak w sytuacji zagrożenia własnego życia. Autorzy raportu tego domniemania nie podzielają. Równolegle z wymienionymi błędami, Raport przyznaje, że „nie ma dostatecznych przesłanek, by prognozować jaki byłby przebieg wydarzeń, gdyby zespół atakujący szczyt pozostał spójny”. Autorzy Raportu podkreślają zarazem, że fakt rozdzielenia się zespołu mógł mieć destrukcyjny wpływ na samopoczucie tych, którzy schodzili na końcu stawki, spowodować u nich uczucie osamotnienia i braku nadziei na ewentualną pomoc. Zespół także negatywnie ocenia postawę Adama Bieleckiego, który zszedł z obozu czwartego zanim akcja ratunkowa była całkowicie zakończona. Zdaniem komisji, kierownik wyprawy prawidłowo przeprowadził akcję ratunkową. Na pomoc, do obozu czwartego wysłał pakistańskiego wspinacza Karima Hayata a do niższych obozów tragarzy wysokościowych wyprawy. Zespół docenia też postawę A. Małka, który z własnej inicjatywy czekał na powrót Tomasza Kowalskiego i Macieja Berbekę w obozie IV. Przyczyną śmierci Tomasza Kowalskiego było dramatyczne osłabnięcie organizmu, choć przyczyny tego osłabnięcia nie są do określenia Nie jest znana przyczyna ani miejsce śmierci Macieja Berbeki. - Uważamy, że trzeba, powinno się i należy podjąć próbę pomocy nawet wtedy, kiedy podnosi to poziom ryzyka osobie pomagającej. Jest to przejaw dojrzałości i odpowiedzialności partnerów, wyraz odwagi cywilnej, spolegliwości i empatii. To wszystko powinno cechować nasze środowisko. Jesteśmy przekonani, że podstawowe zasady, na których zbudowano alpinizm nie zmieniły się. Jedną z nich, w naszym przekonaniu fundamentalną, jest partnerstwo – stwierdzają twórcy raportu. Raport przedstawia także błędy i uchybienia w organizacji i przeprowadzaniu samej wyprawy. Zdecydowana większość wykrytych uchybień nie miała zdaniem Zespołu wpływu na przebieg ataku szczytowego. Autorzy raportu formułują szereg zaleceń, wśród nich zalecają by podczas kwalifikacji na kolejne wyprawy weryfikować nie tylko dorobek sportowy i predyspozycje organizmu kandydatów, ale także ich cechy psychiczne (jak umiejętność działania w zespole) oraz kwalifikacje etyczne. „(...) osoby, które pod względem etycznym zdecydowanie zawiodły, nie powinny być brane pod uwagę nawet jeśli reprezentują odpowiedni poziom sportowy” – czytamy w raporcie. Dodatkowe badania medyczne mają przechodzić starsi wiekiem uczestnicy wypraw. Poprawie powinna ulec łączność radiowa, rozmowy radiowe mają być nagrywane (podczas wyprawy kierownik używał własnego dyktafonu) , radiotelefony – wymienione na nowe, w najwyższym obozie ma znajdować się tlen medyczny. Zalecany jest udział lekarza w wyprawach wieloosobowych. Władze związku zaznaczają też: „uczestnicy tego typu wypraw działają pod wpływem ciągłego stresu i poczucia zagrożenia życia, w skrajnie trudnych warunkach pogodowych. Towarzyszą im olbrzymie emocje. Właściwa ocena sytuacji i podejmowanie decyzji są w znacznym stopniu utrudnione – wciąż trwają badania nad zachowaniem organizmu w tak ciężkich warunkach.” Zarząd PZA zamierza w październiku zorganizować panel dyskusyjny dotyczący etyki i bezpieczeństwa w górach. Będzie nawiązaniem do tzn. Szczytu Gliwickiego, który odbył się w kwietniu 1987 r. Było to spotkanie wybitnych polskich himalaistów pod hasłem „Etyka we współczesnym alpinizmie”. PZA podkreśla wagę dokonań Polaków – „zimowe wejścia na ośmiotysięczniki są jednymi z najpoważniejszych wyzwań nie tylko dla alpinistów, ale i dla odkrywców, eksploratorów i badaczy”. Przeczytaj pełen raport. Zarząd PZA
Przegląd Filmów Górskich im. Andrzeja Zawody
Dla polskiego himalaizmu to jest ciężki rok. Bardzo ciężki. Ale warto rozmawiać o tym, co się stało. I o tym, czemu ludzie w góry chodzą i chodzić będą...
Z Adamem Bieleckim i Krzysztofem Wielickim nie tylko o Broad Peaku, z Januszem Onyszkiewiczem o historii, z Darkiem Załuskim o wyprawach po K2, a z Olgą Morawską o nadziei. Także na nizinach. Zapraszamy na XVIII Przegląd Filmów Górskich w Lądku Zdroju, najstarszą tego typu imprezę w kraju. W tym roku w trakcie 4 dni odwiedzą nas gwiazdy himalaizmu, autorzy przewodników, obiecujący wspinacze, reżyserzy filmów górskich i ich naturalni aktorzy, wreszcie sami bohaterowie niektórych książek i filmów oraz podróżnicy. Po raz pierwszy do Lądka przyjedzie także pilot śmigłowca i himalaista, partner Piotrka Morawskiego i Denisa Urubko - Włoch Simone Moro. Simone w 2005 roku, zdobywając Shisha Pangmę razem z Piotrkiem, przełamał hegemonię Polaków w zdobywaniu ośmiotysięczników zimą. Po śmierci swojego przyjaciela kontynuował wejścia zimowe, w 2009 zdobył Makalu, a w 2011 Gasherburm II… Gościem miał być też Artur Hajzer, partner wspinaczkowy Jurka Kukuczki i Wandy Rutkiewicz, współtwórca marek Alpinus i HiMountain, zdobywca siedmiu ośmiotysięczników, w tym jednego zimą i wielu nowymi drogami, kierownik słynnej akcji ratunkowej na Mount Evereście w 1989r., wreszcie pomysłodawca Polskiego Himalaizmu Zimowego 2010-2015 - mieliśmy poprowadzić spotkanie o tym ostatnim. Ale Artura już z nami nie ma, projekt otrzymał Jego imię, a na Przeglądzie poświęcimy mu spotkanie wspomnieniowe… Filmy wspinaczkowe i Górska Książka Roku Po 15 sierpnia zaprezentujemy dokładny zestaw tegorocznych profesjonalnych i amatorskich filmów górskich, ale już dziś wiadomo, że będzie można obejrzeć najlepsze produkcje Paula Diffleya, reżysera i alpinisty, który nakręcił min. „Wide Boyz” - historię wspinaczkową niesamowitych Peta Whittakera i Toma Randalla, „pogromców rys”, którzy wiosną zawitali na naszą Hejszowinę w Górach Stołowych. Sfilmowany pobyt w Polsce będzie można premierowo obejrzeć właśnie w Lądku. Z Wielkiej Brytanii przyjedzie też Ian Burton, reżyser i operator pracujący min. dla BBC, wielokrotnie nagradzany za obrazy pokazujące sporty ekstremalne min. „The Asgard Project” (nagroda na Festiwalu w Kendal) czy „Climbing Great Buildings” (zwycięzca Broadcast Awards 2011). W tym roku po raz pierwszy ogłosiliśmy konkurs na Najlepszą Książkę Górską 2013 im. Wawrzyńca Żuławskiego. Wśród zgłoszonych propozycji nagrody przyzna jury w składzie Renata Wcisło (redaktor naczelna „Taternika”), Andrzej Matuszyk (Taternik, alpinista, wieloletni profesor Zakładu Alpinizmu AWF w Krakowie), Janusz Kurczab (szermierz, uczestnik Olimpiady 1960r., kierownik wypraw himalajskich) oraz Zbigniew Piotrowicz (pomysłodawca Przeglądu, podróżnik, instruktor taternictwa, publicysta). Będąc przy książkach grzechem byłoby nie ogłosić, że jedną z jaśniejszych gwiazd będzie Bernadetta Macdonald, autorka mądrej i świetnie sprzedającej się „Freedom Climbers” o fenomenie polskiego himalaizmu, a także wieloletnia Dyrektor Festiwalu Filmów Górskich w Banff. Bernadetta od czasu wydania książki gości w naszym kraju często i już zdążyła się zaaklimatyzować do naszych form spędzania wolnego czasu. Imprezy do rana i praktyczne warsztaty podróżnicze W ostatnich latach do stałego punktu Przeglądu weszły już zawody biegowe Lądek Trail na 15km (a także zawody na 300m dla najmłodszych), spotkania i prelekcje rodziców podróżujących z małymi dziećmi „Króliczek Wędrowniczek” oraz zajęcia praktyczne! Tym razem szczególnie zapraszamy na Warsztaty GoPro (filmowania małą kamerą), Warsztaty Filmowania Copterem (z lotu ptaka), Warsztaty Lawinowe oraz Taniego Latania (czyli jak znaleźć bilet do Ameryki Południowej za 900zł). Wieczorami zapraszamy na imprezy, które na poprzednich edycjach niektórzy kończyli tuż przed pokazami filmów dnia następnego… W tym roku zagrają dla Was Piotr Bukartyk - człowiek orkiestra, poetyckie odkrycie Radiowej Trójki, Dom o Zielonych Progach - delikatny folklor, Zuloak - wojująca grupa punkowa nawiązująca do Pussy Riot i Chwila Nieuwagi na uspokojenie. Filmy zgłoszone na XVIII Przegląd będą walczyć min. o Nagrodę Publiczności a także o uznanie Jury (Piotr Pustelnik, Jerzy Surdel i Marek Kłosowicz) w kategoriach Najlepszy Film, Muzyka, Scenariusz, Debiut Reżyserski czy wreszcie Grand Prix i Nagrodę Im. Andrzeja Zawady dla Najlepszego Filmu Polskiego, wręczanego przez żonę Pana Andrzeja, Annę Milewską. Do zobaczenia w Lądku Zdroju w dniach 19-22 września 2013! www.festiwalgorski.pl
Jednego dnia gratulacje, następnego kondolencje. Wszystko wydarzyło się tak szybko, że nie było czasu na świętowanie dokonania polskich himalaistów. Historyczny wyczyn – pierwsze zimowe wejście na Broad Peak – został przesłonięty przez tragedię. Co było jej przyczyną?
Tragedie są wpisane w historię himalaizmu. Kto dziś pamięta, że w lipcu 1975 r. pięciu polskich wspinaczy z Wrocławia weszło na dziewiczy wówczas środkowy wierzchołek Broad Peaku? A czy ktoś pamięta, że trójka z nich zginęła podczas zejścia? To wydarzenie miało miejsce latem, kiedy warunki są dużo lepsze niż zimą: temperatury wyższe, pogoda stabilniejsza, dzień dłuższy. Każdy, kto ma jakieś pojęcie o górach wysokich, wie, że wejście na szczyt to dopiero połowa drogi, i to z reguły ta łatwiejsza. Wiele osób ginie podczas schodzenia. Nie bez powodu obszary położone ponad 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci. Człowiek może przeżyć w rozrzedzonym powietrzu tylko po wcześniejszej aklimatyzacji i tylko przez krótki czas. I musi liczyć przede wszystkim na siebie. A zimą skala trudności wzrasta kilkakrotnie. Wystarczy powiedzieć, że zimą na Evereście stanęło do tej pory mniej osób niż na Księżycu. W tak niskich temperaturach, jakie tam panują w sezonie zimowym, ekwipunek zawodzi – zamarza, przestaje działać. Pozostaje tylko człowiek. Jeśli on się podda, następuje koniec. Możliwości niesienia pomocy wynoszą praktycznie zero. Himalaiści nie są samobójcami. Nie jadą w góry po to, żeby ginąć, ale żeby przesuwać granice, pisać historię. Tegoroczna polska zimowa wyprawa na Broad Peak nie była wyjątkiem. Już po raz czwarty Polacy mieli się zimą zmierzyć z tą górą. Tylko że tym razem sytuacja była szczególna z jednego powodu. W składzie wyprawy znalazł się Maciej Berbeka. Miał szansę dokończyć coś, co prawie zrobił 25 lat temu. W 1988 r. stanął samotnie na tzw. przedwierzchołku Broad Peaku. Był przekonany, że zdobył szczyt. Dopiero na dole dowiedział się o pomyłce. To i tak był rekord, nikt wcześniej zimą nie wszedł na taką wysokość w Karakorum – co jednak nie zmieniało faktu, że pierwszego zimowego wejścia nie dokonał. Berbeka miał żal, że nikt go nie uprzedził o istnieniu „fałszywego” wierzchołka, i od tamtej pory nie jeździł na wyprawy narodowe. Trzeba też dodać, że spod Broad Peaku ledwie uszedł z życiem. I kiedy po latach Krzysztof Wielicki zaprosił go na wyprawę, Berbeka długo się zastanawiał. Broad Peak zwyczajnie mu się należał. W latach 80. był w ścisłej czołówce światowego himalaizmu, miał na koncie pięć ośmiotysięczników, w tym dwa zimowe wejścia, ale później niewiele się wspinał w tak wysokich górach. Zdecydował się jednak wziąć udział w wyprawie. Zapytany przed wyjazdem o powód, oczywiście jak to on zażartował – że dołączył, bo postawiono na młodzież. Pozostała trójka wspinaczy mających atakować Broad Peak to rzeczywiście inne pokolenie, dużo młodsze, ale z kilkunastoletnim doświadczeniem. Artur Bielecki ma na koncie pierwsze zimowe wejście na Gaszerbrum I. Artur Małek od lat wspina się zimą w Tatrach. W Himalajach świetnie się sprawdził w trudnych warunkach na Lhotse. Nic dziwnego, że dostał propozycję wzięcia udziału w wyprawie na Broad Peak. Najmłodszy ze wszystkich Tomasz Kowalski na ośmiotysięczniku nigdy nie był. Jak trafił do zespołu? Jego dokonania w różnych górach zwracały uwagę nawet starych himalajskich wyjadaczy. Na przykład w ciągu zaledwie 27 dni zdobył cztery siedmiotysięczniki leżące w byłym Związku Radzieckim. Miał doświadczenie z wysokością, wiadomo było, że dobrze się aklimatyzuje. Poza tym miał inne osiągnięcia sportowe – biegał maratony i ultramaratony. Niektórzy pewnie pamiętają, że Krzysztof Wielicki przed swoją pierwszą wyprawą w Himalaje (w 1980 r.) też nigdy wcześniej nie przekroczył magicznej granicy 8000 m n.p.m. I zdobył wtedy zimą Everest! Tyle że finał obu tych wypraw jest niestety całkiem inny. Kowalski nie zszedł do bazy. Pozostał na górze, podobnie jak Berbeka. Nic nie zapowiadało tragedii. Nastąpiła ona podczas zejścia himalaistów ze szczytu, ale to nie załamanie pogody – jeden z najgorszych przeciwników w górach – było jej przyczyną. Koniec lutego 2013 r. Wszyscy siedzą w bazie pod Broad Peakiem, czekając na poprawę aury. Obozy są założone, liny poręczowe zawieszone, odpowiednia aklimatyzacja zdobyta. „Tylko pogoda może nam przeszkodzić” – powtarzają. Dwa razy dziennie sprawdzają meteorogramy dostarczane przez profesjonalny serwis ze Szwajcarii (www.expeditionweather.info) i przez Karla Gabla z instytutu meteorologii w Innsbrucku. Te prognozy uchodzą za najdokładniejsze na świecie. Od nich uzależnione są wszelkie dalsze poczynania himalaistów – czy pójdą w górę, czy będą zmuszeni do bezczynnego siedzenia w bazie. O niedostępności Karakorum zimą decyduje oczywiście wysokość nad poziomem morza, ale trzeba do niej dodać potwornie niską temperaturę. Przez większą część sezonu wieją tam huraganowe wiatry. Jeśli nie pęd powietrza, to mróz zabije człowieka – odczuwalna temperatura spada wtedy nawet do –70°C. Na szczęście od czasu do czasu wiatr przycicha, niebo się przejaśnia, robi się nieco cieplej – otwiera się tzw. okno pogodowe. Zimą w Karakorum zdarza się to zaledwie kilka razy w sezonie i trwa bardzo krótko. Te momenty himalaiści wykorzystują na atakowanie szczytu. 25 lutego dociera wreszcie informacja, że na początku marca pogoda da szansę wspinaczom. W następnych dniach meteorogramy, które zwykle zmieniają się z godziny na godzinę, uparcie powtarzają optymistyczną prognozę dla 5 marca. Żeby na samej górze być właśnie tego dnia, trzeba z bazy wyjść wcześniej, nawet jeśli warunki nie będą zbyt sprzyjające. Według prognoz będzie to ostatnia szansa na atakowanie szczytu. 3 marca Rozpoczyna się decydujące starcie. Wielicki, kierownik wyprawy, ma pewne obawy, czy na wspinaczy źle nie wpłynęła długa bezczynność w bazie. Nie ma jednak żadnych przesłanek, żeby kogoś zatrzymywać – wszyscy są zaaklimatyzowani, dobrze się czują. I wszyscy przyjechali tu po to, żeby zdobyć Broad Peak. Wielicki pozwala, żeby oba zespoły: Berbeka–Kowalski i Bielecki–Małek, ruszyły tego samego dnia, aby było im łatwiej działać. Na pożegnanie rzuca: „Pamiętajcie, życie nie ma ceny”. Czwórka polskich wspinaczy i trzech Pakistańczyków wspomagających wyprawę opuszcza bazę. Po kilku godzinach dochodzą do obozu II na wysokości 6200 m. Tu spędzają noc. 4 marca Polacy dochodzą do obozu IV założonego na 7400 m. Pogoda jest cały czas dobra – słońce i słaby wiatr. Już tylko kilka godzin nocy dzieli ich od rozpoczęcia ostatniego podejścia do szczytu. Ustalają, że wyruszą o 5 rano. Wybór godziny jest bardzo istotny: zbyt wczesne wyjście naraża ich na odmrożenia w panującej nad ranem niskiej temperaturze, co mogłoby zakończyć atak już na samym początku. Zimą na Evereście stanęło mniej osób niż na Księżycu. To pokazuje skalę trudności. (Fot. Adam Bielecki) 5 marca, godz. 5.15 Grupa opuszcza namiot, by już po trzech godzinach znaleźć się przy szczelinie. Tempo nadaje między innymi Berbeka, tak jakby nie miał na karku pięćdziesiątki, a najwyżej połowę tego. A przecież idą bez tlenu, bo w himalaizmie sportowym tlenu się nie używa. – Pogoda była wymarzona, ani jednej chmurki, cisza. Z bazy widzieliśmy ich przez lornetki – opowiada Wielicki. Jednak za szczeliną oba zespoły zaczynają iść wolniej niż zakładał plan, trafiają na mniejsze, niewidoczne do tej pory lodowe rozpadliny. Dopiero wczesnym popołudniem wspinacze dochodzą do przełęczy, skąd jak zakładano, było jeszcze około trzech godzin na wierzchołek. – Jest 12.30, zamierzacie iść na szczyt? – Wielicki łączy się z Berbeką przez radio. – Po to tu przyjechaliśmy – odpowiada Berbeka. Jednak grań, dobrze znana z letnich przejść, zimą pokazuje zupełnie nowe oblicze: trudne lodowo-skalne podłoże pokrywa gruboziarnisty śnieg. – Ten widok trochę mnie podłamał. Stało się jasne, że przeprawa będzie cięższa – opowiadał już w Polsce Adam Bielecki. Niemniej oba zespoły idą w kierunku szczytu. Wielicki ciągle dopytuje Bieleckiego przez radio, kiedy będą na wierzchołku, i z niepokojem wysłuchuje informacji o trudnej drodze. W pewnym momencie musi doradzić Bieleckiemu, jak obejść trudny fragment – bo pamiętał go ze swojej wspinaczki sprzed lat. Na przedwierzchołek Rocky Summit, na którym 25 lat wcześniej zawrócił Berbeka, pierwszy zespół dociera dopiero około 15. Według planów o tej porze wszyscy mieli już być w drodze powrotnej. Zaniepokojony Wielicki łączy się ponownie z Berbeką, ale ten odpowiada, że idą dalej. – Zdaję się na twoje doświadczenie – mówi Wielicki. Wie, że zespołowi szczytowemu nie da się powiedzieć, by widząc wierzchołek, zawrócił. – To nie do zatrzymania – opisuje tamtą sytuację. Z kolei Bielecki mówi: – Mieliśmy świadomość, że będziemy wracać w nocy. Ale też nie mieliśmy pretekstu, żeby zawrócić, warunki pogodowe były świetne, my czuliśmy się dobrze. Godz. 17.20 Na szczycie jako pierwszy staje Adam Bielecki. I niemal natychmiast rusza w dół. Nie czeka na swego partnera Artura Małka, nie łączy się z bazą, bo jego radio jest przestrojone. Od 12 godzin nic nie jadł i nie pił – wymiotuje za każdym razem, kiedy stara się coś przełknąć. – Wiem, że wzbudziło kontrowersje to, że się rozdzieliliśmy. Ale miałem przekonanie, że chłopcy są w takim samym dobrym stanie jak ja, a wiedziałem, że dojdą bezpiecznie – tłumaczył Bielecki już w Polsce. O 17.50 na szczycie staje Artur Małek, także na kilkadziesiąt sekund. Na zdjęciu Bieleckiego śnieg na wierzchołku jest biały, u Małka – pomarańczowy od zachodzącego właśnie słońca. Ta różnica kolorów, te pół godziny odstępu to, jak się okaże, niemal granica między życiem a śmiercią. Małek schodząc z kopuły szczytowej, mija Berbekę i Kowalskiego. – Tomek wyglądał dobrze, lepiej nawet niż ja, a ja byłem na siłach, żeby wrócić. Widziałem to po nim, wspinaliśmy się razem od miesiąca. Maciek trochę gorzej, ale w porządku – opowiada Małek. – Kowalski zaproponował mi, abym ponownie wszedł z nimi na szczyt i nakręcił film, bo tak się kiedyś umawialiśmy podczas poręczowania drogi. Odpowiedziałem mu: „Nie wygłupiaj się, wchodź, rób zdjęcie i uciekaj”. Z kolei Berbeka zaproponował, żebym wracał z nimi, a nie sam. Powiedziałem mu, że jeśli poczekam pięć minut, to zamarznę. Może Maciek się martwił, że się z Adamem rozdzieliliśmy? – zastanawia się Małek. Godz. 18.00 Berbeka i Kowalski wchodzą na szczyt i łączą się z Wielickim. Ten dopiero teraz się dowiaduje, że cała czwórka zdobyła Broad Peak. Przez krótką chwilę wydaje się, że wszystko jest w porządku. Nikt nie zgłasza problemów, więc kierownik jest dobrej myśli, choć sukces będzie można odtrąbić, dopiero gdy wszyscy znajdą się w namiocie. Tymczasem powrót nie będzie prosty. Wyczerpani zdobyciem szczytu wspinacze muszą się znowu wspiąć na przeklęty Rocky Summit – w ciemnościach i spadającej temperaturze. Małek stara się iść jak najprędzej. Wie, że kiedy tylko zajdzie słońce, „komfortowe” jak dotąd warunki zmienią się diametralnie. Zacznie się walka o życie. – Przed Rocky Summit dopadł mnie totalny zmrok. Bez księżyca, bez światła – pamięta himalaista. Tempo marszu spada drastycznie, nie może nikogo zawiadomić, gdzie jest, bo zamarzł mikrofonogłośnik przypięty pod kołnierzem – samo radio tkwi w plecaku, niedostępne w tych warunkach. Już na przełęczy musi zmienić baterie w czołówce, co zajmuje 40 min! Każdy ruch jest wysiłkiem. Gubi rękawiczkę, idzie dalej w zapasowej, wypchanej czterema ogrzewaczami. Obóz bazowy pod Broad Peakiem stanął pod koniec stycznia tego roku. Adam Bielecki) 6 marca, ok. godz. 2.00 Małek wchodzi do namiotu w obozie IV. Zwala się na śpiwór i w rakach, z czekanem w ręku dochodzi do siebie. Tymczasem Bielecki jest już tam od czterech godzin! Jak to możliwe? Kluczem okazał się zmrok, a dokładnie miejsce, gdzie zastał on każdego ze zdobywców Broad Peaku. – Miałem 40 min światła, kiedy zacząłem schodzić, i w tym czasie przeszedłem dwie trzecie grani. To mi dało ogromną przewagę nad resztą zespołu – tłumaczy Bielecki. W tym momencie staje się jasne, że liczone w kwadransach różnice w dotarciu na szczyt przełożą się na wielogodzinne odstępy w powrotach do obozu IV. Bielecki pamięta, że kiedy dochodził do namiotów, odwrócił się i zobaczył na grani światełko. – To mnie przeraziło. Zrozumiałem, że coś poszło nie tak, bo nikt o tej porze nie powinien tam być – opowiada. Bielecki widział światło czołówki Małka, który z trudem wracał do obozu. A co po zdobyciu szczytu działo się z Berbeką i Kowalskim? – Dosłownie godzinę po informacji o wejściu na wierzchołek zgłasza się Kowalski. I mówi, że nie widzi Maćka i nie może podejść pod Rocky Summit. Padł na mnie strach, bo jak to, po szczęściu i euforii na szczycie mija godzina i on nie może iść? – relacjonuje Wielicki. – Zaświtało mi, że bez łączności nic nie mogę zrobić. Gdy Bielecki już w namiocie doprowadził swoje radio do używalności, kierownik wyprawy powiadomił go o sytuacji. Wspinacz, chociaż właśnie co wrócił ze strefy śmierci, ubrał się i ruszył do góry, po kolegów. – Robiłem jeden krok, osiem oddechów. Trzy kroki i odpoczynek. Po pół godzinie byłem 50 m od namiotu. Zawróciłem – stwierdza krótko. Wielicki tymczasem dopinguje Kowalskiego do marszu. Przez całą noc odbywają sześć–siedem rozmów. Kowalski jest słaby. Sygnalizuje, że wypiął mu się rak i nie może go zapiąć, ciągle mówi, że nie może iść, że ma białe ręce. Na pytanie, gdzie ma rękawice, odpowiada: „Nie wiem”. – Zaleciłem mu wzięcie leków, ale część upuścił. Raz mówił, że widzi Maćka, raz że nie widzi. Może Maciek szedł gdzieś przed nim? – zastanawia się Wielicki, ciągle poruszony wspomnieniem tych rozmów. Przez całą noc Berbeka nie dał znaku życia. Tylko raz Kowalski w rozmowie z bazą po północy powiedział: „Chcemy biwakować”, a Wielicki od razu wychwycił to „my”. – Kopiecie jamę? – pyta. – Nie, siedzimy na kamieniu – mówi Kowalski. – To daj mi Maćka. – Ale on nie chce gadać – odpowiada Kowalski po kilku sekundach ciszy. Wielicki zastanawiając się dziś, nie ma wcale pewności, że Berbeka naprawdę był obok Kowalskiego. Jego zdaniem Kowalski sprawiał wrażenie nieobecnego. – Ani razu nie poprosił o pomoc, nie zdawał sobie sprawy ze swego położenia – uważa Wielicki. Rozmowy z Kowalskim trwają do rana. W obozie IV słuchają ich z ciężkim sercem Małek i Bielecki. Oni także namawiają kolegę do zejścia. Mówią mu, że każdy krok w dół przybliża go do życia, każda minuta zastoju – do śmierci. O 6.30 Kowalski odzywa się po raz ostatni. Zostaje gdzieś w pobliżu przełęczy, pokonując w 12 godzin trasę, która powinna mu zająć godzinę. Trekking po lodowcu Baltoro do miejsca, gdzie stanęła baza. (Fot. Adam Bielecki) 6 marca nad ranem Kucharz z obozu bazowego zauważa światło czołówki na wysokości 7700 m, przy szczelinie. Można się domyślać, że to Berbeka. – Był twardym zawodnikiem, przetrwał noc i szedł dalej – uważa Artur Hajzer, autor programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w ramach którego odbyła się wyprawa na Broad Peak. Ale kiedy tego samego dnia po południu pod szczelinę dochodzi z obozu II Karim Hayyat, tragarz wysokościowy, nie ma tam nikogo. – Zniknął. W grę wchodzi upadek do szczeliny – mówi Hajzer. Z obozu IV próbuje tego samego dnia rano wyjść Artur Małek zaopatrzony w termosy z herbatą. Ale podobnie jak wcześniej Bielecki po przejściu kilkudziesięciu metrów w górę jest kompletnie wyczerpany. Na prośbę Wielickiego pozostaje jednak w obozie cały dzień. Udaje mu się namówić do pozostania Karima Hayyata, co – jak opowiada – nie jest łatwe, bo tragarze z zasady nie nocują w obozach powyżej 7000 m. Dopiero wieczorem, na wieść o zbliżającym się załamaniu pogody, obaj schodzą do obozu II. 7 marca pogoda zaczyna się psuć, wreszcie 8 marca umiera ostatnia nadzieja. – O 14.00, po 80 godzinach od rozpoczęcia ataku, po 56 godzinach od ostatniego kontaktu, zdecydowałem się zakończyć wyprawę. Nie mieli już prawa żyć – mówi Wielicki. Śmierć himalaistów przysłoniła wyczyn, jakim było zdobycie zimą Broad Peaku. Informacja o tragedii została podchwycona przez media i rozpętała dyskusję nad sensem i bezpieczeństwem wspinaczki oraz nad możliwymi popełnionymi błędami. Pojawiły się pytania, wręcz zarzuty o złe przygotowanie i przeprowadzenie wyprawy. Niektóre wynikały z niewiedzy – np. dlaczego po Berbekę i Kowalskiego nie poleciał śmigłowiec? Nie wysłano go, choć był już przygotowany, ponieważ lot poszukiwawczy, bez możliwości podjęcia kogokolwiek na pokład, jest możliwy do wysokości 6700 m. Lądowanie – do 4900 m. Tymczasem tragedia rozgrywała się powyżej 7700 m. Himalaiści sportowi nie biorą ze sobą butli z tlenem „na wszelki wypadek”, bo są zbyt ciężkie i spowalniają wspinaczkę. Bielecki i Małek byli zbyt wyczerpani atakiem na szczyt i nie mogli ruszyć na ratunek, zaś pakistańscy tragarze i tak zrobili więcej, niż można było wymagać od kogoś, kto nie żyje ideą zimowego zdobywania szczytów. Jednak nawet najbardziej doświadczeni himalaiści nie do końca potrafili zrozumieć, co się stało z Tomkiem Kowalskim. – Dla mnie to jest niepojęte, jak człowiek, który godzinę wcześniej był na szczycie, nie może iść w dół. To lekarze muszą wyjaśnić – zastanawia się Wielicki. Razem z Hajzerem stawiają hipotezę, że Kowalski doznał nagłego wyczerpania energetycznego, co w połączeniu z wysokością i warunkami zimowej nocy spowodowało lawinę kolejnych zdarzeń: wychłodzenie, oszołomienie i utratę kontaktu z rzeczywistością. Ale dlaczego tak szybko, dlaczego spotkało to Kowalskiego uważanego za wytrzymałego wspinacza? To samo pytanie stawia Leszek Cichy, partner Wielickiego w pamiętnym ataku zimowym na Everest w 1980 r. – To mnie zastanawia, z czymś takim się nie spotkałem. Bo rozumiem, Maciek Berbeka może się źle wpiął w linę, złapał oblodzoną poręczówkę. To wypadek. Ale Tomek? Obaj byli w optymalnym momencie aklimatyzacyjnym. To jest zagadka. Gdzieś zawiódł jakiś mały, z pozoru mało istotny element – zastanawia się Cichy. Spekulowano też, czy Berbeka, który był przecież doświadczonym ratownikiem TOPR, nie został pod szczytem, by pomóc Kowalskiemu. – Maciek nie wrócił po Tomka – odpowiada Wielicki. – Obaj schodzili do przełęczy 12 godz. i obaj byli wyczerpani. Bliscy Macieja Berbeki w czerwcu planują wyprawę na Broad Peak w poszukiwaniu ciał. Jeżeli uda się je odnaleźć, co będzie bardzo trudne, wyjaśnienie okoliczności ich śmierci być może stanie się możliwe. Ponadto Artur Hajzer i Krzysztof Wielicki zwrócili się do Polskiego Związku Alpinizmu o zbadanie przebiegu wyprawy. – Tak jak przy katastrofach lotniczych. Żeby na przyszłość coś poprawić, wprowadzić nowe standardy, czegoś się nauczyć – tłumaczy Hajzer. Z upływem czasu przygasną emocje związane z wyprawą. Za kilkadziesiąt lat o zdobyciu zimą Broad Peaku będzie się mówiło w kategorii wyczynu – pamięć o zmarłych zachowają najbliżsi i przyjaciele. Ale teraz to, co wydarzyło się w marcu w Karakorum, jest dla wszystkich wielką tragedią. Szczyty powyżej 8000 metrów.
Wyprawa na Broad Peak po ciała towarzyszy
Na Broad Peak została umieszczona tablica pamiątkowa z nazwiskami Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego. Trwają poszukiwania ciał
- To była dla nas niezwykle podniosła chwila, tablica została zamontowana na skale niemal dokładnie na wprost Broad Peak. Czuliśmy taką niezwykłą energię. Czuliśmy, że Maciej i Tomasz, może to dziwnie zabrzmi, ale patrzą na nas stamtąd z góry, że czują naszą obecność, my bardzo czuliśmy ich obecność. Byliśmy niezwykle wzruszeni, były łzy oczywiście. To jest taki moment, kiedy czuje się, że dotyka się historii - mówi reporterka "Uwagi TVN" - Joanna Bukowska, która jest na miejscu w Base Camp. Do tej pory ciał Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego nie udało się odnaleźć. Rodzice Tomka uznali, że nie chcą ściagać ciała syna na dół, zależy im jedynie na symbolicznym pochówku. Chcą, by ciało Tomka na zawsze zostało w górach. - Jest kilka możliwości: pochowanie ciała w szczelinie, tak, żeby nie leżało na środku grani, gdzie przechodzą ludzie, by ie było widoczne dla innych wspinaczy - wyjaśnia Joanna Bukowska. Dwóch z czterech himalaistów, którzy w ramach programu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015” 5 marca br. zdobyło szczyt Broad Peak (8047 m.n.p.m.), zostało uznanych za zaginionych podczas próby zejścia ze szczytu. Poza zaginionymi na szczyt udało się wejść Adamowi Bieleckiemu oraz Arturowi Małkowi.
Przed wyprawą na Broad Peak, jeden z ostatnich niezdobytych zimą ośmiotysięczników, odbyła się konferencja prasowa, podczas której wręczyliśmy Krzysztofowi Wielickiemu flagę National Geographic, on zaś udzielił nam wywiadu
Eksploracja gór wysokich wpisuje się w misję National Geographic Society – w XXI w. niewiele pozostało wyzwań, które pozwalają przesunąć granicę ludzkich możliwości i poznania świata. Trzymaliśmy więc kciuki za wyprawę polskich wspinaczy i z uwagą śledziliśmy doniesienia z Karakorum. 5 marca na wieść o zdobyciu szczytu Broad Peak cieszyliśmy się ich sukcesem. Jednak, jak stwierdził Artur Hajzer, twórca i szef projektu Polski Himalaizm Zimowy: „O pełni sukcesu będzie można mówić wtedy, gdy zespół zejdzie do bazy”. Kolejne godziny przyniosły tragiczne wieści: dwaj wybitni wspinacze – Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski – nie wrócili do obozu. Na szczycie Broad Peak (8047 m n.p.m) – jako pierwsi na świecie zimą – stanęli Adam Bielecki, Artur Małek oraz Tomasz Kowalski i nestor polskiego himalaizmu Maciej Berbeka. Wszyscy rozpoczęli odwrót do obozu IV, czyli szturmowego (7400 m), jednak Kowalski i Berbeka schodzili znacznie wolniej niż koledzy. Tomasz Kowalski zgłosił kierownikowi Krzysztofowi Wielickiemu, przebywającemu w bazie (4950 m), trudności z oddychaniem i ogólne osłabienie. W czasie schodzenia z przedwierzchołka Rocky Summit zaliczył upadek, w efekcie którego wypiął mu się rak. Meldował o trudnościach z jego zapięciem, mówił też, że widzi Macieja Berbekę, z którym nie było jednak kontaktu radiowego. Ponieważ użycie helikoptera do akcji ratunkowej na tej wysokości nie jest możliwe, o świcie 6 marca Krzysztof Wielicki wysłał do góry czekającego w odwodzie w obozie II Pakistańczyka Karima Hayyata. Wspinacz dotarł na wysokość ok. 7700 m, nie napotykając śladów Polaków, choć widział szczegóły drogi aż do przełęczy. W tej sytuacji wycofał się do obozu IV. Bielecki i Małek nie byli w stanie uczestniczyć w akcji poszukiwawczej. – Jak wynika z mojego 37-letniego doświadczenia, po ataku szczytowym na ośmiotysięcznik, zwłaszcza zimą, wspinacze są zbyt zmęczeni i niedotlenieni, by mogli ruszyć z powrotem do góry. Mózg też nie podejmuje wtedy racjonalnych decyzji – mówi Artur Hajzer, który koordynował wyprawę z Polski. Odczuwalna w tym czasie temperatura w okolicach szczytu wynosiła poniżej –40OC, prognozy zapowiadały załamanie pogody. Po 12 godzinach od ostatniego kontaktu radiowego dwójkę himalaistów uznano za zaginionych. Wspinacze wciąż czekali jednak na Berbekę i Kowalskiego, zabezpieczając ich ewentualne zejście. Niestety, 8 marca kierownik wyprawy Krzysztof Wielicki wydał oświadczenie: „Mając na uwadze wszystkie okoliczności, zaistniałe warunki, moje doświadczenie i historię himalaizmu, jak i wiedzę z zakresu fizjologii i medycyny wysokogórskiej, po dodatkowych konsultacjach z lekarzami i współorganizatorami wyprawy w Polsce, można uznać Macieja Berbekę i Tomasza Kowalskiego za zmarłych”. Broad Peak to dopiero 12. góra świata, ale zimą jedna z najtrudniejszych do zdobycia, bo ze wszystkich ośmiotysięczników najbardziej ekstremalne warunki pogodowe panują właśnie w Pakistanie, w paśmie Karakorum. Huraganowe wiatry przekraczające 120 km/godz. powodują, że odczuwalna temperatura sięga nawet –70OC, a z uwagi na niskie ciśnienie i niedotlenienie organizmu wspinaczy najdrobniejsze czynności sprawiają ogromne problemy. Okna pogodowe, podczas których można zaatakować szczyt, zdarzają się maksymalnie 2–3 razy w sezonie i trwają tylko kilkanaście godzin. O sukcesie decyduje więc wytrzymałość, przygotowanie fizyczne, ale też szczęście, bo prawda jest taka, że himalaizm zimowy jest dziś wciąż trudniejszy od lotu w kosmos. Dla przykładu zimowa wyprawa na Gaszerbrum I (8068 m n.p.m), którą rok temu kierował Artur Hajzer, została uznana przez ExplorersWeb, renomowany amerykański portal zajmujący się sportami ekstremalnymi, za najważniejsze osiągnięcie 2012 r. w dziedzinie sportu i eksploracji. Zdobycie tego ośmiotysięcznika okazało się większym wyczynem niż skok ze stratosfery Felixa Baumgartnera czy okrążenie kuli ziemskiej dzięki sile własnych mięśni. Przetrwanie zimą powyżej 7000 m jest niemożliwe – twierdził Edmund Hillary, pierwszy zdobywca Mount Everestu (8848 m). 17.02.1980 r. Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy weszli jednak na najwyższą górę świata, tworząc tym samym nową dyscyplinę sportu – himalaizm zimowy. Stała się ona polską specjalnością – zdobyliśmy zimą 10 z 14 ośmiotysięczników. Założeniem projektu Polski Himalaizm Zimowy było nawiązanie do sukcesów z lat 80. – Himalaizm nigdy nie będzie w pełni bezpieczny i przewidywalny, tragedie są jego nieodłączną częścią i nic tego nie zmieni – tłumaczy Artur Hajzer. W każdej dziedzinie jednak postęp uzależniony jest od ludzi, którzy mają potrzebę przesuwania granic swoich możliwości i sprawdzania co jest dalej, głębiej, wyżej. Redakcja National Geographic składa wyrazy współczucia rodzinom Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego. Więcej o wyprawie w majowym wydaniu NG Traveler.
Dwóch zdobywców Broad Peak uznano za zaginionych
Od ok. 4 rano polskiego czasu nie ma kontaktu z Tomaszem Kowalskim i Maciejem Berbeką
Dwóch z czterech himalaistów, którzy w ramach programu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015” zdobyło we wtorek szczyt Broad Peak (8047 m.n.p.m.), zostało uznanych za zaginionych podczas próby zejścia ze szczytu. Kierownik programu Artur Hajzer poinformował TVN 24, że po nocy spędzonej na wysokości 7900 m.n.p.m, dwóm wspinaczom nie udało się dotrzeć do Obozu IV. Hajzer poinformował też, że z oboma himalaistami od rana nie ma kontaktu: - Maciej Berbera schodzi. O Tomaszu Kowalskim nie wiemy nic. Wspinacze byli bardzo zmęczeni, a warunki pogodowe, choć początkowo sprzyjające Polakom, pogarszają się. Nad Broad Peak nadciąga huragan, a temperatura może spaść do -50 st. C. W akcji ratunkowej bierze udział trzech pakistańskich wspinaczy, którzy dotarli do wysokości 7600 m.n.p.m., ale pomimo sprzyjającej widoczności nie udało im się dostrzec Polaków. Może to oznaczać, że ci nie zdołali opuścić się nawet o 200 metrów. Optymistyczna wersja wydarzeń zakłada, że zmęczeni wspinaczką himalaiści śpią w szczelinie lodowej lub ukrywają się przed zimnym wiatrem. Do obozu dotarli pozostali dwaj uczestnicy wyprawy: Adam Bielecki i Artur Małek. Przypomnijmy, że wczoraj około 7:00 czasu polskiego czwórce polskich himalaistów, którymi kieruje Krzysztof Wielicki, udało się wejść na szczyt niezdobytej dotąd zimą Broad Peak (8047 m.n.p.m.). Było to ich trzecie podejście na szczyt, wcześniej dwukrotnie musieli zawracać do bazy. Zdobycie szczytu nie jest jednak równoznaczne z sukcesem, ponieważ według wielu znawców himalaizmu, to zejście z góry jest najtrudniejszą częścią wyprawy.
Gasherbrum I – spotkanie z Adamem Bieleckim
Turystyczne Koło Naukowe „Wagabunda” zaprasza wszystkim miłośników gór wysokich na spotkanie z Adamem Bieleckim, członkiem wyprawy Polskiego Związku Alpinizmu na GI (8068 m n.pm.) – najwyższego z Gasherbrumów dotąd niezdobytego zimą.
9 marca, ok. godziny 08:30 czasu lokalnego dwóch członków wyprawy, Adam Bielecki i Janusz Gołąb, stanęli na szczycie góry dokonując pierwszego, historycznego wejścia zimowego. Wejście odbyło się tak zwaną drogą japońską od strony północno zachodniej, bez użycia aparatury tlenowej. Wyprawa założyła bazę 21 stycznia 2012 roku, szczyt został zdobyty 49 dnia od rozpoczęcia akcji górskiej. Pierwsze zimowe wejście na szczyt GI jest zarazem drugim w historii zimowym wejściem na ośmiotysięcznik w Karakorum i wielkim sukcesem polskiej ekipy. Kierownikiem wyprawy był Artur Hajzer, kierownikiem bazy Agnieszka Bielecka, w składzie znajdowali się również wspinacze pakistańscy, Ali Sadpara oraz Shaheen Baig. Wyprawa zainicjowana została przez przewodniczącego Komisji Sportu, posła Ireneusza Rasia, pod honorowym patronatem prezydenta RP Pana Bronisława Komorowskiego. Spotkanie z Adamem Bieleckim odbędzie się we czwartek 24 maja 2012 r. o godz. 19:00 w sali nr 9 pawilonu Sportowo-Dydaktycznego na terenie kampusu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (ul. Rakowicka 27). Zapraszamy wszystkich serdecznie Wstęp wolny TKN Wagabunda