National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-19T11:17:05.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Grób tego psa otoczony był kultem przez stulecia. Jego kości zdradziły jeszcze inną tajemnicę
items: Zagadkowe kręgi sprzed setek lat. Archeolodzy w końcu poznali ich znaczenie
items: Uluru to jeden z najcharakterystyczniejszych symboli Australii. Święta góra Aborygenów robi niesamowite wrażenie
items: Ten rytuał przetrwał kilkanaście tysięcy lat. Archeolodzy odkryli jego ślady w jaskini
items: Nowy rozdział w archeologii Australii. Odkryto zaskakujące artefakty sprzed kilku tysięcy lat
items: Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki
items: Najstarszy mit świata był znany na obu półkulach. Może mieć 100 tys. lat
items: Aborygeni australijscy. Kim są rdzenni mieszkańcy Australii?
items: Wandale zniszczyli święte rysunki Aborygenów sprzed 20 tysięcy lat. „To jest jaskinia śmierci”
items: Nowy lek na raka? Naukowcy znaleźli go w ziołowym lekarstwie australijskich Aborygenów
items: Traveler 01/22
items: Po raz pierwszy odkryto pod wodą starożytne ślady Aborygenów
items: Świat, w którym wszystko jest inne. Zanurzyć się w Australię
items: Aborygeni: Święte kolory i tajemniczy Strażnicy
items: Mroczna strona Australii: dramaty wśród Aborygenów
items: "Wystarczy spojrzeć ludziom w oczy, gdy rozpala się ogień." Pierwsi Australijczycy [REPORTAŻ]
items: Góra która uczy milczeć. Na Uluru wchodzę wyłącznie w towarzystwie Aborygenów
items: Parki narodowe Australii i Oceanii
items: Wojny Aborygenów były wyjątkowo krwawe. Zaostrzone bumerangi
items: Rajska kosa piasku
items: Australia - informacje praktyczne
items: Australia - kontynent wielkiej przygody
items: Australia - zaplanuj podróż
items: Plemiona

Grób tego psa otoczony był kultem przez stulecia. Jego kości zdradziły jeszcze inną tajemnicę
type: item
date: 2026-05-20T06:50:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: dzikie psy
subject: grobowce
subject: odkrycia archeologiczne
subject: zwierzęta
description: W Australii archeolodzy natrafili na niezwykły pochówek. W grobie psa dingo znaleziono dary w postaci muszli, które składano nawet kilkaset lat po śmierci czworonoga. O bliskiej relacji ludzi ze zwierzęciem świadczą też niezwykłe ślady na jego kościach.
encoded: Dingo, w języku rdzennej ludności Barkindji nazywany garli, zajmuje w tej kulturze miejsce szczególne. Choć w Europie dingo często postrzega się jako „dzikie psy”, w dawnej Australii były one istotami, które żyły obok ludzi jako członkowie wspólnoty. Te czworonogi z wyglądu są bardzo podobne do psów domowych. Ich sierść koloru brązowego lub żółtawego jest krótka. Ważą około 20 kg. Trwa dyskusja, kiedy pojawiły się w Australii. Z nowych analiz wynika, że już ponad 3300 lat temu. Badania dowodzą, że dingo nie były zwierzętami tolerowanymi w pobliżu obozowisk, ale relacja z ludźmi była od wieków bardzo bliska. Świadczy o tym również nowe znalezisko. Pies na drodze Odkrycia dokonano w zachodniej części stanu Nowa Południowa Walia. Szczątki znajdowały się w wykopie szykowanym na potrzeby budowy drogi na terenie Parku Narodowego Kinchega, w pobliżu jezior Menindee nad rzeką Baaka (Darling). Zlokalizował je członek lokalnej starszyzny. Świadectwo czułości zapisane w kościach Szczegółowa analiza szkieletu psa nazwanego przez badaczy Garli ujawniła poruszającą historię empatii. Zwierzę dożyło zaawansowanego wieku (4–7 lat), mimo że w ciągu życia odniosło poważne obrażenia: miało połamane żebra i nogę, co mogło być wynikiem kopnięcia przez kangura. Fakt, że kości te zrosły się i zagoiły, świadczy o tym, że ludzie musieli opiekować się rannym zwierzęciem. Dostarczali mu pożywienia i chronili je, gdy nie było w stanie samo polować. Dodatkowo jego zęby były mocno starte, co sugeruje długie życie u boku człowieka i spożywanie pokarmów dostarczanych przez opiekunów. Dzięki datowaniu radiowęglowemu ustalono, że dingo został pochowany między 963 a 916 lat temu. Rytuał karmienia przodka Garli po śmierci nie został po prostu zakopany lub porzucony. Jego zwłoki złożono z szacunkiem w specjalnie przygotowanym kopcu wykonanym z licznych muszli. Przez kolejne stulecia lokalna społeczność dodawała do grobu muszle małży rzecznych. Zdaniem współcześnie żyjącej w okolicy rdzennej ludności, są…

FABRIC-KOLAZ-32-0f15bc4.jpg
width: 1575
height: 1050

Zagadkowe kręgi sprzed setek lat. Archeolodzy w końcu poznali ich znaczenie
type: item
date: 2025-01-22T11:27:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Archeolodzy podsumowali pierwsze w historii badania przeprowadzone na jednym ze stu zagadkowych kręgów ziemnych w Australii. Dla rdzennej aborygeńskiej ludności były to święte miejsca, w których dochodziło do rytuałów inicjacji.
encoded: Spis treści: Australijskie kręgi zdradzają tajemnice Święte miejsca Aborygenów badane przez nich samych Czego dowiedzieliśmy się o ziemnym kręgu? Na pierwszy rzut oka wyglądają niepozornie. Można nawet zastanawiać się, czy nie powstały w sposób naturalny. Jednak nie. Owalne lub koliste w planie założenia wykonane z ziemi lub kamieni są fenomenem znanym z wielu krajów na świecie. Mowa o ziemnych kręgach, które znane są z Anglii, Amazonii czy Kambodży, ale też z Australii. Te monumenty obrosły wieloma mitami. Nadal często niewiele o nich wiadomo. Australijskie kręgi zdradzają tajemnice Badacze szacują, że we wschodniej Australii w stanach Queensland, Nowa Południowa Walia i Wiktoria istniało niegdyś nawet 400 ziemnych kręgów, które powstały przed setkami lub tysiącami lat. Wiele z nich zostało zniszczonych po europejskiej kolonizacji i zagospodarowaniu terenu. Do dziś pozostało ich około stu. Jednak do tej pory archeolodzy nie przeprowadzili badań wykopaliskowych w obrębie żadnego z nich. Teraz się to zmieniło. Na łamach czasopisma naukowego „Australian Archaeology” podsumowali badania jednego z ziemnych kręgów w Wurundjeri Woi-wurrung Country na przedmieściach Sunbury, niedaleko Melbourne. Określono go Sunbury Ring G. Święte miejsca Aborygenów badane przez nich samych We wschodniej Australii ziemne kręgi uważane są za święte miejsca inicjacji i ceremonii dla różnych grup lokalnych społeczności aborygeńskich. Ten właśnie przebadany należy do ludu Wurundjeri Woi-wurrung. Tego typu założenia mają dla niego bardzo duże znaczenie i wartość emocjonalną związaną z historią brutalnej kolonizacji europejskiej i oporu przeciwko przybyszom. To Aborygeni byli inicjatorami nowych badań i je przeprowadzili, aby lepiej poznać swoją przeszłość. Pierwsze, bardzo ograniczone badania kręgu pod Sunbury odbyły się w 1979 roku, kolejne – w 2022 roku. To jedyny obiekt tego typu w Australii zbadany w sposób wykopaliskowy. Czego dowiedzieliśmy się o ziemnym kręgu? W Sunbury Ring G. znalezion…

Zakagdkowe-kregi-w-Australii-febbd7f.png
width: 1012
height: 668

Uluru to jeden z najcharakterystyczniejszych symboli Australii. Święta góra Aborygenów robi niesamowite wrażenie
type: item
date: 2025-01-13T09:29:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: aborygeni
subject: australia
subject: geologia
subject: góry
description: Uluru należy do najbardziej znanych atrakcji przyrodniczo-geologicznych Australii. O ile dla turystów ta wielka formacja skalna jest wyłącznie ciekawostką, dla rdzennej ludności, zamieszkującej ten teren od dziesiątek tysięcy lat, stanowi miejsce święte, z którym wiąże się legenda o powstaniu świata. Gdzie znajduje się Uluru? Jakie ma wymiary? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Co to jest Uluru? Historia Uluru Gdzie znajduje się Uluru? Jak wygląda Uluru? Legenda Uluru Wejście na Uluru Turystyka wokół Uluru Ciekawostki o Uluru Wyrasta z płaskiej pustyni, zaburzając harmonię piaszczystej równiny. Igra ze zmysłem wzroku, co chwilę przybierając inny kolor. Jest dosłownie usiana jaskiniami, a na jej zboczach pojawiają się tymczasowe strumienie i wodospady. Góra Uluru to bez wątpienia jedna z najniezwyklejszych formacji w Australii i jeden z najcharakterystyczniejszych symboli tego kraju. Co to jest Uluru? Uluru (Ayers Rock) to charakterystyczna formacja skalna w centralnej części Australii. Masywna góra, samotnie wznosząca się na płaskim terenie, jest zbudowana z prekambryjskiej arkozy. Przez długi czas sądzono, że Uluru jest największym monolitem świata. Dziś wiemy, że to nieprawda, z dwóch powodów. Po pierwsze, większy (niemal dwukrotnie) jest Mount Augustus, znajdujący się w zachodniej części Australii Zachodniej, a po drugie – Uluru wcale nie jest monolitem. Dziś wiemy, że to twardzielec, który wraz z Kata Tuja i Mount Conner stanowi część większej formacji skalnej. Historia Uluru Niezwykła skała istnieje od około 550 milionów lat. Po raz pierwszy została opisana w 1872 roku, przez Ernesta Gilesa. Brytyjski podróżnik określił ją jako „the remarkable pebble”, czyli „niezwykły kamyk”. Europejscy osadnicy nazwali ją „Ayers Rock”, oddając w ten sposób hołd Henry'emu Ayersowi, premierowi Australii Południowej. W 1958 roku obszar Uluru (i Kata Tjuta) został usunięty z rezerwatu Aborygenów. Powstał wówczas park narodowy, wbrew woli rdzennej ludności, która sprzeciwiała się wykorzystywaniu ich świętego miejsca do celów turystycznych. 25 października 1985 roku australijski rząd przekazał prawo własności ziemi, na której wznosi się Uluru, Aborygenom z plemienia Anangu. Święta góra powróciła wówczas do prawowitych właścicieli. W dowód poszanowania rdzennej tradycji, historii i kultury przywrócono wówczas oryginalną nazwę. Gdzie znajduje s…

Uluru-2c15212.jpg
width: 1000
height: 667

Ten rytuał przetrwał kilkanaście tysięcy lat. Archeolodzy odkryli jego ślady w jaskini
type: item
date: 2024-07-02T12:25:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Umożliwiał zarówno rzucenie klątwy, ale też cudowne uzdrowienie. Archeolodzy odkryli w australijskiej jaskini ślady po zagadkowym rytuale, który przetrwał wśród Aborygenów przez conajmniej 500 pokoleń.
encoded: W tym artykule: Paleniska z patykami. O co tyle krzyku? Rytuał nie taki nieznany Magiczne praktyki o pradziejowych korzeniach Na pierwszy rzut oka to odkrycie nie wygląda na spektakularne. Dokonano go w jaskini Cloggs w południowo-wschodniej części Australii, u podnóża Alp Australijskich. Jednak jest absolutnie unikatowe. Paleniska z patykami. O co tyle krzyku? Co udało się odkryć? W 2020 roku ekipa archeologów pod kierunkiem prof. Bruno Davida z Centrum Studiów nad Społecznościami Rdzennymi na Uniwersytecie Monash powróciła do badań jaskini Cloggs po dłuższej przerwie. Badania prowadzone są wspólnie z Aborygenami z plemienia GunaiKurnai. Wnioski z tych prac opublikowano właśnie na łamach „Nature Human Behaviour”. Uwagę badaczy przykuły dwa niewielkie paleniska usytuowane głęboko w jaskini. W jednym z palenisk odnaleziono osadzony głęboko patyk. Były to nadpalone łodygi rzewni. Ten rodzaj drzew i krzewów początkowo występował wyłącznie w południowo-wschodniej Australii. W drugim znajdowała się łodyga tego samego gatunku, tyle że wyglądała jak przyrząd do ciskania. Tyle archeolodzy dojrzeli podczas wykopalisk. Dalej do działania przystąpili eksperci w laboratorium, chcący rozwikłać zagadkę tajemniczych palenisk. Naukowcy natomiast poszukiwali odpowiedzi archiwach. Rytuał nie taki nieznany Analizy chemiczne ujawniły, że oba patyki posmarowano tłuszczem zwierzęcym lub ludzkim. I stało się to odpowiednio 11 i 12 tysięcy lat temu, czyli pod koniec ostatniej epoki lodowcowej. Wydarzenia te dzieliło zatem od siebie około tysiąca lat. Warto wspomnieć, że najstarsze ślady po obecności ludzi w tej jaskini mają 25 tysięcy lat. Ale jak interpretować takie odkrycie? Niektórzy archeolodzy lubią sięgać w swojej pracy po tak zwane analogie etnograficzne. W skrócie oznacza to, że przyglądają się nowożytnym społecznościom tradycyjnym i swoje obserwacje odnoszą do tych, z czasów pradziejowych. Jednak nie zawsze wnioski poczynione w ten sposób muszą być słuszne. Bywają po prostu naciąg…

ten-rytual-przetrwal-kilkanascie-tysiecy-lat-archeolodzy-odkryli-jego-slady-w-australijskiej-jaskini-1c37563.png
width: 1200
height: 630

Nowy rozdział w archeologii Australii. Odkryto zaskakujące artefakty sprzed kilku tysięcy lat
type: item
date: 2024-04-15T12:46:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: archeologia
subject: australia
subject: oceania
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: W Australii archeolodzy odkryli fragmenty naczyń ceramicznych sprzed 2–3 tysięcy lat. To całkowite zaskoczenie dla naukowców. Do tej pory sądzono, że znajomość ich wytwarzania pojawiła się dopiero wraz z przybyciem Europejczyków.
encoded: W tym artykule: Bardzo głęboki wykop. Okno na pradzieje Australii „Całkowite zaskoczenie” – ceramika sprzed tysięcy lat O czym świadczy odkrycie skorup ceramicznych? Jest to kolejne w ostatnich latach odkrycie archeologiczne w Australii, które zaskoczyło naukowców. Tak było też z bardzo wczesnym pojawieniem się sztuki naskalnej w Australii. Jej wiek jest równy malowidłom, które wykonywali Europejczycy w jaskiniach na pograniczu Francji i Hiszpanii. Oznacza to, że barwne malowidła zdobiły ściany skalne Australii i Europy nawet kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Bardzo głęboki wykop. Okno na pradzieje Australii Międzynarodowy zespół badaczy z Australii, Nowej Zelandii i Niemiec opublikował właśnie na łamach czasopisma naukowego „Quaternary Science Reviews” wyniki wykopalisk prowadzonych na wyspie Jiigurru (Lizard Island) u wybrzeży Australii. Dwa lata archeolodzy spędzili na eksploracji blisko 2,5-metrowego wykopu. Chcieli odkryć ślady po działalności ludzi i stwierdzić między innymi, czym się żywili. W warstwach ziemi znaleziono szczątki skorupiaków i ryb. Ale nie tylko. „Całkowite zaskoczenie” – ceramika sprzed tysięcy lat – Odkrycie ceramiki w tym wykopie było całkowitym zaskoczeniem! – przekazał National Geographic Polska główny autor artykułu, prof. Sean Ulm z Australijskiej Rady ds. Badań Naukowych (ARC) Centrum Doskonałości Australijskiej Różnorodności Biologicznej i Dziedzictwa z Uniwersytetu Jamesa Cooka. Wykopaliska prowadzono we współpracy ze społecznościami aborygeńskimi Dingaal i Ngurrumungu, dla których Jiigurru ma duże znaczenie kulturowe. Naukowiec dodał, że dziesięć lat temu jego zespół odkrył kilka skorup ceramicznych w strefie międzypływowej wysp u wybrzeży Australii. Nie udało się jednak określić ich wieku. Teraz udało się odkryć skorupy ceramiczne w bezpiecznie datowanym kontekście archeologicznym, na głębokości nie większej niż metr. Jest to najstarsza ceramika, jaką kiedykolwiek odkryto w Australii. Z okresu sprzed 2–3 tysięcy lat ceramika znana by…

nowy-rozdzial-w-archeologii-australii-odkryto-zaskakujace-artefakty-sprzed-kilku-tysiecy-lat-9b0beeb.png
width: 1200
height: 630

Śmierć voodoo, czyli jak można umrzeć z samego strachu przed klątwą. Nauka zna takie przypadki
type: item
date: 2024-03-01T09:56:09.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aborygeni
subject: australia
subject: haiti
subject: legendy
subject: medycyna
subject: voodoo
subject: Zdrowie
description: Poczucie zagrożenia potrafi nas zabić. Świadczą o tym zarówno przykłady zebrane sto lat temu wśród żyjących tradycyjnych plemion, jak i współczesne – z krajów wysoko rozwiniętych. Śmierć voodoo to nie mit.
encoded: W tym artykule: Jak działa klątwa rzucona przez szamana Czarna magia Aborygenów Śmierć voodoo, czyli efekt nocebo Haitańczycy wierzą, że miejscowi szamani mają środki, tzw. „proszek zombie”, przy pomocy którego mogą zamienić człowieka w „żywego trupa”, bezmyślnego niewolnika. Czy to prawda? Okazuje się, że już sam strach przed zombifikacją jest groźny dla ludzkiego organizmu. Samospełniające się przepowiednie mają rację bytu. Jak działa klątwa rzucona przez szamana Mąż specjalistki od religioznawstwa, prof. Elizabeth McAlister, wspominał, że gdy w młodości szedł z kolegami wiejską drogą na Haiti, minął świeżo pogrzebanego mężczyznę z ich wioski w towarzystwie dwóch poganiających go mężczyzn. Niebawem koledzy rozchorowali się, dostali silnej gorączki, trwało to kilka dni. Byli przekonani, że to skutek działania trucizn, które roznosili czarownicy, przechodząc drogą z żywym trupem. Czy tak właśnie było? A może zadziałała na chłopców sama siła sugestii? Wmówili sobie, że mieli do czynienia z zombie i czarownikami, a taka przygoda nigdy nie jest bezpieczna. Zestresowali się, a ich organizmy zaczęły wariować. Czarna magia Aborygenów Czy nauka dopuszcza taką możliwość? Owszem. Tak silną autosugestię związaną z czarami zaobserwowano w innym miejscu – w Australii, wśród Aborygenów. Tam wystarczało, że szaman (kurdaitcha) wskaże delikwenta kością czy strzałą, wypowiadając specjalne zaklęcie, a „naznaczony” faktycznie zaczyna gwałtownie podpadać na zdrowiu. Wierzy, że tylko inny czarownik może zdjąć z niego przekleństwo. Jeśli go nie znajdzie, umiera. Oblicza wudu. Reportaż ze świata duchów W hollywoodzkich filmach obrzędy wudu przedstawiane są krwawo i tajemniczo. Okazało się, że w rzeczywistości wyglądają całkiem podobnie. „Staje oszołomiony, z oczami utkwionymi w zdradziecką strzałę i z wzniesionymi rękami, jak gdyby odpędzał śmiercionośne medium, które – jak sobie wyobraża – wpływa do jego ciała. Jego policzki bledną, oczy staja się szklane, a cała twarz wykrzywia się okr…

smierc-voodoo-czyli-jak-mozna-umrzec-z-samego-strachu-przed-klatwa-nauka-zna-takie-przypadki-2637220.jpg
width: 2560
height: 1843

Najstarszy mit świata był znany na obu półkulach. Może mieć 100 tys. lat
type: item
date: 2023-07-29T06:51:38.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: Gwiazdy
description: Mit o Plejadach, znany jako opowieść o 7 siostrach, był znany zarówno w starożytnej Grecji, jak i wśród Aborygenów. Jak to możliwe, że tak odległe ludy przekazywały tę samą historię z pokolenia na pokolenie? Astronomowie postanowili zbadać tę kwestię.
encoded: W tym artykule: Kim były Plejady? Co łączy wszystkie mity o Plejadach? Jak stary jest mit o Plejadach? Legenda o siedmiu siostrach to jeden z najczęściej wykorzystywanych motywów w kulturze. Do legendy nawiązuje również nazwa najbardziej znanej gromady otwartej gwiazd na niebie. Znajdujące się w Gwiazdozbiorze Byka Plejady można z Ziemi obserwować gołym okiem. Szukając Plejad na niebie, wypatrujcie Gwiazdozbioru Oriona. Jest doskonałym punktem odniesienia do szukania Plejad. Kim były Plejady? Według mitologii greckiej, Plejady były córkami tytana Atlasa i nimfy morskiej Plejone. Siedem sióstr zostało przemienionych w gwiazdy. Zachowało się kilka różnych wersji mitu mówiącego o tym, jak doszło do tego niezwykłego zdarzenia. Jedna z wersji mówi, że siedem Plejad zostało przemienionych w gwiazdy z żalu po śmierci brata, który został ukąszony przez węża. Inna z kolei podaje, że Zeus przemienił siedem sióstr w gwiazdy, aby ochronić je przed myśliwym Orionem, który pragnął uprowadzić Plejady. Siedem Plejad jest znanych pod imionami: Alkione, Elektra, Kelajno, Maja, Merope, Sterope, Tajgete. Inną wersję mitu można znaleźć wśród opowieści przekazywanych ustnie z pokolenia na pokolenie przez rdzenne ludy Australii. W mitologii Aborygenów znana jest historia o siedmiu siostrach, które uciekały przed mężczyznami, którzy chcieli je uprowadzić i wykorzystać. Co łączy wszystkie mity o Plejadach? Obie opowieści zawierają wątek zaginionej siostry. W mitologii greckiej jedna z sióstr zakochała się w śmiertelniku, dzięki czemu udało jej się ukryć na Ziemi, zanim Zeus przemienił ją w gwiazdę. W przypowieści Aborygenów siódma siostra zostaje porwana lub zabita. Tylko w niektórych wersjach legendy udaje jej się ukryć. Historie o siedmiu siostrach można znaleźć również w kulturach europejskich, afrykańskich, azjatyckich, indonezyjskich i rdzennej Ameryce. To wspólne dziedzictwo od lat intryguje historyków i antropologów. Jedna z hipotez mówi, że to starożytni Europejczycy przenieśli grec…

plejady-8038c13.png
width: 1200
height: 630

Aborygeni australijscy. Kim są rdzenni mieszkańcy Australii?
type: item
date: 2023-07-21T12:35:52.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: Edukacja
subject: nauka
subject: pamięć
description: Aborygeni to rdzenni mieszkańcy Australii. Ich przodkowie przybyli na ten kontynent nawet 65 tysięcy lat temu. Wg badań genetycznych zarówno Aborygeni australijscy, jak i Papuasi są bezpośrednimi potomkami ludzi, którzy jako pierwsi opuścili Afrykę. Co jeszcze wiemy o pierwszych mieszkańcach państwa ze stolicą w Canberze?
encoded: W tym artykule: Kim są Aborygeni? Kultura Aborygenów Gdzie żyją Aborygeni? Problemy Aborygenów w Australii Aborygeni – ciekawostki Niezwykłe umiejętności Aborygenów Aborygeni australijscy, czyli „ci, którzy byli tu od początku”. Rdzenni mieszkańcy Australii przybyli bowiem na ten kontynent już nawet między 50 a 65 tys. lat temu. Co więcej, badania genetyczne wykazały, że to właśnie ci ludzie są bezpośrednimi spadkobiercami społeczności, które jako pierwsze opuściły Afrykę. Od zawsze byli koczownikami. Swoją gospodarkę uzależniali od otaczającego ich środowiska, korzystając z bogactwa naturalnych zasobów Australii. Szanowali przyrodę, bo wiedzieli, że jest źródłem życia. Kim są Aborygeni? Aborygeni zajmowali się głównie łowiectwem i zbieractwem. Polowali na zwierzęta, m.in. na kangury. Mięsną dietę uzupełniali wszystkim tym, co zdołali zebrać, np. dzikimi roślinami, orzechami, jagodami. W regionach nad oceanem uprawiali również rybołówstwo. Ponieważ garncarstwo było słabo rozwinięte, wiele potraw spożywano na surowo, a niekiedy pieczono je na otwartym ogniu. Myśliwi używali głównie włóczni z kamiennymi ostrzami, oszczepów, a także drewnianych bumerangów, które stały się znakiem rozpoznawczym Australii. Aborygeni nie znali lądowych środków transportu i komunikacji oraz nie budowali trwałych domostw. Podstawowe przedmioty codzienne wyrabiali z drewna i kamienia. Zajmowali się również obrabianiem kości, muszli i włókien roślinnych, z których tworzyli potrzebne i praktyczne artefakty. Nie znali obróbki gliny i metali. Chodzili nago, a niekiedy nosili opaski biodrowe. Aborygeni od zawsze wierzyli w animizm. Plemiona te uważają, że wszystkie istoty nie-ludzkie, takie jak zwierzęta, rośliny i inne przedmioty nieożywione, posiadają duszę. Kultura Aborygenów Jednym z ważniejszych symboli kultury Aborygenów jest didgeridoo. To instrument dęty, który uważany jest za jeden z najstarszych instrumentów muzycznych na świecie. Eksperci twierdzą, że jego tradycyjny sposób produkcji n…

aborygeni-c751343.jpg
width: 5184
height: 3456

Wandale zniszczyli święte rysunki Aborygenów sprzed 20 tysięcy lat. „To jest jaskinia śmierci”
type: item
date: 2022-12-28T13:46:07.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: Edukacja
subject: jaskinie
subject: Kultura
subject: Społeczeństwo
description: W australijskiej jaskini Koonalda znajdują się najstarsze formy sztuki na kontynencie. Powstały ponad 20 tysięcy lat temu. W ostatnich dniach geometryczne wzory padły ofiarą wandali, którzy zamazali je napisem „Teraz nie patrz, ale to jest jaskinia śmierci”.
encoded: W tym artykule: Wandale namalowali graffiti na ścianie jaskini Koonalda Sprawcy nie zostali jeszcze schwytani To nie pierwszy akt wandalizmu w australijskiej jaskini Aborygeni Mirning wielokrotnie prosili o większe zabezpieczenie jaskini Jaskinia Koonalda znajduje się w Australii Południowej na nizinnym obszarze Nullarbor. Archeolodzy po raz pierwszy odkryli ją w latach 30. ubiegłego w wieku. Odnaleziono wówczas geometryczne wzory i malowidła naskalne, które znajdowały się na ścianach i podłodze. Wandale namalowali graffiti na ścianie jaskini Koonalda Badania wykazały, że stworzyła je ponad 20 tysięcy lat temu rdzenna ludność kontynentu. Z nieznanych powodów jaskinia została opuszczona 19 tysięcy lat temu, a do dziś miejsce to jest uważane za święte przez Aborygenów australijskich Mirning. W 2014 roku obiekt został wpisany na listę dziedzictwa narodowego kraju. To jednak nie przeszkodziło nieznanym sprawcom dokonać aktu wandalizmu. Jak informują australijskie media, wandale mieli przedrzeć się przez drut kolczasty i przekopać pod stalową bramą, aby dostać się do jaskini. Australijskie murale na silosach zachwycają nie tylko lokalnych mieszkańców. Gdzie są i dlaczego warto je zobaczyć? Murale na silosach odmieniają oblicze australijskiej prowincji, gdzie mieszkańców można policzyć na palcach jednej ręki. Zobacz, jak powstawały. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/db2c0af6ed9d9f497362da17b697240e89bb4c43-5ac02af.jpeg" width="938" height="545" alt="Artysta z Sydney, Fintan Magee, namalował tego poszukiwacza wody na silosie zbożowym w Barraba, wiejskim miasteczku w australijskim stanie Nowa Południowa Walia. Jest to jeden z wielu projektów w stylu street art, które ostatnio pojawiły się na obszarach" title="Artysta z Sydney, Fintan Magee, namalował tego poszukiwacza wody na silosie zbożowym w Barraba, wiejskim miasteczku w australijskim stanie Nowa Południowa Walia. Jest to jeden z wielu projektów w stylu street art, które ostat…

jaskinia-koonalda-9713ef9.webp
width: 1000
height: 750

Nowy lek na raka? Naukowcy znaleźli go w ziołowym lekarstwie australijskich Aborygenów
type: item
date: 2022-02-21T08:04:47.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: aborygeni
subject: australia
subject: leczenie
subject: medycyna
subject: medycyna naturalna
subject: nowotwory
subject: rak
subject: rośliny
subject: Zdrowie
description: Tradycyjna medycyna od dawna stanowi inspirację dla badaczy. Najnowsze odkrycie może zwiększyć skuteczność terapii onkologicznych.
encoded: W tym artykule: Substancja z australijskiej rośliny pomaga przełamać lekooporność raka Nowe odkrycie może pomóc w walce z antybiotykoopornością Medycyna dysponuje lekami onkologicznymi pochodzącymi z roślin Wyniki badań opublikowane w czasopiśmie naukowym „Biomolecules” dają nadzieję chorym na raka. Substancja uzyskana z pustynnej rośliny może znaleźć zastosowanie w leczeniu onkologicznym - twierdzą badacze z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Substancja z australijskiej rośliny pomaga przełamać lekooporność raka Komórki rakowe często nie reagują na chemioterapię, czyli leki stosowane w terapii nowotworów. Jest to możliwe dzięki różnym mechanizmom. Jednym z nich są tzw. pompy effluksowe. To elementy błony komórkowej, które wypompowują leki przeciwnowotworowe z wnętrza komórki rakowej. Komórki rakowe stały się tłuszczem! Fascynujące osiągnięcie naukowców Może nie jest to przemiana wody w wino, ale mówimy o naprawdę imponującym osiągnięciu. Badaczom ze szwajcarskiego Uniwersytetu w Bazylei udało się zmusić komórki nowotworu piersi do przem... Medycyna od dawna szuka sposobu na zablokowanie pomp effluksowych. Pozwoliłoby to na skuteczne zniszczenie raka. Lekooporność odpowiada za aż 90 proc. zgonów u pacjentów onkologicznych. Nową szansę na jej przełamanie daje substancja uzyskana z australijskiej rośliny z gatunku Eremophila galeata. – Rośnie ona w pustynnych ekosystemach Australii. Była też wykorzystywana w tradycyjnym lecznictwie przez Aborygenów – wyjaśnia autorka badań Malene J. Petersen, doktorantka z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Nowe odkrycie może pomóc w walce z antybiotykoopornością Eremophila galeata to pustynny krzew. Należy do rodziny trędownikowatych. Odgrywał ważną rolę w tradycyjnym lecznictwie rdzennych mieszkańców Australii. Dla wielu plemion był podstawową rośliną leczniczą. Duńscy uczeni odkryli, że żywica Eremophila galeata zawiera specyficzny flawonoid. Potrafi on blokować pompy effluksowe w komórkach rakowych. Eksperymenty wykazały, że w ten sposób można …

nowy-lek-na-raka-naukowcy-znalezli-go-w-ziolowym-lekarstwie-australijskich-aborygenow-fot-geoff-derrin-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-cbbcdfc.jpeg
width: 1280
height: 960

Traveler 01/22
type: item
date: 2021-12-10T09:13:06.000Z
creator: Michał Janowski
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: aborygeni
subject: mursi
subject: niger
subject: plemiona
subject: rzeka omo
description: HITY 2022

traveler-01-22-eb0453c.jpeg
width: 551
height: 714

Po raz pierwszy odkryto pod wodą starożytne ślady Aborygenów
type: item
date: 2020-12-07T12:12:39.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aborygeni
subject: australia
subject: Edukacja
subject: Travel
description: Dla pierwszych ludzi osiedlających się w Australii 65 tys. lat temu wybrzeże kontynentu wyglądało nieco inaczej. Poziom światowych oceanów znajdował się 80 metrów niżej, więc życie było możliwe na terenach dziś znajdujących się na dnie Pacyfiku. Jak ono wyglądało dokładnie nie wiemy, bo wszystkie te dawne miejsca bytowania przykrywa woda. Choć jedno właśnie udało się odnaleźć.
encoded: Archeolodzy morscy m.in. z Flinders University, University of Western Australia oraz James Cook University opisali w magazynie The Conversation swoje odkrycie.W końcu można było wzbogacić dotychczasowe spekulacje Aborygenach żyjących na wybrzeżu Australii przed dziesiątkami tysięcy lat o konkretną wiedzę z wykopalisk. Pełny raport i analiza znalezionych przedmiotów znalazła się w czasopiśmie PLOS ONE.Odkryte stanowiska archeologiczne znajdują się ono u brzegów zachodniej Australii. Zdjęcie: CC BY 4.0 / Jerem Leach, DHSC Project Wody opadały aż do 20 tys. lat temu. W trakcie ostatniej epoki lodowcowej poziom oceanów był 130 metrów niżej niż obecnie. Potem, między 18 a 8 tys. lat temu, zaczęło się ocieplać. Topniejące lodowce przyczyniły się m.in. do odcięcia Tasmanii od stałego lądu (ok. 11 tys. lat temu). Nowa Gwinea oddzieliła się od Australii 8 tys. lat temu. Policzono, że ”wielka powódź” zabrała i już nie oddała 2,12 mln km kwadratowych szelfu kontynentalnego wokół Australii. Ślady życia tysięcy pokoleń znalazły się na dnie oceanu. Cztery lata temu grupa naukowców i członków organizacji plemiennej Aborygenów postanowiła dowiedzieć się czegoś więcej o życiu swoich przodków. View oEmbed on the source website Archeolodzy, specjaliści od sztuki naskalnej, geomorfolodzy, geolodzy, piloci i nurkowie specjalizujący się w podwodnych badaniach wzięli połączyli siły w finansowanym z centralnego budżetu projekcie Deep History of Sea Country. Działając ręka w rękę z Murujuga Aboriginal Corporation poszukiwali archeologicznych śladów na dnie oceanu w pobliżu zamieszkałego przez Aborygenów regionu Pilbara w stanie Australia Zachodnia. - Zanim ruszyliśmy pod wodę skupiliśmy się na badaniach na lądzie. Posłużyliśmy się mapami nawigacyjnymi, geologicznymi i rozłożeniem stanowisk archeologicznych by zawęzić krąg poszukiwań. Potem do wstępnych badań podwodnych wykorzystaliśmy skanery laserowe zamontowane na małych samolotach i dokładne sonary ciągnięte za łodziami. Dopiero w ostatn…

sukces-podwodnych-archeologow-odkrywaja-tajemnice-pierwszych-aborygenow-73f34f9.jpeg
width: 1680
height: 1120

Świat, w którym wszystko jest inne. Zanurzyć się w Australię
type: item
date: 2019-11-07T09:30:00.000Z
creator: Monika Oksza-Strzelecka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: kangury
subject: koala
subject: Kuchnia
subject: Sport
subject: sydney
subject: Travel
description: Pieśń ledwie osłoniętego Aborygena w outbacku, bliskie spotkanie z niebezpiecznym pająkiem w prowizorycznej toalecie, kończący się zapas paliwa w odległym interiorze i zachwycające widoki. Taka jest Australia.
encoded: Śniadanie z kangurem Szukamy wielorybów, delfinów i koala. Kangury przychodzą same Wychodzę z lotniska z ciężkim plecakiem i potarganymi włosami po 24-godzinnej podróży. Sydney wita mnie przyjemną, orzeźwiającą bryzą znad oceanu. Rozglądam się – większość Aussies ( jak o sobie mawiają Australijczycy) w japonkach, luźnych spodenkach i T-shirtach, niektórzy z deskami surfingowymi pod pachą... Tutaj, po drugiej stronie globu, panuje absolutny luz! Z moim mężem Norbertem z jednej z tańszych wypożyczalni kamperów TravelVans wyjeżdżamy domkiem na kółkach. Co do tej formy podróżowania jesteśmy przekonani w stu procentach. Gwarantuje pełną niezależność oraz niezapomniane noce w pustych, dzikich zakątkach. Co prawda nie da się nim wszędzie wjechać (daleko mu do samochodu terenowego), ale idealnie nadaje się na eskapadę po wschodnim wybrzeżu, aż do Port Douglas. Potem przesiadamy się w auto z napędem na cztery koła. W Sydney zwiedzamy słynne miejskie ikony. Z perspektywy promu poznaję Port Jackson, czyli zatokę ciągnącą się przez 20 km w głąb lądu do ujścia rzeki Parramatta. Imponujący most Portowy pokonuję spacerem, trochę żałując, że nie mam czasu na bardziej ekscytującą, prowadzoną przez przewodnika trzygodzinną wspinaczkę po przęsłach budowli. Na plaży Bondi delektujemy się smakiem świeżych krewetek z warzywami. Radości nie ma końca, gdy zakładamy pianki i wtapiamy się w tłumek czarnych punkcików na oceanie. Znaleźliśmy się w krainie miłośników sportu – dobrze zbudowanych wielbicieli surfingu, amatorów jogi, joggingu i gry w siatkówkę można tu spotkać już od świtu. Nocne uroki Sydney odsłania przed nami wieczorny spacer na wschodni cypel Circular Quay do słynnej opery. Jako zwolennicy dzikich i otwartych przestrzeni szybko uciekamy z miasta. Spieszymy się też na K’Ozzie Fest w Jindabyne – polonijny festiwal promujący dokonania Tadeusza Kościuszki oraz Pawła Edmunda Strzeleckiego, dalekiego przodka mojego męża. Mamy dostarczyć im kopię filmu 'Śladami P.E. Strzeleckiego', w…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f3f7237aacb47fc28897631311ddf056e5ce0efd-86e5779.jpeg
width: 1000
height: 667

Aborygeni: Święte kolory i tajemniczy Strażnicy
type: item
date: 2019-10-02T23:40:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: Edukacja
subject: james cook
subject: Kultura
subject: malowidła naskalne
subject: parki narodowe
subject: Sport
subject: Travel
description: Najdłużej nietkniętą i niezbadaną wielką kulturę stworzyli australijscy Aborygeni. Gdy w końcu XVIII w. rdzenni mieszkańcy kontynentu zetknęli się z Europejczykami, ich sztuka i technologia wciąż pozostawały na etapie neolitu.
encoded: Hadza to dziś około tysiąca osób, z których koczowniczy tryb życia prowadzi zaledwie około 400. Nie mają szans zachować ciągłości kulturowej w ucywilizowanym otoczeniu. W lepszej sytuacji są australijscy Aborygeni – najstarsza na świecie grupa etniczna. W 1770 r., gdy do Australii dotarł James Cook, zbieracko-łowieckich aborygeńskich plemion było ponad 500. Kontakt z Europejczykami dla wielu z nich skończył się fatalnie. Niektóre grupy całkowicie wyginęły z powodu przywleczonych chorób lub ludobójstwa. Inne zatraciły odrębność, gdy zostały przymusowo osiedlone i wymieszane z innymi plemionami. Ale w kilku rejonach Australii – na obszarach, które z powodu braku surowców lub warunków do hodowli nie budziły zainteresowania białych – udało się zachować kulturową ciągłość do dziś. W Australii mamy do czynienia z najstarszymi zachowanymi zjawiskami kultury i sztuki pierwotnej. Malowidła naskalne w Parku Narodowym Uluru-Kata Tjuta mogą liczyć blisko 30 tys. lat! Przedstawiają one mity opisujące wydarzenia z Czasu Snu. W mitologii Aborygenów jest to epoka, w której boskie istoty stworzyły ziemię, człowieka, rośliny, zwierzęta i ustanowiły naturalny i prawny porządek świata. Wszelkie wydarzenia z Czasu Snu trwają niejako w równoległym świecie – w przeszłości, teraźniejszości i spełnią się ponownie w nieokreślonej przyszłości. Właśnie śniąc, można się do niego przedostać i porozumieć z przebywającymi tam mitycznymi przodkami – Tęczowym Wężem, Człowiekiem Gromem, Wandjiną, Siostrą Wagilak i innymi. Aborygeńscy strażnicy – bo nie było u nich pojęcia artysty – mieli obowiązek dbać o ich wizerunek – wierzono, że oni sami odcisnęli go na skałach w określonych kolorach i kształcie. A potem odeszli, przykazując ludziom, by tę ciągłość świata odtwarzali. Strażnicy nie mogli zmieniać tych wizerunków. Co kilka sezonów przywracali jedynie świeżość barw. Malowali pędzelkiem, ściętym patykiem, pękiem włosów albo palcami. Używali tylko czterech kolorów: czerni, bieli, żółtego i brunatnego.…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ce51bc35ae7127f1664980c04146690e0744eba0-c5bf7b4.jpeg
width: 1000
height: 662

Mroczna strona Australii: dramaty wśród Aborygenów
type: item
date: 2019-09-11T07:23:50.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Travel
description: Rzadko się zdarza, aby poszkodowanymi we wspólnotach Aborygenów byli biali, w szczególności białe kobiety. Społeczeństwa aborygeńskie wbijają ostrze przemocy w samych siebie.
encoded: Fragment książki Marka Tomalika „U ludzi”: Życie tam Izolowane wspólnoty aborygeńskie mają różną wielkość – zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców. I są zawsze otwarte – przynajmniej dla Aborygenów. W każdej chwili mogą sobie pójść na rytualną pielgrzymkę walkabout i wrócić, kiedy im się spodoba. W najmniejszych osadach mieszka do stu osób, w największych ponad tysiąc. Liczba białych zasilających wspólnoty jest zwykle proporcjonalna. Są to nauczyciele, lekarze, pracownicy administracyjni i rodziny zatrudnionych – żony, mężowie i dzieci. Lokalizacja wspólnot ma swój korzeń w przeszłości. Leżą w pobliżu farmy (tam była praca, a więc możliwość zdobycia pożywienia), wokół misji chrześcijańskich albo przy jakimś szlaku komunikacyjnym, wygodnym dla białego człowieka, na przykład w pobliżu kopalń. Wewnątrz wspólnot istnieją tak zwane sekretne strefy, damskie i męskie, gdzie jedni są niemile widziani przez drugich lub wcale nie mają tam wstępu. Większość wspólnot ma sklep, biuro, ośrodek zdrowia, szkołę, stację benzynową, punkt pocztowy i telefon. W kilku jest nawet bankomat i pub, ale większość tych mocno izolowanych na pustyni osad jest „sucha” (dry) alkoholowo i próba wwiezienia tam trunku może być potraktowana jak przestępstwo. Wysokie grzywny – od dwóch tysięcy do pięciuset tysięcy dolarów – odstraszają potencjalnych handlarzy z sąsiednich wiosek, każą też się zastanowić turyście. Wjazd białego do odludnej osady jest najczęściej limitowany pozwoleniem, o który trzeba się ubiegać w aborygeńskich urzędach w stolicach stanowych. Trwa to długo i często kończy odmową. Do wielu osad biały nie ma wstępu nawet z pozwoleniem. Sklepy zaopatrzone są bardzo skromnie – można tam jednak upolować tańsze (i autentyczne!) rękodzieło. Artykuły spożywcze są zwykle przeterminowane i w ograniczonym asortymencie: mrożony chleb tostowy, cukier, cola i konserwy, rzadko coś więcej. Po solidnej powodzi, która odcina wspólnotę od cywilizacji na kilka tygodni, może i tego zabr…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4be1a1c4754609fac08f344ff30e1a20033015fd-c029445.jpeg
width: 1200
height: 827

"Wystarczy spojrzeć ludziom w oczy, gdy rozpala się ogień." Pierwsi Australijczycy [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-07-30T06:00:00.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: Edukacja
subject: komary
subject: Kultura
subject: Moto
subject: Sport
subject: Technologia
subject: Travel
description: Przez 50 tys. lat Aborygeni niepodzielnie panowali nad kontynentem. Dziś stanowią niewiele ponad 2 proc. jego populacji, a ich tradycje zanikają. Na szczęście nie wszędzie
encoded: Dwaj mężczyźni sięgają po włócznie wykonane z eukaliptusa i boso ruszają po czerwonej ziemi w stronę brzegu. Wskakują do aluminiowej łódki, odpalają silnik i wypływają na płytkie wody Morza Arafura. Na dziobie Terrence Gaypalwani lustruje wodę i włócznią wskazuje kierunek. Ma 29 lat i jest średnio zaawansowanym myśliwym. Silnik obsługuje doświadczony czterdziestolatek Peter Yiliyarr. Brzeg porastają gęste namorzyny, z nieba leje się żar. W zasięgu wzroku nie ma żywej duszy. Minęło pół godziny, a mężczyźni nie zamienili ani słowa. Członkowie ludu Yolngu często porozumiewają się na migi, nawet gdy nie polują. Nagle Gaypalwani unosi włócznię i napręża ramię. Za burtą dostrzegam jakiś wielki ciemny kształt i włócznię mknącą w jego kierunku. Trafiony żółw natychmiast nurkuje. Ma ponad metr długości i pewnie jest starszy od obydwu myśliwych. Metalowy grot utknął w jego ciele i oddzielił się od drzewca, który teraz dryfuje. Wrócą po niego później. Do grotu przymocowana jest natomiast lina, która hałaśliwie rozwija się z kołowrotka pod kontrolą Yiliyarra. Ciała obydwu mężczyzn pokryte są długimi, cienkimi bliznami – lina zakończona jest co prawda białą bojką wielkości piłki, ale zanim się napręży, śmiga na wszystkie strony. Wreszcie cała znika pod wodą. Mężczyźni lustrują powierzchnię. Po chwili boja wypływa. Yiliyarr znów ciska włócznię. Kolejny grot utknął w ciele żółwia i druga lina zaczyna się rozwijać. Gaypalwani chwyta pierwszą. Mężczyźni powoli przyciągają żółwia do łódki. Chwytają go za kończyny, zapierają się stopami o burtę i odchylają. Żółw zwala się na łódkę, a mężczyźni upadają na pokład. Wizyta w Matamacie – zagubionej w buszu osadzie zamieszkanej przez mniej więcej 25 osób – wymaga zgody matki Gaypalwaniego, Phyllis Batumbil. To ona dowodzi całą Matamatą – ma wyrobioną opinię na każdy temat, donośny śmiech i przeszywający krzyk. W osadzie są dwa telefony: jeden należy do Batumbil, drugim dzielą się pozostali mieszkańcy. Udało mi się do niej dodzwonić. Posługu…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1d6c3731c70146a9fc4177af32f3d75063bdb193-0a7c3b4.jpeg
width: 5616
height: 3744

Góra która uczy milczeć. Na Uluru wchodzę wyłącznie w towarzystwie Aborygenów
type: item
date: 2019-04-01T04:25:28.000Z
creator: Wojciech Bęben
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: kangury
subject: Lifestyle
subject: parki narodowe
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Taka wyprawa staje się wówczas prawdziwym misterium, bardziej duchową podróżą „w górę” niż wejściem „na górę”.
encoded: Na początku ziemia była zygotą. Bezkształtną, galaretowatą masą, w której uśpione były różne stworzenia. W tym Czasie Świętego Snu (Dreamtime) człowiek trwał w zespoleniu z innymi zwierzętami, miał też bezpośrednią łączność z duchami. Wszyscy żyli razem w świecie nieposiadającym materialnego kształtu. Było to życie beztroskie, ale niedojrzałe. Trochę jak dzieciństwo, które musi się skończyć. To Pramatka wybudziła swoje dzieci z błogiego snu. Wyprowadzając je z wnętrza ziemi, sama poprowadziła na wędrówkę, wytyczając im szlak. Idąc przez całą Australię, nadawała ziemi realny kształt. Tam, gdzie się położyła, powstawała góra. Tam, gdzie oddała mocz, wytryskało źródło. Kiedy nacięła sobie skórę, a kropla purpurowej krwi upadła na ziemię, powstawała ochra, czerwony pigment skalny niezbędny do świętych ceremonii. Posadziła drzewa, wytyczyła granice zamieszkiwania poszczególnych plemion, nauczyła je pieśni i tańców. Nie ma miejsca, w pobliżu którego nie uczyniłaby czegoś świętego. Uluru (zwane Ayers Rock) też jest dziełem Pramatki. Wykopała ją ona z wnętrza ziemi i dała ludziom jako znak. Zgodnie z wierzeniami rdzennych Australijczyków każdy dorosły mężczyzna, który przejdzie inicjację, powinien udać się na walkabout, rytualną, trwająca czasem kilka miesięcy samotną wędrówkę śladami Pramatki. Góra od wieków wskazuje wędrowcom drogę, dziś przy niej rozchodzą się drogi na Adelaide i Perth. Z tą aborygeńską opowieścią powinien się zapoznać każdy, kto przybywa do Uluru, najbardziej znanej atrakcji turystycznej Australii. Może wtedy ze znacznie powagą traktowano by treść tablicy, którą tubylcza ludność umieściła w pobliżu tego niezwykłego monolitu. Prosimy się nie wspinać. To miejsce jest dla nas święte. Niestety przytłaczająca część gości nic sobie z tej prośby nie robi. Większość przybywających do Australii chce nie tylko zobaczyć na własne oczy „świętą górę”, ale też na nią wejść. „Mamy prawo, bo zapłaciliśmy” – często słyszę z ust turystów, którzy tu przyjeżdżają. Niestety…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dfd83a053882935b70318c23c060b09f6bd3f400-37a6f42.jpeg
width: 1239
height: 825

Parki narodowe Australii i Oceanii
type: item
date: 2018-07-27T06:00:00.000Z
creator: redakcjang
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: fiordland
subject: kakadu
subject: kangury
subject: Lifestyle
subject: Moto
subject: nowa zelandia
subject: oceania
subject: parki narodowe
subject: Sport
subject: tasmania
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Parki narodowe Fiordland, Tasman, Mungo, Kakadu
encoded: Lawina drzew - PN Fiordland Najdziksza, najwilgotniejsza i najbardziej odludna część Nowej Zelandii, uznawane za królestwo gór i wody. Większość turystów trafia do Parku Narodowego Fiord­land z powodu uroków słynnej Zatoki Milforda. Park stanowi ostoję zagrożonych wyginięciem ptaków, w tym nielota takahe, którego w 1990 r. uznano za wymarłego, a później po latach odnaleziono na nowo. W obrębie parku wytyczono aż trzy z dziewięciu tras tzw. Wielkich Wędrówek. Są to wytyczone przez nowozelandzki resort ochrony przyrody najpiękniejsze szlaki piesze tego kraju. Okolice słyną z tzw. lawin drzewnych. Strome skaliste stoki porosły lasem, ale ze względu na cienką warstwę gleby drzewa nie ukorzeniły się dostatecznie głęboko. W efekcie zsuwają się one z gór pod wpływem warunków atmosferycznych. Gdzie diabeł nie mówi dobranoc - PN Tasman Park Narodowy Tasman ma opinię najbardziej widowiskowego miejsca Australii. A wszystko dzięki spektakularnym klifom sprawiającym wrażenie, jakby ktoś posiekał tutejszy krajobraz tasakiem. Obok kangurów, wielorybów, delfinów i słoni morskich można tu spotkać (a raczej usłyszeć nocą) diabła tasmańskiego. Okolice stanowią mekkę nurków i surferów. Miłośników historii przyciąga natomiast pobliski Port Arthur – była kolonia karna, na terenie której utworzono skansen będący najpopularniejszą atrakcją turystyczną wyspy. PN Tasman gdzie: Australia (Tasmania) kiedy: cały rok więcej: www.parks.tas.gov.au (Fot. FPM) Na dnie - PN Mungo Najbardziej aborygeńskie miejsce w Australii. Główną atrakcją Parku Narodowego Mungo jest wyschnięte jezioro (które dało nazwę parkowi). To tu znaleziono najstarsze ludzkie szczątki w Australii (tzw. Człowiek z Mungo), w okolicach dokonywano też najprawdopodobniej pierwszych kremacji zwłok w historii ludzkości. Ciągle znajdowane są też skamieniałości wymarłych gatunków zwierząt. Pomimo surowego klimatu w regionie występują kangury, jeżozwierze i inne małe zwierzęta. PN Mungo gdzie: Australia kiedy: najlepiej od marca do paźd…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fa225daf60861c28d87269eaf15521fc5ae9e372-0099eef.jpeg
width: 672
height: 432

Wojny Aborygenów były wyjątkowo krwawe. Zaostrzone bumerangi
type: item
date: 2018-05-04T08:48:32.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: australia
description: Odnaleziony w Australii szkielet pokazał badaczom ślady po brutalnych walkach między plemionami Aborygenów.
encoded: Z początku wszystko wydawało się jasne. Dwa lata temu odnaleziono szkielet przy jednej z australijskich rzek. W czaszce znajdowało się pęknięcie, spodziewano się zatem, że człowiek zmarł od ciosu kordelasem lub szablą, prawdopodobnie zabity przez europejskich kolonistów. Jednak niedługo potem narracja się zmieniła. Testy laboratoryjne pokazały, że odnaleziony mężczyzna zmarł około XIII wieku, setki lat zanim europejscy żeglarze przywieźli na kontynent metalowe narzędzia. Najnowsze badania pokazały, że rany pochodzą od słynnej lokalnej broni: bumerangu. Tylko jeden inny odnaleziony w Australii szkielet pochodzący sprzed kolonizacji ma podobne rany. Pochodzi z XVII wieku i nosi liczne ślady ran zadanych włócznią. Prawdopodobnie to ślad po rytualnej karze plemiennej. - Nie wiem czy było to zjawisko na skalę kontynentu, ale mamy dowody na istnienie wewnątrzplemiennych konfliktów w tej części Australii – mówi Michael Westaway, antropolog z Griffith University. W 2014 roku William Bates odkrył czaszkę należącą do człowieka z plemienia Baakantji. Członkowie plemienia nazwali zmarłego Kaakutja, co oznacza “starszy brat”. Kaakutja miał długą ranę ciętą na twarzy. Pochodziła od ostrej broni. Do tego miał złamanych kilka żeber i odcięty fragment kości ramienia. Badania Kaakutji, który w chwili śmierci był pod koniec drugiej, lub na początku trzeciej dekady życia, pokazały, że przemoc nie była dla niego niczym nowym. Na głowie miał starsze ślady po ranach zadanych ostrym przedmiotem. Jedna z wersji, którą rozważali naukowcy, mówiła o tym, że mężczyznę zabiła milicja utworzona z Australijczyków. Tego typu grupy powoływali Brytyjczycy by kontrolować sytuację na podbitym kontynencie. Jednak pochówek wskazuje na to, że był grzebany z czcią, a w jego brzychu znaleziono ślady ostatniego posiłku. Skoro nie zabito go z użyciem metalowego narzędzia pojawił się kłopot z ustaleniem co doprowadziło do takich ran u Kaakutji. Opisy bumerangów z początku XX wieku wskazują, że bywały one ostrz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/19ee2250bdb4e258ae249f0648c89591aaeb386f-f87c3d1.jpeg
width: 945
height: 709

Rajska kosa piasku
type: item
date: 2010-11-30T08:05:00.000Z
creator: Roff Smith
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: james cook
description: Aborygeńscy bogowie chcieli mieć raj na Ziemi. Stworzyli więc Wielką Wyspę Piaszczystą.
encoded: Nie wystarczyło po prostu stworzyć świat. Aborygeński bóg Beeral chciał, żeby był on też piękny. Skierował więc dwoje zaufanych posłańców, Yindingiego i K’gari, żeby z ziemskiej materii zrobili raj. Pracę wykonali tak wspaniale, że K’gari zapragnęła zostać w tym cudownym miejscu na zawsze. Ułożyła się w ciepłej wodzie szczególnie pięknej zatoki i zasnęła. Gdy spała, Yindingie przekształcił jej ciało w długą, smukłą kosę krystalicznego piasku, największą taką wyspę na świecie. Ubrał ją w najbujniejsze z deszczowych lasów, tęczą kolorów pomalował miękką, piaskową skórę, a ze sznura jezior jak klejnoty zrobił jej oczy, by mogła widzieć niebo. Przestwór wypełnił kolorowymi ptakami, a następnie, żeby nigdy nie była samotna, osadził na wyspie aborygeńskie plemię Butchulla, które z pokolenia na pokolenie przekazywało tę opowieść o jej stworzeniu i w którego języku k’gari stało się słowem oznaczającym raj. Wielką Wyspę Piaszczystą trudno zaklasyfikować. Raz idzie się przez las deszczowy jak przez katedrę – wśród gigantycznych paproci i palm. Potem znów w aromacie eukaliptusowego gaju, gdzie ściana drzew otwiera się, ukazując morze złotych wydm. Poza nimi – przez delikatną letnią mgiełkę łagodnie falujące nadbrzeżne pagórki jasne od polnych kwiatów. Różne krajobrazy, które, jak podpowiadałaby logika, powinny być oddalone o setki kilometrów, tutaj pojawiają się jedne po drugich, zmieniając się jak za obrotem lunety kalejdoskopu. Największy w tym dziw, być może, iż niemal wszystko rośnie tu wyłącznie na piasku utrzymywanym w miejscu przez grzyby. Żaden baśniowy świat nie mógłby być utkany z cieńszej nitki. – Najchętniej myślę o tej wyspie jak o swego rodzaju żywym organizmie podobnym do Wielkiej Rafy Koralowej – mówi Peter Meyer, który od 15 lat żyje tu i pracuje jako przewodnik. – Tutaj jednak zamiast koralowych polipów podstawą wszystkiego są grzyby i ich symbiotyczne relacje z roślinami. Uwalniając z piasku składniki odżywcze, grzyby sprawiają, że te wszystkie zdumiewające …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8c0e6114f2d153f8bd7e292f0a007e891db7253f-c0d9238.jpeg
width: 550
height: 367

Australia - informacje praktyczne
type: item
date: 2010-07-16T12:50:00.000Z
creator: M. Liczbarski
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: kangury
subject: koala
subject: sydney
description: Zobacz kilka przydatnych porad dla podążających szlakiem kangura.
encoded: ■ Powierzchnia: ok. 7,7 mln km2, ponad 22 mln ludzi. Co czwarty mieszkaniec Australii urodził się za granicą (dane z 2009 r.). ■ Religie: chrześcijanie – ponad 63 proc., buddyści – ok. 2 proc., muzułmanie – ok. 1,7 proc. Natomiast ponad 30 proc. mieszkańców przyznaje, że nie identyfikuje się z żadną religią. ■ Strefy czasowe: w czasie letnim dodajemy do UTC od +8 do +12 godz. ■ Języki: angielski ■ Waluta: dolar australijski (AUD), 1 AUD = ok. 2,7 PLN ■ Od października 2008 r. wprowadzono eVisitor – elektroniczny system wizowy. Mając taki dokument, można przez 12 miesięcy wielokrotnie przekraczać granicę, a jednorazowy pobyt (w celach turystycznych lub biznesowych) nie może trwać dłużej niż trzy miesiące. Z systemu eVisitor mogą korzystać posiadacze paszportów krajów Unii Europejskich oraz innych krajów europejskich (obywatelom UE wizy przyznawane są bezpłatnie). ■ Ambasada Australii ul. Nowogrodzka 11 00-513 Warszawa tel. 22 521 34 44 ambasada.australia@dfat.gov.au www.australia.pl ■ Samolotem do Sydney można dolecieć m.in. z Warszawy, Krakowa, Gdańska i Poznania z przesiadką (we Frankfurcie, w Monachium, Paryżu, Szanghaju). Korzystne ceny ma Singapore Airlines. Cena biletu na trasie Warszawa–Frankfurt– Singapur–Sydney: ok. 5,5 tys. zł za os. ■ Kamperem. Najtańsza wypożyczalnia to Wicked Camper (cena od 39 dol. za dzień). Atrakcyjne ceny i dobre warunki ubezpieczenia ma firma TravelVans (cena 52–66 dol. za dzień). Na drogach obowiązuje ruch lewostronny. Wymagane jest międzynarodowe prawo jazdy. ■ W Sydney bardzo dobrze rozwinięta jest sieć schronisk, hosteli i hoteli. Ceny hosteli: 16–50 dol., najwięcej jest takich za 22 dol. ■ Hotel Oak Maestri Towers tuż przy nim Darlig Harbour, Queen Victoria Building oraz Town Hall. Ceny pokoi od ok. 102 dol. za noc. www.booking.com ■ W tradycyjnej kuchni australijskiej jest wiele wpływów kuchni angielskiej: pieczenie, kotlety z rusztu oraz inne potrawy mięsne, podawane najczęściej z ziemniakami, marchewką i groszkiem. ■ Współcz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9c14344e1aac5f627905edc386edebec176d1bfe-d331735.jpeg
width: 333
height: 500

Australia - kontynent wielkiej przygody
type: item
date: 2010-03-14T10:11:36.000Z
creator: Marek Tomalik
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: kangury
subject: koala
subject: oceany
subject: rafa koralowa
subject: sydney
subject: Travel
subject: wyspy
description: Kraina kangurów nie jest dla niecierpliwych. Aby ją poznać, trzeba spędzić co najmniej miesiąc w jej miastach, górach, lasach, na plażach i pustyniach. Przedstawiamy niestandardową trasę prowadząca do mniej znanej turystom Australii zachodniej.
encoded: W Australii zakochałem się 20 lat temu. Ostatnio podróżuję po niej starym, ale znakomicie przygotowanym do trasy terenowym nissanem. Śpię na bagażniku dachowym – w wielogwiazdkowym hotelu – lub wewnątrz samochodu – z ograniczoną możliwością obserwacji nieba. Mam swój zestaw do gotowania: kociołek na herbatę, łopatę (do smażenia steków), silny palnik gazowy, ogniskowy toster oraz prysznic i spory zapas wody. Będąc w drodze, w wykopanej jamie ziemnej piekę chleb, a w aluminiowej folii – kangurze ogony kupione od zaprzyjaźnionych Aborygenów. Bywa, że przez kilka dni nie spotykam nikogo i mimo to zawsze czuję się tu gościem, nie gospodarzem. Ląduję w kolorowym Sydney, które kusi zabawą i urokami lata. Zanim oswoję się z Australią i kolejny raz zrozumiem jej całkowitą odmienność, Grzeszne Miasto (Sin City) zadowala moje europejskie gusta. To największy w Australii tygiel artystyczny, kulturalny i kosmopolityczny. Dopiero odkrywanie nieznanych smaków tzw. nowej kuchni australijskiej powoli uświadamia, że jednak jest tu inaczej niż w domu. W dzielnicy Kings Cross, kiedyś znanej z rozpusty i awanturników, a dziś przyjaznej turystom i względnie spokojnej, znajduję nocleg. Stąd na piechotę mam blisko do Królewskich Ogrodów Botanicznych i do słynnej 300-metrowej wieży widokowej Sydney Tower. Spaceruję do gmachu opery, pod przęsło Mostu Portowego zwanego przez sydnejczyków wieszakiem na płaszcze. Żądni przygód za sporą opłatą mogą się nań wspiąć pod okiem instruktora-przewodnika i podziwiać panoramę miasta. Zaglądam też do zabytkowej dzielnicy The Rocks z klimatycznym labiryntem uliczek między starymi, odrestaurowanymi domami. W głowie mi się kręci od upału, zmiany czasu i niewyspania. Z Circular Quay co chwilę odpływają promy do Manly – z wody wspaniale widać operę i most. Jeszcze przed zachodem wsiadam do jeżdżącej ponad ulicami kolejki Monorail i objeżdżam nią City, podziwiając z góry jego uroki. Następny dzień postanawiam spędzić na rowerze. Najpierw wycieczka po centrum – …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6fb34684b0d32f896e51be4f678014f1818274d8-36b894d.jpeg
width: 500
height: 282

Australia - zaplanuj podróż
type: item
date: 2009-03-26T21:47:01.000Z
creator: Marek Tomalik
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: australia
subject: kangury
subject: koala
subject: natura
subject: parki narodowe
subject: podróże
subject: wielka rafa koralowa
subject: zwierzęta
description: Aborygeńskie mity zaklęte w prastarych skałach, orgia kolorów rafy koralowej, ciągle ledwie dotknięta natura i przyjazna nowoczesność miast uważanych za najlepsze do życia na świecie.
encoded: Oto Australia, Dwie przesiadki i ponad 20 godzin w powietrzu. To Wielki Skok. Trudy podróży zostaną jednak szybko nagrodzone. Nowy Świat od pierwszych chwil porazi nas pięknem, oczaruje i wchłonie. Wystarczy, że zobaczymy Sydney. Jego nazwa będzie brzmiała w głowie niczym mantra. Choć dziś wiem, że nigdy nie mógłbym w tym mieście zamieszkać, wielokrotnie dałem mu się uwieść. Tu szybko zatraca się pamięć, sprawnie i bezstresowo wpada się w australijski rytm. No worries mate! Bracie, nie przejmuj się! W Sydney i jego okolicach jest co robić nawet przez dwa tygodnie. Niemniej na bezbolesne wylądowanie, strzepanie kurzu z Polski, przestawienie spania o 10 godzin do przodu i skuteczny flirt wystarczą dwa, trzy dni. Na nocleg wybieram jeden z hotelików na Kings Cross – kiedyś dzielnicy rozpusty i rozboju, dziś zdecydowanie bardziej turystycznej, zaledwie kwadrans piechotą do City. Po zalogowaniu się w hostelu idę na piwo. Jest dobrze po północy i środek tygodnia, a na głównej ulicy Kings Cross – Darlinghurst Rd – niemal tłok. Z witryny pubu obserwuję mój nowy-stary świat. W połowie piwa dostrzegam bójkę. Po drugiej stronie ulicy kilku wyrostków zgrabnie, ale bez brutalności okłada się wzajemnie ciosami na oślep i chwilę później znikają w ciemnych uliczkach. Mam wrażenie, że to wykreowana atrakcja turystyczna. Stary, dobry Kings Cross, tego już więcej w Australii nie zobaczę. Noc i mocny sen, wczesna samoistna pobudka i zdziwienie. Gdzie ja jestem?! Znakomita kawa po drugiej stronie ulicy, tost z jajkiem i bekonem wystarczą, aby dostarczyć energii i zrozumieć sens kolejnej mantry, którą będę powtarzał co rano, przynajmniej do wylotu z antypodów: Beautiful one day perfect the next. Nogi są najlepszym przyjacielem człowieka – to banalne założenie można wychodzić w kompaktowym centrum Sydney, gdzie wszędzie jest blisko. Wnikam więc do środka imponującej (jak na Australię!) Katedry Najświętszej Marii Panny. Przy wyjściu od strony zachodniej jest pamiątkowa tablica z pobytu Jan…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e9c1956a6e6fbc7a66c413959bd6d5921c70efa0-4fd3ccb.jpeg
width: 600
height: 398

Plemiona
type: item
date: 2009-03-25T13:08:49.000Z
creator: Zuzanna Pol
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aborygeni
subject: mursi
subject: niger
subject: plemiona
subject: rzeka omo
description: Indianie Yanomami budują owalne domy średnicy 50 m, w których żyje kilkanaście lub kilkadziesiąt rodzin, a każda urządza się wokół własnego ogniska. Takie wioski przemieszczają się, uciekając przed wrogami, w poszukiwaniu kobiet lub zwierzyny.
encoded: Błotni ludzie Papua-Nowa Gwinea Swój wygląd zawdzięczają temu, że nigdy nie opanowali sztuki wojowania, a jako niezbyt rośli, nie wzbudzali też trwogi. Kiedy sąsiedzi uprowadzili z ich wioski kobiety, Błotni Ludzie (na poprzednich stronach) wyruszyli przez rzekę Asaro, aby je odbić. W odmętach pomieszali wojenne szyki, pogubili łuki i dzidy, a w końcu zaskoczyła ich noc. O brzasku zaczęli ostrożnie wychodzić na brzeg. Z błotnistej wody wynurzały się kolejne szare, sztywne z zimna postaci, które znikały w buszu, by zaraz pojawić się w wiosce swych wrogów. Ci zaś widzieli, jak kobiety rozmawiały z duchami i wraz z nimi odchodziły. Od tego czasu Błotni Ludzie zaczęli swoje „duchowe” konszachty wykorzystywać, rabując sąsiednie plemiona. Dziś coraz więcej mieszkańców doliny rzeki Asaro podaje się za Błotnych Ludzi, by przed turystami odegrać scenę sprzed lat. Aborygeni Australia Dopiero w latach 60. XX w. wykreślono ich z Księgi Fauny i Flory, w 1984 r. uzyskali prawa wyborcze, za wieki prześladowań zostali przeproszeni w roku ubiegłym. Stanowią 2 proc. ludności Australii, mówią ok. 200 językami. Wspólna wszystkim aborygenom jest wiara w Czas Snu, który wyjaśnia wszystko: od stworzenia człowieka po pojawienie się samochodów. Jest to wartość intelektualna każdego plemienia, a jego członkowie jako jedyni mają dziedziczne prawo do opowiadania i malowania konkretnego Śnienia. Takiego jak to: „Wszystko spało, nic się nie poruszało. Pewnego dnia tęczowy wąż obudził się i wypełzł na ziemię. Tu błąkał się i żłobił trasę swojej wędrówki. Potem zawołał żaby i zaczął je łaskotać. Gdy żaby się śmiały, z ich brzuchów wylała się woda i wypełniła ślady zostawione przez węża. Tak powstały rzeki, potem wyrosła trawa, a Ziemią zawładnęło życie.”. Wodaabe Niger Jedni z ostatnich nomadów w Afryce i na świecie przemierzają ze swoimi stadami tereny Nigru. – Żyjemy jak ptaki – mówią o sobie Wodaabe, nazywani także Bororo – co znaczy „ci, którzy się nie myją i żyją w buszu”. Swoje podłużne, poz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e5db1dc641a6eb2ba8d8d6d51cd84387310034d0-9eb6b6d.jpeg
width: 328
height: 500