National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-25T13:58:38.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Drastyczne sceny w warszawskich Łazienkach. Potężny drapieżnik zaczął zabijać ptaki
items: Sezon na najpiękniejsze zjawisko polskiego nieba otwarty. Poprzedni rok przyniósł absolutny rekord
items: Tragedia w Zlinie. Dlaczego słoń afrykański zabił swoją partnerkę w czeskim zoo?
items: Morderstwo w Parku Narodowym Krugera: para zniknęła na safari, ciała znaleziono w rzece
items: To drzewo to biologiczny fenomen. Przetrwało epokę dinozaurów i bombę atomową
items: Motyle w Polsce – różnorodność gatunków i ich ochrona
items: Koniec mitu o wyjątkowości człowieka. Zwierzęta też walczą o życie przy porodzie
items: Tojad – jedna z najbardziej trujących roślin Europy i jej znaczenie w przyrodzie
items: Mgła to nie tylko woda. Tętni życiem i może się nam zaskakująco przysłużyć
items: Ryk silnika i skandal nad Morskim Okiem. Influencer wjechał Corvettą wprost do serca Tatr
items: Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
items: Od górskich łąk po kuchnie świata – krokusy odegrały ogromną rolę w historii
items: Uznany reżyser Werner Herzog rusza na koniec świata. „Sny o słoniach” zabierają w podróż do krainy mitycznych stworzeń
items: To zwierzę stało się hitem internetu. „Donald Trump” z Bangladeszu przyciąga tłumy, ale jego los jest już przesądzony
items: Promieniowanie szkodzi im mniej niż człowiek. Czarnobyl bez ludzi stał się rajem dla dzikich zwierząt
items: Złoty „supergigant” w Chinach. Nowe złoża mogą być warte ponad 80 miliardów dolarów
items: Myśleliśmy, że potrafią to tylko ludzie. Białuchy dołączają do klubu najmądrzejszych istot na Ziemi
items: Radykalny plan Nowej Zelandii. Do 2050 roku wolno żyjące koty mają całkowicie zniknąć z wysp
items: Zagadka małych rączek tyranozaura rozwiązana. Morderczy zgryz to odpowiedź
items: Czy owady czują ból? To drastyczne badanie na świerszczach zmusza nas do zmiany myślenia
items: Najstarszy mrówkojad świata mieszka w Warszawie. Wyjątkowe osiągnięcie stołecznego ZOO
items: Najstarszy prawieloryb z terenu Polski ma 38 mln lat. Pływał w morzu pokrywającym dzisiejszą Lubelszczyznę
items: Ta winnica „zatrudniła" stado 800 kaczek. Ptaki pilnują, by szkodniki trzymały się z dala od winorośli
items: Eksmisja bociana. Agresywny przybysz z Afryki zajmuje gniazda polskich symboli
items: Humbak Timmy nie żyje. Empatia sprzeczna z naukową wiedzą mu nie pomogła

Drastyczne sceny w warszawskich Łazienkach. Potężny drapieżnik zaczął zabijać ptaki
type: item
date: 2026-05-25T13:40:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: łazienki królewskie
subject: ptaki
subject: ryby
subject: warszawa
description: Majowy weekend w warszawskich Łazienkach Królewskich przyniósł dramatyczny widok. W sielskiej scenerii wielki sum zaatakował stado nurogęsi, pożerając dorosłą samicę oraz jedno z jej piskląt w zaledwie ułamku sekundy. Próbował też upolować samca kaczki mandarynki. Według szacunków ichtiologa, żarłoczna ryba może ważyć nawet 20 kilogramów.
encoded: Tradycyjna trasa wędrówki warszawskich nurogęsi prowadzi z Łazienek Królewskich przez park Agrykola, Kanał Piaseczyński aż do Wisły. Jest najeżona niebezpieczeństwami – m.in. ruchliwymi drogami, które wolontariusze pomagają przekroczyć matkom z pisklętami. W tym roku pojawiło się kolejne zagrożenie: na ptaki zaczął polować duży sum w jednym ze stawów. W ułamku sekundy wciągnął pod wodę i połknął w całości dorosłą samicę nurogęsi, która prowadziła dziesięć piskląt. Chwilę później ryba uderzyła ponownie, wciągając jedno z nich. Sum to największy drapieżnik Europy Choć sum pospolity (Silurus glanis) kojarzy się z dużymi rzekami, takimi jak Wisła czy Odra, doskonale odnajduje się także w mniejszych zbiornikach. To największa ryba słodkowodna w całej Europie, zdolna osiągać ponad 2,5 metra długości i wagę przekraczającą 100 kilogramów. Długie wąsy, działające jak sondy, pozwalają mu na skuteczne polowanie nawet w mętnej wodzie. Ichtiolog dr inż. Andrzej Kapusta w rozmowie z Polsat News ocenił, że waga suma z Łazienek może dochodzić do 20 kg. Sum poluje na ptaki? To nic dziwnego Dieta sumów jest niezwykle zróżnicowana i zmienia się wraz z ich wiekiem oraz gabarytami. Młode osobniki zadowalają się skorupiakami, owadami i drobnymi rybami, jednak dorosłe i duże stają się bezwzględnymi oportunistami. Wbrew powszechnej opinii, ryby stanowią jedynie część ich menu. Wielkie sumy polują właściwie na wszystko: płazy, drobne ssaki, które niefortunnie znajdą się w wodzie, oraz właśnie ptactwo wodne. Jak opowiada Hubert Mateuszczyk z warszawskiego Zarządu Zieleni, drapieżnik z Łazienek dzień po zjedzeniu nurogęsi zaatakował kaczkę mandarynkę, a wcześniej podjął próbę wciągnięcia pod wodę znacznie większej od kaczek gęsi białoczelnej. Dzięki swoim rozmiarom, zdołała jednak wyrwać się i uciec. Choć polowanie suma na ptaki w Łazienkach może się wydawać czymś niezwykłym, szczególnie na ukochane przez Warszawiaków nurogęsi – jest normalne. Świadczy o niezwykłej sile przystosowania sumów d…

sum-lazienki-25b46bf.jpg
width: 1800
height: 1200

Sezon na najpiękniejsze zjawisko polskiego nieba otwarty. Poprzedni rok przyniósł absolutny rekord
type: item
date: 2026-05-25T12:59:35.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: chmury
subject: meteorologia
subject: obserwacje
description: Nie trzeba jechać na daleką Północ, by zobaczyć coś magicznego na niebie – Polska też ma swoją „zorzę polarną". Czerwcowe i lipcowe noce rozświetlają nam obłoki srebrzyste – świecące chmury, które zachwycają niebieskim blaskiem. Podpowiadamy, jak je obserwować.
encoded: Spis treści Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Najlepsze sposoby na obserwację Czerwiec czy lipiec? Natura lubi zaskakiwać Rozpoczyna się najlepszy czas na obserwacje jednego z najpiękniejszych zjawisk naszego nieba, na pograniczu meteorologii i astronomii. Czerwiec i lipiec to miesiące, kiedy pojawia się najwięcej obłoków srebrzystych. Te świecące chmury łatwo zaobserwować i sfotografować. Czym są obłoki srebrzyste i jak je rozpoznać? Obłoki srebrzyste (ang. noctilucent clouds, NLC) to najwyżej występujące chmury w atmosferze Ziemi, tworzące się w mezosferze na wysokości około 75–85 km. Zbudowane są z drobnych kryształków lodu, które kondensują się na maleńkich cząstkach np. pochodzenia wulkanicznego czy kosmicznego. Nie jest jednak jasne, skąd para wodna bierze się na tak dużych wysokościach. Obłoki widać kiedy Słońce zejdzie na 6–16° poniżej horyzontu. W praktyce oznacza to że są widoczne po 22, do 2–3 w nocy. Są chmurami strefy polarnej, czyli tworzą się podobnie jak zorze polarne, na północy. Jednak Polska jest wciąż dobrym miejscem do ich obserwacji. A najlepszym okresem w roku jest czerwiec, choć bywają widoczne także w lipcu i sierpniu. Jak je rozpoznać? To naprawdę łatwe – świecą własnym blaskiem, w odróżnieniu od zwykłych chmur, które mogą tylko odbijać światło Słońca. Blask ten ma charakterystyczny, hipnotyzujący srebrzystoniebieski kolor. Obłoki srebrzyste tworzą też na niebie ciekawe kompozycje i kształty, trochę podobne do dziennych chmur wysokich, ale zdecydowanie ładniejsze i delikatniejsze. Często układają się w faliste, żebrowane lub pasiaste wzory. Najlepsze sposoby na obserwację Przeważnie można je obserwować dość nisko nad północnym horyzontem, ale czasem „zalatują” bardziej na południe i zajmują wtedy trochę większą część nocnego nieba. Są zjawiskiem stosunkowo rzadkim i ulotnym, związanym z niskimi temperaturami tak wysoko w atmosferze. Jednak co roku można je zobaczyć przynajmniej kilka razy. Warto regularnie patrzeć na północ po z…

obloki-srebrzyste-909696e.jpeg
width: 5184
height: 3456

Tragedia w Zlinie. Dlaczego słoń afrykański zabił swoją partnerkę w czeskim zoo?
type: item
date: 2026-05-25T10:30:45.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: słonie afrykańskie
subject: ssaki
subject: zoo
description: Wstrząsające wydarzenia w czeskim ogrodzie zoologicznym Zlín-Lešná otworzyły na nowo dyskusję o psychice i behawioryzmie wielkich ssaków w niewoli. W piątkowy poranek, 22 maja 2026 roku, na oczach pierwszych zwiedzających potężny samiec słonia afrykańskiego śmiertelnie zaatakował swoją partnerkę z wybiegu. Choć wypadki te należą do rzadkości, eksperci przypominają – słonie afrykańskie w zoo wciąż pozostają dzikimi, nieprzewidywalnymi zwierzętami o złożonej strukturze społecznej.
encoded: Spis treści: Sprowadzenie Jacka, czyli trudna misja przedłużenia gatunku Musth, czyli hormonalny amok poza kontrolą Czego ta tragedia uczy współczesną zoologię? Do tragicznego incydentu doszło w godzinach porannych na terenie nowoczesnego kompleksu Karibuni, który został zaprojektowany tak, aby jak najwierniej odtwarzać warunki afrykańskiej sawanny. To właśnie tam 30-letnia samica słonia afrykańskiego o imieniu Ulu została niespodziewanie zaatakowana przez samca Jacka. Świadkami tego brutalnego zachowania byli pierwsi goście ogrodu, którzy natychmiast zaalarmowali personel. Reakcja służb weterynaryjnych i opiekunów była natychmiastowa. Podjęto decyzję o ewakuacji zwiedzających z zagrożonej strefy, a cały pawilon słoni został zamknięty na weekend. Niestety, obrażenia wewnętrzne, jakich doznała Ulu, okazały się śmiertelne. Samica, która zaledwie kilka dni wcześniej obchodziła swoje trzydzieste urodziny i była najmłodszą dorosłą reprezentantką stada, zginęła na miejscu. Sprowadzenie Jacka, czyli trudna misja przedłużenia gatunku Napastnikiem okazał się samiec Jack, który trafił do Czech we wrześniu 2023 roku z węgierskiego ogrodu zoologicznego Sóstó. Jego obecność w Zoo Zlín była kluczowym elementem europejskiego programu hodowlanego. Ponieważ słonie afrykańskie w zoo rozmnażają się niezwykle trudno, a ich populacja w niewoli starzeje się, sprowadzenie młodego, silnego samca miało zagwarantować przetrwanie tej linii genetycznej w Europie Środkowej. Aż do minionego piątku integracja Jacka z czeskim stadem przebiegała bez większych problemów. Słonie przechodziły standardowy, wielomiesięczny proces socjalizacji pod okiem najlepszych europejskich koordynatorów. Co więc zawiodło w systemie, który miał chronić te inteligentne ssaki? Słonie afrykańskie w ogrodach zoologicznych Hodowla słoni afrykańskich (Loxodonta africana) w warunkach kontrolowanych to jedno z największych wyzwań współczesnej zoologii. Zwierzęta te wymagają nie tylko gigantycznych przestrzeni, ale przede wsz…

slon-afrykanski-GettyImages-541040280-7ab842a.jpg
width: 4183
height: 2760

Morderstwo w Parku Narodowym Krugera: para zniknęła na safari, ciała znaleziono w rzece
type: item
date: 2026-05-25T09:40:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: afryka
subject: parki narodowe
subject: RPA
subject: zbrodnia
description: Park Narodowy Krugera, jeden z najsłynniejszych rezerwatów przyrody na świecie, stał się areną zbrodni. W przygranicznym rejonie Crook's Corner odnaleziono ciała starszego małżeństwa z RPA. Brutalne morderstwo turystów wstrząsnęło opinią publiczną i wywołało natychmiastową reakcję władz, które zapowiedziały radykalne zaostrzenie środków bezpieczeństwa.
encoded: W środę, 20 maja 2026 roku, zgłoszono zaginięcie 71-letniego Ernsta Marais oraz jego 73-letniej żony Diny – doświadczonych miłośników afrykańskiej przyrody, mieszkańców prowincji Western Cape w RPA. Para po raz ostatni była widziana żywa w środowy poranek na terenie punktu piknikowego Pafuri. Gdy nie powrócili do miejsca zakwaterowania, rozpoczęto akcję poszukiwawczą. Jej finał okazał się tragiczny: grupa turystów obserwujących stado słoni dostrzegła dryfujące w rzece ludzkie ciała. Należały do państwa Marais. Co wydarzyło się w Crook’s Corner? Zwłoki odnaleziono w korycie rzeki Levubu, tuż przy jej ujściu do rzeki Limpopo. Znajduje się tam słynny punkt widokowy Crook’s Corner – miejsce, w którym zbiegają się granice 3 państw Afryki: RPA, Zimbabwe i Mozambiku. Choć dziś chętnie odwiedzają je turyści, historycznie rejon ten cieszył się złą sławą. W XIX wieku był to teren określany jako "ziemia niczyja", z którym wiązano ucieczki przestępców, kłusowników i handlarzy niewolników. Obrażenia na ciałach państwa Marais – liczne rany kłute zadane ostrym narzędziem – jednoznacznie wskazały na brutalne morderstwo. Sprawcy wrzucili ciała do wody z pełną świadomością, że w rzece żyją stada krokodyli, co miało zapewne pomóc w zatarciu śladów zbrodni. Kłusownicy czy napad rabunkowy? Południowoafrykańska policja (SAPS) z prowincji Limpopo natychmiast wszczęła śledztwo w sprawie morderstwa oraz kradzieży pojazdu. Małżeństwo poruszało się zielonym Fordem Rangerem, który do tej pory nie został odnaleziony. Służby początkowo sądziły, że silne opady deszczu mogły utrudnić małżeństwu powrót do miejsca noclegu. Niestety, prawda okazała się znacznie mroczniejsza. Służby rozważają dwa scenariusze. Według pierwszego turyści mogli przypadkowo natknąć się na uzbrojonych kłusowników. Drugi zakłada napad na tle rabunkowym, ponieważ samochodu ofiar nie odnaleziono. W jego poszukiwania zaangażowano jednostki naziemne oraz śmigłowce, jednak zadanie mocno utrudnia trudna pogoda i podtopienia dróg w…

park-krugera-morderstwo-e45463b.jpg
width: 4000
height: 2540

To drzewo to biologiczny fenomen. Przetrwało epokę dinozaurów i bombę atomową
type: item
date: 2026-05-25T07:55:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: azja
subject: chiny
subject: drzewa
subject: japonia
subject: medycyna naturalna
subject: nauka
subject: rośliny
description: Do polskich kin właśnie trafił film „Milcząca przyjaciółka”, opowiadający o niezwykłej relacji człowieka z drzewem. W centrum historii znalazł się miłorząb japoński – gatunek od lat uznawany za jeden z najbardziej niezwykłych na świecie. To drzewo fascynuje nie tylko swoim wyglądem i długowiecznością, ale również symboliką, która od wieków wiąże je z pamięcią, odpornością i przemijaniem. Nic więc dziwnego, że twórcy filmu uczynili z niego cichego świadka ludzkich emocji i historii rozgrywających się na przestrzeni dekad.
encoded: W ostatnich latach coraz częściej mówi się o „inteligencji” roślin, ich zdolności do komunikacji oraz wpływie natury na ludzką psychikę. Naukowcy badają, w jaki sposób drzewa reagują na otoczenie, wymieniają informacje i tworzą skomplikowane sieci zależności przypominające naturalne systemy komunikacji. Jednocześnie rośnie zainteresowanie terapeutycznym wpływem kontaktu z przyrodą – od leśnych kąpieli po ogrody wspierające zdrowie psychiczne. W tym kontekście miłorząb japoński zajmuje miejsce szczególne. To jeden z najstarszych gatunków drzew na Ziemi, który przetrwał miliony lat niemal bez zmian i stał się symbolem wytrwałości oraz pamięci. Miłorząb japoński przetrwał miliony lat. Ocalał nawet po Hiroszimie Miłorząb japoński, znany również jako miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba), od lat uznawany jest za jedno z najbardziej niezwykłych drzew na świecie. Naukowcy określają go mianem „żywej skamieniałości”, ponieważ jego przodkowie pojawili się na Ziemi ponad 200 milionów lat temu, jeszcze w czasach dinozaurów. Skamieniałości liści bardzo podobnych do współczesnych miłorzębów odkryto m.in. w Chinach i datowano na wczesną jurę. Co wyjątkowe, współczesne drzewa niemal nie różnią się od swoich pradawnych odpowiedników. Paleobotanicy podkreślają, że miłorząb jest biologicznym fenomenem – jedynym żyjącym przedstawicielem całego rzędu miłorzębowców (Ginkgoales), który w odległej przeszłości obejmował wiele różnych gatunków roślin. Większość z nich wyginęła jednak miliony lat temu wraz ze zmianami klimatu i rozwojem nowych gatunków roślin kwitnących. Przez długi czas sądzono nawet, że miłorząb całkowicie zniknął ze środowiska naturalnego i przetrwał wyłącznie dzięki uprawie prowadzonej przez ludzi. Gatunek został ocalony przede wszystkim przez mnichów buddyjskich i mieszkańców Chin, Korei oraz Japonii, którzy od wieków sadzili drzewa w pobliżu świątyń i klasztorów. W Europie miłorząb pojawił się dopiero w XVIII wieku, prawdopodobnie za sprawą podróżników i kupców związanych…

milorzab-japonski-8573a48.jpg
width: 4855
height: 3237

Motyle w Polsce – różnorodność gatunków i ich ochrona
type: item
date: 2026-05-25T06:03:18.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: motyle
subject: owady
subject: polska
description: Motyle w Polsce to wyjątkowo zróżnicowana grupa owadów, obejmująca zarówno dobrze znane gatunki dzienne, jak i znacznie liczniejsze motyle nocne. Choć wielu z nich nie można zaobserwować w ciągu dnia, odgrywają istotną rolę w ekosystemach jako zapylacze i element łańcucha pokarmowego, a ich obecność jest uznawana za wskaźnik kondycji środowiska przyrodniczego.
encoded: Spis treści: Ile gatunków motyli żyje w Polsce? Największe motyle w Polsce Najciekawsze gatunki Dlaczego motyle znikają z krajobrazu? Status prawny motyli w Polsce Długość życia motyli jest bardzo zróżnicowana. Niektóre gatunki dorosłe żyją zaledwie kilka dni, inne, jak rusałka żałobnik, mogą przetrwać nawet do roku. W większości przypadków jednak faza dorosła trwa od 1 do 4 tygodni, co sprawia, że ich cykl życiowy jest wyjątkowo intensywny i krótki. Ile gatunków motyli żyje w Polsce? Motyle w Polsce stanowią bardzo liczną grupę owadów. Według danych faunistycznych do tej pory wykazano ponad 3100 gatunków. Zdecydowaną większość stanowią motyle nocne, często określane potocznie jako ćmy, które są mniej widoczne, ale niezwykle istotne ekologicznie. Motyli dziennych, które najczęściej kojarzymy z kolorowymi skrzydłami i kwietnymi łąkami, jest znacznie mniej, bo jedynie 164 gatunki. Wśród nich znajdują się rodziny takie jak bielinkowate, rusałkowate, modraszkowate czy paziowate. Gatunki motyli w Polsce – bogactwo i różnorodność Analizując gatunki motyli w Polsce, można zauważyć, że są one silnie powiązane z różnymi typami środowisk – od łąk i lasów, po tereny bagienne i górskie. Każdy z tych ekosystemów zapewnia inne warunki mikroklimatyczne i dostęp do roślin żywicielskich, które są kluczowe dla rozwoju gąsienic. W efekcie rozmieszczenie motyli jest ściśle zależne od struktury siedlisk oraz stopnia ich przekształcenia przez człowieka. Do najważniejszych rodzin należą: rusałkowate – szeroko rozpowszechnione i łatwe do obserwacji, modraszkowate – niewielkie, ale bardzo zróżnicowane, bielinkowate – często spotykane w ogrodach i na polach uprawnych, paziowate – mniej liczne, ale najbardziej spektakularne. Największe motyle w Polsce Największy motyl w Polsce to zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos), należąca do zawisakowatych. Jej rozpiętość skrzydeł może osiągać nawet 14 cm. Gatunek ten wyróżnia się nie tylko rozmiarem, ale także charakterystycznym wzorem na tuło…

motyle-w-polsce-aff8e65.jpg
width: 1877
height: 1200

Koniec mitu o wyjątkowości człowieka. Zwierzęta też walczą o życie przy porodzie
type: item
date: 2026-05-24T07:14:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: kobiety
subject: ludzie
subject: poród
subject: ssaki
description: Przez lata wierzono, że ludzie są jedynymi ssakami, dla których poród bywa wręcz walką o życie. Nowe badania rzucają wyzwanie temu przekonaniu. Okazuje się, że natura nie oszczędza pod tym względem także zwierząt – od saren po foki. Co jest tego przyczyną?
encoded: Poród u ludzi jest powszechnie uważany za wyjątkowo trudny i niebezpieczny. Powodem takiego stanu rzeczy ma być połączenie dwunożności i dużego mózgu, co sprawia, że dziecko ledwo mieści się w kanale rodnym. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Wiedeńskim wykazały jednak, że wiele innych ssaków zmaga się z podobnymi problemami i śmiertelnością podczas porodu. U niektórych gatunków powikłania te występują nawet tak samo często, jak w niektórych populacjach ludzkich, na przykład u łowców i zbieraczy pozbawionych nowoczesnej opieki medycznej. Wyniki analiz zaprezentowanych na łamach „Biological Reviews” sugerują, że ciężki poród nie jest cechą unikalną dla człowieka. Szerokie spojrzenie. Badanie, które zmieniło perspektywę Naukowcy przeprowadzili obszerny przegląd literatury naukowej, analizując dane dotyczące komplikacji porodowych u szerokiej gamy ssaków łożyskowych. Badanie objęło nie tylko zwierzęta hodowlane, takie jak krowy czy owce, ale także gatunki dziko żyjące: jelenie, foki, a nawet walenie. Celem było sprawdzenie, czy wskaźniki śmiertelności i częstotliwość występowania porodów patologicznych u ludzi rzeczywiście odbiegają od normy w świecie zwierząt. Wyniki okazały się zaskakujące: trudny poród nie jest cechą wyłącznie ludzką, lecz zjawiskiem powszechnym w całej gromadzie ssaków. Zwierzęta w tarapatach. Od antylop po delfiny Badania wykazały, że komplikacje porodowe występują u co najmniej 16 z 19 rzędów ssaków łożyskowych. W przypadku niektórych gatunków, takich jak jelenie czy antylopy, wskaźniki śmiertelności matek i trudności porodowych są zbliżone do tych obserwowanych w populacjach ludzkich żyjących bez nowoczesnej opieki medycznej (np. u łowców-zbieraczy). Kiepsko wygląda też kwestia porodu u hieny plamistej. Szacuje się, że blisko jedna na dziesięć samic ginie podczas swojego pierwszego porodu. Co ciekawe, problem dotyczy nawet zwierząt morskich, jak delfiny i wieloryby, które mimo braku kostnej miednicy, mogą doświadczyć utknięcia płodu w droga…

porod-b704e41.jpg
width: 5075
height: 3647

Tojad – jedna z najbardziej trujących roślin Europy i jej znaczenie w przyrodzie
type: item
date: 2026-05-23T12:30:11.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: kwiaty
subject: medycyna naturalna
subject: rośliny
description: Tojad, znany również jako mordownik, należy do najbardziej intrygujących roślin europejskiej flory. Łączy dekoracyjny wygląd z obecnością silnie działających alkaloidów dwuterpenowych, które u większości gatunków odpowiadają za toksyczność, choć poziom ich stężenia może się wyraźnie różnić. W praktyce oznacza to, że wiele tojadów zalicza się do najbardziej niebezpiecznych roślin występujących naturalnie w tej części świata. Kontakt z nimi może prowadzić do poważnych zaburzeń pracy układu oddechowego i serca.
encoded: Spis treści: Systematyka gatunku Jak wygląda tojad? Charakterystyczne cechy rośliny Czy w Polsce rośnie tojad? Czy tojad jest niebezpieczny? Zastosowanie i rola w ekosystemie Mordownik w historii i kulturze Tojad (Aconitum) należy do rodziny jaskrowatych i obejmuje ponad 300 gatunków rozproszonych głównie w strefach górskich półkuli północnej. Największe zróżnicowanie rodzaju przypada na Azję i Europę, chociaż tojady można spotkać także w niektórych regionach Ameryki Północnej. Systematyka gatunku Z punktu widzenia systematyki to grupa roślin dość złożona. Poszczególne gatunki bywają do siebie bardzo podobne, a dodatkowo łatwo tworzą mieszańce, co przez długi czas utrudniało ich jednoznaczne sklasyfikowanie. Dopiero współczesne badania pozwoliły lepiej uporządkować ich pokrewieństwa. W języku potocznym roślina funkcjonuje również jako mordownik. Określenie to nie jest jedynie metaforą, lecz bezpośrednim odniesieniem do właściwości toksycznych tojadu. Zatem ludowe nazewnictwo trafnie oddaje charakter całego rodzaju Aconitum. Jak wygląda tojad? Charakterystyczne cechy rośliny Tojad jest byliną o wzniesionej łodydze i charakterystycznych kwiatach przypominających hełm lub kaptur. Ta nietypowa budowa wynika z przekształcenia jednego z elementów okwiatu i stanowi jego najbardziej rozpoznawalną cechę. Kwiaty najczęściej mają barwę niebieską lub fioletową, rzadziej białą, różową czy żółtawą. Liście są głęboko powcinane, o dłoniastym układzie, co nadaje roślinie wyraźną, uporządkowaną strukturę. W efekcie tojad wyróżnia się sylwetką, która w naturalnych siedliskach jest łatwa do uchwycenia nawet z większej odległości. Czy w Polsce rośnie tojad? Tak, tojad występuje również w Polsce, choć jego obecność wiąże się z dość specyficznymi warunkami siedliskowymi. Najczęściej spotykany jest na obszarach górskich i podgórskich, gdzie gleby pozostają wilgotne, a klimat jest chłodniejszy i bardziej stabilny. W polskiej florze wyróżnia się około dziesięciu gatunków oraz kilka mieszańcó…

tojad-d836fe0.jpg
width: 1800
height: 1200

Mgła to nie tylko woda. Tętni życiem i może się nam zaskakująco przysłużyć
type: item
date: 2026-05-23T11:47:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: mikroby
subject: pogoda
subject: woda
description: Gdy myślę o mgle, to mam przed oczami chłodną, wilgotną zawiesinę cząstek wody, która ogranicza mi widoczność podczas dojazdu do pracy – wielu z was ma pewnie tak samo. Okazuje się, że wszyscy byliśmy w błędzie – najnowsze odkrycie badaczy z Arizony uświadamia nam, że mgła jest tętniącym życiem mikrokosmosem, w którym maleńkie organizmy toczą wielki bój z chemicznymi zanieczyszczeniami. My – i ja, i wy – byliśmy po prostu zbyt krótkowzroczni, by to dostrzec.
encoded: Mgła zawsze miała w sobie tajemniczą aurę. Co kryje się bowiem w miliardach mikroskopijnych kropel, z których się składa? Od lat wiemy, że w atmosferze unoszą się różnorodne mikroby, ale nauka nie była pewna, czy są one jedynie pasażerami na gapę, czy też aktywnie wykorzystują to środowisko do życia. Dzięki najnowszym badaniom opublikowanym w czasopiśmie „mBio” wiemy, że mgła jest dla bakterii idealnym siedliskiem – takim, w którym nie tylko trwają, ale w którym intensywnie się rozwijają. Jest ich w niej tyle, co w oceanie. I pracują w pocie czoła. Z czego składa się mgła? Naukowcy pod kierunkiem mikrobiologa dr. Ferrana Garcii-Pichela przez dwa lata analizowali próbki powietrza pobierane przed, w trakcie i po wystąpieniu mgły radiacyjnej (powstającej w bezwietrzne, chłodne noce). Wyniki były zaskakujące: stężenie bakterii w kropelkach mgły jest porównywalne do tego, które spotykamy w wodach oceanicznych. Choć bakterie zajmują mniej niż 1% objętości każdej kropli, ich łączna liczebność jest imponująca – to średnio milion kopii genetycznych markerów na mililitr wody. Dominującą rolę w tym powietrznym ekosystemie odgrywają przedstawiciele rodzaju Methylobacterium. Jak podkreślają badacze, te bakterie nie tylko tam są – one tam żyją, rosną i rozmnażają się. Krople mgły stają się więc aktywnym siedliskiem mikrobiologicznym, co stanowi fundamentalną zmianę w naszym rozumieniu chemii atmosfery. Okazuje się, że mgła to „żywy filtr” Najbardziej sensacyjnym wnioskiem z przeprowadzonych badań jest rola, jaką te mikroorganizmy odgrywają w naszym otoczeniu. Okazuje się, że wspomniane Methylobacterium po prostu „wyjadają” zanieczyszczenia z atmosfery. Naukowcy zaobserwowali, że bakterie te błyskawicznie konsumują lotne związki węgla, w tym m.in. toksyczny formaldehyd. Tempo tego procesu było zdumiewające – zanieczyszczenia znikały niemal do poziomu niewykrywalnego, nawet 200 razy szybciej niż w innych środowiskach chmurowych. Badacze sugerują, że dla bakterii jest to nie tylko s…

GettyImages-1276562915-851c23c.jpg
width: 6720
height: 4480

Ryk silnika i skandal nad Morskim Okiem. Influencer wjechał Corvettą wprost do serca Tatr
type: item
date: 2026-05-23T10:40:39.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
description: Skandal w Tatrzańskim Parku Narodowym. Znany influencer wjechał luksusowym samochodem sportowym na sam szczyt chronionej drogi prowadzącej nad Morskie Oko. Nagrania z zaparkowaną Corvettą, które obiegły media społecznościowe, wywołały gigantyczne oburzenie internautów i natychmiastową reakcję władz parku. Podczas gdy celebryta tłumaczy się „niezauważeniem znaków” i mówi o symbolicznym mandacie, dyrekcja TPN i policja zapowiadają bezkompromisowe wyciągnięcie konsekwencji.
encoded: Spis treści: Nocny rajd luksusowej Corvetty. Jak doszło do skandalu na chronionym szlaku? Granice, których nie wolno przekraczać. TPN przypomina o żelaznych zasadach Ostra reakcja dyrekcji parku. Czy influencer uniknie realnej odpowiedzialności? Śmiesznie niska kara czy początek sądowej batalii? Kulisy mandatu Tatrzański Park Narodowy to nie tylko ikona polskich gór, ale przede wszystkim jeden z najcenniejszych i najbardziej wrażliwych ekosystemów w Europie Środkowej. Obszar ten, wpisany na prestiżową listę rezerwatów biosfery UNESCO, stanowi ostatnie schronienie dla unikatowej flory i fauny, w tym gatunków skrajnie zagrożonych wyginięciem, takich jak kozica tatrzańska, świstak oraz niedźwiedź brunatny. Tatry Wysokie charakteryzują się unikalnym, piętrowym układem roślinności, gdzie każda najmniejsza nisza ekologiczna odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu stabilności środowiska naturalnego. Morskie Oko, otoczone monumentalnymi szczytami, jest naturalnym wodopojem oraz strategicznym korytarzem migracyjnym dla dzikich zwierząt. Wprowadzanie sztucznego hałasu, toksycznych spalin oraz drastycznej antropopresji w porze nocnej całkowicie demoluje naturalny rytm dobowy drapieżników i ptaków gniazdujących w pobliskich partiach reglowych. Dla zachowania tego dziedzictwa, rygorystyczna ochrona i absolutny zakaz ruchu jakichkolwiek pojazdów silnikowych są nienaruszalnym fundamentem prawnym, a nie kwestią umowną. Nocny rajd luksusowej Corvetty. Jak doszło do skandalu na chronionym szlaku? W nocy z 22 na 23 maja 2024 roku, w rejonie legendarnego Morskiego Oka na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, pojawił się prywatny, głośny samochód sportowy. Influencer opublikował później w mediach społecznościowych nagrania wideo, na których z dumą prezentował zaparkowaną Corvettę w bezpośrednim sąsiedztwie tatrzańskiego jeziora oraz zabytkowego schroniska. Następnego dnia sprawa błyskawicznie rozlała się po sieci, wywołując bezprecedensową falę oburzenia, krytyki i pytań o szczelność syste…

morskie-oko-GettyImages-1146052420-4a8b409.jpg
width: 5472
height: 3648

Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
type: item
date: 2026-05-23T09:31:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Przez wieki ptasie głosy interpretowano jako zapowiedź wiosny, szczęścia, a czasem nawet śmierci. Dziś wiemy, że za tymi dźwiękami kryje się coś więcej niż ludowa wyobraźnia – to złożony system komunikacji, który wpływa także na nas.
encoded: Spis treści: Ptasie głosy w tradycji i współczesności Tajemnice ptasiej komunikacji Wpływ ptasich dźwięków na nasz mózg Ptasie trele od wieków towarzyszą człowiekowi. Dziś wiemy, że mają one korzystny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Aby usłyszeć ptaki, wystarczy udać się na łono natury, wyciszyć się i zacząć dostrzegać otaczające nas ptaki. Dawniej jednak przypisywano tym dźwiękom różne znaczenia – od zapowiedzi wiosny i szczęścia, aż po przestrogę, niepokój, a nawet zwiastowanie śmierci. Ptasie głosy w tradycji i współczesności Jeszcze w XX wieku ptasi świergot próbowano interpretować na różne sposoby. Choć dziś może się to wydawać zabawne, śpiew ptaków w zależności od gatunku bywał uznawany zarówno za zapowiedź nadejścia wiosny, jak i – w skrajnych przypadkach – za zwiastun nadchodzącej śmierci. Już na przedwiośniu z obrzeży lasów i zadrzewień śródpolnych dobiega charakterystyczny głos trznadla (Emberiza citrinella). Dawniej w krajobrazie rolniczym, gdzie ludzie mieli bliższy kontakt z przyrodą, jego wokalne popisy interpretowano żartobliwie słowami: „Nie będzie suchej kobyle niiiiic”. Jak podkreśla Jan Sokołowski w „Ptakach ziem polskich”: „tym samym lud uważa trznadla za zwiastuna wiosny przynoszącego pociechę, bo jeśli kobyła dotąd nie zdechła, to na pastwisku z pewnością przyjdzie do siebie”. W tradycyjnym odbiorze ludowym śpiew trznadla uznawano za zapowiedź nadchodzącej wiosny i poprawy warunków w gospodarstwie, wiążąc jego aktywność z końcem najtrudniejszego okresu zimowego oraz oczekiwaniem na odnowienie pastwisk i zapasów paszy. „Pójdź, pójdź w dołek pod kościołek” – tak interpretowano niegdyś u nas głos sowy pójdźki (Athene noctua), jednego z 10 gatunków sów regularnie gniazdujących w Polsce. Ta ludowa, onomatopeiczna interpretacja jej nawoływania przyczyniła się do powstania wielu negatywnych skojarzeń. W polskiej tradycji ptak ten uchodził niegdyś za zwiastuna śmierci i nieszczęścia, podczas gdy w starożytnej Grecji stanowił symbol mądrości i atrybu…

AdobeStock494959190-5222908.jpeg
width: 3240
height: 2152

Od górskich łąk po kuchnie świata – krokusy odegrały ogromną rolę w historii
type: item
date: 2026-05-23T06:34:56.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: kwiaty
subject: przyprawy
subject: rośliny
description: Krokus to jedna z tych roślin, które niemal automatycznie kojarzą się z początkiem wiosny. Niewielkie, barwne kwiaty pojawiające się często jeszcze w chłodnym krajobrazie są jednak czymś więcej niż tylko sezonową ozdobą. To organizmy o dobrze przystosowanej strategii przetrwania, szerokim zasięgu geograficznym i znaczeniu wykraczającym daleko poza estetykę. Wystarczy wspomnieć, że z jednego z gatunków krokusa pozyskuje się szafran – najdroższą przyprawę świata.
encoded: Spis treści: Systematyka i cechy charakterystyczne Wiosna to tylko część historii Czy krokusy się rozsiewają? Czy krokusy są pod ochroną? Szafran – najdroższa przyprawa świata Krokusy w kulturze i krajobrazie Krokusy to rodzaj roślin, który obejmuje około 250 gatunków występujących głównie w Europie, w Azji Zachodniej i w basenie Morza Śródziemnego. To grupa roślin o dużym zróżnicowaniu morfologicznym i ekologicznym, którego nie oddaje ich powszechny, sezonowy wizerunek. Systematyka i cechy charakterystyczne Krokus (Crocus L.) to bylina należąca do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Wbrew potocznemu przekonaniu nie wyrasta z klasycznej cebuli, lecz z bulwocebuli, czyli podziemnego organu spichrzowego, który magazynuje substancje odżywcze. Dzięki temu roślina może przetrwać okresy niekorzystnych warunków, takie jak susza latem czy niskie temperatury zimą. Jako geofit krokus przez znaczną część roku pozostaje niewidoczny, ukryty pod powierzchnią gleby. Jego aktywność przypada na okresy o większej wilgotności i umiarkowanej temperaturze. W praktyce oznacza to intensywny, krótki cykl rozwoju. Krokus pojawia się nagle – często jeszcze na tle resztek śniegu – szybko kwitnie i równie szybko kończy nadziemną fazę życia. Jak wyglądają krokusy? Budowa krokusów jest precyzyjnie dostosowana do krótkiego okresu wegetacji. Są to rośliny niskie, zazwyczaj osiągające od kilku do kilkunastu centymetrów wysokości. Ich kwiaty wyrastają bezpośrednio z ziemi i mają formę pojedynczego kielicha. W rzeczywistości składają się z sześciu listków okwiatu, które mogą przyjmować barwę białą, żółtą lub fioletową. W centrum kwiatu znajdują się trzy pręciki oraz wyraźny słupek zakończony znamieniem. To właśnie ta część ma kluczowe znaczenie w przypadku roślin wykorzystywanych do produkcji szafranu. Liście krokusów są wąskie, trawiaste, zwykle z charakterystycznym jasnym paskiem biegnącym przez środek. U części gatunków rozwijają się dopiero po kwitnieniu, co stanowi odstępstwo od typowego cyklu wi…

krokus-ebc0120.jpg
width: 1800
height: 1200

Uznany reżyser Werner Herzog rusza na koniec świata. „Sny o słoniach” zabierają w podróż do krainy mitycznych stworzeń
type: item
date: 2026-05-22T14:17:26.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: festiwale filmowe
subject: filmy
subject: filmy dokumentalne
subject: słonie
subject: tajemnice
description: Szaleni podróżnicy są częstymi bohaterami filmów Wernera Herzoga. Tym razem wizjoner kina połączył siły z National Geographic, aby zabrać widzów w poruszającą ekspedycję do serca Afryki. Efektem tej podróży jest dokument „Sny o słoniach” – głęboka opowieść o pasji, która ociera się o obsesję, oraz o cenie, którą płacimy za próbę oswojenia tego, co nieokiełznane. Tajemnicze wielkie słonie-duchy są tylko pretekstem do refleksji nad człowieczeństwem.
encoded: Oficjalna premiera kinowa „Snów o słoniach” zaplanowana jest na 12 czerwca, ale obraz już można było obejrzeć w ramach 23. edycji festiwalu Millennium Docs Against Gravity. A zdecydowanie warto to zrobić, bo Herzog jak zwykle – choćby poprzez tajemnicze słonie-duchy – rozpościera opowieść o nas samych. Słonie-duchy i wyprawa na koniec świata W filmie „Sny o słoniach” Herzog podąża śladami dr. Steve’a Boyesa. Ten uznany biolog i naukowiec spędził lata na tropieniu gigantycznych słoni, nazywanych przez lokalne społeczności duchami. Impulsem do rozpoczęcia tej niebezpiecznej misji stał się widok dalekiego krewniaka tych zwierząt, którego ciało zostało wystawione jako myśliwskie trofeum w jednym z muzeów w Waszyngtonie. Kamera towarzyszy Boyesowi podczas ekspedycji do Angoli, na dziewicze, niezamieszkane tereny o powierzchni porównywalnej do obszaru całej Anglii. Miejscowi nazywają te rejony „końcem świata” – to jedno z ostatnich miejsc na Ziemi, w którym przyroda nie została skażona ludzką działalnością. – Świat objawia się tym, którzy podróżują pieszo – mówi w wywiadzie z National Geographic Werner Herzog. Ekosystem Angoli odcięty przez pola minowe Region ten, obejmujący dorzecze Okawango, przez dekady krwawej wojny domowej w Angoli był odcięty od świata przez pola minowe. Paradoksalnie to właśnie ta izolacja uchroniła unikalny ekosystem i pozwoliła przetrwać populacjom migrujących słoni, które nauczyły się omijać niebezpieczeństwa, stając się dla ludzi niemal nieuchwytnymi zjawami. Herzog nie tylko rejestruje trudy wyprawy naukowej, ale przede wszystkim dokumentuje ludzkie marzenia i obsesje. Zadaje przy tym fundamentalne pytanie: czy dla dobra planety nie byłoby lepiej, gdyby te majestatyczne stworzenia pozostały poza zasięgiem człowieka, egzystując wyłącznie jako tytułowe duchy w naszych snach? View oEmbed on the source website Werner Herzog i jego bohaterowie o krok od szaleństwa Wybór tematu nie jest zaskoczeniem dla nikogo, kto zna dotychczasową twórczość legend…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-22T114953.754-c98e767.jpg
width: 2700
height: 1800

To zwierzę stało się hitem internetu. „Donald Trump” z Bangladeszu przyciąga tłumy, ale jego los jest już przesądzony
type: item
date: 2026-05-22T13:31:52.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: bangladesz
subject: byki
subject: donald trump
subject: islam
description: Bawół o imieniu „Donald Trump” stał się międzynarodową sensacją dzięki swojej nietypowej, złotej grzywie, która przyciąga na bengalską farmę tłumy turystów. Mimo ogromnej popularności w mediach społecznościowych, ważący 700 kilogramów celebryta został przeznaczony na rytualną ofiarę z okazji nadchodzącego święta Id al-Adha. Właściciel zwierzęcia przyznaje ze smutkiem, że choć darzy bawoła ogromnym uczuciem, tradycja i religijne poświęcenie są w tym przypadku ważniejsze niż internetowa sława.
encoded: Świat widział już gatunki zwierząt nadawane na cześć globalnych celebrytów. Odkryta w Australii mucha ze względu na swój złoty odwłok została nazwana na cześć słynnej piosenkarki Beyonce, a niewielki żuk wodny z Borneo tytułuje się przydomkiem nawiązującym do laureata Oscara Leonardo DiCaprio. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump również stał się motywacją do nadania nazwy kalifornijskiej ćmy, której żółte łuski do złudzenia przypominają charakterystyczną fryzurę polityka. Zwierze, które obecnie stało się hitem internetu, jeszcze bardziej przypomina urodzonego w Nowym Jorku przedsiębiorcę. Niestety bawoła spotka zdecydowanie gorszy los niż urząd w Białym Domu. Trump z Bangladeszu Bawół-albinos, któremu właściciel nadał imię Donald Trump, stał się prawdziwym fenomenem w sieci. Do farmy w Narajangandź, położonej tuż pod stolicą Bangladeszu, Dhaką, od kilku dni zmierzają tłumy turystów i gapiów pragnących na własne oczy zobaczyć to niezwykłe zwierzę. Bawół zawdzięcza swoje imię charakterystycznej fryzurze, która łudząco przypomina słynną czuprynę byłego prezydenta USA. To właśnie ten specyficzny blond „zaczes” sprawił, że młodszy brat właściciela nie miał wątpliwości, jak nazwać czworonoga. W przeciwieństwie do swojego amerykańskiego imiennika, bawół nie potrzebuje żadnych zabiegów upiększających ani samoopalaczy. Jego wyjątkowa jasna skóra wynika z albinizmu – jednej z najrzadszych cech u tego gatunku, co w połączeniu z nietypową grzywą czyni go unikatowym okazem na skalę światową. Internetowy szał Właściciel oraz bawół musieli zapłacić cenę swojej internetowej sławy. Stres wywołany ciągłymi wizytami spowodował spadek wagi 700-kilogramowego zwierzęcia, czego konsekwencją było zdecydowane ograniczenie liczby odwiedzających. Osoby, którym udało się sfotografować byczego Donalda Trumpa nie kryją swojego szczęścia. 30-letni Faisal Ahmed relacjonował, że „cechy bawoła i prezydenta Donalda Trumpa są naprawdę podobne. Mój siostrzeniec płynął łodzią przez godzinę tylko…

GettyImages-2276410815-b5971d3.jpg
width: 7564
height: 5043

Promieniowanie szkodzi im mniej niż człowiek. Czarnobyl bez ludzi stał się rajem dla dzikich zwierząt
type: item
date: 2026-05-22T08:20:26.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: czarnobyl
subject: ochrona przyrody
subject: rezerwat
description: Czarnobylska Strefa Wykluczenia stała się scenerią niezwykłego fenomenu. Najnowsze badania pokazują, że pod nieobecność ludzi skażony region zamienił się w tętniący życiem ekosystem. Brak kontaktu z człowiekiem działa cuda – skażone tereny są bezpiecznym domem szczególnie dla dużych ssaków.
encoded: Czterdzieści lat po katastrofie w Czarnobylu Strefa Wykluczenia o powierzchni około 2600 km2 wciąż jest jednym z najbardziej radioaktywnych miejsc na Ziemi. Choć wybuch reaktora skaził ogromne obszary, dzisiaj region ten stał się scenerią niezwykłego zjawiska przyrodniczego. W niemal całkowitej nieobecności ludzi natura zaczęła odzyskiwać to, co do niej należało. Powstały idealne warunki dla dzikich zwierząt. Najnowsze badania pokazują, jak strefa śmierci przekształciła się w tętniący życiem ekosystem. Radioaktywny Eden Czarnobylska Strefa Wykluczenia stała się domem dla zaskakującej liczby dużych ssaków, które świetnie sobie tam radzą. Badania prowadzone przez zespół pod kierunkiem ekolożki Svitlany Kudrenko wykazały obecność aż 13 dzikich gatunków, m.in. koni Przewalskiego, łosi, rysi euroazjatyckich, jeleni szlachetnych, saren, dzików, zajęcy, lisów, jenotów, borsuków, kun. Strefę wykluczenia pokochały też drapieżniki: wilki szare i niedźwiedzie brunatne. Zarejestrowano także liczną obecność psów i zwierząt gospodarskich. Fenomenalne odrodzenie się przyrody na porzuconych przez człowieka terenach badacze określają jako „radioaktywny Eden”. To już kolejne badania potwierdzające wybuch bioróżnorodności w okolicach Czarnobyla – wcześniej zaobserwowano m.in. dobrą kondycję żab. Fotopułapki na tropie czarnobylskiej natury Badania Kudrenko i jej zespołu trwały w latach 2020–2021. Monitoringiem objęto obszar 60 tysięcy kilometrów kwadratowych w północnej Ukrainie. W jego skład weszły zarówno rezerwaty, jak i tereny niechronione. Wykorzystano do tego fotopułapki, które pozwoliły na liczenie zwierząt i analizę ich zachowań. Zarejestrowano ponad 31 tysięcy obserwacji, z czego lwią część – niemal 20 tysięcy – bezpośrednio na terenie Czarnobylskiego Radiacyjno-Ekologicznego Rezerwatu Biosfery, utworzonego oficjalnie w 2016 roku. Dzięki zgromadzonym danym naukowcy mogli stworzyć mapy rozmieszczenia zwierząt, które potwierdziły, że różnorodność gatunkowa jest najwyższa w sercu…

zwierzeta-czarnobyl-10a82fd.jpg
width: 4009
height: 2384

Złoty „supergigant” w Chinach. Nowe złoża mogą być warte ponad 80 miliardów dolarów
type: item
date: 2026-05-21T13:31:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: chiny
subject: geologia
subject: kopalnie złota
subject: odkrycia
subject: złoto
description: Chiny są drugą gospodarką świata, a teraz na dodatek dopisało im niezwykłe szczęście: w prowincjach Hunan i Liaoning odkryto dwa olbrzymie złoża złota. Według ostrożnych szacunków, tylko jedno z nich może mieć wartość ponad 80 miliardów dolarów.
encoded: Seria odkryć geologicznych z 2024, 2025 i 2026 roku może całkowicie odmienić globalny rynek metali szlachetnych. Chodzi o dwa gigantyczne złoża złota w Chinach, których łączna masa szacowana jest na ponad 2000 ton, a wartość rynkowa samego złoża Wangu przekracza 600 miliardów juanów (ok. 83 miliardy dolarów). Złote „potwory” z Hunan i Liaoning Złoże Wangu w prowincji Hunan odkryto pod koniec 2024 roku. Mieści się w powiecie Pingjiang. Modele 3D wskazują, że na głębokości do 2000 metrów znajduje się około 300 ton złota, natomiast głębiej – do 3000 metrów – zasoby mogą wynosić nawet ponad 1000 ton. Najnowsze analizy rządowe z 2025 i 2026 roku sugerują, że złoże Dadonggou (prowincja Liaoning) złoże może być jeszcze większe i zawierać blisko 1500 ton złota. Badania wykazały, że ślady kruszcu, które w latach 80. uznano za nieopłacalne w wydobyciu, tworzą jeden ciągły pas mineralny o długości 3 km i szerokości 1,5 km. Wyjątkowa wielkość i jakość chińskich złóż W przypadku Wangu geolodzy mówią o „superwielkim” (supergiant) złożu ze względu na niespotykaną koncentrację szlachetnego metalu w odwiertach. W niektórych miejscach sięga aż 138 gramów złota na tonę rudy. Dla porównania, w górnictwie ruda zawierająca już powyżej 8 gramów na tonę jest uznawana za wysokogatunkową. W wielu próbkach złoto było widoczne gołym okiem. Złoże Dadonggou charakteryzuje się niższą koncentracją, ale nadrabia to łatwością ekstrakcji – szacowany odzysk kruszcu wynosi od 65% do 91%, oraz unikatowym położeniem wzdłuż uskoku Tan-Lu. To potężna strefa tektoniczna, która ułatwiła wytrącanie się minerałów. Charakterystyka Dadonggou różni się od geologii najbliższego rejonu, co sugeruje że może on skrywać więcej podobnych żył złota. Odkrycia te mają ogromne znaczenie dla pozycji Chin, które już teraz są jednym z największych producentów (i konsumentów) złota na świecie. Największe złoża złota w innych regionach świata Mimo ogromnej skali chińskich odkryć, inne światowe złoża pozostawiają je w tyle. Zaso…

zloto-chiny-8495bbe.jpg
width: 2526
height: 1650

Myśleliśmy, że potrafią to tylko ludzie. Białuchy dołączają do klubu najmądrzejszych istot na Ziemi
type: item
date: 2026-05-21T12:45:48.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: inteligencja
subject: wieloryby
description: Do niedawna sądziliśmy, że zwierzęta nie mają samoświadomości. Wraz z postępem badań coraz częściej okazywało się to nieprawdą. Własne odbicie w lustrze rozpoznawały szympansy, delfiny, słonie, a nawet sroki. Nowe badanie dowodzi, że potrafi to kolejny gatunek – białucha arktyczna.
encoded: Kathy, Marina, Natasha i Maris to białuchy żyjące ponad 20 lat temu w nowojorskim akwarium prowadzonym przez Wildlife Conservation Society. Trzy pierwsze schwytano na wolności, a Maris urodziła się już w akwarium – jej matką była Natasha. To sympatyczne stadko białuch przyciągnęło uwagę naukowców, a ssycholożka kognitywna Diana Reiss dostrzegła możliwość przeprowadzenia przełomowych eksperymentów. Ich wyniki opublikowano dopiero teraz, a są niezwykłe. Niezwykły eksperyment w Nowym Jorku Białucha arktyczna (Delphinapterus leucas) to ssak z rodziny narwalowatych. Podobnie jak inne morskie ssaki ma duży mózg, żyje w grupach o skomplikowanej strukturze społecznej i używa zaawansowanego, dźwiękowego „języka” do komunikacji. Białuchy uwielbiają także naśladować dźwięki z otoczenia, z papugowaniem ludzi włącznie. Związana ze sobą grupa białuch w nowojorskim akwarium była idealnym polem do badań nad ich inteligencją i samoświadomością. Eksperyment, którego szczegóły właśnie opisano na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”, rozpoczął się ponad 20 lat temu. Choć nagrań dokonano na przełomie wieków, badacze dopiero teraz zdigitalizowali i przeanalizowali unikatowy materiał wideo. Natasha i Maris zdają test lustra W pierwszym etapie eksperymentu szyby akwarium tymczasowo zamieniono w lustra weneckie. Białuchy zaczęły wykonywać przed lustrem nietypowe ruchy – kręciły głowami, machały płetwami piersiowymi, wypuszczały pod wodą bąbelki powietrza, by natychmiast je złapać zębami. Uważnie przy tym obserwowały swoje odbicia w lustrze. Najbardziej zainteresowane były Natasha i jej córka Maris, więc zakwalifikowano je do drugiego etapu eksperymentu. W tej fazie na ciałach białuch umieszczono kolorowe znaki przy pomocy nietoksycznych markerów. Plamy znajdowały się w miejscach, których zwierzęta nie mogły dostrzec bez pomocy lustra, np. za oczami. Wyniki okazały się jednoznaczne: Natasha bezbłędnie zdała test lustra. Natychmiast zaczęła ustawiać znakowaną część ciała pod odpowiednim kąt…

bialucha-test-lustra-549d088.jpg
width: 5033
height: 3333

Radykalny plan Nowej Zelandii. Do 2050 roku wolno żyjące koty mają całkowicie zniknąć z wysp
type: item
date: 2026-05-21T09:00:15.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: koty
subject: nowa zelandia
subject: polowanie
description: Władze Nowej Zelandii podjęły radykalną decyzję i oficjalnie uznały wolno żyjące koty za poważne zagrożenie dla rodzimej przyrody. W obronie unikalnych gatunków ptaków i jaszczurek na wyspach organizowane są masowe, legalne polowania. Cel rządu jest bezkompromisowy: do 2050 roku koty mają kompletnie zniknąć z wysp.
encoded: W tym artykule: Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej Wolno żyjące koty pod ostrzałem Podczas gdy w Polsce wolno żyjące koty cieszą się ogromną popularnością wśród mieszkańców i turystów, choćby słynny Gacek ze Szczecina, na drugim końcu świata sytuacja dzikich futrzaków nie jest tak kolorowa. Przykładowo w Nowej Zelandii co roku organizowane są polowania na koty. Krwawe zawody często porównuje się do rzezi grindwali na Wyspach Owczych. W 2024 roku Nowozelandczycy odstrzelili rekordową liczbę kocurów. Media podają szacunki zbliżone do 340. Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Na wstępie należy zaznaczyć, że polowanie na koty w Nowej Zelandii to w pełni legalna działalność. Co więcej, dla lokalnych społeczności wydaje się ona tak naturalna, że wśród gapiów i uczestników trafiają się także dzieci. O co tam chodzi? Nie jest to strzelanie do zwierząt dla sportu. Takie rozrywki nadal są jednak popularne, choćby na Wyspach Brytyjskich, gdzie polowanie to jedna z królewskich tradycji. Nowozelandczycy z kolei tłumaczą odstrzał kotów działaniem na rzecz zachowania wyspiarskiej flory. Koty nie są bowiem naturalnymi mieszkańcami Nowej Zelandii. Trafiły tam wraz z ludźmi i podobnie jak szczury czy kitanki okazały się inwazyjnymi drapieżnikami. Takie gatunki są zagrożeniem dla endemicznej fauny wyspy, która przez większość czasu ewoluowała w izolacji od świata. Przypomnijmy, że pierwszy Europejczyk – Abel Tasman – dotarł do Nowej Zelandii dopiero w XVII w. Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej W 2024 roku w zawodach (najcelniejsi strzelcy otrzymują nagrody) wzięło udział ponad 1,5 tys. osób. Niemal 1/3 z nich to dzieci. Dodatkowe kontrowersje wzbudza fakt, że po odstrzeleniu koty są obdzierane ze skóry. Dopiero potem układa się je w rzędach z innych z innymi „zdobyczami”. Nie wszystkim taka sceneria jawi się jednak jako nieodpowiednia dla nieletnich. W rozmowie z lokalnymi me…

wolno-zyjace-koty-cc45d27.jpg
width: 6000
height: 4000

Zagadka małych rączek tyranozaura rozwiązana. Morderczy zgryz to odpowiedź
type: item
date: 2026-05-20T09:21:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: ewolucja
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Widok potężnego tyranozaura z miniaturowymi łapkami od lat intryguje badaczy. Nowe analizy wskazują, że te nietypowe i, zdawałoby się, zachwiane proporcje nie były dziełem przypadku, lecz efektem ewolucyjnej strategii. O co w niej chodziło?
encoded: Jest to jeden z najbardziej przerażających gatunków zwierząt, jaki kiedykolwiek chodził po powierzchni ziemi. W oryginalnym filmie „Park Jurajski” z 1993 roku samica tyranozaura ucieka z zagrody po awarii zasilania. I sieje wokół siebie spustoszenie – pożera i rani ludzi. Jednak Tyrannosaurus rex posiadał detal, który wzbudza śmiech i politowanie. Chodzi o malutkie przednie łapki. Problem ten dotyczył jednak znacznie większej liczby gatunków dinozaurów z podrzędu teropodów. – Inne gigantyczne dinozaury z grupy teropodów również wyewoluowały stosunkowo małe kończyny przednie. Karnotaur miał wręcz komicznie małe ramiona, jeszcze mniejsze niż T. rex – mówi Charlie Roger Scherer z University College London, który wraz z zespołem z Uniwersytetu w Cambridge postanowił sprawdzić, co było tego przyczyną. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”. Skąd się wzięły małe rączki? Badanie naukowców objęło analizę danych 82 gatunków teropodów, w tym tyranozaurów. Kluczowym elementem analizy było opracowanie nowej metody pomiaru „solidności” czaszki, opartej na sile zgryzu, jej wymiarach oraz gęstości połączeń kostnych. Badacze odkryli, że skracanie kończyn było silniej powiązane z rozwojem potężnych głów i szczęk niż z ogólnym wzrostem masy ciała. Badacze doszli do wniosku, że ewolucja faworyzowała czaszkę jako główne narzędzie ataku na gigantyczną zdobycz, co uczyniło ramiona nieprzydatnymi. – Te przystosowania ewolucyjne często pojawiały się na obszarach, gdzie żyły gigantyczne ofiary. Próba szarpania i chwytania pazurami 30-metrowego zauropoda nie jest najlepszym rozwiązaniem. Atakowanie i przytrzymywanie ofiary za pomocą szczęk mogło być znacznie skuteczniejsze – dodaje Scherer. Zjawisko to, oparte na zasadzie „używaj albo trać”, zachodziło niezależnie w pięciu grupach dinozaurów, choć procesy skracania kości różniły się u poszczególnych gatunków. Masywna czaszka zamiast wielkich łap Badanie wykazało, że krótkie ramiona nie były jedynie efe…

t-rex-192b47a.jpg
width: 5971
height: 4153

Czy owady czują ból? To drastyczne badanie na świerszczach zmusza nas do zmiany myślenia
type: item
date: 2026-05-20T07:38:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ból
subject: owady
subject: robaki
subject: zwierzęta
description: Przez stulecia traktowaliśmy owady jak bezduszne, zautomatyzowane organizmy-roboty. Dla większości ludzi świerszcz czy mucha to bezduszny kokon, który bez skrupułów można wyeliminować sprayem, nie zastanawiając się, czy w ogóle cokolwiek odczuwa. Jednak badania opublikowane w „Proceedings of Royal Society B” udowadniają, że te małe istoty, które zabijamy miliardami, doświadczają prawdziwego bólu.
encoded: Zespół entomologów z University of Sydney w Australii, pod kierownictwem prof. Thomasa White’a, zbadał wrażliwość na ból świerszczy domowych (Acheta domesticus). Wybór obiektu badań nie był przypadkowy – te owady są obecnie masowo hodowane na całym świecie, stanowiąc popularne źródło białka dla ludzi, karmę dla zwierząt egzotycznych oraz obiekt tysięcy eksperymentów laboratoryjnych. Szacuje się, że rocznie na świecie hoduje się i zabija około 400 miliardów świerszczy – w końcu nic nie czują. Czy aby na pewno? Świerszcze pod lupą. Czy czują ból? Badacze przeprowadzili kontrolowany eksperyment na grupie 80 dorosłych owadów. Każdemu z nich, po delikatnym unieruchomieniu, zaserwowano trzy warianty bodźców: Kontakt z gorącą sondą (o temperaturze ok. 65°C) przyłożoną do jednego z czułków na pięć sekund. Kontakt z zimną sondą (grupa kontrolna). Brak kontaktu z jakimkolwiek narzędziem. Najważniejsze działo się jednak później. Naukowcy filmowali zachowanie owadów przez 10 minut. Obserwatorzy, którzy nie wiedzieli, któremu owadowi zaaplikowano dany bodziec, analizowali nagrania pod kątem tzw. elastycznej samoobrony. Owady wykazują oznaki odczuwania Okazało się, że świerszcze poddane działaniu gorąca zachowywały się zupełnie inaczej niż pozostałe grupy. Zamiast chaotycznego poruszania się, wykazywały bardzo konkretne, intencjonalne działanie: z niemal dwukrotnie większą częstotliwością pielęgnowały „ranny” czułek, poświęcając na to cztery razy więcej czasu niż w grupach kontrolnych. To zachowanie – przypominające psa liżącego skaleczoną łapę – jest przez biologów interpretowane jako wyraz odczuwania nieprzyjemnego bodźca. Świerszcze nie tylko zareagowały na ciepło, ale skupiły swoją uwagę na miejscu, które ucierpiało. A to jest wyraźną oznaką złożonej reakcji neurologicznej, a nie tylko bezmyślnego odruchu. Dlaczego należy się tym przejmować? Nauka o bólu u zwierząt od lat zmaga się z ogromną barierą: ból jest doświadczeniem subiektywnym. Nie możemy zapytać świerszcza, jak bar…

GettyImages-1287140363-c5b8bee.jpg
width: 6000
height: 4000

Najstarszy mrówkojad świata mieszka w Warszawie. Wyjątkowe osiągnięcie stołecznego ZOO
type: item
date: 2026-05-19T13:44:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
subject: warszawa
subject: zoo
description: To rekord świata i ogromny sukces opiekunów z warszawskiego ZOO. Yuri, samica mrówkojada wielkiego, kończy 30 lat. Jest najstarszym żyjącym mrówkojadem na świecie.
encoded: Warszawski Ogród Zoologiczny przygotowuje się do świętowania niezwykłego jubileuszu. 20 maja swoje 30. urodziny obchodzi Yuri – samica mrówkojada wielkiego. ZOO przygotowało specjalne atrakcje. Światowa rekordzistka z Warszawy Z okazji urodzin Yuri stołeczne ZOO zaplanowało huczne obchody. Przed domkiem mrówkojadów odbędzie się pokazowe przygotowanie posiłku, wręczenie urodzinowego tortu oraz spotkanie z opiekunką Beatą, która opowie o życiu mrówkojada. To wyjątkowe osiągnięcie – w naturze mrówkojady dożywają zazwyczaj 10–15 lat, w niewoli średnio 16–20 lat. Długowieczność Yuri to doskonały przykład, na jak wysokim poziomie stoi współczesna opieka nad zwierzętami w ogrodach zoologicznych. Choć Yuri ma jeszcze rok, by pobić historyczny rekord najdłuższego życia wśród mrówkojadów, jest w tej chwili najstarszą żyjącą przedstawicielką swojego gatunku. Inne wiekowe mrówkojady Ogrody zoologiczne na świecie odnotowały jeszcze kilka przypadków niezwykłej długowieczności mrówkojadów. Absolutną rekordzistką pozostaje samica o imieniu Grandma, która w ZOO w Santa Barbara dożyła sędziwego wieku 31 lat. Wśród samców za rekordzistę uchodzi Ebenezer z ogrodu w Phoenix, który dożył 28 lat, będąc przez długi czas najstarszym samcem w USA. W Europie samica Sandra z Dortmundu dożyła 27 lat. Takie przypadki są niezwykle cenne dla nauki. Pozwalają lepiej zrozumieć procesy starzenia u gatunków o niskim tempie metabolizmu i specyficznych wymaganiach dietetycznych. Mrówkojad wielki: mistrz węchu z najdłuższym językiem świata Mrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla) to duży ssak Ameryki Środkowej i Południowej, osiągający masę do 45 kg i długość ciała (wraz z ogonem) ponad 2 metry. Jego najbardziej uderzającą cechą jest ekstremalnie wydłużony pysk, całkowicie pozbawiony zębów. Ma za to wyjątkowy, lepki język o długości dochodzącej do 60 cm, największej wśród wszystkich ssaków. Organ ten, przytwierdzony do mostka, potrafi wysuwać się i chować z prędkością do 150 razy na minutę, co pozwala …

najstarszy-mrowkojad-76af3a0.jpg
width: 1558
height: 1199

Najstarszy prawieloryb z terenu Polski ma 38 mln lat. Pływał w morzu pokrywającym dzisiejszą Lubelszczyznę
type: item
date: 2026-05-19T12:17:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: kopalnie
subject: Lubelskie
subject: morze
subject: oceany
subject: paleontologia
subject: ssaki
subject: wieloryby
description: Dziś Lubelszczyzna kojarzy się z malowniczymi polami, ale przed milionami lat teren ten pokrywały głębiny morskie. Naukowcy ogłosili właśnie niezwykłe odkrycie, dokonane na terenie kopalni bursztynu niedaleko Lubartowa. Są to najstarsze znane z terenu Polski szczątki walenia.
encoded: Można śmiało napisać, że odkryto najstarszego na naszych terenach prawieloryba. Chociaż nie był zbyt duży, bo nie przypominał dzisiejszych przedstawicieli tego gatunku. Miał smukłe, wydłużone ciało, nie posiadał jeszcze grubej warstwy tłuszczu i miał widoczne tylne płetwy. – Gdybyśmy cofnęli się w czasie i zobaczyli to zwierzę, mogłoby nam się skojarzyć raczej z morskim gadem niż z dzisiejszym wielorybem – wyjaśnia paleontolog z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego dr Daniel Tyborowski, który kierował analizami skamieniałości. Skarb ukryty w osadach bursztynu Przez lata Polska pozostawała „białą plamą” na mapie znalezisk eoceńskich waleni, które znano jedynie z terenów Niemiec i Ukrainy. Sytuacja zmieniła się dzięki odkryciu dr. Lucjana Gazdy w kopalni bursztynu pod Lubartowem. W formacji Siemień, datowanej na około 38 milionów lat (późny eocen), odnaleziono fragment lewej żuchwy. Szczątki spoczywały w piaskach glaukonitowych, które miliony lat temu osadzały się w płytkim morzu pokrywającym dzisiejszą Lubelszczyznę. Mały rybożerca pod lupą naukowców Analiza fragmentu szczęki wykazała charakterystyczny układ zębodołów dla zębów dwukorzeniowych oraz zagęszczoną strukturę kości, co typowe jest dla ssaków wtórnie przystosowanych do życia w wodzie. Okazało się, że „polski” pra-waleń był niewielki – osiągał od 1,7 do 2,1 metra długości, co czyni go porównywalnym do dzisiejszych delfinów. Znalezisko opisano właśnie na łamach czasopisma „The Anatomical Record”. Życie w eoceńskim morzu Odkryty waleń zamieszkiwał specyficzne środowisko – płytki korytarz morski łączący basen Morza Północnego z wodami wschodniej Europy. Nie była to jednak bezpieczna przystań. Współwystępujące w tych samych osadach liczne zęby rekinów, takich jak Otodus czy Striatolamia, sugerują, że mały ssak musiał umykać przed potężnymi drapieżnikami osiągającymi nawet 9 metrów długości. Sam prawdopodobnie polował na ławice drobnych ryb w strefach przybrzeżnych, gdzie rzeki uchodziły do morza. Polska …

FABRIC-KOLAZ-32-58cc06f.jpg
width: 1575
height: 1050

Ta winnica „zatrudniła" stado 800 kaczek. Ptaki pilnują, by szkodniki trzymały się z dala od winorośli
type: item
date: 2026-05-19T11:00:41.000Z
creator: redakcja
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: winnice
subject: zwierzęta
description: Winnica pod Kapsztadem zatrudniła 800 kaczek, które każdego ranka meldują się na swoich stanowiskach. Biegusy indyjskie stoją na straży ekologicznych upraw, pilnując, by szkodniki trzymały się z dala od dojrzewających winorośli.
encoded: Spis treści: Kaczki w służbie wina Symbioza ludzi i ptaków Biegusy indyjskie odgrywają istotną rolę w naturalnym utrzymaniu upraw winorośli. Te smukłe, wyprostowane kaczki doskonale radzą sobie z wyszukiwaniem i zbieraniem szkodników – zwłaszcza ślimaków – ukrytych między liśćmi. To dlatego, od ponad 30 lat, setki biegusów indyjskich wspierają ekologiczne uprawy w południowoafrykańskiej winnicy Vergenoegd Löw. Jak przekonuje Peter Stuart zarządzający winnicą, wszystko zaczęło się od zaledwie kilku sztuk. Kaczki w służbie wina Codziennie o ósmej rano w głośnej tyralierze przechodzą przez teren zabudowany i wkraczają na uprawy winorośli, gdzie rozpoczynają ucztowanie. Ptaki pomagają nie tylko w walce ze szkodnikami – ich odchody działają jak naturalny nawóz, który użyźnia glebę bez potrzeby stosowania chemii. Symbioza ludzi i ptaków Winnica funkcjonuje w pełnej harmonii z naturą. Dzięki biegusom, które skutecznie eliminują szkodniki, nie ma potrzeby sięgania po pestycydy. Ptaki realizują swoje naturalne potrzeby, jednocześnie wspierając zdrowie upraw. Towarzyszą im gęsi, pełniące rolę strażników – pilnują gniazd i chronią jaja przed wronami oraz innymi drapieżnikami. Po dniu intensywnej pracy ptaki odpoczywają, zażywając kąpieli w pobliskim stawie. Ich codzienna, barwna parada przez okolicę stała się lokalną atrakcją i przyciąga turystów z całego regionu. Działania właścicieli nie pozostały niezauważone. Za proekologiczne podejście gospodarstwo zostało wyróżnione certyfikatem organizacji WWF. Choć utrzymanie ptaków generuje wyższe koszty niż stosowanie środków chemicznych, ich obecność wspiera bioróżnorodność, wzmacnia lokalny ekosystem i chroni jakość gleby. Zobacz poranny wymarsz biegusów do pracy: View oEmbed on the source website Źródło: News24

biegusy-indyjskie-5b0c898.jpg
width: 5184
height: 3888

Eksmisja bociana. Agresywny przybysz z Afryki zajmuje gniazda polskich symboli
type: item
date: 2026-05-18T12:00:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: bociany
subject: gatunki
subject: inwazja
subject: ptaki
description: Gniazda bocianów – symbol polskiej wsi – mają nowych lokatorów. Polscy przyrodnicy zamiast charakterystycznych, czerwonych dziobów znaleźli w nich krępą sylwetkę egzotycznego ptaka. To gęsiówka egipska – inwazyjny najeźdźca, który bez skrupułów odbiera przestrzeń życiową rodzimych gatunków. I jest w tym bardzo skuteczny.
encoded: Proces inwazji udokumentowali naukowcy z Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Niedawno, podczas rutynowych badań terenowych nad populacją bociana białego, zauważyli oni przypadek, w którym gęsiówka egipska zasiedliła strukturę przygotowaną dla polskiego celebryty. Choć podobne incydenty notowano już wcześniej w Niemczech oraz w innych rejonach Polski, każdy kolejny przypadek potwierdza najgorsze obawy ekologów – ekspansja tego gatunku drastycznie przyspiesza. Z Doliny Nilu na polskie stawy Gęsiówka egipska (Alopochen aegyptiaca) naturalnie zamieszkuje Afrykę subsaharyjską oraz Dolinę Nilu, gdzie przez starożytnych Egipcjan była uważana za ptaka świętego. Do Europy trafiła jako ozdoba parkowych stawów i prywatnych ptaszarni. Jak to często bywa, pojedyncze osobniki uciekły z niewoli, doskonale odnajdując się w klimacie Starego Kontynentu. To nie pierwszy ptak, który opuścił kraj faraonów i przeniósł się do nas – coraz śmielej poczyna sobie także dawny symbol boga Tota: ibis czczony. Pierwszy udany lęg gęsiówki w stanie dzikim na terenie Polski odnotowano stosunkowo niedawno, bo w 2007 roku. Od tego momentu ptaki te zaczęły kolonizować kolejne rzeki i jeziora, ze szczególnym uwzględnieniem zachodniej oraz południowej części kraju. Swój sukces zawdzięczają niezwykłej plastyczności ekologicznej. Potrafią gniazdować niemal wszędzie: w dziuplach drzew, na ziemi, a także bezczelnie zajmując platformy zbudowane przez inne duże ptaki, na przykład myszołowy czy właśnie bociany. Co ciekawe, te symbole naszego kraju miały pojawić się w Polsce dopiero w XIII wieku. Czy też więc są przybyszami? Gęsiówka egipska na pograniczu Dolnego Śląska – Lęg gęsiówki egipskiej wykryliśmy przypadkowo, podczas naszych rutynowych badań terenowych związanych obserwacją lęgowej populacji bociana białego na pograniczu Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej i Dolnego Śląska. Co ciekawe, gęsiówka nie zajęła miejsca wcześniej zajmowanego przez parę bocianów, a platformę specjalnie przygotowa…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-18T110736.555-5313741.jpg
width: 2700
height: 1800

Humbak Timmy nie żyje. Empatia sprzeczna z naukową wiedzą mu nie pomogła
type: item
date: 2026-05-18T09:45:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: akcja ratunkowa
subject: dania
subject: NatGeoBN
subject: niemcy
subject: wieloryby
description: Zwłoki humbaka znaleziono 15 maja koło wyspy Anholt w Danii. Następnego dnia duńska agencja ochrony środowiska, na podstawie znalezionego na zwierzęciu lokalizatora, potwierdziła, że to Timmy. Śmierć wieloryba to scenariusz, który przewidywali niemal wszyscy - od ekspertów po lokalne władze Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Kontrowersyjna akcja ratunkowa najprawdopodobniej przysporzyła zwierzęciu dodatkowych cierpień i nie pozwoliła mu umrzeć na własnych warunkach.
encoded: Duńska Agencja Ochrony Środowiska przekazała, że martwego wieloryba znaleziono w piątek w pobliżu niewielkiej wyspy Anholt, leżącej na Kattegacie, czyli cieśninie między Danią a Szwecją. W sobotę urzędnicy potwierdzili, że to Timmy - humbak, którego losy śledzono od tygodni. Zidentyfikowano go po pozycji oraz wyglądzie nadajnika GPS. Ciało znaleziono około 70 km na południe od miejsca, w którym zwierzę wypuszczono dwa tygodnie wcześniej. Dania podkreśla, że nie ma obecnie konkretnych planów ani usunięcia Timmy'ego, ani sekcji zwłok. Władze apelują, aby nie podchodzić do wieloryba, z uwagi na ryzyko wybuchu rozkładającego się ciała. Mimo to, niemiecki dziennik „Bild” opisywał, że dwie osoby pozowały do selfie przy ciele. Akcja ratunkowa za 1,5 mln euro: empatia czy brak wiedzy? Taki scenariusz był niestety najbardziej prawdopodobny. Eksperci, m.in. Międzynarodowa Komisja Wielorybnictwa, od początku apelowali, aby osłabione zwierzę zostawić w spokoju na mieliźnie, którą samo wybrało. Ludzie jednak mieli wobec niego inne plany. Timmy stał się internetową sensacją, a opinia publiczna w końcu wymusiła na lokalnych władzach akcję ratunkową. Niemiecki milioner Walter Gunz zadeklarował, że sfinansuje próbę ratunku. Ostatecznie przedsięwzięcie wyceniano na około 1,5 mln euro. Zwierzę przetransportowano barką na głębsze wody wypuszczono 2 maja. Po uwolnieniu obserwowano, że oddycha i płynie we „właściwym kierunku”, co rozbudziło nadzieje na przeżycie. Eksperci są zgodni, lokalne władze bronią akcji Międzynarodowa Komisja Wielorybnictwa od początku oceniała akcję ratunkową jako zły pomysł, wskazując na bardzo zły stan zwierzęcia i małe szanse na przeżycie po wypuszczeniu. Podobnie eksperci z Oceanograficznego Muzeum w Stralsund rekomendowali, by pozwolić mu odejść w spokoju. Ale doskonale widoczne wielkie zwierzę umierające na mieliźnie, okazało się widokiem, którego ludzie nie potrafili zaakceptować. Po potwierdzeniu śmierci Timmy'ego spór o sens całej operacji wcale nie wyga…

humbak-timmy-b47c750.jpg
width: 4500
height: 3000