Kuchnia Słowian bez mitów. Małgorzata Krasna-Korycińska zdradza szczegóły – nowy wideopodcast
Co trafiało do garnków Słowian i jak naprawdę wyglądała ich codzienna dieta? Dzięki nowoczesnym badaniom archeologicznym wiemy dziś znacznie więcej niż jeszcze dekadę temu. O dawnych smakach i technikach gotowania opowiada w naszym wideopodcaście archeolog Małgorzata Krasna-Korycińska.
Archeologia nie jest nauką, którą należy kojarzyć z łopatą, pędzelkiem czy szpachelką. Dzisiaj coraz częściej przypomina laboratorium z serialu kryminalnego. Naukowcy badają przeszłość niczym detektywi analizujący ślady na miejscu zbrodni. Zamiast odcisków palców szukają biomarkerów. Są to chemiczne drobiny jedzenia uwięzione w porowatych ściankach glinianych naczyń. Każda roślina, mięso czy nabiał zostawia swój unikatowy „podpis”. Dzięki temu wiemy, co gotowano w garnku ceramicznym, nawet jeśli od ostatniego posiłku minęło tysiąc lat. Między innymi na ten temat rozmawiamy w kolejny odcinku wideopodcastu z cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Archeolog eksperymentujący Tym razem naszym gościem jest kuchmistrzyni Małgorzata Krasna-Korycińska, która z wykształcenia jest archeologiem, historykiem kulinariów i muzealnikiem. Zajmuje się archeologią eksperymentalną; m.in. bada, praktykuje i serwuje kulinaria średniowieczne, bierze udział w licznych imprezach rekonstrukcyjnych w kraju i za granicą. Można ją zobaczyć na festiwalach organizowanych w Wolinie czy na polach Grunwaldu. Jest autorką książek „Przy słowiańskim stole, czyli kulinaria w czasach wczesnego średniowiecza” oraz „Viking and Slavic cousine”. Ogień potężniejszy niż w naszej kuchence Krasna-Korycińska zdradza tajniki słowiańskiej kuchni. Okazuje się, że słowiańska technologia kuchenna pod pewnymi względami biła na głowę nasze nowoczesne piekarniki. Archeologia eksperymentalna, wykorzystująca kamery termiczne, ujawniła niezwykłą wydajność dawnych pieców. Specjalne konstrukcje kamienne, stawiane w narożnikach domostw, potrafiły rozgrzać się do 500 stopni Celsjusza. To temperatura znacznie wyższa niż w większości domowych piekarników. Powrót do korzeni na talerzu Dzisiejsza moda na sezonowość i lokalność to tak naprawdę powrót do mądrości Słowian, którzy jedli to, co aktualnie oferowała natura. Jak wyjaśnia Krasna-Korycińska, współczesna nauka potwierdza, że ich jednogarnkowe potrawy, jedzone na gorąco o poranku, dawały znacznie więcej energii niż dzisiejsze słodkie płatki śniadaniowe. Zęby i zdrowie Nasz gość opowiada też o wynikach badań nad stanem zdrowia przodków. Analiza uzębienia ujawniła wyraźny podział klasowy. Elity z bogatych grodów, mające dostęp do miodu i słodkich kołaczy, często cierpiały na zaawansowaną próchnicę. Tymczasem mieszkańcy prowincji mieli zęby znacznie zdrowsze. Były one jednak mocno starte – to efekt jedzenia mąki mielonej w kamiennych żarnach, która zawsze zawierała domieszkę piasku. Zagadki słowiańskiej kuchni Czy chcesz dowiedzieć się, jak smakuje „słowiańska owsianka” z mięsem i jajkiem? Albo dlaczego Słowianie chowali jajka pod progiem nowego domu? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w najnowszym odcinku wideopodcastu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Wideo z rozmową z Małgorzatą Krasną-Korycińską można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. W pierwszym odcinki cyklu rozmawialiśmy z prof. Piotrem Grochowskim o rodzimowiercach, w drugim – o DNA Słowian z dziennikarką „Polityki” Agnieszką Krzemińską, w trzecim z prof. Pawłem Żmudzkim o Wielkiej Lechii, a w czwartym z dr. Jakubem Jagodzińskim o relacjach słowiańsko-wikińskich. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast
W Skandynawii znajdowane są słowiańskie naczynia ceramiczne, biżuteria, a nawet pozostałości po konstrukcjach, które mają ponad 1000 lat. Czy to oznacza, że nasi przodkowie przyczynili się do powstania pierwszych skandynawskich królestw? O relacjach wikińsko-słowiańskich rozmawiamy w nowym podcaście National Geographic Polska z dr. Jakubem Jagodzińskim.
To już czwarty odcinek cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Tym razem skupiamy się na kontaktach Słowian z wikingami, do których dochodziło ponad 1000 lat temu. Do tej pory dominowała w przestrzeni publicznej narracja, wedle której to Słowian mieli zdominować przybysze z północy. A Mieszko I miał być wikingiem. Rozmowa z dr. Jakubem Jagodzińskim Nasz kolejny gość, dr Jakub Jagodziński, jest doktorem nauk humanistycznych w zakresie archeologii, a także etnologiem i antropologiem kultury, pracownikiem Działu Naukowego w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Jest też autorem artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książki „Goście, kupcy, osadnicy. Kontakty Słowian Zachodnich i Skandynawów w epoce wikingów”. Zaginione emporium Truso W tym odcinki rozmawiamy między innymi o jedynym na ziemiach polskich wikińskim emporium Truso, które odkryto niedaleko Elbląga 40 lat temu. Miejsce to zostało założone przez Skandynawów i istniało od VIII do schyłku X wieku. Wiedza o istnieniu Truso pochodzi tylko z jednego źródła pisanego – relacji anglosaskiego podróżnika Wulfstana. Głównymi towarami handlowymi był tam bursztyn oraz prawdopodobnie niewolnicy, co potwierdzają znaleziska kajdan i arabskich monet. Osada miała charakter nieagrarny i składała się z trzech części: strefy portowej, centralnej oraz peryferyjnej. – Ta osada była na wskroś skandynawska. Ona była przez Skandynawów założona, kontrolowana, łączyła szlaki handlowe – opowiada dr Jagodziński. Czy Mieszko I był wikingiem? Dr Jakub Jagodziński kategorycznie stwierdza na podstawie źródeł, że Mieszko I nie był wikingiem. Nie istnieją żadne przesłanki historyczne ani archeologiczne, które wskazywałyby na skandynawskie korzenie pierwszych Piastów – przekonuje badacz. Z podcastu dowiemy się, że koncepcja ta zrodziła się w nauce kilkaset lat temu, gdy polscy uczeni zaczęli zastanawiać się nad początkami państwa. Słowianie w Skandynawii Ten temat prawie nie istnieje w szerszej debacie. Mowa o obecności Słowian w Skandynawii. Tymczasem – jak mówi nasz gość – był to proces trwający od VIII wieku, obejmujący tereny dzisiejszej Danii, Szwecji, Norwegii, a nawet odległej Islandii. Najmocniejszym dowodem na fizyczne osadnictwo są słowiańskie ziemianki, które archeolodzy odkryli w takich ośrodkach jak Hedeby czy Aarhus. W duńskim Roskilde istnieje nawet dzielnica o nazwie Windeboder, co oznaczało „słowiańskie kramy”. Takich słowiańskich „śladów” jest zatem sporo. Wpływ słowiańskich przybyszów był widoczny również w codziennym użytku, ponieważ tzw. ceramika bałtycka powszechna w Skandynawii ma w rzeczywistości słowiańską genezę i formy. Partnerski charakter relacji i wzajemne przenikanie się kultur Zdaniem dr. Jagodzińskiego nie można mówić o jednostronnym wpływie agresywnych wikingów na rzekomo bierne i zdominowane społeczności słowiańskie. Zamiast tego badacz proponuje wizje partnerskich relacji między elitami obu grup. Według niego kluczowe znaczenie miała nie etniczność czy pochodzenie, lecz funkcja pełniona w systemie gospodarczym przez kupców i rzemieślników. Skandynawscy i słowiańscy specjaliści współpracowali ze sobą na zasadach rynkowych. Wideo z rozmową z dr. Jakubem Jagodzińskim można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Jest to czwarty odcinek nowej serii Wszystkie Tajemnice Słowian. W pierwszym rozmawialiśmy z prof. Piotrem Grochowskim o rodzimowiercach, w drugim – o DNA Słowian z dziennikarką „Polityki” Agnieszką Krzemińską, a w trzecim z prof. Pawłem Żmudzkim o Wielkiej Lechii. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Wielka Lechia w naszym podcaście. Imperium zrodzone z wyobraźni do dziś rozpala emocje
Czy Wielka Lechia, której centrum miało znajdować się w dzisiejszej Polsce, była w starożytności globalnym mocarstwem? Internet huczy od opowieści o tym potężnym imperium Słowian. O tym, jak zrodziła się ta przemawiająca do wyobraźni opowieść mówi prof. Paweł Żmudzki w podcaście z cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”.
Pierwsze państwo słowiańskie na obecnych ziemiach Polski powstało w IX wieku, wraz z dynastią piastowską. Pierwszym historycznym władcą był Mieszko I, a królem – jego syn Bolesław Chrobry. Internet zalewają jednak od kilku lat opowieści o Wielkiej Lechii – domniemanym królestwie, które miało istnieć na naszych ziemiach tysiące lat wcześniej. Swoim zasięgiem obejmować miało dużą część Europy. Ile jest prawdy w tej opowieści? W tym odcinku podcastu National Geographic Polska Szymon Zdziebłowski rozmawia się z prof. Pawłem Żmudzkim, historykiem i mediewistą z Wydziału Historii UW. Naukowiec specjalizuje się w badaniach porównawczych średniowiecznych kronik. Wincenty Kadłubek – kluczem do rozwiązania zagadki Wszystko zaczęło się od jednego człowieka. Był nim Wincenty Kadłubek, biskup krakowski żyjący na przełomie XII i XIII wieku. Prawdopodobnie studiował na zachodzie Europy. Po powrocie do kraju napisał kronikę, która stała się fundamentem opowieści o starożytnej Polsce. Zawarł tam epicką opowieść o walecznych Lechitach. Dla Kadłubka nazwa „Lechici” była zamienna z „Polakami”, choć to późniejsi interpretatorzy stworzyli z tego koncept imperialny. Gdzie tkwi haczyk w tej opowieści? Kadłubek nie pisał podręcznika do historii. Zupełnie świadomie rezygnował z dat rocznych. W jego kronice Aleksander Wielki czy Juliusz Cezar pojawiają się obok polskich władców w ramach chronologii względnej. A jego epos był nośnikiem dumy narodowej. Jak mówi historyk, kronika Kadłubka nie jest wyjątkowa pod względem takich „mitycznych” opowieści. W zachodniej Europy również powstawały takie „dzieje” dynastii, których zadaniem było budowanie tożsamości zbiorowej, a nie relacjonowanie prawdziwych wydarzeń. – Najbardziej znanymi przykładami jest pochodzenie królestwa Francji, czy w ogóle Franków od Trojan – wskazuje naukowiec. Skąd się wzięli „Lechici?” Prof. Żmudzki próbuje też wyjaśnić pochodzenie nazwy „Lechici”. – My do dziś nie wiemy skąd ona się wzięła. Istnieje koncepcja już ukuta pod koniec XIX wieku (…) – mówi. Być może powstała pod wpływem ruskim, węgierskim, litewskim lub skandynawskim. Ale być może jego twórcą jest sam Wincenty Kadłubek. Kronika Prokosza „na ratunek” pseudonauce Zwolennicy Wielkiej Lechii próbują ratować mit innymi źródłami, jak Kronika Prokosza. Historycy udowodnili, że jest to jednak XIX-wieczne fałszerstwo. Autor tej mistyfikacji chciał osadzić legendę w konkretnym czasie. A treść kroniki bazuje na dziele Kadłubka. Prof. Żmudzki odrzuca również ten dowód na Wielką Lechię. Archeologia, czyli brutalne zderzenie z rzeczywistością Jeśli istniałoby wielkie słowiańskie imperium, musiałoby zostawić ślady: drogi, monety, grody czy kosztowności. Czy archeolodzy coś odkryli? Nie – mówi prof. Żmudzki i w jego ocenie ten argument jest absolutnie rozstrzygający jeśli chodzi o istnienie Wielkiej Lechii. Wszystko więc wskazuje na to, że jest to tylko pseudarcheologiczna koncepcja. Wideo z rozmową z prof. Pawłem Żmudzkim można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Jest to trzeci odcinek nowej serii Wszystkie Tajemnice Słowian. W pierwszym rozmawialiśmy z prof. Piotrem Grochowskim o rodzimowiercach, w drugim – o DNA Słowian z dziennikarką „Polityki” Agnieszką Krzemińską. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Skąd naprawdę wzięli się Słowianie? – rozmawiamy z Agnieszką Krzemińską, dziennikarką „Polityki”
Czy Słowianie mieszkali nad Wisłą „od zawsze”, czy przybyli tu jako fala migrantów ze wschodu? Od lat naukowcy toczą o to zaciekłe spory. Co wniosły do tego tematu najnowsze badania DNA? Zapraszamy na fascynującą rozmowę z dziennikarką Agnieszką Krzemińską z tygodnika „Polityka”.
Kwestia pojawienia się Słowian to temat, który rozpala emocje nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. Naukowcy od dekad dzielą się na dwa główne obozy. Pierwszy z nich, który reprezentują autochtoniści, wierzy, że nasi przodkowie żyli między Wisłą a Odrą niemal od zawsze. Reprezentanci drugiego obozu, allochtoniści, twierdzą, że Słowianie napłynęli na te ziemie dopiero w połowie pierwszego tysiąclecia ze wschodu. Spór ten ma charakter nie tylko naukowy, ale też tożsamościowy i polityczny. Przez długi czas archeolodzy musieli niemal „udowadniać” legendy o naszych prastarych korzeniach. Dziś jednak do gry weszła nowoczesna technologia. Badania DNA stały się narzędziem, które pozwala zajrzeć głębiej w przeszłość niż kiedykolwiek wcześniej. Rozmowa z Agnieszką Krzemińską z „Polityki” W najnowszym podcaście „National Geographic Polska” Szymon Zdziebłowski rozmawia z dziennikarką naukową „Polityki” – Agnieszką Krzemińską, która zajmuje się tematyką archeologiczną. Reporterka śledziła ostatnie doniesienia dotyczące badania DNA, które dotyczyły pochodzenia Słowian w Polsce i w Europie. W podcaście podzieliła się swoimi refleksjami na ten temat. Problem w poznaniu pochodzenia Słowian Badanie pochodzenia Słowian przypomina układanie puzzli, w których brakuje większości elementów. Podstawowym problemem jest obrządek pogrzebowy naszych przodków – Słowianie bowiem palili swoich zmarłych. Jak opowiada Agnieszka Krzemińska, ciała zmarłych trafiały na stos, a prochy do urn, co dla genetyków jest prawdziwym koszmarem. Figlerowicz kontra Gretzinger W podcaście omawiamy dwa duże badania genetyczne, które dotyczą kolebki Słowian. Wyniki badań zespołu prof. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu opublikowane w 2023 roku – jak opowiada Krzemińska – bardzo ucieszyły autochtonistów, bo wynik miał sugerować pewną ciągłość genetyczną na ziemiach Polski. Z kolei w 2025 roku ukazała się publikacja m.in. dr Joschy Gretzingera z Instytutu Maxa Plancka w Lipsku. Wynika z niej, że po połowie I tysiąclecia w przypadku Niemiec wschodnich i Polski doszło do zasadniczej wymiany ludności – nawet 80%, co sugeruje napływ całych populacji we wschodu. Słowiańscy piraci i najstarsze DNA Słowian z terenu Polski W podcaście mowa jest też o odkryciach z Gródka nad Bugiem, gdzie profesor Marcin Wołoszyn odnalazł niespalone szczątki słowiańskich dzieci. Ich DNA różniło się od wcześniejszych mieszkańców tych ziem w stopniu niemal całkowitym. Potwierdza to teorię, że Słowianie rzeczywiście przybyli z „epicentrum” położonego na terenie dzisiejszej Białorusi i Ukrainy. Pojawi się też wątek Słowian – piratów. Okazuje się, że nasi przodkowie nie chcieli być gorsi od wikingów… Wideo z rozmową z Agnieszką Krzemińską można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Jest to drugi odcinek nowej serii Wszystkie Tajemnice Słowian. W pierwszym rozmawialiśmy z prof. Piotrem Grochowskim o rodzimowiercach. Źródło: National Geograhic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„To nie jest chwilowa moda, to jest trend”. Kim są polscy rodzimowiercy?
Współczesna Polska to nie tylko strzeliste wieże kościołów, ale też płonące w lasach ogniska i dawni bogowie. Profesor Piotr Grochowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wyruszył w teren, by zbadać świat współczesnych wyznawców słowiańskich bóstw. Ten temat porusza najnowszy odcinek wideopodcastu National Geographic Polska.
Rodzimowierców, czyli wyznawców religii nawiązującej do wierzeń dawnych Słowian, mieszka w Polsce zaledwie kilka tysięcy. Ale jest o nich coraz głośniej w mediach i wzbudzają spore zainteresowanie. Co o nich wiemy? Odpowiedź na to pytanie daje nauka. „Nasza wiedza o religii przedchrześcijańskich Słowian jest dość ułomna” Naszym gościem i ekspertem w tym zakresie jest dr hab. Piotr Grochowski, folklorysta, etnolog z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W ubiegłym roku ukazała się jego książka „Polskie rodzimowierstwo” (nakładem Wydawnictwa UMK), która jest efektem jego badań wśród rodzimowierców, zwanych też czasem współczesnymi poganami. Korzenie ukryte w mroku historii Rodzimowierstwo to religia, która próbuje wskrzesić to, w co wierzyli nasi przodkowie przed przyjęciem chrześcijaństwa. Zadanie to przypomina jednak układanie ogromnych puzzli, z których większość elementów bezpowrotnie zaginęła. Jak zauważa badacz: brakuje nam bowiem tekstów samych Słowian sprzed 966 roku, czyli chrztu Polski. Naukowcy muszą rekonstruować ten świat, korzystając z archeologii, językoznawstwa i zapisków dawnych kronikarzy. Rodzimowiercy nie mają swojej Biblii ani Koranu. Zamiast tego studiują opracowania naukowe, traktując je jako ważną część swoich wierzeń. Ich świętą księgą jest natura, obserwacja natury, życie zgodnie z cyklem przyrody. Ogień, las i święta księga natury Podstawą tej wiary nie są mury świątyń, lecz bezpośredni kontakt z przyrodą. Rodzimowiercy modlą się głównie na zewnątrz, na łonie natury. Centralnym punktem każdego obrzędu jest święty ogień. – Ogień jest uważany za rodzaj pośrednika pomiędzy ludźmi a bogami – opowiada prof. Grochowski. Kim są polscy rodzimowiercy? Według prof. Grochowskiego ludzie poszukują czegoś własnego w zalewie kultury angloamerykańskiej. Szukają odpowiedzi na pytanie „kim jesteśmy?” i znajdują ją w słowiańskich korzeniach. Drogi do rodzimowierstwa są różne: od fascynacji historią, przez miłość do natury, aż po popkulturę, taką jak świat „Wiedźmina”. – Rodzimowierstwo jest urozmaicone zarówno pod względem stricte religijnym, ale też pod względem społecznym. Poglądy społeczno-polityczne jego wyznawców też są bardzo mocno zróżnicowane – zauważa ekspert. Wszystkie Tajemnice Słowian Tym odcinkiem rozpoczynamy nowy cykl National Geographic Polska zatytułowany Wszystkie Tajemnice Słowian, w którym będziemy rozmawiali na różne tematy dotyczące Słowiańszczyzny. Przyjrzymy się między innymi pochodzeniu Słowian czy słowiańskiej kuchni. Kolejne odcinki będą ukazywały się w następnych tygodniach. Wideo z rozmową z dr. hab. Piotrem Grochowskim można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisieSpotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„Język polski brzmi jak przekleństwa elfów” – Jadzia Kim opowiada o swoim życiu nad Wisłą
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Jadzią Kim – popularną twórczynią internetową. Jadzia przyszła na świat w Chinach, dojrzewała w Korei, a swoje miejsce na Ziemi znalazła w Polsce. Nam opowiada między innymi o tym, jak sprawnie opanować chińskie znaki, czy język polski jest trudny oraz co jadała w Chinach na śniadanie.
Łączy w sobie doświadczenie z dorastania w dwóch różnych kulturach Dalekiego Wschodu. Choć urodziła się w Chinach, szkołę kończyła w Korei. Dziś Jadzia Kim to jedna z najpopularniejszych polskich twórczyń internetowych. Kim jest Jadzia Kim? Jadzia Kim to twórczyni internetowa i youtuberka pochodząca z Korei Południowej, która od kilku lat mieszka w Polsce. Prowadzi kanał „Jadzia Kim”, na którym tworzy treści skierowane głównie do polskich odbiorców. W swoich filmach opowiada o życiu w Polsce z perspektywy Koreanki, porównuje kulturę koreańską i polską oraz dzieli się codziennymi doświadczeniami związanymi z mieszkaniem i integracją w nowym kraju. Jadzia chętnie porusza tematy różnic kulturowych, języka, relacji międzyludzkich oraz stereotypów dotyczących Korei i Polski. Często pokazuje zarówno trudności związane z adaptacją, jak i pozytywne aspekty życia w Polsce. Popularność zdobyła dzięki naturalności, otwartości oraz przystępnemu sposobowi mówienia o życiu „między dwiema kulturami”. Posłuchaj rozmowy Jadzi Kim z National Geographic Polska Rozmowę z Jadzią poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Język polski to masakra!” – Włoch opowiada nam o swoim nowym życiu w Warszawie
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Francesco – Włochem z Turynu, który w Warszawie znalazł swoje miejsce pod Słońcem. Francesco opowiada o dojrzewaniu w Italii, wzajemnych stereotypach między naszymi narodami i czy w Polsce można zjeść prawdziwą włoską pizzę.
To jeden z najsympatyczniejszych rozmówców, jakich gościliśmy w studio National Geographic Polska. Mimo późnojesiennej pogody od początku naszego spotkania Francesco Morabito tryskał energią. „To bardzo włoskie" – chciałoby się powiedzieć. Jak to jednak jest w rzeczywistości z tymi stereotypami na temat mieszkańców Italii? O tym, a także o tym, jak Polska jest widziana z nie tak odległych Włoch, można posłuchać w nowej rozmowie National Geographic z cyklu „Jak to się mówi po polsku”. Kim jest Francesco Morabito, znany jako Framora? Francesco Morabito, znany w internecie jako Framora, to włoski twórca internetowy i youtuber pochodzący z Turynu, który od kilku lat mieszka w Polsce, głównie w Warszawie. Prowadzi kanał „Framora”, na którym opowiada o życiu w Polsce z perspektywy obcokrajowca, porównuje kulturę włoską i polską oraz pokazuje codzienność, podróże i ciekawostki związane z krajem, w którym mieszka. W swoich materiałach Francesco skupia się na przełamywaniu stereotypów o Polsce, podkreśla jej nowoczesność, bezpieczeństwo i jakość życia. Często dzieli się osobistymi doświadczeniami emigranta, mówiąc zarówno o wyzwaniach adaptacji, jak i o powodach, dla których zdecydował się tu zostać. Zyskał popularność dzięki szczerości, pozytywnemu nastawieniu i umiejętności opowiadania o Polsce w sposób zrozumiały i atrakcyjny dla zagranicznej publiczności. Posłuchaj rozmowy Francesco z National Geographic Polska Rozmowę z Francesco poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Mohammadreza Rezazadeh: z Iranu do Polski. Irańczyk, który mówi po polsku lepiej niż Polacy!
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Michałem – bo tak brzmi polskie imię Mohammadrezy Rezazadeha. Irańczyk od kilku lat mieszka Wrocławiu i imponuje swoją znajomością polszczyzny. Rozmawiamy o tym, jak to było być dzieckiem w Iranie, w jaki sposób trafił do Polski i czego najbardziej mu brakuje z rodzinnego kraju.
Czekając w studio National Geographic na gościa, odebrałem telefon. Po drugiej stronie odezwał się miły, wesoły głos: – „Cześć, Łukasz, już prawie dojeżdżam. Utknąłem w warszawskich korkach. Bardzo przepraszam”. Dłuższą chwilę zajęło mi, zanim zorientowałem się, że rozmawiam z moim przyszłym gościem. Czysta polszczyzna, brak obcego akcentu i lekkość formułowania zdań sprawiły, że byłem pewien, że rozmawiam ze rdzennym Polakiem. Kim jest Mohammadreza „Michał” Rezazadeh? Mohammadreza Rezazadeh, znany w Polsce również jako Michał, to popularny youtuber pochodzący z Iranu, który od 2017 roku mieszka w Polsce. Prowadzi kanał „Irańczyk w Polsce”, w którym opowiada o swoim życiu jako emigrant, pokazuje różnice kulturowe, komentuje polską codzienność oraz mówi o wyzwaniach związanych z adaptacją w nowym kraju. Jego treści są tworzone po polsku i skierowane do polskiej publiczności. W swoich materiałach Michał porusza tematy tolerancji, stereotypów, migracji oraz tego, jak wygląda budowanie życia „między dwiema kulturami”. Często podkreśla zarówno trudności związane z barierą językową i integracją, jak i pozytywne strony życia w Polsce. Zyskał popularność dzięki autentyczności, poczuciu humoru i umiejętności opowiadania o złożonych doświadczeniach w przystępny sposób. Posłuchaj rozmowy Michała z Iranu z National Geographic Rozmowę z Michalempoprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ortler to symbol i strażnik Południowego Tyrolu. Od wieków fascynuje podróżników [Podcast]
W sercu Alp kryje się miejsce surowe, piękne i pełne tajemnic. Masyw Ortlera z lodowcami, stromymi graniami i historią zapisaną w skałach działa na wyobraźnię od pokoleń. W podcaście National Geographic Małgorzata Szumska i Jacek Ciszak opowiadają o tym, jak ogromne znaczenie ma on dla całego Południowego Tyrolu/Südtirol – niezwykłego regionu położonego w północnych Włoszech.
Ortler nie jest zwykłą górą. Wznosi się na 3905 metrów n.p.m., dominując nad okolicznymi dolinami i rzucając cień na miejscowość Sulden/Solda. To miejsce kontrastów – dzikie i surowe, a zarazem pełne ludzkich historii, sportowych emocji i kulinarnego ciepła. Dla wielu to po prostu „król Południowego Tyrolu”. W tym odcinku podcastu National Geographic Małgorzata Szumska – podróżniczka i pisarka – rozmawia z Jackiem Ciszakiem, autorem vlogów o aktywnym wypoczynku i ekspertem od stoków narciarskich. Ciszak odwiedził już ponad 340 ośrodków narciarskich, ale to właśnie Ortler budzi w nim szczególny respekt. Góra, na którą nie wchodzi się „z marszu” Ortler, choć piękny, nie jest górą dla każdego. – podkreśla Jacek Ciszak. Podejście wiedzie przez lodowce, szczeliny i fragmenty wymagające wspinaczki wysokogórskiej. Dlatego zaleca on: „Jeżeli ktoś nigdy czegoś takiego nie robił, to tylko i wyłącznie z przewodnikiem.” Ortler od zawsze był dla lokalnej społeczności czymś więcej niż punktem na mapie. Miejscowi opowiadali o nim z ogromnym szacunkiem – był nie tylko wyzwaniem dla wędrowców, lecz także górą, która kształtowała rytm codzienności. Jego potężna sylwetka rzucała cień na okoliczne wsie, przypominając mieszkańcom, że żyją w miejscu wymagającym hartu ducha i uważności. Z tą szczególną obecnością góry wiąże się legenda o pasterzu, który miał sen nakazujący wznieść niewielką kapliczkę Trzy Źródła (niem. Drei Brunnen). Według opowieści budowla miała przynieść spokój temu surowemu krajobrazowi. I rzeczywiście z czasem stała się dla ludzi symbolem opieki oraz pojednania z naturą.„Kiedy została wybudowana, wszystkie te złe duchy się uspokoiły” – opowiada Ciszak. Zimowy raj dla narciarzy Sulden, czyli miejscowość położona u stóp Ortlera, to dziś jeden z ciekawszych ośrodków narciarskich w Południowym Tyrolu. Sezon zaczyna się tu już w październiku i trwa do końca kwietnia. Trasy są zróżnicowane – od łagodnych po wymagające, z widokiem na majestatyczne szczyty. – mówi gość podcastu. Narciarzy przyciąga nie tylko infrastruktura, ale też klimat – zarówno ten dosłowny, jak i kulturowy. Sulden oferuje typowe dla regionu chaty, w których można odpocząć i spróbować lokalnej kuchni. To miejsce, w którym życie jest surowe, ale okraszone włoskim temperamentem. Historia wpisana w krajobraz Ortler to także miejsce o głębokim znaczeniu historycznym. To tutaj, na wysokościach ponad 3500 m n.p.m., toczyły się walki podczas I wojny światowej – tzw. Biała Wojna. Do dziś można zobaczyć ślady tej historii, choćby odwiedzając lokalne muzeum w Sulden. To brutalna historia, która wywarła ogromne piętno na tym regionie. Warto odwiedzić również muzeum Reinholda Messnera – legendarnego himalaisty – którego jeden z oddziałów znajduje się w pobliżu tej miejscowości. Umieszczone częściowo pod ziemią, poświęcone jest lodowcom i ich potędze. Zaintrygował cię Ortler? Posłuchaj całego odcinka podcastu National Geographic i odkryj więcej historii tej niezwykłej góry, która łączy sport, legendę i tradycję. Pamiętaj, że z kartą Ortler Guest Pass można cieszyć się regionem jeszcze pełniej – korzystając z licznych zniżek i darmowych wejść. Więcej informacji o tym magicznym zakątku Alp znajduje się na stronie www.suedtirol.info/region-ortlera .” Materiał promocyjny regionu Ortler w Południowym Tyrolu/Südtirol
„W Korei musieliśmy czytać „Pana Tadeusza” po koreańsku” – rozmawiamy z Mijin Mok
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Mijin, Koreanką od wielu lat mieszkającą we Wrocławiu. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało jej dzieciństwo w Korei Południowej, czym różni się tamtejsza szkoła od polskiej, dlaczego hanbok przypomina jej małe święto i jak to jest przenieść swoje życie z Inczon do Polski.
Kiedy pierwszy raz przyjechała do Polski, nie mówiła ani słowa po polsku. Dziś prowadzi podcasty, nagrywa na YouTube i napisała książkę, w której opisuje nie tylko życie w Korei, ale i w Polsce. Mijin Mok, znana jako Koreanka Mijinka, opowiada, jak wyglądała jej droga do językowej płynności i dlaczego nasz kraj zaskoczył ją bardziej, niż się spodziewała. Dlaczego Mijin zdecydowała się zamieszkać w Polsce? Mijin Mok przyjechała do Polski kilkanaście lat temu, początkowo w ramach wymiany studenckiej. – To miała być przygoda na chwilę – mówi. – Ale coś z tej Polski zostało we mnie na zawsze. Po studiach wróciłam, zamieszkałam i zaczęłam uczyć się języka na poważnie. Dziś mówi płynnie po polsku, prowadzi swój kanał Koreanka na YouTube i regularnie publikuje treści na Instagramie, gdzie dzieli się codziennością, różnicami kulturowymi i zabawnymi sytuacjami, w które wpada jako cudzoziemka w Polsce. Jak ocenia język polski? Mijin Mok przyznaje, że język polski był dla niej dużym wyzwaniem. – Nie tylko gramatyka, ale też dźwięki. „Szczęście” – dla mnie to był koszmar – śmieje się. – Ale Polacy są bardzo wspierający, kiedy widzą, że się starasz. Kiedy robiłam błędy, nie śmiali się, tylko pomagali. Dziś sama pomaga innym uczyć się języków. W swojej książce „Koreańczycy. W pułapce doskonałości” pisze nie tylko o presji sukcesu w Korei, ale i o swoim zderzeniu z polską rzeczywistością. Posłuchaj rozmowy Koreanki Mijin z National Geographic Rozmowę z Mijin Mok poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swoimi sprawdzonymi metodami nauki, radzi, jak zacząć mówić płynnie i obala popularne mity językowe. Rozmowę z Danielem Lalewiczem poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ahrntal – spotkanie majestatu Alp, rodzinnej gościnności i zaskakujących atrakcji [Podcast]
Ukryta pośród ponad 80 trzytysięczników dolina Ahrntal w Południowym Tyrolu kusi zimowym spokojem, lokalną kuchnią i atrakcjami dla każdego – od tras narciarskich, przez długie saneczkowe zjazdy, aż po wspinaczkę w lodzie. Nieoczywiste oblicze tego położonego w północnych Włoszech regionu odkrywają w podcaście Jacek Ciszak i Małgorzata Szumska.
W Ahrntal zima ma swój własny rytm. Dolina zamknięta wśród alpejskich szczytów to miejsce, w którym zamiast hałaśliwego après-ski znajdziemy talerze pełne lokalnych przysmaków, saneczkowy zjazd ciągnący się przez 10 kilometrów i lokalne festyny, na których można spotkać krampusy – mroczne postacie z tyrolskiej tradycji. O niezwykłym charakterze tego miejsca opowiada w podcaście National Geographic Jacek Ciszak – vloger i miłośnik sportów zimowych. Jego rozmowa z pisarką i podróżniczką Małgorzatą Szumską to opowieść o regionie, który zachwyca prostotą i spokojem. Ucieczka od codziennego zgiełku Dla Ciszaka to miejsce wyjątkowe. – wspomina swoją pierwszą wizytę w regionie. Wrażenie odcięcia od codziennego zgiełku nie jest przypadkowe. Przez wiele miesięcy w roku lokalne społeczności funkcjonowały w niemal całkowitej izolacji, co ukształtowało nie tylko ich tożsamość, ale też unikalne tradycje, język i rytuały. Od nart po lodową wspinaczkę W dolinie znajdują się dwa nowoczesne ośrodki narciarskie – Klausberg i Speikboden – z trasami dla każdego poziomu zaawansowania i atmosferą sprzyjającą spokojnemu wypoczynkowi. Warto też spróbować zjazdu najdłuższym w Południowym Tyrolu torem saneczkowym, który ma aż 10 kilometrów długości i prowadzi przez malownicze, leśne odcinki. Ahrntal słynie też z zamarzniętych wodospadów, które zimą zamieniają się w pionowe ściany idealne do lodowej wspinaczki. Serdeczność z charakterem Region wyróżnia także wyjątkowa gościnność, z dodatkiem typowo włoskiego temperamentu. – śmieje się Ciszak. Kuchnia? To połączenie wpływów alpejskich i włoskich. Gnocchi z lokalnym serem, krupnik (bardziej zawiesisty od polskiego), apfelstrudel, speck i grzany cydr – a także Glühmix, czyli gorący sok jabłkowy z przyprawami – wszystko to tworzy doświadczenia, które zostają w pamięci na długo. Chcesz poczuć ten klimat? Odsłuchaj cały odcinek podcastu i sprawdź, dlaczego Ahrntal to coś więcej niż zimowy kierunek – to podróż do świata, który się nie spieszy. Warto też pamiętać, że będąc w Południowym Tyrolu można skorzystać z karty Südtirol Guest Pass, która pozwala poruszać się po całym regionie transportem publicznym – wygodnie i bez ograniczeń. A więcej informacji o dolinie Ahrntal czeka na stronie www.ahrntal.com Materiał promocyjny regionu Ahrntal w Południowym Tyrolu/Südtirol
Chcesz wygrać w Wielkim Konkursie Fotograficznym? Rady ekspertki National Geographic
Ruszyła 21. edycja Wielkiego Konkursu Fotograficznego. O tym, jak wygrać w WKF rozmawiamy z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską, dyrektorką artystyczną National Geographic Polska i jedną z jurorek. Wysłuchaj podcastu National Geographic Polska.
Wielki Konkurs Fotograficzny to inicjatywa o ogromnym prestiżu. W tym roku organizujemy go po raz 21. Wyróżnienia zdobywane przez uczestników konkursu nieraz otwierały im drogę do zawodowej pracy fotografa, a także możliwości dalszego rozwijania swojej pasji. Uczestnicy Wielkiego Konkursu Fotograficznego co roku zastanawiają się, jak zdobyć serca jury. Nie ma jednego, sprawdzonego przepisu. O sugestie zapytaliśmy Iwonę El Tanbouli-Jabłońską, dyrektorkę artystyczną National Geographic Polska. W tym roku po raz kolejny zasiądzie ona w jury WKF. Zapraszamy do udziału w konkursie! Zgłoszenia można nadsyłać do 3 listopada 2025 r. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Prof. Kazimierz Michałowski, archeolog, celebryta, dyplomata – podkast National Geographic Polska
To dzięki niemu polscy archeolodzy pracują dziś w najbardziej znanych lokalizacjach Egiptu – świątyni Hatszepsut czy w Aleksandrii. Czasem bywa określany polskim Indiana Jonesem, ale zdecydowanie lepiej troszczył się o zabytki – w podcaście National Geographic Polska rozmawiamy o prof. Kazimierzu Michałowskim.
Spis treści: Kim był prof. Kazimierz Michałowski? Nieznane i znane fakty z życia wybitnego archeologa Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Pretekstem do rozmowy jest zbliżająca się premiera filmu dokumentalnego na temat prof. Kazimierza Michałowskiego zatytułowanego „Profesor Michałowski. Droga do Faras”. Jego reżyserem jest Władysław Jurkow, którego gościmy w naszym studio. Władysław Jurkow jest reżyserem, dziennikarzem, autorem filmów dokumentalnych i programów telewizyjnych. Z zamiłowania jest historykiem sztuki i podróżnikiem. Dokumentuje wykopaliska archeologiczne w Egipcie i Sudanie, jest członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, laureatem wielu nagród na międzynarodowych festiwalach filmowych. Kim był prof. Kazimierz Michałowski? Prof. Kazimierz Michałowski (1901–1981) był założycielem Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW). Obecnie instytucja ta nosi jego imię. CAŚ UW od ponad 50 lat prowadzi badania archeologiczne na obszarze basenu Morza Śródziemnego, Bliskiego Wschodu, a teraz również Zakaukaziu. Dzięki talentom dyplomatycznym, organizacyjnym i naukowym prof. Michałowskiego polscy naukowcy rozpoczęli szeroko zakrojone badania na stanowiskach archeologicznych m.in. w Egipcie, Sudanie, Syrii czy na Cyprze. Jemu zawdzięczamy to, że w Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się spora kolekcja zabytków z Egiptu i z Sudanu. Wiele z tych artefaktów jest unikatowych. Nieznane i znane fakty z życia wybitnego archeologa Młodość prof. Michałowskiego przypadała na okres walki Polski o niepodległość. Jak opowiada Władysław Jurkow, nie od razu zajmował się archeologią. Najpierw studiował filozofię, romanistykę i historię sztuki. Gdy w końcu poznał archeologię, zakochał się w niej bez reszty. Prof. Michałowski był postacią poważaną i lubianą. W czasie wykopalisk w Egipcie przełamywał kolonialne bariery – witał się w robotnikami egipskimi uściskiem dłoni, czego nie robili kierownicy badań z zachodnich krajów. Jak opowiada Jurkow, profesor był typem działacza i nie potrafił nic nie robić. Przykład? W niemieckim obozie jenieckim w czasie II wojny światowej Michałowski utworzył „uniwersytet” i prowadził wykłady z tematyki archeologicznej i egiptologicznej. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. W odcinku wykorzystano zdjęcia z archiwum Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Kto zostanie nowym papieżem? Franciszek mógł zasugerować następcę
Po śmierci papieża Franciszka rozpoczyna się jedno z najbardziej tajemniczych wydarzeń w Kościele katolickim – konklawe. Kto ma szansę zostać nowym papieżem? Co naprawdę dzieje się za zamkniętymi drzwiami Kaplicy Sykstyńskiej? I czy azjatycki Franciszek to nowy faworyt? Marcin Dzierżanowski odkrywa kulisy wyboru głowy Kościoła w najnowszym podcaście National Geographic Polska.
Spis treści: Jak naprawdę wygląda konklawe? Kto zostanie papieżem? 21 kwietnia 2025 roku, w drugi dzień świąt wielkanocnych, zmarł Papież Franciszek. O tym, kto zastąpi go na tronie Piotrowym dowiemy się już niebawem. Konklawe zaplanowano na 7 maja. Współcześnie wybory papieża trwają około dwóch dni. Historia zna jednak przypadki, kiedy konklawe trwało tygodniami lub dłużej. Najdłużej wybierano papieża w 1740 roku – ponad 6 miesięcy. Dlaczego? O tym mówi Marcin Dzierżanowski, dziennikarz, publicysta i autor książek, w najnowszym podcaście National Geographic Polska. Jak naprawdę wygląda konklawe? Wybory papieża elektryzują opinię publiczną, niezależnie od wyznania. Następca świętego Piotra nie ma już co prawda takiej władzy politycznej jak dawniej, jednak nadal jest uważany za pewien autorytet i to nie tylko w kwestiach wiary. Zmarły Franciszek uchodził za papieża progresywnego. Oczywiście na tyle, na ile jest to możliwe w Kościele katolickim. Jako pierwszy napisał encyklikę poświęconą ekologii („Laudato si”) i głośno mówił o różnych wykluczonych grupach. Czy jego pontyfikat będzie kontynuowany? To zastanawia miliony ludzi na całym świecie. Wszystko wyjaśni się na początku maja podczas konklawe. Nikt, kto nie uczestniczył w wyborach papieża, nie wie do końca, jak przebiegają. Pewne fakty są jednak znane, choć nie wszystkim. Marcin Dzierżanowski przybliżył je w rozmowie z Mateuszem Łysiakiem. – Kardynałowie wybierają spośród siebie, chociaż nie ma tego w przepisach. Teoretycznie można wybrać każdego księdza. Kiedyś można było nawet wybrać każdego ochrzczonego mężczyznę – mówił. W rozmowie pojawia się też wątek głośnego filmu „Konklawe” z ubiegłego roku. Ile jest w nim prawdy, a co jest fikcją fabularną? Odpowiedzi na te i inne pytania również padają w najnowszym Podcaście National Geographic Polska. Kto zostanie papieżem? Ponoć trudno przewidzieć, kto zostanie papieżem, a wymieniani kandydaci ostatecznie nie wygrywają konklawe. Nie jest to jednak do końca prawda. W 2005 r. Joseph Ratzinger był nieoficjalnym faworytem i to właśnie on zasiadł na Piotrowym tronie jako Benedykt XVI. Również i w tym roku pojawiają się nazwiska kardynałów, którzy mogą być brani pod uwagę w trakcie konklawe. Wśród nich nie brakuje Polaków. Jest i poważny kandydat z Filipin – kardynał Luis Antonio Tagle, nazywany „azjatyckim Franciszkiem”. Najnowszy odcinek podcastu możecie wysłuchać i obejrzeć na górze strony, a także na kanale YouTube Poza Horyzontem i naszym Spotify.
Jak się żyło w Polsce pierwszych Piastów? – podcast National Geographic Polska
Czym był Chrobrobus? Czy w piastowskich grodach były odpowiedniki dzisiejszych NFZ-ów? Co wiemy o życiu zwykłych ludzi, żyjących za panowania pierwszych polskich władców? Rzadko poświęca się im wiele uwagi. Pora to nadrobić.
Spis treści: Eksperci z ziemi gnieźnieńskiej „Kowalscy” polskiego średniowiecza – kim byli? Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Mija tysiąc lat od koronacji pierwszych królów Polski. Sporo mówi się o pierwszych władcach Polski, a zwłaszcza królach – Bolesławie Chrobrym czy Mieszku II. Często mówi się, że historię piszą zwycięzcy, ale można śmiało powiedzieć, że przez większość dziejów – odpowiadały za to elity. Dlatego tak mało wiemy o życiu zwykłych ludzi. Czy da się coś powiedzieć o „Kowalskich” epoki państwa pierwszych Piastów? Temu zagadnieniu poświęcony jest nasz nowy podcast. Eksperci z ziemi gnieźnieńskiej O tym, jak żyło się większości mieszkańców państwa Mieszka czy Chrobrego opowiadają w nowym odcinku dwaj goście ściśle związani z kolebką państwa polskiego – Gnieznem. Pierwszy to Artur Krysztofiak, koordynator obchodów tysięcznej rocznicy koronacji pierwszych królów Polski i dyrektor Wydziału Promocji Kultury i Turystyki Urzędu Miejskiego w Gnieźnie. Nasz gość jest też instruktorem nordic walking, projektował i znakował ponad 1000 km szlaków na terenie Wielkopolski. Drugi gość to Jarosław Mikołajczyk. Jest edukatorem muzealnym w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, ale też instruktorem teatralnym, lalkarzem, dziennikarzem. Jak samo o sobie mówi, jest bezgranicznie zakochany w Gnieźnie i jego historii. „Kowalscy” polskiego średniowiecza – kim byli? Sporo informacji na temat życia zwykłych ludzi naukowcy uzyskują dzięki badaniom archeologicznym. Dzięki temu wiemy, jakich przedmiotów używali na co dzień i jak wyglądały ich domostwa. Nie zawsze potrzebne są jednak nowe wykopaliska. Jak zauważa Jarosław Mikołajczyk, nowych ustaleń można dokonać również analizując liczne zabytki spoczywające od dziesiątek lat w muzeach. One też mogą zmienić wizje przeszłości. W podcaście poruszamy też tak ciekawe tematy, jak średniowieczna służba zdrowia, podróże czy hobby. Dowiemy się też, że zwykli ludzie żyli zdecydowanie krócej niż przedstawiciele elit. Pasjonaci Gniezna przybliżają nam również informacje dotyczące niezwykłych wydarzeń, które cyklicznie odbywają się w pierwszej polskiej stolicy. W 2025 roku odbędzie się jednak jeszcze więcej imprez nawiązujących do tysiącletniej historii Gniezna. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
UFO nad Polską. Co się wydarzyło w Emilcinie? – podcast National Geographic Polska
Jest prawdopodobne, że w 1978 roku w Emilcinie „doszło do doświadczenia o autentycznym charakterze” – mówi Mateusz Kijewski, ekspert zajmujący się UFO w podcaście National Geographic Polska. Jednak po latach badacze inaczej niż wcześniej interpretują bliskie spotkania.
Spis treści: Zagadka Emilcina Ekspert o emilcińskim UFO Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? W najnowszym odcinku rozmawiamy o najgłośniejszym w Polsce domniemanym spotkaniu z kosmitami. Dojść do niego miało we wsi Emilcin w dzisiejszym województwie lubelskim w 1978 roku. Zagadka Emilcina Zarówno pojazd latający, jak i ufonautów napotkać miał rolnik Jan Wolski. Spotkanie z kosmitami wspominał dobrze. Goście z kosmosu nie mieli wyrządzić mu żadnej krzywdy. Przeciwnie, byli przyjaźnie nastawieni, poczęstowali go nawet nietypowym posiłkiem, którego rolnik nie przyjął. Mimo że Wolski był w zasadzie jedynym świadkiem domniemanego wydarzenia, to Emilcin stał się bardzo ważnym miejscem dla polskich ufologów. Sprawą zainteresowało się mnóstwo ekspertów. Emilcin zainspirował też artystów i filmowców. Swoją premierę ma właśnie miniserial komediodramatyczny „Projekt UFO” na platformie Netflix, który jest inspirowany tymi wydarzeniami. A my próbujemy wspólnie z naszym gościem zrozumieć, co tak naprawdę wydarzyło się w Emilcinie w 1978 roku. Ekspert o emilcińskim UFO Na czynniki pierwsze sprawę UFO z Emilcina rozłożył nasz gość, Mateusz Kijewski. Jest to publicysta ufologiczny, twórca strony „UFO bez stereotypów” i prowadzący „Kanał o UFO” na platformie medialnej Sekielski Brothers Studio. W swojej pracy stara się zachować maksymalny obiektywizm, prezentując różne perspektywy. W debacie na temat tego złożonego fenomenu (lub fenomenów) dba o to, by wykorzystywać nie tylko dorobek nauk ścisłych, ale i takich dziedzin jak kulturoznawstwo, socjologia czy religioznawstwo. Czy faktycznie w Emilcinie wylądowało UFO? W ocenie Kijewskiego ten przypadek jest „dobry”. Ale czy należy mówić o fizycznym lądowaniu UFO czy raczej o autentyczności przeżyć? Ekspert zastanawia się, czy za te zdarzenia nie odpowiada nietypowa, anomalna reakcja mózgu na zetknięcie go z jakimś jeszcze nie do końca znanym nauce zjawiskiem. Poruszamy też inne wątki, a wśród nich intrygująco brzmiącą zemstę hipnotyczną, która jest jednym z wyjaśnień wydarzeń emilcińskich. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
W Indiach tygrys jest zwierzęciem świętym, symbolem narodowym. Według wielu ma takie prawa jak człowiek
– Spotkanie z tygrysem to doświadczenie mistyczne, hipnotyzujące – opowiada Marta Sawicka-Danielak, autorka książki „Oko tygrysa. O bestii, którą stworzył człowiek”. W rozmowie z Maciejem Wesołowskim zdradza, jakie emocje towarzyszyły jej spotkaniom z tym zwierzęciem i dlaczego ludzie w Indiach wciąż padają ich ofiarą.
Spis treści: Tygrysy kontra ludzie Tygrys – zwierzę potężne, zwierzę święte Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Obecnie na świecie dziko żyje zaledwie około 5,5 tysiąca tygrysów (dużo więcej w niewoli), z czego większość w Indiach. W tym kraju to potężne, ważące czasem ponad 400 kilogramów i mierzące blisko 3 metry, zwierzę jest już narodowym symbolem. Wykorzystują je politycy w celach propagandowych czy na przykład sprzedawcy wszelakich towarów. Tygrys jest modnym i wdzięcznym nośnikiem reklamy. Tygrysy kontra ludzie Na Sunderbanach w indyjskim Bengalu Zachodnim żyje ich blisko setka. Mimo że to miejsce objęte ścisłą ochroną i z zakazem wstępu dla człowieka, odwiedzają je miejscowi zbieracze miodu. Stu pięćdziesięciu z nich rocznie nie wróci do swoich domów. Dlaczego tygrys, dla którego człowiek nie jest typowym pożywieniem, ich atakuje? Co sprawiło, że tygrys w kulturze masowej zyskał miano ludojada? Jak żyje się na styku świata ludzi i zwierząt? I dlaczego dla mieszkańców Sunderbanów to tygrys jest na końcu łańcucha pokarmowego, a nie człowiek, i ma dokładnie takie same prawa, jak człowiek? Tygrys – zwierzę potężne, zwierzę święte – Spotkanie z tygrysem to doświadczenie mistyczne, hipnotyzujące. Spotkanie z tak potężnym zwierzęciem, spojrzenie mu w oczy z odległości dwóch metrów, i to nie jest zoo, tylko jego naturalne środowisko, rodzi tak ogromny lęk, że trudno nad nim zapanować. Towarzyszył temu wielki ładunek emocjonalny i przekonanie, że to zwierzę nade mną dominuje – opowiada Marta Sawicka-Danielak, autorka książki „Oko tygrysa. O bestii, którą stworzył człowiek”. – W Azji tygrys zawsze pełnił jakąś funkcję metafizyczną. Niezależnie od kraju był on zwierzęciem świętym. Był bogiem, był duchem przodków. Zawsze pełnił jakąś funkcję religijną. Dlatego budzi respekt, grozę i atawistyczny wręcz lęk. Jest utożsamiany z mocą. Dlatego też dla kolonialistów, głównie dla Brytyjczyków, zwycięstwo nad tygrysem było swego czasu było symbolicznym zwycięstwem nad naturą. Dziką, nieokiełznaną naturą – dodaje pisarka. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o tygrysach, posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Maciej Wesołowski Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler". Reporter. Autor książek, m.in.: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie" i „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii"
„Leciałem północnokoreańskimi liniami lotniczymi”. Rozmawiamy z Lotoholikiem
Odwiedził już ponad 160 krajów świata. Właśnie wrócił z Madagaskaru. W najnowszym odcinku podcastu National Geographic Polska pytamy Lotoholika o najbardziej zaskakujące podróże lotnicze.
Spis treści: Kim jest Lotoholik? Podróżnik, bloger i pasjonat odkrywania świata Jak podróżować bez nadwyrężania budżetu Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Marzysz o podróżach do najdalszych i mniej oczywistych kierunków na Ziemi, ale nie wiesz, od czego zacząć? Poznaj Lotoholika. To pseudonim Łukasza Przybyłka – pasjonata lotnictwa, który od kilku już lat udowadnia, że podróżowanie może być stosunkowo tanie i dostępne, jeśli tylko do planowania wyprawy podejdzie się z głową. Kim jest Lotoholik? Podróżnik, bloger i pasjonat odkrywania świata Łukasz swoją pierwszą podróż lotniczą odbył w 2002 roku, kiedy to samotnie eksplorował Syberię, odwiedzając Ałtaj i Bajkał. Od tego czasu do chwili nagrania nowego odcinka podcastu National Geographic Polska odwiedził już 161 krajów. Liczba ta wciąż się zmienia, bo już kolejnego dnia po nagraniu Lotoholik wyruszył do 162. kraju – na Madagaskar, największą wyspę Afryki. Celem Łukasz jest poznanie wszystkich 195 państw uznawanych przez ONZ. W 2015 roku Lotoholik podjął odważną decyzję o porzuceniu pracy w Lasach Państwowych i przeprowadzce na Borneo. Potem mieszkał w Johor Bahru w Malezji, tuż przy granicy z Singapurem, co pozwoliło mu jeszcze łatwiej odkrywać Azję Południowo-Wschodnią. Dziś na co dzień przebywa w Polsce. Jak podróżować bez nadwyrężania budżetu Blog Lotoholik.pl to zbiór wiedzy dla miłośników podróży. Łukasz dzieli się tam poradami na temat taniego podróżowania, wyszukiwania promocyjnych biletów lotniczych oraz korzystania z programów lojalnościowych. Doświadczenie i wiedza Lotoholika pozwalają czytelnikom odkrywać świat bez nadwyrężania budżetu. Bieżące relacje z kolejnych podróży publikuje również na swoich mediach społecznościowych. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o wyprawach Lotoholika, posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Polacy wciąż mnie o TO pytają”. Polska oczami Kolumbijczyka
John Nuńez Garcia pochodzi z Kolumbii, ale od 17 lat mieszka w Warszawie. Ma tu dom, rodzinę i czuje się tu szczęśliwy. Maciejowi Wesołowskiemu opowiada o tym, z jakimi stereotypami Kolumbijczyk zmaga się na co dzień i co rani jego uczucia. Za czym tęskni myśląc o Kolumbii, co najbardziej lubi w polskiej kuchni i dlaczego jego rodzinna Bogota przez jego rodaków nazywana jest La Nevera (lodówka)?
Spis treści: Dlaczego San Escobar to niestosowna nazwa dla baru? Czego nie wiemy o Kolumbii? Czego brakuje Johnowi w polskiej kuchni? John Nuńez Garcia przyjechał do Polski 17 lat temu. Wcześniej pracował jako copywriter w agencjach reklamowych w Kolumbii i Meksyku. Polskiego zaczął się uczyć dopiero po przyjeździe do Warszawy. Po siedmiu miesiącach odbył pierwszą rozmowę o pracę – po polsku! Pracę dostał – w swoim zawodzie – a potem było już tylko lepiej. Teraz mówi w naszym języku płynnie. – Dla mnie nauka języka była sprawą priorytetową – opowiada. – To jest kwestia szacunku do kraju, w którym mieszkasz, by się go nauczyć. I spotyka mnie za to często nagroda. Polacy zdają sobie sprawę, że polski jest trudny i kiedy widzą, że ktoś włożył pewien wysiłek w jego naukę, bardzo to doceniają. Przez te wszystkie lata miałem wiele przyjaznych reakcji na to, że mówię w waszym języku. Dlaczego San Escobar to niestosowna nazwa dla baru? – Dla wielu ludzi na świecie hasło „impreza kolumbijska” oznacza zabawę z twardymi narkotykami. Nieraz spotkałem się z tym również w Polsce. Ale dla Kolumbijczyka to nie brzmi zabawnie. Jedynie umacnia stereotyp. Podobnie zresztą jak serial „Narcos” i inne podobne produkcje. Podobnie jak te wszystkie knajpy o nazwach w stylu „San Escobar” czy „Esco Bar”. W Polsce również spotykałem się z reakcjami typu: „O, jesteś z Kolumbii, masz coś? Poczęstujesz?”. Wiadomo, o co chodzi. Odpowiadałem, że tak, mogę poczęstować kawą – bo przecież Kolumbia słynie z najlepszej na świecie kawy – mówi John. John Nuńez dodaje, że dla jego rodaków lata 80. i 90. XX wieku to był bardzo bolesny okres. Wielu ludzi ginęło na ulicach, panował lęk przed agresją. Kartele narkotykowe miały wielką władzę. Ale te czasy już się skończyły. Szef kartelu z Medellin Pablo Escobar zginął w 1993 roku, 32 lata temu. Od tego czasu bardzo dużo zmieniło się w ojczyźnie Johna Nuneza. – Ludzie wciąż pamiętają tamte czasy i wspominają je ze smutkiem. To jest narodowa trauma. A to, czego ludzie za granicą często nie rozumieją, to fakt, że dla nas Escobar był po prostu zbrodniarzem, który ma wielu ludzi na sumieniu. I dorabianie mu twarzy popkulturowej ikony jest trochę niestosowne. To trochę tak jakby idola popkultury robić z Hitlera. Dlatego u nas serial Netfliksa nie spotkał się z dobrym przyjęciem – mówi. Czego nie wiemy o Kolumbii? Mało kto wie, że jednym z narodowych sportów Kolumbii – poza piłką nożną – jest kolarstwo. Nie przypadkiem kilka lat temu Kolumbijczyk Egan Bernal wygrał najważniejszy z wyścigów – Tour de France. – Ludzie w wielu krajach nie rozumieją, czym tu się fascynować – jedzie grupa ludzi na rowerach. Ale warto wiedzieć, że towarzyszy temu pewna strategia. Podobnie jak w Formule 1. Mnie kolarstwo bardzo fascynuje – opowiada John. – A trzeba wiedzieć; że Kolumbia ma znakomite warunki do uprawiania tego sportu. Jest mnóstwo bardzo stromych gór, podjazdów. Dlatego nasi kolarze potem są mistrzami górskich etapów na wielkich tourach. Czego brakuje Johnowi w polskiej kuchni? – Bardzo lubię polską kuchnię, zwłaszcza kaszankę. Czasem trochę brakuje mi kolumbijskiej kuchni mojej mamy. No i bandeja paisa. To typowo kolumbijskie danie z regionu Antiochia. Bardzo kaloryczne! Bandeja to taca. Paisa to właśnie mieszkaniec Antiochii, której stolicą jest Medellin. Na to danie składa się mięso mielone, fasola, ryż, jajko sadzone, awokado, chlebek arepa i platano, czyli jeden z rodzajów banana – opowiada Kolumbijczyk. Aby dowiedzieć się więcej o Kolumbii, posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.
Tak wyglądali Jagiellonowie. Posłuchaj podcastu National Geographic Polska
W nowym odcinku podcastu National Geographic Polska rozmawiamy z prof. Bożeną Czwojdrak o kulisach powstawania pierwszej najbliższej historycznej prawdy rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów.
Spis treści: Dlaczego Jagiellonowie? Nowy poczet Jagiellonów Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Jak stworzyć portret pamięciowy po 600 latach? Na tak postawione pytanie redakcja National Geographic Polska musiała sobie odpowiedzieć rok temu, kiedy narodził się pomysł rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Nowe wizerunki znajdziecie m.in. w kwietniowym wydaniu magazynu National Geographic Polska. Dlaczego Jagiellonowie? Z jakiegoś powodu władcy z tej dynastii nie pozostawili po sobie zbyt wielu wizerunków. To zaskakujące, bo w swojej epoce byli jednym z najsilniejszych rodów w Europie. Jagiellonowie nie tylko zapewnili Polsce i Litwie silną pozycję w Europie, ale także przyczynili się do rozwoju demokracji szlacheckiej i kultury renesansowej. Oto 4 powody, dla których ta dynastia tak silnie zapisała się w historii Polski. Unia Polski i Litwy – Jagiellonowie byli architektami unii polsko-litewskiej, która rozpoczęła się w 1385 roku aktem unii w Krewie. Dzięki nim powstało jedno z największych państw Europy – Rzeczpospolita Obojga Narodów. Potęga terytorialna – w XV i XVI wieku państwo Jagiellonów obejmowało Polskę, Litwę, część Rusi, a także Węgry i Czechy, czyniąc je jednym z największych i najpotężniejszych organizmów politycznych Europy. Złoty wiek Polski – panowanie Jagiellonów to okres rozwoju kultury, nauki i gospodarki. W XVI wieku, za Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, Polska przeżywała swój "złoty wiek", będąc jednym z najbardziej rozwiniętych krajów Europy. Obrona przed zagrożeniami zewnętrznymi – Jagiellonowie skutecznie bronili swoich ziem przed zakonem krzyżackim (m.in. bitwa pod Grunwaldem w 1410 roku), Moskwą oraz Turkami osmańskimi, stabilizując sytuację w regionie. Nowy poczet Jagiellonów Inspiracją do pracy nad Jagiellonami było uderzające poczucie, że w powszechnym przekonaniu to, jak naprawdę wyglądali polscy królowie, opieramy przede wszystkim na poczcie Jana Matejki. Ba, te wizerunki są tak głęboko wyryte w naszych wyobrażeniach, że trafiły na polskie banknoty. Do współpracy zaprosiliśmy m.in. prof. Bożenę Czwojdrak z Uniwersytetu Śląskiego. Dzięki badaniom naukowczyni udało nam się dotrzeć do wszelkich zachowanych źródeł historycznych, z których następnie ilustrator Marcin Bondarowicz stworzył rysunkowe portrety. Efekt można zobaczyć w kwietniowym wydaniu magazynu National Geographic Polska, sukcesywnie na National-Geographic.pl. Już dziś można oglądać urzeczywistniony wizerunek Władysława Jagiełły. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o Jagiellonach, posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ojciec i syn biegiem przez cztery pustynie świata. Podcast National Geographic Polska
4 Deserts to jeden z najbardziej prestiżowych cyklów biegów terenowych na świecie. Jak w ekstremalnych warunkach sprawdzają się Polacy? Śledzimy historię Julity Ilczyszyn, nauczycielki wychowania fizycznego z Warszawy i Michała Gawrona, przedsiębiorcy z Katowic, który bieg ukończył wraz ze swoim 16-letnim synem, Michałem. Obaj panowie są też bohaterami nowego odcinka podcastu National Geographic Polska.
Spis treści: „Myślałam, że umiera” Bieg po jordańskim piachu 15-latek na mecie ultramaratonu Kto może wystartować w biegu po pustyni W nowym odcinku podcastu National Geographic Polska poznajemy niesamowitą historię ojca i syna, którzy wspólnie podjęli wyzwanie przebiegnięcia cyklu ultramaratonów 4Deserts. To seria ekstremalnych biegów przez najtrudniejsze pustynie świata: Gobi, Atacama, Namib i Antarktydę. Michał Gawron ojciec i Michał Gawron syn dzielą się swoimi doświadczeniami z udziału w tych ekstremalnych zawodach. Jak to się stało, że nastolatek dołączył do grona ultramaratończyków? Jak przekonał organizatorów, by pozwolili mu wystartować? Jak wyglądała ich wspólna droga przez pustynie? Rozmawiamy o logistyce ultrabiegów – o punktach kontrolnych, ekwipunku i noclegach. Dowiadujemy się, czy obecność bliskiej osoby pomaga, czy może wręcz utrudnia wyzwanie oraz jak wyglądała ich relacja podczas pokonywania kolejnych kilometrów przez piaski pustyni. Michał junior zdradza, dlaczego znienawidził owsiankę i jakie emocje towarzyszyły ojcu i synowi kiedy przekraczali linie mety. To opowieść o sile charakteru, rodzinnej więzi i przekraczaniu własnych granic. Posłuchajcie, jak spełnia się marzenia i jak wygląda świat z perspektywy ultrabiegacza. „Myślałam, że umiera” Do punktu kontrolnego przybiegł uśmiechnięty. Uśmiechnął się do zdjęcia, uzupełnił zapasy wody, a potem usiadł na bagażniku pick-upa, żeby odpocząć. Stałam tuż obok, kiedy osunął się bezwładnie na ziemię. W jednej sekundzie jego oczy wybałuszyły się w przeraźliwym grymasie, a ciałem zaczęły targać konwulsje – myślałam, że umiera. Żadne z nich nie myło się od tygodnia, a od kilku dni na ich ubraniach zbierał się biały osad. To parująca z ciał sól – krystalizująca się pod wpływem piekielnie gorących temperatur. Wszystko, czego potrzebują do przetrwania na pustyni przez 7 dni, niosą na plecach. W punktach kontrolnych dostają tylko wodę. Pomimo ryzyka, wkładają nadludzki wysiłek w ukończenie 6-etapowego biegu. Dlaczego? Ukończenie ultramaratonu w Jordanii może brzmieć niewyobrażalnie dla kogoś, kto nigdy nie słyszał o biegach ekstremalnych. Wyprawy takie jak ta, nie są jednak na pustyniach rzadkością. Na każdym etapie zawodów uczestnicy mierzą się z dystansem bliskim maratonowi, pokonując sypki i głęboki piach w temperaturach sięgających ponad 40 st. C. Bieg po jordańskim piachu Podczas gdy przebiegnięcie 250 kilometrów jest dla większości z nas niewyobrażalnym wysiłkiem, rzesze pasjonatów zapisują się na biegi po to, by przetestować swoje granice. Mimo spartańskich warunków i surowych emocji wielu z nich po przekroczeniu mety, chce zawrócić i przeżyć bieg jeszcze raz. Intuicyjnie rozumieją bowiem, że wyścigi dają im wgląd do czegoś, co w normalnej rzeczywistości nie jest dostępne. Ich pasja, zgodnie z oryginalnym znaczeniem łacińskiego słowa, staje się ich cierpieniem, a ból – mostem do nieznanych wcześniej doświadczeń. Wyostrza zmysły, pompuje do krwi adrenalinę, intensyfikuje doznania, dając ludziom to, co nadaje życiu smak – poczucie bycia żywym. To tak, jakby rozmyte obrazy zamienić na ostrość HD – nic dziwnego, że ludzie nie mogą się nasycić. Ciało nie dawało sygnałów zmęczenia, ale w powietrzu czuć było zmianę. Trzeciego dnia biegu nad Julitą zawisły ciemne chmury. Miała za sobą 5 pustynnych biegów i była pewna, że nic jej nie zaskoczy. Myliła się. W jednym momencie wszystkie jej lęki zbiły się w zwartą masę, która uderzyła w nią z impetem betonowej kuli. Zatrzymała krok i oparła ręce o kolana – była gotowa wycofać się z biegu. – Coś cię boli? – zapytał. – Nie. – Siadła ci głowa? – Skinęła w milczeniu. Thiago towarzyszył jej podczas większości pustynnych biegów, ale nigdy nie widział jej w takim stanie. Przez chwilę nie odpowiadał, potem spojrzał jej głęboko w oczy i wykrzyczał to, co musiała usłyszeć. – Gówno mnie to obchodzi! Teraz jesteś na pustyni! Przez kolejnych 8 nieskończonych godzin, Julita walczyła o każdy krok. Była odarta z wiary w siebie i powłóczyła nogami, ale szła, bo obiecała to swojemu przyjacielowi. Ostatnie kilometry były walką z ogniem bólu, palącym słońcem i niewyobrażalnym zmęczeniem. Kiedy dotarła do obozu, zaprowadziliśmy ją do namiotu, trzymając za rękę – nikt nie wspomniał o starcie kolejnego dnia. Kryzys uruchomił sieć pomocy. Monitorowaliśmy Julitę na całej długości trasy, zdając sobie nawzajem raporty. Ustaliliśmy, że w razie trudności, dwójka zawodników zwolni tempo, żeby do niej dołączyć – wszystko działo się poza jej wiedzą. Julicie udało się ukończyć czwarty etap i była gotowa na najtrudniejszy dzień wyścigu – ciągnący się przez 88 kilometrów i mający ponad 2 tys. metrów przewyższenia Długi Marsz. Niesiona na skrzydłach otaczających ją ludzi, dotarła na miejsce jako jedna z pierwszych. Tuląc ją na mecie, w końcu pojęłam jej słowa. „Nie ukończyłabym żadnego z wyścigów, gdyby nie moi przyjaciele”. 15-latek na mecie ultramaratonu Był raczej powściągliwy. Trzymał się na uboczu i nie dbał o zdanie innych – najbardziej lubił swoje towarzystwo. Kiedyś pił, ale kiedy przestał, zaczął robić wszystko to, co znajdowało się na granicy wykonalności i bezpieczeństwa. Mówił, że nie można rzucić nałogu – można go tylko zamienić. Przez lata obserwował go syn, który sam zapragnął poczuć dreszcz emocji. Pomysł przebiegnięcia pustyni wyszedł więc naturalnie. Problem polegał na tym, że Junior miał 15 lat i żaden organizator biegu nie chciał wziąć na siebie odpowiedzialności za dopuszczenie go do wyścigu. Jednak Senior nigdy nie odpuszczał. Nawet w obliczu odmowy. Kilkanaście rozmów telefonicznych i wymian mailowych później, Michał Junior pakował się do Namibii – warunkiem miała być obecność opiekuna. W najtrudniejszych momentach biegu Młody polegał na doświadczeniu ojca, który brał na barki lwią część bagażu emocjonalnego. Jego szorstkie podejście sprawdzało się w kryzysach, gdzie współczucie mogłoby okazać się nieefektywne. Jednak na mecie surowość ustąpiła czemuś nowemu. Rysy Seniora złagodniały, z twarzy bił jasny blask, a w kącikach oczu pojawiły się łagodne zmarszczki. Nie był już zamkniętym w sobie pustelnikiem. Promieniował rozczulającą, ojcowską dumą. To zrozumiałe – jego syn pisał właśnie historię. Kto może wystartować w biegu po pustyni Niezależnie od narodowości, poziomu zaawansowania i wieku, start w wyścigu jest otwarty dla wszystkich. Warunkiem udziału jest dobry stan zdrowia. Koszt uczestnictwa w jednym biegu to 16–18 tys. złotych, natomiast wykupienie czterech biegów to około 40 tysięcy złotych. Zawodnicy dostają się do ustalonych lokalizacji w swoim zakresie. Na bieg można zarejestrować się na oficjalnej stronie Racing the Planet: www.racingtheplanet.com. Źródło: National Geographic Traveler
Dlaczego na Wyspach Owczych owce nie chodzą stadami. Podcast National Geographic
Po raz pierwszy na Wyspy Owcze dotarł 18 lat temu. Odwiedza je do dziś, nieustannie poznając ten niewielki skrawek ziemi na Atlantyku. Łukasz Łach, założyciel Klubu Miłośników Wysp Owczych, w rozmowie z Iwoną El Tanbouli-Jabłońską rozwiewa mity o tym pełnym tajemnic archipelagu i zdradza swoje ulubione miejsca..
Spis treści: Kim są Farerowie? Co robią owce na Wyspach Owczych? Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Gościem Iwony El Tabouli-Jabłońskiej jest Łukasz Łach, założyciel Klubu Miłośników Wysp Owczych Faroe.pl, który nie tylko opowiada o życiu na tym odległym archipelagu, ale również pomaga zaplanować wyprawę w to miejsce. Wyspy Owcze przyciągają podróżników szukających spokoju i dzikiej przyrody, a trend „coolcation” sprawia, że coraz więcej osób wybiera chłodniejsze miejsca zamiast zatłoczonych, gorących kurortów. W rozmowie padają także wskazówki dla backpackerów i rekomendacje najbardziej urokliwych miejsc, które najlepiej oddają magię tego niezwykłego zakątka świata. Kim są Farerowie? Nowy odcinek podcastu National Geographic Polska to opowieść Farerach – mieszkańcach Wysp Owczych, których można określić jako ludzi twardych, silnie związanych z naturą i całkiem gościnnych. Aby przetrwać długie, ciemne miesiące, Farerowie pielęgnują swoje tradycje – zajmują się rękodziełem, robótkami ręcznymi, angażują się w grupy teatralne i zespoły muzyczne. To dodatkowo wzmacnia ich poczucie wspólnoty. Prawie każda Farerka umie robić na drutach, a każdy Farer nieraz wypłynął w morze na połów. Są też dumni ze swojej mowy. Język farerski wywodzi się z języka staronordyckiego, którym posługiwali się wikingowie. Jest spokrewniony m.in. z islandzkim, norweskim i duńskim. W 2017 roku głośno było o staraniach Farerów, aby ich język w końcu trafił do narzędzia Google Translate. Stało się to dopiero 7 lat później. Od czerwca 2024 roku można spokojnie tłumaczyć z i na farerski dzięki nowej funkcjonalności Google'a. Co robią owce na Wyspach Owczych? Mimo że na Wyspach Owczych owiec jest więcej niż ludzi, nie spotkamy tam wielu stad przemierzających zielone wzgórza. Owce są podzielone na małe grupy i wypasane na oddzielnych pastwiskach, co sprawia, że rzadko tworzą duże stada. Co ciekawe, na archipelagu nie spotkamy pasterzy ani nie zjemy sera owczego. Dlaczego tak jest i co w takim razie robią owce na Owczych – tego też dowiecie się z podcastu. Gdzie posłuchać podcastu National Geographic Polska? Aby dowiedzieć się więcej o Wyspach Owczych posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
Polscy naukowcy obalili sensacyjną hipotezę. Pomogły obserwacje 80 mln gwiazd
W zeszłym roku w prestiżowym czasopiśmie „Nature” ukazała się przełomowa praca polskich astronomów. Dotyczyła teorii zakładającej, że ciemna materia – jedna z największych zagadek kosmosu – może składać się z pierwotnych czarnych dziur. O badaniach Polaków w naszym podkaście opowiada dr Przemysław Mróz z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, członek zespołu OGLE, pierwszy autor artykułu.
Spis treści: Skąd wiadomo, że istnieje ciemna materia? Co to są pierwotne czarne dziury? Czy ciemna materia może składać się z pierwotnych czarnych dziur? Co to jest mikrosoczewkowanie grawitacyjne? Badania, które obaliły ważną hipotezę Czym jest ciemna materia? Naukowcy zadają sobie to pytanie od prawie stu lat. Materia barionowa – czyli „zwykła” materia składająca się z atomów, którą widzimy wokół siebie i z której sami jesteśmy zbudowani – stanowi zaledwie 5% całkowitej masy i energii we Wszechświecie. Żeby wyjaśnić pozostałe 95%, posługujemy się takimi terminami jak ciemna materia i ciemna energia. Ciemna materia to jest materia, która oddziałuje tylko za pośrednictwem grawitacji. Nie emituje żadnego promieniowania, a więc również światła. Na jej istnienie wskazuje np. ruch gwiazd w galaktykach. Czym dalej od centrum, tym gwiazdy powinny poruszać się wolniej (tak jak planety w Drodze Mlecznej). Tam się jednak nie dzieje. Skąd wiadomo, że istnieje ciemna materia? – Merkury, który jest najbliższą Słońcu planetą, porusza się dosyć szybko, ze średnią prędkością około 50 km na sekundę wokół Słońca – opowiada dr Mróz. – Neptun, który jest najdalszą planetą, porusza się wolniej, bo działa na niego mniejsza siła grawitacji, z prędkością mniej więcej 5 km na sekundę. Czyli generalnie spodziewamy się, że im dalej jesteśmy od ciała, które nas przyciąga, tym powinniśmy się poruszać z mniejszą prędkością – wyjaśnia naukowiec. W galaktykach ta zasada jest złamana. Prędkości gwiazd w centrum są takie same jak tych bardziej oddalonych od środka. To jeden z dowodów wskazujących na istnienie jakieś istnienie dodatkowego, nieznanego źródła siły grawitacji. – Tak naprawdę zauważyliśmy, że nasze równania grawitacji nie są prawidłowe. Żeby uzyskać zgodność pomiędzy obserwacjami a teorią, postulujemy istnienie ciemnej materii jako niewidzialnego składnika naszego Wszechświata – mówi naukowiec. Co to są pierwotne czarne dziury? W latach 70. Steven Hawking, znany brytyjski fizyk teoretyk, postulował, że w bardzo młodym Wszechświecie, kiedy jeszcze nie istniały żadne gwiazdy ani nawet atomy, materia miała formę zupy cząstek elementarnych. Mogła wówczas zapaść się pod wpływem grawitacji, tworząc czarną dziurę. To są tak zwane pierwotne czarne dziury – takie, które powstały na samym początku istnienia Wszechświata wskutek zapadania się zgęstek materii pod ich własnym ciężarem. – Pierwotne czarne dziury to są obiekty hipotetyczne: nikt ich nie zaobserwował i nie potwierdził ich istnienia – opowiada dr Mróz. – W zasadzie nie ma żadnych ograniczeń na ich masy. To oznacza, że te obiekty mogą być bardzo małe, o masach planet, albo gigantyczne, o masach dziesiątek, setek czy nawet tysięcy mas Słońca. Czy ciemna materia może składać się z pierwotnych czarnych dziur? A może to właśnie pierwotne czarne dziury stanowią ciemną materię? Taka hipoteza zrobiła się popularna w ostatnich latach. Dlaczego? – Mamy jeden rodzaj kosmicznych obiektów, który mógłby być wyjaśnieniem dwóch wielkich zagadek współczesnej astronomii. To ciemna materia oraz fale grawitacyjne odkrywane w ostatnich latach w detektorach takich jak LIGO i VIRGO – wyjaśnia dr Mróz. Od kiery po raz pierwszy zarejestrowano fale grawitacyjne – w 2015 r. – tych detekcji zanotowano już kilkaset. Dlatego właśnie wielu astronomów i fizyków zaczęło rozważać możliwość, że to pierwotne czarne dziury są źródłem dodatkowej siły grawitacji w galaktykach. Teoria ta została jednak właśnie obalona przez Polaków, a pomogły w tym okrycia samego Alberta Einsteina. Co to jest mikrosoczewkowanie grawitacyjne? – Istnieje zjawisko przewidziane jeszcze przez Alberta Einsteina i jego teorię względności, które mówi nam, w jaki sposób można wykryć ciemne nieświecące obiekty. To jest tak zwane zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego – opowiada dr Mróz. Idea soczewkowania grawitacyjnego polega na tym, że promienie światła mogą być ugięte w pobliżu masywnych obiektów takich jak gwiazdy czy czarne dziury. Jeżeli zdarzy się, że pomiędzy nami na Ziemi a odległym źródłem światła pojawi się trzeci obiekt, tak zwana soczewka, to jej grawitacja zadziała na promienie świetlne dochodzące ze źródła. Zostaną one wzmocnione i skupione. Można to wykryć, prowadząc obserwacje astronomiczne. Badania, które obaliły ważną hipotezę – Jeżeli prawdziwa byłaby hipoteza, że ciemna materia składa się z czarnych dziur, to tych czarnych dziur musiałoby być bardzo dużo w Drodze Mlecznej – opowiada dr Mróz. – A więc musielibyśmy obserwować bardzo dużo zjawisk mikrosoczewkowania grawitacyjnego spowodowanych przez te obiekty. To była zasadnicza idea naszej pracy, którą opublikowaliśmy kilka miesięcy temu. Polacy obserwowali dwie galaktyki, Wielki i Mały Obłok Magellan. Są one widoczne tylko z półkuli południowej. – Obserwowaliśmy ponad 80 milionów gwiazd znajdujących się w tych dwóch galaktykach przez ponad 20 lat. Sprawdziliśmy, czy obserwujemy zjawiska tymczasowego pojaśnienia wywołane obecnością potencjalnych czarnych dziur w ciemnej materii – mówi naukowiec. Co wykazały badania Polaków? – Gdyby cała ciemna materia składała się z czarnych dziur o masach 10-100 mas Słońca, spodziewalibyśmy się kilkaset zjawisk mikrosoczewkowania. Obserwacje wskazały jednak, że tych zjawisk jest znacznie mniej. Wykryliśmy tylko 13 zjawisk, dokładnie tyle, ile spodziewamy się od gwiazd w galaktyce naszej i sąsiednich – mówi dr Mróz. A to wskazuje, że ciemna materia nie może składać się z czarnych dziur o masach mniej więcej od masy Księżyca do kilku tysięcy mas Słońca. Całą rozmowę można wysłuchać w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Podcast National Geographic: Kto żył na ziemiach Polski przed tysiącem lat?
Co wiemy o ludach zamieszkujących Polskę przed powstaniem państwa Piastów? Historia pierwszego tysiąclecia naszej ziemi kryje wiele tajemnic. W podcaście National Geographic wraz z dr. Michałem Morysem-Twardowskim przyglądamy się dawnym plemionom i ich wpływowi na przyszłość regionu.
W tym artykule: Skąd pochodzą Słowianie? Barbarica, czyli Polska w pierwszych wiekach naszej ery Nie tylko Słowianie, ale też Germanie Archeolodzy często zaprzątają sobie głowę pytaniem, o początki określonej kultury lub genezę danego ludu. To temat trudny, bo wymaga interdyscyplinarnych badań. Czy możliwe jest na przykład wskazanie kolebki Słowian? Skąd pochodzą Słowianie? Co działo się na obecnych terenach Polski w pierwszym tysiącleciu, ale jeszcze przed nastaniem państwa Mieszka I w drugiej połowie X wieku? Czy obszar ten aż do pojawienia się Słowian, mniej więcej w połowie pierwszego tysiąclecia, był zupełnie pusty i nikt tutaj nie mieszkał? A może wręcz przeciwnie – teren ten zasiedlała mozaika ludów? Ten temat jest słabo znany w powszechnej świadomości, ale archeolodzy prowadzą liczne badania dotyczące tego, co działo się w pierwszych wiekach naszej ery miedzy Wisłą a Odrą. Również historycy wiedzą o tym epizodzie w dziejach obecnych ziem polskich coraz więcej. Barbarica, czyli Polska w pierwszych wiekach naszej ery Informacje historyczne na temat pierwszych Słowian i innych ludów na naszych ziemiach zebrał dr Michael Morys-Twarowski w książce pt. „Barbarica. Tysiąc lat zapomnianej historii ziem polskich”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Kluczowymi informacjami na temat swoich ustaleń dzieli się w naszym podcaście. Morys-Twarowski jest doktorem historii, prawnikiem i amerykanistą. Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Napisał kilka popularnonaukowych książek, m.in. „Polskie imperium” i „Dzieje księstwa cieszyńskiego” oraz ponad 100 artykułów popularnonaukowych. Nasz gość zastrzega, że zajmuje się w najnowszej książce historią Polski w znaczeniu geograficznym i w granicach, jakie nasz kraj zajmuje od 1945 roku. – To nie jest tak, że historia Polski zaczyna się w I czy w II wieku – zastrzega dr Morys-Twarowski. W co wierzyli dawni Słowianie? Poznaj ich najstarsze wierzenia i kulty Dawni Słowianie byli ściśle związani z przyrodą i drzewami. Wierzyli w istnienie ducha lasu. Ich świat zasiedlały też rusałki i tacy bogowie, jak Światowid czy Perun, ale też groźna i o... Nie tylko Słowianie, ale też Germanie W szkołach dowiadujemy się o tym, co działo się na tych terenach mniej więcej od połowy X wieku: chrztu Polski i rządów Mieszka I. – Gdzieś mniej więcej od 20 roku n.e. można na podstawie źródeł historycznych, oczywiście nie tak jak o kolejnym tysiącleciu, ułożyć z tego opowieść historyczną. Nie jesteśmy zdani tylko na to, co wykopią archeolodzy – uważa gość podcastu. W jego ocenie w IX wieku źródła zaczynają dostarczać więcej informacji o ludności zamieszkującej tereny dzisiejszej Polski. Morys-Twarowski opowiada o wielu różnych ludach, plemionach, które zamieszkiwały w pierwszych wiekach naszej ery ziemie polskie, ich historii i o ich językach. Dowiadujemy się o nich dzięki rzymskim historykom. Co wiemy o Lugiach i Gotach? Co ci Germanie robili na polskich ziemiach? I dlaczego mieliśmy wówczas na swoich terytoriach... jaskiniowców? I kiedy i skąd pojawili się Słowianie? Nasz gość opowiada też o postaciach na wpół legendarnych, takich jak Krak czy Wanda. O tym wszystkim mówi nasz gość w podcaście National Geographic Polska. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.