Jaskinia kryształowa (geoda) w Pulpí, na południowym wschodzie Hiszpanii, to licząca 11 metrów sześciennych przestrzeń w kształcie lejka ze ścianami pokrytymi olbrzymimi kryształami gipsu. Jest niczym rozświetlona łazienkowa wnęka, ale tak duża, że mieści się w niej kilkanaście osób. Dochodzące do dwóch metrów kryształy są tak przeźroczyste, że przypominają bryły lodu. W najnowszym wydaniu czasopisma ”Geology” naukowcy opisują historię powstania tego niezwykłego zjawiska przyrody.

Zespół badaczy pod kierownictwem Juana Manuela García-Ruiz uznał, że podobnie jak w Kryształowej Kaplicy Sykstyńskiej, czyli jaskini Naica w Meksyku, w Pulpí też są kryształy gipsu (siarczan wapnia z dwoma molekułami wody). – Ustalenie co to za formacja było szczególnie trudne, bo przeciwieństwie do Naica, gdzie tworzący kryształy system hydrotermalny nadal jest aktywny, duża geoda w Hiszpanii jest środowiskiem już skamieniałym – tłumaczy García-Ruiz

Hiszpanie przeprowadzili serię badań geologicznych i geochemicznych opuszczonej kopalni ołowiu Rica w górach Sierra del Aguilón, gdzie w 1999 roku na głębokości 50 metrów znaleziono kryształową jamę. Zrobiono dokładną mapę szybów i sztolni po których po raz pierwszy, od sierpnia 2019 roku, chodzą turyści odwiedzający Pulpí.

,/p>

Ustalono, że kryształy z Hiszpanii uformowały się przy temperaturze ok 20 st. C, na dość małej głębokości pod ziemią, gdzie nadal odczuwalne były wahania temperatur. Te fluktuacje temperatur, pozostając poniżej maksymalnej temperatury rozpuszczania się gipsu (40 st. C) wyzwoliły cykliczne rozpadanie się i rekrystalizację, wzmacniając proces dojrzewania kryształu.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Pulpi Geode - the biggest gypsum geode in the world! The Pulpí Geode, also known as the Giant Geode, is the one of the largest crystal caves ever found, and is the largest accessible geode in the world. The geological phenomenon is located in Mina Rica, an abandoned silver mine near Pulpí on the northern Almeria coast. Discovered in 1999 by members of the Mineralogist Group of Madrid, it opened to the public in August 2019. A geode is a void formed from an air bubble inside volcanic, metamorphic or sedimentary rock. It is filled with crystals formed from mineral deposits. The Giant Geode measures 8 metres long by 2 metres high, and is covered with huge translucent gypsum crystals up to 2 metres in length. The transparency, size and state of preservation of this geode make it unique. The Pulpí Geode was formed in two different phases, starting six million years ago. The hollow in the rock was produced by the karstification (dissolution of soluble rock) of the dolomites that formed the Sierra del Aguilón, a 500-metre-high mountain range between Pulpi and the coast, as well as by hydrothermal volcanic injections (water heated by volcanic activity). The mineral deposit in the geode might have been formed by a karst-hydrothermal process (gypsum and calcite reacting with hot water). The Mina Rica has other interesting geological aspects besides the Giant Geode of Pulpí and the mineralogy: foldings (curved or bent rock), mylonites (metamorphic rock), fault surfaces; formations such as speleothems (mineral deposits) of epsomites (magnesium sulphate, same as Epsom Salt) and calcites (carbonate minerals); neoformation of minerals such as "gypsum beards"; and mineralized reefs of siderite (iron carbonate). In addition to the Giant Geode, other geodes of varying sizes can be seen in the mine, such as the Geoda Partida and the Geoda de Gollas de Golondrina. #geology #minerals #minerals_every_day

Post udostępniony przez Minerals Every Day (@minerals_every_day)

 

- Trochę to przypomina cykle temperatur podczas kontroli jakości wzrostu kryształów w procesach przemysłowych. Nieprzerwaną dostawę soli do formowania się kryształów zapewniał rozpad  anhydrytu (siarczanu wapnia), mechanizm znany już z tworzenia się kryształów jaskini Naica – tłumaczy García-Ruiz.

 fot. Javier Trueba

Czystość chemiczna formacji gipsowych w Pulpí jest tak duża, że nie da się dokładnie oszacować ich wieku. Wiadomo jednak, że kryształy zaczęły rosnąć po wyschnięciu Morza Śródziemnego 5,6 mln lat temu. Mają raczej mniej niż dwa miliony lat, ale ponad 60 tys. Taki jest wiek węglanowej skorupy pokrywającej jeden z nich. Sama jaskinia znajduje się w warstwie skał węglanowych epoki Triasu.

fot. Hector Garrido

Jan Sochaczewski