Morawy Południowe to prawdziwy skarbiec atrakcji. Znajdziesz go tylko dwie godziny drogi od polskiej granicy
Z turystycznych zalet naszego południowego sąsiada zdajemy sobie sprawę całkiem nieźle. Jednak zbyt często omijamy jeden z najciekawszych regionów Republiki Czeskiej, jakim są Morawy Południowe.
Brno: ikona modernizmu i podziemne osiągnięcia inżynierów Pałac Lednice czyli ekstrawagancka fantazja rodu Liechtensteinów Valtice: barokowy pałac, najlepsze wina Czech i huczne imprezy pod ziemią Mikulov, czyli miasteczko w którym zatrzymał się czas Stolica Moraw – Brno – oraz jego bliskie okolice oferują wyjątkowe zagęszczenie różnorodnych atrakcji. Znajdziemy tu średniowieczne zabytki, wielkie dzieła nowoczesnej architektury, dziedzictwo przemysłowe, spektakularne rezydencje arystokracji, a także świetne lokalne piwa oraz wina. Planując podróż warto wiedzieć, że poruszanie się pociągiem po Morawach (i całych Czechach) ułatwia doskonała i chwalona przez użytkowników aplikacja Můj vlak. Firmuje ją narodowy przewoźnik kolejowy – České dráhy. Region posiada też gęstą sieć dróg rowerowych i przyjazną rowerzystom infrastrukturę. Brno: ikona modernizmu i podziemne osiągnięcia inżynierów Brno to największe miasto Moraw i drugie największe w Czechach. Słynie przede wszystkim ze świetnie zachowanego starego miasta z wielką katedrą, zamku Špilberk, urokliwego położenia na wzgórzach i wyjątkowego życia nocnego. Ale ma jeszcze co najmniej dwie rzadziej odwiedzane atrakcje, w tym jedną dostępną dopiero od wiosny 2024. Mowa o modernistycznej willi Tugendhatów oraz podziemnych zbiornikach na wodę na wzgórzu Žlutý kopec. Willa Tugendhatów to dom, który zapisał się w historii architektury jako jedno z arcydzieł modernizmu. Wybudowany w latach 1929-1930 dla zamożnej lokalnej rodziny przemysłowców, był projektem rewolucyjnym i zrealizowanym bez kompromisów. Tugendhatowie zamówili projekt u Ludwiga Miesa van der Rohe, jednego z najważniejszych architektów XX wieku. Biała, przeszklona willa stoi na wzgórzu z imponującym widokiem na starą część Brna, a otacza ją rozległy ogród. W środku wszystko, począwszy od klamek, a skończywszy na półprzezroczystej ścianie z onyksu, to unikalne projekty. Willa Tugendhatów jest dziełem totalnym, w którym przemyślany jest każdy szczegół. Wygląda ultranowocześnie nawet dzisiaj, prawie sto lat później. Podczas budowy korzystano z najnowocześniejszych ówcześnie rozwiązań – dom ma szkielet stalowy, a ogromną ścianę ze szkła można opuścić, by otworzyć wejście na rozległy taras. Willa Tugendhatów po wielu historycznych zawirowaniach została pieczołowicie przywrócona do oryginalnego stanu i wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Przyciąga miłośników architektury z całego świata – aby ją zwiedzić, trzeba zarezerwować bilet z przynajmniej miesięcznym wyprzedzeniem. Podziemne zbiorniki na wodę na wzgórzu Žlutý kopec to z kolei arcydzieło inżynierii. Na przełomie XIX i XX wieku były sercem miejskiego systemu wodociągów i jednym z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Pełniły swoją rolę aż do 1997 roku, kiedy to ostatecznie wyłączono z użytkowania tę część wodociągu. W 2014 roku groziło im nawet wyburzenie. Na szczęście akurat wtedy zdobyły sławę wśród miłośników urbexu i ekip filmowych, a ich fotogeniczność zaczęła przyciągać instagramerów. Miasto zdecydowało się zbiorniki zachować i wpisać je na listę zabytków. Dziś są atrakcją turystyczną i wpisują się w trend turystyki industrialnej i nieoczywistej. Zwiedzać można trzy zbiorniki, każdy o nieco innej konstrukcji. Dwa są ceglane, jeden betonowy. Oddano je do użytku w latach 1874 1894, 1917. Mieściły odpowiednio 9.5, 8.5 i 15 milionów litrów wody. Są nie tylko atrakcją turystyczną, ale i miejscem koncertów i spektakli. Największy, betonowy zbiornik charakteryzuje się niezwykłą akustyką: echo trwa w nim aż 56 sekund. Pałac Lednice czyli ekstrawagancka fantazja rodu Liechtensteinów Ten wpisany na listę UNESCO kompleks obejmujący pałac, rozległe ogrody i obiekty małej architektury to prawdziwy szczyt ekscentryczności. Pałac wraz z ogromnym parkiem leży ok. 50 km na południe od Brna. Od XIII wieku tereny te należały do jednego z najbardziej wpływowych i najzamożniejszych rodów książęcych Europy – Liechtensteinów. Pałac Lednice zyskał obecny wygląd w wyniku XIX- wiecznej przebudowy w stylu neogotyckim, w latach 1846-1858. Przepełniony jest iście filmowymi wnętrzami, których dekoracja i wyposażenie przyprawiają o zawrót głowy. Można tu zobaczyć m.in. fantazyjne spiralne schody wykonane z jednego pnia dębu. Romantyczna rezydencja otoczona jest jednym z największych parków Europy (prawie 200 ha), w którym zwiedzający znajdą m.in.: palmiarnię, fontanny, akwedukt, pawilon chiński, minaret i sztuczne ruiny zamku. W 1996 roku Lednice wraz z sąsiednim majątkiem Liechtensteinów w Valticach zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Po nacjonalizacji w 1945 roku stanowią własność czeskiego Ministerstwa Kultury. Valtice: barokowy pałac, najlepsze wina Czech i huczne imprezy pod ziemią Położone tuż przed austriacką granicą i tylko kilka kilometrów od Lednic Valtice to kolejna posiadłość Liechtensteinów. Tym razem główna rezydencja jest dużo starsza, bo z okresu baroku. Monumentalny zamek to jednak tylko część doskonale zachowanych zabytków Valtic. Miasteczko zachowało XVIII-wieczną zabudowę, a uroku dodaje mu malownicze położenie – jest otoczone pełnymi winnic wzgórzami. I to także dla wina warto do Valtic przyjechać. W piwnicach barokowego zamku Liechtensteinów można spróbować najlepszych win z całego kraju. Działa tu Salon Win Republiki Czeskiej – stała ekspozycja degustacyjna stu najlepszych win kraju, która co roku się zmienia, zgodnie z najnowszymi wynikami ogólnokrajowego Narodowego Konkursu Win. To chyba jedyne miejsce w Europie, gdzie kupując jeden bilet można spróbować najlepszych win całego kraju. Za 649 koron (ok. 110 zł) przez dwie godziny można do woli degustować wszystkie sto win. Aktualną listę win, zasady narodowego konkursu i różne opcje biletów można sprawdzić na vinarskecentrum.cz. W Valticach trzeba koniecznie doświadczyć jeszcze jednej związanej z winem rzeczy: pójść na imprezę w miejscowych piwnicach (Valticke Podzemi). To niezwykłe miejsce to prawdziwy labirynt dawnych piwnic winiarskich, których historia sięga XIII wieku. Miejscowe opowieści mówią nawet, że tunelami można przejść z Valtic do Austrii. Pomieszczenia i tunele ciągną się na długości około 900 m, a większych komnat odkryto póki co 13. Największa może pomieścić 220 osób. Wizyta w tym miejscu to doświadczenie niemal surrealistyczne: po zejściu głęboko pod ziemię, wykupieniu biletu uprawniającego do wypicia określonej ilości wina, znajdujemy się w prawdziwym labiryncie. Korytarze prowadzą z jednej dużej sali do kolejnej, a w każdej z nich trwa huczna impreza z udziałem zespołów grających tradycyjną lokalną muzykę. Można tu przyjść w grupie, można indywidualnie – dobra zabawa przy winie jest zawsze gwarantowana. To chyba najlepszy sposób żeby zakosztować lokalnej kultury wina, która przejawia się między innymi tym, że wszyscy piją, jedzą i śpiewają – i nikt nie jest pijany. Wieczory winno-muzyczne rozpoczynają się zawsze o 19 i wymagają rezerwacji, a aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie valtickepodzemi.cz. Mikulov, czyli miasteczko w którym zatrzymał się czas Malowniczy jak z obrazka Mikulov wielu Polaków niesłusznie odwiedza w pośpiechu, jadąc na narty do Austrii. Tymczasem to jedno z najpiękniejszych miasteczek Moraw oraz dawny majątek rodu – a jakże – Liechtensteinów, a po nich Dietrichsteinów. Położony wśród wzgórz Mikulov wygląda jakby czas zatrzymał się tu gdzieś w XVII-XVIII wieku. Nawet nowe budynki są pieczołowicie wkomponowane w otoczenie i pokryte czerwoną dachówką. Układ urbanistyczny Mikulova jest ściśle chroniony od 1982 roku. Dwa zamki, kościelne wieże, place, pełne małych lokali gastronomicznych wąskie uliczki zapraszają do spokojnego, niespiesznego zwiedzania. Z miasteczka rozchodzi się też sieć dróg rowerowych po pobliskich winnicach. Z końcem lata, tuż po winobraniu, tradycją jest picie burcaka – fermentującego jeszcze moszczu winnego, który jeszcze nie jest winem, a już nie jest sokiem z winogron. Podobną tradycję znajdziemy też w niedalekiej Austrii. Nad miastem góruje położony na skale monumentalny, barokowy zamek. Wśród eksponatów zamkowego muzeum regionalnego znajdują się m.in. ogromne prasy do wina oraz olbrzymia dębowa beczka z XVII wieku, o pojemności ponad stu tysięcy litrów. Oprócz wielkiego zamku to małe miasteczko może poszczycić się całą listą cennych zabytków. A są to m.in.: historyczny rynek z kamienicami z XVI i XVII wieku i barokową kolumną, grobowiec rodziny Dietrichsteinów, kilka barokowych kościołów, Święty Pagórek, czyli wysokie wzgórze z kilkoma kapliczkami, cel pielgrzymek, pieczołowicie odrestaurowana Górna Synagoga i cmentarz żydowski, Kozi Hradek – wzgórze z XV-wieczną wieżą obronną Źródło: National Geographic Polska
Z miłości do gór Nie wiem, jak dla Was, ale dla mnie wędrówka, szczególnie długodystansowa, jest lekiem na całe zło. Na stres, na brak weny twórczej, na bezsenność, na wszelkie zgryzoty i kryzysy. Idąc, odpoczywam, czyszczę głowę, rozwiązuję problemy, łapię dystans. I czuję, jakbym odnawiała swoją więź z naturą, która na co dzień jest dla mnie, tak jak dla większości mieszczuchów, niedostępna. A potrzebuję jej piękna, majestatu, dzikości, bujności, surowości, deszczu, mgły, słońca i upału. Tych wszystkich zmienności, nieprzewidywalności, zaskoczeń, zachodów i wschodów słońca, panoram, które wbijają w ziemię i nie pozwalają iść dalej. Tego zmęczenia, które odbiera oddech i sprawia, że kolejny krok jest niemal niemożliwy, i tej radości, którą się czuje, kiedy jednak dojdzie się do celu. Uwielbiam proste warunki w schroniskach, tamtejsze jedzenie, zwyczaje. Wydaje mi się, że w górach, na szlaku, wszyscy jesteśmy dla siebie milsi, bo wszyscy tak samo się męczymy, tak samo cieszymy i przekraczamy własne granice. Tym bardziej się cieszę, że tematem tego wydania Travelera są właśnie górskie wędrówki. Nasi autorzy zabiorą Was chociażby w bliskie nam Tatry, z którymi zmagał się Mateusz Waligóra. Ten wytrawny podróżnik postawił sobie za cel, że przejdzie wszystkie tamtejsze szlaki. Swoje przygody i przemyślenia opisał w wyjątkowym reportażu, który jest hołdem złożonym zarówno górom, jak i doświadczającemu ich człowiekowi. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Planeta Travelera 8 | Wieści ze świata 12 | Kierunek kultura Temat numeru – ruszaj na szlak 16 | Tatry/Polska W 32 dni dookoła Tatr 24 | Pireneje/Hiszpania W krainie spokoju, motyli i pysznej kuchni 30 | Sardynia/Włochy Domy wróżek, grobowce gigantów i cuda natury 38 | Olimp/Grecja W drodze na górę Zeusa 44 | Góry Opawskie/Czechy Spacer jak z bajki. Obok skał i wodospadów, przez drewniane mostki i szutrowe drogi 50 | Góry Biokovo/Chorwacja W drodze na szczyt Sveti Jure 56 | Hardangervidda/Norwegia Na gigantycznym płaskowyżu 62 | Epir/Grecja Wielka przygoda w wąwozie Vikos 66 | Lodowiec Stubai/Austria Trekking w Stubaier Alpen to świetny trening dla ciała i uczta dla oka 72 | Babia Góra/polska Przez dzikie lasy do Królowej Beskidu Żywieckiego 76 | Engelberg/Szwajcaria Na alpejskim szlaku. Przez góry, doliny i łąki Polska jest najfajniejsza 102 | Lidzbark Warmiński Serce Warmii 106 | Płock Mało znany cud nad Wisłą Adventure 110 | Trydent-Górna Adyga/Włochy Tour of The Alps to jeden z najważniejszych wyścigów kolarskich w Europie. I świetna okazja do poznania kawałka Włoch 116 | Test Travelera Podpowiadamy, jak się ubrać na jesienne wędrówki
Lato nad Bałtykiem Kiedy Europa Południowa pogrążona jest w 40-stopniowych upałach, modny staje się inny trend – coolcation, czyli wyjeżdżanie na wakacje tam, gdzie jest chłodniej. Nasz Bałtyk idealnie się w niego wpisuje. Nigdy nie był morzem gorącym, co powoli staje się jego coraz większym atutem. Latem jego piękne piaszczyste, szerokie plaże, których mogą nam pozazdrościć południowcy, oblegane są przez tłumy wczasowiczów. Jednak tylko te popularne, wystarczy oddalić się nieco i już możemy liczyć na większą intymność i spokój. Bałtyk, dookoła którego zabieramy Was w podróż w tym wydaniu „Travelera”, to morze ogromnych możliwości, o potężnym ładunku historii, kultury i wciąż naturalnego uroku. Nieoczywistego, często kapryśnego i tajemniczego. Ma w sobie aurę mistycyzmu, nawet kolor jego wody zmieniający się w zależności od tego, w której jego części wypoczywamy, jest wyjątkowy. Od brunatnego po południowej stronie po turkusowy np. u wybrzeży Finlandii. Wyjątkowo lubię nad nasze morze jeździć poza sezonem. I nie przeszkadza mi jego nieprzewidywalna aura. Uwielbiam chodzić po pustych wietrznych plażach na bosaka. Nic mnie tak nie regeneruje jak spacer po mokrym i chłodnym piasku. Nic tak nie uspokaja jak wpatrywanie się w ciemne, spienione fale i szum. Uwielbiam też zupę rybną w tawernie w porcie we Władysławowie, zrobioną przez prawdziwych ludzi morza. I kiedy to piszę, już za nią tęsknię. A więc do zobaczenia nad Bałtykiem. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 | Nowy Orlean / Stany Zjednoczone Inspirujące miasto jazzu, wielu kultur i smaków Planeta Travelera 18 | Wieści ze świata 22 | Miejsce miesiąca Szwajcaria. Pełen muzyki weekend nad Jeziorem Genewskim 26 | Kierunek kultura Temat numeru – Morze Bałtyckie 28 | Bornholm / Dania Pieszy szlak wokół magicznej wyspy 34 | Tallinn / Estonia Nowoczesne oblicze średniowiecznego miasta 42 | Pomorze Zachodnie / Polska Rowerową trasą EuroVelo 10 z Mielna do Kołobrzegu 48 | Kopenhaga / Dania Dla hipsterów, estetów i smakoszy 56 | Mierzeja Kurońska / Litwa Odpocznij na plażach bez parawanów i ludzi 60 | Skania / Szwecja Sielankowe krajobrazy i kulturalne rozrywki 66 | Jastarnia / Polska Srebrzyste obłoki, mur pruski i turboty. Półwysep Helski poza sezonem 72 | Lubeka / Niemcy Domki jak z marcepanu malwy i piękne plaże 78 | Gotlandia / Szwecja Dla miłośników surowych krajobrazów i morskiego horyzontu 84 | Darłowo / Polska Odpoczynek w królewskim mieście Polska jest najfajniejsza 88 | Bory Tucholskie Spacery leśnymi duktami, spływy rzekami, szukanie śladów przeszłości 94 | Warszawa Cud nad Wisłą! W centrum wielkiego miasta spotkasz bobry i piaszczyste plaże Adventure 100 | Test Travelera Sprawdzony sprzęt na rowerowe wyprawy
Zachwycająca Jordania Wędrówka przez baśniowe scenerie Wadi Rum, jordańskiej pustyni, której wyjątkowe wizualne walory wykorzystali twórcy takich megaprodukcji jak „Marsjanin” czy „Diuna”, to doświadczenie niemal mistyczne. Pisze o tym Sergiusz Pinkwart, autor reportażu o tym nieziemskim miejscu. A piękno Wadi Rum, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, można podziwiać w wielu filmach. Miałam przyjemność spędzić na tej pustyni kilka nocy w beduińskim obozie pod gwiazdami. I prawdą jest, że surowość tego miejsca, połączona z odcięciem od świata, proste życie w otoczeniu natury i cisza przenoszą nas niemal do innego wymiaru. Taki detoks od cywilizacji porządkuje myśli, redukuje potrzeby, wyostrza zmysły, daje też spokój i ukojenie. Ale Wadi Rum to zaledwie preludium do innych atrakcji Jordanii, której poświęciliśmy to wakacyjne wydanie Travelera. Ten niewielki, położony na Bliskim Wschodzie kraj został wyjątkowo hojnie obdarowany zarówno przez naturę, jak i historię. Dawne cywilizacje odcisnęły na nim swoje piętno, pozostawiając tak spektakularne miejsca jak wykuta w czerwonych piaskowcach Petra, jedno z najpiękniejszych i najbardziej tajemniczych starożytnych miast świata. W Jordanii wydarzyło się wiele biblijnych historii. Wreszcie możemy także zaznać tutaj uzdrawiających kąpieli w Morzu Martwym i poznać cuda podwodnych ogrodów Morza Czerwonego. I wyjechać z tego kraju oszołomionym. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 | Demokratyczna Republika Konga Jądro piękności. Ojczyzna goryli, szympansów i bonobo Planeta Travelera 16 | Wieści ze świata 20 | Kierunek kultura 22 | Cuda Polski 2024 Poznajcie laureatów plebiscytu Travelera! Temat numeru – Jordania 28 | Wadi Rum Karawaną przez pustynię 36 | Zatoka Akaba Rodzinna wyprawa w poszukiwaniu skarbów Morza Czerwonego 44 | Droga Królewska Z północy na południe, przez najpiękniejsze miejsca w kraju 52 | Petra i Dżarasz Fascynujące historie i spektakularne widoki 60 | Śladami proroków Podróż szlakiem biblijnym to przeżycie wyjątkowe 66 | Wadi Mujib Adrenalinowa przeprawa przez kanion 70 | Morze Martwe Daj się ubłocić w naturalnym spa Dookoła Europy 76 | Berlin Miasto artystów, miasto bez granic 82 | Szybenik Chorwacka brama do marsjańskich krajobrazów 88 | Sycylia Starożytnym szlakiem kupców i pielgrzymów przez dziewicze zakątki wyspy 94 | Funchal Stolica Madery. Egzotyczne ogrody, stylowe kawiarnie i… zjazd saniami po asfalcie Adventure 100 | Test Travelera Latarki na szlak, w podróż i do miasta
Święto „Travelera” Dlaczego podróżujemy? Chyba każdy z nas od czasu do czasu zadaje sobie to pytanie. Aby czegoś doświadczyć, przeżyć coś wyjątkowego, zobaczyć miejsca, o których marzyliśmy, spróbować egzotycznej kuchni, spotkać ciekawych ludzi, zachwycić się światem, a tak naprawdę lepiej poznać siebie. Bo kiedy wychodzimy poza własną strefę komfortu, a to ma miejsce wówczas, gdy ruszamy w podróż – zaczyna się magia. Ekscytująca przygoda z towarzyszącymi jej nieprzewidywalnymi, zaskakującymi, pięknymi, wzruszającymi i ważnymi dla nas momentami, których nie doświadczymy, siedząc w domu. I dlatego tak kochamy podróże. One nas rozwijają, zmieniają, leczą nasze dusze i uczą, jak być lepszymi, bardziej wyrozumiałymi, tolerancyjnymi i otwartymi ludźmi. Jak się nie bać inności i raczej zastąpić ten strach ciekawością oraz uśmiechem. To jubileuszowe 200. wydanie „Travelera” postanowiliśmy uczcić, pytając naszych autorów o ich najpiękniejszą, najważniejszą podróż. Dzięki temu oddajemy w Wasze ręce 11 osobistych historii, które zmieniły życie tych osób – wśród nich są: Monika Witkowska, Marzena Filipczak, Wiktoria Michałkiewicz, Grzegorz Kapla, Bartek Kaftan, Paweł Kempa, Piotr Trybalski, Julia Lachowicz, Julia Zabrodzka, Piotr Milewski i Maciek Wesołowski. To wspaniałe święto „Travelera” nie mogłoby się jednak odbyć bez zespołu redakcyjnego, który tworzy ten magazyn dla Was. I Was, naszych Czytelników. Dziękujemy, że jesteście z nami. I życzymy wszystkim pięknych podróży. Spis treści Planeta Travelera 10 | Wieści ze świata 14 | Kierunek kultura Temat numeru – moja najważniejsza podróż 16 | Turcja, Iran, Pakistan, Indie, Nepal Tak rodzą się prawdziwe przyjaźnie 24 | Japonia Podróż w roku Królika, która dała nowe życie 32 | Nepal Pokonując słabości w drodze na najwyższy szczyt Ziemi 42 | Indonezja Z rocznym dzieckiem na azjatyckim weselu 50 | Chiny Jak zniknąć z wirtualnego świata, by odnaleźć własny 58 | Meksyk, Gwatemala, Honduras Z tęsknoty za ludźmi 66 | Indie, Malezja, Tajlandia, Kambodża Uciekając od monotonii 74 | Polska Rowerowa wyprawa ojca i syna 80 | Indie Poznając innych, odnajdując siebie 86 | Hawaje Nauka macierzyństwa na końcu świata 94 | Portugalia Długa droga do domu
Lato blisko Polski Średnio każdy Węgier zjada około pół kilograma, choć niektórzy twierdzą, że nawet 2 kg papryki rocznie – chwalił się László, który był moim przewodnikiem po Budapeszcie. Chyba nie ma innego miejsca na świecie, które tak bardzo ceniłoby tę przyprawę. Sprowadzona tu dopiero w XVI w. stała się narodowym dobrem tego kraju. Co ciekawe, dawniej czerwone rożkowe papryki były dostępne tylko dla arystokracji, która używała ich do dekorowania wnętrz swoich rezydencji, a nie w kuchni. Dziś dodaje się je tu do chleba, kiełbasy, ciast, nie wspominając o sztandarowych daniach, jak gulasz czy leczo. Nic więc dziwnego, że z pachnących papryką Węgier przywiozłam walizkę pełną tej przyprawy. Ale mam stamtąd oczywiście znacznie więcej wspomnień – gorące źródła to kolejne bogactwo tego kraju. I jeden z najbardziej genialnych sposobów, by się zrelaksować. A z Warszawy dolecimy tam w zaledwie godzinę. Jeszcze bliżej mamy do naszych południowych sąsiadów: Czechów i Słowaków, którym również poświęcamy to wydanie Travelera. Słowackie Tatry to raj dla miłośników górskich wędrówek, a tamtejsze gorące źródła – wspaniałe ich uzupełnienie. Równie piękny krajobrazowo jest czeski Adrszpach ze skalnymi miastami czy falujące, pokryte winnicami wzgórza Moraw. Czechom zazdroszczę także zamków, których mają ponad tysiąc, czyli najwięcej na metr kwadratowy na świecie. A w wielu z nich, zamienionych na hotele, można przenocować i żal by było z tego nie skorzystać. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 | Uzbekistan Baśniowe miasta, pustynia i gościnni ludzie Planeta Travelera 18 | Wieści ze świata 22 | Kierunek kultura Temat numeru – Lato blisko Polski Słowacja 24 | Bratysława Rowerem, na piechotę i z lotu ptaka 30 | Słowacki Raj Zielonym szlakiem przez wąwozy, doliny i skały 36 | Trnawa Mały Rzym i twierdza naukowców 40 | Słowackie Tatry Wymarzone miejsce na niespieszne wędrówki Czechy 46 | Praga Z dala od turystycznych atrakcji to miasto uwodzi na nowo 52 | Góry Orlickie Kilkanaście zamków, kilkadziesiąt legend 58 | Czeski Raj Skalne miasto jak z filmu fantasy 64 | Pilzno Wykąp się w płynnym złocie 70 | Czechy południowe Mała Kanada, włoski barok, karpie i bizony Węgry 76 | Budapeszt Ekscytujący miks tradycji z nowoczesnością 82 | Balaton Węgierskie morze Polska jest najfajniejsza 88 | Lublin Podziemny labirynt, czarcia łapa i ciasteczko Ordonki 94 | Warmia Rowerowa wyprawa śladami Mikołaja Kopernika Adventure 100 | Test Travelera Nie daj się słońcu. Testujemy ubrania i gadżety na letnie wędrówki.
Bliżej natury Ostatnio niedaleko mojego domu na wsi sprowadziła się bobrza rodzina. Nie zauważyłabym nowych sąsiadów, gdyby nie fakt, że mały strumień, który płynie za lasem, a gdzie zwykle spaceruję, nagle zamienił się w wielkie rozlewisko. Kiedy dotarłam na miejsce, ujrzałam tamę. Ponad 30-metrowy wał z gałęzi i ziemi spiętrzał wodę, a wokół leżało sporo ściętych i okorowanych przez bobry drzew. Kiedy one to zrobiły?! Nie mogłam się nadziwić. Dzięki tamie nie tylko zwiększyła się retencja wody w terenie, ale też pojawiły się nowe ptaki, a nawet sarny i dziki. Ostatnio miałam szczęście i dzięki noktowizorowi wreszcie zobaczyłam swoich sprytnych sąsiadów. Rodzina czterech bobrów beztrosko baraszkowała w środku nocy w swoim rozlewisku. Wtedy pomyślałam, że często jeździmy na koniec świata, a nie widzimy tego, co się dzieje za progiem. Stąd pomysł na to wydanie Travelera. Poświęciliśmy je miejscom w Polsce, które przybliżą nas do natury. Zatrzymają, pozwolą zobaczyć i doświadczyć więcej, nauczą uważności. Z okazji zbliżającej się majówki zabieramy Was na łąki, pola, nad rzeki i jeziora. Zachęcamy, żebyście spróbowali chodzenia na bosaka, kąpieli leśnych, wygrzewania się w saunach, podglądania zwierząt dzikich i domowych. Wybraliśmy dla Was wyjątkowe agroturystyki, których gospodarze są jak rodzina, rozpieszczą Was, zaopiekują się i dobrze nakarmią. Stworzone przez nich gospodarstwa są nie tylko komfortowe i pięknie położone, ale mają też duszę. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 10 | Indonezja Bajkowe plaże, rdzenne kultury i warany. Wyprawa na wyspy Flores i Komodo Planeta Travelera 18 | Wieści ze świata 22 | Kierunek kultura Temat numeru – sielska Polska na majówkę 26 | Śląsk/Małopolska W Beskidzie Śląskim znajdziesz całe morze gór i źródło królowej polskich rzek 32 | Dolny Śląsk Odpoczynek wśród pól, łąk, zachwycających zamków i legend 40 | Mazowsze Najprawdziwsza sielanka nie tylko w polskim… Paryżu 46 | Małopolska Mała Japonia w Gorcach 52 | Wielkopolska Urlop na wsi wśród koni i wiatraków 58 | Pomorze Zachodnie Najpiękniejsze miejsca na Pojezierzu Drawskim 64 | Mazury Zbieranie poziomek, wędrówki z psem i miłość na wyspie 70 | Mazowsze Ptasi raj nad Bugiem 76 | Top 12 gospodarstw agroturystycznych Dookoła Europy 84 | Włochy W wodach jeziora Garda przeglądają się malownicze krajobrazy i wyjątkowe historie 90 | Belgia W sercu zjednoczonej Europy Adventure 96 | Warto spróbować Wyprawa Highlander w górach Al-Hadżar w Zjednoczonych Emiratach Arabskich to dwa dni wymagającej wędrówki. Nasz redakcyjny kolega to przeżył! 100 | Test Travelera Ochroń się przed wiatrem na szlaku
Czarująca Francja Czuję ogromny niedosyt. Bez względu na to, ile stron miałoby to wydanie Travelera o Francji i ile kolejnych niesamowitych miejsc byśmy w nim nie umieścili, to wciąż byłoby za mało. Francja pod względem liczby atrakcji nie ma sobie chyba równych na świecie. I kiedy myślimy, że już nic bardziej uroczego nas nie zaskoczy, znów trafiamy do kolejnej sielskiej średniowiecznej wioski wciśniętej w malowniczy kanion z kamiennym mostem spinającym jego brzegi. Tak pięknej, że wydaje się nierealna, jak z bajki. Wystarczy odwiedzić Alzację, żeby poczuć ten klimat, a jednocześnie cofnąć się w czasie do naszego dzieciństwa – do opowieści o chatkach z piernika, strasznych zamkach, tajemniczych zaułkach. Wszystko tu tonie w kwiatach i pachnie tak słodko i pysznie jak ciasto babci. Znów się rozmarzyłam. Albo Normandia z jej potężnymi, budzącymi zachwyt gotyckimi katedrami, których szlak wiele lat temu przemierzałam. A one wciąż są i będą niczym strażnicy czasu. Paryż, jedną z najbardziej fascynujących stolic świata, którą rocznie odwiedza aż 19 mln turystów, można za każdym razem odkrywać na nowo. Lazurowe Wybrzeże, rozpalone blaskiem wypoczywających tam gwiazd, oferuje coś więcej niż blichtr. Wreszcie Burgundia, kraina słynąca z najlepszych win na świecie i malowniczych château, czy Langwedocja z jej twierdzami i burzliwą historią albo Tuluza zwana Różowym Miastem. A to i tak wciąż dopiero przedsmak tego, co czeka nas w tym kraju Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści PODRÓŻ ŻYCIA 12 | Karaiby Ogromnym wycieczkowcem przez rajskie archipelagi PLANETA TRAVELERA 20 | Wieści ze świata 24 | Miejsce miesiąca Szarm el-Szejk. Egipska brama do podwodnych ogrodów 28 | Kierunek kultura 30 | TEMAT NUMERU – Francja 32 | Paryż Kankan, pióra i szampan 40 | Alzacja Monumentalna katedra w Strasburgu, sielskie miasteczka i wino 46 | Lazurowe Wybrzeże Tutaj naprawdę warto wybrać się na trekking 52 | Tuluza Bezpretensjonalna, naturalna, wielbiąca… rugby 58 | Normandia Historyczne miejsca i festiwal przegrzebków 66 | Burgundia Czas odkryć miasteczka, wioski i naturę 72 | Langwedocja Nie tylko dla miłośników średniowiecza DOOKOŁA EUROPY 78 | La Palma Ta kanaryjska wyspa to wielki rezerwat biosfery i czarnego nocnego nieba 84 | Bukareszt Rozrywkowy, klimatyczny, modny Polska jest najfajniejsza 88 | Zamość Miasto pełne legend i opowieści ADVENTURE 94 | Warto spróbować Surfing w Skandynawii z mistrzem świata Maćkiem Rutkowskim 100 | Test Travelera Wybraliśmy najlepszy sprzęt do filmowania
Gruzińska gościnność I znów, jak to w Gruzji, wszystko dzieje się samo – wspomina Paweł Kempa w swoim reportażu o trekkingu w Swanetii. Roześmiałam się, czytając te słowa, ponieważ mam podobne wspomnienia z tego kraju. Odwiedzam go regularnie i niczego nie planuję, po prostu pozwalam historiom i okolicznościom się spontanicznie wydarzyć. Jak wtedy, gdy będąc pierwszy raz z przyjaciółkami w Tbilisi, przy okazji kupowania puri – chleba wypiekanego w tradycyjnych glinianych piecach, nagle na naszą cześć rozkręcono imprezę. Zanim się zorientowałyśmy, na stole pojawiły się czacza, pomidory, sery, wino, a my wznosiłyśmy toasty za przyjaźń, Gruzję i miłość. Potem było jeszcze ciekawiej, przekazywane niemalże z rąk do rąk dotarłyśmy do wioski Udabno, gdzie poznałam Ksawerego, Polaka prowadzącego tu ośrodek i restaurację Oasis Club. Tam zjadłam pierwsze chaczapuri, a przy okazji nauczyłam się je robić. Zachwyciłam się też spokojem rozciągających się dookoła stepów. Pustką pełną piękna i harmonii. Do Gruzji wracam do przyjaciół, którzy zawsze mają dla mnie czas i mnóstwo pomysłów, jak go atrakcyjnie wykorzystać. Jednak zwiedzanie jest tylko dodatkiem do imprez, które są chyba największym kulturowym dziedzictwem Gruzji. Gruzini kochają swój kraj, swoją kulturę, kuchnię i są ich największymi ambasadorami. Nic więc dziwnego, że chcąc się z Wami podzielić najlepszymi doświadczeniami, w tym wydaniu Travelera zabieramy Was do Gruzji. Miejsca, które przypomina nam, co to znaczy gościnność. Spis treści PODRÓŻ ŻYCIA 10 | Zanzibar Ta tropikalna wyspa zachwyca kolorami i bogactwem podwodnego życia PLANETA TRAVELERA 20 | Wieści ze świata 26 | Kierunek kultura TEMAT NUMERU – GRUZJA 28 | Tbilisi Stolica niekończących się biesiad 34 | Tuszetia Dzikie pola w sercu Kaukazu 42 | Kutaisi Najbardziej gruzińskie ze wszystkich miast 46 | Kachetia Szlakiem wina, chrześcijaństwa i gruzińskiego romantyzmu 54 | Batumi Wyprawa po złote runo – spacerem po stolicy Adżarii 60 | Swanetia Kamienne wieże i niekończące się wędrówki po Kaukazie 66 | Top 10 niezwykłych miejsc w Gruzji Wardzia, Borżomi, Kumistavi, Uplisciche, Chalaadi, Mccheta, Stepancminda, Filar Katskhi, Szatili, Chewsuretii, Juta DOOKOŁA ŚWIATA 70 | Kirgistan Spanie w jurcie na pustkowiu, konny rajd z przygodami i dzikość natury 76 | Włochy W Umbrii odkryjecie niezwykłe historie i dużo piękna 82 | Rumunia Na szlaku przez Góry Rodniańskie POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA 88 | Małopolska Śladami filmowców przez najpiękniejsze plenery, historie i architekturę 94 | Szlak Piastowski Fascynująca wędrówka do początków państwa polskiego ADVENTURE 100 | Test Travelera Jak wybrać odpowiednie buty na szlak
Witajcie w Azji Kamień księżycowy udrażnia wszystkie czakry – tłumaczył mi Kabir, znajomy z Radżastanu, u którego zatrzymałyśmy się z przyjaciółką Marzeną podczas podróży przez Indie. – Ten „kamień snów” w nocy przyniesie ci piękne wizje, a w dzień równowagę emocjonalną – zapewniał. Cenią go też bardzo astrologowie i polecają tym, którzy szukają miłości. Kabir wie, co mówi – jest jubilerem i kocha kamienie, a przy okazji doskonałym handlowcem, więc szybko namówił mnie na zakupy. Jednak o to nietrudno w Radżastanie. Ten największy stan Indii, rządzony przez legendarnych maharadżów, to eldorado dla osób szukających pięknych rzeczy. Dawni władcy budowali tu spektakularne pałace i forty oraz wydawali fortuny na biżuterię dla swoich żon i konkubin, a mogli ich mieć setki. Ich bogactwa oraz ekstrawaganckie zachcianki sprawiły, że dziś mnóstwo tu unikatowych obiektów z cudownymi freskami i mozaikami. Taki jest chociażby Pałac Wiatrów w Jaipurze o fasadzie złożonej z setek otworów okiennych. Miały one sprawiać, że nikt z ulicy nie dostrzeże, kto się za nimi znajduje. Oczywiście chodziło o kobiety z haremu władcy, którym nie wolno było opuszczać jego murów. Przyznaję, że tutejsze panie odziane w zjawiskowe sari, które ozdabiają biżuterią każdy fragment ciała, nieustannie kradły mój wzrok. Zresztą zarówno w Indiach, jak i Tajlandii, Nepalu, Sri Lance czy Wietnamie, czyli krajach, o których piszemy w tym wydaniu Travelera – nieustannie się rozpraszam. Są tak różne od naszej uporządkowanej i przewidywalnej Europy, że podróżowanie po nich to doświadczenie wyjątkowe. I cieszę się, że w tym numerze zabieramy Was w niezapomnianą podróż do Azji. Spis treści Planeta Travelera 8 | Wieści ze świata 12 | Kierunek kultura Temat numeru – Azja Indie 18 | Radżastan Podróż pociągiem do królewskich miast i ogromnej pustyni 24 | Goa 100 km białych plaż 30 | Tadź Mahal, Agra i Delhi Odkryj miejsca ikoniczne 36 | Kerala Mieszkalną barką po rozlewiskach Sri Lanka 42 | Galle, Kandy, pola herbaciane i park narodowy Yala Wielka historia, fascynujące świątynie i obłędna natura 48 | Pigeon Island Oko w oko z rekinem 50 | Dżafna Naturalna, niekomercyjna i wciąż nieodkryta północ wyspy Cejlon Nepal 56 | Annapurna W drodze do bazy pod słynnym ośmiotysięcznikiem Tajlandia 62 | Chiang Rai, Chiang Mai, Sukhothai Legendarny Złoty Trójkąt i Królestwo Wschodzącego Słońca Wietnam i Kambodża 68 | Hanoi, Ho Chi Minh, Angkor Wat, Tonle Sap Żywiołowe metropolie, niezwykłe jezioro i cud khmerskiej architektury Dookoła Europy 76 | Helsinki Szlakiem dizajnu i dobrego życia w stolicy Finlandii 82 | Hradec Králové, Vamberk i Ołomuniec Sprawdzone pomysły na weekend w Czechach 88 | Gouda To nie tylko pyszny holenderski ser Polska jest najfajniejsza 92 | Bory Tucholskie Witajcie w tajemniczych kręgach i wielkim lesie 96 | Beskid Niski Na biegówkach przez dzikie pola Adventure 100 | Test Travelera Zadbaj o komfort podczas zimowych wędrówek
Podróżnicze hity „Rytm tego miasta wyznaczają kreatywność i chaos, wielkie pieniądze i walka o lepsze jutro” – pisze w swoim tekście Wiktoria Michałkiewicz. Czy wiecie, o którą metropolię chodzi? Oczywiście, jest nią Nowy Jork, który chyba każdy z nas chciałby zobaczyć chociaż raz w życiu. Przejechać się żółtą taksówką, zjeść słynnego bajgla, poszwendać się po Bronksie i Manhattanie, pospacerować po Central Parku. Pozaglądać do klubów muzycznych, wybrać się na spektakl teatralny czy do jednego z setek muzeów. I celebrować wraz z nowojorczykami ich codzienne życie, o którym tyle wiemy z książek i filmów. Nowy Jork znalazł się na naszej liście Hitów na 2024 rok nie bez powodu. Poza bezmiarem atrakcji miasto przygotowuje się też do otwarcia Amerykańskiego Muzeum LGBTQ+ w New-York Historical Society w Upper West Side. Nowa przestrzeń powstawała przez kilka lat i będzie pierwszą tutaj poświęconą zarówno globalnej, jak i lokalnej historii i kulturze LGBTQ+. Ale na naszej liście, przygotowanej we współpracy z międzynarodowymi edycjami Travelera, poza Nowym Jorkiem znalazły się 24 najbardziej ekscytujące miejsca i trendy na nadchodzący rok. Niektóre nasze propozycje – takie jak Niemcy, w których odbędzie się Euro 2024, czy estońskie Tartu, Europejska Stolica Kultury w 2024 r., albo Xi'an, którego sławna Terakotowa Armia będzie świętować 50-lecie odkrycia – wydają się wyborem oczywistym. Ale są też inne, jak chociażby bardzo dla nas egzotyczne i mało znane, a otwierające się na turystykę Sierra Leone, gdzie powstało nowe lotnisko i modernizowane są drogi. Dzięki temu łatwiej będzie nam poznać oszałamiającą naturę tego afrykańskiego kraju. Spis treści Planeta Travelera 10 | Wieści ze świata 14 | Miejsce miesiąca Manchester nie tylko dla fanów futbolu 16 | Kierunek kultura Temat numeru – Hity 2024 18 | Nowy Jork (Stany Zjednoczone) Miasto kreatywności, wielkich pieniędzy i walki o lepsze jutro 24 | Pompeje (Włochy) Tutaj rozpusta była droższa od wina 28 | Góry Przeklęte (Albania) Idealne dla miłośników samotnych wędrówek 32 | Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach (Polska) Niezwykły skarb z listy UNESCO 36 | Wiktoria (Australia) Kąpielowa uczta 37 | Nordland (Norwegia) Arktyczna opera, pieśni Saamów i festiwal świateł 38 | Akagera, Kigali, Kiwu, Nyungwe (Rwanda) Wspinaczka na wulkany i trekking po zielonych wzgórzach 44 | Tartu (Estonia) Europejska Stolica Kultury 2024 46 | Północne Yorkshire (Wielka Brytania) Średniowieczne zamki i bezkresne plaże 50 | Xi’an (Chiny) Nie tylko Terakotowa Armia 52 | Wyspa Samui (Tajlandia) Odpocznij na wyspie uznawanej za azjatycki klejnot 56 | Gdańsk, Sopot, Gdynia (Polska) Odkryj jesienno-zimowe oblicze Trójmiasta 62 | Dumfries i Galloway (Szkocja) Dzikie pola 64 | Tajpej, Loshan, Sun Moon Lake, Taroko (Tajwan) Spektakularny wąwóz, ryżowe tarasy i wybitny street food 68 | Lima (Peru) Gorący punkt na kulinarnej mapie świata 72 | Emilia-Romania (Włochy) Stajnia Ferrari, Pavarotti, mozaiki i ciepłe morze 76 | Sikkim, Indie Dawne królestwo zagubione wysoko w Himalajach 78 | Galway, Kerry, Cork, Dublin (Irlandia) Potężne klify, zielone łąki i tańce w pubach 84 | Miasta Euro 2024 (Niemcy) Podpowiadamy, co warto zobaczyć w piłkarskich miastach 85 | Jezioro Saimaa (Finlandia) Pojezierze Fińskie to niekończące się labirynty wodne i dzika przyroda 86 | Freetown, Western Area Peninsula (Sierra Leone) Szympansy, hipopotamy i rajskie plaże 88 | Pustynia Atakama (Chile) Co słychać… w kosmosie? 92 | Conwy, Harlech,Yr Wyddfa (Walia) Niezwykła mieszanka historii i legend 96 | Zell Am See-Kaprun (Austria) Narty na lodowcu 98 | Teksas (Stany Zjednoczone) Czekając na zaćmienie Słońca Adventure 100 | Test Travelera Ciepłe spódnice i spodnie
Wyzwanie Travelera Zaplanować wszystkie tygodnie przyszłego roku i wypełnić je ciekawymi aktywnościami – brzmi ambitnie, niczym jedno z naszych noworocznych postanowień. Szkoda, że tylko nieliczne wypełniamy. Jednak może tym razem będzie inaczej? Stąd nasze redakcyjne wyzwanie. Otóż w tym wydaniu Travelera proponujemy aż 52 podróże na każdą z czterech pór roku. Do miejsc zarówno dalekich, jak i bliskich. Mamy nadzieję, że zachęcą Was one do stworzenia własnej autorskiej listy. W przyszłym roku chcemy jak najwięcej czasu spędzać na świeżym powietrzu, bo to dobre dla naszego zdrowia i kondycji psychicznej, a z badań wynika, że mamy z tym coraz większy problem. Liczy się każdy wypad do pobliskiego lasu, spacer po innej dzielnicy czy miniwycieczka do sąsiedniej miejscowości. Rowerem, pociągiem, piechotą, na biegówkach, jest tyle możliwości. Zimą wielu z Was zapewne wybierze się na narty, ja bardziej ciepłolubnym polecam Dubaj. Temperatury z 40 st. C spadają tam wówczas do 24, dzięki czemu można eksplorować pustynię. I przeżyć niezapomnianą przygodę. Zachód słońca, tradycyjna muzyka, biesiadowanie przy ognisku pod baldachimem z gwiazd – czy to nie brzmi romantycznie? To inna strona Dubaju, za którą tęsknią pławiący się w luksusach szejkowie. Jeszcze 100 lat temu w większości byli oni właśnie nomadami, przemieszczającymi się po pustyni. Dziś Dubaj, zbudowany na piasku, to jedna z najszybciej zmieniających się metropolii świata, z największą liczbą rekordów i mnóstwem atrakcji. Tylko w ubiegłym roku odwiedziło go aż 16 mln turystów. Fascynujące jest poznawanie tego, co stoi za tym sukcesem. Spis treści PLANETA TRAVELERA 10 | Wieści ze świata 16 | Miejsce miesiąca Sri Lanka – tropikalny raj 18 | Kierunek kultura TEMAT NUMERU 52 PODRÓŻE NA KAŻDĄ PORĘ ROKU ZIMA 24 | PATAGONIA ARGENTYNA I CHILE Zachwyca naturą nietkniętą przez człowieka 30 | DUBAJ ZJEDNOCZONE EMIRATY ARABSKIE Miasto luksusów, rekordów i niekończących się zaskoczeń 36 | PŁW. KALIFORNIJSKI MEKSYK Bezdroża, kaktusy, bajkowe plaże i wieloryby 42 | FRANKONIA NIEMCY Najlepsze miejsce na spędzenie świąt 46 | Top 10 zima WIOSNA 50 | TOSKANIA WŁOCHY Region wielu przyjemności dla ducha i ciała. 56 | ESTREMADURA HISZPANIA Antyczny Rzym na iberyjskiej prowincji 62 | Top 10 wiosna LATO 66 | WYSPY MORZA EGEJSKIEGO GRECJA Tutaj ludzie żyją nawet po sto lat! 72 | BIESZCZADY POLSKA Wybierz się na oglądanie gwiazd 78 | Top 10 lato JESIEŃ 82 | DOLOMITY WŁOCHY Jak brzmi muzyka klasyczna na wysokości 2500 m? 88 | ALPY I ADRIATYK SŁOWENIA Fantastyczne jaskinie, rwące rzeki i krajobrazy jak z baśni braci Grimm 92 | GÓRY FOGARASKIE RUMUNIA Ruszaj na szlak przez krainę niedźwiedzi i pasterzy 98 | Top 11 jesień
Nie ma jak w raju Niby nie dzieje się nic nowego. Budzi mnie wschód słońca regularnie o 6.15. Wychodzę na taras i patrzę na morze, które zmienia barwę z granatowego na turkusowe. Coraz intensywniej śpiewają ptaki, wkrótce dołączają do nich żaby. Coraz mocniej też pachną egzotyczne rośliny i robi się coraz cieplej. Otaczająca mnie dżungla budzi się do życia, a ja z bungalowu zbudowanego wysoko na zboczu celebruję kolejny dzień na Phi Phi Don. Należy ona do archipelagu Phi Phi w Tajlandii i jest jego jedyną zamieszkaną na stałe wyspą. Tak malutką, że można ją obejść w ciągu jednego dnia, a jednocześnie tak dużą, że można na niej spędzić prawie dwa tygodnie, nie nudząc się nawet przez minutę. Wyspy Phi Phi słyną z pięknych piaszczystych plaż – jedna z nich nawet uwiodła Leonarda DiCaprio w filmie „Niebiańska plaża” – bujnej roślinności i turkusowej wody. To czyni je urlopowym rajem, którego nie chce się opuszczać. I tak się stało w moim przypadku. Znalazłam tam to, czego najbardziej potrzebowałam. Ciszę, spokój, życie zgodne z rytmem natury, a do tego pyszne jedzenie, którym rozpieszczała mnie szefowa restauracji mojego położonego niemal na końcu wyspy ośrodka. To wydanie Travelera poświęcamy w całości wyspom, mając na względzie, że w listopadzie, najbardziej depresyjnym miesiącu w roku, nasze myśli biegną ku słońcu, cieple, tropikom. Bliskim, jak Madera, Azory czy Lesbos, i dalekim, jak Bahamy, Zanzibar czy właśnie tajlandzkie wyspy Phi Phi. To właśnie na tych ostatnich przekonałam się, że czasami warto zmienić nawyki i zamiast zwiedzać kolejne miejsca, zostać tam, gdzie jest dobrze. I widząc mniej, doświadczyć więcej. Dziękujemy, że jesteście z nami i czytacie Travelera. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści PLANETA TRAVELERA 8 | Wieści ze świata 14 | Kierunek kultura TEMAT NUMERU – Najpiękniejsze wyspy świata 18 | Zanzibar, Tanzania Turkusowe morze, białe plaże, przyprawy i algi 24 | Kuba Szlakiem oldsmobilów i dobrego towarzystwa 32 | Archipelag Phi Phi, Tajlandia Tutaj kolory oszałamiają, a zapachy i smaki uzależniają 38 | Madera, Portugalia Wyspa wiecznie zielona 46 | Bahamy Jachtostop na bajkowym archipelagu 52 | Lesbos, Grecja Nauka życia w rytmie siga-siga 58 | Archipelag Azorów, Portugalia Na wyspach Santa Maria, Sao Jorge i Graciosa doświadczycie spokoju absolutnego 66 | Martynika, Francja Mała Francja na Karaibach 72 | Bali, Jawa, Celebes – Indonezja Starożytne świątynie, wulkany i szkoły jogi 80 | Malediwy Nurkując z płaszczkami POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA 88 | Wielkopolska Tropem Piastów, królików i pyr z gzikiem 94 | Mazury Zachodnie Kraina zamków i jezior ADVENTURE 100 | Test Travelera Przygotuj się na chłód na szlaku
W świecie fantazji Kiedy pierwszy raz zwiedzałam Kapadocję, wydawało mi się, że nie ma niczego bardziej romantycznego niż mieszkanie w hotelu wykutym w skale i oglądanie zachodu słońca nad Różaną Doliną. Smaczniejszego niż świeżo wypieczony chleb w maleńkiej piekarni w Göreme, którym się zajadałam, siedząc na ławeczce nad korytem strumienia przecinającego środek tej miejscowości. Czegoś bardziej niesamowitego niż skalne miasta i formacje, które tworzą tu baśniowe kaniony. Bardziej tajemniczego niż wielopiętrowe podziemne miasta, w których mogło żyć nawet 20 tys. osób. I kogoś z bardziej rozległą wiedzą o tym terenie niż mój przewodnik Mustafa. To wtedy zaczęła się moja miłość do Turcji. Wcześniej odwiedziłam Stambuł, który do dziś pozostaje numerem jeden na mojej liście najbardziej fascynujących miejsc świata. Jego historia, atmosfera, rozmiar sprawiają , że uwielbiam do niego wracać, by odwiedzać te same miejsca. Çorlulu Ali Paşa Medresesi to herbaciarnia położona blisko głównego wejścia do Wielkiego Bazaru, gdzie choć nie palę, zawsze zamawiam sziszę, by spędzić czas tak jak robią to mieszkańcy tej metropolii. Ale Turcja, której poświęcamy to wydanie Travelera, ma znacznie więcej magicznych miejsc. Właściwie jest ich nieskończenie dużo. To ziemia, gdzie narodziły się pierwsze cywilizacje, a nawet znajduje się Göbekli Tepe, najstarsze miejsce kultu na naszej planecie. Zmienia ono dotychczasową wiedzę na temat początków dziejów człowieka w sposób rewolucyjny. A to dopiero początek odkryć, więc nie wiadomo, jakie rewelacje jeszcze przed nami. Dlatego z tego i wielu innych powodów warto się wybrać do tego kraju, a w październiku pogoda jest tam idealna. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści Podróż życia 8 Południowa Afryka Planeta Travelera 20 Wieści ze świata 24 Miejsce miesiąca 26 Kierunek kultura TEMAT NUMERU – TURCJA 30 Stambuł 38 Kapadocja 46 Riwiera Turecka 54 Turcja Wschodnia 62 Izmir I Efez 68 Samochodem wzdłuż Morza Czarnego Dookoła Europy 74 Rodzinny rejs po Morzu Śródziemnym 80 Wiedeń Polska jest najfajniejsza 88 Podlasie 94 Pomorze Zachodnie Adventure 100 Test Travelera
Na szlaku przygody Od kiedy sięgam pamięcią, lubiłam chodzić. Nawet do szkoły zawsze wybierałam najdłuższą drogę. Chodząc, uczyłam się, rozwiązywałam różne problemy, uspokajałam, relaksowałam. Potem, kiedy zaczęłam studiować geologię, często wyjeżdżałam w góry na praktyki. I tam też robiłam dziennie dziesiątki kilometrów. A jednocześnie poznawałam tajemnice gór. Rozkładałam je na czynniki pierwsze, oswajałam i coraz bardziej się nimi fascynowałam. I tak z potrzeby chodzenia i kierunku studiów zrodziła się moja pasja do długich górskich wędrówek. Więc mogę w jakimś sensie przyznać, że temat tego wydania Travelera jest spełnieniem moich marzeń. Zawiera on bowiem listę 35 szlaków, które z pewnością chciałabym przejść (z niektórymi już mi się udało zmierzyć). Jednak ten wyjątkowy numer nie jest wyłącznie dziełem naszej redakcji. Powstał we współpracy z kolegami z amerykańskiego National Geographic. A zatem lista jest uniwersalna i odzwierciedla marzenia milionów osób z wielu krajów. Mam nadzieję, że stanie się również Waszą. Znajdziecie tu najpiękniejsze trasy trekkingowe wszystkich kontynentów poza Antarktydą. O różnym stopniu trudności i o długości od kilku do nawet kilku tysięcy kilometrów. Spektakularne widokowo, zapewniające moc doświadczeń i wrażeń, o których nigdy nie zapomnicie. Polecam wędrowanie, ponieważ jest to też zdecydowanie najzdrowszy sposób spędzania czasu. A poza tym kształtujący charakter. I dający mnóstwo satysfakcji i radości na mecie. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści PLANETA TRAVELERA 8 | Wieści ze świata 12 | Oto Cuda Polski 2023 National Geographic Traveler 16 | Kierunek kultura TEMAT NUMERU – NAJPIĘKNIEJSZE SZLAKI ŚWIATA EUROPA 20 | WŁOCHY Szlak św. Wirgiliusza, Dolomity 26 | SZWECJA Park Narodowy Sarek 28 | SZWAJCARIA Szwajcarski Szlak Wina nad Jeziorem Genewskim 30 | GRECJA Szlak E4 na Krecie 36 | IRLANDIA Dingle Way POLSKA 38 | Wzdłuż Bałtyku 42 | Top 5 najciekawszych tras w Polsce Wokół Wigier, Szlak Zamków Piastowskich, Główny Szlak Sudecki, Bieszczadzka Koronka, Szlak Architektury Drewnianej AMERYKA PÓŁNOCNA I POŁUDNIOWA 44 | CHILE Szlak w Trek, Park Narodowy Torres de Paine 48 | EKWADOR Wulkan Sierra Negra, Galapagos 50 | KOLUMBIA Dolina Cocora 52 | GEORGIA POŁUDNIOWA Śladami odkrywcy Ernesta Shackletona 54 | USA/HAWAJE Szlak Kalalau 56 | USA/NEW HAMPSHIRE Presidential Traverse 58 | USA/UTAH Angels Landing 60 | USA/APPALACHY Szlak Appalachów 62 | USA/ALASKA Szlak przez Góry Brooksa 64 | KANADA Lake Agnes Tea House 66 | MEKSYK Miedziany Kanion AFRYKA Trekking na Klimandżaro 74 | ETIOPIA Góry Semien 76 | RPA Wodospad Tugela, Góry Smocze 78 | KENIA Park Narodowy Masai Mara 80 | MALI Kraj Dogonów AZJA 82 | NEPAL Trekking do bazy pod Mount Everestem 88 | CHINY Wąwóz Skaczącego Tygrysa, Junan 90 | IZRAEL Izraelski Szlak Narodowy 92 | KOREA POŁUDNIOWA Wędrówka na szczyt Jirisan 94 | INDONEZJA Wulkan Rinjani, Lombok 96 | KIRGISTAN Na szlaku przez region Ak-Suu AUSTRALIA I OCEANIA 98 | AUSTRALIA Szlak Larapinta, Terytorium Północne 100 | NOWA ZELANDIA Szlak Routeburn, Alpy Południowe ADVENTURE 102 | Test Travelera Elektryczne rowery do miasta i w teren
Wśród bogów i ludzi Fascynacja Grecją, a właściwie kulturą antyczną, towarzyszyła mi od dziecka. Mity greckie były jedną z pierwszych lektur, które przeczytałam. Losy bogów rozpalały moją wyobraźnię, podobnie jak herosów i innych antycznych bohaterów. Wszyscy na nich wyrośliśmy i zapewne większość z nas po cichu marzyła, żeby w dorosłym życiu zobaczyć te wspaniałe i przesiąknięte historią miejsca. Starożytne świątynie uznawane za cuda świata, marmurowe posągi uchodzące za rzeźbiarski kanon. Grekom zawdzięczamy igrzyska olimpijskie, demokrację, najlepszy z możliwych systemów politycznych, rozwój medycyny i filozofii, do którego przyczynili się Platon, Sokrates czy Arystoteles. Postęp w naukach matematycznych i astronomii. Położyli też podwaliny pod rozwój literatury, poezji i dramatu. To w Grecji wybudowano dziesiątki amfiteatrów, które dostarczały rozrywki jej mieszkańcom. Ale Grecja to też tysiące wysp na Morzu Śródziemnym, które kuszą białymi miasteczkami, pysznym jedzeniem, doskonałym winem i oliwą oraz tysiącami piaszczystych plaż. I ciepłym morzem. A jak wiadomo, my, mieszkańcy północy Europy, bardzo potrzebujemy słońca, szczególnie podczas wakacji. Stąd pomysł na to greckie wydanie Travelera przesiąknięte mitami, legendami, historiami i wyjątkowymi miejscami, które warto rozważyć, planując swój urlop. Zarówno aktywny, jak i ten bardziej stacjonarny, bo dobrze jest zatrzymać się na dłużej w jednym miejscu, by zobaczyć, jak odpoczywają i bawią się Grecy. I odrobić tę lekcję po powrocie do domu. Agnieszka Franus zastępczyni redaktora naczelnego Spis treści PLANETA TRAVELERA 10 | Wieści ze świata 14 | Kierunek kultura Miejsce miesiąca 16 | Krynica-Zdrój. Śladami Nikifora i Jana Kiepury 22 | Kowno. To tutaj bije serce litewskiej kultury i sztuki TEMAT NUMERU – GRECJA 30 | CYKLADY Wielki błękit i wielka biel 38 | MILOS Perła Morza Egejskiego 44 | EUBEA Miód, plaże i gwiazdy 50 | MESENIA I LAKONIA Cuda Peloponezu 56 | PÓŁWYSEP MANI Kamienne wieże i puste plaże 62 | MACEDONIA Śladami starożytnej historii 68 | KRETA Surowe piękno dzikiej natury 74 | TOP 6 MNIEJ ZNANYCH WYSP Astypalea, Karpatos, Ikaria, Elafonisos, Kefalinia, Kithira DOOKOŁA EUROPY 82 | SZWAJCARIA Kolejowa podróż Ekspresem Złotej Przełęczy 88 | NIEMCY Wyspy Fryzyjskie. Na styku ziemi i morza 94 | CZECHY Na szlaku romantycznych zamków ADVENTURE 100 | Test Travelera Lekkie plecaki na górski szlak i miejskie wędrówki
Lato w Hiszpanii Zaczęło się od churros na placu Bib-Rambla, w samym sercu Granady. Namówiła mnie na nie Dorota, koleżanka, z którą umówiłam się na zwiedzanie tego miasta, a która mieszka tu od 18 lat. Cafetería Alhambra działająca od 1933 r. serwuje najlepsze churros, zapewniała. I pyszną mocną kawę. Dorota przyjechała do Hiszpanii na Erasmusa i już została. Dla tego miejsca, krajobrazów, pysznej kuchni, miłości do Hiszpana i ludzi, którzy lubią się uśmiechać, są otwarci, towarzyscy i jak rzadko która nacja potrafią się bawić. Granada faktycznie jest niezwykle malowniczo położona. Blisko stąd zarówno w góry, jak i nad morze, a przy tym samo miasto oczarowuje wakacyjną atmosferą. Ale wracając do churros, nie chcąc sprawić Dorocie przykrości, bo nie przepadam za smażonym ciastem, ugryzłam kawałek palucha. Serwuje się je w wersji wytrawnej lub na słodko, z cynamonem i czekoladą. A potem następny i kolejny. Nie mogłam się powstrzymać i wkrótce na talerzu nie było już ani grama tego smakołyku. Wówczas pomyślałam sobie, że z churros jest jak z całą Andaluzją. Im więcej miejsc odwiedzam, tym bardziej rośnie mój apetyt na kolejne. Sewilla, Malaga, Zahara de la Sierra, Ronda, Granada, Marbella, Sitio de Calahonda. Tydzień spędzony w Andaluzji okazał się początkiem mojej fascynacji tym regionem, a przecież to zaledwie skrawek Hiszpanii. O tym, jakie skarby czekają na nas jeszcze w tym kraju, jest właśnie to wydanie Travelera. Czyli o wszystkim, co gwarantuje, że nasze wakacje będą niezapomniane. Agnieszka Franus zastępca redaktora naczelnego Spis treści PODRÓŻ ŻYCIA 8 | UGANDA Spacer z szympansami PLANETA TRAVELERA 18 | Wieści ze świata 22 | Kierunek kultura 24 | Miejsce miesiąca Cypr. Wyspa słońca, dzikiej natury i pysznego jedzenia TEMAT NUMERU: HISZPANIA 32 | ANDALUZJA Miasto Picassa, niebiański ogród, białe miasteczka i słońce jak z obrazu 40 | CAMINITO DEL REY Droga Króla – im wyżej, tym piękniej 46 | MADRYT Stolica dobrego smaku 52 | ASTURIA Wszystkie odcienie zieleni 60 | BARCELONA Elegancka, szarmancka i obfita jak tapas 66 | KRAJ BASKÓW Pintxos, efekt Bilbao i Kaprys Gaudíego 72 | WYSPY KANARYJSKIE Teneryfa i Lanzarote. Gwiazdy oceanu 78 | Top 10 najpiękniejszych szlaków trekkingowych POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA 86 | BESKID ŻYWIECKI W drodze na Babią Górę 92 | MAZOWSZE Śladami dawnych fabryk i fabrykantów 96 | ŻUŁAWY Tropiąc menonitów ADVENTURE 100 | Test Travelera Komfort na szlaku. Czyli jak się ubrać i co zabrać na letnie wędrówki
Niesamowite Bałkany Kochaj swoje łóżko jak siebie samego, a jeżeli widzisz kogoś odpoczywającego, pomóż mu – brzmi tutejsze przysłowie. Dlatego mieszkańcy Czarnogóry należą do najbardziej zrelaksowanych w Europie. Ale czy można się temu dziwić, skoro ma się do wyboru 117 plaż i aż prawie 300 km wybrzeża oraz spektakularną naturę, którą można się cieszyć. Wystarczy wymienić najgłębszy kanion w Europie i trzeci na świecie, który wyżłobiła rzeka Tara – ma aż 82 km, a jego ściany wznoszą się na 1,3 tys. m. Do tego najdalej na południe wysunięty fiord, co prawda utworzony przez rzekę, a nie lodowiec, jednak równie piękny – Zatoka Kotorska. Wspaniałe jest też Jezioro Szkoderskie, jedna z największych i najważniejszych ostoi ptactwa na naszym kontynencie, wreszcie Park Narodowy Durmitor z zapierającymi dech w piersiach panoramami. A warto wspomnieć, że 60 proc. powierzchni tego kraju zajmują góry mające ponad 1 tys. m wysokości. Malownicze solniska Ulcinjska Solana, gdzie oprócz flamingów spotkamy tysiące innych ptaków, to raj dla birdwatcherów. Wymieniając te wszystkie atrakcje, już wiem, że mój powrót do Czarnogóry to tylko kwestia najbliższego czasu. Nie mamy wątpliwości, że Bałkany będą hitem tegorocznego lata, dlatego właśnie im poświęcamy to wydanie Travelera. Oprócz Czarnogóry zabieramy Was do wciąż nieodkrytych Albanii, Kosowa i Serbii, ale też Grecji śladami mitycznych bohaterów. Z pewnością nie zabraknie Wam tam miejsc do zrelaksowania się, bo jeżeli się uczyć, to od najlepszych. Agnieszka Franus redaktor naczelna Spis treści 8 – PODRÓŻ ŻYCIA 8 – GRENLANDIA Skuterem śnieżnym przez lodowe bezdroża 16 – PLANETA TRAVELERA 17 – Wieści ze świata 20 – Kierunek kultura 22 – Miejsce miesiąca: Alentejo Poznajcie Portugalię poza utartym szlakiem 28 – TEMAT NUMERU: BAŁKANY 28 – CZARNOGÓRA Mały wielki kraj 34 – BOŚNIA I HERCEGOWINA Skocz z mostu, zobacz dzikie konie 40 – KOSOWO, CZARNOGÓRA, ALBANIA Wędrówka przez góry trasą Peaks of The Balkans 46 – SERBIA W drodze na festiwal trębaczy 52 – ALBANIA Ciepłe morze, widowiskowe góry i miasto tysiąca okien 58 – SŁOWENIA Kulinarnym szlakiem ze wschodu na zachód 64 – BUŁGARIA Perełki wybrzeża Morza Czarnego 70 – GRECJA Arkadia. Mityczna kraina 76 – DOOKOŁA EUROPY 76 – SZWAJCARIA Szlakiem jezior 82 – POLSKA JEST NAJFAJNIEJSZA 82 – POMORZE Odpocznij w sosnowym lesie albo na dzikich plażach 88 – ROZTOCZE Kajakiem i rowerem przez cuda Lubelszczyzny 94 – KAZIMIERZ DOLNY Miasto na cztery pory roku 100 – ADVENTURE 100 – Test Travelera
Majówka. 21 wyjątkowych agroturystyk w Polsce
Majówka wśród maków Zaczęło się od tablicy ogłoszeniowej przy drodze: „Witamy w Swołowie, stolicy Krainy w Kratę”. Co to znaczy, pomyślałam zaintrygowana, i 15 minut później byłam już z kolegą redakcyjnym Michałem Cessanisem w tej wiosce, nie mogąc uwierzyć, że uchowała się ona przed naszymi oczami i publikacją w Travelerze. Jest ona niezwykła nie tylko dlatego, że znajduje się tu najwięcej domów szachulcowych na metr kwadratowy w Polsce. Działają tu również prężnie Zagroda Inicjatyw Twórczych i Muzeum Kultury Ludowej, zarządzane przez pasjonatów. Oprócz troski o zachowanie tego miejsca dbają też o jego rozwój, wypełniając te piękne mury bogactwem artystycznych wydarzeń. A potem zakochałam się w makach, instalacji, którą stworzyła Małgorzata Matis, artystka z Ustki zaproszona do Swołowa na warsztaty. Wkrótce też spotkałam panią Edytę Statkiewicz, która z kolei rzuciła pracę w tutejszym muzeum, ponieważ na organizowanych w nim warsztatach nauczyła się robić sery. I teraz ma własną serowarnię. W kolejnych dniach poznałam Nikolę z Folwarku Jackowo, która tworzy w tym miejscu prawdziwy azyl dla ludzi spragnionych kontaktu z autentyczną wsią. Są psy i koty, można pojeździć na koniach, które mają u niej, podobnie jak inne zwierzęta, dożywocie. A co najważniejsze, cudownie się wyspałam i obudziłam wypoczęta jak po długich wakacjach. Domowe jedzenie, charyzma właścicielki oraz konna wycieczka przez pachnący las do ruin młyna na długo zostaną w mojej pamięci. Wielu z nas chce spędzić majowy, ale nie tylko, weekend blisko natury, wśród życzliwych i gościnnych gospodarzy. Takie właśnie wyjątkowe miejsca znaleźliśmy dla Was, ale również dla siebie w tym wydaniu Travelera poświęconemu agroturystyce. Życzymy Wam wspaniałej majówki. Agnieszka Franus redaktor naczelna
16 najpiękniejszych tras kolejowych świata
Pociągiem przez świat Sri Lanka, jestem na peronie z plecakiem, mam bilet na słynny niebieski pociąg z Kandy do Badulli przez miasta Nuwara Eliya, Ella i Haputale. Zdaniem wielu to jedna z najbardziej malowniczych tras kolejowych na tej wyspie, a może i na świecie. Dystans ok. 184 km pociąg pokonuje co prawda w ciągu 7–8 godz., ale na tym polega jego największy walor. Wiem, że taka podróż to niepowtarzalna szansa poznania Sri Lanki z niecodziennej perspektywy zmieniających się za oknem niczym w kalejdoskopie krajobrazów. Mój zachwyt rośnie z każdą godziną, mijamy wioski, machające do nas i biegnące wzdłuż torów dzieci, wjeżdżamy w wilgotną tropikalną dżunglę. Zieloną i bujną, z potężnymi drzewami sięgającymi nieba, rododendronami i gigantycznymi paprociami. Wspinamy się coraz wyżej, do górskiego serca wyspy, pokonując malownicze mosty, tunele, rzeki, majaczące w oddali wodospady, aż wreszcie docieramy do spowitych mgłą pól herbacianych, z których słynie Sri Lanka. I które były moim celem. Już wiem, że to przygoda, której nigdy nie zapomnę. I właśnie o takich trasach kolejowych w Europie i poza nią piszemy w tym wydaniu Travelera. Podróże pociągami poza tym, że dają dużo frajdy, gwarantują niezapomniane widoki, których nie zapewni samolot. Są też okazją do poznania nowych ludzi, mnie ugościła pikantnymi przekąskami siedząca obok lankijska rodzina. A co ważniejsze, to najbardziej ekologiczny środek transportu. Więc pomyślcie o nim, planując podróże weekendowe lub wakacje. AGNIESZKA FRANUS redaktor naczelna
Japonia - 25 miejsc, które warto zobaczyć
Inny wymiar piękna Na punkcie tych kwiatów Japończycy mają prawdziwą obsesję. Gdy pojawiają się pierwsze paki, gromadzą się w miejskich parkach, sadach, lasach i urządzają pikniki hanami (dosłownie,,oglądanie kwiatów"), by je powitać oraz się nimi zachwycać. Ich ulotne piękno jest dla nich metaforą życia. W żadnym innym kraju kwiaty wiśni, zwane sakurą, nie są tak czczone i wielbione jak tutaj. Ich kwitnienie to najbardziej wyczekiwany moment w roku. Zwykle święto wiśni zaczyna się w marcu i trwa do kwietna, choć w niektórych częściach Japonii nawet dłużej. Ich delikatny zapach napawa optymizmem, radością i energią. Ten symbol Japonii widoczny jest wszędzie: w dekoracjach sklepów, wystrojach restauracji, w domach, na ulicach i w modzie. Wydawane są specjalne publikacje, w których podawane są miejsca, gdzie można oglądać najpiękniejsze sakury. Tak więc wiosna to idealny moment, by wybrać się do tego kraju. Japonia to jednak miejsce wyjątkowe z wielu powodów. Kolejnym z nich jest Tokio, największa metropolia świata, która ma więcej mieszkańców, niż liczy populacja Polski. Wibrująca, niezasypiająca, pełna kontrastów, fascynująca. Ale poza Tokio też jest się czym zachwycać. Ponad 80 proc. powierzchni tego kraju zajmują góry, z których ponad sto to aktywne wulkany, a prawie 70 proc. stanowią lasy. A wśród nich są świątynie, pałace, ogrody, onseny, czyli gorące źródła, i mnóstwo innych atrakcji, które plasują Japonię wśród najbardziej pożądanych kierunków turystycznych świata. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Podróże dla ducha Miałam to szczęście, że moja ostatnia wyprawa do Izraela odbyła się w gronie czterech wyjątkowych kobiet. Spędziłyśmy razem tydzień, pokonując setki kilometrów i odwiedzając wszystkie ważne biblijne miejsca. Przy okazji miałyśmy czas na rozmowy o tym, co dla nas ważne; religii, duchowości, polityce, ale też o zachwycie nad naturą czy fascynacji lokalną kuchnią, okazało się, że wszystkie jesteśmy fankami szakszuki. Niesamowite było zderzenie naszych wyobrażeń – każda miała przecież inne – o tym, jak faktycznie te miejsca wyglądają. Jerozolima, Nazaret, Hajfa, Jezioro Galilejskie, Wzgórza Golan, Morze Martwe, Tel Awiw i Jafa czy rzeka Jordan – to wyjątkowe i transformujące doświadczenie stąpać po ziemi tak ważnej dla ponad 3,5 mld ludzi na świecie. Miejscu, gdzie narodziły się trzy wielkie religie: judaizm, chrześcijaństwo i islam. Dotarłyśmy też do zbudowanej na wysokim wzgórzu Masady i Parku Narodowego Timna, który był chyba moim największym zaskoczeniem. I żałuję, że nie mogłam spędzić tam więcej czasu, wędrując po jego szlakach i podziwiając te marsjańskie krajobrazy. Reportaże Agnieszki Michalak, Joanny Lamparskiej i Marty Rudowicz pokazują różne oblicza Izraela, który jest głównym tematem tego wydania Travelera. Ale jego wspólnym mianownikiem są podróże duchowe karmiące nie tylko nasze ciało. W dzisiejszym świecie coraz bardziej potrzebujmy zatrzymania się, wsłuchania w siebie, uważności – możemy go szukać w miejscach takich jak Japonia, Indie czy droga do Santiago de Compostela, ale też u nas w Polsce. Podpowiadamy, gdzie je znaleźć i dlaczego warto wyruszyć również w taką podróż. AGNIESZKA FRANUS – REDAKTOR NACZELNA
Podróżnicze hity 2023 Tym wydaniem Travelera witamy 2023 rok z nadzieją i optymizmem oraz, oczywiście, nowymi podróżniczymi planami i wyzwaniami. Dziękujemy jednocześnie, że jesteście z nami. W 2022 r. koncentrowaliśmy się głównie na Europie, przyszły rok wzbogacimy o więcej dalszych podróży w związku z tym, że coraz więcej krajów się otwiera i znosi covidowe obostrzenia. Teraz już nie procedury pandemiczne, ale ceny lotów będą dla nas wyzwaniem. Jednak przy odrobinie determinacji wciąż można kupić bilety na chociażby azjatyckie kierunki za rozsądne pieniądze. W kolejnych wydaniach będziemy radzić, jak szukać tego typu okazji. Będziemy też promować dłuższe wyjazdy, ponieważ są one bardziej ekologiczne, a dbanie o środowisko to nasz wspólny obowiązek. Ale wracając do wydania bieżącego. To już tradycja, że publikujemy w nim ranking miejsc, które wraz z innymi międzynarodowymi edycjami Travelera uznaliśmy za najciekawsze i warte odwiedzenia w 2023 r. Znalazło się tutaj wiele wyjątkowych kierunków – od tak egzotycznych jak karaibskie wyspy Trynidad i Tobago, Botswana z deltą Okawango, będącą najlepszym miejscem do oglądania w naturze dzikich zwierząt, po niesamowite skalne formacje Utah w Stanach Zjednoczonych czy już bliższe nam szkockie Highlands z oszałamiającymi krajobrazami czy Azory, wyspy, o których pisaliśmy wielokrotnie na naszych łamach. Mamy nadzieję, że ta lista będzie dla Was inspiracją w planowaniu wyjazdów. I jeżeli nie macie jeszcze pomysłów na prezent pod choinkę, to podróż, czy to daleka, czy bliższa, zawsze będzie strzałem w dziesiątkę. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Na dachu Europy Ciągną się aż przez 1200 km i należą do ośmiu krajów: Austrii, Francji, Niemiec, Włoch, Szwajcarii, Monako, Liechtensteinu oraz Słowenii. Gwarantują niezapomniane przeżycia i jedne z najpiękniejszych widoków w Europie. To oczywiście Alpy, największe góry naszego kontynentu, których imponujące panoramy tworzy ponad sto czterotysięczników, z najwyższym Mont Blanc (4810 m n.p.m.) i chyba najbardziej rozpoznawalnym i najpiękniejszym szczytem, jakim jest Matterhorn. Nie ma lepszego w Europie miejsca do uprawiania wspinaczki, trekkingów, wszelkich sportów zimowych, jazdy na rowerze, paralotniarstwa czy kanioningu. Ale Alpy to też unikalne fauna i flora oraz wielowiekowa kultura, architektura i kulinaria. Szczególnie te ostatnie przeżywają dziś swego rodzaju renesans. Znani szefowie kuchni nadają starym tradycyjnym potrawom nowy wymiar. Wzbogacają je o zioła oraz inne produkty pochodzące z okolic, żeby zintensyfikować doznanie. Nic dziwnego, że Alpy stają się modnym kierunkiem na kulinarnej mapie Europy, z mnóstwem restauracji z wyróżnieniami Michelina. Jednak to, co nas tam ciągnie, to przede wszystkim natura. Możliwość pooddychania pełną piersią i podelektowania się ogromem przestrzeni, jaki oferują. To szansa zanurzenia się w świat wiejskich chat i położonych w unikatowych miejscach schronisk, pobycia choć przez moment z dala od cywilizacji, samemu ze sobą. Góry są spa dla naszego mózgu, dlatego traktujmy je jak terapię. Tylko pamiętajmy, że bywają też niebezpieczne, dlatego ruszajmy w nie dobrze przygotowani. I nigdy nie przeceniajmy swoich umiejętności. AGNIESZKA FRANUS REDAKTOR NACZELNA
Europa po sezonie Lubię listopad – mimo że uważany jest za najbardziej depresyjny miesiąc w roku, to ma wiele zalet. Podoba mi się jego nieprzewidywalność, kapryśność i szarość, a coraz krótsze dni sprawiają, że mam dłuższe wieczory i więcej czasu dla siebie, na czytanie oraz spokojne planowanie kolejnych podróży. To dobry miesiąc na łapanie okazji, kupowanie biletów lotniczych, jeżeli nie na cały, to chociaż na pierwszą połowę nowego roku. Wcześniej w listopadzie brałam dłuższy urlop i leciałam do Azji, jednak obecnie ceny biletów tak wzrosły, że najbardziej dostępna wciąż pozostaje Europa. Tym bardziej że poza sezonem jest ona znacznie tańsza, mniej oblegana, a wciąż bardzo atrakcyjna. W tym wydaniu Travelera zebraliśmy dla Was nasze top 40 miejsc w Europie, które warto zobaczyć. Oczywiście to subiektywny wybór, bo takich miejsc na naszym kontynencie jest znacznie więcej. Europa to różnorodność, bogactwo kulturowe, najlepsze muzea, świetna kuchnia, unikatowe obiekty, niezwykła architektura jak chociażby tajemniczy zamek Quinta da Regaleira w portugalskiej Sintrze czy trulli, domy z cylindrycznymi dachami, z których słynie włoska Apulia. Pamiętam zachwyt, który mnie ogarnął, kiedy właśnie w listopadzie odwiedziłam ten region. Pyszne owoce morza, doskonałe wino i te urocze miasta i miasteczka o melodyjnych nazwach: Alberobello, Polignano a Mare, Ostuni. Piękny jest też Złoty Róg, słynna plaża na wyspie Brač, w Chorwacji, czy listopadowy Londyn – choć nie było wówczas ciepło, to mogę z detalami odtworzyć tamten pobyt. Stolicę Anglii zapamiętałam jako wibrującą energią i fascynującą supermetropolię, do której z całą pewnością będę wracać. Europa jest bowiem takim miejscem, które nie tylko się nigdy nie znudzi, ale też które warto odkrywać na nowo. Agnieszka Franus redaktor naczelna