National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-04T11:42:54.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
items: Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
items: Jesz mięso? Masz większe szanse dożycia do setki niż weganie. Ale… tylko niektórzy
items: Nie czekają na towarzystwo, wyjeżdżają w pojedynkę. Te miejsca w 2026 wybierają solo podróżnicy
items: Dlaczego miliony Chińczyków rodzą dzieci w Roku Smoka? Sekret astrologii, który wpływa na demografię
items: Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
items: Wspólny pochówek z ukochanym pupilem. W Mediolanie zwierzę i właściciel mogą spocząć w jednym grobie
items: Poza trasą i poza czasem. Odkryj zimowe Tatry od innej strony
items: Polska Stacja Antarktyczna poszukuje… informatyka i szefa kuchni. Ruszyła niezwykła rekrutacja
items: Polska kuchnia wśród najlepszych na świecie. Wyprzedzamy USA, Koreę i Europę Wschodnią
items: Między nurtem a falami. Zobacz, jak nauka chroni bioróżnorodność
items: Podróże po 60-tce przestają być wyjątkiem. Dojrzali Polacy biją rekordy rezerwacji
items: Gouda z probówki. Czy mikroorganizmy zastąpią krowy na pastwiskach?
items: „Biały Lotos” wraca do Europy. Czwarty sezon powstanie w stolicy luksusu i elegancji
items: Sławosz Uznański, Magda Linette i Jerzy Owsiak w jednym filmie promującym Polskę. To trzeba zobaczyć!
items: 5 największych podróżniczych mitów, które trzymają nas w domu. Czas je obalić
items: Twierdza ponad czasem. Srebrna Góra – górski kolos, który nigdy nie padł
items: Robi furorę od XVIII wieku i uwielbiał go Ernest Hemingway. Ten napój to kwintesencja Turynu
items: „Radykalna”, „sprzeczna” i „ideologiczna”. Nowa piramida żywieniowa z USA krytykowana przez ekspertów
items: Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
items: Kultowy Miś Uszatek, Kolargol i inni bohaterowie wracają do domu. Odzyskane rekwizyty wytwórni Se-Ma-For
items: Jak wytrwać w postanowieniach noworocznych i dlaczego teraz jest trudniej niż kiedyś? Wyjaśnia psycholog
items: Ekspertka: w Polsce rośnie popularność pogaństwa. Słowiańska kultura, święta i rytuały wracają do łask
items: Skąd się wzięło słowo „kac” w języku polskim i co ma wspólnego z kotami, Czechami, Witkacym i festiwalem w Opolu?
items: „Huczna zabawa nie jest warta traumy zwierząt”. Ogrody zoologiczne i parki narodowe apelują o ciszę w Sylwestra

Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
type: item
date: 2026-02-04T13:27:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: lód
subject: lodowisko
subject: zagrożenia
subject: zima
description: Okazuje się, że mróz, który od tygodni trawi polski krajobraz, nadaje nowe funkcje dobrze nam znanym powierzchniom. Zamarznięte rzeki i zbiorniki wodne stały się tymczasowo dostępne dla spacerowiczów i amatorów zimowych aktywności. Eksperci ostrzegają jednak, że wejście na lód wiąże się z poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia
encoded: W trakcie tegorocznej zimy wiele polskich zbiorników wodnych pokryło się lodem, co umożliwiło wykonywanie aktywności, które w poprzednich latach były niemożliwe. Dla wielu jeziora, rzeki czy kanały stały się łyżwiarskimi torami, miejscami spotkań czy po prostu terenami spacerowymi. Za tymi niewątpliwie unikatowymi doznaniami kryje się jednak niebezpieczny precedens, przed którym ostrzegają służby porządkowe Lodowy szał na Motławie W ostatnich dniach internet obiegło nagranie przedstawiające mieszkańców Gdańska spacerujących po głównej miejskie rzece – Motławie. Lód pokrył m.in. najbardziej reprezentacyjny fragment rzeki znajdujący się u stóp słynnego zabytkowego Żurawia portowego. Tłumy ruszyły do gdańskiego śródmieścia, chcąc zobaczyć jedną z najważniejszych atrakcji Trójmiasta w zupełnie nowym anturażu. Niestety, w tym przypadku nie skończyło się na spacerach wzdłuż nadrzecznych bulwarów – duża część osób zeszła na pokrywę lodową i zaczęła spacerować bezpośrednio po Motławie. Wielu spacerowiczów posunęło się o krok dalej, wykorzystując lodową taflę nie tylko jako przestrzeń do spacerów. Zamarznięta Motława zaczęła pełnić funkcję prowizorycznego toru łyżwiarskiego, z którego chętnie korzystały liczne grupy amatorów tego sportu. Co więcej, na rzekę wchodziły również osoby poruszające się na rowerach, a nawet spacerujące z dziecięcymi wózkami. Służby apelują o rozwagę Choć widok zamarzniętej Motławy robi wrażenie, służby porządkowe apelują, by rzekę podziwiać wyłącznie z wysokości bulwarów. Na antenie „TVN24” ratownik medyczny Ariel Szczotok podkreślał, że lód pokrywający gdańską rzekę nie jest w żaden sposób kontrolowany, co sprawia, że wejście na jego powierzchnię wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. Zagrożenie to rośnie wraz z liczbą osób spacerujących po lodzie. Warto dodać, że śródmiejski odcinek Motławy osiąga głębokość około trzech metrów, co oznacza, że wpadnięcie do lodowatej wody praktycznie nie daje szans na samodzielne wydostanie się na powierzchnię. „Rozum…

shutterstock1916080168-aac170f.jpg
width: 4504
height: 3000

Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
type: item
date: 2026-02-04T07:00:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: cukier
subject: jedzenie
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: żywność
description: Kiedyś cukier uznawano za lekarstwo na kaszel, a soczysty melon budził grozę wśród lekarzy, którzy postrzegali go jako produkt wyjątkowo szkodliwy. Dziś liczymy każdą kalorię i obawiamy się „trucizn” ukrytych w przetworzonej żywności. Historia pokazuje jednak, że zalecenia dietetyczne na przestrzeni wieków zmieniały się radykalnie.
encoded: Dietetyka narodziła się około V wieku p.n.e. i była jednym z trzech filarów medycyny, obok chirurgii i farmakologii. Jej początki wiążą się z traktatami Hipokratesa, który postrzegał jedzenie jako klucz do utrzymania równowagi organizmu. Historyk Bruno Laurioux wydał właśnie nakładem francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) książkę „Une histoire de la diététique. D’Hippocrate au Nutri-Score” („Historia dietetyki. Od Hipokratesa do Nutri-Score”). Zabiera w niej czytelników w kulinarną podróż przez tysiąclecia, pokazując, jak zmieniały się poglądy na temat tego, co uznawano za zdrowe, a co za szkodliwe. – Konkretnym celem starożytnej dietetyki, koncepcji, która przetrwała przez wieki, było utrzymanie ciała w zdrowiu poprzez profilaktykę, a także leczenie chorób w ramach procesu terapeutycznego – mówi Laurioux w wywiadzie dla CNRS. Cukier w naszym menu Laurioux przybliża czytelnikom jeden z częściej dyskutowanych ostatnio składników diety. Mowa o cukrze, który trafił na europejskiej stoły z Indii, gdzie trzcina cukrowa była uprawiana od wieków, i odegrał złożoną rolę w historii dietetyki. Cukier importowano ze Wschodu już od XII wieku. W tamtych czasach uważano go zarówno za żywność, jak i lekarstwo, przepisywane między innymi na kaszel. Co ciekawe, już w XVII wieku zaczęto go potępiać za „czerń ukrytą pod bielą”. Dziś cukier bywa nazywany „trucizną”, której należy bezwzględnie unikać — co pokazuje, jak bardzo zmieniła się narracja wokół tego samego produktu. Szkodliwe owoce? Melon budził lęk lekarzy Laurioux przytacza także zaskakujący przykład dotyczący owoców. – Do XVIII wieku melony, cenione w regionie śródziemnomorskim, uważano za szkodliwe, jeśli spożywano je zbyt zimne i wilgotne, a przez to trudne do strawienia. Dominowała rada, by jeść je na pusty żołądek lub na początku posiłku, w towarzystwie substancji równoważących, takich jak sól czy mocne wino. Z dzisiejszej perspektywy brzmi to egzotycznie, ale wpisywało się w ówczesną teorię humoralną. „M…

cukier-76d952f.png
width: 1575
height: 1050

Jesz mięso? Masz większe szanse dożycia do setki niż weganie. Ale… tylko niektórzy
type: item
date: 2026-02-02T09:55:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chiny
subject: diety
subject: długowieczność
subject: mięso
description: Nowe, przeprowadzone w Chinach badanie sugeruje, że osoby jedzące mięso mogą mieć większe szanse na dożycie stu lat niż te niejedzące mięsa. Na pierwszy rzut oka wydaje się to sprzeczne z licznymi badaniami wskazującymi na korzyści diet roślinnych. Dokładniejsza analiza pokazuje jednak, że do tych wyników należy podejść z ostrożnością.
encoded: Badanie objęło ponad 5 tysięcy Chińczyków w wieku 80 lat i więcej. Wszyscy byli uczestnikami Chinese Longitudinal Healthy Longevity Survey, długotrwałego badania prowadzonego od 1998 roku. Do 2018 roku zaobserwowano, że osoby na dietach bezmięsnych rzadziej zostawały stulatkami niż osoby jedzące mięso. Nie oznacza to jednak, że dieta roślinna jest szkodliwa sama w sobie. Wyniki badania nie pozwalają na wyciągnięcie tak prostego wniosku. Wegetarianie młodzi i starzy. Jakie są między nimi różnice? Kluczowe znaczenie ma wiek badanych. Potrzeby żywieniowe u osób starszych znacząco różnią się od tych u młodych. Z wiekiem spada zapotrzebowanie energetyczne, ale za to rośnie ryzyko utraty masy mięśniowej, gęstości kości i ogólnie – niedożywienia. Na starość żywieniowym priorytetem stają się: utrzymanie masy ciała i siły mięśni oraz dbałość o stan kości. Większość dowodów na korzyści diet roślinnych pochodzi z badań nad młodymi, zdrowymi ludźmi. Ne znaczy to, że są one nieaktualne – po prostu seniorzy mają inne potrzeby. U osób w podeszłym wieku ścisła dieta bezmięsna może wiązać się z niedoborami białka, wapnia czy witaminy B12, a co za tym idzie – ryzykiem złamań i osłabienia. Niedowaga na starość jest gorsza niż otyłość Najważniejsza w chińskim badaniu jest jedna, konkretna informacja: gorsze wyniki na diecie bezmięsnej notowano wyłącznie osób z niedowagą. U seniorów z prawidłową masą ciała nie stwierdzono żadnych różnic między dietami mięsnymi a bezmięsnymi. Niedowaga w starszym wieku sama w sobie silnie wiąże się z wyższą śmiertelnością. I już sam ten fakt może tłumaczyć nowo odkrytą zależność. Nowe badanie było czysto obserwacyjne: pokazało jedynie współwystępowanie zjawisk, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Jego wyniki wpisują się także w zjawisko tzw. „paradoksu otyłości”, według którego nieco wyższa masa ciała u osób starszych bywa związana z lepszym przeżyciem. Wegetarianizm niejedno ma imię: które diety bezmięsne są bezpieczne? Warto podkreślić, że osoby niejed…

mieso-wydluza-zycie-aedb202.jpeg
width: 5312
height: 4000

Nie czekają na towarzystwo, wyjeżdżają w pojedynkę. Te miejsca w 2026 wybierają solo podróżnicy
type: item
date: 2026-02-01T14:23:44.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: australia
subject: japonia
subject: nowa zelandia
subject: podróże
subject: ranking
description: Podróżowanie w pojedynkę przestaje być niszowym wyborem, a staje się jednym z najszybciej rosnących trendów w turystyce. Coraz więcej osób stawia na niezależność, własne tempo i swobodę decyzji zamiast kompromisów typowych dla wyjazdów grupowych. Gdzie w 2026 roku najchętniej ruszą solo podróżnicy?
encoded: Okres po pandemii wzmocnił potrzebę autonomii i komfortu płynącego z samodzielnego odkrywania świata, a podróże solo dają możliwość skupienia się na własnych potrzebach, zainteresowaniach i rytmie dnia, bez konieczności dostosowywania planu do innych. Branża turystyczna szybko odpowiedziała na te oczekiwania, rozwijając ofertę elastycznych usług, spersonalizowanych doświadczeń i rozwiązań sprzyjających osobom podróżującym samotnie. Nic dziwnego, że segment ten rośnie w imponującym tempie – globalna wartość rynku podróży solo wyniosła w 2024 roku ponad 482 mld dolarów, a prognozy wskazują, że do 2030 roku może przekroczyć 1 bilion dolarów. Dlaczego coraz więcej osób rusza w świat w pojedynkę? Dynamiczny wzrost popularności podróży w pojedynkę nie jest już chwilową modą, lecz wyraźnym kierunkiem rozwoju całego rynku turystycznego. Zjawisko to napędza kilka grup jednocześnie: rosnąca liczba singli, cyfrowi nomadzi pracujący zdalnie z różnych zakątków świata, a także aktywni seniorzy, którzy po zakończeniu kariery zawodowej decydują się realizować długo odkładane plany podróżnicze. Szczególnie widoczne jest to wśród milenialsów i przedstawicieli pokolenia Z, dla których wyjazd solo staje się formą inwestycji w siebie – sposobem na doświadczenie przygody, wyjście poza strefę komfortu i budowanie poczucia sprawczości. Badania Solo Traveler World pokazują, że aż 75% osób podróżujących samotnie wskazuje na korzyści osobiste, takie jak poprawa dobrostanu psychicznego i troska o siebie. Tendencję tę potwierdzają również dane Skyscanner, według których ponad połowa respondentów deklaruje preferencję dla samodzielnego odkrywania świata. Raport FTLO Travel, analizujący plany osób w wieku 25–39 lat, wskazuje dodatkowo, że motywacją nr 1 jest po prostu chęć zobaczenia świata – taką odpowiedź wybrało blisko 74,6% ankietowanych. Zainteresowanie koncentruje się głównie na regionach Australii i Oceanii, Azji oraz Europy, a w dalszej kolejności Ameryki Południowej i Afryki. Co istotne,…

shutterstock2397663857-08bf210.jpg
width: 7008
height: 4672

Dlaczego miliony Chińczyków rodzą dzieci w Roku Smoka? Sekret astrologii, który wpływa na demografię
type: item
date: 2026-02-01T07:29:23.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Lifestyle
subject: Chiński Nowy Rok
subject: chiny
subject: kalendarze
subject: Kultura
description: Chiński zodiak przez wieki pomagał porządkować czas i interpretować cechy ludzi. Choć przesycony legendami, do dziś wpływa na decyzje milionów osób.
encoded: Spis treści: Początki chińskiego zodiaku – mity i legendy Wyścig zwierząt i boskie inspiracje 12-letni cykl i inne systemy astrologiczne Znaczenie zodiaku w kulturze i decyzjach Zodiak w XXI wieku i Rok Konia Na długo przed astrologią zachodnią chiński zodiak pomagał porządkować lata, wierzenia i życie społeczne. Oto jak przez wieki rozwijał się system 12 zwierząt. Jesteś szczurem, wołem, tygrysem, królikiem, smokiem, wężem, koniem, kozą, małpą, kogutem, psem czy świnią? To pytanie leży w samym centrum chińskiego zodiaku – starożytnego systemu astrologicznego, który do dziś pozostaje ważny w kulturze chińskiej i na całym świecie. System, przesycony mitami i legendami, przypisuje poszczególnym rocznikom zwierzęta. Następnie na podstawie zachowań tych zwierząt „odczytuje” cechy charakteru osób urodzonych w danym roku. Nadchodzący chiński Nowy Rok 2026 rozpocznie panowanie konia. Skąd jednak wziął się zodiak i dlaczego wciąż ma tak duże znaczenie we współczesnych Chinach? Oto co warto wiedzieć o ich systemie astrologicznym i o tym, jak jego echa pobrzmiewają w dzisiejszym życiu. Wyścig zwierząt i boskie inspiracje Zodiak, znany też jako Sheng Xiao lub Shu Xiang, ma niejasną historię pochodzenia. Według legend system powstał w wyniku mitycznego wyścigu zwierząt. Zorganizować go miał Budda albo Nefrytowy Cesarz – postać o boskim statusie w chińskiej religii ludowej. Jedna z opowieści mówi, że Nefrytowy Cesarz chciał stworzyć zodiak oparty na zwierzętach, więc zaprosił je do wyścigu o miejsce w systemie. Kolejność, w jakiej zwierzęta przeprawiły się przez rzekę albo dotarły na cesarski dwór, ma odpowiadać kolejności znaków w cyklu. Każdy 12-letni cykl zaczyna się Rokiem Szczura, a kończy Rokiem Świni. Istnieje wiele wersji tej historii. Akcentują one cechy poszczególnych zwierząt jako powód ich pozycji w zodiaku. Sprytny szczur jest pierwszy, bo – jak głoszą mity – „podczepił się” na grzbiecie kolejnego zwierzęcia, czyli wołu. Inne legendy utrzymują, że wcale nie było wyś…

GettyImages-1412925149-e0daf87.jpg
width: 4306
height: 4306

Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
type: item
date: 2026-01-31T11:57:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: azja
subject: japonia
subject: rodzina
subject: samotność
subject: Społeczeństwo
description: Kilka dni temu do polskich kin trafił film „Rodzina do wynajęcia”, w którym amerykański aktor mieszkający w Tokio podejmuje pracę jako „członek rodziny na zamówienie”. Choć fabuła może brzmieć jak czysta fikcja, podobne usługi naprawdę istnieją. W Japonii od lat działają agencje oferujące wynajem osób, które na kilka godzin lub dni wcielają się w role bliskich, partnerów czy przyjaciół.
encoded: Starzejące się społeczeństwo, rosnąca samotność i silna presja społecznych oczekiwań sprawiają, że relacje międzyludzkie w Japonii przybierają czasem nieoczywiste formy. W odpowiedzi na te zjawiska powstał specyficzny segment rynku usług – firmy oferujące „wynajem relacji”. Klienci mogą zatrudnić kogoś, kto zagra rolę męża, żony, ojca, matki, babci, a nawet współpracownika czy przyjaciela. Dla jednych to sposób na poradzenie sobie z izolacją, dla innych – narzędzie do utrzymania pozorów w świecie, w którym wizerunek społeczny wciąż ma ogromne znaczenie. Początki wynajmu „rodzin” w Japonii. Skąd wzięło się to zjawisko? W Japonii usługi polegające na wynajmowaniu aktorów do ról członków rodziny, przyjaciół czy towarzyszy codziennych aktywności mają swoje korzenie już w początku lat 90. XX wieku, kiedy jedna z pierwszych firm w Tokio zaczęła oferować tego typu rozwiązania jako tzw. „usługi miękkie”, czyli kontakty z innymi z empatią i wsparciem, które miały pomagać osobom w trudnych sytuacjach społecznych. Firmy te, choć brzmią dziś egzotycznie dla zachodnich odbiorców, powstały w odpowiedzi na konkretne potrzeby: samotność, presję społeczną i lukę w tradycyjnych relacjach międzyludzkich. Pionierami tego segmentu byli przedsiębiorcy, którzy już ponad dwie dekady temu dostrzegli potencjał rynku. Jednym z nich jest Ryuichi Ichinokawa, który około 20 lat temu założył firmę Heart Project, określając jej działalność mianem „usługi dodatkowej obecności”. Jego koncepcja polegała na wynajmowaniu ludzi, którzy mogą zastąpić kogoś bliskiego w życiu klienta, wypełniając lukę emocjonalną lub społeczną. Ceny takich usług były zróżnicowane w zależności od roli i długości wynajmu, a sama idea szybko zyskała na popularności i zaczęła się rozprzestrzeniać w całym kraju. To właśnie ta długoletnia praktyka i ewolucja rynku sprawiły, że zjawisko wynajmu relacji stało się na tyle znane, iż stało się inspiracją dla twórców filmowych. Głośno zrobiło się o tym ponownie w kontekście premiery o…

wynajem-d74ce38.jpg
width: 7008
height: 4672

Wspólny pochówek z ukochanym pupilem. W Mediolanie zwierzę i właściciel mogą spocząć w jednym grobie
type: item
date: 2026-01-29T12:04:47.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: zwierzęta
description: Włoska metropolia pozwala na umieszczenie urny z prochami pupila w rodzinnych kolumbariach lub kaplicach obok zmarłego właściciela. Możliwość ta dotyczy wielu gatunków domowych. Czy w ślad za Mediolanem pójdą kolejne europejskie miasta?
encoded: Spis treści: Gdzie pochować psa? Mediolan zezwala na grzebanie ludzi i prochów zwierząt Historyczne pochówki zwierząt Zwierzęta domowe coraz częściej są nazywane „przyjaciółmi człowieka”. Dotyczy to nie tylko psów. Warto jednak zauważyć, że to właśnie przodkowie współczesnych Reksów i Azorów tysiące lat temu utorowali drogę innym pupilom. W końcu pies jest uważany za pierwsze udomowione zwierzę. Proces ten przebiegał między 15 000 a 30 000 lat temu. Niektóre badania sugerują jednak, że mogło to nastąpić nawet 40 000 lat temu. Po psie ludzi zaczęli udomawiać kolejne zwierzęta: owce, kozy, świnie, bydło, konie czy wreszcie koty. Najintensywniejszy okres udomowienia zwierząt przypadł na neolit. W tym czasie ludzie przechodzili z trybu życia łowiecko-zbierackiego na osiadły, rolniczy. To sprzyjało domestykacji gatunków żyjących dotychczas na wolności. Proces ten przebiegał w różnym tempie w różnych regionach świata – w zależności od lokalnych warunków i potrzeb społeczności. Gdzie pochować psa? Współcześnie zwierzęta są nie tylko udomowione. Coraz częściej traktuje się je jak członków rodziny. Relację z pupilem można budować na wiele sposobów. Od karmienia, przez wspólne zabawy, po okazywanie troski i opieki. A co, gdy zwierzę umiera? Dla wielu opiekunów jest to dramat wymagający przejścia żałoby tak jak w przypadku śmierci innego człowieka, czy np. rozpadu wieloletniego małżeństwa. Częściowym ukojeniem bólu po stracie ukochanego zwierzęcia może być zadbanie o jego godny pochówek. Grzebanie zwierząt domowych już od jakiegoś czasu praktykuje się w wielu krajach na świecie. Również w Polsce funkcjonuje kilkanaście cmentarzy dla zwierząt. Pierwsze takie miejsce – „Psi Los” – utworzono w 1991 roku w miejscowości Konik Nowy pod Warszawą. W późniejszych latach dołączyły do nich m.in.: „Tęczowy Most” w Szymanowie koło Wrocławia czy cmentarz dla zwierząt „Zawsze Razem” w Gdańsku. Władze Mediolanu poszły o krok dalej i zezwoliły na wspólne pochówki ludzi z ich zwierzętami. Medio…

Mediolan-zezwala-na-wspolny-pochowek-ludzi-i-zwierzat-6f18328.jpg
width: 6720
height: 4480

Poza trasą i poza czasem. Odkryj zimowe Tatry od innej strony
type: item
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: Współpraca reklamowa
description: Gdy ostatni narciarz znika w dolinie, a gwar kurortów milknie, Tatry Wysokie pokazują swoje inne oblicze. Nocą i o świcie stają się przestrzenią surową i monumentalną, pozbawioną turystycznej oprawy. To wtedy góry odzyskują pierwotny charakter, a cisza nabiera niemal fizycznego wymiaru. Właśnie w tych chwilach odsłania się ich najbardziej mistyczna strona.
encoded: Zimą Słowacja oferuje wytrawnym podróżnikom znacznie więcej niż doskonale przygotowane trasy zjazdowe. To także dostęp do unikalnego spektaklu natury: efemerycznej architektury z lodu i wielowiekowej historii zapisanej w kamiennych miasteczkach. Wyprawa na południową stronę Tatr staje się więc nie tylko podróżą w przestrzeni, lecz przede wszystkim wyprawą w głąb tatrzańskiej duszy – tej, której nie widać z okien wygodnego hotelu. Sacrum w lodzie. Hrebienok i hołd dla papieży Pierwszy krok w tę mniej oczywistą stronę Tatr prowadzi na wysokość 1285 m n.p.m., na Hrebienok. W samym sercu gór powstaje tu architektura zachwycająca precyzją detalu w materiale tak trudnym jak lód. Tatrzańska Świątynia Lodowa to popis rzemiosła – artyści z całego świata zamieniają setki ton lodowych bloków w misterną konstrukcję, w której każdy gzyms i każda figura wycinane są z chirurgiczną dokładnością. Lodowe ściany pracują ze światłem, wypełniając wnętrze kopuły atmosferą skupienia i ciszy, kontrastującą z surowością gór na zewnątrz. W sezonie 2025/2026 budowla zyskała wyjątkowy temat – stanowi symboliczny hołd dla dwóch papieży: zmarłego Franciszka oraz jego następcy, Leona XIV. Połączenie sztuki i duchowości w tak niezwykłej scenerii robi ogromne wrażenie. Poza utartym szlakiem. Od Łomnicy po dzikie szczyty Głębszy kontakt z górami najłatwiej znaleźć w Tatrzańskiej Łomnicy. Warto pojawić się na stoku o świcie, zanim ruszą tłumy, by mieć dla siebie najdłuższą trasę na Słowacji i imponujące przewyższenie 1300 metrów. Pod nartami czuć wtedy idealny, poranny „sztruks”, a w mroźnym powietrzu słychać jedynie skrzypienie śniegu i własny oddech. Z każdym skrętem na technicznej trasie carvingowej zmieniają się kolory nieba nad szczytami, dając rzadkie poczucie pełnego połączenia z otoczeniem. Przygotowany stok bywa jednak tylko wstępem do dalszej eksploracji. Infrastruktura Łomnicy świetnie sprawdza się jako baza wypadowa dla narciarstwa wysokogórskiego. Ski-touring w tym rejonie oznacza konfro…

RTzima2025materialywlasne27-156f779.jpg
width: 1080
height: 720

Polska Stacja Antarktyczna poszukuje… informatyka i szefa kuchni. Ruszyła niezwykła rekrutacja
type: item
date: 2026-01-26T06:35:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: badania naukowe
subject: naukowcy
subject: praca za granicą
description: To jedna z najbardziej niezwykłych ofert pracy na świecie. Polska Stacja Antarktyczna im. H. Arctowskiego potrzebuje ludzi gotowych zamieszkać na jakiś czas na krańcu świata. Trwa rekrutacja do kolejnej wyprawy. Czas na decyzję upływa 18 lutego.
encoded: Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego jest całoroczną jednostką naukowo-badawczą nazywaną nieformalnie polską „ambasadą” w Antarktyce. Jak wygląda codzienność na polskiej stacji badawczej w Antarktyce? Stacja rozpoczęła swoją działalność blisko pół wieku temu na wyspie Króla Jerzego, należącej do archipelagu Szetlandów Południowych. Obecnie jest jedną z około czterdziestu tego typu placówek działających w rejonie Antarktyki. Ze względu na odosobnione położenie oraz bywającej skrajnie trudnej pogodzie, stacja wymaga stałej obecności ludzi. Polscy polarnicy nieustannie realizują tam szeroko zakrojone programy naukowe. Stacją kierują Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk (IBB PAN). Aby jednostka mogła sprawnie funkcjonować, na miejscu przebywają nie tylko naukowcy. Niezbędny jest również personel, który zapewnia wsparcie logistyczne i dba o właściwe działanie całej bazy. I właśnie tacy ludzie są teraz poszukiwani do kolejnej ekspedycji. Kto jest poszukiwany? IBB PAN poszukuje członków dwóch zespołów. Pierwszym jest „grupa zimująca”, która będzie pracować w stacji przez okres całego roku – od listopada/grudnia do listopada kolejnego roku). Potrzebni są m.in.: Kierownik wyprawy; Energetyk/Elektryk – będzie odpowiedzialny za m.in. nadzór nad prawidłową pracą elektrowni Stacji, konserwacja, przeglądy i naprawy agregatów prądotwórczych, nadzór nad przepompownią i stacją paliw; Mechanik maszyn budowlanych – odpowiedzialny m.in. za konserwację i remonty ciężkiego sprzętu przeprawowego czy skuterów śnieżnych i pojazdów samochodowych; Administrator systemów IT/Informatyk (w zakres obowiązków wchodzi również obsługa łączności radiowej i satelitarnej); Lekarz/Ratownik medyczny/Pielęgniarz; Operator łodzi – zodiak driver. Z kolei do grupy „letniej”, pracującej w stacji od listopada do końca marca/kwietnia potrzeba: Szefa kuchni; Pomocy kuchennej/Opiekuna części socjalnej; Obserwatora ds. gatunków obcych i antropopresji; Operatora PTS / łodzi z silniki…

stacja-87e5bb7.jpg
width: 1575
height: 1050

Polska kuchnia wśród najlepszych na świecie. Wyprzedzamy USA, Koreę i Europę Wschodnią
type: item
date: 2026-01-25T08:15:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Kuchnia
subject: kuchnia regionalna
subject: kuchnie świata
subject: polska
description: Choć my, Polacy, uwielbiamy rodzimą kuchnię, raczej nie myślimy o niej jako o jednej z najlepszych na świecie. Tu do głowy przychodzą raczej takie klasyki jak kuchnia włoska, francuska czy japońska. Ale to się może wkrótce zmienić, bo nasza kuchnia jest coraz bardziej doceniana za granicą. Internetowy portal Taste Atlas opublikował właśnie ranking najlepiej ocenianych kulinarnych tradycji świata. I Polska jest w nim bardzo wysoko.
encoded: Taste Atlas specjalizuje się w rozbudowanych rankingach opartych na ogromnych ilościach danych o upodobaniach użytkowników. Portal ma ambicje bycia globalną encyklopedią produktów kulinarnych i potraw. Jego autorzy chwalą się, że zgromadzili dane o ponad 10 tysiącach potraw i napojów i wciąż opracowują kolejne. Kuchnia polska znalazła się w rankingu „100 Best Cuisines in the World” (sto najlepszych kuchni świata) na lata 2025/26. Kuchnia polska wśród najlepszych Kuchnia polska zajęła bardzo wysoką pozycję w rankingu – miejsce 14. Taste Atlas podkreśla, że do ułożenia zestawienia użyto aż 590 228 opinii użytkowników, którzy ocenili w sumie 18 912 dań, napojów i produktów. Z naszej części Europy wyprzedziła nas jedynie Serbia, której kuchnia znalazła się na 12. miejscu. Nasza kuchnia okazała się lepsza niż na przykład: wietnamska (16. miejsce), koreańska (19. miejsce), gruzińska (21. miejsce) czy węgierska (22. miejsce). Tuż za nami uplasowały się USA, a tuż przed – Indie. Obecność wśród tak znanych i kochanych światowych kuchni to dla Polski niewątpliwie powód do dumy. Najwyraźniej setki tysięcy ludzi z całego świata coraz bardziej lubią nasze jedzenie. A co doceniają najbardziej? Kuchnia polska – co świat lubi u nas najbardziej? Wizytówka kuchni polskiej na Taste Atlas jest wyjątkowo ciekawa. Wśród „must try” – produktów i potraw, których koniecznie trzeba spróbować – znajdziemy zarówno klasyki, jak i niszowe produkty regionalne konkretnych wytwórców. I tak np. truskawka kaszubska czy miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich figurują obok pierogów. Ale mała wizytówka to dopiero początek informacji o Polsce na Taste Atlas. Wszystkim kategoriom produktów można przyjrzeć się bliżej. I tak najlepsze i najpopularniejsze polskie przysmaki to kolejno: pączki, pierogi, babka, gołąbki, sernik i szarlotka. Wśród polecanych produktów regionalnych królują napoje wyskokowe małych, rzemieślniczych producentów – ale i sery (szczególnie oscypki), kabanosy, powidła oraz kraftowe czekolad…

kuchnia-polska-d2be967.jpeg
width: 7008
height: 4672

Między nurtem a falami. Zobacz, jak nauka chroni bioróżnorodność
type: item
date: 2026-01-21T16:11:50.000Z
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
description: Od górskich dopływów Wisły po przybrzeżne wody Bałtyku –na terenie całej Polski realizowane są projekty, które przekuwają wiedzę naukową w konkretne działania na rzecz środowiska. Programy grantowe ORLEN dla Pomorza pokazują, że ochrona przyrody może być jednocześnie nowoczesna, skuteczna i oparta na współpracy naukowców, technologii i lokalnych społeczności.
encoded: W ramach inicjatyw wspierających ochronę środowiska realizowane są dziś projekty o bardzo różnym charakterze. Jedne z nich ratują najdrobniejsze organizmy żyjące w rzekach, inne śledzą wędrówki ptaków nad morzem, a kolejne tworzą aplikacje, które łączą mieszkańców Pomorza i turystów ze światem nauki. W ramach programów grantowych realizowanych przez Fundację ORLEN dla Pomorza wyróżniono projekty integrujące badania, edukację, technologię i innowacje, służące ochronie unikalnych ekosystemów Wisły i Bałtyku oraz ich zachowaniu dla przyszłych pokoleń. Rzeki i morza łączy znacznie więcej niż sam żywioł wody – są one domem dla tysięcy gatunków roślin i zwierząt. To właśnie bioróżnorodność decyduje o zachowaniu równowagi w przyrodzie i pozwala nam funkcjonować w zdrowym, stabilnym i pięknym środowisku. Coraz częściej strażnikami tej delikatnej harmonii stają się naukowcy, samorządy, organizacje społeczne oraz szkoły realizujące projekty edukacyjne, które – dzięki wsparciu grantowemu – sięgają po innowacyjne rozwiązania, by realnie chronić to, co najcenniejsze. W 2025 roku Fundacja ORLEN dla Pomorza realizowała dwa kluczowe programy grantowe: Wiślany Grant Bioróżnorodności, skoncentrowany na ochronie Wisły i jej dorzeczy na terenie całej Polski oraz Bałtycki Grant Bioróżnorodności, poświęcony ekosystemowi Morza Bałtyckiego. Ekologia jako długofalowa strategia Fundacja ORLEN dla Pomorza od lat konsekwentnie buduje długofalowe wsparcie dla inicjatyw społecznych i środowiskowych realizowanych w północnej Polsce. Jej działania obejmują szerokie spektrum obszarów – od edukacji i ochrony zdrowia, przez rozwój kultury, aż po projekty zwiększające bezpieczeństwo drogowe i jakość życia lokalnych społeczności. W ostatnich latach szczególne miejsce w strategii Fundacji zajmują działania na rzecz ochrony środowiska i zachowania bioróżnorodności. To właśnie one coraz częściej łączą odpowiedzialność społeczną z realnym wpływem na otaczającą przyrodę. Najlepszym potwierdzeniem tego kieru…

WislanyGrantzdjecie-Wisly-05ef5ea.jpg
width: 1920
height: 1287

Podróże po 60-tce przestają być wyjątkiem. Dojrzali Polacy biją rekordy rezerwacji
type: item
date: 2026-01-21T07:50:06.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: emerytura
subject: podróże
subject: wakacje
description: Podróżowanie wśród seniorów przestaje być wyjątkiem, a coraz częściej staje się świadomym wyborem stylu życia. Osoby na emeryturze nie chcą ograniczać się do domowej rutyny – zamiast tego planują wyjazdy, odkrywają nowe miejsca i chętnie wracają do sprawdzonych kierunków. Jak dziś podróżują seniorzy i dokąd najczęściej się wybierają?
encoded: Dojrzali klienci stają się jednym z kluczowych filarów stabilnego wzrostu rynku turystycznego. Współczesny senior to podróżnik aktywny, dobrze poinformowany i coraz bardziej wymagający – planuje wyjazdy z wyprzedzeniem, zwraca uwagę na jakość usług, komfort i bezpieczeństwo, a jednocześnie świadomie unika masowości oraz sezonowego chaosu. Dane branżowe potwierdzają ten trend: liczba rezerwacji dokonywanych przez osoby w wieku senioralnym wzrosła rok do roku aż o 90%, co wyraźnie pokazuje, jak istotną grupą stają się dziś na rynku turystycznym. Seniorzy napędzają rynek turystyczny. Te kierunki wybierają najczęściej Rok 2025 okazał się przełomowy dla segmentu podróży senioralnych, który w niezwykle dynamiczny sposób zaznaczył swoją obecność na rynku. Dane branżowe pokazują, że liczba rezerwacji dokonywanych przez osoby po 60. roku życia wzrosła rok do roku o ponad 90%, co czyni tę grupę jedną z najszybciej rosnących w turystyce. Seniorzy coraz wyraźniej odchodzą od spontanicznych, przypadkowych wyjazdów na rzecz starannie zaplanowanych podróży, opartych na sprawdzonych destynacjach i wysokim standardzie usług. Wśród najczęściej wybieranych kierunków dominują kraje południowej Europy, a szczególnie Włochy i Malta, które łącznie odpowiadają za ponad 40% wszystkich rezerwacji w tej grupie wiekowej. Dużym zainteresowaniem cieszą się także Hiszpania, Grecja oraz Cypr — miejsca oferujące stabilną pogodę, dobrą dostępność połączeń lotniczych, czytelną infrastrukturę oraz zaplecze medyczne i hotelowe dostosowane do potrzeb dojrzałych podróżników. Jak podkreślają eksperci branży, seniorzy zwracają dziś uwagę nie tylko na cenę, ale przede wszystkim na poczucie bezpieczeństwa, przewidywalność organizacyjną i komfort pobytu. – Dla wielu seniorów podróżowanie to dziś coś znacznie więcej niż zmiana miejsca. To moment, w którym mogą realizować marzenia odkładane latami, poznawać nowe kultury i doświadczać świata w spokojnym, własnym tempie” – mówi Katarzyna Hauton, Group Brand Manag…

emery-b19d8ed.jpg
width: 6536
height: 4532

Gouda z probówki. Czy mikroorganizmy zastąpią krowy na pastwiskach?
type: item
date: 2026-01-20T13:15:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: ekologia
subject: ekologiczne jedzenie
subject: ser
subject: żywność
description: Nabiał bez krzywdy dla zwierząt? To możliwe dzięki fermentacji precyzyjnej. Technologia rozwija się błyskawicznie, ale wciąż nie zdobyła pełnego zaufania konsumentów. Dlaczego? Nowe badanie naukowców wykorzystujące popularną goudę daje jasną odpowiedź.
encoded: Różnego rodzaju sery są bardzo cenionym produktem w naszym kręgu kulturowym. Z badań archeologicznych wynika, że na obecnych ziemiach Polski wytwarzano je już nawet 7 tysięcy lat temu. Sery są cennym źródłem białka. Światowa populacja do 2050 roku ma osiągnąć 9,7 miliarda ludzi. To oznacza ogromny wzrost zapotrzebowania na ten składnik. Tradycyjna produkcja mleka wiąże się jednak z problemami etycznymi i niszczeniem środowiska. Roślinne zamienniki sera zazwyczaj nas rozczarowują. Są często gumowate i brakuje im głębi smaku prawdziwego nabiału. Pora na fermentację Pojawiło się jednak światełko w tunelu. To technologia, w której mikroorganizmy stają się miniaturowymi fabrykami. Dzięki modyfikacjom produkują one białka identyczne z tymi od krowy. I co ważne, tak powstałe sery nie są „podróbką” z soi, lecz autentycznym nabiałem, tyle że wytworzonym bez udziału zwierząt. Taki produkt ma identyczne wartości odżywcze, teksturę i smak jak oryginał. Choć w USA można już kupić lody z takich białek, w Unii Europejskiej technologia ta wciąż czeka na zielone światło od urzędników. Eksperyment z goudą. Co kieruje naszymi wyborami? Badacze z Bonn przeprowadzili ankietę wśród 420 Niemców, aby zrozumieć ich motywacje. Skupili się na goudzie, ponieważ jest to jeden z najpopularniejszych serów. Naukowcy chcieli sprawdzić, co wygra w naszych głowach: korzyści dla nas samych czy dla ogółu społeczeństwa. Wnioski opublikowali na łamach „Food Quality and Preference”. Najpierw uczestnikom wyjaśniono, czym jest precyzyjnie fermentowana tzw. bezzwierzęca gouda, i poinformowano ich, że jej skład i zawartość składników odżywczych różnią się od roślinnych alternatyw sera ze względu na obecność białka zwierzęcego. Następnie poproszono ich o wyobrażenie sobie, że gouda bezzwierzęca będzie dostępna w ich ulubionym sklepie spożywczym w następnym tygodniu i na tej podstawie poproszono o odpowiedź na pytania dotyczące ich postaw i zachowań zakupowych. Sztuczny ser – kto go kupi? Z badania wynika, że w…

shutterstock2590582341-dfaf84c.jpg
width: 5938
height: 3959

„Biały Lotos” wraca do Europy. Czwarty sezon powstanie w stolicy luksusu i elegancji
type: item
date: 2026-01-19T11:10:27.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: hotele
subject: lazurowe wybrzeże
subject: luksus
subject: serial
description: Fani serialu „Biały Lotos” nie muszą już snuć domysłów dotyczących lokalizacji nowego sezonu produkcji. Autorzy międzynarodowego fenomenu wciąż nie zdradzają nic na temat fabuły nowych odcinków. Poznane miejsce realizacji zdjęć może jednak sugerować pewne lokalne motywy, które – jak w każdym sezonie – twórcy będą starali się subtelnie przemycić.
encoded: Po kipiącej emocjami Tajlandii czas na powrót do Europy. Po sezonie pełnym azjatyckiej egzotyki akcja „Białego Lotosu” przenosi się w miejsce znacznie bliższe europejskim fanom. Podobny zwrot twórcy wykonali już pomiędzy pierwszym a drugim sezonem, gdy po tropikalnych Hawajach przyszła pora na pełną mafijnych intryg włoską Sycylię. Zaskoczenie widzów – nowa sceneria serialu Od dłuższego czasu było wiadomo, że kolejny sezon zabierze widzów do Francji. Konkretna lokalizacja pozostawała jednak tajemnicą. Fani prześcigali się w teoriach, zastanawiając się, czy nowe serialowe morderstwa rozegrają się nad wodą, w górach, czy może w cieniu wieży Eiffla. Jedną z najczęściej powtarzanych hipotez była ta związana ze współpracą serialu z siecią hoteli Four Seasons. Luksusowe resorty tej marki stanowiły tło wszystkich dotychczasowych sezonów, dlatego również tym razem spodziewano się podobnego wyboru. Wśród potencjalnych lokalizacji wymieniano Grand-Hôtel du Cap-Ferrat na Lazurowym Wybrzeżu, górski resort w Megève oraz paryski Hotel George V. Twórcy postanowili jednak zaskoczyć widzów i osadzić akcję w zupełnie innym luksusowym miejscu. Saint-Tropez – nowe miejsce akcji To już oficjalne: nowy sezon „Białego Lotosu” zabierze widzów do perły Lazurowego Wybrzeża – Saint-Tropez. Bohaterowie zamieszkają w prestiżowym Château de la Messardière. Hotel należący do grupy Airelles nie znajduje się w samym centrum kurortu, lecz na szczycie jednego z okolicznych wzgórz. Obiekt ma długą historię związaną z ekskluzywnym hotelarstwem. Rezydencja powstała w XIX wieku jako prywatna posiadłość oficera André de Messardière, który otrzymał ją w prezencie ślubnym. W kolejnych latach budynek wraz z otaczającymi go sadami i winnicami pełnił funkcję luksusowego hotelu, goszcząc przedstawicieli francuskich elit. Dziś Château de la Messardière słynie z jednej z najbardziej prestiżowych stref SPA na Lazurowym Wybrzeżu, nagradzanej restauracji oraz wszechobecnej elegancji, która wyróżnia go na tle innych …

shutterstock2250219753-8831c6a.jpg
width: 5888
height: 3930

Sławosz Uznański, Magda Linette i Jerzy Owsiak w jednym filmie promującym Polskę. To trzeba zobaczyć!
type: item
date: 2026-01-16T15:25:30.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Lifestyle
subject: polska
subject: promocje
description: Narracja filmu „Poland. Mission Confidence” została skonstruowana tak, aby ukazać siłę jednostki i rolę osobistego zaangażowania w promowanie kraju. To także obraz tego, jak Polacy są postrzegani za granicą oraz jak sami postrzegają swoje miejsce w świecie.
encoded: Film dokumentalny „Poland. Mission Confidence” został pomyślany jako opowieść o Polsce jako kraju o ogromnym potencjale globalnym. Produkcja skupia się na budowaniu pozytywnej, nowoczesnej i długofalowej narracji o kraju, poprzez przedstawienie sylwetek osób, które każdego dnia współtworzą obraz Polski na świecie. Wśród zaproszonych są ludzie nauki, sportu, kultury, mediów i dyplomacji, którzy poprzez swoje działania i osiągnięcia kształtują międzynarodową opinię o Polsce. Kto wystąpił w filmie o Polsce? W produkcji udział wzięli znani i cenieni przedstawiciele różnych środowisk. Wśród nich znaleźli się: dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski – naukowiec, drugi Polak w kosmosie, Jurek Owsiak – założyciel Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, dr Filip Czernicki – ekspert społeczny, dr John F. Hall Jr (NASA) – naukowiec amerykański, Georgette Mosbacher – była ambasadorka USA w Polsce, Mark Brzeziński – były ambasador USA w Polsce, prof. Włodzisław Duch – specjalista w dziedzinie informatyki, dr hab. Michał Rusinek – literaturoznawca, Andrzej Bargiel – himalaista, Magda Linette – tenisistka, Łukasz Piszczek – piłkarz, Hanna Derej – działaczka społeczna, Marcin Prokop – dziennikarz. Każda z tych postaci wnosi do filmu osobisty wymiar doświadczeń i refleksji nad tym, czym jest współczesna Polska i jak ją prezentować światu. Kto stoi za produkcją filmu Poland. Mission Confidence? Film został zrealizowany na zlecenie Fundacji Roberta Dobrzyckiego. Celem prowadzonej przez polskiego przedsiębiorcę i milionera fundacji jest wspieranie inicjatyw promujących Polskę oraz budujących jej pozytywny wizerunek na arenie międzynarodowej. „Poland. Mission Confidence” to jeden z projektów mających na celu ugruntowanie pozycji Polski jako kraju nowoczesnego, kreatywnego i otwartego na świat. Produkcja ma charakter dokumentalny, ale jej emocjonalny przekaz oraz wysokiej jakości realizacja sprawiają, że wpisuje się w nurt nowoczesnego storytellingu, mającego realny wpływ na odbiorców zarówno…

Poland-Mission-Completed-f3436b2.jpg
width: 2813
height: 1875

5 największych podróżniczych mitów, które trzymają nas w domu. Czas je obalić
type: item
date: 2026-01-13T10:39:52.000Z
creator: Hanna Zakrzewska
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
subject: bilety lotnicze
subject: loty samolotem
subject: tanie podróżowanie
description: Podróże są tylko dla wybranych? Last minute to zawsze najlepsza okazja? Wiele popularnych przekonań o podróżowaniu nie ma dziś pokrycia w rzeczywistości. Choć brzmią znajomo, często bardziej oddalają nas od wyjazdów niż naprawdę pomagają w jej zaplanowaniu. W erze wyszukiwarek, które znacząco upraszczają cały proces organizacji, pora raz na zawsze oddzielić fakty od fikcji.
encoded: Każdy, kto choć raz planował wyjazd, prawdopodobnie słyszał którąś z tych „złotych rad”: że bilety trzeba kupować w środku nocy albo nad ranem, że podróże nie mogą być tanie, albo że bez dużego bagażu nie ma sensu w ogóle wyjeżdżać. To zasady przekazywane z ust do ust, powtarzane w internecie i utrwalane przez lata. Problem w tym, że wiele z nich już dawno przestało mieć cokolwiek wspólnego z rzeczywistością. Dziś podróżowanie wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze dekadę temu. Zmieniły się ceny, dostępność lotów, sposoby rezerwacji, a przede wszystkim styl życia. Coraz więcej osób stawia na krótkie, intensywne wypady, elastyczne planowanie i świadome wybory. A jednak stare przekonania nadal potrafią skutecznie zniechęcić do ruszenia w drogę – szczególnie tych, którzy dopiero zaczynają przygodę z podróżami. Warto zatem przyjrzeć się najpopularniejszym mitom, które skutecznie ograniczają nasze podróżnicze plany. Szczególnie że niektóre z nich wydają się tak „oczywiste”, że nikt już nawet nie zastanawia się, czy są prawdziwe. Tymczasem z pomocą nowoczesnych narzędzi – jak wyszukiwarka Skyscanner – można nie tylko znaleźć korzystne oferty lotów, ale też odkryć, jak wiele z dawnych zasad po prostu się zdezaktualizowało. Pora więc przebić tę bańkę i przyjrzeć się faktom. Mit 1: podróże są tylko dla bogatych To przekonanie ma się dobrze od lat, choć dziś jest bardziej nieaktualne niż kiedykolwiek. Owszem, podróżowanie może być drogie – ale tylko jeśli planujemy je bez strategii i elastyczności. Tymczasem możliwości taniego latania nigdy nie było więcej. Promocje linii lotniczych, błyskawicznie aktualizowane wyszukiwarki, oferty na ostatnią chwilę, couchsurfing czy noclegi w zamian za pomoc przy lokalnych projektach – wszystko to sprawia, że podróżowanie stało się bardziej demokratyczne. Skyscanner ułatwia znalezienie najlepszych ofert dzięki funkcji „Cały świat”, która pozwala na elastyczne wyszukiwanie najtańszych połączeń na całym świecie, w zależności od terminu, który n…

eyeem87378876-b1547ff.jpg
width: 4096
height: 2730

Twierdza ponad czasem. Srebrna Góra – górski kolos, który nigdy nie padł
type: item
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
description: Są miejsca, które nie tylko się zwiedza, ale których się doświadcza. Takim miejscem jest Twierdza Srebrna Góra – monumentalna warownia wznosząca się wysoko nad dolnośląską wsią, na styku Gór Sowich i Bardzkich. Z daleka wygląda jak kamienna korona na grzbiecie gór. Z bliska – jak osobny świat, w którym historia nie została zamknięta w gablotach, lecz wciąż ją czuć w chłodnych murach.
encoded: To największa górska twierdza Europy, arcydzieło XVIII-wiecznej myśli inżynieryjnej i jednocześnie jeden z najbardziej niezwykłych przykładów tego, jak dziedzictwo militarne może dziś pełnić rolę nowoczesnej, żywej atrakcji turystycznej. Nieprzypadkowo obiekt został uhonorowany w 2025 roku Złotym Certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej i coraz częściej wymieniany jest jako jeden z nowych symboli Dolnego Śląska. Forteca, która miała być nie do zdobycia Twierdzę zbudowano w latach 1765–1777 z rozkazu króla Prus Fryderyka II Wielkiego. Jej zadaniem była obrona południowych granic Śląska – regionu strategicznego i wielokrotnie przechodzącego z rąk do rąk. Powstała na wysokości ponad 680 m n.p.m., na obszarze przekraczającym 100 hektarów. Linia fortyfikacji, system bastionów, kleszczy i samodzielnych fortów sprawiają, że do dziś uchodzi za jedną z najbardziej skomplikowanych budowli obronnych kontynentu. Sercem twierdzy jest monumentalny Donżon – kamienny kolos o murach wysokich na 30 metrów, kryjący 299 kazamat bomboodpornych. Mogło tu stacjonować nawet trzy tysiące żołnierzy, a całe założenie funkcjonowało jak samowystarczalne miasto: z piekarniami, browarem, magazynami, szpitalem i dziewięcioma studniami kutymi w litej skale. Twierdza była gotowa na wszystko – i niemal wszystko przetrwała. Co znamienne, nigdy nie została zdobyta. Nawet w 1807 roku, podczas wojen napoleońskich, pozostała niezdobyta, zapisując się w historii jako symbol militarnej skuteczności. Historia, która nie milczy Po II wojnie światowej los nie był dla Srebrnej Góry łaskawy. Opuszczona, zamknięta, niszczejąca, przez lata pozostawała białą plamą na mapie regionu. Przełom nastąpił dopiero w XXI wieku, kiedy dzięki determinacji lokalnych władz, pasjonatów i konsekwentnie realizowanej strategii rozpoczęto zakrojony na szeroką skalę proces ratowania obiektu. Dziś twierdza nie tylko została zabezpieczona i odrestaurowana, ale odzyskała sens istnienia. Funkcjonuje jako żywe muzeum – miejsce, w kt…

DJI0023-git2-1-c896681.jpg
width: 4480
height: 3360

Robi furorę od XVIII wieku i uwielbiał go Ernest Hemingway. Ten napój to kwintesencja Turynu
type: item
date: 2026-01-11T08:16:17.000Z
creator: Emiko Davies
subject: Lifestyle
subject: czekolada
subject: kawa
subject: napoje
subject: włochy
description: Bicerin to nie tylko kawowo-czekoladowa przyjemność, ale też ważna część turyńskiej tradycji. Narodził się w XVIII wieku w Caffè Al Bicerin i do dziś jest symbolem miasta. Poznaj przepis na ten zimowy napój i miejsca, gdzie smakuje najlepiej.
encoded: Spis treści: Skąd pochodzi bicerin? Jak przygotować bicerin w domu? Gdzie spróbować bicerinu w Turynie? Warstwa śnieżnobiałej śmietanki wieńcząca gorącą kawę podkręconą czekoladą. Bicerin jest idealnym antidotum na chłodny dzień. To także wystarczający powód, by wybrać się do pełnych historii kawiarni eleganckiego, północnowłoskiego miasta u stóp Alp. Turyn słynie z wielowiekowej kultury kawiarnianej oraz wybitnych czekoladowych słodyczy. Nic więc dziwnego, że to właśnie tutaj narodził się bicerin. Nazwa oznacza „małą szklankę” w lokalnym dialekcie piemonckim (po włosku: „biccherino”). Ten rozgrzewający, dekadencki napój składa się z warstw gęstej, roztopionej czekolady i espresso oraz lekko ubitej śmietanki. W Caffè Al Bicerin w Turynie serwuje się go od XVIII wieku. Napój szybko stał się stałym elementem oferty kawiarni w całym mieście. Dziś uznaje się go za symbol nie tylko Turynu, lecz także okolicznego regionu usianego alpejskimi szczytami. Ma też rzesze fanów. Ernest Hemingway, który zatrzymał się w Turynie po I wojnie światowej, napisał, że bicerin to jedna ze „100 rzeczy, które ocaliłbym na świecie”. Skąd pochodzi bicerin? W wielu zabytkowych kawiarniach Turynu we Włoszech można napić się bicerinu. Jednak Caffè Al Bicerin, otwarta w 1763 roku przy Piazza della Consolata, przypisuje sobie wynalezienie napoju. Receptura jest tam pilnie strzeżoną tajemnicą. Uważa się, że inspiracją był XVIII-wieczny napój zwany bavareisa. Była to specjalność wszystkich wielkich turyńskich kawiarni tamtych czasów. Bavareisa przygotowywano z gorącej, roztopionej czekolady, mleka, syropu cukrowego i kawy. Podawano ją w dużej szklance. Wkrótce pojawiły się kolejne wersje. W jednej składniki – czekoladę, kawę i mleko – serwowano osobno. W innych łączono tylko dwa z trzech elementów. Na przykład kawa z mlekiem dawała napój podobny do dzisiejszego cappuccino, znany lokalnie jako pur e fiur („czyste i kwiat”). Z kolei kawa z gorącą czekoladą tworzyła pur e barba („czyste i czekolada”).…

GettyImages-1599340443-2a4d2f4.jpg
width: 5026
height: 3392

„Radykalna”, „sprzeczna” i „ideologiczna”. Nowa piramida żywieniowa z USA krytykowana przez ekspertów
type: item
date: 2026-01-09T14:13:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: diety
subject: stany zjednoczone
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: USA ogłosiły nową piramidę żywieniową, która na promuje mięso, tłusty nabiał i znosi limity spożycia alkoholu. Według ekspertów to ogromny krok wstecz i zwycięstwo wielkiego przemysłu.
encoded: Amerykańskie wytyczne żywieniowe przeszły radykalną metamorfozę, którą Departament Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Departament Rolnictwa zaprezentowały 7 stycznia. Nowy model dosłownie odwraca piramidę żywieniową do góry nogami. U jej podstawy umieszczono mięso, pełnotłusty nabiał, korzystne tłuszcze i warzywa, natomiast przetworzone węglowodany i produkty pełnoziarniste zostały zmarginalizowane. To prawdziwa rewolucja, która jednak budzi zastrzeżenia ekspertów od żywienia. Mięso, tłuszcze, alkohol – rewolucja w zaleceniach Co jeszcze pojawiło się w nowych wytycznych? Utrzymano limit spożycia tłuszczów nasyconych na poziomie 10% kalorii. Główną winą za choroby przewlekłe obarczono żywność wysokoprzetworzoną. Nowa piramida promowana jest sloganem „Eat real food” (jedz prawdziwe jedzenie). Co bardzo istotne, po raz pierwszy od 1980 roku zrezygnowano z wyznaczenia dziennych limitów spożycia alkoholu. Marion Nestle, emerytowana profesor żywienia i zdrowia publicznego na Uniwersytecie Nowojorskim, skrytykowała nową piramidę w rozmowie z portalem Science News. Określiła nowe wytyczne jako „radykalne” i „retro”, twierdząc, że odrzucają one dekady postępu w dietetyce i cofają ją do lat 50. XX wieku. Ekspertka w mocnych słowach określa je jako „mętne, niespójne i ideologiczne”. Choć chwali hasło „jedz prawdziwe jedzenie”, uważa, że zostało ono przyćmione przez inne, niekorzystne zmiany. Białko na szczycie. Czy słusznie? Prof. Nestle zauważa, że umieszczenie mięsa i pełnotłustego nabiału u podstawy, jako głównych źródeł białka jest „zdumiewające” i stoi w sprzeczności z wieloletnimi badaniami naukowymi. A to właśnie nacisk na spożycie białka jest jednym z filarów nowej piramidy. Profesorka podkreśla, że Amerykanie już teraz spożywają dwa razy więcej białka, niż potrzebują, a promowanie białka zwierzęcego kosztem roślinnego jest niezdrowe dla ludzi i szkodliwe dla planety ze względu na zmiany klimatu. Sprzeczności i działanie na korzyść przemysłu Wskazuje też na sprzeczności:…

nowa-piramida-zywieniowa-usa-137ae0b.jpg
width: 2480
height: 1395

Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
type: item
date: 2026-01-08T10:52:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: jedzenie
subject: klimat
subject: psy
subject: wielka brytania
description: Badanie statystyczne naukowców z Edynburga i Exeter dowodzi, że dieta psów domowych ma znaczący wpływ na globalne ocieplenie. Analiza blisko tysiąca produktów dostępnych w Wielkiej Brytanii wykazała, że ślad węglowy karm dla psów może się różnić nawet kilkadziesiąt razy.
encoded: Artykuł, opublikowany w „Journal of Cleaner Production” dowodzi, że dieta czworonogów, zwłaszcza ta oparta na produktach typu „premium” i bogata w mięso mięśniowe, może generować większy ślad węglowy niż dieta ich właścicieli. Wpływ na środowisko szacowano na podstawie list składników i danych żywieniowych z etykiet. Przeanalizowano 996 produktów od jednego dużego detalisty. Jakie karmy dla psów są najgorsze dla środowiska? Badacze podzielili karmy na 7 kategorii: sucha; sucha roślinna; sucha bezzbożowa; mokra, mokra roślinna; mokra bezzbożowa; surowa. Wyniki pokazują ogromne zróżnicowanie: intensywność emisji gazów cieplarnianych różni się nawet 65-krotnie między produktami. Kluczowym czynnikiem jest udział mięsa najwyższej jakości, podczas gdy wykorzystanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego zwykle wiąże się z niższymi emisjami. Karmy mokre, surowe i bezzbożowe mają przeciętnie wyższe oddziaływania niż najpopularniejsze karmy suche, natomiast karmy roślinne – najniższe. Według brytyjskich badaczy produkcja składników do karm w Wielkiej Brytanii odpowiada za około 1% całkowitej emisji gazów cieplarnianych w tym kraju. Oszacowali też, że gdyby psy na całym świecie były żywione według standardów brytyjskich, generowane emisje mogłyby stanowić ponad połowę tych, które powstają rocznie w wyniku spalania paliwa przez komercyjne linie lotnicze. Mięso wysokiej jakości: dobre dla psów, ale generuje największe emisje Fakt, że przemysł mięsny, szczególnie produkcja wołowiny, odpowiada za solidną część globalnych emisji gazów cieplarnianych napędzających zmiany klimatyczne, jest już powszechnie znany. Trudno więc się dziwić wynikom badania Brytyjczyków. Zgodnie z oczekiwaniami wykazali, że to właśnie najwyższej jakości mięso mięśniowe, które mogłoby trafić na stoły ludzi przyczynia się do większego śladu węglowego karm dla psów. Szczególnie w przypadku karm mokrych i surowych. Dobro psa czy dobro planety? Dylematy opiekunów i błędy producentów John Harvey, główny aut…

dieta-psa-a-klimat-285b932.jpg
width: 2121
height: 1414

Kultowy Miś Uszatek, Kolargol i inni bohaterowie wracają do domu. Odzyskane rekwizyty wytwórni Se-Ma-For
type: item
date: 2026-01-05T13:21:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: Kultura
subject: łódź
subject: śledztwo
subject: telewizja
description: Miś Uszatek i inni bohaterowie wytwórni Se-Ma-For przez lata pozostawali w cieniu, aż do momentu gdy oryginalne rekwizyty z kultowych animacji zostały odnalezione przez policję w magazynie na terenie Warszawy. Kultowi bohaterowie wrócili do Łodzi, gdzie czekają na ponowne zaprezentowanie widzom.
encoded: Postacie takie jak Miś Uszatek przez długie lata stanowiły nieodłączny element dziecięcych „dobranocek” emitowanych wieczorami w Telewizji Polskiej. Lalkowi bohaterowie tworzeni przez łódzką wytwórnię filmową Se-Ma-For byli polską odpowiedzią na zachodnie animacje Disneya. Przez wiele lat kultowe rekwizyty wykorzystywane przy produkcji tych seriali pozostawały w ukryciu — aż do momentu, gdy w wyniku prowadzonego śledztwa łódzka policja i prokuratura odnalazły część eksponatów w magazynie na terenie Warszawy. Odzyskanie lalek z warszawskiej kryjówki Miasto Łódź od lat podejmowało starania, by zabezpieczyć kultowe rekwizyty wyprodukowane przez wytwórnię filmową Se-Ma-For. Obiekty te, poza walorem rozrywkowym, mają ogromną wartość kulturową — stanowią bowiem świadectwo niezwykle istotnego etapu w historii polskiej kinematografii. Braki w zbiorach serialowych lalek i elementów scenografii znacząco ograniczały możliwości promocji tego wyjątkowego dziedzictwa miasta. W trakcie śledztwa, prowadzonego przez łódzką policję i prokuraturę, z Urzędem Miasta Łodzi skontaktował się anonimowy informator, który zażądał kilkuset tysięcy złotych za wskazanie miejsca przechowywania eksponatów. W odpowiedzi na te informacje prokurator niezwłocznie wydał polecenie zabezpieczenia przedmiotów, zarządzając ich wydanie oraz przeszukanie. Działania te zostały przeprowadzone 22 grudnia przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. Miś Uszatek, Colargol i inni bohaterowie zostali przetransportowani z magazynu na terenie Warszawy do centrum naukowo-kulturalnego EC1 w Łodzi, gdzie oczekują na oficjalne oględziny, a w dalszej kolejności — na udostępnienie publiczności. Śledztwo w sprawie Se-Ma-Fora W tle zaginięcia kultowych bohaterów toczy się sprawa karna związana z podejrzeniem przestępstw gospodarczych popełnianych przez wytwórnię filmową Se-Ma-For. Studio, odpowiedzialne za produkcję bajek takich jak „Miś Uszatek”, „Opowiadania Muminków” czy oscarowej polsko-brytyjskiej animacji „…

shutterstock2040108245-a17fc80.jpg
width: 6016
height: 4000

Jak wytrwać w postanowieniach noworocznych i dlaczego teraz jest trudniej niż kiedyś? Wyjaśnia psycholog
type: item
date: 2026-01-05T08:56:11.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: nowy rok
subject: psychologia
description: Nowy Rok niesie nadzieję, ale często także frustrację. Psycholog Vlad Gaveanu tłumaczy, dlaczego tak wielu z nas nie potrafi wytrwać w noworocznych postanowieniach. Winne są nie tylko słaba wola i stres – chodzi o coś głębszego.
encoded: Początek nowego roku to moment symboliczny. Odruchowo uznajemy go za dobrą okazję do osobistej przemiany. Zgodnie z badaniami psychologicznymi, momenty takie jak urodziny, poniedziałki czy właśnie Nowy Rok, pełnią funkcję „punktów resetu”, które skłaniają ludzi do głębszej refleksji nad życiem i podejmowania nowych wyzwań. Zjawisko to naukowcy zauważyli już ponad dekadę temu. A jednak pewien nowy trend zaczyna przybierać na sile: wiele osób podchodzi do nowego roku z mniejszym entuzjazmem niż dawniej. Dlaczego? O wytłumaczenie pokusił się psycholog, Vlad Gaveanu. Trudno ci coś zmienić? Takie mamy czasy Vlad Gaveanu, psycholog z Uniwersytetu w Dublinie uważa, że żyjemy w świecie, w którym dobrostan psychiczny ulega pogorszeniu. Czynniki takie jak lęk klimatyczny, niestabilność polityczna oraz niepewność ekonomiczna sprawiają, że wizja „zaczynania od nowa” wydaje się wielu osobom nierealistyczna lub wręcz przytłaczająca. Badania wykazują, że nadmiar zmian na horyzoncie (narzuconych lub własnych) może prowadzić do zmęczenia zmianą – stanu emocjonalnego wyczerpania, który drastycznie obniża chęć do angażowania się w nowe inicjatywy, nawet te postrzegane jako pozytywne. Zamiast dawać nadzieję, kolejne zachęty do zmian budzą sceptycyzm i prowadzą do wycofania. Zbyt dużo zmian powoduje zmęczenie Według Gaveanu nasza zdolność do wyobrażania sobie przyszłości nie jest nieograniczona. W sytuacjach zagrożenia, niepewności lub braku kontroli myślenie zorientowane na przyszłość ulega zawężeniu. Ludzie koncentrują się raczej na analizowaniu ryzyka, strat i najgorszych możliwych scenariuszy. Obecne okoliczności po prostu utrudniają funkcjonowanie wyobraźni i zbytnią nadzieję. Badanie Vlada Gaveanu i jego zespołu z 2024 roku wykazało, że nawet jeśli ktoś widzi szanse, ale czuje się niezdolny do działania, znacząca zmiana staje się niemożliwa. Nie można „zacząć od nowa”, jeśli nie ma odpowiednich warunków. Kolejne badanie, z 2025 roku, potwierdziło ten wzorzec. Badani w nim nauczyci…

postanowienia-noworoczne-367d908.jpeg
width: 4684
height: 3288

Ekspertka: w Polsce rośnie popularność pogaństwa. Słowiańska kultura, święta i rytuały wracają do łask
type: item
date: 2026-01-03T12:45:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: religie
subject: słowianie
subject: tradycje
description: Według najnowszych badań pogaństwo w Polsce to dynamicznie rozwijające się zjawisko. Choć oficjalnie polskich pogan jest tylko kilka tysięcy, dr Joanna Malita-Król z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego sugeruje, że realna liczba wyznawców może sięgać nawet kilkunastu tysięcy i stale rośnie.
encoded: Dane ze Spisu Powszechnego z 2021 roku wskazują na ponad 4,7 tys. osób deklarujących się jako poganie, z czego większość stanowią rodzimowiercy (wyznawcy współczesnej religii słowiańskiej), choć obecni są również druidzi czy asatryjczycy. Rosnąca popularność tych praktyk jest ściśle powiązana z odrodzeniem zainteresowania słowiańskim dziedzictwem w popkulturze, modzie oraz mediach społecznościowych. Kim są współcześni polscy poganie? Dla wielu osób pogaństwo staje się odpowiedzią na rozczarowanie dominującym Kościołem Katolickim. Proces sekularyzacji nie oznacza bowiem zaniku potrzeb duchowych, lecz ich przesunięcie w stronę form mniej dogmatycznych. Według Mality-Król uczestnicy pogańskich rytuałów często opisują to doświadczenie jako poczucie „bycia w domu” i odnalezienie swojego miejsca w świecie. Wbrew stereotypom, poganie nie są grupą odizolowaną od społeczeństwa. To zróżnicowana społeczność mieszkająca głównie w miastach, obejmująca osoby o każdym poziomie wykształcenia i statusie. Cechą charakterystyczną polskich pogan jest ogromne oczytanie – zgłębianie słowiańszczyzny wymaga wiedzy, co sprawia, że w pogańskich domach często są pokaźne biblioteki. Filozofia i praktyka religijna Jedną z kluczowych cech, która odróżnia pogaństwo od religii instytucjonalnych, jest brak sztywnego zestawu dogmatów. To nie jest religia ortodoksyjna (oparta na wierze w doktryny), ale ortopraksyjna, gdzie fundamentem jest rytuał i praktyka. Duchowość ta jest głęboko osadzona w cyklu natury. Główne święta wyznaczają kluczowe momenty w roku: przesilenia (zimowe i letnie), równonoce (wiosenna i jesienna) oraz fazy cyklu wegetacyjnego. To właśnie wtedy odbywają się najważniejsze obrzędy, takie jak Jare Gody, Noc Kupały, Dziady czy Szczodre Gody. Do tego mogą dochodzić święta poświęcone poszczególnym bóstwom: święto dla Welesa z początkiem lutego, święto Peruna w lipcu, a Mokoszy w sierpniu. Rytuały towarzyszą również kluczowym etapom w życiu człowieka – narodzinom, wejściu w dorosłość, …

rodzimowiercy-7c507c2.jpg
width: 7742
height: 4923

Skąd się wzięło słowo „kac” w języku polskim i co ma wspólnego z kotami, Czechami, Witkacym i festiwalem w Opolu?
type: item
date: 2026-01-01T09:45:56.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: alkohole
subject: historia
subject: historia polski
subject: język
subject: języki obce
description: Historia słowa „kac” w polszczyźnie pokazuje, że język to żywa materia. To fascynująca opowieść o zapożyczeniach, literaturze, neologizmach i nieudanych próbach zmiany potocznego słownictwa.
encoded: Choć stan złego samopoczucia po nadmiernym spożyciu alkoholu towarzyszy ludzkości niemal od początku historii, samo słowo „kac” jest w naszym języku terminem stosunkowo młodym. Polszczyzna, mimo bogatych tradycji biesiadnych, nie wykształciła własnego, rodzimego określenia na tę przypadłość, posiłkując się zapożyczeniami. Niemiecki rodowód i koci zgiełk Współczesny „kac” to w rzeczywistości skrócona forma germanizmu „katzenjammer”, który zadomowił się w naszym języku na przełomie XIX i XX wieku. To połączenie słów „katze” (kot) oraz „jammer” (lament, skomlenie, żal). Dosłownie termin ten oznacza „koci jęk” lub „kocie miauczenie”, co w sposób metaforyczny oddaje nadwrażliwość na dźwięki i ogólny stan rozbicia organizmu po „spożyciu”. Pierwsze słownikowe odnotowanie skróconej formy „kac” datuje się na 1932 rok, choć w latach 20. i 30. ubiegłego stulecia powszechnie używano jeszcze pełniejszego brzmienia: kacenjamer, katzenjamer lub kacenjama. Co ciekawe, nasi sąsiedzi w Czechach i na Słowacji używają słowa „kocovina” – a więc kocia metafora dotarła z Niemiec nie tylko do Polski. Kociokwik – nieudana kalka czy barwny neologizm? W latach 50. i 60. XX wieku w polszczyźnie dużą popularność zdobył „kociokwik”, będący dosłownym tłumaczeniem (kalką słowotwórczą) niemieckiego katzenjammer. Słowo to, odnotowane w słowniku pod redakcją Witolda Doroszewskiego w 1961 roku, pierwotnie oznaczało wyłącznie nudności i ból głowy po alkoholu. Językoznawcy zauważają jednak pewną nielogiczność tej konstrukcji – słowo „kwik” odnosi się zazwyczaj do głosu wydawanego przez świnie lub dziki, podczas gdy niemiecki pierwowzór sugerował jęk lub miauczenie kota. Z czasem „kociokwik” zmienił swój zakres znaczeniowy i dziś częściej opisuje stan zamieszania, chaosu lub zdenerwowania, ustępując miejsca krótszemu „kacowi” w kontekście alkoholowym. Literackie boje o polskie słowo: „glątwa” Witkacego Brak rdzennego polskiego określenia na syndrom dnia następnego irytował Stanisława Ignacego Witkiewicza…

kac-w-jezyku-polskim-aa3c462.jpg
width: 1238
height: 825

„Huczna zabawa nie jest warta traumy zwierząt”. Ogrody zoologiczne i parki narodowe apelują o ciszę w Sylwestra
type: item
date: 2025-12-30T13:15:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: fajerwerki
subject: opolskie zoo
subject: sylwester
subject: zoo
description: Ostatni dzień roku jest trudny nie tylko dla milionów zwierząt domowych. Eksperci z parków narodowych i ZOO alarmują: dla dzikich i egzotycznych zwierząt sylwestrowa noc to fizyczny ból i ogromny stres.
encoded: Kampinoski i Bieszczadzki Park Narodowy oraz Ogrody Zoologiczne w Warszawie i Opolu zaapelowały o powstrzymanie się od strzelania w Sylwestra. Ten wspólny głos ekspertów warto wziąć sobie do serca. Tłumaczą że to, co dla ludzi jest chwilową rozrywką, dla zwierząt oznacza strach, ból i walkę o przetrwanie. „Kocham nie strzelam” – jak dzikie zwierzęta odbierają fajerwerki? Kampinoski Park Narodowy w swojej kampanii „Kocham, nie strzelam” podkreśla, że dzicy mieszkańcy lasów postrzegają świat zupełnie inaczej niż ludzie. Zwierzęta dysponują znacznie czulszym słuchem oraz szerszym zakresem odbieranych częstotliwości, przez co huk fajerwerków jest dla nich bodźcem nie tylko głośnym, ale wręcz fizycznie bolesnym. Huk fajerwerków dla zwierząt jest jak nagłe znalezienie się w centrum głośnej burzy, której nie da się zrozumieć ani przed którą nie ma gdzie się schować. Nagłe i nieregularne wybuchy uniemożliwiają zwierzętom zinterpretowanie źródła zagrożenia, co uruchamia kaskadę reakcji stresowych: gwałtowny wyrzut adrenaliny i kortyzolu, przyspieszenie akcji serca oraz silne napięcie mięśniowe. Jedyną możliwą reakcją staje się paniczna, chaotyczna ucieczka, podczas której łosie, jelenie czy dziki wpadają na ogrodzenia, przebiegają przez drogi narażając się na kolizje lub opuszczają bezpieczne ostępy, gubiąc przy tym swoje młode. Bieszczadzki Park Narodowy zwraca uwagę, że niektóre ssaki mogą zostać wręcz wybudzone ze snu zimowego, co może poskutkować tym, że nie przeżyją zimy. Sylwestrowa tragedia ptaków i zanieczyszczenie powietrza Szczególnie tragiczne konsekwencje dotyczą ptaków. Nagłe wybuchy powodują masowe, nocne zrywanie się stad do lotu, co zimą oznacza ogromny wydatek energetyczny, mogący decydować o ich przeżyciu. Zdezorientowane ptaki rozbijają się o budynki, drzewa i linie energetyczne. KPN zwraca też uwagę na degradację środowiska: spalanie pirotechniki uwalnia do atmosfery pyły zawieszone, związki siarki i metale ciężkie, które osiadają na glebie i trafiają do …

nie-strzelaj-w-sylwestra-1c85621.jpg
width: 3647
height: 2478