Czy można żyć całkowicie bez słońca? Ci ludzie udowadniają, że tak. Cena jest jednak ogromna
Nie potrzebują klimatyzacji, nie płacą czynszu i żyją z dala od oczu policji oraz miejskich służb. W całych Stanach Zjednoczonych i spalonej słońcem Australii tysiące ludzi podjęło decyzję, którą reszta świata uznałaby za czyste szaleństwo – przenieśli swoje życie pod ziemię. Choć budują tam sypialnie, a nawet prowizoryczne prysznice, ich codzienność to tykająca bomba. Gdy nadchodzi katastrofa, tracą wszystko w kilka minut.
Spis treści: Ludzie nazywani „kretami” Tajemnicze kopce z piasku Podziemne „schrony” i technologiczna prowizorka Jakie są skutki życia w ciemnościach Zmieniający się klimat, ubóstwo i trudne warunki geograficzne popychają ludzi w kierunku decyzji, które większość świata może w najlepszym razie uznać za fanaberię. Z dala od słońca, pod powierzchnią ziemi, toczy się jednak życie wcale nieróżniące się od naszego. Ludzie nazywani „kretami” W całych Stanach Zjednoczonych żyje nawet do 800 tys. osób w kryzysie bezdomności. Tam, gdzie człowieka zawodzi system, ludzie znajdujący się w potrzasku wynajdują sposoby na przetrwanie, które budzą strach i podziw jednocześnie. „Ludzie-krety” z Las Vegas schodzą do podziemi z konieczności, gdy na zewnątrz panują ekstremalne temperatury, lub dla bezpieczeństwa – z dala od oczu służb miejskich i policji. Wybór pada najczęściej na stare zajezdnie kolejowe, opuszczone stacje metra czy nawet zamknięte kanały burzowe. To tam powstają prowizoryczne osady, które służą za schronienie tysiącom ludzi. W jednym z takich tuneli bohaterowie reportażu ABC News urządzili sobie własne pokoje. W przedzielonej dyktą przestrzeni można było znaleźć łóżko, stare meble, a nawet prowizoryczny prysznic. Cała konstrukcja miała jednak charakter tymczasowy, jako że z powodu regularnych podtopień – samych w sobie niebezpiecznych dla mieszkańców – większość z nich regularnie traci cały swój dobytek. Pomimo tego wielu z nich konsekwentnie odmawia pomocy ze strony organizacji charytatywnych. Tajemnicze kopce z piasku W centralnej Australii, gdzie dzienne temperatury przekraczają 40 stopni Celsjusza, a pokryte pyłem, niekończące się równiny urozmaicają tajemnicze kopce z piasku, znajduje się miejscowość Coober Pedy – nieformalna stolica wydobycia opali w tej części kraju. Wyjątkowość miasteczka, poza surowym klimatem, polega na alternatywnej wersji mieszkalnictwa, które zostało przeniesione pod powierzchnię ziemi. Koszt budowy „w skale” jest zbliżony do ceny zakupu tradycyjnego mieszkania. Różnica? „Domy wykopane w ziemi” nie wymagają klimatyzacji i doskonale chronią przed burzami piaskowymi. Mieszkańcy wykuwają z piaskowca wszystko, czego potrzebują – od regałów i stołów po podziemne baseny. Ze względu na wyjątkowość miasteczka tętni tu również życie turystyczne. W pełni wyposażony podziemny apartament można wynająć za kwotę ok. 100 dolarów za noc. Podziemne „schrony” i technologiczna prowizorka Coober Pedy jest jednak wyjątkiem. Wszędzie tam, gdzie warunki życia wymuszają na ludziach szukanie schronienia pod ziemią, podobne przedsięwzięcia wymagają zaawansowanego zaplecza technologicznego i inwencji budowniczych. W ostatnich latach coraz bardziej popularne stają się inicjatywy budowania podziemnych schronów na wypadek wojny nuklearnej lub katastrof naturalnych. Tym, co decyduje o wyborze odpowiedniej lokalizacji, jest przede wszystkim ukształtowanie terenu oraz rodzaj gleby. Odpowiedni grunt może służyć jako doskonały stabilizator dla całej konstrukcji, zapewniając częściową ochronę przed radiacją w razie katastrofy nuklearnej czy działając jako amortyzator w przypadku wstrząsów sejsmicznych. Nie mniej istotny jest fakt, że gleba potrafi także świetnie regulować temperaturę bez zużywania energii elektrycznej. Podziemne schronienia najlepiej sprawdzają się w klimacie charakteryzującym się znacznymi wahaniami temperatur i niską wilgotnością. Jakie są skutki życia w ciemnościach Życie „z dala od słońca” ma jednak swoje mroczne oblicze. Długotrwałe przebywanie w ciasnych pomieszczeniach i ograniczanie się wyłącznie do sztucznego światła wiąże się z poważnymi obciążeniami, które z czasem mogą przysporzyć mieszkańcom poważnych problemów ze zdrowiem. Brak ekspozycji na światło słoneczne prowadzi często do zaburzenia rytmu dobowego oraz spadku poziomu serotoniny w organizmie, co z kolei przekłada się na częstsze występowanie objawów depresyjnych i stanów lękowych. Długotrwałe przebywanie w zamkniętych przestrzeniach może również doprowadzić do nasilenia się objawów klaustrofobii. Istnieje jednak szereg nowatorskich rozwiązań architektonicznych, które pozwalają rozwiązać przynajmniej część z tych problemów. Popularną metodą stosowaną w domach podziemnych czy schronach jest instalacja tzw. świetlików rurowych, które przechwytują promienie słoneczne z powierzchni i przekierowują je przy pomocy luster i światłowodów do pomieszczeń znajdujących się pod ziemią. W podobny sposób działają również pionowe szyby instalowane w sufitach, które umożliwiają mieszkańcom spoglądanie na niebo i korzystanie z naturalnego światła dziennego. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Kuba Stasiak Korespondent wojenny i wolontariusz. Od lat relacjonuje konflikty zbrojne, łącząc pracę reporterską z bezpośrednim wsparciem ludności cywilnej. W ostatnich latach przebywał na ukraińskim froncie, gdzie dokumentował rzeczywistość wojny i uczestniczył w ewakuacjach mieszkańców ze stref zagrożenia. Publikował m.in. podczas konfliktu w Górskim Karabachu w 2020 roku. Z wykształcenia dziennikarz, posiada przygotowanie z zakresu medycyny pola walki. W swojej pracy skupia się na doświadczeniu ludzi uwikłanych w konflikty oraz na granicy między pomocą humanitarną a reportażem. Obecnie mieszka w Ameryce Południowej, skąd publikuje i pracuje nad kolejnymi projektami reporterskimi.
FUJIFILM X-E5 - aparat, który naprawdę chce się zabrać w podróż
Są aparaty, które po prostu chce się mieć przy sobie - od porannej kawy na tarasie małego włoskiego miasteczka, przez trekking na punkt widokowy, aż po wieczorne zdjęcia z ulic pełnych światła i ludzi. Fujifilm X-E5 zdecydowanie należy do tej kategorii. To sprzęt, który nie sprawia wrażenia typowo technicznego narzędzia, ale raczej stylowego towarzysza podróży - lekkiego, kompaktowego, pięknie zaprojektowanego i stworzonego po to, by dokładnie upamiętniać podróżnicze wrażenia bez zbędnego wygładzania.
X-E5 przy wadze około 445 gramów i kompaktowej konstrukcji jest aparatem, który bez problemu mieści się w małej torbie czy lekkim plecaku i nie staje się obciążeniem nawet podczas długiego dnia w drodze. To ogromna różnica, kiedy wspinasz się na punkt widokowy i wiesz, że przed tobą jeszcze zejście w pełnym słońcu, albo kiedy przemierzasz wulkaniczne szlaki, gdzie każdy dodatkowy gram naprawdę zaczyna mieć znaczenie. To właśnie ten typ aparatu, który nie zostaje w hotelu, bo jest zbyt ciężki lub zbyt nieporęczny - a w podróży to często najważniejsza cecha. Kompaktowe aparaty podróżnicze bardzo często każą wybierać między wygodą a jakością obrazu. Z Fujifilm X-E5 nie musimy iść na kompromis. Wyposażony w 40,2-megapikselową matrycę X-Trans CMOS 5 HR oferuje ogromną ilość detali, co w praktyce oznacza zdjęcia, które świetnie oddają zarówno rozległe krajobrazy, jak i drobne elementy. Wystarczy wyobrazić sobie spacer przez deszczowy las, gdzie światło przeciska się przez gęstą roślinność, a każdy fragment kadru ma własną teksturę, głębię i kolor. Albo zachód słońca w Oia na Santorini, kiedy białe fasady domów, niebieskie kopuły i ciepłe światło tworzą kadr pełen kontrastów i subtelnych przejść tonalnych. W takich miejscach wysoka rozdzielczość nie jest tylko techniczną przewagą - pozwala zachować atmosferę chwili w dokładnie takim wydaniu, w jakim ją zapamiętaliśmy. Ogromnym atutem w podróży jest również stabilizacja obrazu, która w X-E5 robi widoczną różnicę. To jedna z tych funkcji, które na papierze brzmią technicznie, ale w praktyce szybko okazują się bezcenne. Pięcioosiowy system IBIS o skuteczności do 7 EV oznacza po prostu większą swobodę - szczególnie wtedy, kiedy światło przestaje być idealne, a my nadal chcemy fotografować bez statywu. Wieczorny spacer po starym mieście, gdy kamienne uliczki zaczynają świecić ciepłym światłem, odbicia miasta migoczące w wodzie czy błękitna godzina w małych greckich portach, gdzie nie ma czasu na rozstawianie sprzętu - w takich momentach stabilizacja przestaje być marketingowym hasłem, a staje się czymś, co naprawdę pomaga wrócić z udanym zdjęciem zamiast z poruszonym kadrem, który wcale nie wygląda artystycznie. W podróży bardzo ważna jest też elastyczność, bo nie zawsze mamy czas na zmianę obiektywów czy spokojne komponowanie ujęcia. Czasem wszystko dzieje się tu i teraz. Właśnie wtedy znaczenia nabiera szybki autofokus, system wykrywania obiektów oparty na AI i wysoka rozdzielczość matrycy, która daje więcej swobody także podczas kadrowania. Praktycznym dodatkiem jest również cyfrowy telekonwerter 1.4x i 2.0x, który w podróży potrafi okazać się zaskakująco przydatny. Dodatkowy zasięg daje dużą swobodę bez konieczności noszenia kolejnego obiektywu. Jednak Fujifilm od lat ma jeszcze jedną przewagę, którą trudno zamknąć w suchej specyfikacji - chodzi o charakter zdjęć. To marka, która od dawna przyciąga fotografów nie tylko jakością obrazu, ale też sposobem, w jaki ten obraz wygląda. W X-E5 pojawia się dedykowane pokrętło symulacji filmu, dzięki któremu zmiana charakteru zdjęcia staje się szybka i intuicyjna. To rozwiązanie bardzo w duchu podróżniczego fotografowania - reagujesz na miejsce, światło i atmosferę chwili, zamiast przekopywać się przez kolejne menu. Ogromną zaletą X-E5 jest też to, że jest aparatem, który po prostu daje frajdę z fotografowania. To coś, czego nie da się opisać wyłącznie tabelką ze specyfikacją, ale co bardzo szybko czuć w praktyce. Klasyczne pokrętła, minimalistyczny wizjer, tryb Classic Display inspirowany analogową fotografią i dopracowany design sprawiają, że fotografowanie staje się bardziej świadome. To także świetny wybór dla tych, którzy podczas wyjazdów chcą tworzyć nie tylko zdjęcia, ale i filmy. Nagrywanie w 6.2K/30p, śledzący autofokus podczas filmowania i odchylany ekran dają bardzo dużą swobodę przy tworzeniu nowoczesnych podróżniczych materiałów - od spacerów czy przejazdów skuterem po Maderze, aż po krótkie reelsy z porannych targów. Dlaczego więc Fujifilm X-E5 wydaje się tak dobrym aparatem na wakacje? Bo łączy rzeczy, które w podróży naprawdę mają znaczenie. Jest lekki, więc chce się go nosić. Oferuje świetną jakość obrazu, więc zdjęcia stają się naszą chlubą. Ma stabilizację, która daje swobodę w trudniejszych warunkach, i charakterystyczny „filmowy” styl Fujifilm, dzięki któremu fotografie już od pierwszego kadru mają własny klimat. Materiał promocyjny marki Fijufilm
Dwie gwiazdki i setki historii. Wrocław w świetle przewodnika Michelin
Wrocław zapisał nowy rozdział swojej kulinarnej historii. Podczas gali przewodnika Michelin 2026, która odbyła się 27 maja w Centrum Kongresowym ICE w Krakowie, miasto zdobyło pierwsze w historii dwie gwiazdki Michelin. Otrzymały je restauracje BABA oraz MOST.
Nagrodę dla restauracji BABA odebrała Beata Śniechowska, która nie kryła wzruszenia. Dziękując swojemu zespołowi, podkreślała, że inspirują ją klasyczne polskie smaki. – Kocham kluski, kotlety, pierogi i mogę interpretować je na okrągło – mówiła ze sceny. Szefowa kuchni zaznaczyła również, że ceni Michelin za to, że potrafi doceniać restauracje bez odbierania im ich własnego DNA. Drugą gwiazdkę zdobył MOST, prowadzony przez Łukasza Budzika. Szef kuchni przyznał, że napędza go „wewnętrzna energia atomowa”, ale przede wszystkim ludzie i codzienna praca zespołu. – Napędza mnie każdy dobry serwis, uśmiech i dobra energia. Kocham to, co robię – mówił podczas gali. Tegoroczna edycja przewodnika Michelin jest przełomowa również z innego powodu – po raz pierwszy objęła całą Polskę, a nie tylko wybrane miasta. W ogólnopolskim zestawieniu znalazło się już ponad 100 restauracji. Wrocław ponownie zaznaczył swoją silną pozycję na gastronomicznej mapie kraju: aż 29 restauracji z miasta zostało wyróżnionych przez Michelin. Poza dwiema gwiazdkami trzy wrocławskie restauracje otrzymały wyróżnienie Bib Gourmand, przyznawane miejscom oferującym świetną jakość w rozsądnej cenie. Trafiło ono do IDA Kuchnia Wino, restauracji Tarasowa oraz Pijalni. GWIAZDKI MICHELIN BABA — szefowa kuchni Beata Śniechowska MOST — szef kuchni Łukasz Budzik BIB GOURMAND IDA Kuchnia Wino — szefowa kuchni Małgorzata Karkocha restauracja Tarasowa — szefowa kuchni Katarzyna Daniłowicz Pijalni — szef kuchni Tomasz Wencek REKOMENDACJE MICHELIN Mercado Tapas Bistro Mercado Nuevo Młoda Polska Dinette Martim La Maddalena Acquario Między Mostami Monopol OK Restauracja Usta Usta Stacja Breslau Milo Przystań & Marina Wierzbowa 15 Gustaw Odra Zamek Topacz Lwia Brama 2 CAMPO Modern Grill Arche Klasztor Warsztat Food & Garden Korill 180 Nafta Neo Bistro Łącznie w przewodniku Michelin 2026 znalazło się 29 restauracji z Wrocławia. Po raz pierwszy w historii miasta dwie restauracje — BABA i MOST — zdobyły gwiazdki Michelin, potwierdzając rosnącą pozycję Wrocławia na kulinarnej mapie Europy. Materiał promocyjny Miasta Wrocław
Pół miliona euro za skórę dinozaura. To była wyjątkowa licytacja torebki z T-Rexa
W paryskim domu aukcyjnym Drouot wydarzyła się historyczna licytacja. Czego dotyczyła? Jej główną bohaterką była torebka wyceniana na astronomiczną kwotę blisko pół miliona euro. Wyjątkowość gadżetu nie polegała jednak na podpisie słynnego projektanta, lecz na materiale, z którego została uszyta. Stworzono ją ze skóry słynnego Tyrannosaurusa rexa – a przynajmniej tak twierdzili twórcy.
Torebkę, zaprezentowaną po raz pierwszy wiosną w Amsterdamie, wystawiono na niedawno na paryskiej aukcji organizowanej przez Alexandre'a Giquello. Miała być absolutnym unikatem, który połączy świat mody z paleontologią. Jednak wbrew szumnym zapowiedziom licytacja okazała się spektakularną porażką. Przebieg niezwykłej aukcji Oferty przekroczyły „zaledwie” barierę 150 000 dolarów, pozostając daleko w tyle za przedaukcyjnymi szacunkami, które zakładały kwotę rzędu 300 000 do 500 000 euro. Z racji niskiej kwoty licytacji twórcy się wycofali, więc bezprecedensowy gadżet nie znalazł ostatecznie nabywcy. Dlaczego aukcja nie przyciągnęła zainteresowania? By to zrozumieć, należy najpierw zajrzeć do laboratorium i oddzielić popkulturowy mit od twardej nauki. Bo coś się tutaj nie zgadza. Jak ożywić dinozaura w probówce? Robimy naukowy fact-checking Twórcy torebki chwalili się użyciem „komórek T-Rexa”. To stwierdzenie wymaga genetycznego sprostowania. Wiadomo, że DNA ulega naturalnej degradacji, a sklonowanie czy namnożenie żywych, funkcjonalnych komórek zwierzęcia wymarłego 67 mln lat temu jest fizycznie niemożliwe. Jak zatem powstał materiał? Naukowcy i eksperci – w tym powiązany ze sprzedażą paleontolog Iacopo Briano – wykorzystali śladowe ilości prehistorycznego kolagenu (głównego białka budulcowego skóry). Izolat pochodził z niezwykłej kości udowej tyranozaura odkrytej 25 lat temu w amerykańskim stanie Montana. Dzięki osiągnięciom współczesnej biotechnologii, odtworzoną sekwencję białkową „wszczepiono” do nowoczesnych kultur komórkowych (najczęściej wykorzystuje się do tego drożdże). Te współczesne komórki produkowały prawdziwą biologiczną tkankę naśladującą strukturę skóry wielkiego drapieżnika. Jak słusznie zauważa Briano, to nie jest tzw. wegańska skóra, która w większości przypadków jest po prostu ekologicznym plastikiem (poliuretanem). To w 100% biologiczny materiał, choć wyhodowany sztucznie w bioreaktorze. Dlaczego nikt jej nie kupił? Problem bio-mody Mimo niesamowitego technologicznego zaawansowania, brak większego zainteresowania nie powinien dziwić. Dla wielu problemem była zaporowa cena. Wycena domów aukcyjnych opierała się na kosztach wieloletnich badań biotechnologicznych, a nie na realnej wartości rynkowej samej galanterii. Ale to nie wszystko. Torebka wzbudza także kontrowersje etyczne. Przekształcanie szczątków prehistorycznych zwierząt w dobra luksusowe budzi spory niesmak w środowiskach naukowych. Wiele osób traktuje to jako profanację paleontologicznego dziedzictwa na rzecz pustego konsumpcjonizmu. Torebka z kolagenu dinozaura to bardziej ekstrawagancki eksperyment i ciekawostka (tzw. bio-moda) niż funkcjonalny element garderoby. Dla tradycyjnych kolekcjonerów luksusu była to rzecz po prostu zbyt abstrakcyjna. Brak zainteresowania na paryskiej aukcji może wyraźnym sygnałem od rynku. Chociaż postęp biotechnologiczny sprawia, że możemy sięgać gwiazd – a laboratoryjna hodowla tkanek może w przyszłości uwolnić nas od przemysłowej hodowli zwierząt futerkowych i rzeźnych – to tworzenie gadżetów z dinozaurów wciąż traktowane jest jako droga, kontrowersyjna fanaberia. I, z perspektywy nauki, to chyba całkiem dobra wiadomość. Źródło: Le Monde, Phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Największy zestaw w historii LEGO. Sagrada Família z klocków bije rekordy
Z okazji rocznicy śmierci Antoniego Gaudíego LEGO pokazało największy zestaw w swojej historii. Model Sagrada Família składa się z rekordowej ilości elementów, wiernie odtwarzając wnętrze i fasady słynnej świątyni.
Zestaw Sagrada Família wypuszczono z okazji setnej rocznicy śmierci architekta bazyliki, Antoniego Gaudíego oraz ukończenia jej najwyższej wieży liczącej ponad 172 metry. Obchody rocznicy i msza inaugurująca wieżę, poprowadzona przez samego papieża Leona XIV, odbyły 10 czerwca 2026 roku. Model o numerze 21065 jest częścią kolekcjonerskiej serii „Architecture” przeznaczonej dla dorosłych. Ze względu na stopień skomplikowania Sagrada Família, projektanci LEGO zdecydowali się na zastosowanie ogromnej liczby elementów. Odwzorowano wszystko: skomplikowaną bryłę, strzelistych wieże, trzy fasady, wnętrze. LEGO Sagrada Família: konstrukcja, cena i dostępność Model składa się z 12 060 elementów – to najwięcej w historii LEGO. Po złożeniu osiąga 62 cm wysokości, 47 cm szerokości i 39 cm głębokości. Proces składania odzwierciedla realne etapy powstawania świątyni. Budowę rozpoczyna się od najstarszych fragmentów, takich jak krypta i apsyda, a następnie przechodzi do Fasady Narodzenia Pańskiego, Fasady Męki Pańskiej oraz nawy głównej. Wewnątrz odwzorowano system kolumn przypominających drzewa, a efekt świetlny oryginalnych witraży uzyskano dzięki wykorzystaniu setek przezroczystych klocków. Zestaw jest już dostępny w przedsprzedaży, jego cena detaliczna na rynku polskim to 3199,99 zł. Wysyłka i premiera sklepowa odbędzie się 1 listopada 2026. Największe zestawy LEGO i historia serii Architecture Zestaw Sagrada Família prześcignął m.in. Wieżę Eiffla (10 001 elementów), Titanica (9090 elementów) oraz Koloseum (9036 elementów). Jedynie zestaw LEGO Art: Mapa Świata może z nim konkurować, licząc ponad 11,6 tysiąca części. Ale mapa ma formę płaskiej mozaiki, a nie trójwymiarowej budowli. Seria Architecture powstała dzięki wizji Adama Reeda Tuckera, architekta, który w 1996 r. zaczął łączyć swoją profesję z pasją do klocków. Założył on firmę Brickstructures, Inc., a jego prace przyciągnęły uwagę firmy Lego, która w 2008 roku zaprosiła Tuckera do współpracy. Początkowo linia dzieliła się na Landmark Series (ikony takie jak Empire State Building czy Space Needle) oraz Architect Series (dzieła mistrzów, m.in. Fallingwater Franka Lloyda Wrighta). W 2016 roku ofertę wzbogaciła podseria Skyline, ukazująca panoramy całych miast, np. Londynu, Paryża czy Sydney. Z biegiem lat projekty stawały się coraz bardziej złożone. Do dziś w ramach serii wypuszczono ponad 60 zestawów, które stały się cenionymi obiektami kolekcjonerskimi Źródło: LEGO Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Tam, gdzie nie prowadzą żadne szlaki. Dlaczego prawdziwa eksploracja zaczyna się z pokładu jachtu?
W świecie zmapowanym przez satelity i zdominowanym przez masową turystykę, coraz trudniej o poczucie autentycznego odkrycia. Większość z nas podąża wyznaczonymi ścieżkami, meldując się w tych samych kurortach i fotografując te same zabytki. Jednak istnieje granica, za którą zgiełk miast cichnie, a jedynym kompasem staje się horyzont. Ta granica to brzeg lądu. Prawdziwa przygoda i poczucie absolutnej wolności zaczynają się tam, gdzie kończy się asfaltowa droga, a jedyną drogą dotarcia do celu jest ta wyznaczona przez kil jachtu.
Tam, gdzie kończy się ląd: Wolność bez kompromisów Jacht to nie tylko luksusowy środek transportu – to klucz do miejsc niedostępnych dla przeciętnego turysty. Wyobraź sobie zatokę o krystalicznie czystej wodzie, do której nie prowadzi żadna ścieżka z lądu, lub bezludną wyspę na środku archipelagu, która na jedną noc staje się Twoim prywatnym królestwem. Eksploracja z pokładu daje coś, czego nie zapewni żaden hotel: spontaniczność i brak kompromisów. Jeśli spodoba Ci się widok przy starej latarni morskiej, po prostu rzucasz kotwicę. Jeśli wiatr przyniesie zapach przygody z sąsiedniej wyspy – zmieniasz kurs. To najwyższa forma podróżowania dla osób ceniących prywatność i wysoką jakość doświadczeń. Tutaj luksusem nie jest złota klamka, ale możliwość obudzenia się każdego dnia w zupełnie innej scenerii, z dala od tłumów. Od norweskich fiordów po śródziemnomorskie laguny Europa, widziana z perspektywy wody, ukazuje swoje zupełnie inne oblicze. Każdy akwen to inna opowieść i inne wyzwania dla współczesnego odkrywcy: Chorwacja i Grecja: To kolebki żeglarstwa, ale wciąż skrywające tajemnice. Czarter jachtów w Chorwacji pozwala uciec od obleganego Dubrownika czy Splitu w stronę archipelagu Kornati – labiryntu wysp i wysepek, gdzie cywilizacja wydaje się odległym wspomnieniem. Z kolei wynajem jachtu w Grecji to szansa na odnalezienie małych, rodzinnych tawern na Cykladach, do których świeże ryby dostarczane są tylko łodziami. Norwegia: Dla tych, którzy szukają surowej natury, rejs po fiordach Norwegii jest doświadczeniem mistycznym. Pionowe ściany skalne wyrastające prosto z ciemnej toni, wodospady i cisza północy tworzą scenerię, którą w pełni można docenić jedynie z poziomu morza. Polska: Nie musimy szukać daleko. Wynajem łodzi w Polsce, szczególnie na północnych krańcach Mazur, pozwala odkryć rejony, gdzie natura wciąż dyktuje warunki, a poranna mgła nad jeziorami smakuje jak najprawdziwsza przygoda. Travelboat – Twój inteligentny kompas w świecie czarterów Planowanie wyprawy w nieznane nie musi wiązać się ze żmudną logistyką. Platforma Travelboat pełni rolę nowoczesnego kompasu, który zdejmuje z podróżnika ciężar skomplikowanych formalności. Dzięki intuicyjnemu interfejsowi, rezerwacja odpowiedniej jednostki – niezależnie czy jest to luksusowy katamaran na Morzu Śródziemnym, czy wytrzymała jednostka na Bałtyk – zajmuje kilka minut. Co ważne, brak uprawnień nie jest już barierą dla odkrywców. Travelboat umożliwia wynajem łodzi wraz z profesjonalnym skipperem, który bierze na siebie odpowiedzialność za nawigację, pozwalając Ci skupić się wyłącznie na chłonięciu widoków. Sprawdzone oferty, ustandaryzowane procesy płatności i wsparcie na każdym etapie sprawiają, że organizacja europejskiej ekspedycji staje się równie prosta, co rezerwacja lotu. Eksploracja bez granic Prawdziwe podróże to nie te, które kończą się na hotelowym tarasie, ale te, które pozwalają dotknąć nieznanego. Wybierz swój kierunek, ustal własny kurs i sprawdź, co kryje się za horyzontem. Odkryj Europę z perspektywy, którą znają tylko nieliczni. Zaplanuj swoją wyprawę i znajdź idealną jednostkę na www.travelboatapp.com. Materiał promocyjny marki Travelboat
Zakopane uporządkowało reklamy. Dlaczego Warszawa wciąż czeka na uchwałę krajobrazową?
Zakopane, przez lata wskazywane jako jedno z najbardziej dotkniętych zjawiskiem reklamozy miast w Polsce, przyjęło właśnie uchwałę krajobrazową. Oznacza to, że kolejne miasto zdecydowało się uporządkować zasady dotyczące reklam, szyldów, ogrodzeń i elementów małej architektury. Tymczasem Warszawa, największe miasto w kraju, nadal nie ma obowiązującej uchwały krajobrazowej, mimo że pierwszą wersję dokumentu przyjęto już ponad sześć lat temu. O komentarz poprosiliśmy warszawskich urzędników.
Spis treści: Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej? Na jakim etapie są obecnie prace? Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia? Jakie są koszty dalszego braku uchwały? Czym jest uchwała krajobrazowa? Jak poradziły sobie inne miasta? Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej? Uchwała krajobrazowa w Warszawie ma pomóc w ograniczeniu chaosu reklamowego, poprawie jakości przestrzeni publicznej oraz skuteczniejszym egzekwowaniu zasad dotyczących nośników reklamowych. Podobne regulacje funkcjonują już w wielu polskich miastach, jednak stolica nadal znajduje się na etapie opracowywania nowej wersji projektu. Nawet Zakopane przyjęło uchwałę krajobrazową Jeszcze kilka lat temu Zakopane było jednym z najczęściej przywoływanych przykładów problemów związanych z nadmiarem reklam w przestrzeni publicznej. Banery, billboardy i szyldy były widoczne zarówno przy głównych drogach dojazdowych, jak i w wielu częściach miasta. Po wieloletnich pracach, konsultacjach społecznych i kolejnych etapach procedury planistycznej miasto przyjęło jednak własną uchwałę krajobrazową. Jej celem jest uporządkowanie zasad sytuowania reklam, ochrona walorów krajobrazowych oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej. Przypadek Zakopanego pokazuje, że nawet miasta od lat zmagające się z intensywną obecnością reklam są w stanie doprowadzić procedurę do końca. Na tym tle Warszawa pozostaje jednym z największych polskich samorządów bez obowiązującej uchwały krajobrazowej, mimo że skala rynku reklamowego i liczba nośników w przestrzeni publicznej są znacznie większe niż w większości polskich miast. Dlaczego Warszawa nadal nie ma uchwały krajobrazowej? Prace nad warszawską uchwałą krajobrazową trwają od wielu lat. Przełom miał nastąpić w styczniu 2020 roku, kiedy dokument został przyjęty przez Radę m. st. Warszawy. Niedługo później jego zapisy zostały jednak uchylone przez Wojewodę Mazowieckiego w ramach rozstrzygnięcia nadzorczego. Miasto rozpoczęło przygotowanie kolejnej wersji dokumentu. Projekt został wyłożony do publicznego wglądu w marcu 2023 roku, jednak w trakcie procedury doszło do istotnych zmian prawnych dotyczących funkcjonowania uchwał krajobrazowych w Polsce. Jak wyjaśnia Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m. st. Warszawy, szczególne znaczenie miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niezgodne z Konstytucją część przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mających znaczenie dla wdrażania uchwał krajobrazowych. W efekcie 10 lipca 2025 roku miejscy radni podjęli uchwałę o rozpoczęciu nowej procedury sporządzania dokumentu, a wcześniejsze postępowanie zostało wygaszone. Obecnie trwają prace nad nowym projektem. Na jakim etapie są obecnie prace? Według informacji przekazanych przez miasto projekt znajduje się obecnie na etapie uzgodnień wewnętrznych pomiędzy jednostkami miejskimi. Następnie dokument ma zostać skierowany do uzgodnień i opiniowania przez podmioty zewnętrzne wskazane w ustawie. Po zakończeniu tego etapu projekt zostanie poddany konsultacjom społecznym. Warszawa deklaruje, że planuje przekazać projekt uchwały do Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Miasto nie wskazuje jednak konkretnej daty przyjęcia dokumentu. Powodem jest trwająca procedura oraz zmieniające się otoczenie prawne dotyczące uchwał krajobrazowych. Jak Warszawa chce uniknąć kolejnego unieważnienia? Jednym z najważniejszych wyzwań jest przygotowanie dokumentu zgodnego z aktualnymi przepisami oraz najnowszym orzecznictwem. Jak podkreślają urzędnicy, obecna procedura uwzględnia zmiany wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz doświadczenia samorządów, które wdrażały podobne regulacje. Miasto deklaruje, że prowadzi prace nad dokumentem dostosowanym do aktualnych uwarunkowań prawnych i stara się, aby nowa uchwała nie podzieliła losu tej uchylonej w 2020 roku. Jednocześnie nie przedstawiono dodatkowych mechanizmów, które mogłyby całkowicie wyeliminować ryzyko kolejnych sporów prawnych. Ostateczna ocena zgodności uchwały z prawem będzie możliwa dopiero po zakończeniu procedury i jej przyjęciu. Jakie są koszty dalszego braku uchwały? Według władz miasta brak uchwały oznacza dalsze funkcjonowanie rynku reklamowego na dotychczasowych zasadach. Warszawa zwraca uwagę, że duża część nośników reklamowych powstaje na terenach niezarządzanych przez miasto. W wielu przypadkach są to inwestycje realizowane przez operatorów reklam bez wcześniejszych uzgodnień z samorządem. Problem polega również na tym, że usuwanie takich konstrukcji jest procesem znacznie bardziej skomplikowanym niż ich budowa. Wynika to z przepisów Prawa budowlanego, które wymagają prowadzenia formalnych postępowań administracyjnych. Jak wskazuje miasto, do kosztów przestrzennych braku uchwały należą: utrzymywanie się chaosu reklamowego, nadmierne zagęszczenie nośników reklamowych, dalsza eksploatacja przestrzeni publicznej przez reklamy, utrudnione egzekwowanie zasad dotyczących ładu przestrzennego. Z kolei do kosztów społecznych zaliczane są dodatkowe bodźce wizualne obciążające uwagę mieszkańców oraz utrudniające korzystanie z przestrzeni publicznej o wysokim standardzie jakościowym. Czym jest uchwała krajobrazowa? Uchwała krajobrazowa to narzędzie wprowadzone do polskiego systemu prawnego przez tzw. ustawę krajobrazową z 2015 roku. Pozwala gminom określać zasady sytuowania: tablic reklamowych, urządzeń reklamowych, ogrodzeń, obiektów małej architektury. Samorządy mogą określać między innymi dopuszczalne formaty reklam, ich lokalizację, standardy estetyczne czy zasady umieszczania szyldów. Celem takich regulacji jest ochrona krajobrazu oraz poprawa jakości przestrzeni publicznej. Jak poradziły sobie inne miasta? Choć proces przygotowania uchwał krajobrazowych często trwał wiele lat i niejednokrotnie wiązał się ze sporami prawnymi, wiele dużych polskich miast zdołało wdrożyć własne regulacje. Kraków Kraków był jednym z pionierów wykorzystania przepisów ustawy krajobrazowej. Po kilkuletnich sporach prawnych miasto wprowadziło rozwiązania ograniczające wielkoformatowe reklamy i porządkujące sposób oznaczania działalności gospodarczej. Gdańsk Gdańsk przyjął własną uchwałę krajobrazową obejmującą całe miasto. Regulacje różnicują wymagania w zależności od charakteru poszczególnych części miasta i określają szczegółowe zasady dotyczące reklam oraz szyldów. Łódź W Łodzi uchwała krajobrazowa stała się jednym z elementów szerszego procesu rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Regulacje pomogły ograniczyć liczbę wielkoformatowych reklam i uporządkować estetykę śródmieścia. Poznań Poznań również wdrożył przepisy ograniczające ekspansję reklam zewnętrznych. Samorząd wskazywał, że nowe regulacje mają służyć poprawie jakości krajobrazu miejskiego oraz ochronie przestrzeni publicznej. Zakopane Do grona miast posiadających własną uchwałę krajobrazową dołączyło także Zakopane. To szczególnie symboliczny przykład, ponieważ przez lata miasto było wskazywane jako jedno z najbardziej dotkniętych problemem reklamozy w Polsce. Kiedy Warszawa może doczekać się uchwały krajobrazowej? Na razie nie ma oficjalnie wskazanego terminu przyjęcia dokumentu. Warszawa deklaruje jednak, że chce skierować projekt pod obrady Rady m.st. Warszawy jeszcze w 2026 roku. Ostateczny harmonogram będzie zależał od przebiegu uzgodnień, konsultacji społecznych oraz ewentualnych zmian wynikających z opinii instytucji uczestniczących w procedurze. Dopiero po zakończeniu tych etapów będzie można ocenić, czy stolica dołączy do grona polskich miast, które skutecznie wdrożyły własną uchwałę krajobrazową i zyskały dodatkowe narzędzia do walki z chaosem reklamowym. Źródło: Urząd Miasta Zakopane; Urząd m. st. Warszawy Nasz autor Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nieoczywisty skarb stolicy: Muzeum Gazowni Warszawskiej
Warszawa pełna jest dobrze znanych, wręcz legendarnych obiektów: Pałac Kultury, Stare Miasto z Kolumną Zygmunta, czy Belweder, żeby wymienić tylko tych kilka. Ale jest w Stolicy miejsce, które przez dekady działało w cieniu wielkiej historii, zasilając stolicę energią, ogrzewając jej domy i rozświetlając ulice – i które dziś opowiada o sobie na nowo. Muzeum Gazowni Warszawskiej to jeden z tych adresów, które odkrywa się przypadkiem, ale który jednocześnie zachwyca i skłania do powrotów.
Miasto, które nie chciało gazu Zanim zrozumiemy, czym jest to miejsce dziś, warto cofnąć się o niemal dwa wieki. W pierwszej połowie XIX wieku europejskie miasta jedno po drugim rozświetlały swoje ulice, które – dzięki gazowym latarniom – stawały się bezpieczniejsze. Warszawa spóźniała się w tej kwestii – ale nie dlatego, że nie chciała nowoczesności. Będąca pod wpływem Imperium Rosyjskiego Polska, musiała ugiąć się przed wolą carskiego namiestnika, Iwana Paskiewicza, który stanowczo sprzeciwiał się instalacjom gazowym, widząc w nich potencjalne źródło zagrożenia. Dopiero jego śmierć w 1856 roku dała zielone (nomen omen) światło do zmian. Jeszcze w tym samym roku władze Warszawy podpisały umowę z Niemieckim Kontynentalnym Towarzystwem Gazowym z Dessau, które podjęło się budowy gazowni przy ulicy Ludnej. Wkrótce potem na ulicach stolicy zapłonęły pierwsze gazowe latarnie. Warszawa weszła w erę nowoczesności z niemal czterdziestoletnim opóźnieniem – ale za to z rozmachem! Kolejne dziesięciolecia przyniosły dynamiczny rozwój. W 1888 roku na Woli powstała druga gazownia. Większa i nowocześniejsza, została w XX wieku (jako jedna z pierwszych na świecie) wyposażona w pionowo-retortowe piece, które wyniosły ją do globalnej czołówki technologicznej. To właśnie tutaj, na terenie dzisiejszego muzeum, biło przez ponad sto lat przemysłowe serce miasta. Historia zapisana w cegłach Pierwsze, co uderza po wejściu do Muzeum Gazowni Warszawskiej, to wystrój. Zabytkowe budynki z czerwonej cegły, industrialna architektura przełomu XIX i XX wieku – przestrzeń, która sama w sobie jest eksponatem. Nie jest to rekonstrukcja ani scenografia – to autentyczne miejsca, w których przez dziesięciolecia toczyło się przemysłowe życie miasta. Gazownia na Woli przetrwała I wojnę światową, okresy politycznych zawirowań i zmianę właścicieli – w 1929 roku, po wieloletnich sporach z niemieckim koncernem, zakłady oficjalnie przejęło miasto Warszawa. Podczas II wojny światowej poważnie ucierpiała sieć przesyłowa gazowni, którą udało się jednak odbudować. W czasie Powstania Warszawskiego zakład stał się dodatkowo schronieniem dla mieszkańców Woli uciekających przed masowymi egzekucjami. W drugiej połowie XX wieku, wraz z przestawieniem systemu energetycznego na gaz ziemny, skończyła się era gazu węglowego. Maszyny warszawskiej gazowni ucichły, ale budynki pozostały. I dziś opowiadają swoją historię zwiedzającym. Nie tylko muzeum techniki Muzeum Gazowni Warszawskiej mogłoby być kolejną gablotą z eksponatami i tabliczkami z opisami. Nie jest. To przestrzeń, która pozwala przenieść się w czasie, dotknąć maszyn, z których na co dzień korzystali pracownicy gazowni, a także zobaczyć, jak dawniej wyglądało codzienne życie zwykłych ludzi. Wystawa przybliża zwiedzającym nie tylko technologię produkcji gazu, ale także aspekty społeczne, panujące w zakładzie. Jednym z największych atutów Muzeum jest jego oferta edukacyjna. Warsztaty dla szkół, zajęcia rodzinne, programy wakacyjne – wszystko to składa się na spójny zestaw atrakcji, które potrafią zainteresować zarówno pięciolatka, jak i ucznia szkoły średniej. Przedszkolaki poznają tajemnice węgla i energii poprzez zabawę i doświadczenia, które nawiązują do tradycji Ignacego Łukasiewicza, wielkiego polskiego naukowca i twórcy lampy naftowej. Starsi uczniowie mogą zmierzyć się z elektrycznością w cyklu warsztatów, które łączą historyczne tło z prawdziwymi eksperymentami. Organizowane są także urodziny, spotkania z ciekawymi ludźmi, czy Akademia 60+ dla seniorów. Muzeum Gazowni Warszawskiej wspiera również dostępność kultury dla tych, którzy mają specjalne potrzeby, Nic nie stoi na przeszkodzie, by wziąć udział w zwiedzaniu dostosowanym do osób z niepełnosprawnością wzroku lub słuchu, czy będących w spektrum autyzmu. Ponadto, Muzeum jest aktywne na wszystkich najpopularniejszych portalach społecznościowych, gdzie w atrakcyjnej formie stara się przybliżać historie i ciekawostki o eksponatach oraz ludziach żyjących w czasach prosperity polskiego gazownictwa. Jak dotrzeć? Muzeum Gazowni Warszawskiej mieści się przy ulicy Krzyżanowskiego 7 na warszawskiej Woli – dzielnicy, która w ostatnich latach przeszła spektakularną metamorfozę z przemysłowego zaplecza w jedno z najbardziej dynamicznych miejsc na biznesowej mapie Stolicy. Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–18:00. Bilety można kupić na miejscu lub – na zwiedzanie z przewodnikiem – online na stronie muzeum. Dla grup szkolnych i zorganizowanych przewidziane są specjalne pakiety. Harmonogram warsztatów i wydarzeń jest aktualizowany na bieżąco w zakładce „Edukacja”. Bo historia energii to historia nas wszystkich. I warto ją znać. Materiał promocyjny marki Orlen
Letnie orzeźwienie w filiżance: odkryj świat z linią herbat World Special Teas od TEEKANNE
Lato to czas, kiedy instynktownie szukamy lekkości, słońca i.… ucieczki od codziennej rutyny. Długie, ciepłe wieczory i leniwe popołudnia aż proszą się o wyjątkową oprawę. A gdyby tak ruszyć w podróż do najdalszych zakątków świata – bez pakowania walizki?
Linia herbat World Special Teas od TEEKANNE Polska to zaproszenie do świata pełnego harmonii, egzotyki i owocowego orzeźwienia. Poznaj cztery wyjątkowe kompozycje, które staną się Twoim ulubionym rytuałem tego lata. Zielona harmonia z Kraju Kwitnącej Wiśni Jeśli szukasz balansu i głębokiego orzeźwienia, Twoją uwagę z pewnością przykuje absolutna nowość na rynku. TEEKANNE WST Green Tea Yuzu – japoński powiew świeżości Nowość, obok której nie da się przejść obojętnie. To propozycja stworzona dla miłośników subtelnych, ale charakterystycznych smaków. Delikatna zielona herbata spotyka się tu z yuzu – azjatyckim cytrusem, który podbija serca smakoszy na całym świecie. Efekt? Idealnie zbalansowany, lekki napar o zniewalającym aromacie, który błyskawicznie stawia na nogi w upalne dni. TEEKANNE WST Zen Chai – egzotyczna intryga Dla tych, którzy lubią nieoczywiste połączenia, idealnym wyborem będzie Zen Chai. Klasyczna zielona herbata zyskała tu zupełnie nowe oblicze dzięki zaskakującemu duetowi soczystego mango i cytryny. To lekka, a jednocześnie intrygująca kompozycja, która idealnie wpisuje się w klimat letniego relaksu. Biała herbata: subtelność w wersji premium Biała herbata uważana jest za jedną z najszlachetniejszych na świecie. Do jej produkcji zbiera się wyłącznie najmłodsze, niezwykle delikatne listki. W wydaniu TEEKANNE zyskuje ona genialny, wakacyjny wielowymiarowy charakter. TEEKANNE WST White Tea Citrus – cytrusowy luksus Wyobraź sobie aksamitny smak białej herbaty przełamany orzeźwiającą cytryną i nutą tropikalnego mango. To esencja lekkości i elegancji, który doskonale sprawdzi się zarówno jako ciepły napar o poranku, jak i baza pod domową, chłodzącą herbatę mrożoną. TEEKANNE WST Biała Herbata Malina z Cytryną – owocowy duet pełen lekkości Tęsknisz za smakiem letnich owoców prosto z krzaka? Ta propozycja to prawdziwy hit letnich wieczorów. Soczysta, słodka malina w parze z rześką cytryną tworzy z białą herbatą kompozycję niezwykle lekką, radosną i pełną słońca. Podróż, którą możesz powtarzać codziennie Letni nastrój to stan umysłu, a linia World Special Teas pomaga go zatrzymać na dłużej. Nie potrzebujesz urlopu, aby podarować sobie chwilę tylko dla siebie. Każda filiżanka herbaty z linii TEEKANNE to mała, codzienna ekspedycja po najpiękniejszych aromatach świata. Który kierunek wybierzesz dzisiaj? Materiał promocyjny marki TEEKANNE
Kobiety, które zmieniają polską naukę: potencjał i wyzwania. Obejrzyj panel dyskusyjny
Dyskusja o roli kobiet w nauce, ich szansach i realnym wpływie nie traci na aktualności. Temat ten okazuje się bowiem niezwykle złożony i dotyczy tak różnych aspektów, jak edukacja, przywództwo, życie rodzinne czy wiara we własne kompetencje. W ramach projektu Polska Nauka i współpracy z marką ORLEN odbył się panel dyskusyjny, poświęcony tematowi obecności kobiet w polskiej nauce – potencjałowi, jaki owa obecność niesie, ale również wyzwaniom, które stoją przed naukowczyniami nie tylko w naszym kraju. Dyskusja ta przyniosła szereg naprawdę interesujących spostrzeżeń i wniosków.
O tym, z czym mierzą się kobiety w polskiej nauce rozmawiają Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska oraz gościnie: Aleksandra Głowacz, zastępczyni dyrektorki ds. rozwoju publiczności Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, Marlena Jezierska, dyrektor Biura Sponsoringu Kultury i Nauki ORLEN i Klaudia Górska, ekspertka z działu własności intelektualnej ORLENU, a jednocześnie doktorantka w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Różne perspektywy, jeden wspólny mianownik: ciężka praca Dzięki odmiennym doświadczeniom i zakresom działalności zaproszonych rozmówczyń mamy szansę spojrzeć na sukcesy kobiet w nauce z różnych perspektyw. Odniesienia do postaci Marii Słodowskiej-Curie zapewniają perspektywę historyczną (okazuje się bowiem, że współczesne kobiety mogą naprawdę wiele nauczyć się od noblistki!), pojawia się również spojrzenie akademickie, dotyczące reprezentacji kobiet w nauce oraz przebiegu ich ścieżki kariery czy bardziej zawodowe, bazujące na poszukiwaniu ekspertek, współtworzących innowacje o globalnym znaczeniu i uczestniczących w międzynarodowych projektach. Gościnie przytaczają ważne nazwiska – poza Marią Skłodowską-Curie pojawiają się też wzmianki o Annie Wierzbickiej, wybitnej Lingwistce, Marii Siemionow, pionierce przeszczepów twarzy, czy Christinie Koch, która brała udział w misji Artemis II, jako jedyna kobieta z czteroosobowej załogi. Niezależnie od dziedziny czy obranej drogi – za sukcesami każdej z tych bohaterek stała ciężka, niepodważalna praca. Systemowe wsparcie i mentoring Jak zaznacza Łukasz Załuski: „Dyskusja o kobietach w nauce przestała być już tylko dyskusją o reprezentacji. Dziś coraz częściej dotyczy realnego wpływu, przywództwa i kształtowania kierunków badań.” Rozmawiając o sytuacji naukowczyń w Polsce i na świecie, nie da się jednak uniknąć tematu szans i barier, które wynikają chociażby z sytuacji rodzinnej. Z jednej strony można bowiem zaobserwować wzrost widoczności kobiet w nauce, z drugiej – wciąż mamy do czynienia z nierównościami na najwyższych szczeblach kariery naukowej. Naturalnie w czasie panelu dyskusyjnego pojawia się więc kwestia wyrównywania szans w edukacji i codziennej pracy zawodowej czy specjalnych programów w szkołach, na uczelniach i w firmach (m.in. w ORLENIE) obejmujących eksperckie szkolenia, warsztaty, mentoring czy pomoc w powrocie do pracy naukowej i badawczej po urlopie macierzyńskim. Wciąż istotne pozostaje bowiem pytanie: jak wzmocnić potencjał kobiet w nauce poprzez dobre praktyki i działania systemowe. Ważną kwestią pozostaje również to, w jaki sposób przyciągnąć kobiety do pracy naukowej i jak zachęcić je do wybierania tej ścieżki – zwłaszcza w takich dziedzinach jak inżynieria, IT czy STEM. Wciąż udział kobiet w tych obszarach jest bowiem niższy niż mężczyzn. Okazuje się, że już na etapie szkoły podstawowej warto wspierać u dziewczynek zainteresowanie nauką, pokazywać im dobre wzorce. Niezwykle ważna okazuje się również reprezentacja kobiet zaangażowanych w pracę naukową w mediach. Obejrzyj całą rozmowę i dowiedz się więcej na temat sytuacji kobiet w nauce! View oEmbed on the source website Materiał promocyjny marki ORLEN
Mniej tłumów, więcej emocji. Oto jak zmienia się podróżowanie
Dlaczego tak chętnie wybieramy dziś mniej oczywiste kierunki, marzymy o ciszy zamiast luksusu i stresujemy się planowaniem wakacji bardziej niż kiedyś? O tym, jak zmienia się podróżowanie w 2026 roku, rozmawiamy w wideopodcaście National Geographic Polska z Kacprem Trelą, ekspertem Skyscanner. Punktem wyjścia do rozmowy są najnowsze trendy podróżnicze i dane pokazujące, że współczesne wyjazdy w dużym stopniu stają się odbiciem naszych emocji, wartości i stylu życia.
Jak pokazują najnowsze dane oraz raport Smarter Summer 2026 przygotowany przez Skyscanner, tegoroczne wakacje upłyną pod znakiem bardziej świadomego podróżowania, elastycznego planowania i poszukiwania miejsc, które pozwalają naprawdę odpocząć. Według danych z raportu, 86% ankietowanych deklaruje gotowość do wyboru mniej znanej destynacji na nadchodzące wakacje zamiast popularnego kierunku, poszukując powiewu świeżości i spokoju. Coraz częściej zależy nam nie tylko na samym wyjeździe, ale też na tym, by podróż była dopasowana do naszego stylu życia i potrzeb. Ranking wakacyjnych destynacji i więcej informacji można znaleźć w raporcie Smarter Summer 2026. Podróże w rytmie slow Jeszcze kilka lat temu wakacje często wyglądały podobnie: lista atrakcji, obowiązkowe zdjęcie w najpopularniejszym punkcie miasta i szybkie tempo zwiedzania. Dziś wielu z nas chce podróżować inaczej – wolniej, bardziej świadomie i bliżej lokalnego życia. Jak zauważa Kacper Trela, współczesne podróżowanie przestaje być jedynie ucieczką od codzienności. Dla wielu osób wyjazdy stają się dziś sposobem na wyrażanie siebie, swoich zainteresowań i potrzeb. To podejście dobrze wpisuje się w trendy opisane w raporcie Skyscanner Trendy w podróżach 2026. Jednym z nich jest trend Na wysokości, czyli wyjazdy w góry przez cały rok – nie tylko w sezonie zimowym, które pozwalają odpocząć od nadmiaru bodźców i technologii. Kolejny sposób zwiedzania świata to podróże Literackim szlakiem, związane z odkrywaniem nietypowych miejsc inspirowanych książkami. To właśnie dlatego rośnie popularność mniej oczywistych kierunków. Zamiast najbardziej obleganych miast podróżni chętniej wybierają alternatywy – spokojniejsze, bardziej autentyczne i pozwalające odpocząć od tłumu. Jednocześnie popularne kierunki, takie jak Mediolan, wciąż pozostają ważnym punktem na mapie wakacyjnych podróży – wielu turystów odkrywa je dziś w nowy sposób, wolniej i poza najbardziej oczywistym szlakiem. Obok nich pojawiają się też miejsca takie jak Triest, Genua czy mniejsze miasta rozsiane poza głównymi trasami turystycznymi. Dużym zainteresowaniem cieszą się również miejsca bliżej natury oraz kierunki, które do tej pory pozostawały poza głównym nurtem turystycznych trendów. Największy luksus? Cisza i brak zasięgu Zmienia się także nasze podejście do luksusu. Dla wielu osób nie oznacza on już tylko pięciogwiazdkowego hotelu czy najmodniejszej restauracji, ale możliwość odłączenia się od świata i odpoczynku od nadmiaru bodźców. Wielu podróżnych wybiera dziś miejsca oddalone od zgiełku i overtourismu. Popularność zyskują wyjazdy bliżej natury, kierunki poza sezonem czy lokalizacje, w których można naprawdę zwolnić. W rozmowie pojawia się nawet szkocka stacja Corrour – miejsce bez zasięgu telefonu, otoczone wrzosowiskami, do którego można dotrzeć wyłącznie pociągiem. Jednocześnie nie chodzi wyłącznie o samotność. Jak udowadnia trend Catching Flighs and Feelings, wytypowany przez Skyscanner, współczesne podróże mają też pomagać w budowaniu relacji – z bliskimi, ale i z ludźmi spotkanymi po drugiej stronie świata. Teraz wyjeżdżamy nie tylko po widoki, ale też po doświadczenia, wspólne emocje i poczucie autentycznego kontaktu. Dlaczego planowanie wakacji bywa stresujące? Choć organizacja wyjazdu potrafi być wyzwaniem, współczesne podróżowanie daje też więcej możliwości niż kiedykolwiek wcześniej. Dzięki nowym narzędziom i większej elastyczności dziś łatwiej dopasować wakacje do własnych potrzeb, budżetu i stylu podróżowania. Rosnące ceny i dynamicznie zmieniające się oferty sprawiają, że wielu podróżnych dokładniej porównuje dziś dostępne opcje i bardziej świadomie planuje swoje wyjazdy. „Nie chcemy popełnić błędu” – mówi Trela, tłumacząc, dlaczego tak dużo czasu poświęcamy dziś na porównywanie cen i wyszukiwanie najlepszych ofert. Ekspert zwraca uwagę, że jednym z najważniejszych sposobów na oszczędzanie pozostaje elastyczność. Czasem przesunięcie wyjazdu o kilka dni może znacząco obniżyć koszty podróży. Z danych Skyscanner wynika m.in., że jednym z najtańszych dni na wylot w sezonie wakacyjnym z Polski będzie w tym roku czwartek, a atrakcyjnych cen tego lata możemy szukać w ostatnim tygodniu sierpnia. Elastyczne podejście pozwala jednak nie tylko oszczędzać, ale też na nowo odkrywać radość z planowania podróży i zwiedzania miejsc na własnych warunkach – bez podporządkowywania się najbardziej obleganym terminom sezonu turystycznego. W rozmowie pojawia się też wątek presji związanej z organizowaniem wyjazdów – dla części osób planowanie wakacji bywa wymagające, dlatego wielu podróżnych szuka sposobów, by cały proces był prostszy, bardziej intuicyjny i przyjemniejszy. Podróże bardziej „po swojemu” Kacper Trela opowiada też o funkcjach Skyscanner, które pomagają podróżować bardziej spontanicznie i elastycznie. Mowa m.in. o alertach cenowych, wyszukiwaniu lotów w „Dowolnym kierunku” czy możliwości porównywania cen w skali całego miesiąca dzięki funkcji „Dowolny termin” – rozwiązaniach, które pomagają znaleźć tańsze połączenia, odkrywać mniej oczywiste kierunki i planować wyjazdy bardziej po swojemu. W podcaście pojawia się również wątek dłuższych przesiadek, które dla wielu podróżnych stają się dziś okazją do krótkiego zwiedzania kolejnego miasta po drodze. Nie brakuje też osobistych historii. Ekspert opowiada m.in. o podróży do Brazylii i Argentyny zaplanowanej właściwie w pół godziny czy o powrotach do ukochanych miejsc, takich jak północna Teneryfa albo Barcelona. To właśnie indywidualne podejście wydaje się dziś jednym z najmocniejszych trendów w podróżowaniu. Jedni szukają adrenaliny i intensywnych doświadczeń, inni ciszy, natury i odpoczynku offline. Coraz rzadziej podróżujemy dlatego, że „wszyscy tam jadą”. Znacznie częściej wybieramy kierunki, które odpowiadają naszym emocjom, zainteresowaniom i temu, czego naprawdę potrzebujemy w danym momencie. Koniecznie zobaczcie całą rozmowę z ekspertem Skyscanner o wakacyjnych wyjazdach i nowych trendach w podróżowaniu. Po więcej informacji odwiedźcie stronę Skyscanner i zainspirujcie się wytypowanymi destynacjami na zbliżające się wakacje. Coś was zaskoczyło? Materiał promocyjny marki Skyscanner
Głód odkryć – jak młodzi naukowcy zmieniają świat
Wieczorem kampus Politechniki Wrocławskiej nie zasypia. Światła w laboratoriach świecą długo po zachodzie słońca, a w powietrzu unosi się aromat kawy i atmosfera skupienia. Dla młodych badaczy to nie tylko miejsce nauki, ale przestrzeń, w której poznają świat i przesuwają granice własnej wyobraźni. Każdy eksperyment staje się przygodą, a porażka bywa równie wartościowa co sukces.
Nauka jak wyprawa Dla Sukorno Asada, który zamienił Imperial College w Londynie na Politechnikę Wrocławską, laboratorium to teren nieustających odkryć. Pracuje nad ultraszybkimi laserami do wykrywania nowotworów, ale kiedy opowiada o pracy, zaczyna od fascynacji, a nie od samej technologii. „Nasza rzeczywistość jest kształtowana przez odkrycia naukowe; możliwość dokładania do nich własnej cegiełki jest tym, co naprawdę mnie pociąga” – podkreśla. – przyznaje. Radosław Szymon, doktorant zajmujący się półprzewodnikami, również zna smak niepewności tuż przed odkryciem odpowiedzi. Jego badania wspierają rozwój nowoczesnej elektroniki, a współpraca z ośrodkami w Aveiro i Berlinie otwiera możliwości, których nie da się doświadczyć w pojedynkę. „Napędza mnie świadomość, że dotykamy rzeczy, których nikt wcześniej nie rozumiał” – mówi. Tam, gdzie spotykają się światy Coraz częściej problemy nauki wymagają współpracy międzydziedzinowej. Dlatego we Wrocławiu inżynierowie działają ramię w ramię z lekarzami, a informatycy współpracują z biologami. Martyna Skuła, autorka najwyżej ocenionego doktoratu wdrożeniowego w 2024 roku, bada depresję i stres przy wsparciu sztucznej inteligencji, poszukując sygnałów niewidocznych dla ludzkiego oka. „Najciekawsze rzeczy dzieją się tam, gdzie kończy się jedna dziedzina, a zaczyna druga” – mówi. Prof. Arkadiusz Wójs, rektor uczelni, dodaje: Młodzi naukowcy chcą uczestniczyć w czymś większym niż tylko własna kariera. Szukają przestrzeni, w której mogą zadawać ważne pytania i realnie wpływać na rzeczywistość. Energia i współpraca Podczas Lem Next Gen Science Forum młodzi badacze z całego świata spotkali się, by rozmawiać o technologiach przyszłości i szukać odpowiedzi na pytania, na które nauka wciąż nie zna rozwiązań. W takich warunkach powstają projekty nagradzane grantami European Research Council – „naukowymi Oscarami” – od miniaturowych spektrometrów po membrany odzyskujące surowce ze zużytych baterii. View oEmbed on the source website Izabela Walendzik, doktorantka zajmująca się nanomateriałami węglowymi, traktuje Europę jak jedno wielkie laboratorium. Od Wiednia po Marsylię testuje granice swojej dziedziny i angażuje się w wydarzenia, podczas których młodzi naukowcy wymieniają się doświadczeniami. „W nauce łatwo zwątpić, dlatego tak ważni są ludzie, którzy przypominają, po co to wszystko robimy” – podkreśla. Światło, które nie gaśnie Na Politechnice Wrocławskiej uczelnia nie tylko przygotowuje do przyszłego zawodu. Daje przestrzeń do zadawania pytań, na które świat nie zna jeszcze odpowiedzi. Dlatego światło w laboratoriach gaśnie tak późno – niektórych pytań nie da się po prostu odłożyć na jutro. Tu, w sercu miasta, młodzi naukowcy kształtują przyszłość, napędzani pasją, ciekawością i głodem odkryć. Materiał promocyjny Politechniki Wrocławskiej
Wyspa dla aktywnych i dla szukających spokoju. Teneryfa dodaje energii ciału i wycisza umysł
Są miejsca, w których odpoczynek nie oznacza bezruchu. Na Teneryfie rytm dnia wyznaczają wulkaniczne ścieżki, trasy rowerowe, fale Atlantyku i wieczory spędzone przy oceanie. Łagodny klimat, średnia roczna temperatura 23°C i niezwykła różnorodność krajobrazów sprawiają, że wyspa przez cały rok sprzyja aktywności, regeneracji i powrotowi do równowagi.
Teneryfa, największa z Wysp Kanaryjskich, jest krainą kontrastów zamkniętych na stosunkowo niewielkiej przestrzeni. Nad wyspą wznosi się Teide, najwyższy szczyt Hiszpanii (3715 metrów n.p.m.), a otaczający go Park Narodowy Teide wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W jednym dniu można tu przejść od oceanu do wulkanicznych pustkowi, od czarnych plaż do lasów wawrzynowych Parku Wiejskiego Anaga. Wyspa ma 43 obszary chronione, które obejmują niemal połowę jej powierzchni. Ten krajobraz nie jest wyłącznie tłem dla podróży, ale jej najważniejszym bohaterem. Sprzyja ruchowi, lecz równie mocno uczy zatrzymania. Dlatego Teneryfa coraz częściej kojarzy się nie tylko z aktywnym wypoczynkiem, ale także z dobrostanem. Ciało pracuje tu w swoim naturalnym rytmie, a głowa odpoczywa od nadmiaru bodźców. Szlaki przez różne żywioły Teneryfa ma około 1500 kilometrów zatwierdzonych szlaków. Prowadzą one przez lasy wawrzynowe Gór Anaga, surowe przestrzenie parku Teno, sosnowe obszary Corona Forestal i wulkaniczne krajobrazy Parku Narodowego Teide. Wędrówka po wyspie nigdy nie jest jednostajna, bo teren zmienia się tu szybko: ścieżka potrafi zacząć się w wilgotnym lesie, przeciąć górską osadę, a potem zejść ku plaży z czarnym piaskiem wulkanicznym. Na trekkingowej mapie Teneryfy szczególnie wyróżniają się trasy: Alto de Guajara, Malpaís de Güímar, Montaña Blanca Trail prowadzący w stronę Teide, PR-TF 10 Cruz del Carmen – Punta del Hidalgo, PR-TF 72 Paisaje Lunar z Vilaflor oraz PR-TF 8 Afur – Taganana – Afur. Każda z nich odsłania inne oblicze wyspy: od iście księżycowych formacji po zielone doliny i wybrzeże obmywane przez wody Atlantyku. Biegi od oceanu na wulkan Teneryfa jest wprost stworzona dla biegaczy trailowych. Za jedną z najbardziej kultowych tras uznaje się Route 040, oficjalnie otwartą po renowacji w 2020 roku. Szlak startuje przy plaży El Socorro, na wysokości 12 metrów n.p.m., i prowadzi na szczyt Teide. Odcinek do wierzchołka liczy około 27,7 kilometra, a w wersji z powrotem na wybrzeże około 53 kilometry. To wyzwanie przechodzi przez okolice Los Realejos i La Orotavy, krajobraz chroniony Los Campeches, Tigaiga y Ruiz, park Corona Forestal oraz Park Narodowy Teide. Dla biegaczy oznacza próbę wytrzymałości, dla piechurów – intensywne spotkanie z różnicą wysokości i zmiennością natury. Innym symbolem wyspy jest Tenerife Bluetrail by UTMB, którego trasa łączy poziom morza, góry i Park Narodowy Teide, oferując różne dystanse i poziomy trudności. Co roku przyciąga tysiące zawodników z różnych krajów, którzy przyjeżdżają na Teneryfę nie tylko dla sportowej rywalizacji, ale też dla wyjątkowych krajobrazów towarzyszących trasie. Dużą popularnością cieszą się również trasy Cruz del Carmen – El Batán – Cruz del Carmen w Górach Anaga, Arenas Negras – Chinyero prowadząca przez pola lawowe czy Vilaflor – Paisaje Lunar, gdzie sosnowe lasy przechodzą w niemal księżycowe formacje skalne. Rowerem ku chmurom Rowerzyści znajdą na Teneryfie zarówno trasy szosowe, jak i około 200 kilometrów tras MTB. Szlaki górskie prowadzą głównie przez wyższe partie wyspy, szczególnie przez park krajobrazowy Corona Forestal. Sieć obejmuje kilka głównych tras, w tym North Route, Las Raíces – Las Lagunetas, Guía de Isora, South Route i Vilaflor Pine Forests, które można łączyć w przejazdy o różnym dystansie i trudności. Wyspa oferuje kolarzom szosowym dobrze przygotowaną sieć dróg oraz możliwość jazdy na wysokościach sięgających ponad 2000 metrów n.p.m. To jeden z powodów, dla których na Teneryfie trenują profesjonalne drużyny przygotowujące się do najważniejszych startów. Wyspa pozwala tego samego dnia przejechać wzdłuż oceanu, wspiąć się ku podnóżu Teide i wrócić przez sosnowe lasy. Dodatkowym ułatwieniem są obiekty bike-friendly, które oferują przechowalnie rowerów, serwis, wypożyczalnie oraz mapy tras. Trening w oceanie Bliskość Atlantyku czuć na Teneryfie niemal na każdym kroku — to właśnie on wyznacza tempo dnia i tworzy naturalne warunki do aktywności na wodzie. Za jedno z najważniejszych miejsc na wyspie dla miłośników windsurfingu i kitesurfingu uchodzi El Médano. Regularny wiatr, obecny przez większą część roku, oraz rozbudowana infrastruktura szkół, wypożyczalni i serwisów sprzętu tworzą tu idealne warunki do pływania. Z kolei El Médano, La Tejita, Radazul i Alcalá przyciągają także osoby uprawiające wing foil, łączący elementy surfingu, kitesurfingu i lotu nad wodą. Surferzy mają do wyboru 33 spoty o różnym charakterze. Na północy i północnym zachodzie fale są mocniejsze, a południe i południowy zachód oferują zwykle łagodniejsze warunki. Wśród miejsc znanych z fal znajdują się Almáciga, El Socorro, Martiánez, Las Palmeras, Punta Blanca czy Roque de Las Bodegas. Fanom spokojniejszego kontaktu z wodą Teneryfa proponuje SUP i kajaki. Popularne miejsca do pływania kajakiem to m.in. Caleta de Adeje, El Palm-Mar, Las Galletas, Los Cristianos, Los Gigantes, Playa de las Teresitas i Radazul. Z poziomu wody szczególnie mocno działa widok 600-metrowych klifów Los Gigantes, jaskiń i zatoczek ukrytych przed lądem. Pod powierzchnią Atlantyku Teneryfa może pochwalić się ponad 40 miejscami nurkowymi, a przejrzyste wody pozwalają odkrywać dno morskie zarówno początkującym, jak i zaawansowanym nurkom. Wśród najciekawszych lokalizacji wymieniane są El Tubo w Garachico, La Rapadura, La Catedral, wrak Tabaiba z El Peñón, a także Las Eras, Montaña Amarilla, Los Gigantes i Punta de Teno. Pod wodą można spotkać m.in. anioły morskie (raszple zwyczajne), graniki, zielone żółwie morskie i płaszczki. Wyspa jest również jednym z czołowych miejsc freedivingowych w Europie. Ta aktywność wymaga kontroli oddechu, skupienia i świadomości ciała, dlatego dobrze wpisuje się w ideę wellness. Teneryfa oferuje centra treningowe dla osób zaczynających przygodę z nurkowaniem na wstrzymanym oddechu oraz dla tych, którzy chcą doskonalić swoją technikę. Regeneracja w naturze Dobrostan na Teneryfie nie kończy się wraz z treningiem. Naturalne baseny lawowe, takie jak Charco del Viento i Piscinas de Bajamar, plaże z czarnym piaskiem oraz spokojne spacery po miejscowościach pozwalają zwolnić tempo. U południowo-zachodnich wybrzeży wyspy przez cały rok można obserwować walenie. Rejsy wypływają m.in. z Los Cristianos, Puerto Colón i Los Gigantes, a „odpowiedzialne” wycieczki realizowane są na jednostkach z certyfikatem „Barco Azul”. Po dniu pełnym ruchu ważna staje się regeneracja. Teneryfa oferuje liczne hotele pięciogwiazdkowe, wille, hotele butikowe, domy wiejskie, spa i centra wellness. Zabiegi regeneracyjne, opieka fizjoterapeutyczna, centra treningowe wysokiego poziomu i zaplecze dla sportowców sprawiają, że aktywny wypoczynek nie oznacza forsowania organizmu, lecz mądre łączenie wysiłku z odpoczynkiem. Teneryfa łączy sport, przygodę i wyciszenie w sposób naturalny, bez podziału na czas treningu i czas relaksu. Wędrówki, bieganie, jazda na rowerze, surfing, nurkowanie czy kajakarstwo pozwalają odkrywać krajobrazy, które już samą swoją atmosferą sprzyjają regeneracji i odzyskaniu równowagi. Wyspa pokazuje, że dobrostan może zaczynać się od ruchu, od oddechu nad oceanem i od prostego kontaktu z naturą. Materiał promocyjny Tenerife Tourism
Wakacyjne wspomnienia w kadrze i dźwięku. Fujifilm pokazuje nowy instax mini LiPlay+™
Z podróży przywozimy różne pamiątki. Czasem jest to magnes, pocztówka, lokalne smakołyki czy ceramika, a czasem to fotografia, która po latach potrafi przywołać cały wakacyjny dzień.
Większość podróży zapamiętujemy obrazami - zachodem słońca nad morzem, uliczką nieznanego miasta, spontanicznym selfie z przyjaciółmi niezależnie od miejsca. Wystarczy jedno zdjęcie z plaży Tsampika na Rodos, by wrócić myślami do gorącego piasku i turkusowej wody, albo kadr z górskich dróg w Anaga na Teneryfie, gdzie mgła miesza się z zielenią wawrzynowych lasów. Podobnie działa fotografia z porannego lotu balonem nad Kapadocją, spaceru po klifach Algarve czy wieczoru spędzonego wśród kolorowych budynków Porto. Są też takie chwile, które mają swój dźwięk: śmiech, szum fal, śpiew ptaków czy muzykę lokalnych artystów na deptaku. Fujifilm proponuje rozwiązanie na to, aby te wspomnienia zatrzymać w jeszcze pełniejszy sposób. Firma zaprezentowała nową generację hybrydowych aparatów do fotografii natychmiastowej - instax mini LiPlay+™. Jest to rozwinięcie popularnego modelu z 2019 roku. Najnowsza odsłona urządzenia łączy fotografię natychmiastową z funkcjami cyfrowymi, oferując nie tylko odświeżony design, ale także nowe narzędzia kreatywne, które szczególnie dobrze wpisują się w rytm wakacyjnych podróży - zarówno tych dalekich, planowanych od miesięcy, jak i tych spontanicznych, choćby poza miasto. Aparat dla tych, którzy chcą zabrać z podróży coś więcej niż zdjęcie Aktualnie, większość fotografii pozostaje w pamięci smartfona. Nic więc dziwnego, że aparaty natychmiastowe przeżywają renesans - pozwalają bowiem zamienić wspomnienia z naszych myśli w fizyczną pamiątkę. instax mini LiPlay+™ idzie jednak o krok dalej. To urządzenie łączy klasyczną przyjemność drukowania zdjęć z dobrze nam znanymi możliwościami z urządzeń cyfrowych. Nowy model oferuje podwójny moduł fotograficzny - główny aparat z przodu oraz szerokokątny aparat do selfie umieszczony z tyłu urządzenia. To rozwiązanie może okazać się szczególnie praktyczne podczas wakacyjnych wyjazdów, gdy liczy się spontaniczność i możliwość uchwycenia zarówno krajobrazu, jak i osób towarzyszących podróży - czy to na punkcie widokowym nad zatoką Navagio (Zakynthos), na wulkanicznych plażach Lanzarote, czy podczas trekkingu wśród serpentyn Anagi. Nowością jest także tryb Layered Photo, który pozwala połączyć obrazy wykonane obydwoma aparatami w jednym ujęciu - z jednym zdjęciem na pierwszym planie i drugim w tle. Dzięki tej funkcji nie tylko możemy więcej uchwycić na fotografii, ale też bawić się kadrem. Zdjęcia, które można… usłyszeć Jedną z najbardziej ciekawych funkcji serii LiPlay pozostaje możliwość dodawania dźwięku do fotografii. Dzięki instax Sound Print™ użytkownicy mogą nagrać 3-sekundowy klip dźwiękowy i przypisać go do zdjęcia za pomocą kodu QR drukowanego na odbitce. Po zeskanowaniu kodu smartfonem można odsłuchać zapisany dźwięk. Może to być krótka wiadomość, czy odgłosy z miejsca, w którym wykonano fotografię. W praktyce oznacza to, że zdjęcie z plaży może zachować nie tylko obraz, ale też szum morza i głosy mew. Kadr z Anagi na Teneryfie - odgłos wiatru. Fotografia z wieczornego placu w Sewilli może „przywołać” dźwięki ulicznych gitar, a ujęcie z portu w Cinque Terre fale odbijające się od łodzi. Nawet selfie z podróży po dość głośnej La Rambli w Barcelonie może zapisać np. śmiech. Uzupełnieniem tej funkcji jest instax Sound Album, pozwalający tworzyć spersonalizowane animowane klipy z dźwiękiem, kolorowym tłem i muzyką. Kreatywność także po zrobieniu zdjęcia Hybrydowy charakter instax mini LiPlay+™ rozwija bezpłatna aplikacja mobilna instax mini LiPlay+™, która umożliwia m.in. zdalne wykonywanie zdjęć za pomocą Bluetooth, dodawanie dekoracyjnych ramek oraz drukowanie fotografii z połączonego smartfona, dzięki czemu stają się one jeszcze bardziej osobistymi pamiątkami z podroży i mogą też być doskonałą formą upominku dla najbliższych. Do dyspozycji mamy tutaj też tryby instax-Rich mode™ i instax-Natural mode™, zestaw filtrów artystycznych, automatyczną ekspozycję, kontrolę błysku oraz samowyzwalacz z opóźnieniem 2 lub 10 sekund. Wakacyjny styl także na odbitkach Wraz z premierą aparatu Fujifilm wprowadza także nowy wariant filmu natychmiastowego - instax™ mini Soft Glitter. Ramki ze złotymi akcentami i subtelnym błyszczącym efektem mają podkreślać estetykę fotografii, nadając odbitkom bardziej dekoracyjny charakter - szczególnie atrakcyjny w przypadku wakacyjnych zdjęć, które często trafiają później do albumów, notesów czy na ścianę Materiał promocyjny marki Fujifilm
Przygoda w kopalni soli – Trasa Górnicza w Wieliczce to szansa na fizyczny kontakt z historią
Stylów zwiedzania jest tyle, ilu turystów: jedni wolą niespieszne przechadzanie się od eksponatu do eksponatu, inni w podróżach szukają przede wszystkim adrenaliny. Właśnie dlatego Kopalnia Soli „Wieliczka” w swojej ofercie nie ogranicza się tylko do klasycznego oprowadzania z przewodnikiem, lecz także zaprasza na niezapomnianą przygodę, którą docenią miłośnicy bardziej aktywnego zwiedzania i poszukiwacze autentycznych doznań.
245 km korytarzy, 26 szybów, 9 poziomów i historia sięgająca XIII wieku – Kopalnia Soli „Wieliczka” to jeden z najstarszych i najdłużej czynnych zakładów przemysłowych na świecie, a jednocześnie jedna z najważniejszych atrakcji w całym kraju. W 1978 roku została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a prawie 40 lat później zwyciężyła w plebiscycie, który miał wytypować siedem cudów Polski. Kopalnia Soli w Wieliczce jest tak ogromna, że można zwiedzać tylko 2% jej powierzchni! Poza głównym szlakiem warto też zajrzeć do miejsc, gdzie dociera mniej osób – do surowych wyrobisk, których ciemność rozświetla tylko blask osobistej lampy... Dla śmiałków przygotowano bowiem Trasę Górniczą, która zdecydowanie różni się od klasycznego zwiedzania zabytków! Alternatywne zwiedzanie dla miłośników przygód Podziemna Trasa Turystyczna w Wieliczce działa od przełomu XVIII i XIX wieku i niezmiennie cieszy się ogromną popularnością. Rocznie niemal dwa miliony osób przemierza korytarze prowadzące przez niemal 20 komór położonych na głębokościach od 64 do 135 metrów i podziwia niesamowite solne rzeźby. Nie jest to jednak jedyna opcja obcowania z historią kopalni – otwarta w 2012 roku Trasa Górnicza pozwala bowiem jeszcze bardziej zanurzyć się w mikroklimat tego miejsca i fizycznie doświadczyć surowości przestrzeni. Trasa Górnicza zaczyna się w najstarszym istniejącym szybie, noszącym nazwę Regis, w samym centrum Wieliczki. Miejsce to znajduje się poza głównym terenem turystycznym, a sama trasa nie ma punktów wspólnych z Trasą Turystyczną. Jest więc nie tylko intrygującą alternatywą dla głównego szlaku zwiedzania, lecz także fantastycznym uzupełnieniem – w końcu kto powiedział, że Kopalnię Soli można zwiedzać tylko raz? Autentyczna ekspedycja w głąb ziemi i nauka górniczego fachu View Ediplayer on the source website Każdy uczestnik otrzymuje roboczy kombinezon, lampę górniczą, kask i pochłaniacz, bierze też udział w krótkim szkoleniu dotyczącym zasad bezpieczeństwa. Zapewnia to pełniejsze doświadczenie obcowania ze środowiskiem kopalni, które jest w końcu wymagające, a niekiedy również naprawdę niebezpieczne. Można poczuć się niemal jak górnik idący na szychtę! Na trasie obowiązuje obuwie kryte, stabilne i wygodne, warto też zabrać okrycie wierzchnie, bo temperatura pod ziemią raczej nie przekracza 15 °C. To nie jest kolejny zwykły spacer od punktu do punktu, lecz ekscytująca wyprawa w głąb ziemi, która wzbudzi naprawdę wiele emocji! Trasa Górnicza ma długość około 1,9 km i biegnie przez skomplikowany solny labirynt prowadzący na głębokość 101 metrów. Jej przejście zajmuje około 2-3 h. Uczestnikom przez cały czas towarzyszy wykwalifikowany opiekun, który zna podziemne przejścia jak własną kieszeń. Nie jest jednak po prostu przewodnikiem – staje się liderem wyprawy (Przodowym), który przydziela realne zadania i uczy górniczego fachu. Uczestnicy wyplatają liny, badają atmosferę kopalni, przesiewają sól, posługują się mapą – aktywnie uczestniczą w wyprawie, a nie tylko przyglądają się kolejnym eksponatom. W związku z charakterem trasy w zwiedzaniu mogą brać udział osoby, które ukończyły 10 rok życia. Pełne doświadczenie i klimat kopalni Odkrywanie Kopalni Soli „Wieliczka” z perspektywy Trasy Górniczej to więc prawdziwie aktywna przygoda i szansa na namacalny kontakt z wielowiekową historią oraz pełniejsze poczucie klimatu kopalni. Dzięki roboczemu strojowi i praktycznym górniczym zadaniom uczestnicy nie czują się jak turyści, lecz jak członkowie prawdziwej ekspedycji. Wrażenie autentyczności potęgują jeszcze czysto fizyczne doznania – ciemność i cisza, zakłócana tylko przez dźwięk kruszonej soli. Trasa Górnicza nie jest bowiem oświetlona – w większości miejsc jedynym światłem rozświetlającym chodniki jest strumień pochodzący z górniczych lamp. Dawka emocji i adrenaliny gwarantowana! Materiał prasowy dla Kopalni Soli "Wieliczka"
Hotel bez dzieci. Czy Polacy są gotowi na hotele tylko dla dorosłych?
O ile w krajach Europy Zachodniej hotele tylko dla dorosłych nie muszą już nikomu nic tłumaczyć, o tyle w Polsce ten format wciąż dzieli – przynajmniej na poziomie deklaracji. Jednak liczby sugerują, że trend ten wychodzi z niszy. Z badania Panelu Ariadna wynika, że 59% Polaków rozważyłoby wyjazd do hotelu przeznaczonego wyłącznie dla dorosłych. Otwartość na ten model wypoczynku zbiega się dziś z ostrożniejszym podejściem do planowania dalekich podróży. Coraz więcej osób może więc z większą uwagą patrzeć na ofertę krajową, szukając miejsca bliżej domu, które zapewni spokój, prywatność i wysoki standard bez kompromisów. W te nowe oczekiwania wpisuje się jedna z najbardziej wyczekiwanych inwestycji w polskich górach – odrestaurowana Wanda Luxury Boutique Hotel.
Ucieczka od zgiełku, czyli inny wymiar luksusu W ostatnich miesiącach podróżowanie przestało być oczywistością. Niepewność geopolityczna, napięcia w różnych częściach świata i tysiące odwołanych lub zmienionych lotów sprawiają, że planowanie wyjazdów coraz częściej wiąże się ze stresem, a nie ekscytacją. Nic dziwnego, że gdy przychodzi czas urlopu, rośnie potrzeba, by po prostu „wyłączyć świat”. W tym kontekście formuła adults-only przestaje być postrzegana jako kontrowersyjna, a zaczyna być traktowana jako element higieny psychicznej. Drugim powodem, dla którego trend adults-only ma w Polsce przestrzeń do wzrostu, jest wyraźna zmiana struktury całego rynku hotelowego. Segment premium i luxury – skoncentrowany wokół hoteli 4- i 5-gwiazdkowych – już dziś dominuje kierunek rozwoju branży i wpisuje się w globalne trendy. Wartość rynku hoteli luksusowych na świecie ma rosnąc w tempie ponad 9% rocznie do 2030 – co czyni go najszybciej rozwijającym się segmentem hospitality – wynika z raportu „RAPORT 2025. Rynek Hotelarski w Polsce”. Ten trend widać również w Polsce. Z danych GUS wynika, że liczba hoteli cztero- i pięciogwiazdkowych systematycznie rośnie (odpowiednio o 2,6% i 4,3% r/r), a cały segment odpowiada już za ponad jedną piątą rynku. To jednak nie tylko kwestia skali. Jak pokazuje raport KPMG „Rynek dóbr luksusowych w Polsce 2024” – współcześni klienci luksusowych marek poszukują nie tylko ekskluzywnych produktów, lecz także głębokich, unikalnych przeżyć, które angażują ich emocjonalnie na osobistym poziomie. W tym kontekście formuła adults-only przestaje być niszową ciekawostką, a staje się naturalnym kierunkiem rozwoju segmentu premium. Bo luksus coraz rzadziej oznacza „więcej”, a coraz częściej – „lepiej”: ciszej, spokojniej i bardziej świadomie. „Wierzymy w lokalność, bo ona daje grunt pod nogami” Dziś luksusowe hotele nie są już tylko miejscem pobytu – są starannie zaprojektowanym doświadczeniem, które działa na wszystkie zmysły. Nic nie jest przypadkowe: widok z okna, materiały, zapachy, kuchnia, a nawet cisza. To właśnie w takich przestrzeniach rodzi się nowy standard wypoczynku – bardziej intymny, bardziej świadomy i głęboko zakorzeniony w miejscu. Ten sposób myślenia rozwija również Szczawnica Park Resort & Spa – kompleks położony w otulinie Pienińskiego Parku Narodowego, którego idea opiera się na slow life, regeneracji i wypoczynku budowanym wokół uzdrowiskowego rytmu Szczawnicy. Wanda Luxury Boutique Hotel jest jego najbardziej kameralną częścią, skierowaną do Gości szukających ciszy, prywatności i bardziej intymnego doświadczenia miejsca. W samym sercu Szczawnicy, w murach 100-letniej Willi Wanda, ta rynkowa potrzeba znajduje swój fizyczny adres. Rodzina Gacków, która od lat ratuje zabytki uzdrowiska, dostrzega te zmieniające się nastroje. Wanda, stworzona w formule adults-only, to odpowiedź na potrzebę autentyczności. To miejsce zaprojektowane z myślą o osobach dojrzałych, które od hotelu oczekują czegoś więcej niż tylko noclegu. Rewitalizacja Wandy to nie był zwykły remont – to była misja ratunkowa. Budynek, który jako pierwszy w Szczawnicy miał elektryczność i słynął z francuskiej kuchni, przez dekady niszczał. Wanda Luxury Boutique Hotel, która otwiera się dla Gości 29 maja br., przywraca do życia miejsce od dekad obecne w historii Szczawnicy i pamięci lokalnej społeczności. Dawna willa rodziny Zachwiejów stała się dziś najbardziej kameralną częścią Szczawnica Park Resort & Spa – konceptu wypoczynkowego łączącego uzdrowiskową tradycję regionu, wellness, lokalną kuchnię i bliskość natury. – Gdy kupowaliśmy Willę Wandę w 2018 roku, była ona budynkiem, który przez dekady po prostu znikał z mapy Szczawnicy. Dla nas to nie była inwestycja w nieruchomość, tylko decyzja o przywróceniu miejsca, które kiedyś definiowało standard luksusowego wypoczynku w miejscowości uzdrowiskowej. Chcieliśmy nie tylko je odtworzyć, ale nadać mu nowy sens, odpowiadający temu, jak dziś rozumiemy luksus: bardziej świadomy, bardziej intymny, zakorzeniony w lokalności – mówi Grzegorz Gacek, prezes HSP Management. Cały proces – od pracy z konserwatorem, przez odtwarzanie detali i polichromii, po dostosowanie historycznych wnętrz do standardu 5* był podporządkowany jednemu celowi – stworzeniu miejsca, które ma swoją tożsamość i którego nie da się skopiować. Bo dzisiaj Goście premium nie szukają już ładnych hoteli. Szukają miejsc, które coś znaczą i mają autentyczną historię lub najlepiej są historią – dodaje. Slow travel, czyli jak odzyskać własny rytm Dziś uratowany zabytek staje się częścią nurtu slow travel. To podejście zakłada, że podróż ma nas wzbogacać, a nie męczyć. W przypadku Szczawnicy ten model wypoczynku naturalnie wpisuje się również w tradycję samego uzdrowiska, od lat kojarzonego z regeneracją, spokojem i bliskością natury. W Wandzie zamiast 42 małych pokoi, postawiono na 19 apartamentów wyposażonych w eleganckie łazienki. To świadoma rezygnacja z ilości na rzecz jakości. Goście, którzy ostatecznie zdecydują się na wypoczynek w Polsce, będą szukać właśnie takiej rekompensaty za brak dalekich podróży. Chcą strefy SPA z basenem, saunami i jacuzzi zewnętrznym, ale w kameralnym wydaniu. Chcą restauracji, która promuje lokalną jagnięcinę i tradycje regionu, ale podaje je w sposób nowoczesny i wyrafinowany. Bez pośpiechu, bez hałasu, w otoczeniu architektury, która przetrwała niejedną dziejową burzę. Jak będzie wyglądał sezon 2026? Zobaczymy. Jednak wszystko wskazuje na to, że będzie to czas szukania azylu i świadomych wyborów. Szczawnica, ze swoim uzdrowiskowym rytmem i nową, butikową ofertą, wpisuje się w trend szukania „bezpiecznej przystani” bliżej domu. Jeżeli aż 54% badanych popiera powstawanie miejsc wypoczynkowych bez dzieci, to znaczy, że nie mówimy już o niszy, ale o kierunku, który ma realny potencjał stać się jedną z ważniejszych odnóg polskiego hotelarstwa. Luksus zaczynamy bowiem mierzyć nie odległością od domu, ale jakością niezakłóconego spokoju. Materiał promocyjny Wanda Luxury Boutique Hotel
Harry Potter naprawdę istnieje? Te miejsca pokażą ci świat magii poza ekranem
Od londyńskiego King’s Cross, przez szkockie wiadukty, po zamki, które współtworzyły filmowy Hogwart – świat Harry’ego Pottera ma swoje bardzo realne adresy. Sprawdź, gdzie powstawały kultowe sceny, które miejsca naprawdę pojawiły się na ekranie, a które jedynie inspirowały J.K. Rowling i twórców serii. To podróż obowiązkowa nie tylko dla fanów magii.
Spis treści: Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii W tych krajach w Europie również kręcono Harry'ego Pottera Harry Potter na Antypodach Inne miejsca związane z powstawaniem książek i filmów o Harrym Potterze Harry Potter – kolejność filmów „Harry Potter” to jedna z najbardziej dochodowych i rozpoznawalnych serii filmowych w historii kina. Choć od premiery „Harry’ego Pottera i Kamienia Filozoficznego”, pierwszej ekranizacji bestsellerowej powieści J.K. Rowling, minęło już ponad 20 lat, popularność tego filmowego uniwersum wciąż nie słabnie. Kolejne pokolenia widzów nadal z zainteresowaniem śledzą losy Harry’ego Pottera oraz jego najbliższych przyjaciół z Hogwartu. Na grudzień tego roku zaplanowana jest nowa serialowa wersja cyklu. Wraz z dziennikarzami Travelera zapraszamy w podróż śladami świata wykreowanego na ekranie i do miejsc, które posłużyły jako plany zdjęciowe lub inspiracje dla filmowej serii. Oto wybrane lokalizacje związane z produkcją filmów o Harrym Potterze – od słynnych brytyjskich zabytków po mniej oczywiste zakątki, które mogą zaskoczyć nawet oddanych fanów sagi. Co ciekawe, poza miejscami, gdzie kręcono filmy, można też odwiedzić specjalne parki rozrywki, a nawet hotel Harry'ego Pottera! Odwiedź plany zdjęciowe Harry'ego Pottera w Wielkiej Brytanii Dworzec King’s Cross w Londynie Świat Pottera: Peron 9¾ to legendarne miejsce, z którego Harry Potter i jego przyjaciele co roku wyruszają Ekspresem Hogwart do Szkoły Magii i Czarodziejstwa. Świat rzeczywisty: Londyn to jedno z najciekawszy miast dla kinomanów. W filmach o Harrym Potterze sceny związane z odjazdem do Hogwartu realizowano głównie w rejonie peronów 4 i 5 londyńskiej stacji King’s Cross, a nie przy rzeczywistych peronach 9 i 10. Z czasem dworzec stał się ważnym punktem na mapie fanów serii – ustawiono tam tabliczkę „Peron 9¾” oraz charakterystyczny wózek „znikający” w ścianie, upamiętniający filmowy fenomen. Goathland, North Yorkshire Świat Pottera: Stacja Hogsmeade to miejsce, gdzie uczniowie po raz pierwszy wysiadają z Ekspresu Hogwart przed dalszą podróżą do szkoły. Świat rzeczywisty: Rolę filmowej stacji Hogsmeade odegrał zabytkowy dworzec Goathland w North Yorkshire. To właśnie tutaj kręcono sceny przyjazdu uczniów do Hogwartu w pierwszym filmie. Do dziś miejsce przyciąga fanów z całego świata, choć sam zamek Hogwart nie znajduje się w pobliżu – jego ekranowy wizerunek powstał z połączenia różnych lokacji oraz efektów specjalnych. Zamek Alnwick, Anglia Świat Pottera: To tutaj Harry uczestniczył w swoich pierwszych lekcjach latania na miotle. Świat rzeczywisty: Dziedzińce i błonia zamku Alnwick posłużyły jako plener do scen nauki latania oraz niektórych ujęć związanych z terenami Hogwartu. W filmowej serii szkoła nie była jednak jednym rzeczywistym miejscem – jej ekranowy obraz tworzono z wielu lokalizacji, m.in. zamku Alnwick, katedr w Durham i Gloucester, Lacock Abbey oraz Christ Church w Oksfordzie, które stanowiło głównie inspirację wizualną dla wybranych wnętrz. Londyńskie Zoo Świat Pottera: To właśnie tutaj Harry po raz pierwszy odkrywa swoją niezwykłą zdolność porozumiewania się z wężami. Świat rzeczywisty: Scenę z boa dusicielem z „Harry’ego Pottera i Kamienia Filozoficznego” nakręcono w londyńskim zoo, które dzięki temu stało się jedną z bardziej rozpoznawalnych miejskich lokalizacji związanych z serią. Szkocja Świat Pottera: Choć dokładne położenie Hogwartu nie zostało wskazane wprost, szkoła jest powszechnie kojarzona ze szkockim krajobrazem – surowym, górzystym i pełnym zamków. Świat rzeczywisty: Szkocja odegrała kluczową rolę w budowaniu wizualnej tożsamości filmów. To tutaj znajdują się takie ikoniczne miejsca jak wiadukt Glenfinnan na trasie West Highland Line, po której mknął Ekspres Hogwart, oraz dolina Glen Nevis, wykorzystana w części plenerów. Szkockie pejzaże i architektura były również ważnym źródłem inspiracji dla wyobrażenia świata czarodziejów. W tych krajach w Europie również kręcono Harry'ego Pottera Bułgaria Świat Pottera: Bułgaria to ojczyzna Viktora Kruma – słynnego szukającego reprezentacji narodowej Quidditcha oraz ucznia Instytutu Durmstrangu, jednego z uczestników Turnieju Trójmagicznego. Świat rzeczywisty: Choć Bułgaria nie była istotną lokacją filmową serii, jej obecność w uniwersum J.K. Rowling wiąże się przede wszystkim z postacią Kruma i międzynarodowym wymiarem świata czarodziejów. W kontekście podróżniczym warto raczej traktować Bułgarię jako kulturowe skojarzenie niż bezpośredni „kierunek Harry’ego Pottera”. Mistyczna atmosfera Gór Riła (to swoją drogą popularne miejsce na narty w Bułgarii) czy lokalne tradycje duchowe mogą przywoływać baśniowe skojarzenia, ale nie mają bezpośredniego związku z produkcją filmów. Irlandia Świat Pottera: Irlandia zajmuje ważne miejsce w magicznym świecie przede wszystkim jako zwycięzca finału Mistrzostw Świata w Quidditchu w 1994 roku. Irlandzka mitologia, pełna legend o nadprzyrodzonych stworzeniach, dobrze współgra z klimatem serii, choć wiele wymienianych istot nie jest bezpośrednio kluczowe dla fabuły. Świat rzeczywisty: Irlandia nie była głównym planem zdjęciowym filmów, ale jej krajobrazy, folklor i silna tradycja legendarnych opowieści sprawiają, że bywa kojarzona z magiczną atmosferą świata Rowling. To raczej inspiracyjny trop kulturowy niż konkretna lokalizacja związana z ekranizacją. Walia Świat Pottera: W magicznym świecie to właśnie stąd pochodzi zielony smok walijski pospolity – jeden z najbardziej znanych gatunków smoków. Świat rzeczywisty: Walia pojawia się w kontekście serii bardziej symbolicznie niż jako główna lokacja zdjęciowa, choć walijska przyroda i górskie pejzaże dobrze wpisują się w wyobrażenie świata smoków. Warto jednak zaznaczyć, że Pembrokeshire posłużyło jako plener dla Muszlowej Chatki w „Harrym Potterze i Insygniach Śmierci”, co stanowi jeden z bardziej bezpośrednich związków regionu z filmową sagą. Norwegia Świat Pottera: Norwegia to miejsce pochodzenia rogogona norweskiego – smoka znanego fanom jako Norbert, którego Hagrid niegdyś wyhodował z jaja. Świat rzeczywisty: Norwegia nie była bezpośrednią lokacją filmową serii, lecz jej surowe krajobrazy, fiordy i skandynawski folklor często przywołują skojarzenia z magicznymi stworzeniami. To bardziej geograficzne rozszerzenie świata przedstawionego niż rzeczywisty ślad produkcyjny. Rumunia Świat Pottera: Rumunia słynie w uniwersum Harry’ego Pottera z rezerwatu smoków, do którego trafił Norbert pod opiekę Charliego Weasleya. Świat rzeczywisty: Podobnie jak w przypadku Norwegii czy Bułgarii Rumunia nie odegrała istotnej roli jako plan filmowy. Jej obecność w artykule warto przedstawiać raczej jako element rozszerzający wiedzę o świecie przedstawionym niż jako faktyczny kierunek podróży śladami ekranizacji. Transylwania i rumuński folklor mogą budzić skojarzenia z fantastyką, jednak odnoszą się bardziej do tradycji gotyckiej niż bezpośrednio do Harry’ego Pottera. Harry Potter na Antypodach Wollongong, Australia Świat Pottera: Wollongong Warriors (Wojownicy z Wollongong) to jedna z najbardziej znanych australijskich drużyn Quidditcha, wspomniana w „Quidditchu przez wieki” jako ważny element sportowego świata czarodziejów. Ich obecność pokazuje globalny zasięg tej dyscypliny w uniwersum J.K. Rowling. Świat rzeczywisty: Wollongong w Nowej Południowej Walii to nadmorskie australijskie miasto znane przede wszystkim z plaż, surfingu i malowniczych krajobrazów. Choć nazwa drużyny wyraźnie nawiązuje do prawdziwej lokalizacji, związek ten ma charakter literackiego odniesienia, a nie filmowej czy fabularnej osi podróży śladami Harry’ego Pottera. Inne miejsca związane z powstawaniem książek i filmów o Harrym Potterze Dla wielu fanów serii ważnym punktem podróży pozostaje Edynburg – miasto silnie związane z początkiem literackiej historii Harry’ego Pottera. To właśnie tutaj J.K. Rowling pisała pierwsze części cyklu, pracując m.in. w lokalnych kawiarniach. Warto jednak rozróżnić miejsca związane z procesem powstawania książek od rzeczywistych planów filmowych. Edynburg jest przede wszystkim ważnym punktem na mapie fanów literackiego uniwersum, a nie główną lokalizacją ekranizacji. Wśród najbardziej znanych miejsc związanych z tworzeniem świata Harry’ego Pottera znajdują się także liczne lokacje wykorzystane podczas produkcji filmów lub uznawane za inspiracje wizualne. Biblioteka Bodleian w Oksfordzie posłużyła jako jedno z wnętrz Hogwartu, Australia House w Londynie wykorzystano do scen przedstawiających bank Gringotta, a Leadenhall Market stał się filmową inspiracją dla ulicy Pokątnej. Warto jednak zachować precyzję – niektóre popularne miejsca, takie jak księgarnia Livraria Lello w Porto, są częściej uznawane za potencjalne inspiracje lub atrakcje marketingowo powiązane z marką niż potwierdzone lokacje bezpośrednio związane z filmami. Podobnie Martins Heron w Berkshire wykorzystano jako okolice Privet Drive, choć sama ulica była filmowo modyfikowana. Podróż śladami Harry’ego Pottera bywa więc połączeniem rzeczywistych planów zdjęciowych, miejsc związanych z autorką oraz lokalizacji, które zyskały popularność dzięki skojarzeniom z magicznym światem. Dla czytelników największą wartość ma jasne rozróżnienie między tymi kategoriami. Harry Potter – kolejność filmów Filmowa seria o Harrym Potterze, oparta na siedmiu powieściach J.K. Rowling, obejmuje osiem pełnometrażowych produkcji. Ostatni tom – „Harry Potter i Insygnia Śmierci” – został podzielony na dwie części, stąd większa liczba filmów niż książek. Najlepszym sposobem oglądania pozostaje kolejność premier, która odpowiada rozwojowi fabuły i dojrzewaniu bohaterów. Chronologiczna kolejność oglądania: Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001) Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002) Harry Potter i Więzień Azkabanu (2004) Harry Potter i Czara Ognia (2005) Harry Potter i Zakon Feniksa (2007) Harry Potter i Książę Półkrwi (2009) Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część I (2010) Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II (2011) Pierwszy film, „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”, miał światową premierę w 2001 roku, natomiast finał serii trafił do kin dekadę później. Taki układ najlepiej oddaje zarówno rozwój głównej historii, jak i stopniowe dojrzewanie tonu całej opowieści – od baśniowej przygody po znacznie mroczniejsze fantasy. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
W Londynie pojawiła się nowa praca słynnego Banksy’ego. Artysta tym razem zdecydował się zaprezentować przechodniom wzbudzający emocje posąg. Dla wielu rzeźba jest unaocznieniem chorego pożądania władzy.
Sztuka Banksy’ego od lat wzbudza emocje wśród ludzi na całym świecie. Artysta poprzez tzw. street art opisuje aktualne nastroje społeczne, często szydząc i drwiąc z establishmentu. Najnowsza praca enigmatycznego twórcy również może odnosić się do grup panujących we współczesnym świecie. Dodatkowe emocje budzi lokalizacja, w której Banksy zdecydował się umieścić najnowsze dzieło. Oślepiająca flaga Artysta tym razem zdecydował się skorzystać z nietypowej dla siebie formy sztuki ulicznej. Banksy to bowiem przede wszystkim słynne murale – tak jak „Dziewczynka z balonikiem” z 2002 roku, która stała się światowym fenomenem – a nie rzeźby i posągi. Mimo to nowo powstała praca jakością nie odbiega od swoich ściennych poprzedników. Pomnik przedstawia człowieka w garniturze, dumnie kroczącego i trzymającego maszt z flagą w dłoni. Nie byłoby w tym marszu nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że łopocząca na wietrze flaga zupełnie przesłania widok jegomościowi z posągu. Brak kontroli nad tym, co znajduje się przed idącym, doprowadza do sytuacji, w której postać ta została uchwycona na chwilę przed spadnięciem z wysokiego cokołu. Jak to zwykle bywa w przypadku instalacji Banksy’ego, interpretacji dzieła jest wiele. Większość z nich odnosi się do oślepiającego głodu władzy, który często przesłania rządzącym racjonalne spojrzenie na sytuację. Pragnienie rządzenia staje się tu siłą destrukcyjną, prowadzącą władców na skraj przepaści, z której nie ma już bezpiecznego powrotu. Motywy te są nam dobrze znane nie tylko ze współczesnej polityki – słynna powieść George’a Orwella „Folwark zwierzęcy” opisuje te same mechanizmy, które w najnowszej pracy uwypukla Banksy. Dostojne towarzystwo Dodatkowego znaczenia pracy dodaje również jej umiejscowienie. Najnowszy posąg pojawił się bowiem na Waterloo Place w samym sercu Londynu, w towarzystwie naprawdę dostojnego grona. W sąsiedztwie nowego dzieła znajdują się m.in. pomniki króla Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910; Florence Nightingale, powszechnie uważanej za założycielkę nowoczesnego pielęgniarstwa; Pomnik Wojny Krymskiej oraz kilka innych monumentów poświęconych postaciom wojskowym, książętom i lordom. Trwałość prac Banksy’ego Nowa rzeźba wpisuje się w intensywny okres aktywności Banksy’ego, który w ostatnim czasie regularnie zaskakuje opinię publiczną. Tuż przed świętami w 2025 roku artysta zaprezentował dwa czarno-białe murale – wizerunki dzieci spoglądających w niebo, które powszechnie uznano za głos w sprawie problemu bezdomności wśród najmłodszych. Miłośnicy sztuki ulicznej wiedzą jednak, że te dzieła – przynajmniej fizycznie – są ulotne. Losy prac takich jak mural przedstawiający sędziego brutalnie wymierzającego karę protestującemu mężczyźnie, który we wrześniu 2025 roku niemal natychmiast zniknął z fasady Królewskich Sądów Sprawiedliwości, momentalnie przyciągają fanów artysty pod jego nowe dzieła. Jak podaje jednak „New York Times”, najnowszej pracy Banksy’ego może nie spotkać tak rychły koniec. Jak wynika z e-maila przesłanego do redakcji, władze Londynu mają nadzieję, że najnowszy posąg nie podzieli losu usuniętych prac i stanie się trwałą atrakcją, cieszącą oczy londyńczyków i turystów. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Podziemny świat wychodzi na światło dzienne. Nieoczywisty polski zabytek w drodze na listę UNESCO
Dziedzictwo przemysłowe coraz wyraźniej pojawia się w zbiorowej świadomości jako ważny element historii Europy. W czasach transformacji energetycznej i zamykania kolejnych zakładów dawne przestrzenie produkcji zyskują nowe znaczenie, stając się świadectwem epoki, która ukształtowała współczesność. Symbolami tej przemiany są m.in. Sztolnia Królowa Luiza oraz Kopalnia Guido w Zabrzu, które w 2025 roku zostały zgłoszone na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Jeszcze niedawno „czarne złoto” było fundamentem rozwoju cywilizacyjnego Europy. Węgiel kamienny, wydobywany na ogromną skalę od końca XVIII wieku, napędzał rewolucję przemysłową i decydował o sile gospodarczej całych regionów. To dzięki niemu powstawały miasta, rozwijały się technologie i kształtowały społeczne struktury pracy. Dziś, w dobie zielonej rewolucji, jego rola ulega redefinicji. Kopalnie i koksownie znikają z krajobrazu i mapy Europy, a wraz z nimi znika materialne świadectwo epoki, która przez ponad dwa stulecia determinowała rozwój Starego Kontynentu. W wielu miejscach Europy ślady tej historii zostały bezpowrotnie utracone. Na Górnym Śląsku podjęto jednak wysiłek ich zachowania – zarówno na powierzchni, jak i pod ziemią. To właśnie tutaj, w Zabrzu, przetrwały unikatowe przestrzenie, które dziś pozwalają prześledzić cały cykl życia przemysłu węglowego – od jego początków po stopniowy schyłek. W 2025 roku ten wysiłek zyskał międzynarodowy wymiar. Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido zostały oficjalnie zgłoszone na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i wpisane na jej listę wstępną, a to znacząco przybliża je do uzyskania tego prestiżowego wyróżnienia. Czarne złoto i jego epoka Węgiel kamienny przez dekady pozostawał jednym z najważniejszych surowców w historii Europy. To on umożliwił rozwój przemysłu ciężkiego, transportu i energetyki. Mimo ogromnego znaczenia przez długi czas nie doczekał się odpowiedniego uznania jako element dziedzictwa kulturowego. Dopiero dziś – w momencie, gdy jego znaczenie gospodarcze maleje – rośnie świadomość potrzeby ochrony miejsc związanych z jego wydobyciem. Właśnie w takich przestrzeniach można odnaleźć pełną opowieść o przemianach technologicznych i społecznych, które ukształtowały nowoczesną Europę. Europejski gigant historii przemysłu Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido tworzą jeden z największych i najcenniejszych zespołów obiektów górniczych na kontynencie. To także największy w Europie ośrodek turystyki i kultury oparty na dziedzictwie pogórniczym. Na odwiedzających czeka ponad 10 kilometrów podziemnych tras oraz rozbudowana infrastruktura powierzchniowa z interaktywnymi wystawami. Zachowane wyrobiska wyróżniają się autentycznością i skalą oraz pozwalają zrozumieć, jak wyglądała praca pod ziemią i jak rozwijała się technika wydobycia. To miejsce, w którym skupiają się doświadczenia nie tylko Górnego Śląska, lecz także innych europejskich regionów przemysłowych. Pionierskie technologie pod ziemią Historia obu obiektów odzwierciedla kolejne etapy rozwoju górnictwa. Kopalnia Guido została założona w 1855 roku przez hrabiego Guido von Donnersmarcka. W latach 60. XX wieku funkcjonowała jako Kopalnia Doświadczalna M-300, w której testowano prototypy maszyn i nowe technologie wydobycia oraz transportu węgla. Sztolnia Królowa Luiza, założona w 1791 roku jako jedna z pierwszych państwowych kopalń w regionie, od początku wyznaczała kierunki rozwoju branży. Wdrażano tu nowoczesne rozwiązania techniczne i organizacyjne, które później znajdowały zastosowanie w innych kopalniach. Szczególnym osiągnięciem był podziemny tunel o długości niemal 14 kilometrów, wykuty między dzisiejszym Zabrzem a Chorzowem. Powstał na przełomie XVIII i XIX wieku i służył zarówno do transportu węgla, jak i odwadniania kopalń. Do dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych zabytków hydrotechnicznych w Europie. Wyjątkowa podziemna podróż Współczesna forma kompleksu przyciąga turystów z całego świata. Do tej pory odwiedziło go ponad 2,7 miliona osób. Na licznych trasach można zobaczyć największy w Europie podziemny park maszyn górniczych, obejmujący działające urządzenia do urabiania, ładowania i transportu węgla. Zwiedzający mają okazję obserwować pracę ponad 20-tonowego kombajnu górniczego, przejechać się kolejkami oraz przejść XIX-wiecznym chodnikiem wykutym w pokładzie węgla o grubości ponad pięciu metrów. Najgłębszy poziom trasy znajduje się 355 metrów pod ziemią. To jednak nie wszystko. Jedną z najbardziej wyjątkowych atrakcji kompleksu jest najdłuższy w Europie podziemny spływ łodziami, prowadzący przez doskonale zachowane wyrobiska z przełomu XVIII i XIX wieku. Dziedzictwo w nowym świetle Zgłoszenie zabrzańskich obiektów do Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO pokazuje zmianę w postrzeganiu dziedzictwa przemysłowego. To już nie tylko relikty przeszłości, lecz ważne świadectwa historii, technologii i kultury. Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido ukazują „czarne złoto” nie jako surowiec, lecz jako siłę, która przez ponad dwa stulecia kształtowała życie całych społeczności. Ich podziemia przechowują opowieść o pracy, innowacji i codzienności ludzi związanych z górnictwem, a jednocześnie pozwalają prześledzić uniwersalny cykl rozwoju i przemian przemysłowych regionów. Wpis na listę UNESCO może stać się nie tylko formą ochrony tych unikatowych przestrzeni, lecz także symbolem szerszego procesu – odzyskiwania pamięci o epoce, która ustępuje miejsca nowym rozwiązaniom. To moment, w którym przeszłość i przyszłość spotykają się pod ziemią, przypominając, że nawet w czasach dynamicznych zmian warto zachować to, co stanowi fundament współczesnego świata. Tego nie można przegapić! O kopalni soli w Wieliczce słyszał praktycznie każdy. Tymczasem po latach dominacji „białego złota” w świadomości turystycznej całej Europy, pora odkryć i docenić coś zupełnie innego. Podziemne przestrzenie Sztolni Królowa Luiza i Kopalni Guido w Zabrzu, oryginalne wyposażenie górnicze oraz eksponaty, uzupełnione fascynującymi opowieściami przewodników, gwarantują mnóstwo pozytywnych emocji. Przede wszystkim jednak przybliżają górnośląską kulturę i tradycje, oparte o dwieście lat wydobycia „czarnego złota”. Ułatwiają odkrycie w losach dzisiejszej Kopalni Guido i Sztolni Królowa Luiza uniwersalnej historii rozwoju, przemian i schyłku innych górniczych regionów Europy. Tego nie można przegapić! Więcej informacji można znaleźć na www.muzeumgornictwa.pl. Materiał promocyjny Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Majówka 2026: dokąd się wybrać na wyjazd last minute?
Skyscanner wskazuje top destynacje, podróżnicze preferencje Polaków i sposoby na oszczędności.
Przed nami długo wyczekiwana majówka – dla wielu Polaków to pierwszy w tym roku moment, by na chwilę oderwać się od codzienności i zaplanować krótki wyjazd. Według danych Skyscanner aż 70% polskich podróżników deklaruje*, że chętnie wykorzystuje długie weekendy i święta, by zyskać więcej czasu na podróże. Wśród najpopularniejszych kierunków na długi weekend majowy niezmiennie królują Mediolan, Rzym, Paryż czy Valletta. Jednocześnie podróżnicy chętnie szukają alternatywnych miejsc i budżetowych rozwiązań. Najchętniej wyszukiwane kierunki na majówkę Choć w 2026 roku układ majowego kalendarza nie oferuje wielu dni wolnych od pracy, majówka pozostaje jednym z najważniejszych terminów podróżniczych tej wiosny. Wykorzystanie 3 dni urlopu wokół weekendu majowego pozwala zaplanować wyjazd w terminie od 29 kwietnia do 4 maja. Najczęściej wyszukiwane destynacje na przedłużony weekend majowy** to: Mediolan, Włochy (ceny biletów od: 311 zł), Rzym, Włochy (ceny biletów od: 456 zł), Valletta, Malta (ceny biletów od: 541 zł), Paryż, Francja (ceny biletów od: 464 zł), Londyn, Wielka Brytania (ceny biletów od: 250).*** Oprócz kultowych destynacji, w wybranym terminie turyści szukają także lotów m.in. do: Tirany, Zadaru, Madrytu czy Aten. Do tych destynacji wciąż można znaleźć połączenia lotnicze poniżej 600 zł.*** Kierunki, które zyskują na popularności w maju Obok sprawdzonych faworytów coraz większym zainteresowaniem cieszą się miasta, które w ostatnich tygodniach odnotowały wyraźny wzrost wyszukiwań. Najbardziej zyskujące na popularności kierunki*** na maj 2026 to: Bruksela, Praga, Wiedeń, Budapeszt i Gdańsk. Na dalszych miejscach listy znalazły się m.in. Trapani, Bazylea, Amsterdam i Manchester. Majowe wyjazdy stają się zatem zróżnicowane. Podróżni wybierają zarówno słoneczne kierunki śródziemnomorskie, jak i dynamiczne europejskie miasta idealne na city break. W zestawieniu nie brakuje także miejsc, do których łatwo dotrzeć samochodem. Warto skorzystać z oferty wynajmu aut dostępnej w Skyscanner, aby znaleźć najtańsze rozwiązanie i uprościć planowanie wyjazdu. Majówka 2026 vs. majówka 2025 Dane Skyscanner pokazują, że najpopularniejsze kierunki wciąż pozostają pierwszym wyborem podczas planowania urlopów majowych. W zeszłym roku, na przełomie kwietnia i maja lista top kierunków wyglądała podobnie: Mediolan, Rzym, Londyn, Paryż i Barcelona. Różnica widoczna jest natomiast w samym planowaniu podróży. W ubiegłym roku polscy podróżnicy zaczynali organizować wyjazdy trwające tydzień lub krócej średnio 24 dni przed planowanym wylotem. W tym roku turyści planują urlop z większym wyprzedzeniem – średnio 33 dni przed terminem wylotu, a 82% użytkowników Skyscanner szuka lotów na tydzień lub krócej. Elastyczność kluczem do prawdziwych oszczędności Coraz więcej osób szuka nie tylko wymarzonego kierunku, ale także sposobu na podróż dopasowaną do budżetu. Polscy podróżnicy są otwarci na modyfikowanie planów, jeśli pozwala to obniżyć koszty. Wyniki ankiety OnePoll* przeprowadzonej dla Skyscanner pokazują, że: 36% ankietowanych jest gotowych zmienić termin lotu, jeśli pozwoli im to zaoszczędzić, 33% rozważyłoby wylot z innego lotniska, 29% byłoby skłonnych zmienić miejsce zakwaterowania, by budżet wystarczył na więcej atrakcji. Elastyczność staje się jednym z najważniejszych elementów planowania podróży. Korzystanie ze sprytnych narzędzi pozwala znaleźć najlepszą opcję bez konieczności rezygnowania z wyjazdu. W aplikacji Skyscanner szczególnie przydają się funkcje „Podróże w dowolnym kierunku” oraz „Dodaj lotniska w pobliżu”, które pozwalają szybko porównać alternatywne kierunki i terminy. Czasem wystarczy zmiana daty wylotu lub powrotu, wybór pobliskiego lotniska albo alternatywny dojazd samochodem, by znaleźć korzystniejszą ofertę. Skyscanner pomaga w planowaniu podróży, oszczędzając czas i budżet użytkowników. Odwiedź www.skyscanner.pl lub pobierz aplikację i zaplanuj majówkę na własnych zasadach. Materiał promocyjny Skyscanner
Japończycy płacą majątek, by zniknąć bez śladu. Mogą legalnie zacząć nowe życie
Czasami codzienność staje się tak przytłaczająca, że pojawia się myśl o całkowitym zniknięciu i rozpoczęciu wszystkiego od nowa. W Europie pozostaje ona najczęściej w sferze wyobrażeń, jednak w Japonii przybiera realny wymiar. Istnieje tam zjawisko, które pozwala dosłownie „wyparować” – bez łamania prawa i z pomocą wyspecjalizowanych firm. Na czym polega fenomen johatsu i dlaczego tysiące osób decydują się na tak radykalny krok?
W sytuacji, gdy życie zaczyna wymykać się spod kontroli, a presja społeczna, problemy finansowe czy osobiste stają się trudne do udźwignięcia, w Japonii istnieje rozwiązanie, które dla wielu osób stanowi ostateczną formę ucieczki. Zjawisko to określane jest mianem johatsu, czyli „ludzi, którzy wyparowali” – osób, które świadomie zrywają kontakt z dotychczasowym życiem i zaczynają wszystko od nowa w innym miejscu. Skala tego fenomenu jest znacząca, gdyż szacuje się, że każdego roku znika w tym kraju nawet około 100 tysięcy osób. W odpowiedzi na to powstała cała nisza usług, w ramach której specjalne firmy pomagają w organizacji takiego „zniknięcia”, oferując wsparcie logistyczne, transport, a nawet pomoc w rozpoczęciu nowego życia w anonimowości. Johatsu w Japonii – skąd wzięło się to zjawisko i dlaczego ludzie znikają? Termin johatsu pojawił się w Japonii już w latach 60. XX wieku i początkowo odnosił się do osób uciekających z nieudanych małżeństw. W społeczeństwie, w którym rozwody były rzadkie i obarczone silnym piętnem społecznym, formalne zakończenie związku często postrzegano jako porażkę. Dla wielu łatwiejszym rozwiązaniem okazywało się więc całkowite zerwanie kontaktów i rozpoczęcie życia w innym miejscu. Z czasem zjawisko to zaczęło przybierać szerszy wymiar, szczególnie w latach 90., kiedy Japonia zmagała się z długotrwałą stagnacją gospodarczą. Utrata pracy, rosnące zadłużenie oraz presja związana z utrzymaniem statusu społecznego sprawiły, że coraz więcej osób decydowało się na radykalny krok, jakim było zniknięcie. Współcześnie przyczyny johatsu są znacznie bardziej złożone i obejmują zarówno kwestie ekonomiczne, jak i społeczne czy psychologiczne. Część osób ucieka przed przemocą domową, inni próbują zerwać z toksycznymi relacjami lub wymagającym środowiskiem pracy. W Japonii ogromną rolę odgrywa presja społeczna związana z osiągnięciami zawodowymi i edukacyjnymi – niepowodzenia, takie jak utrata pracy czy niezdany egzamin, mogą prowadzić do poczucia wstydu i izolacji. W skrajnych przypadkach decyzja o zniknięciu bywa postrzegana jako jedyna droga ucieczki przed społecznym napiętnowaniem. Nie bez znaczenia pozostaje także zjawisko karōshi, czyli śmierci z przepracowania, które od lat stanowi jeden z najbardziej ekstremalnych przejawów kultury pracy w Japonii. Skala zjawiska jest trudna do jednoznacznego oszacowania, ponieważ nie wszystkie przypadki są rejestrowane w oficjalnych statystykach. Szacuje się jednak, że każdego roku znika nawet około 100 tysięcy osób. Co istotne, część z nich robi to korzystając z pomocy wyspecjalizowanych firm. Johatsu pozostaje przy tym tematem tabu – podobnie jak kwestie zdrowia psychicznego czy samobójstw – co dodatkowo utrudnia jego pełne zrozumienie. W efekcie zjawisko to funkcjonuje na styku społecznej rzeczywistości i milczącego przyzwolenia, wpisując się w specyfikę japońskiej kultury, w której zachowanie twarzy i unikanie konfrontacji często mają kluczowe znaczenie. Jak działa johatsu i dlaczego jest legalne? Kulisy „znikania” w Japonii Wraz z rosnącą popularnością zjawiska johatsu w Japonii powstał cały sektor usług, który umożliwia przeprowadzenie takiego „zniknięcia” w sposób zorganizowany i – co istotne – zgodny z prawem. Kluczową rolę odgrywają tu tzw. yonige-ya, czyli firmy specjalizujące się w nocnych przeprowadzkach. Ich działalność polega na kompleksowym przygotowaniu klienta do porzucenia dotychczasowego życia: od szybkiego opróżnienia mieszkania, przez rozwiązanie umów z dostawcami usług i dezaktywację numerów telefonów, aż po pomoc w znalezieniu nowego miejsca zamieszkania. W zależności od skali operacji koszt takiej usługi może wynosić od około 50 do nawet 300 tysięcy jenów. Firmy te podkreślają, że współpracują wyłącznie z osobami, które nie uciekają przed odpowiedzialnością karną, lecz podejmują decyzję o zniknięciu dobrowolnie. Osoby, które decydują się na samodzielne działanie, często korzystają z poradników dostępnych w internecie, zawierających wskazówki dotyczące zmiany miejsca pobytu czy ograniczenia śladów w dokumentach. Po „zniknięciu” wielu johatsu przenosi się do mniej zaludnionych dzielnic dużych miast lub na obszary peryferyjne, gdzie łatwiej zachować anonimowość. Wybierają miejsca zamieszkania, które nie wymagają rozbudowanej weryfikacji tożsamości, korzystając z tanich kwater czy kafejek internetowych. Ich nowe życie często wiąże się z podejmowaniem prostych, nisko płatnych prac fizycznych, co pozwala funkcjonować poza oficjalnym systemem społecznym. Z punktu widzenia prawa zjawisko to znajduje się w szarej strefie, ale nie jest traktowane jako przestępstwo. Japońskie przepisy silnie chronią prywatność jednostki, co oznacza, że dorosła osoba ma prawo zmienić miejsce zamieszkania i zerwać kontakt z otoczeniem bez konieczności informowania bliskich. Organy ścigania zazwyczaj nie podejmują działań, jeśli nie istnieją przesłanki wskazujące na przestępstwo lub zagrożenie życia. Dodatkowo restrykcyjne regulacje dotyczące ochrony danych osobowych uniemożliwiają ujawnienie miejsca pobytu nawet członkom rodziny. W praktyce oznacza to, że bliscy osób, które zdecydowały się na johatsu, pozostają często bez realnych narzędzi do ich odnalezienia, a jedyną możliwością jest skorzystanie z usług prywatnych detektywów. Źródła: BBC, GaijinPot Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zamiast świętować, wybierają kryminały. Zaskakująca wielkanocna tradycja z Norwegii
W Polsce Wielkanoc kojarzy się przede wszystkim z czasem spędzanym w gronie rodziny, święconką i wspólnymi posiłkami. Tymczasem w innych krajach świąteczne zwyczaje mogą wyglądać zupełnie inaczej. W Norwegii jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tego okresu jest… czytanie kryminałów.
Osoby odwiedzające Norwegię w okresie Wielkanocy mogą być zaskoczone nietypową atmosferą – miasta pustoszeją, a wielu mieszkańców wyjeżdża do górskich domków lub odosobnionych chat. To właśnie tam oddają się jednej z najbardziej rozpoznawalnych tradycji tego kraju, znanej jako påskekrim. Oznacza ona dosłownie „wielkanocny kryminał” i polega na czytaniu powieści detektywistycznych, oglądaniu seriali kryminalnych czy słuchaniu słuchowisk o tej tematyce. Zwyczaj ten jest na tyle popularny, że w tym okresie całe norweskie media – od książek po telewizję – podporządkowane są właśnie temu gatunkowi. Skąd wzięło się påskekrim? Historia wielkanocnych kryminałów Nietypowy zwyczaj w Norwegii ma swoje korzenie w wydarzeniu sprzed ponad stu lat i – co istotne – nie narodził się jako tradycja religijna czy ludowa, lecz jako efekt przemyślanej kampanii marketingowej. W 1923 roku ukazała się powieść „Bergenstoget plyndret i natt” („Pociąg z Bergen został splądrowany tej nocy”), inspirowana amerykańskimi westernami i opowiadająca historię napadu na pociąg przemierzający górskie tereny między Oslo a Bergen. Aby przyciągnąć uwagę czytelników, wydawcy zdecydowali się na nietypowy zabieg – tytuł książki został opublikowany na pierwszej stronie gazety w formie przypominającej sensacyjny nagłówek. Wielu odbiorców uznało go za prawdziwą informację, co wywołało duże poruszenie i natychmiast skierowało uwagę na samą powieść. Książka szybko stała się bestsellerem, a jej popularność zbiegła się z okresem wielkanocnym, kiedy Norwegowie tradycyjnie wyjeżdżają poza miasta – często do górskich chat, gdzie spędzają czas w spokojnej, odizolowanej atmosferze. Takie warunki sprzyjały lekturze, a historie kryminalne idealnie wpisywały się w klimat długich, jeszcze chłodnych wieczorów. Z biegiem lat wydawcy zaczęli świadomie wykorzystywać ten moment, publikując nowe tytuły właśnie w okresie świątecznym i stopniowo utrwalając skojarzenie Wielkanocy z kryminałami. W kolejnych dekadach zwyczaj ten rozszerzył się poza same książki. Kryminały zaczęły pojawiać się także w radiu i telewizji, a media coraz częściej przygotowywały specjalne programy i wydania. W efekcie już na kilka tygodni przed świętami księgarnie eksponują nowości, biblioteki odnotowują zwiększoną liczbę wypożyczeń, a oferta kulturalna wyraźnie koncentruje się wokół tematów związanych z tajemnicą i śledztwem. Wielkanocne zwyczaje Norwegów Współcześnie påskekrim stało się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów norweskiego sposobu spędzania Wielkanocy, wykraczając daleko poza samą literaturę. W całym kraju organizowane są wydarzenia poświęcone kryminałom – jednym z najważniejszych jest Krimifestivalen w Oslo, czyli kilkudniowy festiwal literacki przyciągający autorów i czytelników z całej Norwegii. Poza tym telewizja i platformy streamingowe wypełniają ramówki produkcjami kryminalnymi, a premiery seriali i książek często planowane są właśnie na ten okres. Najbardziej charakterystycznym sposobem obchodzenia tej tradycji pozostaje jednak wyjazd do górskich domków, tzw. hytte, gdzie Norwegowie spędzają nawet kilkanaście dni wolnych od pracy. W odosobnieniu, wśród śnieżnych krajobrazów i ciszy, czytanie kryminałów oraz oglądanie seriali staje się jednym z głównych elementów wypoczynku. Popularnością cieszą się zarówno klasyczne historie detektywistyczne, jak twórczość Agathy Christie, jak i współczesne skandynawskie produkcje noir, które często osadzone są w podobnych, surowych realiach. W ostatnich latach szczególną uwagę przyciągają także ekranowe adaptacje powieści norweskich autorów. Co istotne, påskekrim nie jest rozrywką zarezerwowaną dla dorosłych. W Norwegii kryminały są obecne również w literaturze młodzieżowej i programach dla dzieci. Istotną rolę odgrywa tu także specyficzna atmosfera – połączenie izolacji, spokojnego tempa dnia, kontaktu z naturą i skupienia na opowieści. Wbrew pozorom popularność tego gatunku nie wynika z wysokiego poziomu przestępczości, lecz raczej z kulturowych i środowiskowych uwarunkowań. Surowy klimat, długie zimowe wieczory oraz skłonność do refleksji sprzyjają narracjom opartym na napięciu i analizie ludzkich zachowań, dzięki czemu kryminał stał się naturalnym elementem świątecznego rytuału. Źródła: BBC, Life in Norway Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dlaczego w Japonii istnieją 72 pory roku? Ten system zmienia sposób myślenia i podróżowania
Podczas gdy większość świata funkcjonuje w rytmie czterech pór roku, w Japonii tradycyjny kalendarz dzieli czas znacznie precyzyjniej – na krótkie, kilkunastodniowe mikrosezony. To nie tylko sposób obserwowania przyrody, lecz także element filozofii życia, który sprzyja większej uważności i pozwala dostrzegać subtelne zmiany zachodzące w naturze na co dzień.
Tradycyjny japoński kalendarz to znacznie więcej niż podział roku na wiosnę, lato, jesień i zimę. Jego struktura opiera się na dawnym systemie 24 okresów zwanych sekki, które dodatkowo dzielą się na jeszcze krótsze, kilkudniowe etapy – kō. Każdy z nich opisuje konkretne zjawiska przyrodnicze, takie jak kwitnienie roślin, migracje zwierząt czy zmiany temperatury. Choć system ten wywodzi się z tradycji chińskiej i przez lata pozostawał w cieniu zachodniego kalendarza, dziś ponownie zyskuje na znaczeniu, przyciągając osoby poszukujące głębszego kontaktu z naturą i bardziej świadomego przeżywania upływu czasu. Japoński kalendarz i mikropory roku – skąd wzięły się kō? Złożony system japońskiego kalendarza ma swoje korzenie w dawnych rozwiązaniach stosowanych w Azji Wschodniej, a jego obecna forma jest efektem wielowiekowej ewolucji. Choć współcześnie w Japonii funkcjonuje przede wszystkim kalendarz gregoriański (seireki), równolegle wykorzystywany jest system nazw er cesarskich (gengō), a także rzadziej spotykane, historyczne sposoby odmierzania czasu. Fundamentem tradycyjnego kalendarza był jednak model księżycowo-słoneczny, który dotarł do Japonii z Chin przez Półwysep Koreański już w VI wieku. Opierał się nie tylko na obserwacji cykli natury, lecz także na elementach takich jak chiński zodiak czy system rokuyō, przypisujący dniom określoną pomyślność lub jej brak. Kluczowa zmiana nastąpiła w okresie Edo, kiedy astronom Shibukawa Shunkai (uznawany za pierwszego oficjalnego astronoma Japonii) dostrzegł niedoskonałości dotychczasowego kalendarza i opracował jego nową wersję. Uwzględnił w niej długość roku wynoszącą 365 dni oraz dostosował system do rzeczywistych warunków panujących na archipelagu. Wprowadzony przez niego podział roku na 24 główne okresy (sekki), a następnie na 72 krótsze etapy (kō), został oficjalnie przyjęty w 1685 roku. Każde kō trwa zaledwie kilka dni i opisuje bardzo konkretne zjawiska przyrodnicze – od pojawiania się pierwszych pąków, przez migracje zwierząt, aż po zmiany temperatury i długości dnia. W przeciwieństwie do pierwotnego chińskiego systemu, japoński kalendarz został przeorganizowany tak, aby odzwierciedlać lokalny klimat, florę i faunę. Poszczególne okresy otrzymały poetyckie nazwy, a ich przebieg powiązano z rytmem natury charakterystycznym dla Japonii – od Risshun, czyli początku wiosny przypadającego na początek lutego, po Daikan, oznaczający najchłodniejszy moment roku na przełomie stycznia i lutego. Choć dziś większość Japończyków na co dzień posługuje się kalendarzem zachodnim (wykorzystywanym w administracji, dokumentach i życiu codziennym) elementy tradycyjnego systemu wciąż pozostają obecne. Widoczne są m.in. w odniesieniach do sezonowości, kalendarzach zawierających oznaczenia rokuyō czy w praktykach związanych z określonymi momentami roku. W niektórych środowiskach, takich jak ogrodnictwo czy ceremonia herbaciana, mikropory roku nadal pełnią funkcję praktycznego punktu odniesienia, wyznaczając odpowiedni czas na konkretne działania i rytuały. Mikropory roku w Japonii – jak wyglądają i co oznaczają w praktyce? Tradycyjny japoński kalendarz wyróżnia się tym, że nie opisuje czasu w sposób ogólny, lecz poprzez konkretne, obserwowalne zmiany w przyrodzie i codziennym życiu. Poszczególne mikropory roku nie są więc abstrakcyjnymi kategoriami, ale odzwierciedleniem tego, co faktycznie dzieje się w otoczeniu – od pierwszych oznak wiosny po subtelne sygnały nadchodzącej zimy. A które z mikropór roku są w Japonii najważniejsze? Otóż jedną z nich jest okres Shunbun (21 marca – 4 kwietnia), związany z równonocą wiosenną, który symbolizuje moment odrodzenia natury. To właśnie wtedy przypada czas kwitnienia wiśni, zwiększonej aktywności ptaków i pierwszych prac rolniczych, a także rodzinnych zwyczajów, takich jak porządki czy odwiedzanie grobów przodków. Wraz z nadejściem lata kalendarz koncentruje się na intensyfikacji zjawisk pogodowych i zmianie rytmu życia. Okres Taisho (23 lipca – 7 sierpnia) odzwierciedla szczyt wysokich temperatur i wilgotności, które mają bezpośredni wpływ na codzienność mieszkańców. To czas licznych festiwali letnich, sezonowych pozdrowień oraz wydarzeń odbywających się na świeżym powietrzu, które wpisują się w specyfikę japońskiego lata. Z kolei przejście do jesieni nie następuje nagle, lecz stopniowo zaznacza się w przyrodzie. Okres Risshū (8 – 22 sierpnia) sygnalizuje pierwsze, często ledwo zauważalne zmiany – chłodniejsze podmuchy wiatru, charakterystyczne odgłosy cykad czy pojawiające się mgły. W tym czasie obchodzone jest także święto Obon, podczas którego Japończycy symbolicznie witają duchy przodków, co dodatkowo podkreśla związek kalendarza z rytmem życia społecznego i duchowego. Zimowy okres Tōji (22 grudnia – 4 stycznia) natomiast związany jest z przesileniem zimowym i skupia się na mniej oczywistych oznakach zmian zachodzących w naturze. Zamiast spektakularnych zjawisk uwagę kieruje się na detale – pierwsze pąki roślin, zmiany w zachowaniu zwierząt czy powolne wydłużanie się dnia. Towarzyszą temu praktyki mające przynieść zdrowie i pomyślność, takie jak kąpiele z dodatkiem owoców yuzu czy spożywanie sezonowych potraw. Dlaczego japoński kalendarz mikropór roku zyskuje dziś na znaczeniu? Tak szczegółowy podział czasu sprawia, że kalendarz przestaje być jedynie narzędziem organizacyjnym, a zaczyna pełnić funkcję przewodnika po rytmie natury. Zwracając uwagę na momenty przejściowe i krótkie, często pomijane etapy między jedną a drugą porą roku (które w rzeczywistości kształtują codzienne doświadczenie otoczenia), pozwala dostrzec zmiany, jakie w standardowym podziale na cztery pory roku łatwo umykają. Takie podejście znajduje również zastosowanie w podróżowaniu. Planowanie wyjazdu z uwzględnieniem mikropór roku umożliwia bowiem poznanie mniej oczywistych aspektów Japonii – zarówno pod względem przyrody, jak i lokalnych zwyczajów czy sezonowych wydarzeń. Może to oznaczać kontakt z naturą w jej bardziej kameralnym wydaniu, a także uniknięcie największego natężenia ruchu turystycznego. Zamiast koncentrować się wyłącznie na najpopularniejszych momentach w roku, uwaga kieruje się na to, co aktualnie dzieje się w danym miejscu. – W tradycyjnym japońskim kalendarzu pory roku są podzielone na mniejsze części, co pozwala nam dostrzec nawet najmniejsze zmiany w naturze. Uświadamiając sobie te drobne zmiany, możemy doświadczać świata w sposób bardziej subtelny i głęboki – podkreślała Marie Kondo w rozmowie z BBC. Jak dodała, takie podejście zmienia również sposób przeżywania podróży, gdyż skupienie się na sezonowych elementach – od lokalnych produktów po charakter powietrza – sprawia, że doświadczenie staje się pełniejsze i bardziej świadome. Właśnie dlatego tradycyjny japoński kalendarz, mimo że na co dzień pozostaje w cieniu systemu zachodniego, ponownie przyciąga uwagę. Dla wielu osób staje się sposobem na zwolnienie tempa i oderwanie się od nadmiaru bodźców, a także próbą bardziej uważnego funkcjonowania w świecie, który coraz częściej wymusza pośpiech i ciągłą dostępność. Źródła: Sakuraco, Nippon, BBC, The New York Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak zastosować metodę Marie Kondo na wakacjach? Te zasady zmieniają życie w podróży
Marie Kondo zdobyła światową popularność jako ekspertka od porządkowania i autorka metody, która zmieniła sposób myślenia o organizacji przestrzeni. Jej zasady można jednak zastosować nie tylko w domu, lecz także w podróży – od pakowania walizki po podejście do samego wyjazdu. Co w takim razie radzi Japonka?
Urodzona w Tokio autorka i osobowość telewizyjna stała się symbolem minimalistycznego podejścia do życia, opartego na świadomych wyborach i eliminowaniu nadmiaru. Jej filozofia, koncentrująca się na zatrzymywaniu tylko tych rzeczy, które „wywołują radość”, zyskała globalne uznanie i znalazła zastosowanie nie tylko w organizacji domowej przestrzeni, lecz także w codziennych nawykach. W najnowszej swojej książce „Letter From Japan” Marie Kondo przybliża kulturowe inspiracje stojące za tym podejściem, pokazując, jak łączyć porządek z uważnością i spokojem. Te same zasady można przenieść również na grunt podróżowania, które dla wielu osób bywa źródłem stresu. Jak więc zastosować metodę Kondo podczas wyjazdu i co naprawdę warto zabrać ze sobą w drogę? Jak spakować walizkę metodą Marie Kondo? Zastosowanie metody Marie Kondo w podróży zaczyna się od zmiany podejścia do samego pakowania – warto świadomie wybierać tylko te rzeczy, które rzeczywiście będą potrzebne i komfortowe w użyciu. Kluczowe staje się uporządkowanie przestrzeni w walizce w sposób, który ogranicza chaos i pozwala szybko odnaleźć każdy element bez konieczności przekopywania się przez zawartość bagażu. Pomocne wówczas okazuje się grupowanie rzeczy według funkcji oraz oddzielanie ich w mniejszych organizerach lub woreczkach, dzięki czemu ubrania, kosmetyki czy akcesoria nie mieszają się ze sobą i pozostają łatwo dostępne przez cały wyjazd. – Segreguję w małych woreczkach np. ubrania na co dzień, odzież „po domu”, kosmetyki do makijażu, kosmetyki do pielęgnacji skóry, suplementy i elektronikę z kablami – podkreśla Kondo. Równie istotna jest selekcja, ponieważ ograniczenie liczby przedmiotów nie oznacza rezygnacji z wygody, lecz jej zwiększenie. – W podróż zabieram ze sobą tylko niewielką liczbę rzeczy, starannie dobierając te, które naprawdę dają radość – zaznacza autorka w rozmowie z BBC. Jak podróżować bez stresu? Rady Marie Kondo To podejście można rozszerzyć na cały proces podróżowania, szczególnie na momenty, które zwykle kojarzą się z napięciem i pośpiechem. Zamiast traktować pobyt na lotnisku wyłącznie jako etap logistyczny, warto nadać mu bardziej osobisty wymiar i potraktować jako przestrzeń na drobne rytuały, które poprawiają samopoczucie. Kondo zwraca uwagę na znaczenie świadomego przeżywania tych chwil: „Nawet drobne gesty mogą mieć ogromny wpływ na to, jak się czujesz”. Przygotowanie wcześniej rzeczy, które sprawiają przyjemność (jak książka, ulubiony zapach czy drobny rytuał pielęgnacyjny) pozwala odzyskać poczucie kontroli i spokoju. Jednocześnie zmiana perspektywy, polegająca na uważnej obserwacji otoczenia i docenieniu samego momentu podróży, pomaga ograniczyć stres i nadać tym chwilom większe znaczenie. Równie ważny jest pierwszy kontakt z pokojem hotelowym, który w dużej mierze decyduje o komforcie całego pobytu. Zamiast pozostawiać rzeczy w walizce, warto od razu uporządkować przestrzeń i nadać jej bardziej osobisty charakter. Eliminacja nadmiaru bodźców wizualnych (takich jak ulotki, zbędne przedmioty czy rozproszone elementy wyposażenia) pozwala stworzyć spokojniejsze otoczenie sprzyjające odpoczynkowi. – Wyjmując wszystko z walizki i umieszczając rzeczy w szufladach lub wieszając je w szafie, sprawiam, że przestrzeń staje się bardziej „moja” – wyjaśnia Kondo. Wówczas porządkowanie nie jest obowiązkiem, lecz świadomym działaniem, które pomaga szybciej poczuć się swobodnie nawet w zupełnie nowym miejscu. Czym jest „oczyszczenie” w podróży? Marie Kondo w swojej książce opisuje różne japońskie koncepcje kulturowe i pokazuje, jak można je przenieść na codzienne nawyki – również w kontekście podróżowania. Jedną z nich jest idea oczyszczenia (Jōka), rozumiana nie jako pojedynczy rytuał, lecz jako sposób przechodzenia z jednego stanu do drugiego z większą uważnością. W praktyce oznacza to chwilowe zatrzymanie się i świadome „wejście” w nowe miejsce, zamiast natychmiastowego działania i pośpiechu. Autorka podkreśla, że nie stosuje jednego, konkretnego schematu, lecz stawia na proste gesty, które pomagają odzyskać równowagę. – Dla mnie „oczyszczenie” oznacza chwilę, w której mogę się zatrzymać, uspokoić i świadomie odnaleźć się w nowym miejscu – wyjaśnia. Może to być spokojny oddech po wyjściu z samolotu, rozciągnięcie ciała czy krótka chwila skupienia. Takie działania pomagają zmniejszyć napięcie i łagodnie wejść w rytm podróży, niezależnie od kierunku. Jak doświadczać Japonii według Marie Kondo? Mniej pośpiechu, więcej uważności To podejście szczególnie dobrze wpisuje się w sposób poznawania Japonii, gdzie – jak podkreśla Kondo – warto zwracać uwagę nie tylko na najbardziej oczywiste atrakcje, lecz także na to, co subtelne i często pomijane. Zamiast intensywnego zwiedzania proponuje zwolnienie tempa i uważne obserwowanie codzienności. Nawet pozornie proste doświadczenia, takie jak smak tradycyjnego bulionu dashi czy cisza panująca w środkach transportu, mogą odsłonić głębię lokalnej kultury. – Mam nadzieję, że poświęcisz chwilę, aby docenić samo to poczucie spokoju. W Japonii ukojenie często tkwi nie tylko w tym, co widoczne, ale także w atmosferze i ciszy danego miejsca – zaznacza. Istotnym elementem tej filozofii jest także szacunek wobec odwiedzanych miejsc. Kondo odwołuje się do japońskiego przysłowia „Ptak w locie nie mąci wody”, które w kontekście podróżowania oznacza odkrywanie świata w sposób uważny i nienarzucający się. – Podróżowanie oznacza zanurzenie się w kulturze, otoczeniu i codziennym życiu ludzi. Dlatego staram się traktować wszystko z troską i spędzać czas z wdzięcznością – podkreśla. Jak dodaje, turyści powinni respektować przestrzeń, w której się znajdują – od sposobu poruszania się po miejscach publicznych po kontakt z lokalną społecznością. Według niej to właśnie te drobne, świadome działania sprawiają, że podróż staje się bardziej autentyczna i pogłębiona. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Coraz więcej turystów szuka przygód zamiast odpoczynku. Trend „darecation” rośnie w siłę
Tradycyjne wakacje spędzane na plaży coraz częściej ustępują miejsca podróżom, które oferują coś więcej niż relaks. W 2026 roku rośnie popularność tzw. „darecation” – wyjazdów nastawionych na wyzwania, adrenalinę i przekraczanie własnych granic. Coraz więcej turystów zamiast biernego odpoczynku wybiera aktywności na świeżym powietrzu i doświadczenia, które pozwalają sprawdzić siebie w nowych warunkach.
Podróże przygodowe przestały być niszową formą eksplorowania świata i stały się jednym z najszybciej rosnących segmentów turystyki. Jak wynika z raportu Adventure Travel Trade Association (ATTA), globalna wartość tego rynku sięga już 1,16 miliarda dolarów. Co istotne, zmienia się nie tylko skala zjawiska, ale także jego charakter. Współczesne podróże przygodowe nie ograniczają się już do ekstremalnych aktywności, takich jak wspinaczka wysokogórska czy heli-skiing. Coraz częściej obejmują również doświadczenia kulturowe, kontakt z naturą i elementy rozwoju osobistego. W efekcie redefinicji ulega sama idea podróżowania – turyści nie pytają już: „Gdzie mogę odpocząć?”, ale: „Do czego jestem zdolny?” Darecation i turystyka przygodowa. Dlaczego ten trend rośnie? Rosnąca popularność tzw. „darecation” (połączenie słów dare – odwaga/wyzwanie oraz vacation – wakacje) wpisuje się w szerszy trend dynamicznego rozwoju turystyki przygodowej, która przestaje być domeną wąskiej grupy pasjonatów, a staje się jednym z głównych kierunków współczesnych podróży. Jak wskazują dane platformy Pinterest, liczba wyszukiwań hasła „turystyka przygodowa” wzrosła aż o 75%, co potwierdza rosnące zainteresowanie wyjazdami opartymi na wyzwaniach i intensywnych doświadczeniach. Za tym zjawiskiem stoi przede wszystkim zmiana podejścia do podróżowania po pandemii – coraz więcej osób rezygnuje z biernego wypoczynku na rzecz wyjazdów, które pozwalają zdobywać nowe umiejętności, budować odporność psychiczną i tworzyć trwałe wspomnienia. Psychologowie podkreślają, że jest to także reakcja na coraz bardziej „bezwysiłkowy” styl życia zdominowany przez technologie. W świecie, w którym wiele czynności odbywa się automatycznie, rośnie potrzeba sprawczości i realnego działania. Trend ten szczególnie wyraźnie widoczny jest w trzech grupach podróżnych. Pokolenie Z poszukuje doświadczeń budujących tożsamość – aż 74% młodych osób wybiera tzw. „runcations”, czyli wyjazdy łączące podróże z wymagającą aktywnością fizyczną. Z kolei milenialsi i przedstawiciele pokolenia X coraz częściej decydują się na tzw. „mikroemerytury”, traktując intensywne wyprawy jako sposób na przerwę od presji zawodowej i nadmiaru decyzji. Istotną rolę odgrywają również podróże solo – w 2026 roku ponad 70% rezerwacji w segmencie wypraw przygodowych przypada na osoby podróżujące samotnie, w tym w dużej mierze kobiety, dla których tego typu wyjazdy stają się formą rozwoju i budowania niezależności. Skala zjawiska jest znacząca – według ATTA europejski rynek turystyki przygodowej osiągnął wartość około 464 miliardów dolarów. Największymi rynkami są Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Holandia i Wielka Brytania, gdzie 73% podróżnych deklaruje, że jest „otwartych na przygody”. Ten trend wyraźnie widać także w Polsce – jak wynika z danych z naszego „Trendbooka podróżniczego 2026”, aż 70% Polaków deklaruje gotowość do dalekich podróży, jeśli oferują one unikatowe i intensywne doświadczenia. Turystyka przygodowa w Europie. Jak zmienia się sposób podróżowania? W Europie turystyka przygodowa coraz wyraźniej odchodzi od skojarzeń wyłącznie z ekstremalnymi aktywnościami, a zaczyna oznaczać przede wszystkim pogłębione i świadome formy podróżowania. Jak podkreśla Russell Walters, dyrektor regionalny Adventure Travel Trade Association na Europę: „Europejscy podróżnicy są bardzo doświadczeni i coraz bardziej motywowani wartościowymi podróżami. Chcą nawiązać kontakt z lokalną kulturą, spędzać czas na łonie natury i czuć, że ich wybory przynoszą korzyści odwiedzanym miejscom”. Raport ATTA wskazuje, że sama definicja podróży przygodowej uległa znacznemu poszerzeniu – „nie definiuje się jej już wyłącznie jako ekstremalnych lub pełnych adrenaliny przeżyć, ale jako szerokie spektrum doświadczeń”, które pozostają jednocześnie dostępne dla coraz szerszego grona odbiorców. W praktyce oznacza to, że obok aktywności fizycznych, takich jak trekking, wspinaczka czy kajakarstwo, równie istotne stają się elementy kulturowe – lokalna kuchnia, tradycje i historie mieszkańców. Dane rynkowe potwierdzają skalę tego zjawiska. Według SportsCover Direct trekking i wspinaczka górska odnotowały wzrost popularności o 69% rok do roku, a tzw. „runcations”, czyli wyjazdy łączące podróże z bieganiem, wzrosły o 56%. Dynamicznie rośnie także zainteresowanie żeglarstwem (+54%) oraz raftingiem (+38%), a liczba osób wybierających piesze wędrówki zwiększyła się o 44%. W Europie sprzyja temu rozbudowana infrastruktura szlaków prowadzących przez zróżnicowane krajobrazy – od alpejskich tras po nadmorskie ścieżki i historyczne regiony. Jednocześnie, jak podkreśla ATTA, „przygoda” nie ma dziś jednego znaczenia – dla jednych oznacza fizyczne wyzwanie, dla innych zanurzenie w kulturze, a dla wielu połączenie obu tych elementów w ramach jednego wyjazdu. Źródła: ATTA, Independent Online, Euronews, Travel Pulse, National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.