National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-23T11:47:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Przyszłość misji kosmicznych może zależeć od tego batata. Naukowcy szykują rośliny do uprawy poza Ziemią
items: Droga Mleczna „pożarła” galaktykę karłowatą. Stało się to 11,8 mld lat temu
items: Start najambitniejszej chińskiej misji księżycowej już za kilka dni. Co wiemy o Chang’e 7?
items: Sonda Voyager 2 dostała nowe życie. Ryzykowna operacja NASA zakończona sukcesem
items: NASA namierzyła ślad po rozbiciu rakiety SpaceX. Tak wygląda krater po kosmicznej kolizji
items: Po zaćmieniu Słońca czas na kolejny kosmiczny spektakl. Nawet 93% tarczy Księżyca skryje się w cieniu
items: Zrozumieli, że odpowiedź nie leży na Marsie. Japończycy lecą na jego księżyc, by rozwiązać zagadkę życia na Ziemi
items: Gwiazda niczym czarna dziura. W młodym Wszechświecie odnaleziono nowy typ obiektu astrofizycznego
items: Kolejny wielki sukces Polaka. NASA zachwycona niezwykłym zdjęciem z Bieszczad
items: Miliony osób patrzyły w niebo. Zaćmienie Słońca zachwyciło Europę
items: Sześć planet ustawi się na niebie jednego poranka. Cztery zobaczymy bez teleskopu
items: Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
items: Wyświetla 100 milionów gwiazd, a jego nowa część powstała pod ziemią. Astronomiczne cudo w Polsce
items: Koreańska sonda odnalazła krater po rakiecie SpaceX. Pokazano zdjęcia z Księżyca
items: Człon rakiety SpaceX uderzył w Księżyc z prędkością 8700 km/h. Czy powstał nowy krater?
items: Szykuj się na wyjątkowe noce pod gwiazdami. Sierpień 2026 urządzi kosmiczny spektakl
items: Rakieta Elona Muska już za kilka dni uderzy w Księżyc. Astronomowie oczekują na kolizję
items: Obiekt przypominający płonący samolot pojawił się nad Nową Zelandią. Czy skarb z kosmosu trafi do muzeum?
items: Dziś nad Polską wzejdzie Koźli Księżyc. To jedno z najpiękniejszych lipcowych zjawisk na niebie
items: Pożary w Hiszpanii zagroziły stacji Deep Space Network. Bez niej stracimy łączność z sondami w kosmosie
items: Czy moglibyśmy wysłać sondę kosmiczną w kierunku czarnej dziury? Fascynująca koncepcja włoskiego astrofizyka
items: Te cząsteczki mogły dać początek życiu. Znaleziono je wokół młodej gwiazdy
items: Zwykła sól, kosmiczny kształt. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wyrósł niezwykły kryształ
items: Kosmiczny lód VII – naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego podważają klasyczny model struktury
items: Czy na Księżycu znajdują się skamieniałości dinozaurów? Badacze analizują niezwykłą teorię

Przyszłość misji kosmicznych może zależeć od tego batata. Naukowcy szykują rośliny do uprawy poza Ziemią
type: item
date: 2026-08-23T11:46:38.000Z
creator: Marina Koren
subject: Kosmos
subject: kosmonauta
subject: mars
subject: podróże kosmiczne
subject: rolnictwo
description: W brazylijskich laboratoriach trwają prace nad przygotowaniem roślin do uprawy w przestrzeni kosmicznej. Rozwiązania tworzone z myślą o astronautach mają również pomóc ziemskim rolnikom walczyć ze skutkami suszy i upałów.
encoded: Spis treści: Jak Brazylia przygotowuje rośliny do uprawy w kosmosie Bataty i ciecierzyca mają żywić astronautów podczas długich misji Kosmiczne rolnictwo może pomóc uprawom przetrwać suszę i upały na Ziemi Brazylia wysyła rośliny w kosmos i testuje uprawy przyszłości Kosmiczne rolnictwo zaczyna się na Ziemi Luis Felipe Villani Purquerio wita mnie na schodach skąpanego w słońcu budynku, którego pomarańczowa fasada wyraźnie odcina się od bujnej zieleni południowo-wschodniej Brazylii. Luis jest agronomem – badaczem roślin i gleby – w Instituto Agronômico de Campinas (IAC), jednym z najstarszych ośrodków badań rolniczych na świecie, położonym około dwóch godzin drogi od São Paulo. Jak Brazylia przygotowuje rośliny do uprawy w kosmosie Wewnątrz oprowadza mnie po historii tego miejsca: założona w 1887 roku przez ostatniego cesarza Brazylii instytucja tworzy bardziej wydajne i odporne odmiany roślin dla rolników w całym kraju. Hol zdobią zabytkowe ilustracje rozległych pól uprawnych pod otwartym niebem oraz asortyment owoców i warzyw – malownicze przedstawienie ziemskiej obfitości. W mieszczących się dalej laboratoriach, pod błękitno-białym blaskiem lamp, Luis Purquerio i jego studenci eksperymentują z zupełnie innym rodzajem rolnictwa: sprawdzają, jak uprawiać rośliny w przestrzeni kosmicznej, aby przyszli astronauci – a zarazem przyszli rolnicy – mogli samodzielnie produkować własną żywność. Dzięki wieloletnim badaniom nad technologią żywności astronauci już dziś jedzą całkiem dobrze. Jednak kolejne pokolenia odkrywców będą potrzebowały zrównoważonych źródeł pożywienia, które uzupełnią ich zwykłe zapasy: żywność liofilizowaną, poddaną obróbce termicznej i produkty o długim okresie przydatności do spożycia. Najlepsze metody kosmicznego rolnictwa trzeba będzie opracować na długo przed wyruszeniem takich misji. Naukowcy na całym świecie poszukują sposobów na podtrzymanie życia roślin poza Ziemią, a Brazylia, ze swoją bogatą tradycją badań rolniczych, jest do tego szczególni…

kosmiczne-rolnictwo-85c6b07.jpeg
width: 3072
height: 2048

Droga Mleczna „pożarła” galaktykę karłowatą. Stało się to 11,8 mld lat temu
type: item
date: 2026-08-22T10:15:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: droga mleczna
subject: galaktyki
subject: kosmiczny teleskop hubble'a
description: Nasza Galaktyka jest żarłoczna. Osiągnęła swój rozmiar ponad 100 tysięcy lat świetlnych średnicy m.in. pochłaniając mniejsze galaktyki. Nowe dowody galaktycznego kanibalizmu we wczesnym okresie formowania się Drogi Mlecznej odnalazł właśnie zasłużony i wysłużony Kosmiczny Teleskop Hubble’a.
encoded: Droga Mleczna jest dość potężną galaktyką spiralną, w której znajdują się setki miliardów gwiazd. Dysk galaktyczny liczy od ok. 100 000–120 000 lat świetlnych, choć niektóre nowsze badania sugerują, że liczby te należy podwyższyć do nawet 150 000–200 000 lat świetlnych. Ma to związek z rozrzedzonymi zewnętrznymi obszarami dysku gwiazdowego. Przy tej średnicy dysk wydaje się wręcz płaski, ponieważ w najszerszym centralnym punkcie ma około tysiąca lat świetlnych. Masa naszej Galaktyki szacowana jest na ok. 1–1,5 biliona (10¹²) mas Słońca. Natomiast sama masa gwiazdowa to ok. 50–60 miliardów mas Słońca. Żarłoczna Droga Mleczna Nasza Galaktyka osiągnęła ten pokaźny rozmiar tworząc nowe gwiazdy ze swoich obłoków gazu, ale także przejmując gwiazdy, gaz i ciemną materię z innych galaktyk podczas kolejnych zderzeń. Nowe dane z należącego do NASA Kosmicznego Teleskopu Hubble’a dostarczyły jednoznacznych dowodów na połączenie się galaktyki karłowatej z młodą Drogą Mleczną na najwcześniejszych etapach jej ewolucji. Odkrycie to poszerza wiedzę o naszej historii, pozwalając sięgnąć o 1,8 miliarda lat dalej w przeszłość niż dotychczas. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Nature Astronomy”. Najświeższe z wielkich kosmicznych zderzeń, jakich doświadczyła Droga Mleczna, to trwający nadal proces wchłaniania karłowatej galaktyki w Strzelcu. Rozpoczął się on ponad 6 miliardów lat temu i nie zakończył się do dzisiaj. Astronomowie ustalili również, że mniej więcej 10 miliardów lat temu doszło do wchłonięcia przez Drogę Mleczną innej niewielkiej galaktyki, znanej jako Gaia–Sausage–Enceladus. Właśnie to zdarzenie miało doprowadzić ukształtowania się znanego nam gwiazdowego dysku naszej Galaktyki. Pomiędzy tymi zderzeniami miały miejsce także kolejne, choć mniej znaczące kolizje. Tajemnicze zderzenie Jednak to wciąż za mało, by zrozumieć obecny kształt i wielkość Drogi Mlecznej. Dane obserwacyjne oraz modele komputerowe od dawna sugerowały istnienie jeszcze wcześniejszego, dużego połąc…

FABRIC-KOLAZ-32-29-b13b632.jpg
width: 2813
height: 1875

Start najambitniejszej chińskiej misji księżycowej już za kilka dni. Co wiemy o Chang’e 7?
type: item
date: 2026-08-21T14:15:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chiny
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: sonda
description: Waży ponad osiem ton i składa się z czterech elementów: orbitera, lądownika, łazika i księżycowego skoczka. Chiński projekt Chang’e 7 jest najbardziej ambitną, wszechstronną i złożoną bezzałogową misją księżycową w historii. Start misji zaplanowany jest na najbliższy poniedziałek.
encoded: Chiński program kosmiczny przekracza kolejną granicę. Państwo Środka stawia na ambitne, wielowątkowe misje, które do niedawna były domeną Amerykanów. W nowym wyścigu o Księżyc siły są wyrównane, a wynik nie jest przesądzony. Osiem ton ładunku księżycowego Chińska Agencja Kosmiczna (CNSA) ogłosiła, że 24 sierpnia z kosmodromu Wenchang wystartuje ciężka rakieta Długi Marsz 5 Y14, która wyniesie na trajektorię księżycową ponad ośmiotonowy ładunek. W luku rakiety znajdą się orbiter, lądownik, łazik oraz niewielki skoczek. Wraz ze znajdującym się już na orbicie księżyca satelitą stworzą konstelację Chang’e 7. Zestaw aparatury naukowej obejmuje także liczne eksperymenty międzynarodowe, w tym instrument wspierany przez Stany Zjednoczone, Włochy i Egipt. Na zestaw urządzeń badawczych misji składają się: orbiter księżycowy, który ma pełnić funkcję „oczu” misji. Po oddzieleniu się od zespołu lądownik-łazik-skoczek, orbiter najpierw sfotografuje strefę lądowania z użyciem kamer teledetekcyjnych, dostarczając dane referencyjne do precyzyjnego lądowania. Później prowadzi długoterminowe badania zdalne bieguna południowego i innych rejonów Księżyca; lądownik, czyli duża platforma, której zadaniem jest bezpieczne dostarczenie łazika i skoczka na powierzchnię Księżyca. Lądownik wyposażony został w instrumenty naukowe i po wykonaniu podstawowej pracy będzie prowadził badania; łazik, którego zadaniem są długoterminowe badania mobilne na powierzchni, wykorzystujące dane o oświetleniu zebrane przez orbiter oraz własny system nawigacji do przemieszczania się między nasłonecznionymi punktami; skoczek/„pchła” – prawdziwa gwiazda misji. Pchła ma za zadanie wielokrotną eksplorację zacienionych kraterów w poszukiwania lodu wodnego. Urządzenie wykorzystuje aktywną technologię amortyzacji lądowania, a przemieszcza się dzięki sterowaniu nogami i stawami, wspierając wielokrotne starty, lądowania i powroty do kraterów. Jest to pierwszy na świecie pojazd zdolny do wielokrotnego „przeskakiwania” do …

chang-e-7-a0ae828.jpg
width: 1801
height: 1200

Sonda Voyager 2 dostała nowe życie. Ryzykowna operacja NASA zakończona sukcesem
type: item
date: 2026-08-20T13:49:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: inżynieria
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: sonda
subject: sonda voyager
description: Prawie pół wieku po starcie Voyager 2 wciąż działa. Teraz inżynierowie NASA przeprowadzili ryzykowną akcję, dzięki której wygospodarowano dodatkową moc dla słabnącej sondy. Dzięki operacji „Wielki Wybuch” trzy kluczowe instrumenty naukowe będą mogły dalej badać otoczenie sondy znajdującej się miliardy kilometrów od Ziemi.
encoded: Równo 49 lat temu, 20 sierpnia 1977 roku Voyager 2 wystartowała w swoje Grand Tour po Układzie Słonecznym. W tej chwili sonda znajduje się w przestrzeni międzygwiazdowej, 21 miliardów kilometrów od Ziemi, a jej zasilacz coraz bardziej słabnie. Jednak inżynierowie JPL NASA po raz kolejny pokazali swoją klasę i poprzez bardzo ryzykowną operację wygospodarowali dodatkową moc, która przedłuży życie Voyagera 2. Big Bang, czyli Wielki Wybuch – taką nazwę nadano w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL) operacji, która pozwoliła na uzyskanie dodatkowej mocy do prowadzenia badań naukowych instrumentom sondy Voyager 2. Operacja polegała na jednoczesnym wyłączeniu niektórych urządzeń zasilanych elektrycznie i zastąpieniu ich rozwiązaniami zużywającymi mniej energii. Równocześnie należało zadbać o to, aby temperatura sondy pozostała wystarczająco wysoka do jej prawidłowego działania. Niemal pół wieku nieustannej pracy Przypomnijmy, że bliźniacze sondy Voyager 1 i 2 czerpią energię z radioizotopowych generatorów termoelektrycznych, czyli urządzeń przekształcających ciepło powstające w wyniku rozpadu plutonu w energię elektryczną. Ze względu na postępujący rozpad plutonu obie sondy tracą każdego roku około 4 watów mocy. Niemal pół wieku po ich wystrzeleniu rezerwy energetyczne statków skurczyły się do minimum, dlatego zespół misji musi oszczędzać energię, wyłączając urządzenia i systemy, które nie są niezbędne. Każdy Voyager wystartował z identycznym zestawem 10 instrumentów naukowych. Do tej pory na obu sondach wyłączono już po 7 z 10. W przypadku Voyagera 2 najpierw wyłączono tzw. instrumenty planetarne. Po zakończeniu przelotów obok wielkich planet Układu Słonecznego, co miało miejsce już w latach 80. ubiegłego wieku, zespół misji wyłączył m.in. kamery, fotopolarymetr i inne urządzenia służące do obserwacji planet i księżyców podczas przelotów. Przyniosło to oszczędność energii wystarczającą na dekady. Prawdziwa „walka o waty” rozpoczęła się dopiero w latach 20. naszego wi…

pia21480-87782e2.jpg
width: 2529
height: 2029

NASA namierzyła ślad po rozbiciu rakiety SpaceX. Tak wygląda krater po kosmicznej kolizji
type: item
date: 2026-08-19T13:19:37.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: Elon Musk
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: nasa
description: Naukowcy z NASA wykonali zdjęcie, na którym widać świeży krater wybity 5 sierpnia przez rakietę Falcon 9. Wgłębienie zostało stworzone w wyniku kolizji czterotonowego obiektu z naturalnym satelitą Ziemi. Nad miejscem uderzenia zaczęły unosić się jasne i ciemne smugi.
encoded: Kosmiczna kolizja miała miejsce 5 sierpnia, gdy dryfujący przez rok po niestabilnej orbicie obiekt uderzył w powierzchnię Księżyca. Górny stopień rakiety Falcon 9 amerykańskiej firmy SpaceX uderzył w naszego naturalnego satelitę z prędkością około 8 690 km/godz. Przez brak atmosfery, która mogłaby wyhamować lub spalić obiekt, doszło do bezpośredniego zderzenia, którego efektem jest właśnie sfotografowany krater. Poszukiwania krateru Ponieważ żadna kamera nie zarejestrowała momentu uderzenia rakiety w Księżyc, odnalezienie dokładnego miejsca kolizji zajęło astronomom trochę czasu. Wszystko zaczęło się od grupy niezależnych pasjonatów, którzy na podstawie ogólnodostępnych danych jako pierwsi wyznaczyli trajektorię lotu rakiety. Ich odkrycie dało początek międzynarodowym poszukiwaniom. Korzystając z wyliczeń amatorów, Centrum Badań Obiektów Bliskich Ziemi NASA przeprowadziło własne analizy, wykorzystując zaawansowane narzędzia do przewidywania zderzeń. W ten sposób kalifornijski ośrodek stopniowo doprecyzowywał kurs rakiety, aż w końcu ustalił przewidywane miejsce upadku i przekazał te dane zespołowi południowokoreańskiej sondy Korea Pathfinder Lunar Orbiter. Po wykonaniu szczegółowych zdjęć koreańscy badacze wyznaczyli wstępne położenie krateru, potwierdzając, że wyliczenia NASA pomyliły się zaledwie o około kilometr. Otrzymane fotografie pozwoliły następnie amerykańskiej agencji precyzyjnie ustalić ostateczne współrzędne śladu po kosmicznym zderzeniu. Badawcze trudy Czasochłonne poszukiwania obiektu były jedynie przedsmakiem kolejnego wyzwania. Astronomowie spędzili 6 dni na próbach dokładnego sfilmowania i obfotografowania krateru, który powstał w wyniku zderzenia rakiety SpaceX. Największe trudności sprawiło właściwe ustawienie i przechylenie sondy tak, aby jej kamery były skierowane dokładnie w stronę wgłębienia w gruncie za każdym razem, gdy nad nim przelatywała. Po odpowiedniej kalibracji obiektywów naukowcy musieli niemal tydzień czekać, aż rotujący pod sondą K…

FABRIC-KOLAZ-32-52-75d32fb.jpg
width: 2813
height: 1875

Po zaćmieniu Słońca czas na kolejny kosmiczny spektakl. Nawet 93% tarczy Księżyca skryje się w cieniu
type: item
date: 2026-08-19T07:32:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: zaćmienie księżyca
description: Już 28 sierpnia wypatrywać należy kolejnych zjawisk astronomicznych nad Polskim niebem. Po tłumnie śledzonym zaćmieniu Słońca, przyszedł czas na naturalnego satelitę, który pokryje się niebawem czerwoną barwą. Aby zobaczyć moment, w którym Księżyc ukrywa się za Ziemią, trzeba będzie wcześnie wstać.
encoded: Niewiele ponad dwa tygodnie po zaćmieniu Słońca, które było aktywnie obserwowane w całej Europie, nad Starym Kontynentem pojawi się kolejne, wyjątkowe zjawisko astronomiczne. Tym razem głównym aktorem, który na chwilę zmieni swój wizerunek, stanie się Księżyc. Do obserwacji zaćmienia naturalnego satelity Ziemi nie będzie potrzebny specjalistyczny sprzęt. Nadchodzące zaćmienie W niektórych serwisach internetowych i mediach społecznościowych wciąż można natrafić na fotografie z ostatniego zaćmienia Słońca, a tymczasem kosmos już serwuje nam kolejne widowisko. Schowany w cieniu Ziemi Księżyc widoczny będzie między innymi w Europie, Afryce oraz obu Amerykach. W Polsce, tak jak w przypadku ostatniego zaćmienia Słońca, obiektu na niebie wypatrywać trzeba będzie chwilę przed zachodem, tuż nad linią horyzontu. Początkowy etap zaćmienia, w którym Księżyc wpada jedynie w zewnętrzny, słabszy cień Ziemi, rozpocznie się nad naszym krajem około godz. 3:24, by następnie przejść w fazę częściową około godz. 4:34. To wtedy satelita zacznie zmieniać swój dotychczasowy kształt, a na jego tarcze spadnie wyraźny cień. Warunki obserwacji Księżyca Dla wszystkich tych, którzy pragną obserwować zaćmienie Księżyca, mamy dobrą wiadomość. W przeciwieństwie do zjawiska słonecznego, nie trzeba wyposażać się w filtrujące światło okulary ani żaden inny specjalistyczny sprzęt. Należy jedynie odnaleźć miejsce z czystym, otwartym horyzontem. Ponieważ nasz naturalny satelita znajdzie się wyjątkowo nisko, wszelkie wzniesienia, zabudowania czy drzewa mogą całkowicie przesłonić najciekawszy moment widowiska. Warto też liczyć na bezchmurne niebo, które nie przesłoni nam widoku na znikający Księżyc. Jakość widoków na nocnym niebie będzie również mocno uzależniona od tego, w której części kraju się znajdujemy. W stolicy Srebrny Glob schowa się za widnokręgiem około godziny 5:45, osiągając do tego momentu maksymalnie 66-procentowe przysłonięcie tarczy. O wiele bardziej widowiskowy spektakl czeka mieszkańców …

shutterstock2676298267-84f8582.jpg
width: 2500
height: 1803

Zrozumieli, że odpowiedź nie leży na Marsie. Japończycy lecą na jego księżyc, by rozwiązać zagadkę życia na Ziemi
type: item
date: 2026-08-18T09:08:11.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: japonia
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: podróże kosmiczne
subject: sonda
description: To nie Czerwona Planeta, ale krążące wokół niej niepozorne, skaliste bryły mogą ukrywać jeden z największych sekretów nauki. Trwa wielki kosmiczny wyścig o to, kto pierwszy przywiezie na Ziemię ułamek tego kosmicznego świata.
encoded: Od lat ludzkość z fascynacją wpatruje się w Marsa, wysyłając tam kolejne łaziki. Jednak to nie sama powierzchnia planety, a jej dwa maleńkie, przypominające ziemniaki księżyce – Fobos i Deimos – mogą posiadać klucz do zrozumienia, jak w ogóle powstał Układ Słoneczny i skąd wzięła się woda na Ziemi. Zrozumieli to Japończycy, którzy rzucili wyzwanie największym kosmicznym potęgom. Ich najnowsza misja ma ostatecznie udowodnić, że odpowiedzi na pytania o początki życia należy szukać w surowym, marsjańskim pyle. 10 gramów, które zmieni historię nauki W najbliższych miesiącach z japońskiego centrum kosmicznego Tanegashima wystartuje bezzałogowa sonda MMX (Martian Moons eXploration). Jej głównym celem jest dotarcie na orbitę Marsa, gdzie spędzi około trzech lat, a następnie historyczne lądowanie na powierzchni Fobosa. Misja organizowana jest przez japońską agencję JAXA we współpracy m.in. z NASA, ESA i francuskim CNES. Lądownik ma za zadanie pobrać zaledwie 10 gramów kosmicznego gruntu, podczas gdy na powierzchnię wyjedzie francuski łazik IDEFIX. Kapsuła z cennym materiałem ma wylądować w Australii w 2031 roku. Dlaczego te 10 gramów jest tak ważne? Naukowcy od lat spierają się o pochodzenie księżyców Marsa. Jedna teoria głosi, że są to planetoidy przechwycone przez grawitację Czerwonej Planety z odleglejszych zakątków Układu Słonecznego. Inna (hipoteza „wielkiego zderzenia”) zakłada, że powstały one z odłamków wyrzuconych w kosmos po uderzeniu potężnego obiektu w Marsa. Rozstrzygnięcie tego sporu to nie tylko kwestia zaspokojenia ciekawości. Pozwoli to ustalić, w jaki sposób woda i cenne związki organiczne wędrowały w dawnym Układzie Słonecznym, ostatecznie trafiając na skaliste planety – w tym na Ziemię. Fobos może być kapsułą czasu przechowującą mechanizmy, które dały nam życie. Warto ją sprawdzić. Kosmiczny wyścig mocarstw Japonia ma już na koncie ogromny sukces – w 2020 roku jej sonda Hayabusa-2 przywiozła na Ziemię próbki z dalekiej planetoidy Ryugu. Obecnie jednak Ja…

GettyImages-1227506302-b7a61de.jpg
width: 6000
height: 3500

Gwiazda niczym czarna dziura. W młodym Wszechświecie odnaleziono nowy typ obiektu astrofizycznego
type: item
date: 2026-08-18T07:32:17.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: gwiazda
subject: obserwacje
description: Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba dostrzegł we wczesnym Wszechświecie obiekt przypominający gwiazdę wielkości Układu Słonecznego. Emituje ona 100 miliardów razy więcej energii niż wedle reguł fizyki może wytworzyć jakakolwiek znana gwiazda. To powoduje, że jest mu bliżej do czarnej dziury niż gwiazdy. Czy astronomowie odkryli właśnie nowy typ kosmicznych obiektów?
encoded: Odkąd w 2022 roku skanujący niebo w podczerwieni Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) po raz pierwszy zarejestrował obiekty określane jako „little red dots” – małe czerwone kropki – temat budzi zainteresowanie astronomów na całym świecie. Na oficjalne uznanie tych obiektów trzeba było zaczekać do marca 2024 roku. Należy podkreślić, że odnajdywane sygnały pochodzą od obiektów bardzo odległych w czasie. Małe czerwone kropki istniały między 0,6 a 1,6 miliarda lat po Wielkim Wybuchu, przy czym większość z nich pojawia się około 600 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Mała czerwona kropka Odkryta przez astronomów z Massachusetts Institute of Technology (MIT) we współpracy z ekspertami m.in. z Austrii, Niemiec i Szwajcarii czerwona kropka została nazwana MoM-BH*-. Choć przypomina ona gigantyczną gwiazdę wielkości naszego Układu Słonecznego, to emituje miliardy razy więcej energii niż może wytworzyć jakakolwiek znana gwiazda. Emitowane ilości energii są w istocie bliższe temu, co może generować czarna dziura. Właśnie dlatego naukowcy nazwali MoM-BH*- „gwiazdą czarnej dziury”. Zdaniem badaczy, którzy opisali swoje odkrycie na łamach prestiżowego „Nature”, obiekt jest prawdopodobnie niezwykle gęstym obłokiem gazu, zasilanym nie przez standardowe reakcje syntezy jądrowej, lecz przez znajdującą się w jego centrum czarną dziurę. – Sądzimy, że w centrum MoM-BH*- znajduje się czarna dziura o masie 100 tysięcy razy większej od masy Słońca. Wokół niej rozciąga się bardzo rozległa otoczka gazowa, która wygląda jak gwiazda wielkości Układu Słonecznego. Jest olbrzymia – skomentował główny autor pracy Rohan Naidu, stypendysta NASA Hubble Fellowship oraz Pappalardo Fellow w Kavli Institute for Astrophysics and Space Research MIT (MKI). Gwiazda czarnej dziury Jak przekonuje badacz ustalenie, czym dokładnie są te obiekty, stało się jednym z najgoręcej dyskutowanych zagadnień ery JWST. Naidu i jego współpracownicy wcale nie zamierzali znaleźć gwiazdy czarnej dziury. Poszukiwali najbardziej …

czarna-dziura-gwiazda-16a2ab5.jpg
width: 2720
height: 1814

Kolejny wielki sukces Polaka. NASA zachwycona niezwykłym zdjęciem z Bieszczad
type: item
date: 2026-08-14T13:29:45.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: fotografia
subject: kosmos
subject: nasa
subject: perseidy
description: Polski fotograf Marcin Rosadziński po raz szósty zdobył prestiżowe wyróżnienie. Jego fotografia została ogłoszona „Astronomicznym Zdjęciem Dnia” przez NASA. Ukazuje Bieszczady z zupełnie innej, kosmicznej perspektywy.
encoded: Bieszczady uznawane są za jedno z najlepszych miejsc w Europie do obserwacji gwiezdnego nieba. Z fantastycznych warunków skorzystał astronomiczny fotograf Marcin Rosadziński. Teraz jego zdjęcie zostało uznane przez amerykańską agencję kosmiczną. Wielogodzinne poświęcenie Otrzymanie spektakularnej fotografii wymagało od autora kilkugodzinnego poświęcenia. Zdjęcie ukazujące rozgwieżdżone, pełne Perseidów niebo nad Bieszczadami jest wynikiem połączenia 55 pojedynczych kadrów, wykonanych podczas maksimum aktywności roju „spadających gwiazd” w 2024 roku. Jak tłumaczy w rozmowie z PAP fotograf, jego celem było pokazanie górskiego pasma z „zupełnie innej perspektywy – jako mały, kosmiczny świat zawieszony pod ogromem Drogi Mlecznej”. Z pewnością zamierzony efekt został osiągnięty, a wielogodzinna praca w terenie została doceniona prestiżowym wyróżnieniem. Fotografia dnia To, że codziennie NASA publikuje tzw. astronomiczne zdjęcie dnia, nie zmniejsza prestiżu samej nagrody. Każda wybrana fotografia opatrzona jest również krótkim opisem sporządzonym przez zawodowego astronoma. Wyjaśnienie pod zdjęciem Rosadzińskiego skupia się przede wszystkim na Perseidach – ich charakterystyce i możliwościach obserwacji. Data publikacji fotografii przypadała bowiem na 12 sierpnia, czyli dzień, kiedy szansa na zobaczenie tych meteorów jest największa. Zdjęcie Perseidów tego samego autora po raz drugi z rzędu zdobyło codzienne wyróżnienie przyznawane przez NASA. Polscy astrofotografowie To nie pierwsze wyróżnienie dla polskiego twórcy. Rosadziński po raz piąty odbiera statuetkę za „najlepsze zdjęcie astronomiczne dnia”. Polak ma na swoim koncie również miano najlepszego fotografa Drogi Mlecznej 2025 roku według prestiżowej, międzynarodowej społeczności Capture the Atlas, a także sukcesy w konkursie AstroCamera. Warto dodać, że rodzimi astrofotografowie regularnie trafiają na łamy serwisu NASA. Zaledwie 27 lipca br. nagrodzono fotografię Mgławicy Bańka, uchwyconą nad Krakowem przez Pawła Piec…

GettyImages-678610108-962038a.jpg
width: 4280
height: 2965

Miliony osób patrzyły w niebo. Zaćmienie Słońca zachwyciło Europę
type: item
date: 2026-08-13T09:51:16.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: europa
subject: hiszpania
subject: kosmos
subject: polska
subject: zaćmienie
subject: zaćmienie słońca
description: Za nami jedno z najbardziej wyczekiwanych zjawisk astronomicznych tego roku. 12 sierpnia mieszkańcy części Europy mogli obserwować całkowite zaćmienie Słońca, które szczególnie spektakularnie wyglądało m.in. nad Hiszpanią i Islandią. Zjawisko było widoczne także z Polski, choć w naszym kraju miało charakter częściowy. Jak przebiegało i gdzie można było zobaczyć je w pełnej okazałości?
encoded: Choć na rekordowo długie zaćmienie Słońca trzeba będzie poczekać do 16 lipca 2186 roku, kiedy faza całkowita potrwa ponad siedem minut, również 12 sierpnia 2026 roku niebo zafundowało obserwatorom wyjątkowe widowisko. Cień Księżyca przeciął północny Atlantyk i dotarł do Europy, a w miejscach, z których można było obserwować całkowitą fazę zjawiska, tarcza Słońca na krótko zniknęła za Księżycem. Miliony osób śledziły zaćmienie z przygotowanych punktów obserwacyjnych, ulic, plaż i górskich punktów widokowych. Gdzie najlepiej było widać zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 roku? Największe emocje wzbudziła Hiszpania, gdzie całkowite zaćmienie Słońca było pierwszym takim zjawiskiem od ponad stu lat. Pas całkowitego zaćmienia przeciął północną część kraju i Baleary, dlatego tysiące obserwatorów ruszyły m.in. do Galicji, Kraju Basków, Kastylii i León, Aragonii, Walencji czy na Majorkę. W wielu miejscach przygotowano specjalne punkty obserwacyjne, a hotele w popularnych lokalizacjach były rezerwowane z dużym wyprzedzeniem. Hiszpańskie władze uruchomiły setki stanowisk do oglądania zjawiska i skierowały dodatkowe służby tam, gdzie spodziewano się największych tłumów. Szczególnie widowiskowo zaćmienie wyglądało wieczorem, gdy Słońce znajdowało się już nisko nad horyzontem. W kolejnych miejscowościach światło stopniowo słabło, temperatura spadała, a podczas fazy całkowitej na kilkadziesiąt sekund zapadał niemal zmierzch. W Buitrago de Lozoya pod Madrytem tłum zaczął bić brawo, gdy przed całkowitym przesłonięciem tarczy pojawiły się tzw. perły Baily’ego, a chwilę później wokół Księżyca można było zobaczyć jasną koronę słoneczną. Reuters opisywał reakcje obserwatorów jako pełne niedowierzania i silnych emocji, a część z nich mówiła, że doświadczenie było wręcz „surrealistyczne”. Podobna atmosfera panowała na Majorce, gdzie setki osób zebrały się m.in. na plaży w Santa Ponça. Gdy niebo pociemniało, a nad górami pojawiła się świetlista obwódka wokół Księżyca, tłum reagował okrzykami…

zdj-2026-08-13T105842.488-cd7323a.jpg
width: 4608
height: 3069

Sześć planet ustawi się na niebie jednego poranka. Cztery zobaczymy bez teleskopu
type: item
date: 2026-08-11T06:47:11.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: niebo
subject: obserwacje
description: 12 sierpnia 2026 roku na porannym niebie pojawi się sześć planet Układu Słonecznego. Marsa i Saturna powinniśmy dostrzec bez większego trudu, Merkury i Jowisz będą znacznie trudniejszym celem, a odnalezienie Urana i Neptuna wymaga użycia sprzętu optycznego. Wyjaśniamy, jak obserwować planetarną paradę z Polski i dlaczego zapowiadane „ustawienie w jednej linii” jest pewnym uproszczeniem.
encoded: Spis treści: Parada sześciu planet 12 sierpnia 2026 roku Czy planety naprawdę ustawią się w jednej linii? Które planety zobaczymy bez teleskopu? Uran i Neptun pozostaną ukryte Jak obserwować paradę planet z Polski? Największa trudność pojawi się tuż przed wschodem Słońca 12 sierpnia przyniesie jeszcze więcej zjawisk Przed nami jeden z najbardziej niezwykłych poranków tego lata. 12 sierpnia 2026 roku nad horyzontem znajdzie się jednocześnie sześć planet Układu Słonecznego. Cztery z nich będzie można dostrzec bez teleskopu, choć dwie mogą sprawić obserwatorom sporo trudności. Podpowiadamy, o której godzinie spojrzeć w niebo i gdzie szukać poszczególnych planet. Parada sześciu planet 12 sierpnia 2026 roku Poranek 12 sierpnia będzie jednym z najbardziej niezwykłych momentów astronomicznych tego lata. Przed wschodem Słońca nad horyzontem znajdzie się jednocześnie sześć planet: Jowisz, Merkury, Mars, Uran, Saturn i Neptun. Planety rozciągną się szerokim łukiem – od wschodniej części nieba aż po południowy zachód.. Nie wszystkie pojawią się jednak w ostatniej chwili. Saturn i Neptun będą przebywać nad horyzontem od wielu godzin, później dołączą do nich Uran i Mars. Merkury i Jowisz znajdą się bardzo nisko nad wschodnim horyzontem i to właśnie ich obecność wyznaczy krótkie okno, w którym cała szóstka będzie jednocześnie nad horyzontem. Określenie „jeden poranek” też nie oznacza, że zjawisko potrwa tylko kilka minut albo wystąpi wyłącznie 12 sierpnia. Podobną konfigurację będzie można obserwować również w sąsiednie dni, choć wzajemne położenie planet będzie się stopniowo zmieniać. Czy planety naprawdę ustawią się w jednej linii? Popularne określenia „parada planet” i „wielkie ustawienie planet” nie są precyzyjnymi terminami astronomicznymi. Nie oznaczają również, że sześć planet utworzy w przestrzeni rzeczywistą, prostą linię. Wrażenie uporządkowania powstanie wyłącznie z perspektywy obserwatora znajdującego się na Ziemi. Wszystkie planety obiegają Słońce po orbitach znajduj…

szesc-planet-na-niebie-2671819.png
width: 1536
height: 1024

Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
type: item
date: 2026-08-10T09:40:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: polska
subject: zaćmienie słońca
description: 12 sierpnia 2026 roku niebo nad Europą stanie się areną wydarzenia, jakiego nie widzieliśmy od ponad ćwierć wieku. W pasie ciągnącym się od Arktyki, przez Islandię, po Hiszpanię nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. Mieszkańcy Polski będą mogli podziwiać niezwykle głębokie zaćmienie częściowe. To będzie najbardziej spektakularny zachód Słońca od dziesięcioleci.
encoded: Ostatnie tak głębokie zaćmienie Słońca widzieliśmy w Polsce 11 sierpnia 1999. W środę 12 sierpnia 2026 tarcza słoneczna w najlepszych lokalizacjach będzie przesłonięta aż w 85%. Zobaczymy „nadgryzione” Słońce tuż przed zachodem, co stworzy fenomenalne warunki do obserwacji i fotografii. Jednak warunki w Polsce będą się znacząco różnić w zależności od lokalizacji: najlepsze będą na północnym zachodzie kraju. Im dalej na wschód, tym wcześniej Słońce zajdzie, a maksimum zaćmienia nastąpi już pod horyzontem. Jakby tego było mało, tej samej nocy nastąpi maksimum roju Perseidów, z nawet setką „spadających gwiazd” na godzinę. Pas zaćmienia całkowitego w Europie Pas całkowitości zaćmienia z 12 sierpnia rozpocznie się o wschodzie Słońca w rosyjskiej Arktyce na półwyspie Tajmyr, po czym przetnie Ocean Arktyczny, wschodnią Grenlandię oraz zachodnią Islandię. Najlepszym kierunkiem do astroturystyki jest jednak Hiszpania, gdzie zaćmienie całkowite będzie widoczne od wybrzeża Atlantyku po Morze Śródziemne, m.in. w Oviedo, León, Saragossie, Bilbao czy Palmę na Majorce. Maksymalna długość fazy całkowitej wyniesie 2 minuty i 18 sekund w najlepszym miejscu na Islandii. W Hiszpanii Słońce zostanie przesłonięte zaledwie godzinę przed zachodem, co w połączeniu z korzystnymi prognozami pogody czyni Półwysep Iberyjski najlepszym miejscem do obserwacji. Zaćmienie częściowe w Polsce – miasta i godziny Choć Polskę czeka tylko zaćmienie częściowe, i tak będzie to wyjątkowy spektakl, jaki zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. Najlepsze warunki wystąpią na zachodzie i północnym zachodzie kraju, gdzie zasłonięty będzie największy kawałek Słońca, a jego zachód nastąpi już po maksimum. Poniżej prezentujemy dokładne czasy dla 10 wybranych miast w Polsce, obejmujące początek zjawiska, moment maksymalnej widocznej fazy (z procentem przesłonięcia) oraz godzinę zachodu Słońca: Szczecin: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:36. Gorzów Wlkp.: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:31. Poznań: 19:15 – 20:07 (84%) – za…

zacmienie-492be2f.jpeg
width: 6791
height: 4000

Wyświetla 100 milionów gwiazd, a jego nowa część powstała pod ziemią. Astronomiczne cudo w Polsce
type: item
date: 2026-08-08T11:01:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Kosmos
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: obserwatorium
subject: planetarium
subject: śląsk
description: Planetarium w Chorzowie powstało w latach 50. XX wieku i przez wiele dekad pozostawało jedną z najważniejszych instytucji naukowo-edukacyjnych w Polsce. Obecnie ten charakterystyczny pomnik powojennej odbudowy regionu śmiało wkracza w epokę technologii cyfrowych i interaktywnej edukacji. Dzięki subtelnej rozbudowie i modernizacji śląska placówka udowadnia, że nowoczesna popularyzacja nauki musi opierać się na wielozmysłowym doświadczeniu i bezpośredniej interakcji. Jakie tajemnice wszechświata skrywa dziś zmodernizowane planetarium? Chorzów po raz kolejny udowadnia, że nauka jeszcze nigdy nie była tak wciągająca.
encoded: Spis treści: Na styku trzech miast Wizja gen. Jerzego Ziętka Podziemna rewolucja Kosmiczne technologie i interaktywne podróże Kultura pod gwiazdami Wielu osobom krajobraz Górnego Śląska kojarzy się przede wszystkim z kopalnianymi szybami, hutniczymi kominami i gęstą zabudową miejską. Należy jednak wspomnieć, że w sercu wielomilionowej aglomeracji rozpościera się ogromny park miejski, jeden z największych w Europie. To właśnie tam, na najwyższym wzniesieniu kompleksu, siedem dekad temu powstało wspaniałe planetarium. Na styku trzech miast W kontekście administracyjnym, słynne Planetarium Śląskie, które obecnie funkcjonuje jako Planetarium – Śląski Park Nauki, znajduje się w granicach Chorzowa. Należy jednak podkreślić, że cały teren ogromnego Parku Śląskiego rozpościera się na styku trzech miast: Chorzowa, Katowic i Siemianowic Śląskich. Instytucja, o której mowa, znajduje się w północno-wschodniej części kompleksu, na mierzącej 320 metrów n.p.m. Górze Parkowej. Wizja gen. Jerzego Ziętka Sam park, pierwotnie noszący miano Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku, powstał na mocy decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z grudnia 1950 roku. Głównym inicjatorem tego śmiałego przedsięwzięcia był gen. Jerzy Ziętek. Gospodarz regionu wzorował się na sprawdzonym wzorcu – Parku Miejskim im Franciszka Kachla w Bytomiu. Założona w 1870 roku strefa rekreacyjno-wypoczynkowa imponowała rozbudowaną infrastrukturą, obejmującą między innymi staw gondolowy, alpinarium, niewielki ogród zoologiczny, kryty basen i rozbudowaną strefę sportową. Ziętek przetestował te koncepcje najpierw na mniejszą skalę w Radzionkowie. Przeniesienie tych doświadczeń na skalę całego województwa zaowocowało projektem o ogromnym rozmachu. Budowa WPKiW (a dokładnie – jej główny etap), rozpoczęta w lipcu 1951 roku, trwała niemal 11 lat. Park wzniesiono na obszarze doszczętnie zdegradowanym przez działalność przemysłową – na dawnych hałdach, zapadliskach i skażonych stawach. Projekt Zbigniewa Solawy De…

planetarium-w-Chorzowie-GettyImages-2226264107-7c4a4ca.jpg
width: 5378
height: 3585

Koreańska sonda odnalazła krater po rakiecie SpaceX. Pokazano zdjęcia z Księżyca
type: item
date: 2026-08-07T09:45:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: Space X
description: Odnaleziono miejsce uderzenia rakiety SpaceX, która rozbiła się o Księżyc. Krater znalazł i sfotografował koreański orbiter księżycowy Danuri (Korea Pathfinder Lunar Orbiter). Do uderzenia doszło wczesnym rankiem w środę, 5 sierpnia.
encoded: „Danuri zabezpieczyła materiał zarówno sprzed kolizji, jak i tuż po niej, co umożliwia analizę zmian spowodowanych wyłącznie przez uderzenie oraz dostarcza cennych danych badawczych” – poinformowali przedstawiciele Koreańskiego Instytutu Badań Kosmicznych (KARI) we wpisie na platformie X. Koreańczycy pierwsi znajdują miejsce uderzenia Danuri rozpoczęła obserwacje mniej więcej pół godziny przed kolizją rakiety z Księżycem i dzięki manewrom orbitalnym wielokrotnie przeleciała nad miejscem uderzenia, wykonując łącznie 8 sesji obrazowania. Zdjęcia uchwyciły zmiany w rzeźbie terenu wokół miejsca uderzenia oraz materiał przez nie rozrzucony. Koreański instytut na platformie X udostępnił kilka zdjęć, w tym porównanie przed i po uderzeniu. Historia rakiety Falcon 9 Rakieta Falcon 9 wystartowała 15 stycznia 2025 roku, wysyłając dwa prywatne lądowniki księżycowe – Blue Ghost firmy Firefly Aerospace oraz Resilience firmy ispace – na wysoką orbitę okołoziemską przecinającą orbitę Księżyca. Obydwa lądowniki samodzielnie poleciały w dalszą drogę na Księżyc. Blue Ghost wylądował pomyślnie 2 marca 2025, Resilience rozbił się podczas próby lądowania. Pierwszy stopień Falcona pomyślnie wrócił na Ziemię krótko po starcie. Drugi, podobnie jak w przypadku innych rakiet tego modelu, był jednorazowy. SpaceX zazwyczaj pozbywa się ich poprzez skierowanie w atmosferę Ziemi, gdzie ulegają zniszczeniu. Jednak tym razem drugi stopień miał tak długą podróż, że zużył niemal całe paliwo, aby wynieść ładunki do tak odległego celu. W efekcie, ważący około 4 ton stopień pozostał w przestrzeni kosmicznej, krążąc wokół Ziemi do momentu, gdy siły grawitacyjne zepchnęły go na kurs kolizyjny z Księżycem. Szczegóły kolizji z Księżycem Do kolizji doszło w środę o godzinie 06:34 czasu GMT, zgodnie z przewidywaniami Koreańczyków. Naukowcy już wcześniej obliczyli także inne parametry uderzenia: stopień rakiety uderzył w Księżyc z prędkością około 8690 km/godz., wybijając krater o szerokości do 27 metrów. „Dane…

falcon9-ksiezyc-9a7f97d.jpg
width: 1463
height: 975

Człon rakiety SpaceX uderzył w Księżyc z prędkością 8700 km/h. Czy powstał nowy krater?
type: item
date: 2026-08-05T10:20:58.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: Space X
description: Kosmiczny odpad o masie kilku ton miał 5 sierpnia rozbić się o powierzchnię Księżyca. NASA wylicza, że uderzenie powinno pozostawić krater szeroki na około 18 metrów. Na jego bezpośrednie potwierdzenie trzeba jednak poczekać.
encoded: Drugi stopień rakiety Falcon 9 od ponad roku poruszał się bez kontroli po rozległej orbicie wokół Ziemi. 5 sierpnia 2026 roku około godz. 8.35 czasu polskiego miał uderzyć w Księżyc, w pobliżu kraterów Einstein i Bell. Naukowcy liczą, że obserwacja skutków kolizji pomoże lepiej zrozumieć zachowanie księżycowego gruntu, ale zdarzenie jest również ostrzeżeniem przed rosnącą liczbą odpadów w przestrzeni wokół Ziemi i Księżyca. Rakieta SpaceX miała uderzyć w Księżyc. Co dokładnie się wydarzyło? Obiekt oznaczony numerem 2025-010D był drugim, czyli górnym stopniem rakiety Falcon 9 firmy SpaceX. Wystartował 15 stycznia 2025 roku z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Rakieta wyniosła w przestrzeń dwa komercyjne lądowniki księżycowe: Blue Ghost firmy Firefly Aerospace oraz Resilience należący do japońskiej firmy ispace. Pierwszy stopień Falcona 9 powrócił na Ziemię. Drugi, po umieszczeniu ładunków na odpowiedniej trajektorii, pozostał w przestrzeni kosmicznej. Misja wymagała wyniesienia lądowników na bardzo wydłużoną orbitę, sięgającą w okolice Księżyca. Człon rakiety nie miał już możliwości wykonania kontrolowanego manewru powrotnego. Przez kolejne miesiące na jego ruch oddziaływały przede wszystkim siły grawitacyjne Ziemi, Księżyca i Słońca, a także ciśnienie promieniowania słonecznego. Ostatecznie te niewielkie, lecz długotrwałe oddziaływania skierowały obiekt ku powierzchni Srebrnego Globu. Według obliczeń niezależnego astronoma Billa Graya, autora oprogramowania Project Pluto, zderzenie powinno nastąpić 5 sierpnia o godz. 6.35 UTC, czyli około godz. 8.35 w Polsce. NASA potwierdziła, że prawdopodobieństwo uderzenia wynosiło 100 proc. Warto przy tym doprecyzować, że z Księżycem nie zderzyła się cała rakieta Falcon 9, lecz jej zużyty górny stopień. Ważył niemal pięć ton i pędził szybciej niż pocisk Górny stopień miał około 12 metrów długości, a jego szacowaną masę Bill Gray określił na około 4,9 tony. Tuż przed kolizją obiekt miał poruszać się z prędkością ok…

falcon-9-uderzy-w-ksiezyc-4f8c2bc.jpg
width: 2813
height: 1875

Szykuj się na wyjątkowe noce pod gwiazdami. Sierpień 2026 urządzi kosmiczny spektakl
type: item
date: 2026-07-31T14:18:12.000Z
creator: Stephanie Vermillion
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: perseidy
subject: sierpień
subject: zaćmienie
subject: zorza polarna
description: Sierpień przyniesie wyjątkową serię zjawisk astronomicznych. Na miłośników nocnego nieba czekają rzadkie koniunkcje planet, spektakularny rój Perseidów, całkowite zaćmienie Słońca i powrót zorzy polarnej. Będzie się działo!
encoded: Miłośnicy obserwacji nieba czekali na ten moment cały rok. Sierpień 2026 przyniesie wyjątkowe całkowite zaćmienie Słońca widoczne nad niewielkim fragmentem Europy oraz niemal idealne warunki do obserwacji roju Perseidów. A to dopiero początek. W sierpniu na niebie pojawią się również efektowne układy planet, drugie zaćmienie, a pod koniec miesiąca rozpocznie się sezon zorzy polarnej. Podpowiadamy, jak najlepiej wykorzystać sierpniowe spektakle na niebie, a także kiedy i gdzie ich wypatrywać. Poranna parada planet – cały sierpień Sierpień przyniesie spektakularną paradę planet. Na kilka godzin przed wschodem Słońca na niebie będzie można obserwować Marsa, Urana, Saturna i Neptuna. Do dostrzeżenia Urana i Neptuna potrzebny będzie teleskop lub dobrej jakości lornetka. Około godziny przed świtem dołączą do nich Merkury i Jowisz, nisko nad wschodnim horyzontem. Najlepsza okazja do obserwacji nadarzy się 4 sierpnia, gdy Księżyc i Saturn zbliżą się do siebie na niebie. Oba obiekty będą widoczne już krótko po zapadnięciu zmroku. Kolejne widowisko rozpocznie się między 8 a 11 sierpnia, tuż przed wschodem Słońca. Nisko nad wschodnim horyzontem Jowisz, Merkury, Mars i Księżyc ustawią się niemal w jednej ukośnej linii. Będzie to efektowna ilustracja ekliptyki – płaszczyzny, w której wokół Słońca krążą wszystkie planety Układu Słonecznego. Zachodnia elongacja Merkurego – 2 sierpnia Szybko przemieszczający się Merkury często znajduje się zbyt blisko Słońca, by można go było łatwo dostrzec. 2 sierpnia warunki do obserwacji znacznie się poprawią, ponieważ planeta osiągnie największą elongację zachodnią, czyli największą widoczną odległość kątową od Słońca. Zjawisko idealnie zbiegnie się w czasie z sierpniową poranną paradą planet. Merkurego oraz kilku innych naszych kosmicznych sąsiadów najlepiej wypatrywać przed świtem, zwłaszcza na początku miesiąca. Całkowite zaćmienie Słońca – 12 sierpnia W połowie sierpnia nastąpi długo wyczekiwane całkowite zaćmienie Słońca. Zjawisko to powst…

sierpniowe-niebo-de11ee5.jpg
width: 2970
height: 1977

Rakieta Elona Muska już za kilka dni uderzy w Księżyc. Astronomowie oczekują na kolizję
type: item
date: 2026-07-31T11:40:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Falcon 9
subject: księżyc
subject: orbita
subject: Space X
description: Już za kilka dni drugi stopień rakiety Falcon 9 uderzy w powierzchnię Księżyca. Porzucony w kosmosie obiekt wielkości pięciopiętrowego budynku od miesięcy dryfował w przestrzeni i wreszcie zakończy swój lot. To kolejny, tym razem niezaplanowany, ślad ludzkiej działalności na Srebrnym Globie.
encoded: Księżyc nie ma atmosfery, która mogłaby spalić nadlatujące obiekty, dlatego każdy kosmiczny gość – czy to asteroida, czy fragment ziemskiej technologii – dociera do jego powierzchni z pełnym impetem. Tym razem będzie to drugi stopień rakiety Falcon 9 należącej do SpaceX. Według obliczeń Billa Graya, niezależnego astronoma i twórcy oprogramowania Project Pluto, kolizja nastąpi 5 sierpnia 2026 roku o godzinie 8:44 polskiego czasu. Rakieta wielkości pięciopiętrowego budynku pędzi z prędkością siedmiokrotnie przekraczającą prędkość dźwięku (około 2,4 km/s). Gdzie uderzy olbrzym? Falcon 9 to kolos – w momencie startu cała konstrukcja ważyła 550 ton – a mimo to przewidywanie dokładnego miejsca, w którym uderzy jej drugi stopień, jest niezwykle trudne. Choć grawitacja Ziemi, Księżyca i Słońca jest mierzalna z ogromną precyzją, na porzuconą rakietę działa jeszcze jedna niezwykła siła: ciśnienie promieniowania słonecznego. Fotony uderzające w metalową powłokę działają jak mikropchnięcia. Ponieważ rakieta koziołkuje w przestrzeni, raz odbijając więcej, a raz mniej światła, jej trajektoria ulega nieustannym, trudnym do przewidzenia zmianom. Skąd w ogóle ta rakieta się wzięła? Obiekt jest oznaczony jako 2025-010D i brał udział w misji ze stycznia 2025 roku. Jego zadaniem było wyniesienie na orbitę dwóch lądowników księżycowych: Blue Ghost Mission 1 oraz Hakuto-R Mission 2. Podczas gdy pierwszy stopień rakiety SpaceX zwykle wraca na Ziemię, by lądować na autonomicznej barce, drugi stopień po wykonaniu zadania zostaje porzucony. Zazwyczaj te fragmenty spalają się w ziemskiej atmosferze lub trafiają na stabilne orbity wokół Słońca, zostając tam na zawsze i ginąc w mroku dziejów. Tym razem jednak Falcon 9 utknął na wysokiej orbicie okołoziemskiej, wykonując pełny obrót wokół naszej planety w ciągu 26 dni. W najdalszym punkcie (apogeum) rakieta oddala się na 510 000 km, co sprawia, że jej droga niebezpiecznie przecina się z orbitą Księżyca. W sierpniu 2026 roku oba obiekty znajdą si…

ksiezyc-b58a87f.jpg
width: 7200
height: 4800

Obiekt przypominający płonący samolot pojawił się nad Nową Zelandią. Czy skarb z kosmosu trafi do muzeum?
type: item
date: 2026-07-30T11:26:53.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: meteory
subject: meteoryty
subject: nowa zelandia
description: Mieszkańcy Nowej Zelandii w ostatnich dniach mieli wyjątkowe okazje do zachwytu. Na niebie zarówno nad Wyspą Północną, jak i Południową pojawiła się kula ognia, która w dodatku wydawała intrygujący dźwięk. Organizacje naukowe nawołują mieszkańców kraju do zwrócenia uwagi w trakcie spacerów na nietypowe kamienie znajdujące się na ziemi.
encoded: Jak podaje brytyjski serwis „The Guardian”, w ciągu ostatnich 150 lat na terenie Nowej Zelandii odnaleziono zaledwie 10 meteorytów. To, że tak niewielka liczba kosmicznych odłamków została odszukana, nie oznacza jednak, że tak niewiele z nich spadło na teren kraju. Według astronomów oraz geologów z organizacji „Fireballs Aotearoa”, po ostatnich podniebnych zjawiskach mieszkańcy stoją przed szansą na kolejne, spektakularne odkrycia. „Spadający samolot” Spektakularne widoki były dostrzegalne w ostatnich dniach z obu największych wysp tworzących Nową Zelandię. Wiele nagrań pochodzących z kamer samochodowych, monitoringu oraz specjalistycznych aparatów uchwyciło intensywne światło, które rozbłysło na nowozelandzkim niebie. Internauci, którzy również dostrzegli kosmiczny spektakl, aktywnie wyrażali swój zachwyt w mediach społecznościowych. Część z nich porównywała widok do spadającego samolotu, a część zwracała uwagę na niezwykle długi warkocz, który ciągnął się za meteorem i rozlewał się niemal na całe niebo. Zjawiskom wizualnym towarzyszył efekt dźwiękowy, również opisywany w relacjach świadków. Spadające meteory miały wydawać dźwięk zbliżony do „głośnego, niskiego mruku”. Odgłos ten spłoszył ponoć ptaki oraz pasące się bydło w okolicy Ruby Bay — zatoki położonej w północnej części Wyspy Południowej, nad samą Cieśniną Cooka. Spacer w poszukiwaniu meteorytów Spektakularnymi zjawiskami od razu zainteresował się Steve Wyn-Harris, dyrektor organizacji „Fireballs Aotearoa”, która tropi meteory (świetlne zjawiska na niebie) oraz meteoryty (fizyczne obiekty, które spadły na Ziemię) w Nowej Zelandii. Specjalista podkreśla, że kluczowe znaczenie w owym zjawisku ma dźwięk, który usłyszano podczas przelotu kosmicznego odłamka. Jak sam mówi: „Oznacza to, że meteor znalazł się stosunkowo blisko powierzchni ziemi”. Prawdopodobne jest, że obiekt spadł na jedną z nowozelandzkich wysp. W związku z tym „Fireballs Aotearoa” apeluje do mieszkańców południowej części Wyspy Północnej o zach…

FABRIC-KOLAZ-32-39-9b6cf04.jpg
width: 2813
height: 1875

Dziś nad Polską wzejdzie Koźli Księżyc. To jedno z najpiękniejszych lipcowych zjawisk na niebie
type: item
date: 2026-07-29T08:29:46.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: Porady
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
description: 29 lipca 2026 roku czeka nas jedna z najbardziej malowniczych pełni tego lata. Koźli Księżyc pojawi się wieczorem nisko nad południowo-wschodnim horyzontem i może przybrać złoty lub pomarańczowy odcień. Jego tajemnicza nazwa nie ma jednak nic wspólnego z wyglądem tarczy.
encoded: Spis treści: Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? Dlaczego lipcowa pełnia nazywa się Koźlim Księżycem? Czy Koźli Księżyc naprawdę zmieni kolor? Czy pełnia 29 lipca będzie superksiężycem? Jak obserwować Koźli Księżyc z Polski? Pełnia utrudni obserwacje dwóch rojów meteorów Pełnia Koźlego Księżyca nastąpi 29 lipca 2026 roku o godz. 16.35 czasu polskiego. W tym momencie naszego satelity nie zobaczymy jeszcze z Polski, ponieważ będzie znajdował się pod horyzontem. Najbardziej efektowna część widowiska rozpocznie się dopiero wieczorem, gdy niemal idealnie okrągła tarcza wyłoni się nisko nad południowo-wschodnią częścią nieba. Koźli Księżyc 2026. Kiedy dokładnie nastąpi pełnia? Astronomiczna pełnia Księżyca przypadnie w środę 29 lipca o godz. 16.35 czasu obowiązującego w Polsce. Jest to dokładny moment, w którym Księżyc znajdzie się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce, a jego zwrócona ku nam półkula będzie niemal w całości oświetlona. Pełnia nie jest zatem zjawiskiem trwającym przez całą noc, ale ściśle określonym momentem astronomicznym. Dla obserwatora patrzącego gołym okiem różnica jest jednak niemal niezauważalna. Tarcza będzie wyglądać na pełną zarówno wieczorem 29 lipca, jak i podczas sąsiednich nocy. Mechanizm tego zjawiska wyjaśniają kolejne fazy Księżyca, wynikające ze zmieniającego się położenia Ziemi, Księżyca i Słońca. O której godzinie Koźli Księżyc będzie widoczny z Polski? O godz. 16.35, gdy nastąpi właściwa pełnia, Księżyc będzie jeszcze znajdował się pod polskim horyzontem. Na jego pojawienie się trzeba będzie zaczekać do wieczora. W Warszawie wschód Księżyca nastąpi około godz. 20.44, w kierunku południowo-wschodnim. Dokładna godzina będzie różnić się o kilkanaście lub kilkadziesiąt minut zależnie od miejsca obserwacji. Na wschodzie Polski tarcza pojawi się wcześniej, a na zachodzie nieco później. Najciekawszy moment nastąpi tuż po wschodzie. Księżyc będzie wtedy znajdował się ba…

kozli-ksiezyc-GettyImages-2223876111-35944ef.jpg
width: 3992
height: 2657

Pożary w Hiszpanii zagroziły stacji Deep Space Network. Bez niej stracimy łączność z sondami w kosmosie
type: item
date: 2026-07-29T07:40:55.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: hiszpania
subject: nasa
subject: pożary
subject: sonda voyager
description: Trzy ogromne kompleksy anten pozwalają nam komunikować się ze wszystkimi sondami i urządzeniami działającymi poza ziemską orbitą. Jednak 24 lipca pożar w pobliżu Madrytu przeszedł przez teren jednej z nich, Madrid Deep Space Communications Complex (MDSCC) w miejscowości Robledo de Chavela. Personel ewakuowano, anteny prawdopodobnie ocalały.
encoded: Szybko rozprzestrzeniający się pożar lasu w środkowej Hiszpanii zmusił NASA do ewakuacji Madryckiego Kompleksu Deep Space Network. Agencja tymczasowo przeniosła personel stacji. Kontrolę operacyjną nad misjami przekazano 24 lipca 2026 kompleksowi Goldstone w Kalifornii, co na szczęście zapewniło nieprzerwaną łączność z sondami kosmicznymi. Pożary zagrażają infrastrukturze kosmicznej Podobnie jak półtora roku temu w przypadku innego obiektu NASA – siedziby Jet Propulsion Laboratory (JPL) w Pasadenie w Kalifornii, gdzie działa centrum kontroli sieci DSN – pożar ostatecznie zatrzymał się przed samym kompleksem. Wstępne raporty wskazują, że anteny i budynki pomocnicze obiektu ocalały, co pozwoliło NASA rozpocząć planowanie powrotu personelu, gdy tylko lokalne władze uznają teren za bezpieczny. To już kolejna sytuacja, w której kluczowa infrastruktura DSN była zagrożona przez pożar. A to stawia poważne pytanie o bezpieczeństwo misji międzyplanetarnych. Deep Space Network, czyli fundament łączności w kosmosie Początki sieci sięgają stycznia 1958 roku, gdy JPL porozmieszczało przenośne stacje śledzenia radiowego w Nigerii, Singapurze i Kalifornii, do śledzenia satelity Explorer 1. DSN składa się z trzech kompleksów naziemnych rozmieszczonych mniej więcej co 120° długości geograficznej, tak by obracająca się Ziemia zawsze utrzymywała łączność z sondą przez co najmniej jedną stację. Znajdują się w: Goldstone (Kalifornia, USA) Madrycie (a właściwie Robledo de Chavela pod Madrytem, Hiszpania) Canberze (Australia) Trójwęzłowa sieć zaczęła formalnie działać pod koniec 1963 roku. Kompleks madrycki powstał w 1964 roku, a jego lokalizację wybrano w rok wcześniej właśnie ze względu na idealne oddalenie od Goldstone i Canberry. Wszystkie trzy kompleksy mają co najmniej cztery stacje, wyposażone w duże anteny paraboliczne i ultraczułe systemy odbiorcze zdolne wykrywać niezwykle słabe sygnały radiowe z odległych sond. Typowy skład kompleksu to dwie anteny o średnicy 34 m, jedna 26-metr…

GettyImages-2287714126-11f351a.jpg
width: 4786
height: 3195

Czy moglibyśmy wysłać sondę kosmiczną w kierunku czarnej dziury? Fascynująca koncepcja włoskiego astrofizyka
type: item
date: 2026-07-28T07:41:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: fizyka
subject: sonda
description: Najbliższa nam czarna dziura znajduje się w odległości około 1560 lat świetlnych, w gwiazdozbiorze Wężownika. Nasza Galaktyka zawiera prawdopodobnie około 100 milionów czarnych dziur o masach gwiazdowych. Do tej pory badaliśmy te niezwykłe obiekty z oddali. Jednak włoski uczony Cosimo Bambi z Uniwersytetu Fudan w Szanghaju przekonuje, że powinniśmy zacząć badać je z bliska. Tylko jak rozpędzić sondę, by pokonała odległość tysięcy lat świetlnych w racjonalnym dla nas czasie?
encoded: Czy można zbadać odległą o tysiące lat świetlnych czarną dziurę dzięki 3-gramowej sondzie napędzanej laserowo? Zdaniem włoskiego astrofizyka jest to całkiem realny scenariusz. Ale od początku. Czarne dziury jako kosmiczne laboratoria Czarna dziura to obszar czasoprzestrzeni, w którym pole grawitacyjne jest tak silne, że nic – nawet światło – nie jest w stanie się z niego wydostać. Oczywiście mówiąc o dziurze nie mamy tu na myśli pustki. Przeciwnie – czarna dziura to ogromna masa skompresowana do niewyobrażalnie małych rozmiarów. Czarne dziury o masach gwiazdowych powstają najczęściej wtedy, gdy bardzo masywna gwiazda kończy swoje życie. Po wyczerpaniu paliwa jądrowego jej rdzeń zapada się pod własnym ciężarem, a jeśli jest wystarczająco masywny, żadna znana siła nie jest w stanie zatrzymać tego zapadania. Materia kurczy się w nieskończoność, aż do teoretycznego punktu o zerowej objętości, zwanego osobliwością. Wokół tej osobliwości rozciąga się niewidzialna granica zwana horyzontem zdarzeń. To nie fizyczna powierzchnia, lecz punkt bez powrotu: wszystko, co go przekroczy – materia, światło, informacja – nie może już nigdy wrócić na zewnątrz. Czarne dziury to naturalne laboratoria do testowania ogólnej teorii względności Einsteina w warunkach ekstremalnych, niemożliwych do odtworzenia na Ziemi. I właśnie dlatego Cosimo Bambi chce je zbadać z bliska. Gdzie znajduje się najbliższa czarna dziura? Ten urodzony we Florencji naukowiec ma na swoich koncie ponad 200 artykułów naukowych i jest uznawany za autorytet w dziedzinie badania czarnych dziur. Naukowiec od 2012 roku mieszka i pracuje w Szanghaju. Zbudował na Uniwersytecie Fudan pierwszą grupę badawczą zajmującą się astrofizyką wysokoenergetyczną i czarnymi dziurami, współpracującą z MIT, Caltech i Cambridge. Uczestniczy m.in. w analizie danych z chińskiego teleskopu rentgenowskiego HXMT. Od kilku lat Bambi rozwija koncepcję wysłania w kierunku czarnej dziury sondy badawczej. W artykule opublikowanym na platformie ArXiv…

czarne-dziury-e537888.jpg
width: 1802
height: 1200

Te cząsteczki mogły dać początek życiu. Znaleziono je wokół młodej gwiazdy
type: item
date: 2026-07-27T10:10:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: dna
subject: Gwiazdy
subject: życie
description: Astronomowie odkryli 17 złożonych cząsteczek organicznych w dysku otaczającym młodą gwiazdę V883 Orionis. Wyniki badań wskazują, że składniki niezbędne do powstania życia mogą być obecne w układach planetarnych od momentu ich narodzin.
encoded: Spis treści: Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Cegiełki życia. Jakie jest ich pochodzenie? Życie we Wszechświecie Badanie prowadzone dzięki sieci radioteleskopów ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), pozwoliło na analizę dysku protoplanetarnego otaczającego odległą gwiazdę. Mowa o znajdującej się w konstelacji Oriona i oddalonej od nas o 1350 lat świetlnych 883 Orionis. Naukowcy z Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA), Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Columbia University, Purdue University, University of California, Berkeley oraz University of Michigan ogłosili, że udało im się zidentyfikować w omawianym dysku 17 złożonych cząsteczek organicznych (tzw. complex organic molecules, COMs). Wśród nich znalazły się pierwsze, choć wstępne, detekcje glikolu etylenowego ((CH₂OH)₂) oraz glikolonitrylu (HOCH₂CN) — związków uznawanych za potencjalnych prekursorów aminokwasów. Choć wcześniej odnajdywano te cząsteczki w przestrzeni międzygwiazdowej, po raz pierwszy zarejestrowano je w dysku formującym planety wokół protogwiazdy. To odkrycie rzuca nowe światło na pytanie o kosmiczne początki życia. Jedna z czterech baz tworzących DNA i RNA Zespołem badawczym, który dokonał detekcji COMs’ów kieruje Abubakar Fadul z działu badań formowania planet i gwiazd w Instytucie Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA). Artykuł opisujący odkrycie został opublikowany w dwóch prestiżowych periodykach naukowych: „The Astronomical Journal” i „The Astrophysical Journal”. Zidentyfikowane w dysku protoplanetarnym cząsteczki składają się z więcej niż pięciu atomów i zawierające przynajmniej jeden atom węgla. Szczególnie istotne jest wykrycie glikolonitrylu, będącego prekursorem aminokwasów glicyny i alaniny, a także zasady azotowej adeniny — jednej z czterech baz tworzących DNA i RNA. Odkrycie to stanowi ważny głos w dyskusji dotyczącej ewolucji związków organicznych w układach planetarnych. Odkrycie jest o tyle interesujące, że zaprzecza obecnej wiedzy. Zacznijmy o…

skladnik-DNA-w-kosmosie-ed71caa.png
width: 2160
height: 1440

Zwykła sól, kosmiczny kształt. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wyrósł niezwykły kryształ
type: item
date: 2026-07-25T12:36:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: chemia
subject: fizyka
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej doszło do niezwykłej transformacji chlorku potasu. W warunkach mikrograwitacji kryształy tej soli przybrały formy przypominające misterne rzeźby. Takie kształty nie byłyby możliwe do uzyskania w ziemskich laboratoriach.
encoded: Niezwykłe zdjęcia i nagrania wideo przedstawiające wzrost kryształów chlorku potasu udostępnił astronauta NASA, Don Pettit. Zamiast formować typowe sześciany, w kosmosie chlorek potasu wykrystalizował w dziwne, puste w środku piramidy o schodkowych kształtach. Dlaczego kryształy w kosmosie przybierają dziwne kształty? Na Ziemi hodowla kryształów jest ograniczona przez masę samej substancji – gdy stają się one zbyt ciężkie, mają tendencję do osiadania na dnie naczynia, uginania się lub pękania pod własnym ciężarem. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie grawitacja jest około milion razy słabsza niż na powierzchni naszej planety, te ograniczenia znikają, pozwalając kryształom na swobodny wzrost we wszystkich kierunkach. Chlorek potasu (jedna z naturalnie występujących na Ziemi soli) dąży do formy sześcianu. Jednak w mikrograwitacji proces ten ulega fascynującemu zaburzeniu: kryształ narasta głównie na krawędziach i w narożnikach. Efektem jest powstawanie pustych przestrzeni wewnątrz struktury i tworzenie się charakterystycznych, schodkowych warstw, układających się w misterne formacje. Ponieważ każdy nowy narożnik staje się potencjalnym punktem zmiany kierunku wzrostu, kryształ zaczyna się zwijać, tworząc widoczne na zdjęciu eleganckie „ozdobniki”. Siły molekularne przejmują kontrolę Kluczem do zrozumienia tego kosmicznego fenomenu jest zmiana hierarchii sił fizycznych oddziałujących na cząsteczki. Jak wyjaśnia prof. Anne Wilson z Butler University, w mikrograwitacji siły przyciągania cząsteczkowego oraz polarność cząsteczek stają się znacznie bardziej zauważalne. To właśnie te subtelne oddziaływania dyktują, w jaki sposób ciecze i kryształy formują swoje struktury. Brak zniekształceń wywołanych ciężarem sprawia, że kryształy rosną w sposób niemal idealnie uporządkowany, co nadaje im wygląd tak regularny, że aż nierzeczywisty. Dla badaczy to rzadka okazja, by zobaczyć, jak wygląda „idealna” struktura krystaliczna, pozbawiona defektów, które na Ziemi są nieuniknio…

krysztal-232e90b.jpg
width: 1280
height: 720

Kosmiczny lód VII – naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego podważają klasyczny model struktury
type: item
date: 2026-07-23T13:30:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: lód
subject: pierwiastki
subject: tajemnice
description: Czy w ziemskich laboratoriach można badać kosmiczny lód, który tworzy się głęboko we wnętrzach niektórych ciał niebieskich? Badacze z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego udowodnili, że tak. Odnaleźli też lokalny chaos tam, gdzie miała być mocno uporządkowana struktura.
encoded: Jeszcze w okresie programu księżycowego Apollo panowało przekonanie, że Księżyc jest zupełnie suchy, a płynna woda występuje niemal wyłącznie na Ziemi. Już wtedy pojawiały się jednak pierwsze sygnały temu przeczące – w tym samym roku, w którym wylądowano na Srebrnym Globie, astronomowie wykryli pierwsze ślady wody w przestrzeni międzygwiazdowej. Dzięki wieloletnim badaniom wiemy, że woda jest jednym z najpowszechniejszych związków w kosmosie. Najczęściej – w ponad 99,99% przypadków – występuje jednak jako lód. Obecnie znamy ponad 20 odmian krystalicznych wody. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego przyjrzeli się jednej z nich, zwanej lodem VII – wyjątkowej formie, która przy odpowiednim ciśnieniu może pozostawać w stałym stanie skupienia niezależnie od panującej temperatury. Ciśnienie 900 tysięcy razy większe niż na powierzchni Ziemi Badany przez ekspertów z UW lód prawdopodobnie tworzy się głęboko we wnętrzach niektórych ciał niebieskich w naszym Układzie Słonecznym. Odmiana ta powstaje wyłącznie pod bardzo silnym ciśnieniem – od 2 do 90 gigapaskali. To wartość od 20 tysięcy do nawet 900 tysięcy razy większa niż na powierzchni Ziemi. Dlatego badanie jego struktury jest kluczowe dla zrozumienia budowy wnętrz planet i księżyców lodowych, choć nie ma bezpośredniego przełożenia na codzienne życie na naszej planecie. Warto dodać, że kolejne odmiany lodu określa się cyframi rzymskimi, zgodnie z kolejnością ich odkrycia. To właśnie ciśnienie oraz temperatura decydują o tym, jak cząsteczki wody układają się w ciele stałym. W warunkach ziemskich powstaje znany nam lód, ale pod ogromnym ciśnieniem ta sama woda tworzy zupełnie inny wzór krystaliczny. Zwykły lód, taki jak z domowych zamrażarek, topi się w kontakcie z ciepłą dłonią, natomiast lód VII, pod odpowiednim ciśnieniem, pozostaje stały nawet w temperaturach rzędu kilkuset stopni Celsjusza. Badanie tej formy, mimo że nie występuje ona naturalnie na Ziemi, pozwala nam zrozumieć, jak zachowuje się woda w warunkach skrajni…

ICE-VII-b624d1f.jpg
width: 2018
height: 1153

Czy na Księżycu znajdują się skamieniałości dinozaurów? Badacze analizują niezwykłą teorię
type: item
date: 2026-07-23T11:33:49.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: księżyc
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
description: Czy na Księżycu mogą być skamieniałości dinozaurów? Tak sądzi Peter Brennan, autor książki „Końce świata”. Jak się tam znalazły? Najpewniej w wyniku uderzenia w Ziemię gigantycznej planetoidy 66 mln lat temu.
encoded: Twierdzenie, jakoby na Księżycu mogły znajdować się szczątki dinozaurów, pochodzi z książki „The Ends of the World” wydanej w 2017 roku. Jakiś czas temu zyskało duży rozgłos w mediach społecznościowych i serwisach popularnonaukowych. Temat wrócił po tym, jak jeden z użytkowników Twittera opublikował na swoim koncie fragment poświęcony gigantycznej kolizji sprzed 66 mln lat. Skamieniałości dinozaurów są na Księżycu? Peter Brannen, wielokrotnie nagradzany dziennikarz naukowy, w swojej książce pisze, że planetoida, która uderzyła wówczas w Ziemię była większa od Mount Everest, a jej lot był tak szybki, że drogę z wysokości przelotowej Boeinga 747 (ok. 14 km) do ziemi mogła pokonać w 0,3 sekundy. W publikacji głos zabiera także geofizyk Mario Rebolledo, który mówi, że ciśnienie atmosferyczne tworzące się przed lecącą planetoidą prawdopodobnie było tak ogromne, że zaczęło tworzyć krater w ziemi jeszcze przed uderzeniem skały w ląd. „Kiedy meteoryt dotknął ziemi, był całkowicie nienaruszony. Był tak masywny, że atmosfera nawet go nie zarysowała” – mówi Rebolledo w opublikowanym fragmencie. View oEmbed on the source website Autor książki wyjaśnia, że rzeczywiste wydarzenia nie mają porównania do hollywoodzkich wizji, które możemy podziwiać w licznych produkcjach. Nie było świetlistej kuli ognia, jak to sobie zwykliśmy wyobrażać, a raczej gigantyczny, pędzący z ogromną prędkością „pocisk”. Brannen opisuje, że planetoida uderzając w Ziemię dosłownie „wybiła dziurę” w naszej atmosferze. „Gdy planetoida zderzyła się z Ziemią, na niebie nad nią, gdzie powinno być powietrze, skała wybiła w atmosferze dziurę do kosmicznej próżni” – pisze. Wyrwa w atmosferze Ziemi spowodowała, że szczątki pozostałe po zderzeniu zostały wyrzucone na orbitę. Z fragmentami ziemi i skał, które przedostały się w przestrzeń kosmiczną, wymieszane mogły być „kawałki szczątków dinozaurów” – a część z tego mogła osiąść na powierzchni Księżyca. Wszystko rozegrało się w ciągu sekundy lub dwóch od uderzenia – …

szczatki-dinozaurow-0767216.jpg
width: 6000
height: 4000