National Geographic
type: channel
date: 2026-08-12T06:46:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Włosy, które ratują przyrodę. Rewolucyjny projekt podbija Rio de Janeiro
items: Wielki powrót archeologów do Troi. Odkryto monumentalne aleje z kolumnadami
items: Jeszcze sto lat temu mówiła nim większość. Dlaczego Białorusini porzucili swój język?
items: Tygrysy wracają do Kazachstanu po 70 latach. Pierwszy drapieżnik już na wolności
items: Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
items: Te gady przebyły ocean na pniach drzew. Sensacyjne odkrycie z udziałem polskich naukowców
items: Magiczny pomnik w Gnieźnie. Czy dotknięcie brzucha księżnej przyniesie szczęście?
items: Góry na horyzoncie i dzikie plaże. 5 jezior na Dolnym Śląsku, które warto odkryć latem
items: Katastrofa w sercu kolumbijskiego regionu kawy. Najsilniejsze trzęsienie ziemi w tym tym stuleciu
items: Przez 1,5 miliona lat żyły w lodowym więzieniu. W krwawych wodospadach Antarktydy odkryto prastare organizmy
items: Pustynia popiołów zamiast leśnego domu. Tragiczny los zwierząt po fali pożarów w Europie
items: Czerwone flagi na europejskich plażach. Po poparzeniu 16-latka trafiła do szpitala
items: Sześć planet ustawi się na niebie jednego poranka. Cztery zobaczymy bez teleskopu
items: Polskie „Piekło” zachwyca niezwykłymi skałami. Niektóre mają 8 metrów
items: Adrenalina, która może zabić. Oto zasady korzystania ze skuterów wodnych w Polsce
items: Zaskakujące wyniki badania. Co się stało, gdy w zoo zmieniono sposób karmienia lwów?
items: Tak zwierzęta reagują na zaćmienie słońca. Niektóre są przerażone
items: Dunaj, Ren, Loara, Pad i Wisła są cieniami samych siebie. Wysychające rzeki to szok dla Europy
items: 97-latka pobiła rekord świata. Stanęła na skrzydle lecącego samolotu
items: Naukowcy rozpoznali żabi śpiew z kawowych plantacji. To zupełnie nowy gatunek płaza
items: Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
items: Odnaleziono inskrypcje sprzed 3800 lat z imieniem Mojżesza. Sensacja w Egipcie
items: Wypalił oczy bratu i podzielił Polskę. Mroczne tajemnice Bolesława Krzywoustego
items: Jesteśmy o krok od odwrócenia procesu starzenia? Pierwszy pacjent otrzymał eksperymentalny lek ER-100
items: Odkryłam region Włoch, który większość turystów mija w drodze do Wenecji. Nie wiedzą, co tracą

Włosy, które ratują przyrodę. Rewolucyjny projekt podbija Rio de Janeiro
type: item
date: 2026-08-12T06:45:32.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: brazylia
subject: ocean atlantycki
subject: oceany
subject: ochrona środowiska
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: W Brazylii rusza niezwykły projekt mający na celu uratowanie zanieczyszczonych wód Atlantyku. W zatoce Guanabara zostały umieszczone specjalne filtry wyłapujące trującą ropę, oleje i inne szkodliwe substancje chemiczne. Najbardziej innowacyjna jest budowa owych barier: skonstruowane są one z... ludzkich włosów.
encoded: Brazylijska fauna zachwyca miłośników przyrody z całego świata. Kolorowe ptaki latające nad Rio de Janeiro stały się nawet bohaterami słynnej disneyowskiej bajki, a jedną z atrakcji największego miasta w kraju pozostają oceaniczne wycieczki w poszukiwaniu humbaków. Życie tamtejszych zwierząt od lat zakłócane jest jednak przez intensywny ruch statków po zatoce Guanabara, zostawiający po sobie ponadto rocznie miliony litrów zanieczyszczeń. Najnowszy projekt organizacji z Brazylii ma przyczynić się do poprawy warunków w tym wyjątkowym miejscu. Włochata rewolucja Można powiedzieć, że brazylijskie organizacje przyrodnicze od lat rwały sobie włosy z głowy z powodu pogarszającej się sytuacji w zatoce Guanabara. Ten leżący u brzegu Rio de Janeiro akwen od lat zanieczyszczany jest ściekami, odpadami przemysłowymi z fabryk oraz tonami wyrzucanych do wody śmieci. Miejscowi rybacy wraz z pogarszaniem się sytuacji ekologicznej zaczęli narzekać na zmniejszającą się populację ryb w zatoce. Naprzeciw skargom mieszkańców wyszła organizacja pozarządowa o nazwie Fiotrar, która zaprojektowała innowacyjny sposób filtrowania zanieczyszczonej wody. Pomysł zainspirowany podobnymi rozwiązaniami z Chile i USA, opiera się na wykorzystaniu ludzkich i zwierzęcych włosów do tworzenia specjalnych, wodnych barier. Spod nożyc do wody Ścięte włosy umieszczane są w specjalnych, pomarańczowych sakwach, które następnie wrzuca się do wody. Mocowane są one do już istniejących barier mających zbierać z zatoki śmieci. Taka instalacja jest co tydzień monitorowana i konserwowana, a filtry z są regularnie wymieniane. Włosy mają niezykłą zdolność do wyłapywania i zatrzymywania zanieczyszczeń. Trwałość bariery z włosów może zaimponować. Może ona pozostawać w wodzie nawet do czterech miesięcy, wyłapując w tym czasie szkodliwe substancje pochodzące ze statków, nielegalnych zrzutów czy innych źródeł. Dodatkowo, włosy są odnawialnym surowcem. W ponad 6-milionowym Rio, gdzie funkcjonuje wiele salonów fryzjerskich, t…

GettyImages-2287655817-12f3525.jpg
width: 9071
height: 5102

Wielki powrót archeologów do Troi. Odkryto monumentalne aleje z kolumnadami
type: item
date: 2026-08-12T06:00:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: grecja
subject: mity
subject: starożytność
subject: turcja
description: Kinowy hit Christophera Nolana o Odysei znów rozbudził wyobraźnię widzów na temat starożytności. Tymczasem archeolodzy prowadzą kolejny sezon badań wykopaliskowych w Troi, z której wracał mityczny Odys. Udało się odsłonić monumentalne aleje i znaleźć ślady pożarów. Czy są to dowody na autentyczność przekazów Homera?
encoded: Troja, położona w tureckiej prowincji Çanakkale na wzgórzu Hisarlık w, to jedno z najbardziej niezwykłych stanowisk archeologicznych na świecie, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Większość z nas kojarzy ją wyłącznie z eposami Homera, lecz w rzeczywistości jest to wielowarstwowy krajobraz kulturowy dokumentujący ponad 5000 lat nieprzerwanego osadnictwa. Miasto to rozwijało się od wczesnej epoki brązu aż po czasy Cesarstwa Wschodniorzymskiego. Doskonale widać to w dziesięciu kolejnych warstwach archeologicznych. Nowy sezon badawczy w blasku srebrnego ekranu Wraz z globalnym sukcesem nowej ekranizacji „Odysei”, która na nowo rozbudziła fascynację antykiem, Ministerstwo Kultury i Turystyki Türkiye (Turcji) zainaugurowało kolejny intensywny sezon wykopaliskowy w Troi. Celem prac jest przede wszystkim pogłębienie naukowej wiedzy o tym stanowisku archeologicznym i poszukiwanie potwierdzenia informacji zawartych w starożytnych eposach. Archeolodzy starają się „odczytać” Troję warstwa po warstwie, wykorzystując nowoczesne metody badawcze, aby zweryfikować opisy pozostawione przez Homera i Wergiliusza. Odkrywanie rzymskiego życia: Dolne Miasto Jednym z najważniejszych miejsc tegorocznych prac jest teren Dolnego Miasta z okresu rzymskiego, a więc z czasów zdecydowanie późniejszych, niż te opiewane w eposach. Archeolodzy odsłonili tam monumentalne aleje z kolumnadami oraz pozostałości frontów dawnych sklepów. Odkrycia te pozwalają zajrzeć w codzienne życie mieszkańców antycznej metropolii. Są to jednocześnie dowody na handlowy charakter i architektoniczny rozmach tego miejsca. Zdaniem badaczy odkrywane relikty dowodzą, że Troja nawet wieki po mitycznej wojnie pozostawała tętniącym życiem, zamożnym ośrodkiem. Tajemnice cytadeli i pałace z epoki brązu Równolegle do prac w dolnych partiach miasta, inna grupa badawcza operuje w samym sercu trojańskiej twierdzy – we wnętrzu cytadeli. To tam odkrywane są tajemnice pałacowych struktur z epoki brązu. Budowle te stanowią d…

Agora-Excavations-South-Gate-fot.-TGA-2e1fb89.jpeg
width: 1200
height: 800

Jeszcze sto lat temu mówiła nim większość. Dlaczego Białorusini porzucili swój język?
type: item
date: 2026-08-11T14:15:02.000Z
creator: Maksim Shults
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: białoruś
subject: język
subject: zagrożone języki
subject: związek radziecki
description: Jeszcze sto lat temu większość Białorusinów mówiła w swoim ojczystym języku. Dziś na ulicach miast zdecydowanie dominuje rosyjski, a białoruski częściej można usłyszeć na prowincji. Jak doszło do tego, że rosyjski wyparł białoruski z codziennego życia większości mieszkańców kraju?
encoded: Spis treści: Złoty wiek języka (staro)białoruskiego Miasta stają się rosyjskie, wsie pozostają białoruskie Białoruska wieś rozpływa się w rosyjskim mieście Niepodległość nie zatrzymała rusyfikacji Odrodzenie przez TikToka Według spisu powszechnego z 2019 roku 54,1 proc. mieszkańców Białorusi uznało język białoruski za ojczysty, ale tylko 26 proc. wskazało go jako język używany w domu. Wśród etnicznych Białorusinów odsetki te wyniosły odpowiednio 61,2 i 28,5 proc. W praktyce często spotykana jest także trasianka – mieszana mowa białorusko-rosyjska. O skali problemu świadczą dane ze szkół: w roku szkolnym 2023/2024 po białorusku kształciło się niespełna 9 proc. uczniów, podczas gdy w 1994/1995 było to około 40 proc. Opowiadamy, dlaczego pozycja języka białoruskiego – podobnie jak wielu innych języków zagrożonych marginalizacją jest dziś tak słaba. Złoty wiek języka (staro)białoruskiego W XIV wieku w Wielkim Księstwie Litewskim wykształcił się wschodniosłowiański język kancelaryjny, określany najczęściej jako ruski lub ruteński. Był historycznym poprzednikiem współczesnych języków białoruskiego i ukraińskiego, choć żaden z nich nie stanowi jego prostego, bezpośredniego przedłużenia. W białoruskiej historiografii język urzędowy dawnej Litwy często nazywany jest starobiałoruskim. Język ten czerpał również z tradycji cerkiewnosłowiańskiej. Starocerkiewnosłowiański, najstarszy słowiański język literacki, został opracowany w IX wieku na podstawie słowiańskich gwar okolic Salonik. Z czasem język ruski stał się językiem literatury, korespondencji i nauki. Posługiwali się nim również przedstawiciele mniejszości, m.in. Tatarzy litewscy, którzy zapisywali alfabetem arabskim teksty w miejscowej odmianie języka ruskiego, zbliżonej do ówczesnych gwar białoruskich. Po zawarciu unii lubelskiej w 1569 roku rozpoczął się stopniowy spadek znaczenia języka ruskiego. Elity przechodziły na bardziej prestiżowy polski, który w 1696 roku formalnie zastąpił ruski w kancelarii Wielkiego Księstw…

jezyk-bialoruski-GettyImages-1234714483-2bd7577.jpg
width: 5472
height: 3648

Tygrysy wracają do Kazachstanu po 70 latach. Pierwszy drapieżnik już na wolności
type: item
date: 2026-08-11T13:45:15.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: azja
subject: azja środkowa
subject: kazachstan
subject: tygrysy
subject: wymieranie gatunków
subject: zwierzęta
description: Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku na terenach dzisiejszego Kazachstanu żyły tygrysy kaspijskie, zwane też turańskimi. Polowania, niszczenie siedlisk i spadek liczebności zwierząt, na które polowały, doprowadziły jednak do ich wymarcia w Azji Środkowej. Ponad siedem dekad później Kazachstan próbuje przywrócić te wielkie drapieżniki do życia, używając puli genowej wciąż zyjącego, choć mocno zagrożonego tygrysa amurskiego.
encoded: Ostatniego tygrysa turańskiego na terenie Kazachstanu odnotowano w 1948 roku, a z czasem podgatunek ten całkowicie wyginął. Badania genetyczne wykazały jednak, że ich niemal identycznym genetycznie, żyjącym krewnym, jest tygrys amurski. To właśnie na przedstawicielach tego podgatunku tygrysa naukowcy oparli plan przywrócenia wielkich drapieżników do Kazachstanu. Pierwszy krok właśnie wykonano – na wolność w rezerwacie Ile-Bałchasz wypuszczono samicę tygrysa amurskiego o imieniu Umit, co po kazachsku oznacza „nadzieję”. Stała się pierwszym od około 70 lat tygrysem żyjącym na wolności w Kazachstanie i symbolem przedsięwzięcia, które ma doprowadzić do odbudowy populacji tych drapieżników w Azji Środkowej. Jak przygotowano tygrysy do życia na wolności? Samo otwarcie klatki było jedynie ostatnim etapem długiego procesu. Umit należała do grupy czterech tygrysów amurskich sprowadzonych w maju 2026 roku z rosyjskiego Kraju Chabarowskiego. Razem z nią do Kazachstanu trafiły: dorosły samiec Amur oraz dwa młode osobniki – Turan i Ussuri. Po przewiezieniu do rezerwatu zwierzęta umieszczono w specjalnych zagrodach adaptacyjnych, gdzie pozostawały pod stałą obserwacją weterynarzy i ekspertów zajmujących się dużymi drapieżnikami. W przypadku dorosłych osobników szczególnie ważne było sprawdzenie, czy potrafią samodzielnie zdobywać pożywienie i zachowują naturalny dystans wobec człowieka. – Specjaliści prowadzą kompleksową serię testów, aby ocenić zdolność zwierząt do samodzielnego polowania oraz ich reakcję na obecność ludzi – informowało kazachskie Ministerstwo Ekologii jeszcze krótko przed pierwszym wypuszczeniem. Umit pomyślnie przeszła wszystkie testy, natomiast Amur nadal pozostaje pod obserwacją i zostanie wypuszczony dopiero wtedy, gdy eksperci uznają go za w pełni przygotowanego do samodzielnego życia. Młode Turan i Ussuri mają natomiast pozostać w zagrodach co najmniej do ukończenia 18 miesięcy, a decyzja dotycząca każdego z nich zostanie podjęta osobno. Na wypuszczeniu o…

zdj-2026-08-11T115221.144-1827f62.jpg
width: 5120
height: 3410

Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
type: item
date: 2026-08-11T13:00:22.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: architektura
subject: celebryci
subject: hotele
subject: pałace
subject: wielka brytania
description: Tom Holland i Zendaya są dziś na ustach fanów na całym świecie, m.in. za sprawą głośnych premier „Odysei” Christophera Nolana oraz „Spider-Mana: Całkiem nowy dzień”. Zainteresowanie budzi jednak nie tylko ich kariera. Para od lat konsekwentnie chroni swoją prywatność, dlatego szczególne emocje wywołały doniesienia o ich uroczystości ślubnej. Na jej miejsce mieli wybrać jedną z najbardziej niezwykłych posiadłości w Anglii.
encoded: Beaverbrook leży pośród zielonych wzgórz Surrey, niespełna godzinę drogi od Londynu, i od ponad wieku przyciąga ludzi ze świata polityki, kultury i filmu. Dawniej bywał tu Winston Churchill, a wśród gości pojawiały się także największe gwiazdy dawnego Hollywood. Dziś historyczna rezydencja działa jako luksusowy hotel, zachowując jednak charakter prywatnej wiejskiej posiadłości. Co sprawia, że właśnie to miejsce wybierają celebryci i jaka historia kryje się za murami Beaverbrook? Historia posiadłości, którą odwiedzały największe sławy Historia Beaverbrook sięga 1866 roku, kiedy na wzgórzach Surrey wzniesiono okazałą wiktoriańską rezydencję dla przedsiębiorcy Abrahama Dixona. Przez kolejne dekady posiadłość zmieniała właścicieli, jednak jej najsłynniejszy rozdział rozpoczął się w 1910 roku. Wtedy kupił ją Max Aitken – urodzony w Kanadzie biznesmen, wydawca prasowy i polityk, który kilka lat później otrzymał tytuł barona Beaverbrook. Według historii opisywanej przez sam hotel, Aitken miał natrafić na ogłoszenie o sprzedaży podczas przejażdżki samochodem z laureatem Nagrody Nobla Rudyardem Kiplingiem. Wystarczyła jedna wizyta, by zdecydował się zapłacić za posiadłość 30 tys. funtów. Nowy właściciel szybko zaczął dostosowywać dom do swoich potrzeb: doprowadził elektryczność, zainstalował centralne ogrzewanie, zbudował basen, a także prywatne kino – w tamtych czasach prawdziwą rzadkość. Z czasem Beaverbrook przestał być jedynie rodzinną rezydencją i stał się miejscem spotkań wpływowych przedstawicieli polityki, kultury i wyższych sfer. Szczególnie często pojawiał się tu Winston Churchill, którego z Lordem Beaverbrookiem łączyła wieloletnia, choć niepozbawiona politycznych napięć przyjaźń. Podczas II wojny światowej właściciel posiadłości został ministrem produkcji lotniczej w rządzie Churchilla, a Beaverbrook miał być przygotowany również jako zapasowe miejsce spotkań brytyjskiego gabinetu wojennego. Przez rezydencję przewinęli się także pisarze, artyści i przedstawiciele…

zdj-2026-08-10T162059.937-6cadfe4.jpg
width: 5120
height: 3410

Te gady przebyły ocean na pniach drzew. Sensacyjne odkrycie z udziałem polskich naukowców
type: item
date: 2026-08-11T12:15:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: gady
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
subject: turcja
description: Zespół paleontologów z udziałem polskich badaczy dokonał wyjątkowego odkrycia na terenach współczesnej Turcji. Naukowcy odnaleźli skamieniałość iguany sprzed ok. 44 milionów lat, która na tereny Anatolii przybyła prawdopodobnie na dryfującym pniu drzewa. To pierwsze takie rozpoznanie na terenach, które kiedyś tworzyły trudno dostępny archipelag.
encoded: Współczesna Anatolia, choć posiada w swoich granicach około 500 wysepek, kojarzona jest raczej z lądem kontynentalnym, na którym leżą największe miasta półwyspu Azja Mniejsza, a więc Turcji. Podobnie rzecz ma się z Półwyspem Bałkańskim, który na skutek procesów tektonicznych przyłączył się do kontynentu europejskiego. Gdy spojrzymy jednak kilkadziesiąt milionów lat wstecz, opisywane tereny przypominały raczej tropikalny archipelag Indonezji. To właśnie do tej wyspiarskiej krainy około 40 milionów lat temu przydryfowało tajemnicze zwierzę. Gad z eocenu W trakcie paleocenu i eocenu (od 66 do 34 milionów lat temu) dzisiejsza Anatolia i Półwysep Bałkański (razem zwane Bałkanatolią) składały się z wielu małych i dużych wysepek. Takie ukształtowanie terenu sprawiło, że rozwijały się tam endemiczne (występujące jedynie na danym obszarze) gatunki ssaków, których pozostałości na przestrzeni lat udało się odkryć. Do tej pory paleontolodzy nie mogli stwierdzić, czy na śródziemnomorskich wyspach żyły kiedyś także gady. Te wątpliwości rozwiało ostatnie odkrycie, w którym brał udział polski zespół badaczy. W odkrytym materiale kopalnym odnaleziono fragmenty uzębienia należącego do iguany z okresu eocenu. Świadczą o tym charakterystyczne dla tego gatunku „guzki”. Niespotykane guzki Naukowcom początkowo trudno było przypisać znalezione skamieniałości do konkretnego gatunku zwierzęcia. Jak podaje jeden z autorów badań, dr hab. Georgios Georgalis z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, stało się to możliwe dzięki odnalezieniu tzw. guzków na uzębieniu. Te niewielkie wypustki pozwoliły potwierdzić, że odnalezione fragmenty zębów należą do przodków współczesnych iguan. Co ważne, niewiele gadów z tej grupy posiada tę charakterystyczną cechę. Występuje ona jedynie u nielicznych iguan z Francji i obu Ameryk, co budzi kolejne pytania o ich ewolucyjne losy. Zagadką pozostaje skala występowania jaszczurów w dawnej Anatolii, ich pełna anatomia oraz dokładna taksonomia. Badacze mają je…

FABRIC-KOLAZ-32-47-85ea221.jpg
width: 2813
height: 1875

Magiczny pomnik w Gnieźnie. Czy dotknięcie brzucha księżnej przyniesie szczęście?
type: item
date: 2026-08-11T11:30:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: gniezno
subject: historia polski
subject: pomniki
subject: wielkopolska
description: Jest rok 967, Mieszko I rusza na wojnę, a jego żona Dobrawa spodziewa się dziecka. Ta symboliczna scena została uwieczniona w Gnieźnie w postaci pomnika. Dotknięcie brzucha księżniczki ma w magiczny sposób pomóc zajść w ciążę.
encoded: Gniezno, uznawane za kolebkę polskiej państwowości, przyciąga turystów różnymi atrakcjami. Wśród nich jest Katedra Gnieźnieńska czy sąsiadujące z nią Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Historia Gniezna pełna jest zagadek. Do dziś archeolodzy prowadzą tam wykopaliska. Właśnie trwa kolejny sezon wykopalisk obok Kościoła św. Jerzego, którego celem jest odkrycie rezydencji pierwszych władców Polski. Rok 967. Między wojną a nadzieją Władze Gniezna nie ustają w wysiłkach by przyciągnąć turystów do pierwszej polskiej stolicy. Teraz na trasie Traktu Królewskiego stanął wyjątkowy pomnik. Jest to kompozycja rzeźbiarska autorstwa Rafała Nowaka, która przenosi nas do roku 967. To moment, w którym Mieszko I szykował się do wymarszu przeciwko saskiemu możnowładcy Wichmanowi, co zakończyło się zwycięstwem księcia. Kompozycja składa się z dwóch postaci – wspomnianego Mieszka I i jego czeskiej żony – Dobrawy w zaawansowanej ciąży – księżna kładzie dłoń na brzuchu, w którym dojrzewa przyszły pierwszy król Polski, Bolesław Chrobry. Dobrawa. Pierwsza kobieta na gnieźnieńskim szlaku Odsłonięcie tego pomnika to nowość w narracji Traktu Królewskiego, który dotychczas skupiał się na postaciach królów, władców i wojowników. Dobrawa jest pierwszą historyczną kobietą upamiętnioną na tym szlaku. – Historia Polski nie zaczęła się wyłącznie od wielkich bitew i decyzji władców. Powstawała również dzięki kobietom, które miały ogromny wpływ na losy naszego kraju. Dobrawa była jedną z nich – to dzięki niej chrześcijaństwo zakorzeniło się na ziemiach polskich, a dynastia Piastów zyskała trwałe fundamenty – powiedział w czasie odsłaniania pomnika prezydenta Gniezna Michał Powałowski. Sztuka dostępna dla każdego Rzeźba znajduje się na wyspie na Jeziorze Jelonek. Została wykonana z brązu metodą wosku traconego, co ma zapewnić jej wysoką jakość i trwałość. Celowym założeniem artystycznym jest brak wysokiego cokołu – postacie Mieszka I i Dobrawy są naturalnej wielkości i posadowione na niskim postumenci…

DM2-a30336d.jpg
width: 1524
height: 1536

Góry na horyzoncie i dzikie plaże. 5 jezior na Dolnym Śląsku, które warto odkryć latem
type: item
date: 2026-08-11T10:45:07.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: Go Poland
subject: jeziora
description: Późne lato to świetny moment na krótki wypad nad wodę, a Dolny Śląsk ma pod tym względem znacznie więcej do zaoferowania, niż mogłoby się wydawać. Choć region kojarzy się głównie z zamkami, górami i malowniczymi miasteczkami, jego jeziora zachwycają spokojem, pięknymi krajobrazami i widokiem sudeckich szczytów na horyzoncie. Dziennikarze Travelera wybrali pięć swoich ulubionych akwenów w regionie.
encoded: Spis treści: Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Dolny Śląsk kojarzy się z górami, zamkami i tajemniczymi podziemiami. Ale ma też coś, co potrafi zaskoczyć nawet stałych bywalców – niezwykłe jeziora. To ukryta atrakcja Dolnego Śląska, pełna miejsc idealnych na odpoczynek, spacer czy weekendowy wypad. Jedne zbiorniki leżą w górskich dolinach, inne otaczają lasy albo dawne kamieniołomy. Każde z nich ma swój wyjątkowy klimat i zaprasza do odkrywania natury z innej perspektywy. Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Mietkowskie to największy zbiornik wodny na Dolnym Śląsku, położony niespełna 40 kilometrów od atrakcji Wrocławia, w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Bystrzycy. Ten sztuczny akwen powstał w 1986 roku w wyniku budowy zapory na rzece Bystrzycy. Zajmuje powierzchnię ok. 900 ha, a jego maksymalna głębokość to zaledwie 9 metrów, co sprawia, że jest bezpieczny i przyjazny dla rekreacyjnego pływania. Głównym punktem wypoczynkowym jest plaża w Borzygniewie, gdzie turyści mogą wypożyczyć rowerki wodne, kajaki, a nawet żaglówki – pod warunkiem posiadania odpowiedniego patentu. Na miejscu działa również szkoła windsurfingu, która oferuje zarówno lekcje dla początkujących, jak i kursy dla bardziej zaawansowanych. Mniej znaną, ale równie atrakcyjną opcją jest południowa plaża jeziora – pozbawiona infrastruktury, lecz dzięki temu znacznie mniej zatłoczona. To miejsce docenią szczególnie ci, którzy pragną ciszy, swobody i kontaktu z naturą bez zgiełku typowych kurortów. Okolica zbiornika jest wyjątkowo malownicza – łagodne wzgórza, otwarte przestrzenie i przyrodniczy charakter krajobrazu sprawiają, że to idealne miejsce nie tylko do kąpieli, ale również do spacerów czy obserwac…

jezioro-bystrzyckie-7ade010.jpg
width: 4160
height: 3120

Katastrofa w sercu kolumbijskiego regionu kawy. Najsilniejsze trzęsienie ziemi w tym tym stuleciu
type: item
date: 2026-08-11T09:59:40.000Z
creator: Gabriela Celińska
subject: Przyroda
subject: kolumbia
subject: ruchy sejsmiczne
subject: trzęsienie ziemi
subject: unesco
subject: wypadek
description: Tragiczne sceny rozegrały się w zachodniej Kolumbii. 10 sierpnia 2026 r. w rejonie San José del Palmar doszło do trzęsienia ziemi. To najsilniejszy wstrząs zarejestrowany w Kolumbii w XXI wieku. Skala zniszczeń wciąż nie jest dokładnie znana, a bilans ofiar może wzrosnąć.
encoded: Zachodnią Kolumbię nawiedziło jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi w historii kraju. Wstrząs był odczuwalny nie tylko w miastach regionu kawowego, ale także setki kilometrów dalej, w Bogocie oraz w sąsiednich państwach. Najbardziej ucierpiały miasta zachodniej i środkowo-zachodniej Kolumbii, w tym Pereira, Cali, Manizales, Armenia i Quibdó. Tragiczne skutki po trzęsieniu ziemi w Kolumbii W poniedziałek, 10 sierpnia, w zachodniej Kolumbii doszło do jednego z najsilniejszych trzęsień ziemi w XXI wieku. Według najnowszych doniesień zginęły co najmniej 132 osoby, około 570 zostało rannych, a do nocy z poniedziałku na wtorek zgłoszono ponad 2700 osób jako zaginione. Trudno oszacować, ile osób wciąż może znajdować się pod gruzami zniszczonych budynków. Według wstępnych raportów uszkodzonych zostało około 1600 obiektów, a co najmniej 61 budynków całkowicie się zawaliło. Nowy prezydent Kolumbii, Abelardo de la Espriella, który został zaprzysiężony zaledwie kilka dni wcześniej, ogłosił stan wyjątkowy. W części miast, między innymi w Cali i Pereirze, wprowadzono dodatkowe środki bezpieczeństwa, w tym godziny policyjne. Niektóre lotniska w regionie dotkniętym szkodami zostały czasowo zamknięte z powodu uszkodzeń infrastruktury. To nie pierwsze tak silne trzęsienie ziemi w Kolumbii Trzęsienie ziemi uderzyło około 7.30 czasu lokalnego. Według Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych jego magnituda wynosiła 7,4, epicentrum znajdowało się w pobliżu San José del Palmar w departamencie Chocó, a jego ognisko było położone na głębokości około 107 kilometrów. Wstrząsy były odczuwalne nawet w Bogocie, oddalonej o kilkaset kilometrów od epicentrum, a także w sąsiednich krajach, między innymi w Ekwadorze, Wenezueli i Panamie. Tego rodzaju ruchy sejsmiczne nie są w tym regionie rzadkością. Zachodnia Kolumbia leży na obszarze tektonicznie złożonym, gdzie oddziałują na siebie między innymi płyta tektoniczna Nazca, płyta karaibska i płyta południowoamerykańska. Przy takim położeniu trzęsien…

kolumbia-23b8571.jpg
width: 1949
height: 1300

Przez 1,5 miliona lat żyły w lodowym więzieniu. W krwawych wodospadach Antarktydy odkryto prastare organizmy
type: item
date: 2026-08-11T09:15:11.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: mikroby
subject: odkrycia
subject: życie
description: Pod lodowcem Taylora na Antarktydzie odkryto tętniący życiem ekosystem, który trwa w izolacji od co najmniej półtora miliona lat. Eukariotyczne organizmy przystosowały się do ekstremalnych warunków panujących w żelazistej solance o charakterystycznym, czerwonym kolorze.
encoded: Krwawe Wodospady to jedno z najbardziej enigmatycznych zjawisk na Antarktydzie. Spod śnieżnobiałego lodowca Taylora wypływa ciecz o czerwonobrązowej barwie, która od dziesięcioleci zdumiewa nie tylko naukowców. Czerwony wodospad jest kapryśny i pojawia się nieregularnie. Badano go już wiele razy – wiadomo, że za barwę odpowiada utlenianie się żelaza w wodzie, a za sezonowość – nacisk mas lodu. Jednak najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie „Nature Geoscience” wykazują, że pod grubą warstwą lodu kryje się coś więcej niż pierwiastki i minerały. Naukowcy odkryli złożony i aktywny ekosystem mikroorganizmów eukariotycznych, który przetrwał w niemal niezmienionej formie od czasów, gdy Antarktyda była miejscem znacznie cieplejszym. Tajemnica barwy wodospadów Historia badań tego miejsca sięga 1911 roku, kiedy to brytyjski geolog Thomas Griffith Taylor natknął się na czerwoną kaskadę wpływającą do jeziora Bonney. Początkowo sądzono, że za kolor odpowiadają glony, podobnie jak w przypadku zjawiska „różowego śniegu” spotykanego w wysokich górach. Prawda okazała się jednak bardziej złożona: lodowa „krew” to w rzeczywistości silna solanka, która została uwięziona pod lodowcem Taylora co najmniej 1,5 miliona lat temu. Dzięki wysokiemu stężeniu soli zachowuje stan ciekły nawet w ujemnych temperaturach, tworząc podziemny zbiornik. Zawarte w niej żelazo pozostaje bezbarwne w beztlenowym środowisku pod lodem, lecz w momencie kontaktu z tlenem na powierzchni dochodzi do gwałtownego utleniania, co nadaje wodospadom ich charakterystyczny kolor. Złożone życie w lodowym więzieniu Naukowcy już badali proste organizmy jednokomórkowe (bakterie i archeony) zamieszkujące to środowisko. Jednak badania zespołu Angeli Zoumplis z University of California w San Diego koncentrowały się na poszukiwaniu eukariotów, czyli organizmów o bardziej budowie, posiadających jądra komórkowe. Badacze pobrali 167 próbek z wodospadów, okolicznych osadów, lodu i błota w regionie McMurdo Dry Valley. Dzięki anal…

BloodFalls-57ee1d9.jpg
width: 2968
height: 1740

Pustynia popiołów zamiast leśnego domu. Tragiczny los zwierząt po fali pożarów w Europie
type: item
date: 2026-08-11T08:24:57.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: europa
subject: lasy
subject: pożary
subject: zmiany klimatyczne
description: Pożary we Francji i Hiszpanii pochłonęły ogromne obszary lasów i zmusiły tysiące ludzi do ucieczki. Jeszcze trudniej oszacować skalę tragedii dzikich zwierząt – eksperci mówią nawet o milionach ofiar.
encoded: Spis treści: Zmiany klimatu zmieniają lasy w pustynię popiołów Zwierzęta pozostają bez kamuflażu, pożywienia i czystej wody Grzebiuszka gibraltarska w niebezpieczeństwie Tego lata pożary lasów szalały w całej Europie, szczególnie dotkliwie uderzając we Francję i Hiszpanię. W samej Francji ponad 200 tys. osób musiało opuścić swoje domy, a czterech strażaków zginęło. W Hiszpanii śmierć poniosło co najmniej 13 osób, które nie zdołały uciec przed płomieniami. Zmiany klimatu zamieniają lasy w pustynię popiołów To niewątpliwy kryzys humanitarny, ale dramat rozgrywa się również w świecie dzikiej przyrody. Podobnie jak ludzie, zwierzęta uciekają przed ogniem – jednak wiele z nich nie zdołało wydostać się na czas. Według Céline Sissler-Bienvenu, ekspertka ds. reagowania na katastrofy z udziałem dzikich zwierząt, prawdopodobnie zginęły miliony zwierząt. – To katastrofa ekologiczna – mówi. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do pożarów we Francji i Hiszpanii są zmiany klimatu. Rosnące temperatury sprzyjają suszy, ponieważ cieplejsze powietrze może pomieścić więcej pary wodnej. – W efekcie atmosfera staje się niejako „spragniona” i „wysysa wilgoć z ziemi oraz roślin” – wyjaśnia klimatolog prof. Stefan Rahmstorf z Poczdamskiego Instytutu Badań nad Wpływem Klimatu w Niemczech. Wysuszona roślinność zamieniła się w łatwopalny materiał, któremu do wybuchu pożaru wystarczyła już tylko iskra. Dla zwierząt, które przetrwały pożary w okolicach Bordeaux we Francji, sytuacja nadal wygląda ponuro. Teren, który niegdyś był ich siedliskiem, zamienił się w 42 tys. hektarów – spalonego pustkowia. – To jak Pompeje. Pustynia popiołów – mówi Grégoire Loïs, przyrodnik z francuskiego Narodowego Muzeum Historii Naturalnej. Zwierzęta pozostają bez kamuflażu, pożywienia i czystej wody Eksperci podkreślają, że pożary dotykają szerokiego wachlarza dzikich zwierząt. Po zniszczeniu ich leśnego domu, bez krzewów i liści dających kamuflaż, małe zwierzęta – takie jak ryjówki, jeże czy jaszczurki – mają mn…

pozary-73fa24f.jpg
width: 6016
height: 4016

Czerwone flagi na europejskich plażach. Po poparzeniu 16-latka trafiła do szpitala
type: item
date: 2026-08-11T07:45:49.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ocean atlantycki
subject: plaże
subject: zwierzęta
description: Piękny, lecz niebezpieczny gość pojawił się u wybrzeży Hiszpanii i Francji. Żeglarze portugalskie doprowadziły do zamknięcia popularnych plaż. Kontakt z tymi zwierzętami może skończyć się dotkliwym poparzeniem. W tym roku odnotowano już ponad 100 takich przypadków.
encoded: Turyści wypoczywający na atlantyckich plażach Hiszpanii i Francji musieli w ostatnich dniach przerywać kąpiele. Powodem były żeglarze portugalskie, których parzące macki mogą osiągać nawet kilkanaście metrów długości. Żeglarze portugalskie na północy Hiszpanii U północnych wybrzeży Hiszpanii pojawiły liczne żeglarze portugalskie (Physalia physalis). Choć bywają mylone z meduzami, w rzeczywistości są rurkopławami tworzącymi kolonie, które funkcjonują jako całość. Ich najbardziej charakterystyczną częścią jest wypełniony gazem, niebieskofioletowy pęcherz unoszący się na powierzchni wody. Pod nim znajdują się długie czułki wyposażone w komórki parzydełkowe. Według różnych źródeł mogą one osiągać od kilku do nawet około 20 metrów długości. Obecność żeglarzy zmusiła władze Kraju Basków i Kantabrii do ograniczania kąpieli oraz czasowego zamykania kolejnych plaż. Szczególnie poważna sytuacja wystąpiła w San Sebastián. Jednego dnia pomocy udzielono tam około 120 poparzonym osobom, a na wszystkich trzech miejskich plażach wywieszono czerwone flagi. Większość przypadków była niegroźna. Władze miasta podkreślały, że liczba interwencji pozostawała stosunkowo niewielka w porównaniu z około 3 tys. osób przebywających tego dnia w wodzie. Sytuacja zmieniła się jednak w kolejnych dniach. W niedzielę 9 sierpnia 16-letnia dziewczyna poparzona na plaży w Sopeli została przewieziona do szpitala w Urduliz. Lokalne media informowały 10 sierpnia, że liczba żeglarzy pojawiających się na baskijskich plażach nadal rośnie. Zakazy kąpieli są wprowadzane doraźnie i mogą zmieniać się nawet w ciągu jednego dnia. Turyści powinni więc zwracać uwagę na flagi, komunikaty ratowników i lokalne ostrzeżenia, zamiast kierować się informacjami z poprzednich dni. Czerwone flagi także na francuskich plażach Podobne zjawisko odnotowano po francuskiej stronie atlantyckiego wybrzeża. Z powodu obecności żeglarzy portugalskich czasowo zamykano kąpieliska między innymi w Biarritz, Anglet, Bidart i Seignosse. Większ…

zeglarz-portugalski-GettyImages-521433364-0bf223a.jpg
width: 6144
height: 4096

Sześć planet ustawi się na niebie jednego poranka. Cztery zobaczymy bez teleskopu
type: item
date: 2026-08-11T06:47:11.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: niebo
subject: obserwacje
description: 12 sierpnia 2026 roku na porannym niebie pojawi się sześć planet Układu Słonecznego. Marsa i Saturna powinniśmy dostrzec bez większego trudu, Merkury i Jowisz będą znacznie trudniejszym celem, a odnalezienie Urana i Neptuna wymaga użycia sprzętu optycznego. Wyjaśniamy, jak obserwować planetarną paradę z Polski i dlaczego zapowiadane „ustawienie w jednej linii” jest pewnym uproszczeniem.
encoded: Spis treści: Parada sześciu planet 12 sierpnia 2026 roku Czy planety naprawdę ustawią się w jednej linii? Które planety zobaczymy bez teleskopu? Uran i Neptun pozostaną ukryte Jak obserwować paradę planet z Polski? Największa trudność pojawi się tuż przed wschodem Słońca 12 sierpnia przyniesie jeszcze więcej zjawisk Przed nami jeden z najbardziej niezwykłych poranków tego lata. 12 sierpnia 2026 roku nad horyzontem znajdzie się jednocześnie sześć planet Układu Słonecznego. Cztery z nich będzie można dostrzec bez teleskopu, choć dwie mogą sprawić obserwatorom sporo trudności. Podpowiadamy, o której godzinie spojrzeć w niebo i gdzie szukać poszczególnych planet. Parada sześciu planet 12 sierpnia 2026 roku Poranek 12 sierpnia będzie jednym z najbardziej niezwykłych momentów astronomicznych tego lata. Przed wschodem Słońca nad horyzontem znajdzie się jednocześnie sześć planet: Jowisz, Merkury, Mars, Uran, Saturn i Neptun. Planety rozciągną się szerokim łukiem – od wschodniej części nieba aż po południowy zachód.. Nie wszystkie pojawią się jednak w ostatniej chwili. Saturn i Neptun będą przebywać nad horyzontem od wielu godzin, później dołączą do nich Uran i Mars. Merkury i Jowisz znajdą się bardzo nisko nad wschodnim horyzontem i to właśnie ich obecność wyznaczy krótkie okno, w którym cała szóstka będzie jednocześnie nad horyzontem. Określenie „jeden poranek” też nie oznacza, że zjawisko potrwa tylko kilka minut albo wystąpi wyłącznie 12 sierpnia. Podobną konfigurację będzie można obserwować również w sąsiednie dni, choć wzajemne położenie planet będzie się stopniowo zmieniać. Czy planety naprawdę ustawią się w jednej linii? Popularne określenia „parada planet” i „wielkie ustawienie planet” nie są precyzyjnymi terminami astronomicznymi. Nie oznaczają również, że sześć planet utworzy w przestrzeni rzeczywistą, prostą linię. Wrażenie uporządkowania powstanie wyłącznie z perspektywy obserwatora znajdującego się na Ziemi. Wszystkie planety obiegają Słońce po orbitach znajduj…

szesc-planet-na-niebie-2671819.png
width: 1536
height: 1024

Polskie „Piekło” zachwyca niezwykłymi skałami. Niektóre mają 8 metrów
type: item
date: 2026-08-11T05:52:28.000Z
creator: Filip Nowek
subject: Kierunki
subject: Traveler
description: Skałki Piekło pod Niekłaniem to jeden z najstarszych i najbardziej niezwykłych rezerwatów przyrody w województwie świętokrzyskim. Na jego terenie znajdują się piaskowcowe formacje skalne sięgające nawet 8 m wysokości, niewielkie jaskinie oraz około 150-letni drzewostan. Sprawdzamy, co warto zobaczyć w rezerwacie i jak do niego dojechać.
encoded: Nie trzeba jechać w Góry Stołowe, by podziwiać niezwykłe formacje skalne wyrzeźbione przez naturę. W województwie świętokrzyskim, niedaleko Niekłania Wielkiego, kryje się rezerwat Skałki Piekło pod Niekłaniem. Choć zajmuje zaledwie kilka hektarów, można tu zobaczyć skały sięgające nawet 8 m wysokości, niewielkie jaskinie oraz jeden z najstarszych drzewostanów w okolicy. To dobry kierunek na krótki wypad, zwłaszcza dla osób szukających mniej oczywistych atrakcji regionu. Skałki Piekło pod Niekłaniem. Niezwykły rezerwat w Świętokrzyskiem Rezerwat przyrody Skałki Piekło pod Niekłaniem znajduje się w gminie Stąporków, w powiecie koneckim, w północnej części województwa świętokrzyskiego. Jest najstarszym rezerwatem przyrody funkcjonującym na terenie Nadleśnictwa Stąporków. Utworzono go 1 kwietnia 1959 r. z inicjatywy inż. Teodora Zielińskiego. Obecnie zajmuje powierzchnię 6,32 ha. Głównym powodem objęcia tego miejsca ochroną były niezwykłe formy piaskowcowych skał powstałe w wyniku procesów erozyjnych. Chroniona jest tutaj również zanokcica północna (Asplenium septentrionale) — paproć, która znalazła dogodne warunki do życia w szczelinach skalnych. Rezerwat powstał przede wszystkim ze względów naukowych i dydaktycznych. Największe wrażenie robią jednak same skały. Ich historia zaczęła się miliony lat temu. Zbudowane są z utworów pochodzących z ery mezozoicznej, z okresów jury i triasu. Powstawały w strefie ciepłego morza — na jego brzegu oraz przybrzeżnych płyciznach. Późniejsze procesy erozyjne stopniowo zmieniały ich wygląd, tworząc formacje, które możemy oglądać obecnie. Fantazyjne formy piaskowców są największą atrakcją rezerwatu. Skały przybierają kształty przypominające ambony, grzyby, stoły i progi, a najwyższe z nich osiągają około 8 m. Na terenie rezerwatu wyróżniono również trzy niewielkie jaskinie. Całości dopełnia otaczający formacje las. W zachodniej części rezerwatu zachował się stary drzewostan dębowo-sosnowy. Według informacji Nadleśnictwa Stąporków jego …

nieklan-9b21c92.jpg
width: 4608
height: 2184

Adrenalina, która może zabić. Oto zasady korzystania ze skuterów wodnych w Polsce
type: item
date: 2026-08-10T14:06:58.000Z
creator: Gabriela Celińska
subject: Porady
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: lato
subject: patenty
subject: skutery wodne
subject: woda
subject: wypadek
description: Skutery wodne są jedną z najpopularniejszych wakacyjnych atrakcji nad jeziorami. Mimo, że są łatwo dostępne i wyglądają efektownie, wymagają dużo większej odpowiedzialności. Po dwóch tragicznych wypadkach, do których doszło 9 sierpnia w Polsce, wraca pytanie o patenty motorowodne, zasady bezpieczeństwa i wypożyczalnie.
encoded: Fale upałów w sezonie letnim sprzyjają weekendom nad wodą. Infrastruktura przy wielu akwenach jest dobrze rozwinięta i oferuje szeroki wybór dodatkowych atrakcji. Jedną z najpopularniejszych są właśnie skutery wodne. Na pierwszy rzut oka wydają się proste w obsłudze, a na tafli jeziora, dzięki swojej prędkości, wyglądają bardzo efektownie. Chociaż dla fanów adrenaliny mogą być wyjątkowo atrakcyjne, należy pamiętać, że nie każdy może z nich swobodnie korzystać, za to każda wodna rozrywka wiąże się z ryzykiem. Tragiczne wypadki z udziałem skuterów wodnych W niedzielę 9 sierpnia 2026 roku w Polsce doszło do dwóch śmiertelnych wypadków. Na Jeziorze Jagodne doszło do zderzenia dwóch jednostek – skutera wodnego i łodzi motorowej. W wyniku wypadku zginął 16-letni kierujący skuterem. Według wstępnych ustaleń uczestnicy wypadku posiadali niezbędne uprawnienia do kierowania jednostkami. Tego samego dnia na Jeziorze Rożnowskim w województwie małopolskim utonęła 42-letnia mieszkanka województwa podkarpackiego, która podczas gwałtownego skrętu wypadła z płynącego skutera wodnego. Skuterem miał kierować mąż kobiety, który po utracie kontaktu z żoną wezwał służby. Mimo akcji ratunkowej ciało odnaleziono dopiero po kilku godzinach. O czym warto pamiętać wypożyczając skuter wodny? To nie jedyne takie przypadki. Wypadki z udziałem skuterów wodnych zdarzają się niemal każdego roku i niestety bardzo często mają tragiczne konsekwencje. Dlatego przed wyborem takiej formy rozrywki należy zapoznać się z najważniejszymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa. Skuter wodny klasyfikowany jest jako jednostka o napędzie mechanicznym, podobnie jak łodzie silnikowe. Ważne, by znać specyfikę maszyny, z której się korzysta. W Polsce do prowadzenia jachtu motorowego o mocy silnika powyżej 10 kW, czyli około 13,6 KM, wymagany jest patent sternika motorowodnego. Aby go zdobyć, trzeba mieć co najmniej 14 lat i zdać egzamin składający się z części teoretycznej oraz praktycznej. Kurs nie jest formalnie obo…

jetski-6821aba.jpg
width: 1949
height: 1300

Zaskakujące wyniki badania. Co się stało, gdy w zoo zmieniono sposób karmienia lwów?
type: item
date: 2026-08-10T13:24:59.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: australia
subject: drapieżniki
subject: lwy
subject: zoo
description: Australijscy naukowcy sprawili, że lwy w zoo zaczęły zachowywać się prawie jak na wolności. Wszystko dzięki zmianom w sposobie żywienia drapieżników – przez trzy miesiące karmiono lwy całymi tuszami zwierząt. Badanie rzuca nowe światło na to, jak harmonogramy karmienia wpływają na zachowanie mięsożerców przebywających pod opieką człowieka.
encoded: Pokazy karmienia w ogrodach zoologicznych cieszą się ogromnym zainteresowaniem odwiedzających. Za tym widowiskowym elementem kryje się jednak kluczowy czynnik wpływający na funkcjonowanie zwierząt w niewoli. Najnowsze badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Adelajdzie oraz Monarto Safari Park w Australii Południowej pokazują, jak opiekunowie drapieżników mogą zbliżyć warunki w zoo do ich naturalnego środowiska. Pokarm w całości Badanie, którego celem była zmiana zwyczajów żywieniowych grupy lwów żyjących w ogrodzie zoologicznym, było stale rejestrowane. Osiem kamer na podczerwień w dzień i w nocy przez trzy miesiące nagrywało zmiany w zachowaniu tych ssaków, na które mógł wpłynąć nowy sposób karmienia. Drapieżnikom podawano bowiem całe tusze zwierząt, a nie – jak miało to miejsce wcześniej – jedynie ich fragmenty. Zmianie uległa również regularność karmienia – od tamtej pory zwierzęta karmiono co 9 dni. Jak tłumaczy główna autorka badań, Lesia Hryhorenko: „Dzikie lwy nie jedzą codziennie o tej samej porze. (...) Chcieliśmy zrozumieć, jak afrykańskie ssaki w niewoli reagują na rutynę karmienia, która mocniej przypomina te naturalne wzorce”. Odżywianie jak w naturze Pierwsze zmiany w zachowaniu lwów zauważono już w trakcie podawania pokarmu. Zwierzęta spędzały na spożywaniu tuszy niemal trzykrotnie więcej czasu niż zazwyczaj. Drapieżniki znacznie częściej szarpały, rozrywały i manewrowały mięsem, co idealnie odzwierciedlało ich naturalne nawyki. Do zachowań dzikich kotów upodobnił się także ich odpoczynek. Po obfitym posiłku lwy spędzały znacznie więcej czasu na leżeniu i trawieniu, co ściśle przypominało rytm życia osobników na wolności. Naukowcy podkreślają, że zastąpienie porcjowanego pokarmu całymi tuszami sprawiło, że jedzenie przestało pełnić wyłącznie funkcję odżywczą, stając się bodźcem silniej angażującym zwierzęta w niewoli. Mniejszy stres i brak agresji Badacze przeanalizowali również tzw. pacing, czyli chodzenie wzdłuż ogrodzenia, które u drapieżników w…

GettyImages-1072065486-90247bd.jpg
width: 4256
height: 2832

Tak zwierzęta reagują na zaćmienie słońca. Niektóre są przerażone
type: item
date: 2026-08-10T12:32:01.000Z
creator: Andrew Fazekas /National Geographic News
subject: Przyroda
subject: przyroda
subject: zaćmienie słońca
subject: zwierzęta
description: Zaćmienie Słońca robi ogromne wrażenie nie tylko na ludziach, ale też na zwierzętach. Świadkowie takich zjawisk często obserwują u nich dziwne zachowania – od ptaków wpadających w panikę, aż po nagły sprint żyraf.
encoded: Spis treści: Co się dzieje podczas zaćmienia – relacje z przeszłości i dziś Jak naukowcy badają reakcje zwierząt na zaćmienie? Projekty nauki obywatelskiej – jak możesz pomóc? Na co zwrócić uwagę podczas własnej obserwacji? Żyrafy, pająki, a nawet wieloryby były obserwowane, gdy zmieniały swoje zachowanie podczas całkowitego zaćmienia Słońca. Zaćmienia Słońca występują dwa razy w roku, gdy Księżyc przechodzi między Słońcem a Ziemią, rzucając cień naszą planetę. Jakie są rodzaje zaćmień Słońca i co je różni? Istnieje kilka rodzajów zaćmień Słońca. Zaćmienie obrączkowe dzieje się wtedy, gdy Księżyc znajduje się w najdalszym punkcie swojej orbity od Ziemi, przez co wydaje się mniejszy od Słońca. Kiedy Księżyc zasłania tylko część Słońca, powstaje częściowe zaćmienie i Słońce przybiera kształt sierpa. Czasami ścieżka Księżyca powoduje całkowite zaćmienie. Wówczas niebo ciemnieje do poziomu zmierzchu, a temperatura powietrza spada w obrębie „ścieżki całkowitości”. Księżyc całkowicie zasłania wtedy Słońce, które ukazuje się jako pierścień wokół Księżyca. Może się również pojawić efekt „pierścienia z diamentem” tuż przed i tuż po fazie całkowitej. Bez względu na to, czy są całkowite czy obrączkowe, zaćmienia Słońca to zjawiska wzbudzające podziw, które mogą wywołać skrajne reakcje psychologiczne u ludzi. Według biologów i zapalonych obserwatorów zaćmień, nie tylko ludzie reagują na dramatyczne zmiany na niebie. Osoby, które były świadkami tych zjawisk, zauważyły również, że wiele zwierząt zmienia swoje zachowanie w odpowiedzi na całkowite zaćmienie Słońca. Co się dzieje podczas zaćmienia – relacje z przeszłości i dziś Doniesienia o nietypowych reakcjach zwierząt na zaćmienie Słońca pochodzą już sprzed wieków. Jedna z najstarszych relacji pochodzi od Ristoro d’Arezzo, włoskiego mnicha, który opisał zaćmienie z 3 czerwca 1239 roku. – Gdy słońce zniknęło i niebo się zaciemniło, wszystkie zwierzęta i ptaki były przerażone; dzikie bestie można było z łatwością złapać – napisał.…

shutterstock2440202817-b6c624f.jpg
width: 6000
height: 3668

Dunaj, Ren, Loara, Pad i Wisła są cieniami samych siebie. Wysychające rzeki to szok dla Europy
type: item
date: 2026-08-10T11:52:43.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dunaj
subject: europa
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: rzeki
subject: susza
subject: wisła
subject: zmiany klimatyczne
description: Europa zmaga się z głębokim kryzysem wodnym. Rekordowo niskie poziomy wody w wielu wielkich rzekach kontynentu paraliżują transport i energetykę, zagrażają ekosystemom. Rolnictwo i akwakultura liczą straty spowodowane długotrwałą suszą. Wysychające rzeki odsłaniają też obiekty i budowle sprzed dziesiątek, a nawet setek lat.
encoded: Fale upałów oraz dotkliwy brak opadów doprowadziły największe europejskie rzeki do rekordowo niskich poziomów wody. Problem nie jest lokalny – dotyczy wielu krajów i wielu rzek, kluczowych dla przemysłu, gospodarki i energetyki. Wysychają nawet rzeki ogromne, i to jednocześnie, w wielu miejscach. Europa mierzy się z bezprecedensową sytuacją hydrologiczną. Kryzys wodny w Europie Największe rzeki Europy – Pad we Włoszech, Loara we Francji, Ren w Niemczech oraz Dunaj płynący przez Europę Środkową – osiągnęły nienotowane od lat minima. We Francji susza objęła niemal cały kraj – w połowie lipca ostrzeżenia obowiązywały na 85% jej terytorium, podczas gdy zaledwie dwa lata wcześniej problem ten dotyczył niespełna 2%. Szczególnie trudna sytuacja panuje na Loarze, i to ponownie - suszę odnotowano tam także w 2022 roku. W Niemczech kluczowy dla gospodarki Ren osiągnął historyczne minimum, co w miastach takich jak Kolonia czy Düsseldorf pozwala na przechodzenie przez rzekę pieszo. Operatorzy barek transportowych byli zmuszeni do ograniczenia ładunków do zaledwie jednej piątej ich normalnej wagi, co paraliżuje łańcuchy dostaw dla przemysłu stalowego i chemicznego. Dodatkowo eksperci ostrzegają, że osłabienie naturalnej filtracji spowodowane suszą może podnieść koszty uzdatniania wody pitnej dla milionów mieszkańców nawet o 30%. Z kolei na Węgrzech wysychający Dunaj stał się bezpośrednim zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego kraju. Niski przepływ w rejonie elektrowni jądrowej Paks niemal uniemożliwił chłodzenie reaktorów, co zmusiło władze do apelu o oszczędzanie energii elektrycznej. Na Węgrzech odnotowano temperatury sięgające 42 st. Celsjusza, co potęguje parowanie i pogłębia deficyt wody. W Rumunii wojsko było zmuszone do kontrolowanych eksplozji w korycie Dunaju, by zapewnić dopływ wody do chłodzenia elektrowni Cernavodă. Rekordowo niski stan Wisły i susza hydrologiczna w Polsce Na stacji Warszawa-Bulwary odnotowano rekordowy poziom Wisły wynoszący zaledwie 103 cm. …

dunaj-09d3414.jpg
width: 5784
height: 3848

97-latka pobiła rekord świata. Stanęła na skrzydle lecącego samolotu
type: item
date: 2026-08-10T11:08:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: emerytura
subject: kobiety
subject: loty samolotem
subject: rekordy
subject: rekordy guinnessa
description: Emerytura wielu osobom kojarzy się ze spokojniejszym tempem życia, odpoczynkiem i czasem spędzanym z rodziną. Betty Bromage ma jednak zupełnie inny pomysł na późne lata. 97-letnia Brytyjka właśnie pobiła rekord Guinnessa, stając na skrzydle lecącego samolotu.
encoded: Wing walking należy do najbardziej widowiskowych i ekstremalnych form lotniczej rozrywki. Uczestnik, odpowiednio zabezpieczony, znajduje się podczas lotu na zewnętrznej części samolotu, kilkaset metrów nad ziemią. Betty Bromage podjęła się tego wyzwania w wieku, w którym niewiele osób decyduje się na podobne przygody. Kim jest 97-letnia rekordzistka i co sprawiło, że ponownie zdecydowała się wzbić w powietrze? Kim jest Betty Bromage? Wing walking zaczęła dopiero po osiemdziesiątce Nietypowa pasja Betty Bromage pojawiła się w jej życiu stosunkowo późno. Brytyjka po raz pierwszy spróbowała wing walkingu w wieku 87 lat, po tym jak zobaczyła reklamę batona Crunchie, w której pokazano podobny wyczyn. Uznała wówczas, że sama również mogłaby tego spróbować – wcześniej za jedną z najbardziej ryzykownych aktywności w swoim życiu uważała jazdę konną. Przez ponad 20 lat pracowała jako pielęgniarka, a po przejściu na emeryturę nie zamierzała rezygnować z nowych doświadczeń. Rodzina pomogła jej więc sprawdzić, czy będzie w stanie dostać się na skrzydło samolotu. Udało się, a pierwszy lot szybko przerodził się w kolejne. – Nigdy nie wiesz, co potrafisz, dopóki nie spróbujesz – tłumaczyła później. Za drugim razem poprosiła już pilota, aby lot był „nieco bardziej interesujący”, a z czasem zaczęła decydować się również na bardziej wymagające powietrzne akrobacje. W 2022 roku, podczas piątego takiego wyczynu, ustanowiła oficjalny rekord Guinnessa. Miała wówczas 93 lata i 145 dni, a samolot wykonał z nią na skrzydle m.in. pętlę i beczkę. – Gdyby ktoś powiedział mi, kiedy miałam 80 lat, że będę uprawiać wing walking, uznałabym to za kompletną bzdurę – przyznała. Lot na skrzydle nie jest przy tym jedynym ekstremalnym doświadczeniem na jej koncie. Bromage zjechała również na jednej z najszybszych tyrolek na świecie w Walii oraz na linie z mierzącej około 49 metrów Eagle Tower w Cheltenham. Kolejne wyzwania stały się dla niej sposobem na zachowanie aktywności i niezależności mimo ogranicz…

zdj-2026-08-10T111736.840-870ddb1.jpg
width: 5120
height: 3410

Naukowcy rozpoznali żabi śpiew z kawowych plantacji. To zupełnie nowy gatunek płaza
type: item
date: 2026-08-10T10:24:54.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kawa
subject: odkrycia
subject: żaby
description: W Kostaryce odkryto nieznanego wcześniej mieszkańca plantacji kawy. Ten gatunek żaby, żyjący tylko w jednym miejscu na ziemi, wyróżnia się charakterystyczną budową samców. W tropikalną noc pola kawowców wypełniają się krótkim, piskliwym śpiewem.
encoded: Każdego roku naukowcy obwieszczają dziesiątki nowo odkrytych gatunków żab, które przez lata skrywały się w tropikalnej roślinności. W ostatnich miesiącach badaczom udało się wyodrębnić m.in. miniaturową żabę torbaczowatą z Peru oraz podobnej wielkości płaza z Brazylii. Większość z tych zwierząt stanowi gatunki endemiczne, czyli żyjące tylko w jednym miejscu na Ziemi, a troska o ich bezpieczeństwo jest podstawą dla zachowania różnorodności biologicznej w naturze. Kawowa żaba Takie żaby żyją wokół kostarykańskich plantacji kawy. To tam badacze z Uniwersytetu Kostarykańskiego oraz argentyńskiej Narodowej Rady Badań Naukowych i Technicznych zaobserwowali wyjątkowego płaza przyozdobionego w ciemnozielone plamki i osiągającego 4 centymetry długości. Mimo, że zwierzę sklasyfikowano jako nowo odnalezione, niektóre głosy donoszą, że żaba kawowa została odkryta już w poprzednim wieku. Według Kostarykańskiego Narodowego Sojuszu na rzecz Ochrony Płazów i Gadów tego małego płaza po raz pierwszy zaobserwowano już bowiem w latach 60. XX wieku. Wtedy w wyniku błędnej klasyfikacji, odkrycie zostało włączone do innego, zarejestrowanego już wówczas gatunku. Dopiero w XXI wieku udało się przeprowadzić dokładną analizę genetyczną i morfologiczną, która potwierdziła odrębność gatunkową. Śpiew z plantacji Kawowe upodobanie to nie jedyna cecha wyróżniająca odkryty gatunek płaza. Samce wśród żabich kawoszy charakteryzują się przezroczystym gardłem, które pęcznieje podczas wydawania odgłosów. Krótkie, piskliwe dźwięki można usłyszeć szczególnie w nocy, to wtedy niewielkie żaby przysiadają na drzewach kawowca i rozpoczynają swój koncert. Mogłoby się wydawać, że płazy upodobały sobie kawowe rośliny ze względu na bogate w kofeinę owoce. Nic z tych rzeczy – żaby szukają wśród upraw cienia, wilgoci i pożywienia, które stanowią drobne owady występujące w tym środowisku. Chemiczne zagrożenie Taki wybór środowiska życia wiąże się z zagrożeniami. Kostarykańskie plantacje kawy są bowiem regularnie pod…

GettyImages-1158586164-7920b58.jpg
width: 2448
height: 1377

Już za chwilę spektakl, który zdarza się raz na 25 lat. Kompletny przewodnik po zaćmieniu Słońca w Polsce
type: item
date: 2026-08-10T09:40:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: polska
subject: zaćmienie słońca
description: 12 sierpnia 2026 roku niebo nad Europą stanie się areną wydarzenia, jakiego nie widzieliśmy od ponad ćwierć wieku. W pasie ciągnącym się od Arktyki, przez Islandię, po Hiszpanię nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. Mieszkańcy Polski będą mogli podziwiać niezwykle głębokie zaćmienie częściowe. To będzie najbardziej spektakularny zachód Słońca od dziesięcioleci.
encoded: Ostatnie tak głębokie zaćmienie Słońca widzieliśmy w Polsce 11 sierpnia 1999. W środę 12 sierpnia 2026 tarcza słoneczna w najlepszych lokalizacjach będzie przesłonięta aż w 85%. Zobaczymy „nadgryzione” Słońce tuż przed zachodem, co stworzy fenomenalne warunki do obserwacji i fotografii. Jednak warunki w Polsce będą się znacząco różnić w zależności od lokalizacji: najlepsze będą na północnym zachodzie kraju. Im dalej na wschód, tym wcześniej Słońce zajdzie, a maksimum zaćmienia nastąpi już pod horyzontem. Jakby tego było mało, tej samej nocy nastąpi maksimum roju Perseidów, z nawet setką „spadających gwiazd” na godzinę. Pas zaćmienia całkowitego w Europie Pas całkowitości zaćmienia z 12 sierpnia rozpocznie się o wschodzie Słońca w rosyjskiej Arktyce na półwyspie Tajmyr, po czym przetnie Ocean Arktyczny, wschodnią Grenlandię oraz zachodnią Islandię. Najlepszym kierunkiem do astroturystyki jest jednak Hiszpania, gdzie zaćmienie całkowite będzie widoczne od wybrzeża Atlantyku po Morze Śródziemne, m.in. w Oviedo, León, Saragossie, Bilbao czy Palmę na Majorce. Maksymalna długość fazy całkowitej wyniesie 2 minuty i 18 sekund w najlepszym miejscu na Islandii. W Hiszpanii Słońce zostanie przesłonięte zaledwie godzinę przed zachodem, co w połączeniu z korzystnymi prognozami pogody czyni Półwysep Iberyjski najlepszym miejscem do obserwacji. Zaćmienie częściowe w Polsce – miasta i godziny Choć Polskę czeka tylko zaćmienie częściowe, i tak będzie to wyjątkowy spektakl, jaki zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. Najlepsze warunki wystąpią na zachodzie i północnym zachodzie kraju, gdzie zasłonięty będzie największy kawałek Słońca, a jego zachód nastąpi już po maksimum. Poniżej prezentujemy dokładne czasy dla 10 wybranych miast w Polsce, obejmujące początek zjawiska, moment maksymalnej widocznej fazy (z procentem przesłonięcia) oraz godzinę zachodu Słońca: Szczecin: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:36. Gorzów Wlkp.: 19:14 – 20:07 (84%) – zachód 20:31. Poznań: 19:15 – 20:07 (84%) – za…

zacmienie-492be2f.jpeg
width: 6791
height: 4000

Odnaleziono inskrypcje sprzed 3800 lat z imieniem Mojżesza. Sensacja w Egipcie
type: item
date: 2026-08-10T09:00:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: egipt
subject: religie
description: Na ścianach starożytnej kopalni turkusów na Półwyspie Synaj zachowały się inskrypcje sprzed około 3800 lat. Nowa interpretacja sugeruje, że mogą odnosić się do osoby o imieniu Mojżesz. Co udało się ustalić naukowcom?
encoded: Spis treści: Inskrypcje z kopalni dowodem na istnienie Mojżesza? Nowe technologie na pomoc archeologm Czy imię Mojżesz było popularnym imieniem egipskim? Nie ma wątpliwości co do znaczenia Mojżesza dla Żydów i chrześcijan. Według Biblii hebrajskiej to Mojżesz wyzwolił Izraelitów z niewoli w Egipcie, poprowadził ich przez pustynię i otrzymał od Boga Dziesięć Przykazań. Jednak dla historyków istnienie Mojżesza jest przedmiotem zażartej debaty. Pomimo jego religijnego znaczenia, dowody archeologiczne na istnienie Mojżesza zawsze były skąpe. Inskrypcje z kopalni dowodem na istnienie Mojżesza? Właśnie pojawiła się nowa, sensacyjna interpretacja inskrypcji sprzed 3800 lat. Czy jest to dowód na istnienie tej biblijnej postaci? Dowodem, o którym mowa, są dwie inskrypcje na ścianach skalnych w Serabit el-Khadim, egipskiej kopalni turkusów na Półwyspie Synaj. Inskrypcje te stanowią część większej grupy inskrypcji odkrytych przez słynnego archeologa Sir Williama Flindersa Petriego na początku XX wieku. Petrie wcześnie rozpoznał, że inskrypcje te są alfabetyczne, ale ich odczytanie zajęło dekady. Stanowią one główny dowód istnienia systemu pisma z epoki brązu, znanego jako pismo protosynajskie, a ich dokładne znaczenie i odczytanie wciąż jest przedmiotem debaty. Zgodnie z opinią naukowców inskrypcje te zostały wyryte przez robotników za panowania faraona Amenemhata III (ok. 1800 r. p.n.e.). Dwie inne, nieco starsze inskrypcje, odkryte w Wadi el-Hol na zachodnim brzegu Nilu, sugerują, że pismo protosynajskie pochodzi z Egiptu. To oznacza, że 30-40 inskrypcji z Serabit el-Khadim należy do najstarszych zachowanych zapisów alfabetycznych. Niektóre inskrypcje z Serabit el-Khadim wydają się być nacechowane religijnie. Kilka odnosi się do „El”, jednego z imion Boga nadanych w Biblii hebrajskiej. Inne wspominają o Ba’alacie, semickim bóstwie żeńskim, często postrzeganym jako odpowiednik egipskiej bogini Hathor. W niektórych przypadkach imię Ba’alatu jest wydrapane, co może sugerować, ż…

mojzesz-74a8be2.png
width: 2160
height: 1440

Wypalił oczy bratu i podzielił Polskę. Mroczne tajemnice Bolesława Krzywoustego
type: item
date: 2026-08-10T07:45:43.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: historia polski
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
description: Bolesław Krzywousty to jeden z najbardziej wyrazistych, ale i tragicznych władców w historii Polski. Choć panował ponad 30 lat, odniósł spektakularne sukcesy i przyłączył Pomorze, w powszechnej świadomości kojarzony jest z testamentem, który zapoczątkował dwustuletnie rozbicie dzielnicowe. O mrocznych kulisach jego życia, brutalnej walce o władzę oraz tajemnicach piastowskiego dworu rozmawia z redaktorem naczelnym National Geographic Polska, Łukaszem Załuskim, mediewistka z Uniwersytetu Śląskiego, prof. Bożena Czwojdrak.
encoded: Oto przewodnik po faktach, mitach i sekrety panowania księcia, którego porywcze decyzje zmieniły losy średniowiecznej Polski. Dlaczego Bolesława III kojarzymy głównie z testamentem? Zapytany na ulicy przechodzień o Bolesława Krzywoustego najpewniej odpowie: testament i rozbicie dzielnicowe. To historyczny paradoks, ponieważ książę prowadził wygrane wojny z Cesarską Rzeszą, Czechami i Rusią, a jego dwór był prężnym ośrodkiem politycznym Europy Środkowej. Dlaczego więc zapamiętaliśmy go głównie ze statutu, którego oryginalnego dokumentu nawet nie znamy? – Ten testament zmienił wszystko. To nie prawda, że do tej pory nie dzielono państw – to była normalna sytuacja w Czechach, na Rusi czy w Niemczech. Tyle tylko, że Bolesław Krzywousty zmienił dotychczasowe zasady i ustalił słynną zasadę senioratu, według której dziedziczy zawsze najstarszy z rodu Piastów. Fakt, że miał aż pięciu synów i wprowadził ten podział, rozpoczął całkowicie nowy rozdział. Krzywousty raczej nie spodziewał się, do czego to w rezultacie doprowadzi – wyjaśnia prof. Bożena Czwojdrak. Próba zabezpieczenia spójności państwa zawiodła przez czynnik ludzki – ambicje braci doprowadziły do bratobójczych walk i rozbicia dzielnicowego trwającego niemal dwieście lat. Więcej o kulisach powstawania państwowości przeczytasz w tekście o tym, jak Piastowie stworzyli zbiór skłóconych księstw. Krzywa gęba i trudne dzieciństwo. Skąd wziął się słynny przydomek? W XIX-wiecznej historiografii pojawiały się hipotezy, że przydomek Krzywousty oznaczał krzywoprzysięzcę, czyli kogoś, kto łatwo łamał składane obietnice. Prof. Czwojdrak odrzuca jednak ten mit – łamanie sojuszy było wówczas chlebem powszednim polityki. Prawdziwa przyczyna deformacji twarzy mogła leżeć w medycynie. Analizy szczątków przypisywanych Bolesławowi (odnalezionych w katedrze płockiej) wykazały zwyrodnienie kłykcia żuchwy. – To deformacja nabyta w drodze prenatalnej lub podczas porodu. Judyta Czeska, matka Bolesława, zmarła wkrótce po porodzie w grudniu …

krzywousty13x2-ee1a17b.jpg
width: 1280
height: 853

Jesteśmy o krok od odwrócenia procesu starzenia? Pierwszy pacjent otrzymał eksperymentalny lek ER-100
type: item
date: 2026-08-10T06:49:40.000Z
creator: D.T. Max
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: długowieczność
subject: medycyna
subject: starość
description: Po raz pierwszy podano człowiekowi eksperymentalny lek ER-100. Terapia ma cofać biologiczny zegar komórek i pomóc naprawiać uszkodzony nerw wzrokowy, ale naukowcy liczą, że to dopiero początek. Jeśli metoda okaże się bezpieczna i skuteczna, może otworzyć drogę do odwracania także innych zmian związanych ze starzeniem.
encoded: Spis treści: Eksperymentalna terapia ER-100 ER-100 ma cofać biologiczny zegar komórek Miliardy dolarów w wyścigu o długowieczność Od Gilgamesza do eksperymentów z odmładzaniem Pierwsze badania nad starzeniem Czynniki Yamanaki otworzyły drogę do cofania wieku komórek Altos Labs bada sposoby na odmładzanie Czynniki Yamanaki a odwracanie starzenia Czy można odmłodzić starą skórę? Dlaczego starzenie nie jest jednym procesem Czy przyszłym lekiem na starzenie będzie tabletka? Dryf mezenchymalny Naukowcy wprost o odwracaniu starzenia Bezpieczne odmładzanie komórek Od ER-100 do SL-100. Kolejnym krokiem ma być tabletka Czy jedna terapia może odmłodzić mózg, nerki i mięśnie? Biologiczna „kopia zapasowa” młodości Kto będzie mógł sobie pozwolić na nieśmiertelność? W kwietniu tego roku w niepozornym gabinecie lekarskim w Glendale doszło do przełomowego zabiegu. Biolog molekularny prof. David Sinclair obserwował, jak okulista podaje do lewego oka mężczyzny z zaawansowaną jaskrą niewielką ilość ER-100 – substancji, nad którą profesor pracował od lat. Zabieg odbywał się w ramach badań klinicznych zatwierdzonych przez FDA. Lekarz wcześniej zdezynfekował oko pacjenta jodyną i znieczulił je lidokainą. Jaskra to choroba, która uszkadza nerwy wzrokowe. Dotyka głównie osoby starsze i może prowadzić do ślepoty funkcjonalnej. Pacjent – mężczyzna po siedemdziesiątce – zmagał się z tą chorobą od dekad i przeszedł wiele operacji, które miały spowolnić jej rozwój. Obecnie zachował jednak tylko około 50 procent widzenia. Eksperymentalna terapia ER-100 Nowa terapia była czymś bezprecedensowym: wykorzystywała substancję, której nigdy wcześniej nie wstrzyknięto człowiekowi, a która mogła odwrócić skutki jaskry. Miała zasadniczo skłonić jego geny do cofnięcia biologicznego zegara w uszkodzonej wiązce włókien nerwu wzrokowego o całe dziesięciolecia – do czasu, gdy była ona zdrowa. David Sinclair długo czekał na tę chwilę. Jako profesor genetyki w Harvard Medical School, wraz ze swoim byłym doktorant…

cofanie-starzenia-fc39ac5.png
width: 2160
height: 1440

Odkryłam region Włoch, który większość turystów mija w drodze do Wenecji. Nie wiedzą, co tracą
type: item
date: 2026-08-10T06:00:35.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: zwiedzanie
description: Friuli-Wenecja Julijska pozostaje w cieniu pobliskiej Wenecji, choć ma wszystko, by stać się celem osobnej podróży: renesansowe miasto w kształcie dziewięcioramiennej gwiazdy, jedne z najcenniejszych w Europie mozaik paleochrześcijańskich, dzikie rozlewiska pełne ptaków oraz nadadriatyckie Grado, nazywane starszą siostrą Wenecji.
encoded: Spis treści: Palmanova – miasto idealne w kształcie gwiazdy Akwileja skrywa jedne z najcenniejszych mozaik Europy U ujścia Isonzo królują ptaki i białe konie Grado – starsza siostra Wenecji nad Adriatykiem Friuli-Wenecja Julijska – informacje praktyczne Winda na pierwszy rzut oka jak w bloku. Wchodzę do wnętrza metalowej skrzyni. Drzwi zasuwają się bezszelestnie. Chwila ciemności i ściany nagle znikają. Widzę podwórko kamienicy, na którym stoi czy… stała? Bo oto winda unosi się coraz wyżej ponad czerwone dachy, ulice przypominające swoim układem sieć pająka z sześciokątem Piazza Grande pośrodku. Wreszcie ogarniam wzrokiem całe, zamknięte w potrójnym pierścieniu fortyfikacji renesansowe miasto idealne, zachowujące symetrię pomiędzy kształtem ulic a wysokością kamienic i wielkością placów. Palmanova ma unikatowy kształt dziewięcioramiennej gwiazdy. Palmanova – miasto idealne w kształcie gwiazdy Winda sunie dalej ku niebu. Wśród obłoków migają Adriatyk, Alpy Karnickie i Alpy Julijskie ze szczytami sięgającymi blisko 3 tys. m. Od południa i północy oraz północnego-wschodu stanowią naturalne ramy Friuli-Wenecji Julijskiej. To region graniczący ze Słowenią i Austrią, geograficznie najbliższy Polsce. Większość turystów przemierza go nieuważnie, pędząc ku Wenecji. Szkoda, bo wręcz zaskakuje mnogością niebanalnych miejsc. Jak Palmanova, którą najpierw oglądam na niezwykle realistycznym filmie wyświetlanym w wirtualnej windzie – nowej turystycznej atrakcji. Fascynuje mnie idealna geometria tego miasta, w którym wszystkie drogi zbiegają się na wypełnionym straganami obwoźnego handlu Piazza Grande. Kilka eleganckich budynków z podcieniami z czasów Serenissimy, Najjaśniejszej Republiki Weneckiej, przypomina, że to ona w 1593 r. ufundowała twierdzę Palmanova dla obrony przed Turkami, ale też łakomie patrzącymi na te tereny Habsburgami. Obok białej fasady katedry stoi dzwonnica celowo niska, aby nie stanowić celu dla dział wroga. Chcę poznać sekrety warowni, którą w zewnętrzne for…

friulia-palmanova-12407ce.jpg
width: 1600
height: 1200