National Geographic
type: channel
date: 2026-02-04T14:33:10.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tu narty to tylko wstęp do dalszej zabawy. Te après-ski przyciągają podróżnych
items: Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
items: Co bolało kapłanów egipskich? Nowoczesna technologia dała odpowiedź
items: Twoje ciało na mrozie: tryb „twierdzy”, wilczy apetyt i tajemnice temperatury odczuwalnej
items: Oskarżano ją o czary i oszustwa. Była najbardziej znienawidzoną królową Polski
items: Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
items: To najbardziej widowiskowa trasa kolejowa świata? Luksusowy pociąg przetnie pustynię
items: 10 nieoczywistych pomysłów na weekend w Polsce. Nie tylko góry i morze
items: Zdążyć, nim media społecznościowe zniszczą psychikę młodzieży. Wnioski z francuskiego raportu
items: Badaczki z Uniwersytetu Warszawskiego policzyły to dokładnie. Takie jest realne ryzyko boreliozy w Polsce
items: Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
items: Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
items: Włoski fenomen, który wciąż bywa niedoceniany. Luty to najlepszy czas na wizytę
items: Malaria bez paniki, ale z wiedzą. Co naprawdę powinni wiedzieć podróżnicy
items: Średniowieczny tunel pod pogańskimi grobami. Jego funkcja to zagadka
items: Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
items: Ekstremalny atak zimy skuł Niagarę lodem. Niezwykły widok przyciąga turystów
items: Inkaskie mumie dzieci przebadano w klinice. Odkryto brutalną historię rytuału
items: Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
items: Po raz pierwszy naukowcy wykryli w przestrzeni międzygwiazdowej złożoną cząsteczkę kluczową dla istnienia życia
items: DNA ujawniło historię matki i córki żyjących 12 tysięcy lat temu. To opowieść o bliskości
items: Nowy wakacyjny hit Europy. Ta grecka wyspa zaskakuje autentycznością i spokojem
items: Prawdziwa historia Wielkiego Marty'ego. Czy filmowy mistrz ping-ponga istniał naprawdę?
items: Zapomniana perła modernizmu ze słynnego uzdrowiska wraca do życia. Nowa atrakcja Ciechocinka ma przyciągnąć tłumy
items: Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast

Tu narty to tylko wstęp do dalszej zabawy. Te après-ski przyciągają podróżnych
type: item
date: 2026-02-04T14:32:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: austria
subject: imprezy
subject: stoki narciarskie
subject: wyjazd na narty
description: Najlepsze ośrodki narciarskie świata zwykle ocenia się przez pryzmat długości tras, warunków śniegowych czy nowoczesnej infrastruktury. Tymczasem dla wielu narciarzy równie ważne jest to, co dzieje się po zdjęciu nart. Après-ski, czyli czas muzyki, spotkań i rozgrzewających napojów po dniu na stoku, stał się integralną częścią zimowego wyjazdu. Które miejsce w Europie oferuje pod tym względem najlepszą rozrywkę?
encoded: Tradycja spotkań towarzyskich po dniu na stoku wywodzi się z Norwegii, gdzie narciarze od dekad kończyli dzień wspólnym posiłkiem i napojem w górskich schroniskach. Z czasem zwyczaj ten przejęły i rozwinęły alpejskie kurorty, przekształcając go w pełnoprawną kulturę après-ski – z muzyką na żywo, barami pod wyciągami i rozbudowaną ofertą gastronomiczną. Współcześnie to już nie dodatek do narciarstwa, lecz osobny element doświadczenia turystycznego. Potwierdzają to analizy rynku: według raportu brytyjskiej firmy nieruchomościowej Savills, pod względem skali i rozmachu oferty après-ski globalnym liderem okazał się amerykański kurort Vail w Kolorado. A który ośrodek w Europie wyróżnia się w podobny sposób – biorąc pod uwagę ceny napojów, dostępność lokali, życie nocne i ogólną atmosferę po zejściu ze stoku? Najlepsze après-ski w Europie – dlaczego Sölden wygrywa ranking? W środku sezonu zimowego wiele osób wybiera góry nie tylko z myślą o zjazdach, lecz także o atmosferze po zejściu ze stoku. Ten aspekt przeanalizowała platforma Omio, która odnotowała wyraźną zmianę zachowań podróżnych – liczba wyszukiwań w Google związanych z hasłem „najlepsze miejsca na après-ski” wzrosła o 186% w ostatnim kwartale. Na tej podstawie firma zestawiła najpopularniejsze europejskie kurorty, analizując liczbę barów i pubów w każdej lokalizacji. Tym samym na pierwszym miejscu uplasowało się austriackie Sölden, które wyróżnia się wyjątkową koncentracją lokali sprzyjających życiu towarzyskiemu. Funkcjonuje tu około 320 barów oferujących ofertę après-ski. Takie nagromadzenie miejsc spotkań sprawia, że kurort stał się jednym z symboli alpejskiej kultury zabawy po nartach. Siła Sölden nie wynika jednak wyłącznie z liczby lokali. Ośrodek leży wysoko w Alpach Ötztalskich, blisko granicy z Włochami, i dysponuje rozbudowaną infrastrukturą sportową: niemal 160 kilometrów tras narciarskich obsługiwanych przez 31 wyciągów. Dzięki obecności lodowców sezon jest tu długi i stabilny, co często określa się …

Solden-1-8e69d17.jpg
width: 7952
height: 5304

Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
type: item
date: 2026-02-04T13:27:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: gdańsk
subject: lód
subject: lodowisko
subject: zagrożenia
subject: zima
description: Okazuje się, że mróz, który od tygodni trawi polski krajobraz, nadaje nowe funkcje dobrze nam znanym powierzchniom. Zamarznięte rzeki i zbiorniki wodne stały się tymczasowo dostępne dla spacerowiczów i amatorów zimowych aktywności. Eksperci ostrzegają jednak, że wejście na lód wiąże się z poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia
encoded: W trakcie tegorocznej zimy wiele polskich zbiorników wodnych pokryło się lodem, co umożliwiło wykonywanie aktywności, które w poprzednich latach były niemożliwe. Dla wielu jeziora, rzeki czy kanały stały się łyżwiarskimi torami, miejscami spotkań czy po prostu terenami spacerowymi. Za tymi niewątpliwie unikatowymi doznaniami kryje się jednak niebezpieczny precedens, przed którym ostrzegają służby porządkowe Lodowy szał na Motławie W ostatnich dniach internet obiegło nagranie przedstawiające mieszkańców Gdańska spacerujących po głównej miejskie rzece – Motławie. Lód pokrył m.in. najbardziej reprezentacyjny fragment rzeki znajdujący się u stóp słynnego zabytkowego Żurawia portowego. Tłumy ruszyły do gdańskiego śródmieścia, chcąc zobaczyć jedną z najważniejszych atrakcji Trójmiasta w zupełnie nowym anturażu. Niestety, w tym przypadku nie skończyło się na spacerach wzdłuż nadrzecznych bulwarów – duża część osób zeszła na pokrywę lodową i zaczęła spacerować bezpośrednio po Motławie. Wielu spacerowiczów posunęło się o krok dalej, wykorzystując lodową taflę nie tylko jako przestrzeń do spacerów. Zamarznięta Motława zaczęła pełnić funkcję prowizorycznego toru łyżwiarskiego, z którego chętnie korzystały liczne grupy amatorów tego sportu. Co więcej, na rzekę wchodziły również osoby poruszające się na rowerach, a nawet spacerujące z dziecięcymi wózkami. Służby apelują o rozwagę Choć widok zamarzniętej Motławy robi wrażenie, służby porządkowe apelują, by rzekę podziwiać wyłącznie z wysokości bulwarów. Na antenie „TVN24” ratownik medyczny Ariel Szczotok podkreślał, że lód pokrywający gdańską rzekę nie jest w żaden sposób kontrolowany, co sprawia, że wejście na jego powierzchnię wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. Zagrożenie to rośnie wraz z liczbą osób spacerujących po lodzie. Warto dodać, że śródmiejski odcinek Motławy osiąga głębokość około trzech metrów, co oznacza, że wpadnięcie do lodowatej wody praktycznie nie daje szans na samodzielne wydostanie się na powierzchnię. „Rozum…

shutterstock1916080168-aac170f.jpg
width: 4504
height: 3000

Co bolało kapłanów egipskich? Nowoczesna technologia dała odpowiedź
type: item
date: 2026-02-04T12:46:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mumia
subject: starożytny egipt
description: Uciążliwy ból pleców i zębów towarzyszył pod koniec życia dwóm egipskim kapłanom, który żyli dwa tysiące lat temu nad Nilem. Dzięki technologii skanowania 3D naukowcy zajrzeli do środka ich mumii bez naruszania kruchych szczątków. Wśród bandaży wykryto też… rybę.
encoded: Bohaterami tego niezwykłego badania są kapłani egipscy Nes-Min oraz Nes-Hor. Pierwszy z nich żył około 330 roku p.n.e. Drugi sprawował swoje funkcje około 190 roku p.n.e. Przez wieki ich ciała spoczywały w sarkofagach, z których każdy ważył około 90 kilogramów. Teraz obie mumie trafiły do California Science Center w USA na wyjątkową wystawę. Zanim jednak publiczność mogła je zobaczyć, odwiedziły pracownię radiologiczną. Naukowcy chcieli dowiedzieć się, jak żyli ci ludzie i co doprowadziło do ich śmierci. Mumia u lekarza W badaniu wykorzystano potężny, 320-rzędowy skaner CT. To urządzenie działa jak superczuły aparat fotograficzny. Robi ono tysiące zdjęć przekrojowych przez całe ciało. Komputer składa je potem w jeden precyzyjny model cyfrowy 3D. Ta nowoczesna technologia jest znacznie dokładniejsza niż ta używana jeszcze dekadę temu. Dzięki niej badacze mogli zobaczyć detale twarzy, takie jak powieki i dolne wargi. – Mumie od dawna stanowią tajemnicę. Zajrzenie pod powierzchnię i odkrycie konkretnych doświadczeń życiowych poszczególnych osób jest niezwykle ekscytujące – powiedziała dr Diane Perlov, antropolog z California Science Center. – Ta nowoczesna technologia naukowa oferuje nam potężne okno na świat starożytnych ludzi i minionych cywilizacji, które w przeciwnym razie mogłyby zostać utracone – dodała. Bóle pleców i starożytne ubytki Wyniki badania przyniosły fascynujące odkrycia. Okazało się, że Nes-Min prawdopodobnie cierpiał na silne bóle pleców. Jego kręgosłup wykazał zapadnięcie kręgu lędźwiowego. To efekt naturalnego starzenia się i zwykłego zużycia organizmu pod wpływem czasu. Takie same problemy mają dziś miliony ludzi na całym świecie. W jego sarkofagu skaner wykrył też figurki ukazujące święte żuki skarabeusze oraz rybę. Nes-Hor miał natomiast poważne kłopoty z uzębieniem. Skan wykazał również, że jego staw biodrowy był w bardzo złym stanie. Cyfrowa analiza kości pozwoliła ustalić, że w chwili śmierci Nes-Hor był starszy od Nes-Mina. Drukowanie kości …

mummy-22cfa36.png
width: 1575
height: 1050

Twoje ciało na mrozie: tryb „twierdzy”, wilczy apetyt i tajemnice temperatury odczuwalnej
type: item
date: 2026-02-04T11:59:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: biologia
subject: ciało
subject: mróz
subject: pogoda
subject: zima
description: Dlaczego zimą mamy apetyt na coś tłustego, mrowią nam ręce, częściej łapiemy infekcje i marzniemy bardziej, niż wskazywałby termometr? W naszych ciałach mróz uruchamia całą kaskadę procesów i przechodzi ono w „tryb awaryjny”.
encoded: Spis treści Fizyka kontra skóra: dlaczego -5°C to czasem gorzej niż -15°C? Strategia „twierdzy”, czyli jak krew ucieka do środka Dlaczego zimą marzysz o pączku i boczku? Czy płuca faktycznie marzną na mrozie? Pułapka „rozgrzewaczy” Kiedy wychodzimy z ciepłego mieszkania na siarczysty mróz, nasze ciała nie tylko czują zimno. One natychmiast przechodzą w stan wysokiej gotowości, uruchamiając kaskadę procesów, które mają jeden cel: utrzymać temperaturę. Walka z mrozem to fascynujący spektakl fizyki, biologii i ewolucyjnych przystosowań. Fizyka kontra skóra: dlaczego -5°C to czasem gorzej niż -15°C? Zacznijmy od paradoksu: przy -5 st. C. nad morzem marzniemy często bardziej niż przy -15 st. C. w suchych górach. Ba – nawet temperatury w okolicach zera stopni wiele osób uważa za trudniejsze do zniesienia niż mróz. Wytłumaczenie tego fenomenu kryje się w pojęciu temperatury odczuwalnej, która jest wypadkową temperatury powietrza, wilgotności oraz prędkości wiatru. Nasza skóra jest otoczona cienkim „kokonem” powietrza ogrzanego ciepłem naszego ciała, które działa jak naturalna izolacja. Wiatr jest wrogiem tej warstwy – dosłownie ją zdmuchuje, zmuszając organizm do ciągłego wydatkowania energii na ogrzewanie nowych partii powietrza. Jeśli dodamy do tego wysoką wilgotność, sytuacja się pogłębia. Cząsteczki wody przewodzą ciepło wielokrotnie lepiej niż suche powietrze, działając jak mikroskopijni złodzieje energii, którzy wyciągają ciepło bezpośrednio z naszych tkanek. Zatem aby porządnie zmarznąć wcale nie potrzeba „zimy stulecia". Strategia „twierdzy”, czyli jak krew ucieka do środka Gdy tylko receptory zimna w skórze wyślą sygnał o mrozie, mózg podejmuje brutalną decyzję strategiczną: zaczyna się wazokonstrykcja. Za tym specjalistycznym terminem kryje się proste zjawisko: naczynia krwionośne w dłoniach, stopach, nosie i uszach gwałtownie się kurczą. Krew zostaje wycofana z peryferii i skierowana do klatki piersiowej oraz jamy brzusznej. To centralizacja krążenia, czyli mech…

cialo-na-mrozie-96b75c3.jpg
width: 7360
height: 4912

Oskarżano ją o czary i oszustwa. Była najbardziej znienawidzoną królową Polski
type: item
date: 2026-02-04T11:10:26.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Małżeństwo Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską wywołało wśród poddanych falę oburzenia. Wybranka monarchy była bowiem 45-letnią wdową i matką pięciorga dzieci, co dla szlachty stanowiło powód do bezlitosnych plotek. Jej przedwczesna śmierć została przyjęta z nieskrywaną radością.
encoded: W tym artykule: Elżbieta Granowska – młodość Dwaj mężowie Elżbiety Granowskiej Wątpliwości historyków Kolejne małżeństwo Ślub z Jagiełłą Jaka była Elżbieta Granowska? Śmierć Elżbiety Granowskiej Kiedy w marcu 1416 r. zmarła królowa Anna Cylejska, Władysław II Jagiełło zaczął szukać odpowiedniej kandydatki na swoją trzecią żonę. Po odrzuceniu jego matrymonialnej propozycji przez księżną brabancką Elżbietę Luksemburską zdecydował się na krok, który zaskoczył jego poddanych. Rozsądek nakazywałby monarsze poślubienie młodej księżniczki, która dałaby mu męskiego potomka. Tymczasem Jagiełło ożenił się z Elżbietą Granowską, trzykrotną wdową z pięciorgiem dzieci. Jej wiek nie dawał większych szans na upragnionego dziedzica. Dwór nigdy nie zaakceptował nowej królowej, a jej pogrzeb stał się dla poddanych radosnym festynem. Elżbieta Granowska – młodość Elżbieta Granowska, inaczej Elżbieta z Pilczy przyszła na świat ok. 1372 r. Była jedynym dzieckiem starosty generalnego wielkopolskiego (od ok. 1376 r. starosty sandomierskiego) Ottona z Pilczy i wojewodzianki sandomierskiej Jadwigi z Melsztyna. Ojciec Elżbiety zmarł przed 5 września 1385 r., pozostawiając jej w spadku ogromny majątek w postaci dóbr łańcuckich i Pilicy. Do czasu osiągnięcia przez młodziutką dziedziczkę pełnoletności pieczę nad jej włościami sprawowała matka Jadwiga, która w 1386 r. dostąpiła zaszczytu bycia matką chrzestną króla Polski Władysława II Jagiełły. Elżbieta z całą pewnością nie przypuszczała, że trzydzieści lat później pochodzący z Litwy monarcha zostanie jej czwartym mężem. Dwaj mężowie Elżbiety Granowskiej Tymczasem w 1389 r. dziedziczka Pilicy i jej matka stały się bohaterkami dramatycznych wydarzeń. Śląski rycerz i tenutariusz kruszwicki Wiseł Czambor podstępnie uprowadził Elżbietę i Jadwigę, a następnie poślubił młodszą z kobiet. Na wieść o porwaniu matki chrzestnej i jej córki król Władysław II Jagiełło wysłał im na ratunek czeskiego rycerza Jana z Jičina. Udało mu się uwolnić ofiary Czambora. …

Elzbieta-Granowska-13f2da7.jpg
width: 1400
height: 731

Takiego zjawiska nie było od 75 lat. Ośmiornice przejęły fragment brytyjskiego wybrzeża
type: item
date: 2026-02-04T10:32:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ośmiornice
subject: rybołóstwo
subject: wielka brytania
subject: zmiany klimatyczne
description: Boom populacji ośmiornic w Anglii stał się jednym z najbardziej niezwykłych zjawisk przyrodniczych w Europie. Masowy pojaw ośmiornicy zwyczajnej w wodach hrabstw Devon i Kornwalii przyciągnął uwagę naukowców, polityków i rybaków, bo podobnej sytuacji nie notowano od dekad.
encoded: W 2025 roku na południowo-zachodnim wybrzeżu Wielkiej Brytanii doszło do niezwykłego zjawiska przyrodniczego: gwałtownego i masowego wzrostu populacji ośmiornicy zwyczajnej (Octopus vulgaris). Rybacy operujący na wodach Devonu i Kornwalii byli świadkami scen, których nie widziano od dekad. Wyciągane z morza pułapki na kraby, przegrzebki i homary były pełne ośmiornic – w jednej z nich znaleziono ich aż 12. Ta niezwykła anomalia wywołała w brytyjskiej Izbie Gmin dyskusję na temat przyszłości połowów. „Najazd” ośmiornic na Anglię To pierwszy taki „zakwit” ośmiornic od 75 lat. Podobne anomalie odnotowano wcześniej jedynie w latach 1900 oraz 1950. Skala zjawiska w 2025 roku była jednak zdumiewająca – komercyjne połowy ośmiornicy zwyczajnej wzrosły blisko 65-krotnie w porównaniu do brytyjskiej średniej z ostatnich lat. Choć jej nazwa sugeruje powszechność, ośmiornica zwyczajna wcale nie występuje licznie w wodach brytyjskich, preferując cieplejsze regiony, np. Morze Śródziemne. Skąd wzięła się ta masa ośmiornic? Ośmiornice zwyczajne „żyją szybko i umierają młodo”. Mimo pokaźnych rozmiarów ich średni czas życia zwykle nie przekracza dwóch lat. Samice giną po złożeniu jaj, a samce – krótko po kopulacji. Taki cykl życia sprawia, że ich populacja wyjątkowo szybko reaguje na wszelkie zmiany w środowisku. Z monitoringu wynika, że epizody populacyjnego boomu zbiegają się w czasie z falami upałów zarówno w oceanach, jak i w atmosferze. Ciepłe warunki stymulują szybki wzrost populacji niezależnie od tego, czy ośmiornice są gatunkiem osiadłym, czy nowo przybyłym z południa. Drugim katalizatorem tych zmian jest obniżone zasolenie wód przybrzeżnych. Słodsza woda może napływać z dużych rzek francuskich (np. Loary) lub być wynikiem wschodnich wiatrów wiejących w chłodniejszych miesiącach, co pomaga w przemieszczaniu się larw ośmiornic przez Kanał La Manche. Wpływ na ekosystem i lokalną gospodarkę Eksplozja populacji ośmiornic mocno namieszała w lokalnych łańcuchach pokarmowych. Zaobser…

osmiornice-w-anglii-f87544b.jpg
width: 4000
height: 2666

To najbardziej widowiskowa trasa kolejowa świata? Luksusowy pociąg przetnie pustynię
type: item
date: 2026-02-04T09:44:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: arabia saudyjska
subject: luksus
subject: pociągi
subject: pustynie
subject: transport
description: Luksusowe podróże koleją przeżywają globalny renesans i coraz częściej postrzegane są jako jeden z najmocniejszych trendów współczesnej turystyki. Rośnie zainteresowanie spektakularnymi trasami łączącymi komfort, widoki i wyjątkową scenerię. Dla wielu to symboliczny powrót do epoki, w której sama droga była równie ważna jak cel podróży. Nic więc dziwnego, że duże emocje wzbudziła zapowiedź nowej luksusowej linii kolejowej, która ma prowadzić przez rozległe obszary pustyni.
encoded: Segment luksusowych podróży kolejowych notuje wyraźny wzrost zainteresowania, szczególnie w porównaniu z okresem sprzed pandemii. według branżowych danych sprzedaż takich wypraw w 2024 roku wzrosła o ponad 40% rok do roku. Ze względu na to coraz więcej organizatorów łączy ekskluzywne trasy z ideą „slow travel”, w której podróż sama w sobie staje się doświadczeniem, a nie jedynie sposobem dotarcia do celu. W efekcie na mapie świata pojawiają się nowe, widowiskowe połączenia kolejowe projektowane z myślą o komforcie, krajobrazach i unikalnych wrażeniach. Renesans luksusowych podróży koleją i projekt Dream of the Desert W ostatnich latach wyraźnie widać zmianę w podejściu do podróżowania. Coraz więcej osób, zarówno z młodszych, jak i starszych pokoleń, odchodzi od masowej turystyki na rzecz doświadczeń bardziej świadomych, spokojniejszych i skoncentrowanych na jakości przeżyć. Właśnie w tym nurcie odradza się luksusowa kolej, łącząca komfort, spektakularne krajobrazy i poczucie podróży jako celu samego w sobie. Ten trend znajduje odzwierciedlenie także w kulturze i mediach. Powroty legendarnych marek inspirowanych dawnym Orient Expressem czy nowe projekty premium pokazują, że kolej znów staje się symbolem stylu życia, a nie jedynie środkiem transportu. Na tej fali powstają zupełnie nowe, ekskluzywne produkty kolejowe, szczególnie w krajach inwestujących w turystykę wysokiej klasy, takich jak Arabia Saudyjska czy Zjednoczone Emiraty Arabskie. Jednym z najgłośniejszych projektów jest zapowiedziana w Arabii Saudyjskiej luksusowa podróż pociągiem Dream of the Desert, którego inauguracja planowana jest na koniec 2026 roku. Trasa ma liczyć około 1300 km i prowadzić przez spektakularne pustynne krajobrazy, a na pokładzie jednocześnie podróżować będzie mogło zaledwie 66 pasażerów. Skład obejmie 14 wagonów mieszczących 33 apartamenty, dwa wagony restauracyjne oraz tradycyjny salon inspirowany arabską estetyką. Wnętrza, projektowane we Włoszech, odwołują się do saudyjskich trady…

zdj-19-e77a9e2.jpg
width: 5120
height: 3410

10 nieoczywistych pomysłów na weekend w Polsce. Nie tylko góry i morze
type: item
date: 2026-02-04T09:00:12.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: fakty i mity
subject: fotografia
subject: Go Poland
subject: podróże po polsce
subject: Travel
subject: turystyka
subject: wyprawy przyrodnicze
description: Szukasz pomysłu na weekend z rodziną lub z przyjaciółmi? Oto 10 kierunków w Polsce, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych piechurów. W gronie dziennikarzy National Geographic Traveler przygotowaliśmy propozycje podróżnicze po Polsce dla osób szukających nieoczywistych miejsc, bliskości natury i autentycznych regionalnych klimatów. Poza popularnymi szlakami czekają tu dzikie krajobrazy, pogranicza kultur, uzdrowiska z czystym powietrzem i niezwykłe formy geologiczne, które pokazują Polskę z zupełnie innej strony.
encoded: Spis treści: Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Hajnówka – brama do Puszczy Białowieskiej i wielokulturowości Roztoczański Park Narodowy – kraina wody, lasów i koników polskich Łuk Mużakowa – geologiczny fenomen i krajobraz jak z innej planety Śląsk Cieszyński – pogranicze kultur i tradycji Gołdap – uzdrowisko na końcu Polski Mazury Zachodnie – cisza, przestrzeń i mniej oczywiste jeziora Kościerzyna – serce Kaszub Chojnice – historia i brama do Borów Tucholskich Akwedukt w Fojutowie – inżynieria w środku lasu Polska wciąż potrafi zaskakiwać nawet doświadczonych podróżników. Poza oczywistymi kierunkami – Tatrami, Trójmiastem czy Krakowem – istnieją miejsca mniej znane, a jednocześnie niezwykle różnorodne krajobrazowo i kulturowo. To regiony, w których natura, historia i lokalna tożsamość tworzą wyjątkowy klimat, często porównywany do zagranicznych destynacji. Poniższa lista to inspiracyjny przegląd 10 miejsc w Polsce, które nie są masowe, a potrafią dostarczyć intensywnych wrażeń: od surowych form geologicznych, przez wielokulturowe pogranicza, po obszary idealne dla osób szukających ciszy, aktywności i autentyczności. Kraina Lessowych Wąwozów – polska Toskania w wersji dzikiej Kraina Lessowych Wąwozów w województwie lubelskim to największe skupisko wąwozów lessowych w Europie, powstałych w wyniku wielowiekowego oddziaływania wody opadowej, procesów erozyjnych i specyficznej budowy geologicznej lessu. Miękka, pylasta skała sprzyjała tworzeniu głębokich parowów, które dziś osiągają kilkanaście metrów głębokości i ciągną się kilometrami, tworząc naturalne korytarze i labirynty. Charakterystyczną cechą tego obszaru jest silna zmienność krajobrazu w zależności od pory roku. Wiosną wąwozy są wilgotne, intensywnie zielone i pełne ptasich siedlisk, latem dają przyjemny cień, jesienią zachwycają paletą barw lessowych ścian i liści, a zimą przybierają niemal baśniowy charakter. Region ma także duże znaczenie przyrodnicze i kulturowe. Wąwozy pełnią fun…

polska-tatry-GettyImages-1390818100-70f19eb.jpg
width: 5616
height: 3744

Zdążyć, nim media społecznościowe zniszczą psychikę młodzieży. Wnioski z francuskiego raportu
type: item
date: 2026-02-04T08:19:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: dojrzewanie
subject: dzieci
subject: media
description: Nasilające się zaburzenia lękowo-depresyjne, w tym myśli samobójcze, obniżona samoocena, szukanie ucieczki w używkach. Media społecznościowe wykorzystują podatność młodych ludzi i nasilają niektóre charakterystyczne dla tego wieku problemy. Mechanizmy te najmocniej wpływają na nastoletnie dziewczynki.
encoded: Spis treści: Zarabianie na młodzieńczych emocjach Testowanie norm społecznych Utrzymać zaangażowanie odbiorcy Szczególnie narażone są dziewczęta Australia jest pierwszym krajem na świecie, który wprowadził zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla młodzieży poniżej 16. roku życia. Platformy takie jak TikTok, Instagram, Facebook, X (Twitter) czy YouTube muszą zablokować dostęp nieletnim lub będą płacić ogromne kary. Podobne zakazy mają być niedługo wprowadzone przez rządy Francji, Danii, Hiszpanii, Grecji i Malezji. Polski projekt stosownej ustawy ma być gotowy do końca lutego tego roku. To dobrze, bo problem jest wielki i palący. Zarabianie na młodzieńczych emocjach W grudniu 2025 roku ukazał się raport francuskiej Narodowej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności, Środowiska i Pracy (Anses) zatytułowany „Wpływ korzystania z mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne nastolatków”. Analizuje on mechanizmy stojące za narzędziami marketingu cyfrowego zaprojektowanymi tak, by trafiać w specyficzne słabości emocjonalne okresu dojrzewania i jest efektem wielu lat pracy i metaanalizy ogromnego materiału badawczego. Wnioski z niego płynące nie są zbyt optymistyczne. – Okres dojrzewania jest czasem szczególnej wrażliwości, ponieważ mózg nadal się rozwija. Nastolatki przechodzą zmiany w sposobie przetwarzania emocji i funkcjonowania układów nagrody. Są również bardziej wrażliwe na kontekst społeczny, co sprzyja podejmowaniu ryzyka w obecności rówieśników. To także okres zwiększonego ryzyka wystąpienia zaburzeń psychicznych – powiedziała w rozmowie opublikowanej na łamach „The Conversation” Olivia Roth-Delgado, jedna z autorek omawianego raportu. Testowanie norm społecznych Jak podkreśla jej kolega Thomas Bayeux, w okresie dojrzewania rozwija się kultura konfrontacji z innymi, potrzeba komunikacji i kształtowania tożsamości poprzez testowanie norm społecznych. – Wszystko to dotyczy szczególnie grupy wiekowej 11–17 lat – podkreśla badacz. W rozmowie z francuskimi dzienni…

shutterstock2654281779-cf2c95d.jpg
width: 7680
height: 4320

Badaczki z Uniwersytetu Warszawskiego policzyły to dokładnie. Takie jest realne ryzyko boreliozy w Polsce
type: item
date: 2026-02-04T07:45:16.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: borelioza
subject: kleszcze
description: Ukąszenie kleszcza to dla wielu z nas spory stres przed przenoszonymi przez te pajęczaki chorobami, szczególnie boreliozą, na którą do tej pory nie ma szczepionki. Nowe badanie naukowczyń z Uniwersytetu Warszawskiego zawiera konkretne liczby i jasno wskazuje, kiedy ukąszenie kleszcza jest najbardziej niebezpieczne.
encoded: W Polsce świadomość tego, że kleszcze roznoszą boreliozę, jest już powszechna. Ale jakie jest ryzyko zarażenia po ukąszeniu kleszcza? Ile kleszczy to nosiciele bakterii boreliozy? Jak ryzyko się zmienia w zależności od czasu przebywania pajęczaka w skórze? Na te pytania brakowało dotychczas precyzyjnych odpowiedzi. Badaczki z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego opublikowały niedawno pracę, która w dużej mierze rozwiewa wszystkie te wątpliwości. I – co najważniejsze – ich badanie dotyczy terenu Polski. Jak przeprowadzono badanie? Jak informuje Wydział Biologii UW w mediach społecznościowych, „badaczki z Zakładu Parazytologii (Instytut Zoologii Doświadczalnej, Wydział Biologii UW) mgr Julia Koczwarska oraz dr hab. Renata Welc-Falęciak opublikowały w czasopiśmie „Parasites and Vectors" wyniki badań dotyczące ryzyka zachorowania na boreliozę po pokłuciu przez kleszcza pospolitego w Polsce oraz czynników, które to ryzyko zwiększają”. W pracy uwzględniono wpływ czasu żerowania kleszczy oraz stężenie krętków Borrelia w ich organizmach. Prace prowadzono w latach 2021–2022, wykorzystując metodę nauki obywatelskiej (citizen science). Ochotnicy przesyłali naukowcom usunięte ze skóry kleszcze do analizy laboratoryjnej. Wypełniali też kwestionariusz medyczny po 8 tygodniach od incydentu. Ryzyko boreliozy w Polsce: wyniki badania W badaniu przeanalizowano łącznie 2079 kleszczy pospolitych (Ixodes ricinus), z których większość stanowiły nimfy (69,8%) oraz dorosłe samice. Najważniejsze ustalenia to: Obecność bakterii boreliozy u kleszczy: wykazano, że 15,7% badanych pajęczaków było nosicielami krętków Borrelia. Odsetek ten był wyższy u osobników dorosłych (20,4%) niż u nimf (14,7%). Ryzyko zachorowania: ogólne ryzyko wystąpienia boreliozy po ukąszeniu przez kleszcza (niezależnie od jego statusu zakażenia) wyniosło 3,1%. W przypadku ukąszenia przez kleszcza, u którego potwierdzono obecność DNA Borrelia, ryzyko wzrastało do 16,0%. Czas żerowania a infekcja: Badanie wykazało …

borelioza-ryzyko-6e18506.jpg
width: 1575
height: 1050

Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
type: item
date: 2026-02-04T07:00:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: cukier
subject: jedzenie
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: żywność
description: Kiedyś cukier uznawano za lekarstwo na kaszel, a soczysty melon budził grozę wśród lekarzy, którzy postrzegali go jako produkt wyjątkowo szkodliwy. Dziś liczymy każdą kalorię i obawiamy się „trucizn” ukrytych w przetworzonej żywności. Historia pokazuje jednak, że zalecenia dietetyczne na przestrzeni wieków zmieniały się radykalnie.
encoded: Dietetyka narodziła się około V wieku p.n.e. i była jednym z trzech filarów medycyny, obok chirurgii i farmakologii. Jej początki wiążą się z traktatami Hipokratesa, który postrzegał jedzenie jako klucz do utrzymania równowagi organizmu. Historyk Bruno Laurioux wydał właśnie nakładem francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) książkę „Une histoire de la diététique. D’Hippocrate au Nutri-Score” („Historia dietetyki. Od Hipokratesa do Nutri-Score”). Zabiera w niej czytelników w kulinarną podróż przez tysiąclecia, pokazując, jak zmieniały się poglądy na temat tego, co uznawano za zdrowe, a co za szkodliwe. – Konkretnym celem starożytnej dietetyki, koncepcji, która przetrwała przez wieki, było utrzymanie ciała w zdrowiu poprzez profilaktykę, a także leczenie chorób w ramach procesu terapeutycznego – mówi Laurioux w wywiadzie dla CNRS. Cukier w naszym menu Laurioux przybliża czytelnikom jeden z częściej dyskutowanych ostatnio składników diety. Mowa o cukrze, który trafił na europejskiej stoły z Indii, gdzie trzcina cukrowa była uprawiana od wieków, i odegrał złożoną rolę w historii dietetyki. Cukier importowano ze Wschodu już od XII wieku. W tamtych czasach uważano go zarówno za żywność, jak i lekarstwo, przepisywane między innymi na kaszel. Co ciekawe, już w XVII wieku zaczęto go potępiać za „czerń ukrytą pod bielą”. Dziś cukier bywa nazywany „trucizną”, której należy bezwzględnie unikać — co pokazuje, jak bardzo zmieniła się narracja wokół tego samego produktu. Szkodliwe owoce? Melon budził lęk lekarzy Laurioux przytacza także zaskakujący przykład dotyczący owoców. – Do XVIII wieku melony, cenione w regionie śródziemnomorskim, uważano za szkodliwe, jeśli spożywano je zbyt zimne i wilgotne, a przez to trudne do strawienia. Dominowała rada, by jeść je na pusty żołądek lub na początku posiłku, w towarzystwie substancji równoważących, takich jak sól czy mocne wino. Z dzisiejszej perspektywy brzmi to egzotycznie, ale wpisywało się w ówczesną teorię humoralną. „M…

cukier-76d952f.png
width: 1575
height: 1050

Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
type: item
date: 2026-02-03T14:30:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: jedzenie
subject: koty
subject: mięso
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
encoded: Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak…

kot-weganin-5a04105.jpg
width: 5662
height: 3780

Włoski fenomen, który wciąż bywa niedoceniany. Luty to najlepszy czas na wizytę
type: item
date: 2026-02-03T13:30:48.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czekolada
subject: miasta
subject: włochy
description: Luty to okres, w którym znaczna część Włoch wyraźnie zwalnia – kurorty nadmorskie pustoszeją, a turystyczny rytm wielu miast podporządkowany jest chłodniejszej porze roku. Okazuje się jednak, że istnieje miejsce, gdzie właśnie zimą kalendarz wypełnia się wydarzeniami, a atmosfera staje się bardziej intensywna niż w szczycie sezonu. Tym miejscem jest Turyn.
encoded: Choć w tym roku uwagę świata przyciągają zimowe igrzyska olimpijskie organizowane we Włoszech, nie tylko tamtejsze krajobrazy mają szansę stać się magnesem dla podróżnych. Jedno z historycznych włoskich miast rozpoczęło okres pełen barwnych tradycji, widowiskowych uroczystości i karnawałowych celebracji, które od lat kształtują jego tożsamość. To właśnie zimą życie nabiera tam wyjątkowego rytmu, łącząc lokalne dziedzictwo z festiwalową energią. Turyn – historia i znaczenie miasta na tle Włoch Turyn, położony u podnóża Alp w regionie Piemontu, od stuleci pełni rolę jednego z kluczowych ośrodków północnych Włoch – zarówno gospodarczych, jak i kulturalnych. Jego początki sięgają czasów rzymskich: w I wieku p.n.e. powstał tu obóz wojskowy Augusta Taurinorum, którego regularny, szachownicowy układ ulic do dziś wyznacza strukturę historycznego centrum. Ten antyczny porządek urbanistyczny przetrwał kolejne epoki i stał się fundamentem późniejszej rozbudowy miasta, widocznej w reprezentacyjnych placach, arkadowych ulicach i osiowych założeniach przestrzennych, które nadają Turynowi charakter niemal „planowanego” miasta. Przełomowe znaczenie przyniosły jednak czasy nowożytne, gdy miasto stało się siedzibą dynastii sabaudzkiej i politycznym zapleczem procesu jednoczenia Włoch. Rezydencje królewskie, pałace i monumentalne place do dziś przypominają o okresie, gdy Turyn należał do najważniejszych stolic Półwyspu Apenińskiego. Co więcej, od 1578 roku w miejscowej katedrze przechowywany jest Całun Turyński – relikwia o ogromnym znaczeniu dla chrześcijaństwa, która uczyniła miasto jednym z istotnych punktów na mapie europejskich pielgrzymek i wzmocniła jego duchowy prestiż. Równolegle rozwijała się funkcja intelektualna i artystyczna. Jeszcze w XIX i na początku XX wieku Turyn uchodził za jedno z najbardziej wyrafinowanych centrów kultury we Włoszech, wyróżniając się m.in. silną obecnością secesji, rzadko spotykanej w innych częściach kraju. Miasto stało się również ważnym ośrodki…

turyn-d163323.jpg
width: 5575
height: 3722

Malaria bez paniki, ale z wiedzą. Co naprawdę powinni wiedzieć podróżnicy
type: item
date: 2026-02-03T12:40:24.000Z
creator: Małgorzata T. Załoga
subject: Nauka
subject: malaria
subject: Zdrowie
description: Malaria wciąż budzi niepokój wśród podróżników, choć wiedza na jej temat jest dziś znacznie większa niż jeszcze kilkanaście lat temu. To poważna choroba zakaźna przenoszona przez komary, która występuje głównie w krajach tropikalnych, ale przy odpowiedniej profilaktyce ryzyko zachorowania można znacząco ograniczyć. Zamiast straszyć, warto zrozumieć, gdzie malaria rzeczywiście stanowi zagrożenie, jak się przed nią chronić i kiedy zachować szczególną czujność.
encoded: Spis treści: Czym jest malaria i dlaczego wciąż budzi emocje? Gdzie malaria naprawdę występuje – a gdzie nie? Objawy malarii – dlaczego bywają mylące? Czy można się zaszczepić przeciwko malarii? Profilaktyka – najskuteczniejsza broń przeciw malarii Malaria bez paniki – ale z rozsądkiem Wokół malarii narosło wiele mitów i uproszczeń, które często prowadzą do niepotrzebnej paniki albo – przeciwnie – do lekceważenia realnego ryzyka. Tymczasem współczesna medycyna jasno określa, w jakich regionach świata choroba występuje, kto jest najbardziej narażony oraz jakie działania profilaktyczne są skuteczne. Świadomy podróżnik nie musi rezygnować z wypraw do egzotycznych krajów, ale powinien wiedzieć, jak rozpoznać objawy, kiedy skonsultować się z lekarzem i dlaczego ochrona przed ukłuciami komarów oraz odpowiednio dobrane leki odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu zachorowaniu. Czym jest malaria i dlaczego wciąż budzi emocje? Malaria to choroba zakaźna wywoływana przez pasożyty z rodzaju Plasmodium, przenoszone na ludzi przez ukłucia zakażonych samic komarów Anopheles. Choć w Europie niemal o niej zapomniano, na świecie wciąż pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Najczęściej u ludzi chorobę powodują cztery gatunki pasożyta: Plasmodium falciparum – najgroźniejszy, odpowiedzialny za ciężkie postacie i zgony, Plasmodium vivax, Plasmodium ovale, Plasmodium malariae. To właśnie P. falciparum odpowiada za większość ciężkich przypadków, zwłaszcza w Afryce Subsaharyjskiej. Przebieg zakażenia może być gwałtowny i prowadzić do powikłań neurologicznych, niewydolności narządów, a nawet śmierci – szczególnie u osób nieleczonych lub leczonych zbyt późno. Gdzie malaria naprawdę występuje – a gdzie nie? Malaria nie występuje „wszędzie”, choć czasem tak się ją przedstawia. Choroba pozostaje endemiczna w wielu krajach: Afryki (szczególnie Subsaharyjskiej), Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, Ameryki Środkowej i Południowej,…

komar-malaria-GettyImages-944691370-b0b184b.jpg
width: 5400
height: 3526

Średniowieczny tunel pod pogańskimi grobami. Jego funkcja to zagadka
type: item
date: 2026-02-03T11:50:31.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: grobowce
subject: niemcy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: saksonia
subject: średniowiecze
description: Pod badanym wzgórzem archeolodzy spodziewali się kolejnych grobów, ale odkryli coś zupełnie innego. Wąski, kręty tunel prowadził w głąb wzniesienia, przecinając obszar pradziejowych pochówków. Miejsce to było użytkowane przez ludzi w średniowieczu. Pytanie brzmi: w jakim celu? Poznajcie archeologiczną zagadkę z Niemiec.
encoded: Podczas budowy farmy wiatrowej na wzgórzu Dornberg w Reinstedt w niemieckim landzie Saksonia-Anhalt archeolodzy odkryli coś znacznie bardziej intrygującego niż tylko starożytne kości. Są to relikty po działalności człowieka z wielu epok. Najstarszym elementem jest rów w kształcie trapezu, który wykonano około 6000 lat temu, a zatem w czasach neolitu. Archeolodzy znaleźli tam również pochówki szkieletowe oraz ślady kurhanu z epoki brązu. Wzgórze pełne tajemnic Wzgórze Dornberg było więc ważnym punktem na mapie przez tysiąclecia. Służyło jako miejsce wiecznego spoczynku dla wielu pokoleń. Jednak w południowej części neolitycznego rowu badacze odkryli ślady ingerencji, która nie pasowała do starożytnych rytuałów. Średniowieczny tunel, który nie miał końca Podczas prac archeolodzy zauważyli owalny dół o długości około dwóch metrów przykryty dużą kamienną płytą. Początkowo sądzili, że to kolejny pradziejowy grób. Wypełnisko dołu nie kończyło się, lecz prowadziło coraz głębiej w twardy, jasny less, czyli rodzaj ziemi. Tak odkryto unikalny system podziemnych korytarzy wydrążonych ludzką ręką. Tunel ten jest niezwykle ciasny. Jego wysokość wynosi od 1 do 1,25 metra, a szerokość to zaledwie 50 do 70 centymetrów. Tunel skręcał w stronę północno-zachodnią, w głąb wzgórza, tworząc klaustrofobiczną przestrzeń. Zagadka ze wzgórza Dornberg Według archeologów ten tunel pochodzi z czasów średniowiecza. Ale co skłoniło ludzi do jego drążenia w miejscu dawnych pochówków? Wewnątrz tunelu badacze znaleźli fragmenty ceramiki, podkowę oraz szkielet lisa. Odkryto tam również cienką warstwę węgli drzewnych, co świadczy o tym, że przez krótki czas płonął tam ogień. Rytuały w tunelu Naukowcy przypuszczają, że tunel – określany przez nich mianem Erdstall – mógł służyć jako kryjówka w czasach zagrożenia lub miejsce tajemniczych obrzędów kultowych. Wybór lokalizacji był genialny w swej prostocie. Dawny neolityczny rów mógł być wciąż widoczny na powierzchni, co ułatwiało odnalezienie wejścia. Jed…

edrstall-a961748.png
width: 1575
height: 1050

Te rasy psów są najmądrzejsze. Psychologowie opracowali zaskakujący ranking
type: item
date: 2026-02-03T10:58:08.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Wielu właścicieli intuicyjnie wyczuwa mądrość swoich pupili, ale nauka dostarcza na to dowodów. Kanadyjski psycholog przeanalizował zdolność uczenia się oraz posłuszeństwo dziesiątek popularnych ras. Wyniki badań pozwoliły wyłonić listę najmądrzejszych ras psów na świecie.
encoded: W tym artykule: Czy psy są inteligentne? Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Jaka jest najmądrzejsza rasa psa? 79 najmądrzejszych ras psów Prof. Stanley Coren to kanadyjski psycholog i autor badań z zakresu inteligencji psów. Jest autorem wielu publikacji na ten temat, m.in. popularnych również w Polsce książek „Tajemnice psiego umysłu" i „Jak rozmawiać z psem". Analizuje w nich zdolności poznawcze różnych ras psów. Badania prof. Corena dotyczą tematów takich jak zachowanie psów, komunikacja i więź między człowiekiem a zwierzęciem. Jako jeden z pierwszych badaczy przyjrzał się inteligencji i emocjom „najlepszego przyjaciela człowieka". Czy psy są inteligentne? Właściciele psów nie mają wątpliwości, że ich pupile są mądre, a nauka tylko potwierdza te obserwacje. Badania wykazały, że psy wykazują się niezwykłą zdolnością do nauki i rozwiązywania problemów. Nierzadko ich potencjał umysłowy porównywany jest do poziomu intelektualnego małych dzieci. Zdaniem prof. Stanleya Corena dorosły pies jest równie inteligentny co 2,5-letnie dziecko. Naukowiec potwierdził to w kilkunastu prowadzonych przez siebie testach. To, co szczególnie wyróżnia intelekt psów, to ich inteligencja społeczna i emocjonalna. Psy wykazują się wrażliwością na uczucia i zamiary ludzi. Pozwala im to na budowanie głębokich relacji z właścicielami. Badania wykazały, że psy potrafią interpretować ludzkie gesty i mimikę. To z kolei wskazuje na ich zaawansowany poziom umiejętności komunikacyjnych. Ponadto eksperymenty potwierdziły, że psy posiadają imponujące zdolności pamięciowe. Potrafią przypominać sobie wydarzenia z przeszłości i uczyć się na podstawie własnych doświadczeń. Co ciekawe, niektóre rasy psów wykazują pewne umiejętności, które nie rozwinęły się w przypadku innych ras. Dobrym przykładem są rasy myśliwskie, takie jak beagle, jamniki czy gończy polski, które mocniej niż inne psy rozwinęły zdolność wykrywania zapachów. Jak Stanley Coren badał inteligencję psów? Kanadyjski psycholog podziel…

najmadrzejsze-rasy-psow-ca68f84.jpg
width: 6054
height: 4036

Ekstremalny atak zimy skuł Niagarę lodem. Niezwykły widok przyciąga turystów
type: item
date: 2026-02-03T09:56:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
subject: wodospady
description: W Stanach Zjednoczonych trwa ekstremalny atak zimy. Fala arktycznego powietrza, która ogarnęła niemal cały kraj, wywołała rekordowe spadki temperatur, śnieżyce i chaos komunikacyjny. Skutki tej anomalii odczuwają miliony Amerykanów – od Zatoki Meksykańskiej po Nową Anglię. W najbardziej nietypowych obserwacjach zimowych pojawiło się też coś, czego nie widuje się często nawet w północnych stanach: częściowe zamarznięcie słynnego wodospadu Niagara.
encoded: Od końca stycznia skrajne mrozy w Stanach Zjednoczonych zbierają tragiczne żniwo – w związku z atakiem zimy odnotowano już ponad 110 zgonów, a agencja Associated Press informuje, że ostrzeżeniami przed niebezpiecznym zimnem objęto około 150 milionów ludzi. Meteorolodzy opisują to jako „bombę cyklonową”, która sprowadziła intensywne opady śniegu i gwałtowne chłody tam, gdzie na co dzień dominują łagodniejsze warunki. Skutki objawiły się nie tylko w formie odwołanych lotów i zakorkowanych autostrad, ale także w serii nietypowych zjawisk: od spadających z drzew legwanów na Florydzie po spektakularne, częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara na północnym krańcu kraju. W pozornie stałym nurcie potężnej kaskady widać bryły lodu, które stają się symbolem potęgi tegorocznej zimy. Lodowy spektakl, czyli częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara Nad wodospadem Niagara rozgrywa się obecnie widowisko, które nawet w tym regionie uchodzi za niezwykłe zjawisko. Napływ arktycznych mas powietrza, powiązany z zaburzeniami wiru polarnego, przyniósł długotrwałe mrozy, w efekcie których woda, para wodna i lód utworzyły krajobraz o niemal surrealistycznym charakterze. Choć potężne kaskady nie przestały tam płynąć, ich obrzeża oraz przestrzeń u podnóża wodospadu pokryły się grubą, narastającą warstwą lodu. Cały czas formują się rozległe bryły i kopce lodowe, a wzdłuż krawędzi pojawiają się masywne sople, budujące monumentalną, zimową scenerię. Władze Niagara Parks same informują, że niedawne intensywne opady śniegu oraz utrzymujące się ujemne temperatury w południowym Ontario doprowadziły do powstania „olśniewających” formacji lodowych i gęstej, mroźnej mgły unoszącej się nad wodospadem. Te warunki nie zniechęcają jednak odwiedzających – wręcz przeciwnie, tłumy turystów przybywają, by zobaczyć ten spektakl natury, określając go jako jedno z najbardziej niezwykłych doświadczeń wizualnych. Dlaczego wodospad Niagara nie może całkowicie zamarznąć? Lokalna stacja WIVB-TV z Buffalo zwraca uwagę,…

falls-n-3df9a90.jpg
width: 5936
height: 3957

Inkaskie mumie dzieci przebadano w klinice. Odkryto brutalną historię rytuału
type: item
date: 2026-02-03T09:16:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dzieci
subject: inkowie
subject: mumia
subject: peru
subject: religie
subject: wulkany
description: Zamrożone inkaskie mumie dzieci od lat fascynują naukowców, ale dopiero teraz udało się zajrzeć do ich wnętrza bez naruszania ciał. Zespół kierowany przez dr Dagmarę Sochę z Uniwersytetu Warszawskiego wykorzystał tomografię komputerową. Wyniki badań podważają niektóre dotychczasowe wyobrażenia o enigmatycznym religijnym rytuale capacocha.
encoded: Spis treści: Pierwszy taki przypadek Wymuszona mumifikacja? Cios w głowę i walka z chorobami Z zamrażalnika do… kliniki Czym był rytuał capacocha? Najnowszy artykuł opublikowany w „Journal of Archaeological Science: Reports” przedstawia przełomowe wyniki badań czterech zamarzniętych mumii dzieci odkrytych na wulkanach Ampato i Sara Sara w Peru. Zespół naukowców, kierowany przez dr Dagmarę Sochę z Uniwersytetu Warszawskiego po raz pierwszy zastosował tomografię komputerową (CT), by nieinwazyjnie zbadać ofiary inkaskiego rytuału capacocha. Pierwszy taki przypadek Najbardziej sensacyjne okazało się ustalenie dotyczące mumii określanej „Ampato 4”. Tomograf dał wgląd w jej wnętrzności. Okazało się, że brakowało części kości, a te, które zostały, były przemieszczone. Zamiast organów wewnętrznych, w jamie brzusznej znajdowały się kamienie oraz fragmenty tkanin. Takie działania świadczą o tym, że była to celowa mumifikacja. To pierwszy znany przypadek celowej mumifikacji ofiary capacocha. Wymuszona mumifikacja? Dlaczego Inkowie wykonali mumifikację? Naukowcy przypuszczają, że dziewczynka zginęła w innym miejscu i została pochowana, a jej ciało po jakimś czasie zostało odkopane i spreparowane, by mogło przetrwać długą podróż. Mogło to mieć związek z przesiedleniami grup etnicznych. Przesiedleńcy zabierali ze sobą mumie przodków, by oswoić nowy, obcy krajobraz. „Ampato 4” mogła pełnić podobną rolę – stała się wiecznym strażnikiem góry i symbolem pamięci wspólnoty. Cios w głowę i walka z chorobami Wyniki badań pozostałych mumii są również wstrząsające i pokazują brutalną stronę rytuału. Wszystkie badane dzieci zginęły w wyniku silnego uderzenia w głowę. U ośmioletniej dziewczynki tomograf wykazał krwiak śródmózgowy. Z kolei słynna „Dama z Ampato”, o której rekonstrukcji twarzy pisaliśmy jakiś czas temu, miała liczne obrażenia czaszki, klatki piersiowej i miednicy. Te urazy powstały w chwili śmierci, co sugeruje rytualną przemoc. Badania wykazały jednak coś jeszcze: ofiary nie …

mumia-57851e9.jpg
width: 1575
height: 1050

Kosmiczne show nad Polską. Lutowe niebo przyniesie rzadkie zjawiska
type: item
date: 2026-02-03T08:31:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: księżyc
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: planety
description: Luty zapowiada się wyjątkowo interesująco dla osób śledzących zjawiska na nocnym niebie. W nadchodzących tygodniach warto kierować wzrok ku górze nie tylko po zmroku, lecz także w ciągu dnia, ponieważ kalendarz astronomiczny przynosi kilka efektownych i łatwych do obserwacji wydarzeń. Co będzie można dostrzec nad naszymi głowami?
encoded: Luty rozpoczął się od efektownego spektaklu na naszym nieboskłonie. 1 lutego mogliśmy obserwować tzw. Śnieżny Księżyc – pełnię, która w tym roku przypadła w chwili, gdy nasz satelita znajdował się w apogeum swojej orbity, czyli najdalszym punkcie względem Ziemi. Taki układ sprawia, że tarcza Księżyca wydaje się nieco mniejsza i mniej jasna niż w przypadku superpełni, ale i tak widok jasnego, pełnego krążka na zimowym niebie robił duże wrażenie. To jednak dopiero początek astronomicznych atrakcji lutego, bowiem w kolejnych tygodniach czekają nas jeszcze inne zjawiska, które warto mieć na swojej liście obserwacji. Dlaczego lutowe noce 2026 są idealne do obserwacji nieba? Dla mieszkańców Polski luty to wciąż jeden z najlepszych okresów do obserwacji gwiazd. Długie, mroźne i często przejrzyste noce sprzyjają oglądaniu obiektów głębokiego nieba, a niska wilgotność powietrza poprawia widoczność. Z dala od miejskich świateł można dostrzec zimowe konstelacje (Oriona, Byka czy Wielką Niedźwiedzicę), a także liczne gromady gwiazd i mgławice. To właśnie w takich warunkach najlepiej przygotować się na drugą połowę miesiąca, kiedy fazy Księżyca przestaną przeszkadzać w obserwacjach słabszych obiektów. 17 lutego: nów Księżyca, najlepsze warunki do obserwacji galaktyk i kometa widoczna z Polski Nów Księżyca przypadający 17 lutego oznacza, że jego tarcza znajdzie się między Ziemią a Słońcem i pozostanie praktycznie niewidoczna. Dla obserwatorów w Polsce to doskonała wiadomość – brak światła księżycowego pozwoli dostrzec słabsze obiekty. Jednym z ciekawszych celów jest galaktyka M81 w Wielkiej Niedźwiedzicy, znana jako Galaktyka Bodego. To jeden z najjaśniejszych obiektów tego typu widocznych z półkuli północnej, możliwy do odnalezienia nawet przez niewielkie teleskopy. Około północy wznosi się wysoko nad horyzont, co dodatkowo poprawia warunki obserwacyjne. Również w okolicach 17 lutego warto skierować teleskop w stronę komety C/2024 E1 (Wierzchoś). Po przejściu w pobliżu Słońca zb…

stars-0f9704c.jpg
width: 6633
height: 4332

Po raz pierwszy naukowcy wykryli w przestrzeni międzygwiazdowej złożoną cząsteczkę kluczową dla istnienia życia
type: item
date: 2026-02-03T07:44:39.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: obserwacje
subject: życie
description: 27 tysięcy lat świetlnych od nas, w obłoku molekularnym znajdującym się pobliżu centrum Drogi Mlecznej, naukowcy odnaleźli złożoną cząsteczkę określaną jako cegiełka życia. Nie oznacza to, że znaleźliśmy obce życie. Jednak wykonaliśmy ogromny krok w kierunku zrozumienia chemicznego powiązania między kosmosem a podstawowymi składnikami istot żywych.
encoded: Po raz pierwszy naukowcom udało się wykryć złożoną, pierścieniową cząsteczkę składającą się z 13 atomów, w tym siarki, w przestrzeni międzygwiazdowej. Dokonał tego zespół astronomów z Instytutu Maksa Plancka Fizyki Pozaziemskiej oraz Centrum Astrobiologii CSIC-INTA. Cząsteczka została odkryta dzięki analizom widma międzygwiezdnego obłoku molekularnego G+0.693–0.027, czyli regionu formowania się gwiazd położonego około 27 tysięcy lat świetlnych od Ziemi, w pobliżu centrum Drogi Mlecznej. Odkrycie to wypełnia kluczową lukę, łącząc prostą chemię zachodzącą w przestrzeni kosmicznej ze złożonymi organicznymi „cegiełkami” życia znajdowanymi w kometach i meteorytach. – Jest to istotny krok w kierunku wyjaśnienia kosmicznego pochodzenia chemii życia – przekonują naukowcy w informacji prasowej na temat odkrycia. Budulec życia Zidentyfikowana w obłoku molekularnym cząsteczka to 2,5-cykloheksadien-1-tion (C₆H₆S) – pierścieniowy węglowodór zawierający siarkę, powstający w reakcjach biochemicznych. Został on zidentyfikowany dzięki połączeniu eksperymentów laboratoryjnych z obserwacjami astronomicznymi. Dzięki stabilnemu, sześcioczłonowemu pierścieniowi i łącznej liczbie 13 atomów znacznie przewyższa rozmiarem wszystkie wcześniej wykryte w kosmosie związki zawierające siarkę, co ma istotne znaczenie dla badań nad kosmicznymi początkami życia. – Jest to pierwsze jednoznaczne wykrycie złożonej, pierścieniowej cząsteczki zawierającej siarkę w przestrzeni międzygwiazdowej. I zarazem kluczowy krok w kierunku zrozumienia chemicznego związku między kosmosem a podstawowymi składnikami życia – mówi dr Mitsunori Araki, naukowiec z Instytutu Maxa Plancka i główny autor badania. Międzygwiezdny skarbiec związków organicznych Do tej pory astronomowie identyfikowali w przestrzeni międzygwiazdowej jedynie niewielkie związki siarki, najczęściej złożone z sześciu lub mniej atomów. Bardziej złożone molekuły, pełniące kluczową rolę w białkach i enzymach, pozostawały nieuchwytne. Czy nowoodkryta cząs…

zwiazki-siarki-w-kosmosie-8e94371.jpg
width: 1696
height: 954

DNA ujawniło historię matki i córki żyjących 12 tysięcy lat temu. To opowieść o bliskości
type: item
date: 2026-02-03T06:57:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: genetyka
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
subject: włochy
description: Dwa szkielety sprzed 12 tysięcy lat od momentu odkrycia we włoskiej jaskini intrygowały badaczy swoim ułożeniem. Osoby złożono do grobu czułym uścisku. Nowoczesne badania genetyczne ujawniły nie tylko pokrewieństwo zmarłych. Przyniosły też najstarszą diagnozę rzadkiej choroby.
encoded: W 1963 roku archeolodzy dokonali niezwykłego odkrycia w południowych Włoszech. W jaskini Grotta del Romito znaleźli wspólny grób dwóch osób. Większa postać obejmowała mniejszą, co bywa interpretowane jako gest czułości. Przez dekady badacze zastanawiali się, kim byli ci ludzie. Mniejszy szkielet, nazwany „Romito 2”, należał do osoby o wzroście zaledwie 110 centymetrów. Miała ona nienaturalnie krótkie ręce i nogi. Większy szkielet, „Romito 1”, miał 145 centymetrów, co również było niskim wynikiem jak na tamte czasy. Naukowcy długo spierali się o ich płeć i stopień pokrewieństwa. Czy łączyły ich więzy krwi, czy może wspólna choroba? Tradycyjne metody badania kości nie dawały jasnej odpowiedzi na to pytanie. Genetyczne śledztwo w skali mikro Przełom przyniosły prace międzynarodowego zespołu ekspertów z Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz współpracowników z Włoch, Portugalii i Belgii, który postanowił zbadać DNA z kości skroniowych. Ta część czaszki jest twarda jak skała i doskonale chroni materiał genetyczny przed zniszczeniem. Wyniki analizy genetycznej, opublikowane właśnie na łamach czasopisma „New England Journal of Medicine” były jednoznaczne: obie osoby to kobiety. Co więcej, badania potwierdziły, że to matka i córka. W ich kodzie genetycznym odkryto konkretną „usterkę” w genie NPR2. Gen ten działa w organizmie jak kontroler wzrostu kości. U córki naukowcy znaleźli dwie zmienione kopie tego genu. Bardzo rzadka mutacja Oznacza to, że naukowcom udało się wykryć najstarszą w historii ludzkości diagnozę rzadkiej choroby: dysplazji akromezomelicznej typu Maroteaux. Matka posiadała tylko jedną wadliwą kopię genu, co wyjaśniało jej nieco niższy wzrost. Paleogenomika pozwoliła więc zidentyfikować konkretną mutację u osób żyjących tysiące lat temu. – Dzięki zastosowaniu analizy kopalnego DNA możemy teraz zidentyfikować specyficzne mutacje u osób żyjących w pradziejach. Pomaga to ustalić, jak dawno temu istniały rzadkie schorzenia genetyczne, a także może odkryć nieznane wcześn…

jaskinia-4fac841.png
width: 1575
height: 1050

Nowy wakacyjny hit Europy. Ta grecka wyspa zaskakuje autentycznością i spokojem
type: item
date: 2026-02-02T14:30:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: grecja
subject: wakacje w grecji
subject: wyspy
subject: wyspy greckie
description: Grecja od lat znajduje się w ścisłej czołówce najchętniej odwiedzanych krajów świata. Tylko w ubiegłym roku liczba zagranicznych przyjazdów sięgnęła 37 milionów. O wakacyjnym hicie 2026 roku wielu turystów mogło jednak jeszcze nie słyszeć, a to właśnie ta wyspa zaczyna przyciągać największą uwagę.
encoded: Grecja niezmiennie pozostaje jednym z ulubionych kierunków urlopowych Polaków. Choć w zeszłorocznym sezonie wakacyjnym najwięcej podróżnych wybierało Turcję, Hellada znalazła się na 2. miejscu, utrzymując się w ścisłej czołówce letnich destynacji. Najczęściej odwiedzane są takie wyspy jak Mykonos, Santorini, Kreta czy Rodos, jednak w tym roku to inne miejsce zaczyna wyrastać na nową gwiazdę wakacyjnych planów. Kameralna, malownicza i wciąż mniej oczywista – właśnie zdobywa status turystycznego odkrycia sezonu. Ios nowym greckim hitem 2026. Autentyczność zamiast tłumów Na tle greckich wysp, które w ostatnich latach zmagają się z przeciążeniem turystyką i presją na lokalną infrastrukturę, Ios coraz częściej wskazywana jest jako przykład kierunku rozwijającego się w bardziej zrównoważony sposób. Ta niewielka wyspa w archipelagu Cyklad ma w 2026 roku stać się jednym z najbardziej pożądanych miejsc w Grecji – właśnie dlatego, że nie przypomina przereklamowanych kurortów. W licznych międzynarodowych publikacjach podkreśla się jej autentyczność, bogatą kulturę i krajobrazy, które wciąż zachowały surowy, naturalny charakter. Wpisuje się to w szersze działania Cyklad promujące nową narrację turystyczną, opartą na jakości doświadczeń i dobrostanie lokalnych społeczności, a nie wyłącznie na masowej liczbie przyjazdów. Wyspę wyróżniają również konkretne rekomendacje medialne. Brytyjski dziennik „The Times” umieścił Chorę (czyli stolicę wyspy) wśród 25 najpiękniejszych miejscowości Grecji, zwracając uwagę na charakterystyczne białe, kubiczne domy i sieć wąskich, stromych uliczek. Z kolei włoski portal WomTravel.it, śledzący nowoczesne trendy podróżnicze młodego pokolenia, wskazał Ios jako kierunek łączący życie towarzyskie, aktywności plenerowe i ofertę kulturalną. Na liście 14 europejskich „destynacji nowej generacji” wyspa znalazła się w pierwszej dziesiątce. Dodatkowo Ios trafiła także do corocznego zestawienia najlepszych greckich wysp przygotowywanego przez francuski przewo…

ios-87c0be7.jpg
width: 6000
height: 4000

Prawdziwa historia Wielkiego Marty'ego. Czy filmowy mistrz ping-ponga istniał naprawdę?
type: item
date: 2026-02-02T13:46:22.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Ludzie
subject: fakty i mity
subject: filmy
subject: Sport
description: Film „Wielki Marty” z Timothéem Chalametem, który właśnie wszedł na ekrany polskich kin, jest jednym z największych faworytów tegorocznego wyścigu po Oscary. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że historia ambitnego pingpongisty jest inspirowana prawdziwymi wydarzeniami.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo i młodość Marty'ego Reismana – prawdziwe początki legendy Droga do sukcesu i rywalizacja na światowym poziomie Filmowa interpretacja biografii – granica faktu i fikcji Wpływ Marty’ego na sport i dalsze losy pingpongisty Wyróżniony 10 nominacjami do Oscara film Josha Safdiego „Wielki Marty” opowiada historię utalentowanego, ale niedocenianego pingpongisty Marty'ego Mausera, który próbuje przebić się na światowe salony sportu mimo przeciwności losu. Obraz pokazuje trudną drogę zawodnika od lokalnych turniejów do międzynarodowej sławy oraz cenę, jaką musi zapłacić za sukces. Czy Marty istniał naprawdę? Tak – reżyser nie kryje, że inspiracją do powstania filmu była prawdziwa historia pingpongisty Marty'ego Reismana. Dzieciństwo i młodość Marty'ego Reismana – prawdziwe początki legendy Prawdziwy Marty Reisman – podobnie jak jego filmowy odpowiednik – przyszedł na świat w 1930 roku w żydowskiej rodzinie na nowojorskim Manhattanie, w dzielnicy o silnej tożsamości etnicznej i społecznej. Dorastając w trudnych realiach ekonomicznych Wielkiego Kryzysu, szybko odkrył, że sport może być nie tylko ucieczką od codzienności, lecz także szansą na przekroczenie barier społecznych. Ping-pong, czyli tenis stołowy, w latach 30. i 40. XX wieku zyskiwał w Stanach Zjednoczonych coraz większą popularność – zarówno jako forma rekreacji w parkach, jak i jako dyscyplina rywalizacji sportowej na poziomie lokalnym. Już w dzieciństwie Marty Reisman wyróżniał się niezwykłą sprawnością manualną oraz błyskotliwością, które szybko zwróciły uwagę okolicznych graczy i właścicieli klubów sportowych. Jego wczesne sukcesy wynikały z umiejętności adaptacji do różnych stylów gry oraz z ogromnej determinacji, budzącej podziw zarówno rywali, jak i mentorów. Rodzina, pochodzenie i środowisko społeczne Wychowanie w żydowskiej rodzinie w Nowym Jorku miało istotny wpływ na kształtowanie charakteru Marty’ego Reismana. W realiach pierwszej połowy XX wieku dzieci imigrantów często napotykał…

wielki-marty-prawdziwa-historia-8628c20.jpg
width: 2813
height: 1875

Zapomniana perła modernizmu ze słynnego uzdrowiska wraca do życia. Nowa atrakcja Ciechocinka ma przyciągnąć tłumy
type: item
date: 2026-02-02T12:59:52.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: baseny
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: uzdrowisko
description: Do Ciechocinka zawita ponownie jedna z najsłynniejszych atrakcji tego miasta. W najsłynniejszym polskim uzdrowisku zostanie odbudowany zabytkowy basen, w którym kąpieli zaznawali kuracjusze niemal sto lat temu. Inwestorzy zapowiadają, że budowany obiekt ma przyciągnąć tysiące gości rocznie.
encoded: Ciechocinek to jedno z najsłynniejszych polskich uzdrowisk. Już w pierwszej połowie XIX wieku tamtejsze źródła solankowe zaczęły przyciągać kuracjuszy chcących zaznać terapeutycznych kąpieli. Wraz z napływem gości w mieście zaczęły powstawać liczne sanatoria – obecnie w Ciechocinku działa ok. 30 takich obiektów. Ważnym elementem tego kujawsko-pomorskiego uzdrowiska jest Park Tężniowy, znany z monumentalnych tężni solankowych, które łącznie osiągają długość ponad 1,5 kilometra. Wśród tych leczniczych konstrukcji przez lata funkcjonował basen termalno-solankowy, który od ponad dwóch dekad popadał w ruinę. Teraz pojawiła się szansa na odbudowę tego obiektu, który – w nowej odsłonie – ma stać się jedną z największych atrakcji Ciechocinka. Basen, który swoją obecnością zaszczycił prezydent Otwarcie basenu termalno-solankowego odbyło się 4 czerwca 1932 roku. Podczas inauguracji obiektu, zaprojektowanego przez dwóch słynnych warszawskich architektów – Romualda Gutta i Aleksandra Szniolisa – obecny był nawet ówczesny prezydent II RP, Ignacy Mościcki. Kompleks rekreacyjny wyróżniał się surowością charakterystyczną dla modernizmu. Obok basenu ze zjeżdżalniami i skoczniami architekci umiejscowili pawilon z szatniami oraz kawiarnię. Całość uzupełniała tzw. mała architektura, nadająca przestrzeni dodatkowego charakteru. Kompleks – wraz z położonymi w tle tężniami solankowymi – tworzył prawdziwie uzdrowiskowy klimat, w którym zakochali się kuracjusze z całej Polski. Popadająca w ruinę perła modernizmu Niestety, wraz ze zbliżającym się XXI wiekiem basen popadał w coraz większą ruinę. Nie pomogło nawet wpisanie obiektu do rejestru zabytków. Degradacja trwała do 2002 roku, kiedy to basen wraz z całym kompleksem został wyłączony z użytku ze względu na zły stan techniczny. Kolejne dwie dekady były okresem postępującego niszczenia jednej z najsłynniejszych ciechocińskich atrakcji. Zmiany dotyczące własności terenu nie przekładały się na realne działania rewitalizacyjne zaniedbanej prze…

GettyImages-2190468240-4711d95.jpg
width: 5105
height: 3319

Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast
type: item
date: 2026-02-02T12:13:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: słowianie
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: W Skandynawii znajdowane są słowiańskie naczynia ceramiczne, biżuteria, a nawet pozostałości po konstrukcjach, które mają ponad 1000 lat. Czy to oznacza, że nasi przodkowie przyczynili się do powstania pierwszych skandynawskich królestw? O relacjach wikińsko-słowiańskich rozmawiamy w nowym podcaście National Geographic Polska z dr. Jakubem Jagodzińskim.
encoded: To już czwarty odcinek cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Tym razem skupiamy się na kontaktach Słowian z wikingami, do których dochodziło ponad 1000 lat temu. Do tej pory dominowała w przestrzeni publicznej narracja, wedle której to Słowian mieli zdominować przybysze z północy. A Mieszko I miał być wikingiem. Rozmowa z dr. Jakubem Jagodzińskim Nasz kolejny gość, dr Jakub Jagodziński, jest doktorem nauk humanistycznych w zakresie archeologii, a także etnologiem i antropologiem kultury, pracownikiem Działu Naukowego w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Jest też autorem artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książki „Goście, kupcy, osadnicy. Kontakty Słowian Zachodnich i Skandynawów w epoce wikingów”. Zaginione emporium Truso W tym odcinki rozmawiamy między innymi o jedynym na ziemiach polskich wikińskim emporium Truso, które odkryto niedaleko Elbląga 40 lat temu. Miejsce to zostało założone przez Skandynawów i istniało od VIII do schyłku X wieku. Wiedza o istnieniu Truso pochodzi tylko z jednego źródła pisanego – relacji anglosaskiego podróżnika Wulfstana. Głównymi towarami handlowymi był tam bursztyn oraz prawdopodobnie niewolnicy, co potwierdzają znaleziska kajdan i arabskich monet. Osada miała charakter nieagrarny i składała się z trzech części: strefy portowej, centralnej oraz peryferyjnej. – Ta osada była na wskroś skandynawska. Ona była przez Skandynawów założona, kontrolowana, łączyła szlaki handlowe – opowiada dr Jagodziński. Czy Mieszko I był wikingiem? Dr Jakub Jagodziński kategorycznie stwierdza na podstawie źródeł, że Mieszko I nie był wikingiem. Nie istnieją żadne przesłanki historyczne ani archeologiczne, które wskazywałyby na skandynawskie korzenie pierwszych Piastów – przekonuje badacz. Z podcastu dowiemy się, że koncepcja ta zrodziła się w nauce kilkaset lat temu, gdy polscy uczeni zaczęli zastanawiać się nad początkami państwa. Słowianie w Skandynawii Ten temat prawie nie istnieje w szerszej debacie. Mowa o obecności Słowian w Ska…

Image-4-46b9a94.jpg
width: 1500
height: 1000