National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-26T11:09:51.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Gdzie żyją pingwiny królewskie? Oto Possesion Island. Poznaj zwyczaje dostojnych ptaków
items: Fortece chińskich klanów. Świat odkrył je całkiem niedawno
items: Ucieczka z Korei Północnej
items: Indie dziś. Co zrobiłby Gandhi?
items: Naziemny widok
items: Kamera obskura - Pokoje z widokiem

Gdzie żyją pingwiny królewskie? Oto Possesion Island. Poznaj zwyczaje dostojnych ptaków
type: item
date: 2022-11-02T14:31:48.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: kolonie
subject: ptaki
subject: Travel
description: Co roku w porze lęgowej pingwiny królewskie biorą w posiadanie wyspę (nomen omen) Possession. Co warto wiedzieć ich nawykach?
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o pingwinach królewskich Tak żyją pingwiny królewskie na wyspie Posession Pingwin królewski a cesarski Najpierw dobiega nas wrzawa – odgłosy nawoływań, bójek, zalotów. Potem w nozdrza uderza dławiący odór guana, cuchnącego rybami i amoniakiem. Ale atak na zmysły słuchu i węchu to tylko przedsmak tego, co na leżącej 22,5 tys. km na północ od wybrzeży Antarktydy Île de la Possession czeka oczy. Ciekawostki o pingwinach królewskich Dziesiątki tysięcy stojących skrzydło w skrzydło ptaków wypełniają tam dolinę od krańca do krańca, jakby zebrały się na gigantyczny wiec. Okazją do zgromadzenia jest panujące na półkuli południowej lato – okres lęgowy. To pora, gdy pingwiny królewskie, tak zwinne w wodzie, gramolą się niezgrabnie na brzeg, aby się pierzyć, szukać partnera i – jeśli szczęście dopisze – wyprowadzić nowe pokolenie piskląt. Jak wyglądają pingwiny królewskie? Wygląd pingwinów królewskich jest stosowny do nazwy. Mają blisko metr wzrostu, a ważą ok. 13 kg, co daje drugie, po cesarskich, miejsce pod względem wielkości w rodzinie. Należą też do najżywiej ubarwionych. Mają pomarańczowe znamiona na głowie, dziobie, szyi i piersi. Najrozleglejsza kolonia lęgowa na wyspie Possession zajmuje 36 hektarów usianego głazami gruntu. Ciągłe trwają tam przepychanki o działki. Zupełnie jak na polu złotonośnym. Pingwiny królewskie nie budują gniazd. Na wywalczonej przestrzeni, którą dałoby się przykryć kapeluszem z szerokim rondem, samiec i samica przez ok. 55 dni wysiadują jajo, trzymając je na stopach i przykrywając fałdem skóry brzucha. Podobnie chronią wyklute pisklę. Zmieniają się co kilka lub kilkanaście dni. W czasie gdy jedno zabiega o bezpieczeństwo i ciepło dla potomka, drugie dba o jego brzuch, szukając pożywienia w morzu. Po miesiącu od wyklucia malutkie pingwiny zejdą z rodzicielskich stóp, ale nadal będą czekać na pokarm. A jak wracający z jedzeniem rodzic trafi na swoje młode wśród tysięcy innych w harmidrze rozkrzyczanej kolonii? Otóż po…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0b9326dc361e4d892d731748661b31362bf0d610-a4859fa.jpeg
width: 615
height: 440

Fortece chińskich klanów. Świat odkrył je całkiem niedawno
type: item
date: 2019-03-27T07:15:00.000Z
creator: Tom O’Neill
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: podróże
subject: Travel
description: W górzystej prowincji Fujian od wieków budowano niezwykłe mieszkalne warownie, w których chroniły się całe klany.
encoded: Policzmy tulou. Przypomina to swego rodzaju grę. Jak wiele tych dziwacznych budowli jestem w stanie wypatrzyć z okna samochodu? Górują nad położoną w południowo-wschodnich Chinach prowincją Fujian niczym rycerskie zamki. W każdej z tutejszych osad można znaleźć jedno, dwie lub więcej tulou. Moja obsesja się nasila. Zdarza mi się prosić o wysadzenie na skraju którejś z wiosek rozsianych między górami, po czym ruszam przed siebie, szukając kolejnych konstrukcji. ZOBACZ GALERIĘ W niewielkim miasteczku Hekeng zamieszkanym przez kilkaset osób naliczyłem 13 tulou (w języku mandaryńskim tu lou oznacza „ziemiankę”; jest to równie nieadekwatny opis, jak nazwanie Koloseum kamiennym okręgiem). Średniowieczne z wyglądu budowle mają ściany w kolorze ciemnego błota, niewielkie okienka na najwyższych piętrach, a do środka prowadzi zazwyczaj tylko jedna drewniana brama, wzmocniona żelaznymi okuciami. Szybko przestało mi wystarczać samo patrzenie na te różnokształtne fortece budowane na planie kwadratu lub okręgu. Musiałem zajrzeć do wnętrza każdej z nich. I co tam odkryłem? Po pierwsze – to, co widać z zewnątrz, nie przygotowuje na wrażenia, które czekają w środku. Budynek na pierwszy rzut oka kojarzący się z więzieniem od wewnątrz przypomina salę koncertową. Nad rozświetlonym dziedzińcem górują drewniane galeryjki sięgające wysokości czwartego piętra. Ściany są poznaczone wejściami do niewielkich, identycznych pomieszczeń, wzdłuż nich wiją się drewniane korytarze. Na wyłożonym koślawym brukiem dziedzińcu znajdują się zwykle jedna lub dwie studnie oraz niewielka izba, w której pośród licznych ozdób czciło się przodków. Kształt budynku zmusza do tego, by wciąż obracać się wokół własnej osi. Podziwianiu galerii, nieba i gór widocznych nad dziedzińcem towarzyszy nieustający zawrót głowy i zachwyt nad konstrukcją, która pozwalała pomieścić małą społeczność w środku gigantycznej, niezdobytej budowli. Chociaż istnieją pogłoski o tulou jeszcze wcześniejszych, najstarsze zapisy dotyczą tyc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/555aa433fe1d287904080b6342a52c397e379a20-4b9f306.jpeg
width: 1506
height: 1003

Ucieczka z Korei Północnej
type: item
date: 2018-11-29T10:20:00.000Z
creator: Tom O’Neill
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: emigracja
subject: korea północna
subject: Travel
subject: uchodźcy
description: Sytuacja na Półwyspie Koreańskim z dnia na dzień robi się coraz bardziej niebezpieczna.
encoded: W 2009 roku opublikowaliśmy tekst o uchodźcach. Masowe ucieczki z Korei Północnej rozpoczęły się już w latach 90, gdy głód pochłonął blisko milion ludzi. Dziś, w kontekście rosnącego niebezpieczeństwa, przypominamy jego treść. 3000 km najeżonej niebezpieczeństwami podróży przez Chiny to dopiero początek. Później przed uchodźcami stanie większe wyzwanie: stworzenie sobie nowego życia. Listopadowy chłód wdziera się przez okna odrapanego bloku w Yanji, chińskim mieście oddalonym o 16 km od granicy. Na trzecim piętrze ktoś zatrzymuje się przed drzwiami. Wewnątrz dwie przerażone uciekinierki z Korei Północnej pochylają głowy, spodziewając się najgorszego. Jeśli policja złapie je bez dokumentów, będą deportowane do ojczyzny, gdzie najpewniej zostaną skazane na lata ciężkich robót. Ściga je też były szef, właściciel stron z internetową pornografią. W ostatnich latach Czerwona i Biała (imiona, które nadałem im w swoich notatnikach na wypadek konfiskaty przez policję) były niewolnicami. Musiały się rozbierać i prowadzić obsceniczne rozmowy przed kamerą internetową. Zbiegły stamtąd zeszłej nocy dzięki pomocy misjonarzy, którzy zapewnili im schronienie w tym mieszkaniu. – Jesteście tam? – odezwał się ktoś za drzwiami. – Otwórzcie. Biała rozpoznała ten głos: należał do człowieka, który pomógł im w ucieczce. Pospieszyła do drzwi i uchyliła je odrobinę. W progu stał mężczyzna trzymający w ręku torbę ryżu. – Na pewno jesteście głodne – powiedział. Kobiety poprowadziły go do kuchni, gnąc się w ukłonach wdzięczności. Już po chwili słychać było ożywioną rozmowę. Misjonarz przyniósł wiadomość: – Bądźcie gotowe do drogi. Właśnie dostaliśmy telefon. Wzdłuż ciągnącej się na długości 1 450 km granicy między oboma państwami, pośród chińskich miast i wiosek, ukrywa się ok. 50 tys. mieszkańców Korei Północnej. Niezliczone rzesze przyjeżdżają tutaj tylko na kilka miesięcy, a następnie prześlizgują się z powrotem do ojczyzny, wioząc ze sobą jedzenie i pieniądze. Wielu jednak nie może lub nie c…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8ac48e89f6cc836d629d49a8b3d30141ac0af033-7c89efb.jpeg
width: 714
height: 527

Indie dziś. Co zrobiłby Gandhi?
type: item
date: 2015-07-27T07:11:05.000Z
creator: Tom O’Neill
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
description: Indie bardzo się w ostatnich dekadach zmieniły, ale jeśli wiesz, gdzie szukać, ślady Wielkiej Duszy – Mahatmy – są wszędzie.
encoded: Tego dnia, jak zawsze, obudził się przed świtem. Pierwszą modlitwę poprowadził w całkowitych ciemnościach nad brzegiem rzeki Sabarmati. Wreszcie był gotów do działania. Odziany w długą szatę zwaną dhoti ruszył w drogę, dzierżąc w ręku bambusową laskę. Opuszczał miejsce, w którym żył od 13 lat, pośród ludzi wyznających ascezę i konieczność duchowego rozwoju. Nie był sam. Kiedy Mohandas Gandhi stanął na zakurzonej drodze prowadzącej na przedmieścia Ahmadabadu, największego miasta jego rodzinnego stanu Gudźarat, za sobą miał 78 odzianych na biało mężczyzn, którzy ustawili się parami. Na poboczach i w oknach pobliskich domów zgromadziły się dziesiątki tysięcy widzów – popleczników i ciekawskich – wznoszących okrzyki: Gandhi ki jai! „Gandhi zwycięży!”. Działo się to 12 marca 1930 r. Gandhi szedł ze swoimi ludźmi przez 25 dni, pokonując w tym czasie 400 km i docierając do brzegów Morza Arabskiego, aby zaprotestować przeciwko niesprawiedliwemu brytyjskiemu prawu opodatkowującemu wydobycie soli w koloniach. Opanowawszy do perfekcji sztukę dramatycznych gestów, przywódca marszu pochylił się nad brzegiem i podniósł garść zasolonej ziemi. Nielegalne wydobycie soli rozprzestrzeniło się w całym kraju, co poskutkowało aresztowaniami i pobiciami. Sam Gandhi spędził w więzieniu prawie dziewięć miesięcy. To, co władze uznały początkowo za pozbawiony większego znaczenia polityczny spektakl, przerodziło się w ogólnonarodowe wezwanie do walki o niepodległość. Po raz pierwszy w dziejach Hindusi wszystkich kast i płci, wyznawcy hinduizmu i muzułmanie razem sprzeciwili się brytyjskim rządom. Masy znalazły przywódcę. Od momentu wyruszenia w Marsz Solny aż do śmierci 18 lat później Gandhi zaraził całe Indie rewolucyjną mieszanką polityki i duchowości. Swoją filozofię czynu nazywał satjagraha – siłą prawdy. Zmusił rodaków do zrewidowania najgłębszych uprzedzeń związanych z systemem kastowym, religią i przemocą. Kilka godzin po jego śmierci z ręki zamachowca w 1948 r., zaledwie pięć i pół mie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1429d401ff430d9ede19dd0a360086d56354c165-29ded28.jpeg
width: 573
height: 456

Naziemny widok
type: item
date: 2013-12-23T12:00:00.000Z
creator: Tom O’Neill
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: fotografia
subject: parki narodowe
description: Stara technika i zupełnie nowe ujęcia amerykańskich parków narodowych
encoded: W podróż nad wodospad Bridalveil w dolinie Yosemite fotograf Carleton Watkins zabrał dużo bagażu. Był rok 1861, tuż po ustąpieniu gorączki złota w Kalifornii. 31-letni Watkins przedzierał się jednak przez pasmo Sierra Nevada w poszukiwaniu skarbów nieco innych niż żółty kruszec. Prowadził stadko mułów obładowanych matówkami i słojami z odczynnikami chemicznymi. Po 80-kilometrowym marszu rozbił obóz z doskonałym widokiem na zapierający dech w piersiach wodospad. Fotograf rozstawił aparat na statywie i czekał na odpowiednie światło. 150 lat później to samo robił Abelardo Morell. – Dotarcie na miejsce okazało się dużo łatwiejsze – rzucił 65-latek. Pochodzący z Kuby fotograf dojechał szosą do Parku Narodowego Yosemite, zaparkował i ruszył na piechotę do brzegu rzeki Merced. Znalazł się bardzo blisko miejsca, w którym niegdyś stał Watkins. Rozbił półkolisty namiot wyposażony w peryskop. Wewnątrz umieścił aparat cyfrowy. Tak przygotowany czekał na odpowiednie światło. Dzielą ich lata i technologie, ale łączy cel: wykonać zdjęcia ukazujące przestrzeń, potęgę i głębię krajobrazu zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Oni oraz mnóstwo innych fotografów w ciągu tych 150 lat składają hołd jednemu z najwspanialszych dzieł Ameryki: parkom narodowym. Watkins i inni pionierzy fotografii krajobrazowej – Timothy O’Sullivan, Eadweard Muybridge, William Henry Jackson – wykorzystali rozwój technik fotograficznych i dostępność dużych, ale dających się łatwo transportować chemicznie zmatowionych szklanych płytek. Ich poprzednicy ograniczali się do tworzenia portretów w swoich studiach, powstających z wykorzystaniem polerowanych i posrebrzanych płytek miedzianych. Fotografowie ruszyli w teren dopiero wtedy, gdy odkryto możliwość wykorzystywania szklanych płytek. Dzięki nim ekspozycja stała się znacznie krótsza, a sprzęt trwalszy. Nawet w porównaniu z XIX-wiecznymi kolegami po fachu Morell nie pracuje z nowinkami technicznymi. Camera obscura to jedna z najstarszych technik optycznych. Mor…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ec607012c1c687ec7847b6509c606ed0a9c1965a-b14bb17.jpeg
width: 7216
height: 5412

Kamera obskura - Pokoje z widokiem
type: item
date: 2011-08-09T06:50:00.000Z
creator: Tom O’Neill
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: fotografia
description: Kamera obskura maluje w zaciemnionych pomieszczeniach magiczne pejzaże.
encoded: Kiedy światło wpada przez niewielki otwór w ciemną przestrzeń, dzieje się coś magicznego. Arystoteles opisał to zjawisko już w IV w p.n.e., zaś da Vinci wykorzystywał przy sporządzaniu szkiców. W XIX-wiecznych nadmorskich kurortach do specjalnych budek, w których można było je obserwować, ustawiały się kolejki. Przenieśmy się teraz do roku 1988 i sali wykładowej gdzieś w Bostonie. Abelardo Morell, z pochodzenia Kubańczyk, który na tamtejszej uczelni artystycznej prowadził zajęcia z fotografii dla początkujących, postanowił zrobić krok wstecz i cofnąć się do przeszłości. Pewnego słonecznego dnia zaciemnił salę, zasłaniając wszystkie okna czarną folią. Potem wyciął w folii otwór o średnicy groszowej monety i kazał studentom uważnie patrzeć. Niemal natychmiast czarna ściana ożyła, zamieniając się w kinowy ekran. Ukazał się na niej nieostry obraz ludzi i samochodów przemieszczających się na zewnątrz po Huntington Avenue. Dopiero po chwili dało się dostrzec, że obraz był odwrócony do góry nogami i z lewej na prawą. Niebo zawisło tuż nad podłogą, a ulica i chodnik pod sufitem – zupełnie jakby prawo grawitacji przestało obowiązywać. Morell zamienił klasę w camera obscura, której łacińska nazwa oznacza najstarsze urządzenie obrazujące, przodka aparatu fotograficznego. Wytłumaczenie wykorzystywanych w nim zjawisk optycznych to chyba najbardziej skomplikowany aspekt kamery obskury. Tworzenie obrazu przypomina jego powstawanie w ludzkim oku – wpada do środka przez niewielki otwór i jest obrócony do góry nogami, a lewa strona jest zamieniona z prawą. Światło z zewnątrz dostaje się przez otwór pod kątem – promienie odbijające się od wysokich obiektów (jak np. drzewa) podróżują w dół, a te z dolnych partii (np. kwiaty) do góry. To samo dotyczy obrazu w poziomie (światło z lewej strony na prawo i vice versa). Promienie krzyżują się w ciemnym wnętrzu kamery obskury i powstaje odwrócony obraz. Cud? Bazarowa sztuczka? Raczej prawa fizyki. Nasz mózg automatycznie przekręca obraz do wł…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/81100f18457f13b995ca3018135d833feb17905a-c221a88.jpeg
width: 650
height: 499