National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-26T11:14:47.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowe oblicze Grenlandii: pogoda dla wikinga [REPORTAŻ]
items: Opowieść o mieście, które zniknęło. Spokój przed falą [REPORTAŻ]
items: Pod kosmicznymi żaglami. Jak podbić Wszechświat?
items: Myślicie, że globalne ocieplenie to mit? Poznajcie Alberta. Jego świat topnieje. I to nie metafora
items: Ukryte (chińskie) składniki (niemal) wszystkiego

Nowe oblicze Grenlandii: pogoda dla wikinga [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-11-13T08:00:00.000Z
creator: Tim Folger
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: grenlandia
subject: Kultura
subject: podróże
subject: Shopping
subject: Travel
subject: wikingowie
subject: wyprawy
subject: Zdrowie
description: Na Grenlandię powraca ciepły klimat, który w średniowieczu umożliwił wikingom kolonizacje wyspy. Żyjącym w izolacji i zależnym od importu mieszkańcom marzą się więc zielone pola i pastwiska. A także ropa z morskiego dna, która odsłoni topniejący lód.
encoded: Na smaganym wiatrem południowym krańcu Grenlandii na zboczu wzgórza, ponad upstrzonym lodowcami fiordem, rosną wiechlina łąkowa, rabarbar, kilka świerków, topoli, jodeł i karłowatych wierzb. A wszystko to na szerokości geograficznej północnej 60° 43’, w mieście Qaqortoq, na tyłach domu Kennetha Høegha, blisko 640 km na południe od koła podbiegunowego. – W nocy był mróz – opowiada Høegh, oprowadzając mnie po obejściu w ciepły lipcowy poranek. Podziwiamy zatokę Qaqortoq, która poniżej mieni się szafirowo w pełnym słońcu. Tuż obok portu przepłynęła mała – wielkości autobusu – góra lodowa. Kolorowe domki z importowanego z Europy drewna rozrzucone są amfiteatralnie na nagich granitowych wzgórzach. Høegh, potężny mężczyzna, który dzięki rudej czuprynie i krótko przystrzyżonej brodzie mógłby w filmie zagrać wikinga, przystanął na skraju działki i ukląkł, by zajrzeć pod folię nakrywającą rzepę, którą zasadził miesiąc wcześniej. – Niesamowite! – uśmiecha się szeroko, podziwiając swoją plantację. – Nie zaglądałem do tej rzepy od trzech czy czterech tygodni. W tym roku ani razu jej nie podlewałem. Wystarczyły deszcze i topniejący śnieg. Coś niesamowitego. Można ją zebrać choćby w tej chwili. Wczesne zbiory rzepy w letni poranek w innym miejscu raczej nie byłyby wielkim wydarzeniem. Co innego w kraju, gdzie 80 proc. gleby przykrywa lądolód grubości do 3,5 km i gdzie mieszkają ludzie, którzy nigdy nawet nie dotknęli drzewa. Na Grenlandii klimat ociepla się dwa razy szybciej niż w pozostałych częściach świata. Pomiary satelitarne wskazują, że gruba pokrywa lodowa wyspy (ok. 7 proc. światowych zasobów słodkiej wody) kurczy się o mniej więcej 200 km³ rocznie. Topniejący lód przyspiesza ocieplenie, bo nowo odsłonięte połacie oceanu i lądu pochłaniają światło słoneczne, które wcześniej odbijało się od lodu. Jeśli w ciągu najbliższych stuleci stopi się cała pokrywa lodowa Grenlandii, poziom wód podniesie się o ponad 7 m, zalewając wszystkie wybrzeża. Jednak na Grenlandii obawy związan…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a23d6bc7e0dc58d306bea65d6d428ef744da6cae-9278999.jpeg
width: 714
height: 476

Opowieść o mieście, które zniknęło. Spokój przed falą [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-09-09T08:12:16.000Z
creator: Tim Folger
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Kultura
subject: natura
subject: Travel
subject: trzęsienie ziemi
subject: tsunami w japonii
description: Jin Sato jest burmistrzem miasta, które nie istnieje. 11 marca 2011 r. Minamisanriku, senny port rybacki leżący w północno-wschodniej Japonii, po prostu zniknął. Sato może mówić o ogromnym szczęściu.
encoded: Początek katastrofy nastąpił o 14.46 na wschód od miasta, w odległości mniej więcej 130 km od wybrzeża – wzdłuż uskoku położonego głęboko pod dnem Pacyfiku. Fragment skorupy ziemskiej o długości 450 km nagle osunął się na wschód – miejscami aż o 24 m. Dokładnie w tym samym momencie burmistrz zakończył spotkanie w ratuszu. Rozmawialiśmy o zabezpieczeniu miasta przed tsunami – wspomina. Dwa dni wcześniej w regionie odczuwaliśmy wstrząsy. Dziś już wiemy, że stanowiły preludium do trzęsienia z 11 marca – największego w historii Japonii. Choć ziemia trzęsła się przez pięć długich minut, Minamisanriku nie ucierpiało zbyt mocno. Za to ocean zaczął falować. Kilkadziesiąt osób, w tym Sato, pobiegło do pobliskiego trzypiętrowego budynku centrum kryzysowego. Miki Endo (l. 24) pracowała na drugim piętrze, skąd uruchomiła miejski system nagłośnienia, nadając przez megafony komunikat: „Proszę kierować się w najwyżej położone miejsca!”. Sato i większość towarzyszących mu osób schronili się na dachu, z którego obserwowali tsunami przelewające się przez 5,5-metrowy nadbrzeżny mur. Fale niszczyły i porywały wszystko na swojej drodze – słychać było trzask pękającego drewna i zgrzyty wyginanej stali. A potem masa szarej wody zakryła budynek, na dachu którego szukali schronienia. Głos Endo nagle ucichł. Tego dnia zginęło prawie 16 tys. osób, większość na setkach kilometrów wybrzeża w regionie Tohoku. Kolejne 4 tys. do dziś uznaje się za zaginione. Tsunami kompletnie zniszczyło kilka miast i wiosek i pozbawiło dachu nad głową setki tysięcy ludzi. W 18-tysięcznym Minamisanriku zginęło albo zaginęło 900 osób, w tym Miki Endo, której ciało odnaleziono dopiero 23 kwietnia. Sato przeżył – wspiął się na antenę radiową i kurczowo się jej trzymał. – Pod wodą byłem przez 3–4 minuty – opowiada. Na dachu schroniło się ponad 30 osób, trzymając się okalających go stalowych barierek. Fale powracały przez całą noc – przez kilka pierwszych godzin zalewały trzypiętrowy budynek. O świcie na dachu było już…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a269cc3102d67e7fc47a43d9fa1d7d074abbaa68-c91aa52.jpeg
width: 800
height: 531

Pod kosmicznymi żaglami. Jak podbić Wszechświat?
type: item
date: 2018-01-26T09:00:00.000Z
creator: Tim Folger
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
description: Tak daleko jest do gwiazd. Czy kiedykolwiek będziemy na tyle szaleni, żeby tam polecieć?
encoded: Na skraju parkingu przy Centrum Lotów Kosmicznych im. Marshalla w Huntsville w Alabamie stoi relikt z czasów, gdy kolonizacja kosmosu przez nasz gatunek wydawała się czymś równie oczywistym i wspaniałym jak rakieta wznosząca się ku niebu z przylądka Canaveral. – To nie jest żaden model – mówi Les Johnson, fizyk z NASA, kiedy oglądamy 10-metrowej wysokości konstrukcję – plątaninę rur, dysz i osłon. – To najprawdziwszy atomowy silnik rakietowy. Był bowiem czas, kiedy NASA zamierzała wysłać astronautów na Marsa w dwóch statkach kosmicznych, każdy napędzany trzema takimi silnikami. Wernher von Braun przedstawił taki plan w sierpniu 1969, zaledwie dwa tygodnie po tym, jak jego rakieta Saturn V dostarczyła pierwszych astronautów na Księżyc. Jako datę wylotu ekspedycji na Marsa proponował przyjąć 12 listopada 1981. Kiedy to tym mówił, atomowe silniki rakietowe przeszły już wszystkie próby naziemne. Były gotowe do lotów. Trzydzieści lat po terminie proponowanego lądowania na Marsie, do którego nigdy nie doszło, w parny czerwcowy poranek Johnson spogląda na 18-tonowy silnik. Jest kierownikiem niewielkiego zespołu mającego ocenić stopień realności wykorzystania w technologii kosmicznej różnych ,,koncepcji zaawansowanych”. Niewykluczone, że NERVA – bo tak nazywał się ów silnik atomowy – może dostać ocenę pozytywną. – Gdybyśmy chcieli posłać ludzi na Marsa, trzeba by się temu jeszcze raz przyjrzeć – mówi Johnson. – Taki silnik potrzebuje o połowę mniej paliwa niż konwencjonalny silnik rakietowy. NASA pracuje obecnie nad rakietą konwencjonalną, która mogłaby zastąpić rakietę Saturn V, wycofaną z użytku w 1973 r., tuż po ostatnim lądowaniu astronautów na Księżycu. Agencja nie zdecydowała jeszcze, dokąd nowa rakieta miałaby polecieć. Projekt NERVA także zakończył się w 1973 r., nie osiągnąwszy etapu prób w locie. W epoce promów kosmicznych, która potem nastała, ludzie nie oddalili się od Ziemi na więcej niż 600 km. Z tego powodu pytanie, na które próbowaliśmy z Johnsonem odpowiedz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/993b4ac8da62c1c41a6ff76be1fcffa71d805659-214e9aa.jpeg
width: 670
height: 377

Myślicie, że globalne ocieplenie to mit? Poznajcie Alberta. Jego świat topnieje. I to nie metafora
type: item
date: 2015-11-06T12:19:00.000Z
creator: Tim Folger
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: grenlandia
subject: klimat
description: Dla grenlandzkich łowców znikający lód morski może oznaczać odejście od tradycyjnego sposobu życia.
encoded: Tekst Tim Folger Zdjęcia Ciril Jazbec Pewnej cichej listopadowej nocy w wiosce Niaqornat, jakieś 500 km za kołem podbiegunowym północnym, u zachodnich brzegów Grenlandii, psy zaprzęgowe zaczęły wyć. Nikt nie wiedział tego na pewno, ale niektórzy mieszkańcy sądzili, że psy usłyszały wydechy narwali. O tej porze roku te morskie ssaki zdobne w spiralne rogi, niczym jednorożce, wpływają zazwyczaj do fiordu Uummannaq podczas swej migracji na południe. Następnego ranka większość mężczyzn z wioski wyruszyła małymi łodziami, aby spróbować upolować narwala, jak grenlandzcy Inuici czynili od wieków. Choć prawdę mówiąc, dzisiaj w tych stronach łowcy wystrzeliwują harpuny z motorówek mknących z prędkością 30 węzłów i dobijają zdobycz ze strzelb o dużym zasięgu. Po południu pod nisko sunącymi szarymi chmurami wracający myśliwi wyciągają na brzeg swoje łodzie. Z pomalowanych na jaskrawe kolory domów wychodzą kolejni spośród 50 mieszkańców Niaqornat. Zbierają się na kamienistej plaży, pragnąc zobaczyć, co też przywiozły łodzie. Jednym z nich jest Ilannguaq Egede, 41-letni kierownik wioskowej elektrowni pochodzący z południa Grenlandii, gdzie hodowców owiec jest znacznie więcej niż wielorybników. Przyjechał tu dziewięć lat temu, żeby być z pewną miejscową kobietą, którą poznał przez portal randkowy. – Nie złapałem jeszcze swojego pierwszego narwala – mówi. – Czekam na ten sezon. Może narwale wymknęły się prześladowcom. A może wcale nie przypłynęły, tylko nadal krążą po swych letnich terenach na północy, bo poszerzający się lód morski nie wyparł ich jeszcze na południe. Bez względu na powód łowcy z Niaqornat musieli się zadowolić drobniejszą zdobyczą: fokami obrączkowanymi, które stanowią podstawę ich wyżywienia. W ciągu kilku minut ze zwierząt zdjęto skóry, a mięso pocięto i zapakowano w plastikowe worki. Uszczęśliwione dzieciaki dostały kawałeczki surowej wątroby. Poza splamionymi krwią skałami i kilkoma odciętymi płetwami po fokach nie pozostał żaden ślad. Lecz w tym miejscu znik…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5dbc4f78a6b3ced55c75479875ee3967cc3abefc-20675f5.png
width: 1218
height: 765

Ukryte (chińskie) składniki (niemal) wszystkiego
type: item
date: 2012-01-12T06:00:00.000Z
creator: Tim Folger
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: natura
description: Od smartfonów po samochody hybrydowe i wiertarki akumulatorowe – wszystkie te urządzenia zawierają szczyptę metali ziem rzadkich. To pierwiastki, które dziś wydobywa się przede wszystkim w Chinach.
encoded: Wielu z nas miałoby prawdopodobnie kłopoty ze znalezieniem na mapie Mongolii Wewnętrznej, Jiangxi czy Guangdongu. Tymczasem okazuje się, że nowoczesne urządzenia, od których jesteśmy bardzo zależni, np. telefony komórkowe czy laptopy, nie mogłyby istnieć bez tajemniczych pierwiastków, które wydobywa się właśnie w tych trzech prowincjach Chin.. To pierwiastki, które dziś wydobywa się przede wszystkim w Chinach. Metale ziem rzadkich odkryto w końcu XVIII w. w postaci rud tlenkowych zwanych wówczas „ziemiami”. Te metale wcale nie są rzadkie, ale występują w rozproszeniu. Ziemia w waszym ogródku pewnie też je zawiera, choć w ilości zaledwie kilku części na milion. Najrzadziej występującego metalu z tej grupy jest około 200 razy więcej niż złota. Złóż obfitych i o zawartości metali w rudzie na tyle wysokiej, by opłacało je się eksploatować, jest jednak niewiele. Listę rzeczy, przy produkcji których stosuje się metale ziem rzadkich, można ciągnąć długo. Magnesy wykonane z ich użyciem są silniejsze niż zwykłe, a przy tym lżejsze. To m.in. dzięki nim tyle urządzeń elektronicznych dało się zminiaturyzować. Metale ziem rzadkich mają zastosowanie w wielu rozwiązaniach ekologicznych, takich jak samochody z napędem hybrydowym czy turbiny wiatrowe. Akumulator w toyocie prius zawiera 10 kg lantanu. Magnes w dużej turbinie wiatrowej ma aż 260 kg (albo więcej) neodymu. Metale ziem rzadkich wykorzystywane są też do produkcji noktowizorów, pocisków manewrujących i innych elementów uzbrojenia. Są wszędzie: elementy fotoluminescencyjne w kineskopie telewizyjnym świecące na czerwono produkowane są z europu. Katalizatory spalin w samochodach zawierają cer i lantan. Niektórzy zaczęli się martwić – i nic dziwnego. Światowy popyt na metale ziem rzadkich w 97 proc. zaspokajają Chiny. Jesienią 2010 r. doszło do wstrząsu na rynku, gdy w wyniku sporu dyplomatycznego kraj ten na miesiąc wstrzymał dostawy do Japonii. Według prognoz w następnej dekadzie Chiny ograniczą eksport metali ziem rzadkich,…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/20be74a21eaf6ad9fc255c5c105743d5a6332d87-0bd25ab.jpeg
width: 615
height: 439