National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T10:00:56.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Iracka wizjonerka, która zmieniła świat. Warszawa mogła być kolejnym dziełem Zahy Hadid
items: Wyspa Świętej Heleny należy do Brytyjczyków. Ale rozsławił ją cesarz Francuzów
items: Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
items: Stanisław Marusarz w historii zapisał się skokami. Nie tylko tymi na ukochanych nartach
items: Korrida jest brutalnym spektaklem, dla wielu anachronicznym. Walka z bykami to jednak element hiszpańskiej tożsamości
items: Pies dingo zawładnął Australią stosunkowo niedawno. Dziś jest już jednak jednym z jej symboli
items: Maszt w Konstantynowie był najwyższą konstrukcją na świecie. Dopóki nie runął
items: Theodore Roosevelt budował potęgę USA. Między innymi dzięki doktrynie grubego kija
items: Raflezja, największy kwiat świata, cuchnie, by wabić muchy. Ludzi zaś przyciąga wyglądem i rozmiarami
items: Świętokrzyski Park Narodowy to przede wszystkim Łysogóry. Ciekawe wcale nie z powodu czarownic
items: Bronisław Piłsudski między Sybirem a Japonią. Zadziwiająca historia brata marszałka
items: Madera jest wyrastającym z oceanu górskim ogrodem. Ale warto ją odwiedzić nie tylko z powodu natury
items: Nowozelandzki moa olbrzymi był najwyższym ptakiem na świecie. Ale przystojniakiem nazwać go trudno
items: Największa wyspa na Słowacji ma ponad 1300 km kwadratowych. Czemu warto ją odwiedzić?
items: Hermann Göring miał się za człowieka renesansu. Przede wszystkim jednak był zbrodniarzem
items: Joseph Goebbels był ministrem propagandy III Rzeszy. Lubił kłamstwa, bo pasowały do jego osobowości
items: August II Mocny łamał podkowy i płodził dzieci. Ale Rzeczypospolitej postawić na nogi nie potrafił
items: Teatr antyczny ma korzenie religijne. W pewnym sensie wyrasta z radosnego picia wina
items: Juliusz Cezar miał wielkie ambicje, talenty i bezwzględność. Dzięki nim przeobraził rzymskie imperium
items: Perykles dał starożytnym Atenom wielkość i umocnił demokrację. Stał się wzorem męża stanu
items: Demokracja ateńska: jak kryzys zadłużenia i rozwój sztuki wojennej przyniosły światu rządy ludu
items: Senat rzymski: 10 wieków ekskluzywnego klubu władzy
items: Fenicjanie nie byli liczni i nie mieli wielkich zasobów. Jak zdołali stać się potęgą?
items: Cesarz Kaligula rządy w Rzymie zaczynał jako liberał. Tyranem stał się wskutek choroby
items: Meteory: klasztory na greckich masywach skalnych. Historia i zwiedzanie

Iracka wizjonerka, która zmieniła świat. Warszawa mogła być kolejnym dziełem Zahy Hadid
type: item
date: 2025-09-03T09:07:42.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: architektura
subject: biogram
subject: budynki
description: Zaha Hadid, architektka znana z odważnych i futurystycznych projektów, zapisała się w historii jako pierwsza kobieta nagrodzona Pritzkerem. Jej wizja sięgała także Warszawy, gdzie planowała stworzyć przełomowy wieżowiec Lilium Tower.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo i edukacja – początki ikony Kariera pełna przełomów i wyzwań Zaha Hadid i Polska – projekt Lilium Tower w Warszawie Życie prywatne i śmierć – spuścizna niezapomnianej artystki Zaha Hadid jest dziś znana na całym świecie jako twórczyni spektakularnych budynków o płynnych, futurystycznych kształtach. Jej droga na szczyt nie była jednak łatwa. Będąc kobietą i imigrantką w zdominowanym przez mężczyzn świecie architektury, musiała nie tylko przełamywać konwencje artystyczne, ale także bariery kulturowe. Jej projekty, takie jak MAXXI w Rzymie czy Centrum Wodne w Londynie, zapisały się złotymi zgłoskami w historii architektury. Podobno właśnie w stolicy Wielkiej Brytanii jako 11-latka postanowiła, że zajmie się architekturą. Sama Hadid stała się potem symbolem niezależności, odwagi i bezkompromisowej wizji. Dzieciństwo i edukacja – początki ikony Zaha Hadid urodziła się 31 października 1950 roku w Bagdadzie, w rodzinie o silnych korzeniach intelektualnych i społecznych. Jej ojciec, Muhammad al-Hadid, był wpływowym politykiem i przemysłowcem, który promował świecki i postępowy model Iraku. Wychowywana w liberalnym i artystycznym środowisku, już jako dziecko wykazywała zainteresowanie zarówno naukami ścisłymi, jak i sztuką. Studiowała matematykę na American University of Beirut, zanim w 1972 roku przeniosła się do Londynu, by rozpocząć studia architektoniczne w renomowanej Architectural Association School of Architecture. Tam zetknęła się z postmodernizmem i dekonstrukcją, co na zawsze wpłynęło na jej postrzeganie estetyki. Kariera pełna przełomów i wyzwań Początki łatwe nie były. Sławę przyniosły jej projekty… niezrealizowane. Centrum rekreacyjne Peak Club w Hongkongu (1983 r.), budynek przy Ku’damm w Berlinie (1986 r.) i opera w Cardiff (1994 r.). Koncepcje Hadid były wizjonerskie, inspirujące i świeże na tyle, by wygrywać konkursy. Inwestorzy obawiali się jednak kierować je do realizacji. Uznawali za zbyt futurystyczne, nazbyt nowatorskie. Właśnie…

GettyImages-181781400-9893b37.jpg
width: 3500
height: 2333

Wyspa Świętej Heleny należy do Brytyjczyków. Ale rozsławił ją cesarz Francuzów
type: item
date: 2025-04-21T12:32:03.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: napoleon bonaparte
subject: ocean atlantycki
subject: wielka brytania
subject: wyspy
description: Z położonej na środku Atlantyku Wyspy Świętej Heleny wszędzie jest daleko. Nie tylko z powodu odizolowania i odległości, ale także możliwości komunikacyjnych. Nawet dzisiaj jest to świat mocno osobny. Cóż dopiero w I połowie XIX w., gdy Brytyjczycy postanowili internować tam pokonanego Napoleona Bonaparte. W wyniku tej decyzji nazwa wyspy prawie skleiła się z cesarzem Francuzów.
encoded: Spis treści: Geografia Wyspy Świętej Heleny Mieszkańcy i gospodarka Historia skały na Atlantyku Najsłynniejszy mieszkaniec wyspy Wyspa Świętej Heleny leży na środku Oceanu Atlantyckiego, między Ameryką Południową a Afryką. Do tej pierwszej jest stąd 2888 km. Do drugiej – 1900 km. Te oddalenia w połączeniu w niewielkimi rozmiarami populacji mają swoje konsekwencje. Wszystkie cywilizacyjne osiągnięcia docierają tu z wielkim opóźnieniem. Do niedawna na wyspę można było dotrzeć jedynie drogą morską, a taka podróż oczywiście była wielodniowa. Na telewizję wyspa czekała do lat 90. XX w. Lotnisko powstało dopiero w roku 2015 r. (można tam dolecieć z Afryki Południowej i Wielkiej Brytanii). Wtedy też zaczęła na Świętej Helenie działać telefonia komórkowa. Geografia Wyspy Świętej Heleny Wyspa jest skrawkiem lądu długim na 17 i szerokim na 10 km, mającym łącznie 122 km kwadratowe powierzchni. Ukształtowała ją niegdyś wulkaniczna aktywność Ziemi. Jej linia brzegowa liczy 6o km. Po wschodniej, północnej i zachodniej stronie wyspa kończy się opadającymi do oceanu zboczami lub wręcz pionowymi klifami. W środku tego skrawka lądu wznosi się na wysokość 818 m n.p.m. jego najwyższy szczyt – Diana’s Peak. Mimo położenia w strefie tropikalnej na wyspie panuje łagodny klimat morski, który definiują południowo-wschodnie passaty. Na wybrzeżu opady są niewielkie, ale w centrum wyspy sięgają nawet 800 mm rocznie. Oddalenie od kontynentów sprawiło, że na wyspie przez miliony lat rozwijała się endemiczna fauna i flora. Niestety, kolonizacja ludzka na tym niewielkim skrawku ziemi i przywiezione przez człowieka gatunki obce wyrządziły miejscowej przyrodzie wielkie szkody. Spośród endemicznych roślin warto wskazać sekwoję św. Heleny (Trochetiopsis erythozylon), niespokrewnioną z amerykańskimi gigantami. Pierwsi osadnicy wykorzystywali jej drewno jako budulec. Dziś jednak drzewo to nie występuje już w stanie dzikim, a jedynie w ogrodach. Podobnie rzecz się ma z karłowym, krzewiastym hebanowcem św…

shutterstock1148572949-467fa86.jpg
width: 1000
height: 667

Bolesław Wieniawa-Długoszowski: ostatni ułan i pierwszy bon-vivant II Rzeczypospolitej
type: item
date: 2025-03-29T11:53:56.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: II wojna światowa
subject: polityka
subject: polska przedwojenna
subject: wojsko
description: Bolesław Wieniawa-Długoszowski z wykształcenia był lekarzem. Z zawodu – oficerem i dyplomatą. Obdarzonym doskonałą prezencją miłośnikiem koni, mocnych trunków i pięknych kobiet. Prawdziwą duszą towarzystwa. Adiutantem Piłsudskiego. Do tego bohaterem niezliczonych anegdot, które sobie w przedwojennym towarzystwie opowiadano. Wiele z nich było zmyślonych, jednak te zdarzenia, które miały miejsce naprawdę, a także barwna osobowość kawalerzysty, wszystkie czyniły prawdopodobnymi.
encoded: Spis treści: Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Kariera w kawaleryjskim stylu Barwny okres „Ziemiańskiej” Wieniawa-Długoszowski jako dyplomata i polityk W osobie Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego łączyły się sprzeczności. Przejawiał wielkie zamiłowanie do wojska i kawalerii, z powodu którego został oficerem. Ale był on także człowiekiem wysokiej kultury, niedoszłym malarzem i – tu już bardziej praktykującym – poetą. Przede wszystkim jednak charakteryzował go ogromny apetyt na życie. Na świat przyszedł 22 lipca 1881 r. w Maksymówce koło Stanisławowa, w szlacheckiej rodzinie pieczętującej się herbem Wieniawa. Mimo artystycznych zainteresowań pod wpływem rodziny skończył medycynę na Uniwersytecie we Lwowie. Tam poznał wiele osób z lwowskiego środowiska artystycznego. Po raz pierwszy się ożenił ze śpiewaczką Stefanią Calvas i wyjechał wraz z żoną do Berlina, gdzie rozpoczął studia malarskie. Potem małżonkowie przenieśli się do Paryża. Nad Sekwaną Długoszowski pisał wiersze, tłumaczył francuską poezję, np. Baudelaire’a, i ogólnie nasiąkał światem cyganerii. Znajdowało to wyraz także w jego wyglądzie. Nosił bowiem długie włosy, czarną pelerynę i inne elementy stroju zdradzające dekadencko nieszablonowy stosunek do rzeczywistości. Radykalną zmianę w jego życiu spowodowało spotkanie z Józefem Piłsudskim. Wieniawa-Długoszowski i Piłsudski Przyszły marszałek Polski w 1914 r. przyjechał do Paryża, by wygłosić odczyt i zachęcać przebywających tam Polaków do niepodległościowej aktywności. Właśnie wtedy poznał go Długoszowski. I pod jego wpływem postanowił radykalnie zmienić swoje życie. Rozwiódł się z żoną, z którą w pełnej pokus stolicy Francji mocno się oddalili, i wrócił do kraju. Zapisał się na kurs Strzelca i trafił do słynnej Pierwszej Kompanii Kadrowej, która wyruszyła z Krakowa do Królestwa Polskiego. Wykazał się odwagą i talentami organizacyjnymi, co zaowocowało stanowiskiem adiutanta Piłsudskiego. Za udział w walkach został odznaczony krzyżem Virtuti Militari. Po kryzy…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/03/800px-NarcyzWitczak-Witaczynski-2Szwadron1PulkuSzwolezerowwkoszarachprzyulicy29ListopadawWarszawie107-188-3-3a1363d.jpg
width: 800
height: 541

Stanisław Marusarz w historii zapisał się skokami. Nie tylko tymi na ukochanych nartach
type: item
date: 2025-03-01T11:57:14.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: narciarstwo
subject: sporty zimowe
subject: zakopane
description: Stanisław Marusarz startował na arenach narciarskich konkurencji przez ponad 30 lat, i to z wielkimi sukcesami. Brał udział w pięciu olimpiadach. A prócz tego zasłużył na krzyż Virtuti Militari i pamięć potomnych jako bohaterski uczestnik ruchu oporu. Tatrzański kurier wsławiony brawurową ucieczką z rąk hitlerowców. Tak przeszedł do historii.
encoded: Spis treści: Stanisław Marusarz – dominator Sukcesy za granicą Na szlakach tatrzańskich kurierów Skoki życia Powojenne uznanie Znając historię życia Stanisława Marusarza, można by zażartować, że musiał urodzić się z nartami na nogach. W jego góralskim domu nart jednak nie było. Na świat przyszedł 18 czerwca 1913 r. w niezamożnej rodzinie Heleny i Jana, z zawodu gajowego. Pociąg do dwóch desek odkrył w sobie jako dziesięciolatek. Ponieważ w domu się nie przelewało, odpowiedzią na rodzącą się pasję musiała być własna pomysłowość. Pierwsze narty Stanisław Marusarz zrobił własnoręcznie, z pomocą brata Jana. Powstały z jesionowych desek, a do butów przywiązywane były rzemykami. Małe skocznie Staś też urządzał sobie sam. Miał jednak naturalne predyspozycje, talent, upór i góralską zadziorność, szybko zaczął się więc w świecie sportowym wyróżniać. Pierwsze prawdziwe narty też zawdzięczał własnym wysiłkom – dostał je w nagrodę za trzecie miejsce w zawodach juniorów w Zakopanem. Był bardzo wszechstronny i uprawiał wszystkie rodzaje narciarstwa: biegowe, alpejskie i skoki. Zdecydowanie preferował jednak te ostatnie. Na prawdziwej zakopiańskiej skoczni, Jaworzynce, pierwszy skok oddał jako 13-latek. „Przed oczami stanęły mi chyba wszystkie kaleki, jakie widziałem w życiu. Strach zabił całą emocję skoku” – wspominał. Ale pokonał strach, zarówno w tej, jak i wielu jeszcze sytuacjach, w jakich postawił go los. Bo jak wspominał, skoki dawały mu przede wszystkim pozytywne emocje. Stanisław Marusarz – dominator W 1931 r. po raz pierwszy został wicemistrzem Polski w skokach. Był to wstęp do długiego okresu dominacji, bo rok później został już mistrzem kraju, a potem powtarzał ten sukces w latach 1933, 1935, 1936, 1937, 1939, 1946, 1948, 1949, 1951, 1952. To same tylko skoki narciarskie. A przecież były jeszcze tytuły w innych dyscyplinach: zjeździe (1931, 1933, 1936, 1939), kombinacjach: norweskiej (1932, 1935, 1936, 1946) i alpejskiej (1933) oraz sztafecie 5x10 km (1933 rok). W sumi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/02/BronislawCzechStanislawMarusarzTatry1935-01-4889b0b.jpeg
width: 640
height: 460

Korrida jest brutalnym spektaklem, dla wielu anachronicznym. Walka z bykami to jednak element hiszpańskiej tożsamości
type: item
date: 2025-02-02T09:01:56.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: hiszpania
subject: korrida
subject: tradycje
subject: zwierzęta
description: Korrida, czyli hiszpańska walka z bykami (corrida de toros), to jedna z najbardziej rozpoznawalnych tradycji kulturowych w Hiszpanii. Jej korzenie sięgają głęboko w historię. Dziś jednak wielu uznaje tę tradycję za anachroniczną, ze względu na jej okrucieństwo. Rzecz jednak w tym, że jest to jeden z symboli kraju i ważny składnik jego turystycznej oferty.
encoded: Spis treści: Narodziny hiszpańskiej korridy Byk – nieodzowny uczestnik Struktura spektaklu Areny do walk Kulturowe znaczenie korridy Kontrowersje związane z korridą Początki korridy sięgają starożytności, kiedy to walki z bykami były częścią ceremonii religijnych i rytuałów w różnych kulturach. Tradycja ta ma swoje korzenie w czasach rzymskich, a także w kulturze iberyjskiej. W starożytnym Rzymie odbywały się widowiska, w których wojownicy walczyli z dzikimi zwierzętami, w tym bykami. Jednak prawdziwy rozwój korridy jako formy widowiska znanego nam dzisiaj nastąpił w średniowieczu. Narodziny hiszpańskiej korridy W Hiszpanii pierwsze walki z bykami zaczęto urządzać w XIII wieku, za panowania króla Alfonsa X. Na początku miały one charakter młodzieńczych popisów i demonstrowania rycerskiej sprawności. Była to rozrywka dobrze urodzonych, którzy mierzyli się z bykami konno. Z czasem zaczęto organizować specjalne zawody, które miały charakter bardziej demokratyczny i kulturowy, a walka z bykiem odbywała się pieszo. W XVII wieku korrida (corrida) stała się integralną częścią hiszpańskiej kultury, zyskując popularność zarówno wśród arystokracji, jak i zwykłych obywateli. To wtedy narodził się również zawód toreadora, który stał się bohaterem narodowym. Szczyt swojego rozwoju korrida osiągnęła w XVIII wieku. To z tego okresu pochodzi najstarsza w Hiszpanii arena, plaza de torros, której budowę w Sewilli rozpoczęto w 1749 r. W wieku XX widowisko to przeżywało okresy zarówno wzrostu popularności, jak i kryzysów. Po wojnie domowej w Hiszpanii, w latach 30. i 40. XX wieku, zainteresowanie korridą zmalało. Jednak w latach 50. i 60. XX wieku nastąpił jej renesans, za sprawą technologii nagłośnieniowych i telewizyjnych transmisji. Byk – nieodzowny uczestnik Osią i nieodzownym uczestnikiem tego przedstawienia jest byk. Zwierzęta biorące udział w korridzie nie są przypadkowe. To wywodząca się z Andaluzji odmiana toro bravo. Są to zwierzęta specjalnie selekcjonowane, kilkuletnie, duż…

shutterstock1668430111-3fd3c79.jpg
width: 1000
height: 672

Pies dingo zawładnął Australią stosunkowo niedawno. Dziś jest już jednak jednym z jej symboli
type: item
date: 2024-12-22T11:55:23.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: drapieżniki
subject: dzikie psy
subject: ssaki
description: Pies dingo trafił na ten kontynent nie później niż 3000 lat temu wraz z ludzkimi przybyszami. Jako największy dziś tamtejszy drapieżnik doskonale przystosował się do lokalnych warunków. Ewoluował w nich, stając się pełnoprawną częścią ekosystemu.
encoded: Spis treści: Luźne związki z ludźmi Budowa i rozmnażanie dingo Pies dingo – sprawny łowca Sposoby komunikacji Najdłuższy płot świata Z psem dingo nauka od dawna ma problemy. Chodzi głównie o ustalenie, jakie jest jego pochodzenie. A w tej kwestii długo nie było jasności. W myśl jednej teorii miał to być podgatunek wilka, czyli Canis lupus dingo. Według innej – wtórnie zdziczały pies już udomowiony przez człowieka. A zatem Canis familiaris dingo. Najnowsze badania genetyczne dowodzą jednak, że nie jest on ani wilkiem, ani psem. Jest osobnym podgatunkiem z rodziny psowatych – Canis dingo. Wskazują na to choćby ostatnie analizy DNA pochodzącego z czaszek psów żyjących w Australii przed przybyciem na ten kontynent Europejczyków, dokonane w mijającym roku przez naukowców z Queensland University of Technology. Multidyscyplinarny zespół przebadał 42 czaszki drapieżników z różnych części kontynentu, mające od 400 do 2746 lat. Następnie porównał je z DNA współczesnych dingo, wilków, a także psów różnych ras. Jak stwierdziła paleontolożka dr. Sally Wasef, jedna ze współautorek badania: „Genetycznie, anatomicznie i behawioralnie dingo różnią się od psów”. To znaczy, że nigdy nie były udomowione. Luźne związki z ludźmi Prawdopodobnie przybyły tu, podążając za człowiekiem z Azji Wschodniej i Nowej Gwinei. Jednak nie jako zwierzęta domowe, ale towarzysząc ludzkim siedzibom. Może dotarły przez lądowy pomost albo też zostały przywiezione przez żeglarzy. Ustalenie, kiedy to nastąpiło, jest szalenie trudne. Rozrzut jest duży, pomiędzy 5 tys. a 18 tys. lat temu. Prawdopodobnie przybyły w dwóch falach i być może w odmienny sposób. Wskazuje na to fakt, że ok. 3000 lat temu wyodrębniły się dwie populacje. Praktycznie mamy tylko jeden opis psa dingo pochodzący sprzed 1788 r., czyli czasu kolonizacji kontynentu przez białych osadników. Jego autorem był pierwszy gubernator Australii Arthur Phillip. Do niedawna dość powszechne było przekonanie, że trudno dziś o czystego genetycznie psa dingo…

shutterstock2347439049-345597e.jpg
width: 1000
height: 734

Maszt w Konstantynowie był najwyższą konstrukcją na świecie. Dopóki nie runął
type: item
date: 2024-11-02T08:55:55.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: inżynieria
subject: rekordy
subject: rekordy guinnessa
subject: technika
description: Dziś rekordowych pod względem wysokości budowli trzeba szukać nad Zatoką Perską albo w metropoliach Azji. Ale począwszy od 1974 r. przez kolejne 17 lat najwyższą inżynierską konstrukcją świata był maszt stojący w centrum Polski, w Konstantynowie. Miał 646 m. Gdyby nie doszło do katastrofy, palmę pierwszeństwa straciłby dopiero w 2008 r., na rzecz Burdż Chalifa w Dubaju. Natomiast miejsce na podium w tej kategorii zajmowałby nadal.
encoded: Spis treści: Dlaczego powstał maszt w Konstantynowie Konstrukcja masztu w Konstantynowie Katastrofa (nie)spodziewana Niechętni mieszkańcy Maszt w Konstantynowie, nazywany też masztem w Gąbinie (Konstantynów leży w gminie Gąbin w woj. mazowieckim), zaczęto budować w 1972 r., a oddano do użytku w roku 1974. Budowa została ukończona 18 maja 1974 r. Jej oficjalne otwarcie, którego dokonał ówczesny premier Piotr Jaroszewicz, nastąpiło 30 lipca. Pierwszymi dźwiękami wysłanymi w eter z masztu był 12 uderzeń zegara z wieży Zamku Królewskiego w Warszawie. Dlaczego powstał maszt w Konstantynowie Gdzieś pomiędzy fantazją a plotką należy umieścić szeroko rozpowszechnioną historię tłumaczącą decyzję o budowie masztu. Przyczyną – według owej legendy, którą w jednym z wywiadów podawał także konstruktor obiektu, inż. Jan Polak – był pewien dygnitarz. Otóż nie mógł on odbierać programu pierwszego radia na swojej daczy gdzieś w leśnym kompleksie na odludziu i to zainspirowało go do działania. Prawdą jest to o tyle, że powodem faktycznie była potrzeba pokrycia dobrej jakości sygnałem radiowym całego kraju, a także chęć dotarcia z radiowym przekazem do Polaków za granicą. Jakkolwiek było, zapadła decyzja, że wysoki maszt radiowy powstanie. Budową zajęła się firma Mostostal Zabrze. Głównym konstruktorem obiektu był inż. Jan Polak, natomiast pracami budowlanymi kierował inż. Andrzej Szepczyński. Projektantowi zorganizowano nawet 10-dniowy wyjazd do Stanów Zjednoczonych, gdzie powstawało wiele bardzo wysokich masztów. Ich stawianiem zajmowała się duża firma należąca do pewnego Polonusa nazwiskiem Guzewicz. Podzielił się on z inż. Polakiem swoją wiedzą i doświadczeniami. Amerykanie budowali ponadsześćsetmetrowe maszty, ale najwyższy z nich, w Fargo w Dakocie Północnej (wybudowany w roku 1963), miał 628 m. Był od konstantynowskiego o blisko 20 m niższy. Konstrukcja masztu w Konstantynowie 646 m i 38 cm wysokości masztu w Konstantynowie nie było wielkością przypadkową ani podyktowaną chęcią …

MasztradiowywKonstantynowie-52df6bc.jpg
width: 750
height: 800

Theodore Roosevelt budował potęgę USA. Między innymi dzięki doktrynie grubego kija
type: item
date: 2024-09-28T08:02:10.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: ameryka północna
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Fakt, że znalazł się wśród czterech prezydentów, których podobizny zostały wykute w masywie Rushmore w Dakocie Południowej, świadczy o popularności jego zasługach dla kraju. Theodore Roosevelt jest uważany za jednego z twórców amerykańskiej potęgi w XX w.
encoded: Spis treści: Theodore Roosevelt – osiągnięcia w polityce wewnętrznej Gruby kij w polityce zagranicznej Życie prywatne Aktywność po prezydenturze Od dzieciństwa Theodore Roosevelt był słabego zdrowia. Ataki astmy uniemożliwiały mu uczestnictwo w lekcjach, więc do szkoły nie chodził. Na szczęście przyszedł na świat (27 X 1858 r.) w zamożnej rodzinie kupieckiej, więc nauczanie odbywało się w domu. Dzięki temu mógł wstąpić na studia na uniwersytecie Harvarda. Studiował też prawo na Columbii. Polityką Theodore Roosevelt zajął się wcześnie, bo tuż po ukończeniu edukacji wyższej. Działał w ramach partii republikańskiej. Zaczynał od członkostwa w legislaturze stanu Nowy Jork. Rywalizował też o urząd burmistrza Nowego Jorku, ale przegrał. W latach 1899–1901 był gubernatorem stanu Nowy Jork. Po zatonięciu w porcie w Hawanie amerykańskiego pancernika USS Maine Theodore Roosevelt agitował za wypowiedzeniem Hiszpanii wojny. Gdy w 1898 r. ta w końcu wybuchła, sam poszedł do wojska, dosługując się stopnia pułkownika. Dzięki dużej popularności zaczął się liczyć w krajowej polityce. 4 III 1901 r. wybory prezydenckie wygrał William McKinley, a jego wiceprezydentem był właśnie Roosevelt. Gdy McKinley został postrzelony przez zamachowca i zmarł, Roosevelta zaprzysiężono jako kolejnego, 26. już prezydenta Stanów Zjednoczonych. O ile pierwszą kadencję dostał dzięki konstytucyjnemu automatowi, to drugą zyskał w wyborach. Theodore Roosevelt – osiągnięcia w polityce wewnętrznej Okres rządów Roosevelta to czas napięć społecznych, strajków, organizowania się ruchu robotniczego oraz rosnących w siłę przemysłowych monopoli. Prezydent angażował się w łagodzenie sporów między pracownikami i właścicielami środków produkcji, obawiając się społecznych wystąpień i radykalizacji nastrojów. Opowiadał się za uznaniem i przestrzeganiem praw pracowniczych, wprowadzeniem ubezpieczeń społecznych i organizacją związków zawodowych. Konsekwentnie dążył do wzmocnienia roli władzy wykonawczej, by wytrzymała pres…

TheodoreRooseveltFamily-b02cbcc.jpg
width: 936
height: 702

Raflezja, największy kwiat świata, cuchnie, by wabić muchy. Ludzi zaś przyciąga wyglądem i rozmiarami
type: item
date: 2024-08-15T09:17:49.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: kwiaty
subject: lasy tropikalne
subject: rośliny
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Największy kwiat świata jest rośliną z krainy osobliwości, ekstremalną i paradoksalną. W tropikalnym lesie deszczowym czasem nie sposób jej zauważyć, a czasem trudno przeoczyć. Wszystko zależy od tego, w jakiej fazie cyklu rozwojowego się znajduje.
encoded: W tym artykule: Cykl rozwojowy raflezji Jak wygląda największy kwiat świata Kto jest odkrywcą Zagrożenia dla przetrwania Uprawa prawie niemożliwa Światełko w tunelu Genetyczna ciekawostka Zacznijmy od tego, że raflezja Arnolda, mimo iż jest ogromnych rozmiarów – osiąga metr średnicy i wagę do 10 kg – nie ma korzeni, łodygi ani liści. Z punktu widzenia obserwatora cała roślina jest jedynie pojedynczym kwiatem. To zresztą największy kwiat świata. Jak zatem się odżywia i funkcjonuje? Pasożytuje na pnączu z rodzaju Tetrastigma, należącym do rodziny winoroślowatych, spokrewnionym z winoroślą. Cykl rozwojowy raflezji A zatem największy kwiat świata sam nie prowadzi fotosyntezy. Początki procesu wzrostu rośliny nie są jeszcze w pełni poznane, ale rośnie kosztem żywiciela. W pierwszej fazie rozwoju jest niewidoczna – ma jedynie formę włókien przerastających tkanki gospodarza. Jak długo rozwija się przed etapem pąka, tak naprawdę nie wiemy. W końcu jednak na łodydze pnącza wykształca się obcy pąk, co może trwać dobrych kilkanaście miesięcy. Pąk ów przypomina główkę kapusty i osiąga ok. 30 cm średnicy. Gdy wreszcie dochodzi do jego pęknięcia, w ciągu jednego–dwóch dni rozwija się zeń gigantyczny pomarańczowy, pięciopłatkowy kwiat. Jak wygląda największy kwiat świata Struktura ta nie dość, że potrafi mieć metr średnicy, to jeszcze cuchnie padliną. Płatki są cętkowane plamkami w jasnym kolorze i pokryte guzkami czy wzgórkami. Otaczają płaski dysk, z którego prostopadle wyrastają masywne „kolce”. W środku owego dysku roślina utrzymuje płynny pyłek, stanowiący wabik przyciągający zapylające raflezję muchówki. Mięsistość płatków i ich kolor też mają wprowadzać w błąd owady, sugerując im górę mięsa. Raflezja kwitnie przez 5–7 dni, po czym zamienia się w coś w rodzaju kałuży czarnej mazi, która z czasem zasycha. Pojedynczy kwiat jest jednopłciowy, męski lub żeński. Może ważyć nawet ponad 10 kg i z tego powodu oczywiście leży na ziemi. Ale skoro jest kwiat, to jest i owoc – stosunkow…

kwitnaca-raflezja-arnolda-fot-ferdi-awed-shutterstock-50e8db1.jpg
width: 3840
height: 2560

Świętokrzyski Park Narodowy to przede wszystkim Łysogóry. Ciekawe wcale nie z powodu czarownic
type: item
date: 2024-08-04T08:03:06.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: góry świętokrzyskie
subject: ochrona przyrody
subject: parki narodowe
subject: polskie góry
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Świętokrzyski Park Narodowy był trzecim parkiem narodowym powstałym w Polsce, po Pienińskim PN i Białowieskim PN utworzonych w 1932 r., a pierwszym ustanowionym po wojnie – w 1950 r. Co sprawiło, że obszar ten tak szybko doczekał się ochrony? Wyjaśniamy to w poniższym tekście.
encoded: W tym artykule: Historia Świętokrzyskiego Parku Narodowego Osobliwości świętokrzyskiej geologii Charakterystyczne zespoły roślinne Bogactwo świata zwierząt Obiekty, które warto zobaczyć Świętokrzyski Park Narodowy powołany został do ochrony najcenniejszych obszarów Gór Świętokrzyskich. Gór niewysokich, najstarszych w Polsce, po raz pierwszy wypiętrzonych w kambrze, czyli 0,5 mld lat temu. Jest to teren ciekawy z wielu względów – przyrodniczych, historycznych i kulturowych. Choć dla parku narodowego najistotniejsze są oczywiście te pierwsze. Siedziba dyrekcji mieści się w Bodzentynie, zaś parkowe Muzeum Przyrodnicze w poklasztornych zabudowaniach na Świętym Krzyżu, czyli Łysej Górze. Historia Świętokrzyskiego Parku Narodowego Można przyjąć, że zaczątkiem Świętokrzyskiego Parku Narodowego był utworzony w 1920 r. rezerwat ścisły Chełmowa Góra. Jego celem była ochrona kompleksu leśnego z naturalnym stanowiskiem modrzewia polskiego. Cztery lata później doszedł rezerwat na Łysicy (614 m n.p.m.) i Łysej Górze (504 m), czyli dwóch najwyższych szczytach całego pasma. W 1932 r. wspomniane rezerwaty powiększono i dodano kolejny, na Miejskiej Górze. Ochronie podlegało wówczas 1347 ha terenu, który stał się trzonem późniejszego Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Ostatnim terytorialnym zyskiem parku było przyłączenie w 1996 r. 1560 ha fragmentu Pasma Klonowskiego oraz kompleksu Zapusty. Dziś park ma 7694 ha, zaś powierzchnia jego otuliny wynosi 20038 ha. Osobliwości świętokrzyskiej geologii Na niewielkiej powierzchni Gór świętokrzyskich możemy obserwować utwory skalne pochodzące z wielu epok geologicznych: ery paleozoicznej (budują najwyższe partie gór, to z kambryjskich piaskowców powstały gołoborza), kenozoicznej (trzeciorzęd i czwartorzęd), mezozoicznej (trias). Łysogórskie piaskowce łupki i kwarcyty to najstarsze powierzchniowe skały w Polsce. Wspomniane gołoborza to znajdujące się w na stokach blisko szczytów połacie spiętrzonych skalnych głazów różnej wielkości, ale bez dro…

swietokrzyski-park-narodowy-fot-shoovar-shutterstock-b2a944c.jpg
width: 1000
height: 667

Bronisław Piłsudski między Sybirem a Japonią. Zadziwiająca historia brata marszałka
type: item
date: 2024-07-28T06:29:04.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: daleki wschód
subject: Edukacja
subject: etnografia
subject: japonia
subject: plemiona
subject: rosja
description: Bronisław Piłsudski najpierw skazany został na śmierć, a potem na etnografię. W pewnym sensie, bo gdyby nie zesłanie na Sachalin, z pewnością nigdy by nie pomyślał o badaniu Ajnów. Może nawet nie byłby świadomy istnienia tego ludu. Tymczasem właśnie dzięki niemu zapisał się w historii, a japońskie dzieci uczą się o nim w szkołach.
encoded: W tym artykule: Na Dzikim Wschodzie Narodziny fascynacji Pionierski badacz i społecznik Wałki Bronisława Piłsudskiego Górale jak Ajnowie Wielu Polaków zesłanych na Syberię zrobiło kariery i stało się badaczami bezkresnego wschodu carskiego imperium. Wystarczy wspomnieć Jana Czerskiego, Wacława Sieroszewskiego czy Benedykta Dybowskiego. Żaden jednak nie zrósł się tak z jednym miejscem i jednym ludem, jak Bronisław Piłsudski. Urodził się w 1866 r. na Wileńszczyźnie, na dworze w Zułowie, rodzinnej posiadłości Piłsudskich. Był synem Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii Piłsudskiej z Billewiczów. Po pożarze dworu rodzina przeniosła się do Wilna. Tam w gimnazjum organizował samokształceniowe kółko. Na studia – prawnicze – trafił do Petersburga, na tamtejszy cieszący się renomą w całym imperium uniwersytet. Tam młody inteligent dał się porwać politycznej gorączce i wplątał w spisek przeciwko caratowi. Działał we Frakcji Terrorystycznej Narodnej Woli, m.in. wraz z bratem Lenina Aleksandrem Uljanowem. Obaj zostali w 1887 r. aresztowani i skazani na śmierć – za planowanie zabicia cara Aleksandra III. Uljanow zawisł na szubienicy. Natomiast Bronisławowi karę zamieniono na zesłanie na rosyjski Daleki Wschód. Za łaskawością carskiego aparatu represji najpewniej stały działania, a zwłaszcza pieniądze rodziny młodzieńca. Za politycznie zaangażowanie obu braci Piłsudskich (Józef Piłsudski także zamieszany był w tę sprawę, a skazano go na 5 lat zesłania) zapłaciła ona ekonomicznym upadkiem. Zmuszona była sprzedać trzy swoje majątki, w tym Zułów, m.in. po to, by sfinansować kary i starania związane z wyrokami Bronisława i Józefa. Na Dzikim Wschodzie W owym czasie Sachalin był wielką kolonią karną, do której trafiali nie tylko więźniowie polityczni, ale i kryminaliści. Tamtejszy klimat jest surowy, ciężki do zniesienia. Bronisław dotarł tam jako 21-latek, a podróż odbył statkiem, przez dwa miesiące płynąc parowcem z Odessy. Kolej transsyberyjska bowiem jeszcze wówczas nie istniała –…

bronislaw-pilsudski-fot-piotrus-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-241faef.jpg
width: 458
height: 361

Madera jest wyrastającym z oceanu górskim ogrodem. Ale warto ją odwiedzić nie tylko z powodu natury
type: item
date: 2024-07-27T06:23:54.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: madera
subject: ocean atlantycki
subject: portugalia
subject: trekking
subject: Wolny czas
subject: wyspy
description: Portugalska Madera to spektakularne górskie widoki, bezkres oceanu dookoła, cudowna natura, sprzyjający dobremu samopoczuciu klimat. Nie spotkałem nikogo, kto po powrocie z tej wyspy nie zachwycałby się jej urokami.
encoded: W tym artykule: Klimat nieekstremalny Madera na dwóch nogach Madera na czterech kółkach Spałaszować pałasza Wyspa pod znakiem banana Kuchnia w nowej interpretacji Madera stała się w Polsce modna jako cel turystycznych podróży (jesteśmy już czwartą liczebnie nacją odwiedzającą tę wyspę). I nic dziwnego, stanowi bowiem kawałek naprawdę pięknej natury. Nie jest to jednak najlepsza destynacja dla amatorów plażowania. I wcale nie z powodu braku plaż. Te owszem są, w zatoczkach. Piękne jak cała wyspa, choć z reguły stosunkowo niewielkie, wulkaniczne i kamieniste. Gdyby ktoś myślał o tradycyjnym „plażingu”, to piaszczystych najlepiej szukać na Porto Santo, sąsiedniej wyspie archipelagu, oddalonej od Madery o jakieś 40 km. Czy jednak plażowanie jest dobrym wyborem, gdy za plecami pod niebo pną się pokryte niezwykłą roślinnością zielone stoki? Klimat nieekstremalny Madera ma swoje górskie pasmo biegnące przez jej środek. Ale w istocie cała wyspa jest jedną wielką górą – czubkiem wyrastającego z dna Atlantyku dawnego wulkanu tarczowego. Stąd jej brzegi to z reguły albo imponujące klify, albo zbocza wznoszące się w górę niemal od linii wody. I choć miejscami taki krajobraz ma urzekająco dramatyczny charakter, Madera w pewnym sensie jest krainą łagodności. Znane powiedzenie o wyspie wiecznej wiosny jest nie wcale frazesem. Na wyspie nie ma pogodowych ekstremów. Temperatura rzadko spada tu poniżej 15 stopni (pomijając wysokie partie gór, bo Pico Ruivo, najwyższy szczyt Madery, wznosi się 1862 m n.p.m.), podobnie jak rzadko i na krótko przekracza 30. Z reguły utrzymuje się przyjemne dwadzieścia kilka stopni. To sprawia, że dla kwiatów wiosna panuje tu przez większą część roku, a zieleń utrzymuje się przez cały rok. Wspaniałe hortensje, urzekająco niebieskie lilie afrykańskie czy ekstrawaganckie strelicje są powszechne. A gdyby komuś egzotyki miejscowej egzotyki było mało, na zboczach nad Funchal, stolicą wyspy, ma ogród botaniczny Monte Palace, z roślinami z innych rejonów świata…

madera-widok-z-pieszego-szlaku-pr-12-fot-francisco-correia-b501613.jpg
width: 6016
height: 4016

Nowozelandzki moa olbrzymi był najwyższym ptakiem na świecie. Ale przystojniakiem nazwać go trudno
type: item
date: 2024-06-02T09:25:05.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: nowa zelandia
subject: ptaki
subject: wyginięcie gatunków
description: Moa olbrzymi nie był przykładem doskonałych proporcji, za to imponował rozmiarami. Na strusia, największego ptaka żyjącego dziś na ziemi, mógłby popatrzeć z góry. Był też od niego zdecydowanie cięższy. I właśnie ta wielkość sprowadziła na moa zgubę.
encoded: W tym artykule: Wygląd moa olbrzymiego Środowisko życia i zachowanie Systematyczne trudności Wrogowie skrzydlaci i dwunożni Teorie na temat wyginięcia Na Nowej Zelandii, archipelagu bardzo długo odizolowanym od reszty świata, wyewoluowała osobliwa, w dużej części endemiczna fauna. Nie wyspach nie było ssaków (z wyjątkiem nietoperzy) ani lądowych drapieżników. Dlatego to ptaki zajęły ważne miejsce w ekosystemie. Przy tym wyjątkowo dużo z nich straciło zdolność latania, np. kiwi, takahe czy papuga kakapo. Wśród ptasiej rodziny wyróżniali się zaś przedstawiciele rzędu Dinornithiformes – moa olbrzymie Dinornis robustus. Były to najwyższe ptaki świata. Wygląd moa olbrzymiego Największe osobniki mogły mieć nawet 3,6 m wysokości – jeśli chodziły jak afrykańskie strusie, z metrowymi szyjami wzniesionymi do góry. Jeśli jednak pochylały głowy jak kazuary, wypada im przypisać maksymalnie ok. 3 m wysokości. Moa olbrzymie cechował ekstremalny dymorfizm płciowy. Samice ważyły powyżej 250 kg, samce zaś niewiele ponad jedną trzecią tego. Różnice były tak duże, że do początków XXI w. samce i samice z rodzaju Dinornis badacze klasyfikowali jako odrębne gatunki. Moa olbrzymie miały brązowoczerwone, dość osobliwe pióra. Pozbawione stosiny, bardziej przypominały długą sierść. Masywne nogi ptaków kończyły się trzema palcami skierowanymi do przodu i jednym do tyłu (czasem była to tylko ostroga). Głowy w stosunku do rozmiarów ciała ptaków były zaś nieproporcjonalnie małe. Co ciekawe, moa nie miały skrzydeł nawet w szczątkowej postaci (pozostała po nich tylko jedna kość szkieletu). Jak z tego opisu widać, urodą nie zachwycały, choć w tej kwestii opinie mogą być podzielone. Wymarłe gatunki zwierząt. 7 z nich, których już więcej nie zobaczymy lub są zagrożone wyginięciem Codziennie z naszej planety znika niemal 150 gatunków roślin i zwierząt. Poznajcie wymarłe gatunki zwierząt, których już nigdy nie zobaczymy. Środowisko życia i zachowanie Można by uznać, że w ekosystemie nowozelandzkich wysp…

nowozelandzki-moa-olbrzymi-byl-najwyzszym-ptakiem-na-swiecie-rys-joseph-smit-wikimedia-commons-domena-publiczna-c6f9056.jpg
width: 1280
height: 846

Największa wyspa na Słowacji ma ponad 1300 km kwadratowych. Czemu warto ją odwiedzić?
type: item
date: 2024-05-26T06:29:48.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: dunaj
subject: słowacja
subject: termy
subject: Wolny czas
subject: wyspy
description: Žitný Ostrov, czyli Wyspa Żytnia, leży na południowym zachodzie Słowacji, za Bratysławą, przy granicy z Węgrami. Nie myślcie jednak, że jest to jakiś spłachetek lądu – ma ponad 1300 km kwadratowych.
encoded: W tym artykule: Termalna wyspa Zalety Dunajskej Stredy Wielkie koty i motory Młyny nad wodą Smaki pogranicza Wyspa, paradoksalnie, w jakimś sensie znajduje się i na Dunaju, i – z powodu swojej rozległości – obok niego. Jest to po prostu ziemia pomiędzy głównym korytem Dunaju a tzw. Małym Dunajem. Czyli jego odnogą, która wpada do Wagu, który z kolei łączy wody z właściwym Dunajem. Czasem Słowacy, z pewną przesadą, mówią, że jest to największa rzeczna wyspa w Europie. W istocie jest to aluwialna równina, składająca się z kilkuset wysp podzielonych niewielkimi rzekami, starorzeczami i kanałami. W 1992 uruchomiono wybudowaną przy niej zaporę Gabčikovo, która miała stabilizować Dunaj, chronić tereny przed powodziami, a hydroelektrownia – wytwarzać prąd. Dziś zaspokaja ona 8 proc. słowackiego zapotrzebowania na energię elektryczną. Samą zaporę warto zobaczyć. Wiatr rozpędzony nad masą spiętrzonej słodkiej wody zapewnia prawdziwie morskie doznania. Termalna wyspa Mimo że Wyspę Żytnią definiuje Dunaj, nie tylko jego wody są na niej istotne. Pod ziemią są tu bowiem ogromne zasoby wody pitnej. A ponadto pełno tu źródeł termalnych. Wykorzystuje je np. Thermal Corvinus, aquapark w miejscowości Velký Meder. Na ten ogromny teren rekreacyjny składa się kilkanaście basenów termalnych mających różną temperaturę wody (w tym basen fala i basen dzika rzeka) w sąsiedztwie 80-hektarowego parkowego lasu. Miejsce to oferuje mnóstwo wodnych atrakcji dla dzieci. Są wśród nich rozmaite zjeżdżalnie, dysze, trampoliny, ścianka wspinaczkowa nad wodą i największy w Słowacji 600-metrowy park linowy Tarzana. Inna termalna propozycja to Thermalpark w największej na Wyspie Żytniej miejscowości Dunajská Streda. Na powierzchni kilkunastu hektarów znajdują się tam naturalne jeziorko, a przede wszystkim baseny z wodą termalną o temperaturze od 24 do 39 stopni, wydobywaną z głębokości 1600 m. Oprócz tego, że służy ona do celów rekreacyjnych, korzystnie wpływa także na schorzenia narządów ruchu. Thermalpa…

wiosna-wybralem-sie-na-slowacje-i-nie-nie-w-tamtejsze-gory-celem-byla-wyspa-fot-materialy-prasowe-22d1c18.jpg
width: 1920
height: 671

Hermann Göring miał się za człowieka renesansu. Przede wszystkim jednak był zbrodniarzem
type: item
date: 2024-05-05T09:26:35.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: II wojna światowa
subject: lotnictwo
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: Wolny czas
description: As lotnictwa, dowódca, polityk, menedżer gospodarczy, myśliwy, narkoman, wielbiciel i grabieżca sztuki, sybaryta i ostatecznie zbrodniarz wojenny. Hermann Göring, człowiek nr 2 w Trzeciej Rzeszy, był jedną z najbardziej intrygujących osobowości wśród nazistowskich notabli. Przy nim wszyscy oni mogli uchodzić za postaci bezbarwne.
encoded: W tym artykule: Hermann Göring – młodość Wojskowa kariera Göringa Wielbiciel sztuki Nazistowski sybaryta Relacje z Hitlerem Zbrodniarz wojenny Cechowały go arystokratyczne maniery i takiż styl życia, rozmach i ekstrawagancja. Hermann Göring odznaczał się wysoką inteligencją, zdolnościami retorycznymi, a ponadto był dobrym negocjatorem. Jako człowiek z natury towarzyski potrafił rozmawiać z ludźmi i świetnie odnajdywał się w wyższych sferach.Stąd doskonałe opinie w nazistowskiej prasie, jakimi się cieszył, które z kolei wzmacniały jego pozycję w partii. Był łasy na władzę, tytuły i stanowiska. Dość powiedzieć, że jednocześnie piastował funkcje ministra lotnictwa Rzeszy, wicekanclerza tejże, premiera Prus i przewodniczącego Reichstagu i ministra leśnictwa, nie licząc pomniejszych. Był kawalerem kilkudziesięciu orderów, nie tylko niemieckich, ale też przyznanych przez wiele innych krajów europejskich. Hermann Göring – młodość Urodził się w 1893 roku w bawarskim Marienbadzie k. Rosenheim. Jego ojcem był Heinrich Göring, oficer i urzędnik państwowy, a matką Franziska Tiefenbrunn. Z racji stanowiska ojca, który piastował funkcję gubernatora Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej, Hermann był pozbawiony rodzicielskiego nadzoru. Wdawał się więc w awantury, wagarował i nie przykładał się do nauki, wskutek czego wydalano go z kolejnych szkół. Ostatecznie trafił do wymagającej dyscypliny szkoły kadetów, która zrobiła z niego oficera. Braki w edukacji ambitny Hermann Göring nadrabiał dopiero po wojnie, podejmując studia na Uniwersytecie w Monachium. Wojskowa kariera Göringa Jako syn niemieckiego oficera, zafascynowany wojskiem, w 1913 r. został porucznikiem. Przyszły marszałek Rzeszy w trakcie I wojny światowej wstąpił do armii jako żołnierz piechoty. Później jednak, ze względu na stan zdrowia, zdołał się przenieść do lotnictwa. Po szybkim kursie pilotażu trafił do służby i w 1916 r. został zestrzelony. Na front wrócił dopiero w 2017 r., po wyleczeniu kontuzji. Szybko jednak …

marszalek-rzeszy-hermann-goering-w-czasie-narady-ze-swoimi-oficerami-w-kwaterze-polowej-fot-wikimedia-commons-domena-publiczna-0238f3c.jpg
width: 1280
height: 909

Joseph Goebbels był ministrem propagandy III Rzeszy. Lubił kłamstwa, bo pasowały do jego osobowości
type: item
date: 2024-04-01T09:21:25.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: niemcy
subject: Społeczeństwo
description: Należał do najwyższych dygnitarzy Rzeszy i najbliższych współpracowników führera i miał ogromny wpływ na Niemców. Jako minister propagandy Joseph Goebbels uzyskał panowanie nad ich umysłami. Wzbudzał w narodzie emocje, którym ten nie potrafili się oprzeć. Przekonywał do działań zbrodniczych. Dlaczego Niemcy mu uwierzyli? Bo miał talent do tego, co robił.
encoded: W tym artykule: Goebbels i Hitler Goebbels propagandysta Motywy nazistowskiej propagandy Prywatne życie Goebbelsa Paul Joseph Goebbels na świat przyszedł 29.10.1897 r. w rodzinie urzędnika i robotnicy rolnej. Studiował literaturę i filozofię na kilku niemieckich uniwersytetach. Edukację przypieczętował doktoratem na Uniwersytecie w Heidelbergu uzyskanym w 1922 r. I zaraz potem związał się z partią nazistowską. Dzięki wrodzonym talentom, inteligencji i gruntownemu humanistycznemu wykształceniu sprawdzał się doskonale jako mówca i polemista. Zwłaszcza, że jako narcyz uwielbiał publiczne występy i znajdowanie się w centrum uwagi. W rozpolitykowanych, wzburzonych, wiecujących Niemczech czasów Wielkiego Kryzysu były to cenne umiejętności. Zafascynowany Hitlerem, początkowo wspierał nazistów jako publicysta. NSDAP, czyli Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników, po puczu monachijskim w 1923 r. została zdelegalizowana. Od roku 1925, po reaktywacji NSDAP, stał się jej etatowym działaczem. Kierował regionalną strukturą nazistowskiej partii jako gauleiter Berlina, ale przede wszystkim odpowiadał za jej propagandę. Po dojściu Hitlera do władzy w 1933 r. w naturalny sposób został już szefem Ministerstwa Propagandy i Oświecenia Publicznego, z zamiarem uczynienia Niemców ślepo wiernymi swojemu wodzowi. Goebbels i Hitler Intelektem Hitler Goebbelsa nie uwiódł. A mimo to führer zyskał w nim bezwzględnie wiernego, czczącego go współpracownika. Aby móc pozostać w strukturach władzy przy boku wodza, Goebbels wyrzekł się nawet swoich antykapitalistycznych poglądów. Należał bowiem do funkcjonującego w początkach partii lewicowego skrzydła środowiska nazistowskiego i postulował nawet współpracę ze Związkiem Radzieckim. Pozostał wierny do końca, mimo iż führer wspomniane skrzydło brutalnie wyciął. Nie zrobił tego jednak wyłącznie z powodów koniunkturalnych. Po prostu ślepo zawierzył wodzowi. Nie on jeden. Hitler miał pewien rodzaj charyzmy sprawiający, że wielu ludzi było stawał…

joseph-goebbels-pierwszy-z-lewej-propagande-lubil-pasowala-do-jego-osobowosci-fot-shutterstock-f949f85.jpg
width: 4608
height: 3276

August II Mocny łamał podkowy i płodził dzieci. Ale Rzeczypospolitej postawić na nogi nie potrafił
type: item
date: 2024-01-27T07:33:38.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polska
subject: saksonia
subject: Wolny czas
description: Znany z wielkiej siły fizycznej i nadzwyczajnego temperamentu elekcyjny król Polski August II był postacią barwną. Dobrze wykształcony, znający Europę i europejskie dwory, mecenas artystów, królem Polski został dzięki determinacji i przekupstwu. Z konkurentem dosłownie ścigał się do Krakowa po koronę.
encoded: W tym artykule: August II i wyścig po koronę Rzeczpospolita polem dla gry interesów sąsiadów Sytuacja Rzeczpospolitej za Augusta August II jako kochanek Spuścizna Augusta II Mocnego Na świat August II przyszedł 12 maja 1670 r. jako syn elektora Saksonii. Po śmierci swojego brata w 1694 r. sam został elektorem saskim jako Fryderyk August I. Ale ambicje miał większe. A los chciał, że w sąsiadującej z Saksonią Rzeczpospolitej, trzykrotnie wówczas rozleglejszej niż dzisiejsza, trwało akurat bezkrólewie. W czerwcu roku 1696 zmarł bowiem król Jan III Sobieski. Tymczasem sejm elekcyjny zwołano dopiero na maj roku 1697. Był zatem czas na działanie. August II i wyścig po koronę O tron zabiegali wspierany przez Habsburgów Jakub Ludwik Sobieski, syn zwycięzcy spod Wiednia, oraz Franciszek Ludwik Burbon, książę Conti. Teoretycznie Burbon miał wygraną w kieszeni. Francuzi nie byli jednak w stanie wyłożyć naprawdę dużych pieniędzy. Saski elektor przystąpił więc do rywalizacji. Aby zwiększyć swoje szanse, dokonał konwersji z luteranizmu na katolicyzm. W trakcie elekcji w czerwcu roku 1697 najwięcej głosów zebrał Conti i właśnie jego prymas Michał Radziejowski ogłosił królem. Cześć szlachty nie uznała jednak wyniku i domagała się powtórzenia głosowania. Straszono posłów zaprowadzeniem absolutyzmu na wzór francuski. Prawdopodobnie za tymi protestami stało złoto Rosji i Wettyna, które przemówiło do stronników jego konkurentów. Biskup kujawski królem ogłosił Fryderyka Augusta Wettyna, którego poparł papież i sąsiedzi Polski. Obaj wybrani w tym samym dniu potencjalni monarchowie na wyścigi ruszyli do Krakowa po insygnia koronne. Pierwszy był August. Tyle że po jednym z ośmiu kluczy do skarbca Rzeczypospolitej dzierżyli senatorowie i wojewodowie, którzy nie uznawali prawomocności wyboru Wettyna. Insygnia wydobyto więc przez dziurę wybitą w ścianie skarbca. (Było to mniej świętokradcze niż siłowe sforsowanie drzwi). Dopiero w 1699 roku August został ostatecznie uznany za legalnego króla …

august-ii-mocny-i-august-iii-fot-wikimedia-commons-jojan-cc-by-3-0-9e1266d.jpg
width: 2560
height: 1830

Teatr antyczny ma korzenie religijne. W pewnym sensie wyrasta z radosnego picia wina
type: item
date: 2023-12-26T07:30:20.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: religie
subject: starożytność
subject: teatr
subject: Wolny czas
description: Tak jak w większości dziedzin zachodniej kultury, fundamenty pod rozwój teatru położyli starożytni Grecy. Grecki teatr antyczny był jednak nie tylko rozrywką, ale także religijnym rytuałem i formą edukacji.
encoded: W tym artykule: Ewolucja teatru antycznego Jak wyglądał teatr antyczny Trzy antyczne jedności Najwybitniejsi twórcy teatru antycznego Grecki teatr antyczny korzeniami sięga misteriów religijnych łączących się ze świętem, tańcem i ekstazą. Mowa o Dionizjach, uroczystościach ku czci Dionizosa, boga wina i witalności. Początkowo występy w ich trakcie były nieskrępowane. Z czasem zaczęły jednak zyskiwać pewne formalne ramy. Głównym elementem tego przedstawienia było chóralne śpiewanie pieśni zwanych dytyrambami przez odzianych w koźle skóry uczestników, którym przewodził koryfeusz. Ewolucja teatru antycznego Za twórcę teatralnego spektaklu uchodzi Tespis, którego wędrowna trupa dawała przedstawienia na wiejskich obszarach Grecji, wykorzystując do tego czółno na kołach. W 534 roku p.n.e. na zaproszenie rządzącego wówczas Atenami tyrana Pizystrata Tespis wystawił w mieście przedstawienie na początek Wielkich Dionizji. A zatem w tym okresie nadal zachowywało ono pierwiastek sakralny, stanowiąc część obchodów religijnego święta. Tespis wprowadził pierwszego aktora, dialog z chórem oraz mówiony prolog, czyli wstęp do prezentowanej historii. Rozwiązania te dały początek dramatowi, którego istotą jest przecież dialog. Z czasem w trakcie ateńskich Wielkich Dionizji urządzano konkurs dla trzech autorów, z których każdy miał jeden dzień na prezentację swych dokonań. Każdy dramaturg proponował publiczności cztery sztuki. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. M…

teatr-antyczny-z-iv-wieku-p-n-e-w-greckim-epidauros-fot-shutterstock-0ee9f01.jpg
width: 2736
height: 1200

Juliusz Cezar miał wielkie ambicje, talenty i bezwzględność. Dzięki nim przeobraził rzymskie imperium
type: item
date: 2023-11-11T12:03:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: imperium
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Gajusz Juliusz Cezar sam formalnie rzymskim cesarzem nie był. Dzięki nieposkromionej ambicji i wojskowym talentom pogrzebał jednak republikę i został jedynowładcą Rzymu. Jego przydomek (Cezar) stał się zaś synonimem władcy imperium, czyli cesarza.
encoded: W tym artykule: Kariera polityczna Juliusza Cezara Pierwszy triumwirat Galijska kampania Cezara Juliusz Cezar rzuca kośćmi Śmierć Juliusza Cezara Juliusz Cezar jako wódz Życie osobiste Cezara Juliusz Cezar jako retor i literat W głosowaniu na najpopularniejszą postać starożytności Gajusz Juliusz Cezar prawdopodobnie walczyłby o laur pierwszeństwa. Obok być może Kleopatry, która, nawiasem mówiąc, znaczną część swojej sławy zawdzięcza romansowi z Cezarem. W plebiscycie na najpopularniejszą postać Rzymu zwyciężyłby chyba bezapelacyjnie. Na świat przyszedł 12 lipca 100 r. p.n.e. Po pokonaniu i zniszczeniu w 146 r. p.n.e. Kartaginy, swojego wielkiego rywala, Rzym przeżywał wtedy okres rozwoju terytorialnego i ekonomicznego. Warstwy rządzące szybko się bogaciły, a republikańskie ideały traciły popularność. Coraz powszechniejsze było kupowanie urzędów, polityczne zdrady jako metoda działania, nadużycia zarządców prowincji. Stanowiska obejmowano dzięki pieniądzom i znajomościom, a nie talentom czy zasługom. Życie społeczne imperium powoli się degenerowało. Kariera polityczna Juliusza Cezara W takim świecie wyrósł Juliusz Cezar. I, wiedziony niepohamowaną ambicją, rzucił się w wir polityki, marząc o prawdziwej władzy. Ułatwiała mu to przynależność do ustosunkowanej rodziny Juliuszów. Utrudniał fakt, że był bratankiem żony Gajusza Mariusza, przywódcy stronnictwa popularów (reprezentowało interesy niższych warstw społecznych). Władzę w Rzymie w tym czasie sprawował bowiem dyktator Sulla. Był to przywódca konserwatywnego stronnictwa optymatów, chcącego zatrzymać pełnię władzy dla bogatych rodów. Wodzowie Rzymu szkodzili państwu. Walnie przyczynili się do upadku republiki rzymskiej Duże podboje oznaczały dla rzymskiej republiki duże problemy. Usiłowali je rozwiązać ambitni wodzowie rzymscy – Mariusz, Sulla, Pompejusz, Cezar – którzy szybko zamieniali się jednak w ... Marsz do władzy Juliusz Cezar zaczął od stanowiska kapłana boga Jowisza. To był jego pierwszy tytuł. I szybko go …

juliusz-cezar-mial-wielkie-ambicje-talenty-i-bezwzglednosc-fot-shutterstock-b09f582.jpg
width: 4300
height: 2867

Perykles dał starożytnym Atenom wielkość i umocnił demokrację. Stał się wzorem męża stanu
type: item
date: 2023-10-09T11:21:46.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ateny
subject: demokracja
subject: Edukacja
subject: grecja
subject: Kultura
subject: Onet
subject: polityka
description: Ateny przełomu V i IV w. p.n.e. to miejsce i czas w dziejach światowej kultury absolutnie niezwykłe. Sokrates, Arystoteles, Sofokles, Platon, Eurypides, Fidiasz, Herodot – wszyscy oni żyli praktycznie w tym samym czasie w tym jednym greckim mieście. Powstałe tam dzieła sztuki, filozofii i architektury stanowią fundament późniejszej kultury europejskiej. A politycznym ojcem tego fenomenu był w znacznej mierze Perykles.
encoded: W tym artykule: Perykles ojcem demokracji Dokonania Peryklesa Polityk i mecenas Perykles jajogłowy Peryklesa życie prywatne Perykles przyszedł na świat w Atenach w 495 roku p.n.e., w zamożnej arystokratycznej rodzinie. Jednak gdy dorósł, wbrew rodzinnemu środowisku został demokratą. Co za tym wyborem stało? Prawdopodobnie potrzeba wynikająca z politycznych ambicji. Otóż w swojej klasie społecznej musiałby rywalizować z przewodzącym wówczas Ateńczykom Kimonem (510-449 rok p.n.e.). Człowiek ów, po pierwsze, był synem Miltiadesa, wielkiego zwycięzcy nad Persami pod Maratonem. Po drugie, miał liczne talenty, więc przekonywał do siebie dokonaniami. Po trzecie wreszcie był jednym z najbogatszych ludzi w Atenach. Ogromny majątek zaś umiejętnie wykorzystywał do umacniania swoich wpływów. Na przykład hojnie wspierał ubogich. Perykles musiał więc znaleźć sposób, by móc skutecznie z Kimonem konkurować. I uznał, że będzie to kurs na osłabienie wpływów arystokracji i rozwój demokracji. Ta w Atenach od dobrych kilku dekad w ograniczonym stopniu była już praktykowana. Perykles ojcem demokracji Perykles szybko stał się jednym z ważnych ludzi skrzydła demokratów. Najpierw osłabiło on Kimona metodami czarnego PR-u, oskarżając go o przyjęcie łapówek z zagranicy. Przed tym zarzutem się jednak wybronił. Okazja do jego pokonania nadarzyła się, gdy Kimon przekonał zgromadzenie ludowe Aten do wysłania wojskowego korpusu na pomoc Sparcie. Sport w starożytnej Grecji – jak wyglądała kultura fizyczna w antyku? Sport w starożytnej Grecji był nieodłącznym elementem edukacji chłopców i ważnym etapem kształtowania charakterów. To właśnie w antyczni Grecy wynieśli sport do rangi jednego z najważn... Sparta musiała akurat tłumić powstanie w swoich włościach, a Kimon konsekwentnie stawiał na sojusz z nią. Tyle że ustrojowo oligarchiczna Sparta, w obawie przed szerzeniem demokratycznych idei w swojej armii, odesłała do domu przybyłych ze wsparciem 4 tys.hoplitów dowodzonych przez samego Kimona. To wzb…

perykles-dal-starozytnym-atenom-wielkosc-i-umocnil-demokracje-stal-sie-wzorem-meza-stanu-fot-paul-hudson-from-united-kingdom-wikimedia-commons-cc-by-2-0-41298fc.jpg
width: 1280
height: 853

Demokracja ateńska: jak kryzys zadłużenia i rozwój sztuki wojennej przyniosły światu rządy ludu
type: item
date: 2023-09-23T12:28:21.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ateny
subject: demokracja
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: miasta
subject: starożytność
description: W plemiennym okresie rozwoju ludzkość zwykle praktykowała pierwotną demokrację wiecową. Później, wraz z rozwojem miast i handlu, społeczeństwa mocno się zróżnicowały pod względem majątkowym. Pojawiające się w tym czasie formy rządów przybierały charakter mniej lub bardziej despotyczny. Aż do Aten z przełomu VII i VI w. p.n.e., gdzie rozkwitła demokracja ateńska.
encoded: W tym artykule: Jak narodziła się demokracja ateńska Rozkwit demokracji za Peryklesa Ustrojowe zasady demokracji ateńskiej Demokratyczne organy Wady ateńskiej demokracji Początki Aten sięgają połowy II tysiąclecia p.n.e. Miasto to przeszło w swojej historii rozmaite formy rządów. Zanim ukształtowała się demokracja ateńska, było ono targane społecznymi konfliktami. Praktykowało więc władzę arystokratów, czyli posiadaczy ziemskich, oligarchię, autokrację Pizystrata i jego synów. Ateny nie mogły uzyskać wewnętrznej równowagi między innymi dlatego, że nad wisiała nad nimi wybuchowa, długo narastająca i nierozwiązana kwestia skumulowanej własności ziemi oraz niewoli za długi. Jak narodziła się demokracja ateńska Początki demokracji ateńskiej sięgają przełomu VI i V w. p.n.e. oraz działalności Drakona (tego od drakońskich praw) i Solona. Spisują oni i porządkują ateńskie prawa. Solon, wielki reformator i prawodawca, umorzył chłopskie długi i zakazał zniewalania za nie. Podzielił obywateli na cztery klasy według zamożności i poszerzył ich dostęp do decydowania o sprawach publicznych. Teraz majątek, a nie pochodzenie decydować miały o prawach politycznych. Tyle że w praktyce oddał władzę w ręce najbogatszych mieszkańców. No i nie rozwiązał kwestii ziemi skupionej w rękach nielicznych. Tymczasem to ona była źródłem politycznej niestabilności miasta państwa. Społeczne wrzenie skończyło się rządami tyrana Pizystrata. Nawiasem mówiąc, mimo że nazywany tyranem, stronił on od nadużyć i dbał o rozwój społeczno-kulturalny. Potem do władzy doszło dwóch jego synów – Hipparch i Hippiasz. Ten pierwszy został jednak zamordowany, a drugi wypędzony. Ateny zmierzały w stronę rządów ludowych. Watykan zwraca Grecji słynne marmury Elgina. Symboliczny gest i historyczna chwila Starożytne marmury, które niegdyś zdobiły Partenon w Atenach, w 1801 roku zostały wywiezione do Londynu. Od tamtego czasu są częścią kolekcji British Museum, a Grecja stale domaga się i... Demokracja ateńska została wpro…

starozytne-ateny-mikroman6-getty-images-47af993.jpg
width: 2104
height: 1425

Senat rzymski: 10 wieków ekskluzywnego klubu władzy
type: item
date: 2023-09-15T07:01:00.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: imperium
subject: polityka
subject: rzym
subject: starożytność
subject: włochy
description: Trudno o instytucję, która może się szczycić tak długim trwaniem. Wielkość, charakter i ustrój Rzymu się zmieniały, a senat rzymski wciąż pozostawał jego symbolem.
encoded: W tym artykule: Senat rzymski w okresie królewskim Senat rzymski w okresie republiki Czym zajmował się senat rzymski Organizacja obrad senatorów Stronnictwa senackie Senat w okresie cesarstwa Rzymska spuścizna Przez ponad tysiąc lat istnienia starożytnego Rzymu, czyli od VIII w. p.n.e. do V w. n.e., w kraju tym w takiej czy innej formie funkcjonował senat rzymski (łac. „Senatus"). Źródłosłowem tego pojęcia jest łacińskie „senex” (starzec, stary), bo była to forma rady starszych. Oczywiście wraz z politycznymi zmianami w najpierw wzrastającym, a potem gasnącym imperium rola senatu rzymskiego się zmieniała. Ze względu jednak na swoją trwałość i charakter stanowił on ostoję i symbol ciągłości państwa. Członkostwo w tym gremium oznaczało zaś nobilitację i stanowiło dowód przynależności do społecznej elity. Zasadniczo w jego historii można wyróżnić trzy fazy: okres królewski, okres republiki, okres cesarstwa. Senat rzymski w okresie królewskim W czasie od założenia miasta (przyjmuje się tu 753 rok p.n.e.) aż do powstania republiki na przełomie VI i V w. p.n.e. było to ciało doradcze władcy. Według tradycji Romulus wyznaczył 100 senatorów, później ich liczebność wzrosła do 300. Ponieważ najważniejsze decyzje podejmował król, kompetencje senatu nie były wielkie. W okresie bezkrólewia spośród swego grona wybierał on jednak 10 interreksów, czyli osoby cyklicznie (przez 5 dni każdy) sprawujące władzę do czasu wyboru nowego władcy. Interreksi wskazywali też kandydata na króla. Senat rzymski w okresie republiki To czas świetności senatu i jego największego znaczenia w państwie. Wzrost roli senatu wynikał z faktu, że funkcja senatora była dożywotnia. Tymczasem wszystkie ważne urzędy państwowe były kadencyjne, a kadencje – krótkie. Co więcej, członkami senatu zostawali wysocy urzędnicy właśnie. Listę senatorów co pięć lat aktualizowali cenzorzy, urzędnicy odpowiedzialni za spisy ludności, jej majątków i czuwanie nad moralnością obywateli Rzymu. Cenzorzy proponowali senatowi dokoo…

senat-rzymski-wikimedia-commons-cc0-cc9ce8a.jpg
width: 1280
height: 688

Fenicjanie nie byli liczni i nie mieli wielkich zasobów. Jak zdołali stać się potęgą?
type: item
date: 2023-06-20T14:52:40.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
description: Choć Fenicjanie na arenę dziejów weszli przed trzema tysiącami lat, można ich uznać za lud pod wieloma kulturowymi względami zdumiewająco nowoczesny.
encoded: W tym artykule: Kim byli Fenicjanie? Tak Fenicjanie poszerzali strefę wpływów Fenicjanie i pieniądze Fenicjanie i alfabet Starożytni globaliści Kartagina, czyli fenickie mocarstwo Według biblijnej historii Fenicjanie wywodzili się od Kanaana, wnuka Noego. Niektóre starożytne źródła mówią, że na swoje ziemie u podnóży libańskich gór przywędrowali znad Zatoki Perskiej. Prawdopodobnie jednak ich kultura wyewoluowała na terenach dzisiejszego Libanu, północnego Izraela i zachodniej Syrii, gdzie pojawili się na początku III tysiąclecia p.n.e. Kim byli Fenicjanie? Fenicja nie stanowiła jednolitego państwowego terytorium, ale federację miast-państw połączonych językiem i kulturą. Rządzili nimi królowie przy ważnym udziale arystokracji. Fenicjanie zajmowali stosunkowo niewielki obszar, ciągnący się wąskim przybrzeżnym pasem szerokości maksimum 50 km. Ta przybrzeżna kraina u stóp gór Liban (sięgających 3 tys. m n.p.m.) stanowiła łącznik między Egiptem a Mezopotamią. To tędy szły szlaki handlowe łączące obie cywilizacje. Było to położenie niekorzystne z punktu widzenia geopolitycznego (presja silniejszych sąsiadów chcących panować nad strategicznie ważnym obszarem), ale także geograficznego. W górzystej krainie trudno było bowiem rozwijać rolnictwo, choć w żyznych nadmorskich dolinach Fenicjanie prowadzili wydajne uprawy tarasowe. Mimo to ze wspomnianych ograniczeń zdołali uczynić atut. Tak Fenicjanie poszerzali strefę wpływów Począwszy od XII w. p.n.e. rozwijali swój zdumiewający potencjał. Warunki im sprzyjały, bo kontrolujący te ziemie Egipt osłabł, zaś potężna Asyria jeszcze nie zgłosiła do nich swoich pretensji. Choć prawdopodobnie nigdy nie byli zbyt liczni i nie mieli wielkiej armii, spenetrowali niezwykle rozległe obszary. Za ich ojczyznę w zasadzie można by uznać morze. Libańskie góry porastały piękne cedrowe lasy, dające doskonały budulec okrętowy. Fenicjanie z powodzeniem z niego skorzystali, gdy ok. XII w. p.n.e. doszło do technologicznego przełomu w budowie statkó…

fenicjanie-56854a8.jpeg
width: 761
height: 459

Cesarz Kaligula rządy w Rzymie zaczynał jako liberał. Tyranem stał się wskutek choroby
type: item
date: 2023-06-18T09:02:12.000Z
creator: Sławomir Borkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: historia
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Kaligula jako cesarz Rzymu miał władzę absolutną i mógł zarządzić wszystko, nawet działania naprawdę szalone. Drugą stroną tego medalu było wiszące nad władcą nieustanne zagrożenie utratą życia.
encoded: W tym artykule: Kaligula dojrzewał w skrajnych warunkach Dobry cesarz Kaligula Zły cesarz Kaligula Szaleństwa Kaliguli Uzasadnione wątpliwości historyków Cesarska władza Kaliguli nad Rzymem trwała krótko, od 18 marca roku 37 do 24 stycznia roku 41 n.e. Panował jako Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus. Był synem Germanika, popularnego wodza rzymskiego, który stacjonował z wojskiem nad Renem, mając przy sobie rodzinę. Tu warto wspomnieć, że Germanik odrzucił ofertę zbuntowanych legionów, chcących uczynić go cesarzem. Wśród legionistów Kaligula często paradował w żołnierskich podkutych sandałach zwanych caligae. Stąd przydomek Caligula, czyli Sandałek. Kaligula dojrzewał w skrajnych warunkach W roku 19 n.e. ojciec Gajusza umarł w Antiochii. Mówiło się, że zejść z tego świata pomógł mu zazdrosny o popularność cesarz Tyberiusz. Na rodzinę Kaliguli spadły wówczas prześladowania. Zwłaszcza, że po śmierci popularnego Germanika lud cesarstwa pogrążył się w autentycznej żałobie, co władcy nie mogło się podobać. Mozaika ze statku Kaliguli przez prawie 50 lat służyła jako stolik kawowy Po wielu latach mozaika Kaliguli wróciła do Muzeum Statków Rzymskich w Neri. Matka chłopca, Agrypina Starsza, została zesłana na wyspę. Dwóch starszych braci na rozkaz cesarza zgładzono. Najstarszy z trójki, Neron, został zmuszony do samobójstwa, a średni Druzus zagłodzony na śmierć. Kaligula przeżył, bo uznano, że był za mały, by zagrozić władcy. Ale Tyberiusz, który z dala od Rzymu, na wyspie Capri, oddawał się rozmaitym wyuzdanym praktykom, i tak przez sześć lat trzymał go w niewoli pod swoim okiem. Gajusz nie mógł tam ufać nikomu. Przetrwał w warunkach prowokacji, podstępów, zawiści i brutalności. Regularnie obserwował – podobno z wielką przyjemnością – tortury. Udawał, że polityka go nie interesuje. Ten czas z pewnością odbił się na jego psychice. Władzę zdobył dzięki niejakiemu Makronowi, prefektowi pretorianów. Po pierwsze, Makron przyczynił się do zejścia z tego świata cesarza Tyberiu…

kaligula-jeden-z-najbardziej-szalonych-cesarzy-imperium-rzymskiego-fot-carole-raddato-wikimedia-commons-cc-by-sa-2-0-3558814.jpg
width: 2560
height: 1696

Meteory: klasztory na greckich masywach skalnych. Historia i zwiedzanie
type: item
date: 2021-04-16T07:00:00.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: grecja
subject: klasztor
subject: Lifestyle
subject: meteory
subject: mnisi
subject: Sport
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Meteory - mnisie miasto pośród chmur. Wykute w skale klasztory górujące nad Greckimi dolinami. Tu to, co ziemskie styka się z niebem.
encoded: Dokąd udałbyś się w poszukiwaniu odosobnienia i kontaktu z tym co duchowe? Na dno najgłębszych oceanów czy na górskie szczyty? Greccy mnisi wybrali to drugie żeby z wyżyn modlić się do swojego boga. Ich dom powstał niedaleko miasta Kalambaka, położonego na Nizinie Tesalskiej, a jego nazwa w języku miejscowych znaczy „wzniesiony w górę, będący wysoko w powietrzu”. Meteory - monastyry na skałach W Grecji z zielonej Niziny Tesalskiej wyrastają do 600 m ponad poziom morza piaskowcowe ostańce. Miliony lat erozji nadały im niezwykłe obłe kształty. Jakby tego było mało, na szczytach krawędzie skał przechodzą gładko w ściany budowli zwieńczone rdzawymi dachami. Przed nami Meteory. Cały ich rój. Dzisiaj tylko sześć z tych prawosławnych monastyrów (cztery żeńskie i dwa męskie) jest dostępnych dla turystów, choć wzniesiono ich przez wieki 24, każdy na innej skale. Współczesna „duchowa obsada” – co najwyżej kilkuosobowa, a i to nie we wszystkich klasztorach – to zaledwie drobna część tej, która w czasach świetności, w XVI w., żyła w ich murach. Meteory - powstanie Dlaczego powstały Meteory? Z potrzeby odosobnienia, porzucenia świata, poświęcenia się modlitwie, dla niezwykłego poczucia zawieszenia w przestworzach. Ale też bezpieczeństwa, jakie dawała ucieczka pod niebo. Jak powstały te greckie klasztory? Tak naprawdę nie wiadomo. Według jednej z teorii na początku były linki przyczepione do latawców, które umożliwiły zainstalowanie pierwszych sznurowych drabinek. Choć możliwe, że były to po prostu niezwykłe umiejętności wspinaczkowe jakiegoś śmiałka. Jedno jest pewne: zarówno wznoszenie, jak i potem życie w wybudowanych już monastyrach wymagało samozaparcia i hartu ducha. Ani dostanie się tu, ani funkcjonowanie, ani wydostanie nie było sprawą prostą. Jeszcze do początków XX w. wszelkie zaopatrzenie, wyposażenie i ludzi transportowano na górę w koszach lub siatkach na linie przymocowanej do kołowrotu (konstrukcja do obejrzenia w klasztorze św. Warłama), a między niektórymi skałam…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c762ac0dd897003eb24f3a9f2354271a4a78d6a5-b8487f7.jpeg
width: 800
height: 600