Od dziś 555 połączeń! PKP Intercity ruszył z nowym, rewolucyjnym rozkładem jazdy
Nowy rozkład jazdy PKP Intercity właśnie ruszył. Na pasażerów czekają szybsze połączenia, nowe trasy i więcej pociągów na popularnych kierunkach. Zmiany mają ułatwić planowanie podróży i skrócić czas przejazdów.
Podróż pociągiem po Polsce wkrótce stanie się szybsza i wygodniejsza. Wraz z wprowadzeniem nowego rocznego rozkładu jazdy PKP Intercity zapowiada znaczące zmiany, które obejmują zarówno modernizację tras krajowych, jak i rozwój połączeń międzynarodowych. Skrócony czas przejazdów ma sprawić, że kolej stanie się realną alternatywą dla podróży samochodem czy samolotem. Nowy rozkład jazdy PKP Intercity 2025: więcej połączeń i krótszy czas podróży Od 14 grudnia zacznie obowiązywać nowy roczny rozkład jazdy PKP Intercity, który przyniesie pasażerom znaczące usprawnienia. W ofercie znajdzie się łącznie 555 połączeń – 527 całorocznych i 28 sezonowych. To blisko 60 więcej niż obecnie i aż o 130 więcej niż w sezonie 2022/2023. Jak podkreślił prezes spółki, Janusz Malinowski, celem zmian jest nie tylko lepsze skomunikowanie największych aglomeracji, lecz także dotarcie do setek mniejszych miast i „wsłuchiwanie się w potrzeby mieszkańców poszczególnych regionów”. Nowy rozkład oznacza nie tylko więcej tras, lecz także krótszy czas podróży. Przejazd ze Szczecina do Krakowa skróci się o około 30 minut – do 6 godzin i 39 minut. Pendolino po raz pierwszy dojedzie bezpośrednio do Zakopanego, łącząc stolicę Tatr z Trójmiastem, a w sezonie letnim z Bielska-Białej wyruszy nowy skład do Ustki. Na najbardziej uczęszczanych trasach, takich jak Warszawa-Trójmiasto czy Wrocław-Kraków, pociągi będą kursować cyklicznie – co godzinę, co ułatwi planowanie podróży i poprawi punktualność. Na zmianach skorzystają również mieszkańcy mniejszych miejscowości, dla których dotychczasowa oferta była ograniczona. Gorzów Wielkopolski zyska pięć nowych, szybkich połączeń do Poznania oraz pociąg TLK kursujący bezpośrednio do Trójmiasta. Z kolei z Chełma wyruszy nocny skład IC „Uznam”, który dowiezie pasażerów nie tylko do Świnoujścia, lecz także – dzięki wagonowi bezpośredniemu – aż do Berlina. Usprawnienia obejmą także północno-wschodnią część kraju. Na Suwalszczyźnie czas przejazdu pociągu IC „Wigry” z Suwałk do Warszawy skróci się do 3 godzin i 34 minut, co stanowi istotne udogodnienie dla mieszkańców regionu. Nowe połączenia międzynarodowe PKP Intercity: szybciej do Wilna, więcej kursów do Niemiec i Czech To jednak nie wszystko, bowiem PKP Intercity rozszerza również ofertę połączeń międzynarodowych. Liczba pociągów kursujących poza Polskę zwiększy się z 40 do 57 par, co oznacza największą ekspansję sieci międzynarodowej w historii spółki. Na liście pojawią się nowe połączenia z Niemcami i Austrią, a relacje do Czech będą obsługiwane nawet 7 razy dziennie z Warszawy i Krakowa. Znaczące usprawnienia czekają także pasażerów podróżujących w kierunku wschodnim. Połączenia z Litwą zostaną potrojone, a czas podróży z Warszawy do Wilna skróci się o około godzinę. Wzrośnie też liczba kursów do Ukrainy (z 10 do 13 par dziennie), co ma ułatwić komunikację z regionami przygranicznymi i zwiększyć przepustowość ruchu pasażerskiego. Według danych przewoźnika, każdego dnia pociągi PKP Intercity pokonają łącznie około 240 tysięcy kilometrów, czyli dystans odpowiadający sześciokrotnemu okrążeniu Ziemi. Co więcej, w całym sezonie spółka planuje przejechać ponad 85 milionów kilometrów, co stanowi nowy rekord w historii polskiej kolei dalekobieżnej. Skala tych działań pokazuje, że Intercity chce konsekwentnie budować pozycję jednego z liderów europejskiego transportu kolejowego. Jak wyjaśnił Piotr Malepszak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury, decyzja o rozszerzeniu rozkładu ma także zachęcić Polaków do rezygnacji z samochodów na rzecz kolei. – Oprócz kluczowych tras wyszukujemy też połączenia, gdzie infrastruktura drogowa nie jest idealnie rozwinięta i w efekcie pociąg, już na starcie, ma przewagę nad podróżą autem. Tak jest choćby na trasie z Torunia do Olsztyna, gdzie czas podróży także zostanie skrócony. Celem PKP Intercity jest przekonanie jak największej liczby pasażerów do tego, aby przesiedli się z własnych aut do pociągów – powiedział Malepszak, cytowany przez portal Fly4free.pl. Źródła: PKP Intercity, Business Insider, Spider's Web, Fly4free.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking najpiękniejszych plaż świata. „Kalifornia Europy” wyprzedziła Tajlandię, Meksyk i Filipiny
Spragnionych słońca i spokojnego wypoczynku przyciągają plaże rozsiane po najdalszych zakątkach globu. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że najlepszy kierunek plażowy na świecie wcale nie znajduje się w tropikach. Pierwsze miejsce trafiło do miejsca nazywanego „Kalifornią Europy”, które wyprzedziło tak silnych rywali jak Tajlandia, Meksyk czy Filipiny.
W tegorocznym plebiscycie World Travel Awards w kategorii najlepszych kierunków plażowych nominowano kilkanaście miejsc z różnych kontynentów, w tym Tajlandię, Cancún w Meksyku, Seszele, Filipiny oraz Zanzibar. Konkurencja była wyjątkowo silna, a mimo to zwyciężył europejski region, który od kilku lat konsekwentnie buduje swoją pozycję jako jeden z najciekawszych kurortów na świecie. Co więcej, tegoroczny tytuł sprawił, że kierunek ten został jedynym na świecie miejscem wypoczynkowym wyróżnionym już w czterech edycjach plebiscytu, wyprzedzając tym samym tak prestiżowe destynacje jak Malediwy czy Wyspy Turks i Caicos, które dotąd zdobyły trzy nagrody. Światowy ranking plaż. Portugalia pokonała tropiki W tegorocznej edycji prestiżowego plebiscytu World Travel Awards 2025 nominowanych zostało 19 kierunków plażowych z całego świata. Na liście znalazły się zarówno tropikalne wyspy, jak i słynne wybrzeża: od Tajlandii i Mauritiusa, przez karaibski Cancún, Seszele i Zanzibar, po Filipiny, Kolumbię, grecką Costa Navarino czy Carmel-by-the-Sea w Kalifornii. Tak szeroki przekrój destynacji sprawił, że tegoroczne zestawienie wyróżniało się wyjątkową różnorodnością i nie ograniczało się wyłącznie do stereotypowych „rajskich” plaż znanych z folderów turystycznych. Podczas finałowej gali, która odbyła się 6 grudnia 2025 roku w Bahrajnie, ogłoszono zwycięzcę: Algarve w Portugalii. Region ponownie zdobył tytuł „World’s Leading Beach Destination”, zostając jedynym miejscem na świecie nagrodzonym w tej kategorii już czterokrotnie. Algarve od lat zachwyca ponad 150 plażami – od rozległych piaszczystych brzegów, po kameralne zatoczki ukryte między klifami. Do najbardziej charakterystycznych należą Praia da Falésia (znana z kontrastowego połączenia złotego piasku i czerwonych urwisk) oraz Praia da Marinha (wielokrotnie wyróżniana jako jedna z najpiękniejszych plaż w Europie). O zwycięstwie zdecydowało połączenie naturalnego piękna, infrastruktury i konsekwentnego rozwoju regionu. Jak podkreślił André Gomes, prezes Biura Turystyki Algarve: „To, że Algarve stało się jedynym nadmorskim kurortem na świecie, który otrzymał to wyróżnienie aż cztery razy, jest wyjątkowym momentem dla całego regionu. To więcej niż zwycięstwo – to dowód, że Algarve jest światowym liderem, jeśli chodzi o kierunki turystyczne w pobliżu plaży”. Dodał również, że nagroda zobowiązuje do dalszej ochrony zasobów naturalnych i utrzymywania wysokich standardów, które przyciągają turystów z całego świata. Dlaczego Algarve uznano za najlepszy kierunek plażowy na świecie? Algarve od lat uchodzi za jeden z najbardziej wszechstronnych regionów wypoczynkowych w Europie, a jego przewaga nad egzotycznymi kierunkami wynika z harmonijnego połączenia stabilnego klimatu, łatwej dostępności oraz wysokiej jakości infrastruktury. Region należy do najłagodniejszych miejsc kontynentalnej Europy zimą – średnie dzienne temperatury utrzymują się tu między 11 a 16°C. To sprawia, że sezon turystyczny praktycznie nie zamiera, a wielu podróżnych wybiera Algarve właśnie ze względu na możliwość wypoczynku poza szczytowym sezonem i uniknięcia ekstremalnych temperatur. Łagodny klimat od lat przyciąga osoby szukające słońca, ale niekoniecznie tropikalnego upału, co stawia region w uprzywilejowanej pozycji wobec bardziej odległych i trudniej dostępnych wysp Oceanu Indyjskiego czy Azji Południowo-Wschodniej. Równie istotnym czynnikiem pozostaje stosunek jakości do ceny. Mimo wysokiego standardu hoteli, restauracji i usług, koszty wypoczynku w Algarve (zwłaszcza poza sezonem letnim) są zauważalnie niższe niż w wielu popularnych kurortach na innych kontynentach. To w naturalny sposób zwiększa dostępność regionu i zachęca do wyjazdu zarówno rodziny, jak i osoby podróżujące samodzielnie. Dodatkowo branżowe prognozy oraz rosnąca liczba połączeń lotniczych wskazują, że zainteresowanie Portugalią systematycznie rośnie także wśród turystów z Europy Środkowo-Wschodniej, w tym z Polski. Coraz większa oferta całorocznych wyjazdów sprawia, że Algarve zaczyna być postrzegane nie tylko jako sezonowy kurort, lecz jako kierunek, który łączy stabilną pogodę, przystępne ceny i komfort wypoczynku. Wydaje się, że właśnie ta równowaga przesądza o przewadze regionu nad egzotycznymi rywalami i pozwala mu utrzymywać pozycję lidera w globalnym zestawieniu. Źródła: World Travel Awards, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tak Polacy świętują przełom roku. Oto najmodniejsze miejsca na Sylwestra
Zbliża się koniec roku, a wraz z nim czas decyzji o tym, jak przywitać nadchodzący Nowy Rok. Choć wielu Polaków spędzi sylwestrową noc w domowym zaciszu lub na imprezach w gronie znajomych, coraz większa grupa traktuje ten moment jako idealną okazję do krótkiego wyjazdu. Gdzie najchętniej podróżujemy, by świętować sylwestra poza domem?
Sylwester oraz początek Nowego Roku należą do najbardziej intensywnych okresów w branży turystycznej – i także w tym sezonie można zaobserwować wyraźny wzrost zainteresowania wyjazdami. Sprzyja temu tegoroczny układ kalendarza. Świąteczny wypoczynek można bowiem wydłużyć nawet do pięciu nocy, a początek stycznia połączyć z długim weekendem związanym ze Świętem Trzech Króli. W efekcie ruch turystyczny rozłoży się na niemal trzy tygodnie, co zwiększa dostępność noclegów także dla osób planujących wyjazd na ostatnią chwilę. Coraz więcej Polaków decyduje się więc świętować przełom roku poza domem w różnych rejonach kraju. Gdzie Polacy spędzą Sylwestra? Dane o obłożeniu hoteli Koniec roku ponownie okazuje się jednym z najgorętszych okresów w krajowej turystyce, a dane Triverna.pl wskazują, że świąteczno-noworoczne wyjazdy stają się dla Polaków realną alternatywą wobec tradycyjnego świętowania w domu. W wielu górskich regionach obłożenie hoteli sięga już 70–90%, a w najpopularniejszych obiektach nawet 100%. Niezmiennie największym zainteresowaniem cieszą się Tatry i Karkonosze oraz miejscowości takie jak Szklarska Poręba, Szczyrk czy Świeradów-Zdrój, choć rośnie też popularność Beskidów, Zieleńca i Kotliny Kłodzkiej. Nad Bałtykiem (m.in. w Kołobrzegu, Świnoujściu i Międzyzdrojach) wolnych miejsc jest nieco więcej, jednak tegoroczny trend wcześniejszych rezerwacji pozostaje równie wyraźny. Eksperci podkreślają, że Polacy coraz chętniej wybierają pobyty z rozbudowaną ofertą, czyli pakietami świątecznymi, dostępem do stref SPA, animacjami i atrakcjami, które zapewniają udany wypoczynek niezależnie od warunków pogodowych. Zmienia się również akceptowany poziom cen – średnia stawka za noc sylwestrową wzrosła do około 793 zł, a za pobyt świąteczny do 895 zł, przy jednoczesnym wzroście wartości rezerwacji o kilkanaście procent rok do roku. Najdroższym regionem pozostają góry, gdzie doba hotelowa nierzadko kosztuje nawet 800–1200 zł, podczas gdy Bałtyk oferuje najbardziej przystępne ceny. Rośnie także ryzyko, że w wielu miejscach nie pojawią się oferty last minute, gdyż Polacy zaczęli planowanie zakończenia roku znacznie wcześniej niż w poprzednich sezonach. Najpopularniejsze kierunki sylwestrowe w Polsce Równie wyraźny wzrost zainteresowania wyjazdami na przełomie roku obserwuje Travelist.pl, który wskazuje, że liczba sylwestrowych rezerwacji wzrosła o 13% rok do roku. Najsilniej zyskują na popularności góry i Bałtyk, które odpowiadają łącznie za trzy czwarte wszystkich pobytów. Jeszcze szybciej rosną kierunki nad jeziorami (aż o 39% rok do roku), co pokazuje rosnące znaczenie spokojniejszych, mniej oczywistych regionów zimowych. Dane dotyczące dostępności potwierdzają tę skalę zainteresowania: zajętych jest ponad 75% pokoi nad jeziorami i ponad 70% nad morzem. Travelist zwraca również uwagę, że szybkie kurczenie się dostępnej bazy noclegowej na Mazurach i Pomorzu wynika nie tylko z dużego popytu, lecz także z mniejszej liczby obiektów niż w górach czy nadmorskich kurortach. Wśród popularnych destynacji sylwestrowych na Travelist.pl dominują Szklarska Poręba, Szczyrk i Karpacz w górach, Kołobrzeg, Mielno i Międzyzdroje nad morzem oraz Ostróda, Żnin i Tleń w regionach jeziornych. Z kolei wśród dużych miast Polacy szczególnie chętnie wybierają Kraków, Wrocław i Gdańsk, które przyciągają zarówno rozbudowaną ofertą noclegową, jak i bogatym programem wydarzeń. Ceny noclegów w hotelach 3–5* wzrosły jedynie symbolicznie (średnio o 1%), choć większy popyt sprawił, że w górach i nad jeziorami stawki rosną szybciej niż nad Bałtykiem. Stabilna pozostaje również długość pobytu, wynosząca nieco ponad trzy doby. Co więcej, w tym roku rezerwacje dokonywane były średnio z dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Sylwester staje się więc nie tylko okazją do zabawy, lecz także momentem, w którym Polacy świadomie inwestują w odpoczynek i komfort. Źródła: Triverna, Travelist Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ucieczka flaminga z brytyjskiego zoo stała się sensacją. We Francji rozpoczął nowe życie na wolności
Na początku listopada z rezerwatu przyrody w Kornwalii uciekł młody flaming. Mimo że Frankie miała przycięte pióra na jednym skrzydle, co teoretycznie uniemożliwiało jej długi lot, pokonała ponad 200 kilometrów i dotarła aż do Francji, gdzie rozpoczęła życie w nowym środowisku.
Opiekunowie z Paradise Park w Kornwalii nie spodziewali się, że czteromiesięczna Frankie podejmie próbę ucieczki, która wbrew wszelkim przewidywaniom zakończy się sukcesem. Ptaka trzymano w otoczonym murem ogrodzie, a przycięcie piór miało uniemożliwić mu samodzielny lot. Mimo to 2 listopada młody flaming wzbił się w powietrze, przekraczając granice własnych możliwości. Zdumienie pracowników ogrodu szybko przerodziło się w niedowierzanie, gdy kolejne doniesienia o obserwacjach Frankie zaczęły napływać z francuskiej Bretanii. Jej niezwykła podróż stała się jednym z najbardziej zaskakujących i symbolicznych zwierzęcych „ucieczek” ostatnich lat. Ucieczka framinga. Jak Frankie pokonała około 200 km? Frankie opuściła Paradise Park 2 listopada, w chwili gdy wietrzna aura nad Kornwalią sprzyjała niekontrolowanym podmuchom. Zdaniem kuratora ogrodu, Davida Woolcocka, to właśnie wiatr mógł stać się impulsem do ucieczki: „Podejrzewamy, że podczas ćwiczeń została porwana przez podmuch, który wyniósł ją ponad ogrodzenie. A potem ruszyła w drogę”. Młody flaming, mimo przycięcia piór na jednym skrzydle, zdołał wzbić się na tyle wysoko, by kontynuować lot w kierunku otwartego morza. To wyjątkowe zachowanie zaskoczyło opiekunów, ponieważ zabieg przycinania piór zwykle uniemożliwia ptakom dłuższy lot, choć – jak zauważył Woolcock – „nie zawsze uniemożliwia im wzbicie się w powietrze”. Gdy okazało się, że Frankie opuściła teren rezerwatu, rozpoczęto poszukiwania w pobliskich zatokach. Szybko stało się jasne, że flaming nie zatrzymał się w okolicy – kolejne zgłoszenia zaczęły napływać już z północnej Francji. Zaobserwowano ją w Bretanii, co oznacza, że pokonała ponad 160 kilometrów nad morzem, wykorzystując sprzyjające, stabilne wiatry. Pracownicy parku, początkowo zrozpaczeni jej zniknięciem, ostatecznie przyznali, że ulga przeważyła nad obawami. – Wykazała się odpornością i umiejętnościami, które mogą pomóc jej przetrwać w dziczy – mówił Woolcock, podkreślając, że flamingi potrafią pokonywać ogromne dystanse i są znacznie bardziej wytrzymałe, niż przypuszcza wielu opiekunów. Kwestia sprowadzenia Frankie do Kornwalii okazała się problematyczna z powodów weterynaryjnych. Jeśli zostałaby złapana we Francji, musiałaby przejść pełne badania i kwarantannę w lokalnej placówce, co – ze względu na panujące ryzyko ptasiej grypy – mogłoby wykluczyć jej szybki powrót. – Mało prawdopodobne, by ktokolwiek wziął odpowiedzialność za przetrzymywanie flaminga, który miał kontakt z dzikimi ptakami – przyznał Woolcock. Tymczasem obserwacje z Francji dowodzą, że Frankie radzi sobie nadzwyczaj dobrze – żeruje regularnie i zachowuje pełnię sił. Pracownicy parku uznali więc, że najbezpieczniej będzie pozwolić jej pozostać w nowym środowisku, w którym (jak dotąd) świetnie sobie radzi. Czy Bretania to dobre miejsce dla flamingów? Eksperci oceniają szanse Frankie Choć obecność flaminga w północnej Francji może wydawać się zaskakująca, tamtejsze wybrzeże oferuje warunki sprzyjające przetrwaniu nawet w miesiącach zimowych. Bretania należy bowiem do regionów, w których regularnie obserwuje się zimujące populacje ptaków brodzących, a rozległe płycizny Plage de Keremma zapewniają stały dostęp do drobnych bezkręgowców, czyli kluczowego pokarmu flamingów. Łagodniejszy niż w głębi kontynentu klimat Oceanu Atlantyckiego ogranicza ryzyko zamarzania lagun, dzięki czemu ptaki żerują tam przez cały rok. To właśnie specyfika tego środowiska sprawiła, że Frankie mogła szybko odnaleźć się w nowym otoczeniu. Decyzja o pozostawieniu jej na wolności wynikała z oceny, że naturalne warunki w Bretanii mogą zapewnić jej większe bezpieczeństwo niż próby transportu do Kornwalii. Kurator ogrodu, David Woolcock, podkreślił, że przypadki flamingów żyjących przez lata na europejskich wybrzeżach są dobrze udokumentowane, również w okresach zimowych. – Istnieją doniesienia o ptakach, które doskonale adaptowały się do podobnych środowisk i radziły sobie tam przez wiele lat – zaznaczył. W połączeniu z brakiem oznak wyczerpania u Frankie oraz ryzykiem związanym z potencjalną ekspozycją na ptasią grypę, pracownicy uznali, że jej pozostanie w Bretanii jest rozwiązaniem najbezpieczniejszym zarówno dla niej, jak i dla innych ptaków w Paradise Park. Obserwacje z Francji wskazują, że młoda samica korzysta z zasobnych żerowisk, a jej kondycja sugeruje, że ma realne szanse, by przejść przez zimę bez uszczerbku. Źródła: The Guardian, BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Świąteczny hit rozsławił to miejsce. Od 40 lat wracają tu fani „Last Christmas”
Czterdzieści lat po premierze jednego z najbardziej rozpoznawalnych świątecznych hitów w historii, malownicza alpejska wioska, w której powstał teledysk do „Last Christmas”, wciąż przeżywa oblężenie fanów Wham!. To właśnie tu – w miejscu, gdzie George Michael i Andrew Ridgeley nakręcili zimową historię miłosną – co roku powracają miłośnicy kultowego klipu. Gdzie znajduje się ta słynna lokalizacja?
Gdy 3 grudnia 1984 roku ukazało się „Last Christmas”, mało kto przypuszczał, że piosenka Wham! stanie się jednym z najbardziej trwałych symboli świątecznego popkulturowego krajobrazu. Utwór, który opowiada o rozczarowaniu, tęsknocie i nadziei, połączony został z teledyskiem pełnym zimowych obrazów – śmiechu na śniegu, wspólnego ubierania choinki i przytulnej atmosfery górskiej chaty. Choć przez lata hit ten plasował się głównie na drugim miejscu brytyjskich list przebojów, w końcu zdobył upragniony szczyt zestawienia w Nowy Rok 2021, a później (po 39 latach od premiery) również w Boże Narodzenie 2023. W międzyczasie zimowa sceneria klipu stała się tak samo kultowa jak sama melodia. Nic więc dziwnego, że co roku w grudniu miłośnicy zespołu powracają do miejsca, w którym nakręcono ikonę świątecznej popkultury. Alpejska wioska, którą „Last Christmas” zmieniło w świąteczną ikonę Saas-Fee, położone wysoko w Alpach Pennińskich w kantonie Valais, od czterech dekad przeżywa w grudniu wyjątkowy napływ turystów. Ta spokojna, niemal wolna od samochodów wioska, otoczona szczytami przekraczającymi 4 tys. m.n.p.m., stała się nie tylko popularnym ośrodkiem sportów zimowych, lecz także miejscem pielgrzymek fanów zespołu Wham!. To właśnie tutaj powstała znaczna część teledysku do „Last Christmas”, który na zawsze zmienił wizerunek Saas-Fee, nadając mu status jednego z najbardziej rozpoznawalnych zimowych plenerów w historii popkultury. Szwajcarski ośrodek oferuje ponad 100 km tras narciarskich i snowboardowych, nowoczesne wyciągi, a także malownicze trasy saneczkowe – w tym słynny, ponad 5-kilometrowy zjazd prowadzący z Felskinn do samej wioski. Latem region przyciąga miłośników trekkingu i wspinaczki lodowcowej, ale to grudzień pozostaje miesiącem szczególnym: właśnie wtedy setki fanów przybywają tu, by szukać miejsc znanych z teledysku. Najważniejszym punktem na ich mapie jest drewniany domek znajdujący się na zboczu nad wioską, przy jednej z leśnych ścieżek. To on został wykorzystany w produkcji jako górska chata, do której bohaterowie przyjeżdżają na Święta. Ujęcia z wnętrz nagrywano wprawdzie w zupełnie innym miejscu, jednak widok na oryginalny budynek wciąż budzi ogromne emocje. Chata znajduje się na prywatnym terenie i można podziwiać ją tylko z zewnątrz i przy zachowaniu ciszy i szacunku dla właścicieli. Droga do niej jest dość stroma, lecz czego się nie robi, by na chwilę przenieść się do świata „Last Christmas”. Hotel, który stał się mekką fanów Wham! W samym sercu Saas-Fee znajduje się Walliserhof Grand Hotel & Spa (jeden z najbardziej prestiżowych obiektów w całym regionie) oraz sąsiedni Hotel Walliserhof, w którym ekipa Wham! mieszkała podczas kręcenia teledysku. To właśnie w ich kameralnych wnętrzach z widokiem na alpejskie szczyty, George Michael i Andrew Ridgeley spędzali zimowe dni 1984 roku. Dziś hotel świadomie pielęgnuje to dziedzictwo, oferując fanom wyjątkową możliwość zarezerwowania George Michael Suite. W apartamencie zgromadzono pamiątki związane z nagraniami, fotografie, archiwalne kadry oraz stylizowane elementy wystroju, dzięki czemu goście mogą zanurzyć się w nostalgii lat 80. Obiekt przygotował również specjalny pakiet Last Christmas Experience, który szybko stał się jedną z najbardziej pożądanych atrakcji sezonu. Obejmuje trzydaniową kolację inspirowaną zimową kuchnią regionu, zabieg spa nawiązujący do stylu Wham! oraz ulubiony koktajl George’a Michaela (wariację na bazie wódki z nutą arbuzowego spritzu). Dla najbardziej zaangażowanych fanów stworzono także interaktywną grę terenową dostępną w aplikacji hotelowej – goście przemierzają wioskę, próbując odnaleźć symboliczną broszkę zgubioną w śniegu, co stanowi nawiązanie do jednej z najbardziej charakterystycznych scen teledysku. W okresie świąteczno-noworocznym Saas-Fee oferuje jeszcze więcej atrakcji tematycznych. Organizowane są piesze wycieczki szlakiem Wham!, podczas których przewodnicy pokazują wszystkie plenerowe lokalizacje z klipu – od urokliwej chatki na zboczu po kolejkę linową Allalin i punkt widokowy z panoramą lodowców. Lokalna społeczność pielęgnuje także pamięć o zespole poprzez niewielką wystawę w Muzeum Saas, prezentującą kulisy powstawania teledysku. Jednak największym magnesem pozostaje WHAM! Karaoke Box, czyli świąteczna scena, na której odwiedzający mogą zaśpiewać „Last Christmas” i inne hity duetu, a nagrania udostępnić od razu w mediach społecznościowych. To właśnie tu, w rozświetlonym zimowym miasteczku, corocznie odradza się atmosfera kultowego hitu. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najlepszy ośrodek narciarski świata ogłoszony. Europejski lider zachwyca
Sezon narciarski i snowboardowy już trwa, a tysiące miłośników zimowych sportów planują swoje wyjazdy nie tylko w Europie, lecz także w najdalszych zakątkach świata. Wybór idealnego kierunku potrafi być trudny – zwłaszcza że o miano najlepszego ośrodka narciarskiego rywalizują dziesiątki renomowanych kurortów. Który z nich zapewnia obecnie największą frajdę i najwyższą jakość zimowych wrażeń?
Decydując się na konkretny ośrodek narciarski, podróżni biorą pod uwagę różne kryteria: jedni kierują się liczbą słonecznych dni, inni jakością świeżego puchu, a kolejni – dostępnością tras lub korzystnym stosunkiem jakości do ceny. Gdy jednak połączy się wszystkie te elementy, wyłania się jeden kierunek, który w tegorocznym globalnym plebiscycie zdobył tytuł najlepszego ośrodka narciarskiego na świecie. To właśnie europejska destynacja okazała się bezkonkurencyjna. Francuskie Val Thorens liderem globalnych rankingów narciarskich W najnowszej edycji World Ski Awards (czyli jednego z najbardziej prestiżowych plebiscytów w branży) narciarze, eksperci i profesjonaliści po raz kolejny wskazali Val Thorens jako najlepszy ośrodek narciarski na świecie. Francuski kurort, położony w wysokogórskiej dolinie Tarentaise, od lat uchodzi za wzór pod względem jakości infrastruktury, możliwości terenowych i standardu zakwaterowania. To najwyżej położony ośrodek w Europie (2300 m n.p.m.), co w praktyce oznacza wyjątkowo długi sezon, doskonałą jakość śniegu i idealne warunki nie tylko zimą, ale często już od listopada aż do maja. Val Thorens jest również częścią legendarnego kompleksu Les 3 Vallées (Trzy Doliny) – największego na świecie połączonego obszaru narciarskiego, obejmującego około 600 km tras i siedem stacji, w tym Courchevel i Méribel. Jury konkursu wyróżniło kurort za konsekwentne „ustanawianie światowego standardu” w zakresie nowoczesnych wyciągów, systemów naśnieżania i organizacji ruchu na stokach. W praktyce oznacza to krótsze kolejki, szybki transport na szczyty i ogromny wybór terenów zarówno dla początkujących, jak i bardzo zaawansowanych narciarzy. Fakt, że Val Thorens zdobyło tytuł najlepszego ośrodka aż dziesięć razy w ciągu trzynastu lat, potwierdza jego niezmienną dominację i zdolność do utrzymywania najwyższej jakości mimo rosnącej globalnej konkurencji. Najlepsze hotele i kurorty zimowe świata w 2025 roku World Ski Awards to jednak znacznie więcej niż tylko ranking najlepszych ośrodków narciarskich – to także święto całej branży zimowej turystyki, które co roku wyróżnia hotele, organizatorów wycieczek oraz luksusowe obiekty podnoszące poprzeczkę w zakresie gościnności i jakości usług. „Tegoroczni zwycięzcy odzwierciedlają dynamiczną naturę naszej branży, prezentując idealne połączenie luksusu, innowacji i zrównoważonego rozwoju” – podkreślił Sion Rapson, dyrektor zarządzający World Ski Awards. Jak dodał, nagrody trafiają do „ośrodków wypoczynkowych, domków, hoteli, agentów i organizatorów podróży, którzy wynoszą światowy sektor narciarski na nowe wyżyny”, a rekordowa liczba głosów oddanych w tym roku jest dowodem rosnącego zainteresowania zimową turystyką tuż przed rozpoczęciem sezonu. W tegorocznej edycji wyróżniono szerokie grono zwycięzców z różnych zakątków świata. Tytuł najlepszego ośrodka freestyle’owego na świecie zdobył szwajcarski Laax, słynący z jednych z najbardziej zaawansowanych snowparków w Europie. Z kolei nagrodę dla najlepszej grupy ośrodków narciarskich przyznano Campiglio Dolomiti di Brenta we Włoszech – rozległemu obszarowi narciarskiemu obejmującemu Madonnę di Campiglio, Pinzolo oraz Folgaridę-Marillevę. Tytuł najlepszego krytego ośrodka narciarskiego na świecie trafił natomiast do Ski Dubai, jednego z najbardziej charakterystycznych i innowacyjnych obiektów tego typu. Wśród hoteli najwyższe wyróżnienia również trafiły na różne kontynenty. Stein Eriksen Lodge Deer Valley w amerykańskim stanie Utah otrzymał tytuł World’s Best Ski Hotel 2025 – luksusowy lodge oferuje eleganckie pokoje z kominkami, panoramiczne widoki na Góry Skaliste oraz rozbudowaną strefę spa z podgrzewanymi basenami i jacuzzi. We francuskim Val Thorens doceniono także Le Pashmina, nagrodzony jako najlepszy butikowy hotel narciarski, który ma 45 pokoi, dopracowaną strefą wellness i bezpośredni dostęp do tras. W kategorii najlepszy nowy hotel narciarski zwyciężył natomiast Nikko Style Niseko HANAZONO w Japonii, oferujący 234 pokoje oraz tradycyjny onsen (japońskie gorące źródła o właściwościach leczniczych), idealny do regeneracji po dniu spędzonym na stoku. Źródła: World Ski Awards, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czy żywe karpie znikną ze sprzedaży? Nowy sondaż ujawnił oczekiwania Polaków
W wielu krajach Europy Środkowej karp pozostaje tradycyjnym daniem wigilijnym, a sprzedaż żywych ryb na ulicznych straganach wciąż jest powszechną praktyką. W tygodniach poprzedzających Boże Narodzenie miliony karpi trafiają do plastikowych wanien i pojemników, skąd część z nich kupowana jest żywa i zabierana do domów. To właśnie ten zwyczaj (uznawany przez organizacje prozwierzęce za szczególnie okrutny) naraża ryby na stres, urazy i długotrwałe cierpienie.
To, że ryby są istotami czującymi, zdolnymi do odczuwania bólu, stresu i strachu, potwierdzają liczne badania oraz unijne regulacje obowiązujące od 2009 roku. Mimo to ryby hodowlane wciąż nie są objęte jasnymi i skutecznymi przepisami chroniącymi ich dobrostan. W całej Unii Europejskiej nawet 1,1 miliarda osobników rocznie doświadcza praktyk, które – jak podkreślają eksperci – stoją w sprzeczności z podstawowymi standardami ochrony zwierząt. Brak szczegółowych regulacji jest szczególnie widoczny w okresie świątecznym, zwłaszcza w krajach, gdzie sprzedaż żywych karpi nadal pozostaje elementem bożonarodzeniowej tradycji. Skala i realia hodowli karpia w UE Karp zwyczajny (Cyprinus carpio) należy dziś do najintensywniej hodowanych gatunków ryb na świecie – globalna produkcja przekracza 4 mln ton rocznie, co oznacza nawet 8,1 miliarda osobników. Choć najwięcej karpi hoduje się w Azji, gatunek ten odgrywa kluczową rolę także w europejskiej akwakulturze. W Unii Europejskiej zajmuje czwarte miejsce pod względem wielkości produkcji, wynoszącej ok. 64 tys. ton rocznie, czyli ponad 26 mln sztuk. Ponad połowę unijnej hodowli zapewniają Polska i Czechy (odpowiednio 17,7 tys. ton i 15,9 tys. ton w 2023 roku). Przekłada się to na 5,3–7,9 mln karpi hodowanych rocznie w Czechach i ponad 8,8 mln w Polsce. Ważnymi producentami pozostają także Węgry i Rumunia, co potwierdza, jak silnie tradycja hodowli karpia zakorzeniona jest w Europie Środkowej. Najnowsze śledztwo Compassion in World Farming, przeprowadzone w 2024 roku na trzech czeskich fermach, ujawniło poważne problemy dobrostanowe na każdym etapie produkcji. Udokumentowano m.in. brutalne metody odłowu, niewłaściwe sortowanie, transport pozbawiony odpowiednich standardów oraz sprzedaż żywych ryb w warunkach narażających je na stres i urazy. Okazuje się, że ryby hodowlane – w tym karpie – przez całe życie mierzą się m.in. z niedotlenieniem, złymi parametrami wody, długimi okresami postu i jałowym środowiskiem. Praktyki te są sprzeczne z oczekiwaniami obywateli UE, gdyż najnowsze badania pokazują, że aż 9 na 10 Europejczyków opowiada się za wprowadzeniem znacznie silniejszej i bardziej szczegółowej ochrony ryb hodowlanych. Rosnące poparcie dla zakazu sprzedaży żywych karpi w Polsce Choć śledztwa organizacji prozwierzęcych od lat wskazują na rażące nieprawidłowości, realna ochrona karpi pozostaje skrajnie ograniczona. Unijne prawo uznaje ryby za istoty czujące, lecz brak szczegółowych regulacji gatunkowych sprawia, że wiele praktyk (takich jak długie przetrzymywanie poza wodą, przenoszenie w ciasnych pojemnikach, nieprawidłowe ogłuszanie czy sprzedaż żywych ryb konsumentom) nadal odbywa się bez skutecznego nadzoru. Skala problemu jest ogromna: w Unii Europejskiej hoduje się rocznie nawet miliard ryb, a w samej Polsce około 52 milionów. Oczekiwania społeczne wyraźnie pokazują jednak, że Polacy chcą zmian. Z badania przeprowadzonego w listopadzie 2025 r. na zlecenie Compassion in World Farming Polska wynika, że 56,4% Polek i Polaków popiera zakaz sprzedaży żywych karpi, o ile dostępna jest możliwość zakupu już przetworzonej ryby – w formie tuszy, płatów lub dzwonków. Przeciwnych zakazowi jest 20,4% ankietowanych, a ponad 23% nie ma zdania. Co istotne, przetworzone produkty z karpia są od lat powszechnie dostępne w handlu detalicznym, co sugeruje, że społeczna akceptacja odejścia od sprzedaży żywych ryb jest dziś znacznie większa niż dekadę temu. Niestety, brak regulacji gatunkowych na poziomie UE oznacza, że cierpienie ryb pozostaje w praktyce niezauważane. Compassion in World Farming apeluje więc zarówno do rządów Polski i Czech, jak i do instytucji unijnych o pilne wprowadzenie przepisów gatunkowych. Organizacja podkreśla, że konieczne jest nie tylko zakazanie sprzedaży żywych ryb konsumentom, ale także ujednolicenie standardów dotyczących transportu, jakości wody, zagęszczenia hodowli i obowiązkowego humanitarnego ogłuszania przed ubojem. Twierdzi, że takie regulacje mogłyby realnie ograniczyć cierpienie milionów zwierząt i dostosować europejski system akwakultury do aktualnej wiedzy naukowej oraz oczekiwań społeczeństwa. A te – jak pokazują najnowsze sondaże – są coraz wyraźniej ukierunkowane na zmianę. Teraz pozostaje pytanie, czy prawo nadąży za tymi oczekiwaniami. Źródło: Compassion in World Farming Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Poznaj podróżnicze hity Google tego roku. Wśród liderów znalazło się polskie miasto
Które miejsca w 2025 roku wzbudzały największą ciekawość wśród podróżnych? Najnowsza lista Google „Rok w podróżach” pokazuje, że niektóre miasta i regiony odnotowały wyjątkowo duży wzrost zainteresowania w porównaniu z poprzednim rokiem. To właśnie tam – częściej niż gdziekolwiek indziej – planowaliśmy urlopy, weekendowe wypady i dalekie wyprawy.
Rok 2025 okazał się czasem powrotów do znanych kierunków, ale też odkrywania nowych miejsc, które niespodziewanie zdobyły ogromną popularność. Jedni podróżowali, przemieszczając się między europejskimi metropoliami, inni zaś wybierali odległe wyspy, spokojne plaże lub centra kultury i sztuki. Niezależnie od tego, jak wyglądały wasze tegoroczne trasy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że choć raz wpisaliście w wyszukiwarkę jeden z kierunków, które trafiły do najnowszego zestawienia Google „Rok w podróżach”. Ranking obejmuje miejsca, które w 2025 roku zanotowały największy wzrost liczby wyszukiwań względem 2024 roku – od karaibskich wysp, przez niedoceniane hiszpańskie miasta, aż po polską metropolię, która zaskoczyła swoją wysoką pozycją. Z tego zestawienia można się dowiedzieć, które miejsca najmocniej rozbudzały podróżniczą wyobraźnię. Najczęściej wyszukiwane kierunki 2025 roku Na szczycie tegorocznego zestawienia znalazły się trzy zupełnie różne miejsca, które łączy spektakularny wzrost zainteresowania w wyszukiwarce Google. Pierwsze miejsce zajęło hiszpańskie Bilbao, czyli miasto, które jeszcze do niedawna pozostawało w cieniu bardziej oczywistych kierunków Półwyspu Iberyjskiego. W 2025 roku jego popularność eksplodowała, głównie za sprawą połączenia sztuki, architektury i sportu. Podróżni masowo wyszukiwali bilety i noclegi nie tylko z powodu Muzeum Guggenheima czy cenionego Museo de Bellas Artes, lecz także dzięki wydarzeniom piłkarskim. To właśnie finał Ligi Europy UEFA, rozegrany w maju pomiędzy Tottenhamem a Manchesterem United, sprawił, że liczba zapytań dotyczących Bilbao dynamicznie wzrosła. Drugą pozycję zdobył Barbados – karaibska wyspa, która w ostatnich miesiącach przyciągała uwagę nie tylko pięknymi plażami, ale także dynamicznym rozwojem infrastruktury luksusowej. Nowe połączenia lotnicze oraz zapowiedzi ekskluzywnych otwarć hotelowych przełożyły się na gwałtowny wzrost wyszukiwań, zwłaszcza wśród osób planujących urlopy premium i zimowe wypady do ciepłych krajów. Eksperci wskazują, że to właśnie branża hotelarska, w połączeniu z rosnącą dostępnością lotów transatlantyckich, wywindowała Barbados na drugie miejsce globalnego rankingu. Na trzecim miejscu uplasował się natomiast Dubaj, który od lat nie traci impetu jako światowa stolica słońca, rozrywki i nowoczesnej architektury. W 2025 roku zainteresowanie tym kierunkiem nadal rosło, podsycane kolejnymi otwarciami luksusowych hoteli, rekordowymi inwestycjami turystycznymi oraz niezmienną popularnością plaż emiratu. Dubaj pozostaje jednym z najbardziej wyszukiwanych miejsc na świecie, a tegoroczny ranking tylko potwierdza jego dominację w segmencie destynacji całorocznych. Gdzie szukaliśmy wakacji w 2025 roku? Na pozostałych miejscach znalazły się równie ciekawe kierunki. Wysoko uplasował się m.in. Santander, czyli północnohiszpańskie miasto, które w rekordowym dla Hiszpanii roku turystycznym przyciągnęło uwagę podróżnych łagodniejszym klimatem, długimi plażami i niższymi cenami niż w najbardziej zatłoczonych kurortach. Tuż za nim znalazła się Ibiza, która (mimo sygnałów o spadku liczby turystów) odnotowała stały wzrost wyszukiwań. Nowe otwarcia hoteli i niegasnąca renoma jednej z najbardziej ikonicznych wysp Europy przyczyniły się do większego zainteresowania zarówno jej nocnym życiem, jak i spokojniejszą północą. Na szóstej pozycji uplasował się Kraków, jedyne polskie miasto w zestawieniu. Dane z raportu Kayak pokazują rekordowe zainteresowanie turystów, zwłaszcza tych poszukujących tańszych, a jednocześnie bogatych kulturowo destynacji. Niższe ceny hoteli i lotów oraz atrakcyjność historycznego centrum sprawiły, że Kraków stał się jedną z najczęściej wpisywanych lokalizacji w Google. Kolejne miejsce zajęła Malaga, której popularność rośnie niemal z miesiąca na miesiąc. Dzięki łagodnym zimom i bardzo wczesnej wiośnie miasto stało się naturalnym wyborem dla osób z północy Europy chcących przedłużyć lato, co przełożyło się na znaczący wzrost ruchu już w pierwszym kwartale roku. Ósma pozycja przypadła Reykjavikowi, który idealnie wpisuje się w modę na tzw. coolcation. Rozbudowana siatka połączeń oraz rosnące zainteresowanie podróżami nastawionymi na naturę i ciszę sprawiły, że liczba wyszukiwań lotów na Islandię gwałtownie wzrosła. Za nim uplasowała się Bazylea, która poza słynnymi targami Art Basel dodatkowo przyciągnęła uwagę dzięki finałowi UEFA Women’s Euro 2025. Zestawienie zamknął natomiast Düsseldorf – mniej oczywisty, ale coraz chętniej wybierany kierunek. Jego kompaktowy układ, możliwość poznawania miasta pieszo i połączenie luksusowych zakupów z atmosferą tradycyjnej starówki sprawiły, że wielu turystów zaczęło rozważać go jako alternatywę dla bardziej zatłoczonych niemieckich metropolii. Źródła: Google, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Brytyjski piechur wyruszył w podróż dookoła świata. Po 27 latach jest bliski finału
Brytyjski podróżnik jest o krok od zakończenia jednej z najdłuższych pieszych wypraw w historii. Karl Bushby wyruszył z Chile w 1998 roku, postanawiając wrócić do Wielkiej Brytanii bez korzystania z jakiegokolwiek środka transportu mechanicznego. Po 27 latach nieprzerwanej wędrówki – pełnej wyzwań, blokad granicznych i ekstremalnych warunków – jego niezwykła podróż wreszcie dobiega końca.
Wiele lat temu Karl Bushby założył się w barze, że zdoła przejść pieszo z południowego krańca Ameryki Południowej aż do rodzinnej Anglii. Choć jego znajomi uważali to za pomysł całkowicie nierealny, on postanowił potraktować go poważnie. – Nagle stało się to wyzwaniem. Dyskusja nabierała tempa, aż w końcu stwierdziłem: „To jest wykonalne”. Stałem się niemal obsesyjnie skoncentrowany na tym, co trzeba zrobić, aby w ogóle spróbować – wspomina dziś, opisując rozmowę, która z żartu przerodziła się w życiowy projekt. Kilka lat później, bo w 1998 roku, stanął na obrzeżach Punta Arenas w Chile, gotowy rozpocząć liczącą ponad 50 tysięcy kilometrów wędrówkę, którą pierwotnie planował ukończyć w mniej więcej 12 lat. Nikt, łącznie z nim samym, nie przewidywał, że zajmie mu ona ponad dwie dekady i przeistoczy się w jedną z najbardziej wymagających pieszych podróży we współczesnym świecie. 27 lat samotnej wędrówki. Szczegóły wyprawy Karla Bushby'ego Ponad dwadzieścia lat pieszej wędrówki uczyniło Karla Bushby'ego jedną z najbardziej niezwykłych postaci współczesnych wypraw. W wieku 56 lat Brytyjczyk ma już za sobą około 50 tys. kilometrów pokonanych wyłącznie na własnych nogach – trasę prowadzącą przez obie Ameryki, Rosję, Mongolię, Azję Środkową oraz ekstremalne przejście przez skute lodem wody Cieśniny Beringa. Jego wieloletni marsz przypadł na okres intensywnych przemian (od obchodów milenijnych, przez zamachy z 11 września, po pandemię COVID-19), co często przekładało się na zamknięte granice, restrykcje i dodatkowe przeszkody logistyczne. Po drodze mierzył się również z wyzwaniami natury: w Arktyce niemal natknął się na niedźwiedzie polarne, a w 2024 roku, pozbawiony innej drogi, przepłynął blisko 300 kilometrów przez Morze Kaspijskie, aby kontynuować wyprawę. Od początku narzucił sobie dwa warunki definiujące całe przedsięwzięcie – i przez ponad dwie dekady nie złamał żadnego z nich. Pierwszy zakładał całkowitą rezygnację z transportu mechanicznego. Drugi – że nie wróci do domu przed ukończeniem trasy pieszo. – Jeśli gdzieś utknę, muszę sam znaleźć drogę – podkreślał, wspominając początki marszu, gdy całą trasę planował jeszcze, używając papierowych map i ołówka. Te zasady sprawiły jednak, że projekt „Goliath Expedition” regularnie napotykał przeszkody – brak funduszy, odmowy wizowe, zawirowania polityczne czy pandemia wielokrotnie zmuszały go do wielomiesięcznych przestojów. Wiosną 2025 roku, pokonawszy około 47 tys. kilometrów, Bushby dotarł do Turcji i 2 maja przeszedł przez Most Bosforski, wracając do Europy po raz pierwszy od 1998 roku. Chwilę później jednak ponownie zatrzymała go biurokracja, gdyż kończąca się wiza zmusiła piechura do opuszczenia kraju. Przez kolejne trzy miesiące czekał w Meksyku na możliwość ponownego wjazdu. Finalnie kilka dni temu Karl wrócił do Stambułu i właśnie przygotowuje się do ostatniego odcinka trasy prowadzącej przez Bułgarię, Rumunię, Węgry, Austrię, Niemcy i Francję. Od rodzinnego Hull dzieli go już tylko około 3 tys. kilometrów. Jeśli nic nie stanie mu na przeszkodzie, dotrze tam wczesną jesienią 2026 roku, kończąc jedną z najdłuższych i najtrudniejszych pieszych wędrówek we współczesnych czasach. Motywacje, wyzwania i życiowe lekcje Karla Bushby’ego Jego wyprawa budzi dziś podziw, jednak jej korzenie tkwią nie tylko w barowym zakładzie, lecz także doświadczeniach wyniesionych ze służby wojskowej. Bushby służył bowiem jako spadochroniarz w armii brytyjskiej, co – jak twierdzi – nauczyło go wytrzymałości i rozbudziło potrzebę podróżowania. – Kiedy jesteś w wojsku i masz okazję zobaczyć te niesamowite miejsca, to naprawdę inspiruje i rozbudza żądzę wędrówek – mówił. Jednocześnie śmierć kilku kolegów sprawiła, że zaczął poważniej myśleć o kruchości życia. – Doszło do mnie, że życie jest krótkie i trzeba przeżyć je najlepiej, jak potrafimy – dodał. Te doświadczenia skłoniły go do rozpoczęcia w wieku 29 lat marszu dookoła świata. Na wyprawę wyruszył z 500 dolarami w kieszeni i bez jakiegokolwiek wsparcia. – Ameryka bardzo szybko zamieniła się w walkę o przetrwanie… Czasem sprowadzało się to do szukania jedzenia przy drodze – wyznał w jednym z wywiadów. Spał głównie w namiocie, a niekiedy u osób, które zaprosiły go do siebie z życzliwości. Z czasem jego historia zaczęła przyciągać uwagę. Pojawiły się pierwsze darowizny, sponsorzy, kontrakt na książkę i zainteresowanie filmowców. – Jedna rzecz, której się nauczyłem, to że nikt nie dokonuje takich rzeczy w pojedynkę. Mogę iść sam, ale nie doszedłbym tu bez ludzi, którzy mnie wspierali – podkreślił w rozmowie z „Washington Post”. Rosnąca rozpoznawalność nie chroniła go jednak przed trudnościami. Bushby musiał pokonać Przełęcz Darién (czyli jedno z najbardziej niebezpiecznych miejsc w dżungli), spędził 57 dni w rosyjskim areszcie za niewłaściwe przekroczenie granicy, a w 2013 roku otrzymał pięcioletni zakaz wjazdu do Rosji, o którego zniesienie zabiegał, idąc pieszo z Los Angeles do ambasady w Waszyngtonie. Do tego dochodziły ograniczenia wizowe, które regularnie zmuszały go do wylotów do Meksyku i wielomiesięcznych przerw. Mimo wszystko powtarza, że to właśnie życzliwość obcych ludzi dawała mu siłę. – 99,99% osób, które spotkałem, okazało się niezwykle życzliwych. Świat jest o wiele bardziej przyjazny, niż często nam się wydaje – stwierdził. Choć samotność bywała przytłaczająca, Bushby podkreślił też, że wędrówka stała się dla niego formą życiowej edukacji. Dziś zależy mu na tym, by inspirować innych. – Trzeba zobaczyć świat takim, jaki jest naprawdę, i poznać ludzi, którzy w nim żyją. To jedna z najcenniejszych lekcji, jakie można wynieść z podróży – podsumował. Źródła: Washington Post, Explorers Web, BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te miasta to raj dla smakoszy. Powstał globalny ranking najpyszniejszych miejsc na świecie
Niektórzy wybierają kierunki pełne słońca, inni planują wyjazdy tam, gdzie czekają majestatyczne góry lub spokojne morze. Coraz większa grupa podróżnych kieruje się jednak innym kryterium: smakiem. To właśnie oni poszukują miejsc, które zachwycają kuchnią, lokalnymi tradycjami i unikalnymi produktami. Gdzie zatem miłośnicy kulinarnych odkryć znajdą najwięcej powodów do zachwytu? Pewien ranking jasno wskazał faworytów.
Turystyka kulinarna z roku na rok staje się coraz bardziej popularna. Według badań przeprowadzonych przez Acorn, firmę specjalizującą się w analizie trendów turystycznych, aż trzech na czterech podróżnych deklaruje, że wybiera kierunek wakacji na podstawie tego, czego mogą spróbować na miejscu. Rosnąca ciekawość lokalnych smaków sprawia, że miasta rywalizują już nie tylko architekturą czy ofertą kulturalną, lecz także gastronomią. Gdzie w takim razie warto wyjechać, by doświadczyć kuchni, która na długo pozostaje w pamięci? Ranking przedstawia najciekawsze kulinarne stolice świata. Kulinarne stolice świata Aby opracować zestawienie najlepszych miast na świecie pod kątem podróży kulinarnych, eksperci Titan Travel przeanalizowali cztery kluczowe wskaźniki: liczbę dostępnych kursów gotowania, ich ceny, jakość ocenianą przez uczestników oraz zainteresowanie danym kierunkiem mierzone liczbą wyszukiwań w sieci. Na tej podstawie każdemu miastu przypisano wynik punktowy – im więcej wartościowych kursów i im większe zainteresowanie, tym wyższa pozycja w zestawieniu. Dzięki temu wyłoniono miejsca, które oferują nie tylko znakomitą kuchnię, lecz przede wszystkim możliwość pełnego zanurzenia się w lokalnej tradycji kulinarnej: od wizyt na targach, przez warsztaty u lokalnych kucharzy, po degustacje i wspólne gotowanie. Podium zdominowały trzy włoskie miasta, co potwierdza, że Włochy pozostają jednym z najważniejszych kierunków współczesnej turystyki gastronomicznej. Pierwsze miejsce zajęła Florencja, czyli miasto z największą liczbą kursów gotowania w przeliczeniu na mieszkańca, oferujące niemal 64 zajęcia na każde 100 tys. osób. To przekłada się na wyjątkowo szeroką ofertę – od krótkich lekcji po rozbudowane, całodniowe programy „od targu do stołu”. Na drugim miejscu znalazło się Palermo, stolica Sycylii, wyróżniające się przede wszystkim jakością warsztatów. Aż 88% kursów otrzymało ocenę czterech gwiazdek lub wyższą, co świadczy o wysokim poziomie zajęć prowadzonych przez lokalnych kucharzy. To miasto, w którym kulinarne doświadczenia niemal zawsze rozpoczynają się na targu – wśród straganów pełnych świeżych produktów i tradycyjnych sycylijskich smaków. Trzecią lokatę natomiast zajęła Bolonia, od lat uznawana za jedno z gastronomicznych serc Włoch. Choć liczba kursów nie dorównuje tej we Florencji, Bolonia nadrabia autentycznością i jakością doświadczeń. To tutaj nauka gotowania często oznacza kontakt z wielowiekową tradycją ręcznie wyrabianego makaronu oraz słynnego ragù alla Bolognese, które rozsławiło miasto na całym świecie. Ranking miast idealnych dla miłośników kuchni Za podium również dominują europejskie metropolie, które od lat przyciągają miłośników autentycznych smaków. Czwarte miejsce ex aequo zajęły Lizbona i Rzym, oba miasta niezwykle cenione za kursy kulinarne oparte na lokalnej tradycji. W Lizbonie oferta obejmuje kilkadziesiąt warsztatów – od pieczenia słynnych pastel de nata po zajęcia poświęcone kuchni atlantyckiej. Aż ponad 80% kursów otrzymuje tam oceny czterech gwiazdek lub wyższe, co wskazuje na ich wysoki poziom. Z kolei w Rzymie podróżni mogą uczyć się przygotowywania klasyków takich jak cacio e pepe, pasta alla carbonara czy supplì, a wiele kursów zaczyna się wizytą na targu Campo de’ Fiori, gdzie uczestnicy poznają lokalne produkty i techniki wyboru składników. Szósta pozycja przypadła trzem miastom: Brukseli, Barcelonie i Wenecji. Bruksela przyciąga fanów kuchni belgijskiej – warsztaty często obejmują naukę przygotowywania pralinek, gofrów lub klasycznego stoofvlees. Barcelona z kolei oferuje kursy koncentrujące się na kuchni katalońskiej, w tym paelli, tapas i tradycyjnych owocach morza; dużą popularnością cieszą się zajęcia, które rozpoczynają się na słynnym targu La Boqueria. Wenecja wyróżnia się natomiast warsztatami opartymi na kuchni laguny – od cicchetti po dania z lokalnych ryb i owoców morza, co nadaje zajęciom atmosferę autentycznej weneckiej tradycji. Na dziewiątym miejscu uplasowała się Osaka, uznawana za kulinarną stolicę Japonii. To miasto słynie z takoyaki, okonomiyaki i bogatej kultury street foodu, a kursy gotowania pozwalają poznać techniki przygotowywania potraw, które trudno w pełni odtworzyć poza Japonią. Dziesiątą pozycję zajęło Hue w Wietnamie – dawna stolica kraju i kolebka kuchni cesarskiej. Tamtejsze warsztaty pozwalają zgłębić tajniki wyrafinowanych potraw, takich jak bun bo Hue czy wieloskładnikowe dania królewskie, cenione za kunszt, lekkość i harmonię smaków. Ta różnorodność potwierdza, że współczesna turystyka kulinarna wykracza daleko poza Europę i przyciąga do miejsc, gdzie tradycja gastronomiczna stanowi integralną część kultury. Źródła: Titan Travel, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie stoi filmowy Fackham Hall? Pałace i wioski z „Wujowego dworu” istnieją naprawdę
W kinach pojawił się film „Wujowy dwór”, którego akcja toczy się w Anglii lat 30. XX wieku. Produkcja łącząca elementy komedii i dramatu już zbiera pierwsze entuzjastyczne recenzje, jednak nie wszyscy wiedzą, że okazała posiadłość z ekranu nie jest jedynie filmową scenografią. Dwór, który stał się sercem opowieści, istnieje naprawdę – i kryje własną historię.
Choć „Wujowy dwór” (w oryginale „Fackham Hall”) jest fikcyjną opowieścią rozgrywającą się w realiach Anglii lat 30. ubiegłego wieku, twórcy filmu zadbali o wyjątkową autentyczność przestrzeni. Zdjęcia realizowano w kilku historycznych posiadłościach położonych w pobliżu Liverpoolu, w regionie, który od lat przyciąga filmowców swoim niepowtarzalnym charakterem i zachowaną architekturą. Niektóre z tych miejsc można rozpoznać z wcześniejszych produkcji, natomiast inne dopiero teraz wychodzą z cienia, odsłaniając widzom swój filmowy potencjał. To właśnie te lokalizacje nadały „Wujowemu dworowi” surową, elegancką i zakorzenioną w historii brytyjskich rezydencji atmosferę. Prawdziwy pałac z filmu „Wujowy dwór” Główną rezydencją, w której w filmie „Wujowy dwór” rozgrywają się losy rodziny Davenportów, jest Knowsley Hall – zabytkowa posiadłość położona w hrabstwie Merseyside, na wschód od Liverpoolu. Twórcy zdecydowali się wykorzystać właśnie tę rezydencję, ponieważ jej skala, architektura i otoczenie najlepiej oddawały charakter fikcyjnego Fackham Hall. Dzięki temu film zyskał wiarygodną scenografię, osadzoną w przestrzeni, która faktycznie odzwierciedla styl angielskich rezydencji lat 30. Knowsley Hall jest siedzibą rodziny Stanley, hrabiów Derby, już od ponad 600 lat. Tak długa historia sprawiła, że posiadłość była wielokrotnie przebudowywana, a każdy etap pozostawił po sobie trwałe ślady. Najstarsze części rezydencji pochodzą z przełomu XV i XVI wieku, późniejsze rozbudowy w XIX stuleciu nadały jej reprezentacyjny charakter, a współczesne renowacje przywróciły dawną spójność stylistyczną. Dzięki nim pałac zachował zarówno autentyczne elementy historyczne, jak i elegancję typową dla angielskich rezydencji wiejskich. Na decyzję o wyborze tej lokalizacji bezpośrednio wpłynął również rozległy, prywatny park o powierzchni około 1000 ha. Ogrody, dziedzińce i szerokie alejki otaczające pałac umożliwiły realizację scen plenerowych, które wymagają przestrzeni i naturalnego światła. To właśnie dlatego w Knowsley Hall kręcono najważniejsze fragmenty filmu – autentyczność otoczenia sprawiła, że nie było konieczności rozbudowy scenografii, a film zyskał naturalność, której nie da się osiągnąć w studiu. Knowsley Hall od lat przyciąga filmowców i turystów, co jest bezpośrednim skutkiem zarówno walorów architektonicznych pałacu, jak i statusu zabytku. Choć posiadłość pozostaje w prywatnych rękach, część jej przestrzeni jest udostępniana podczas organizacji różnych wydarzeń, zwiedzania, a także realizacji produkcji telewizyjnych. Knowsley Hall wykorzystywano bowiem też w innych filmach i serialach – wystąpił m.in. w „The Ipcress File” oraz „Hollyoaks”. Pozostałe miejsca, w których kręcono „Fackham Hall” Choć Knowsley Hall pełni w filmie funkcję głównej rezydencji, twórcy „Wujowego dworu” wykorzystali również szereg innych lokalizacji na terenie Merseyside i Wirral, aby zbudować możliwie zróżnicowaną i wiarygodną przestrzeń fabularną. Jednym z kluczowych miejsc był Croxteth Hall wraz z przylegającym parkiem krajobrazowym. Rezydencja ta, dzięki zachowanym oryginalnym wnętrzom i wyposażeniu, pozwoliła zrealizować ujęcia wymagające historycznej scenografii. W Croxteth Hall znajdują się m.in. wiktoriańskie kuchnie, reprezentacyjne schody w stylu królowej Anny, salon Lady Sefton oraz liczne korytarze i pomieszczenia użytkowe, które umożliwiły wierne odtworzenie zaplecza funkcjonowania dużej posiadłości. Nic dziwnego, że obiekt wcześniej wykorzystywano w takich produkcjach, jak „Peaky Blinders”, „Wojna światów” czy „House of Guinness”. Do scen miejskich wybrano natomiast monumentalne Cunard Building przy Water Street w Liverpoolu. Jego klasyczna fasada, będąca częścią słynnych „Trzech Gracji”, nadała filmowi atmosferę lat 30. i pozwoliła stworzyć estetykę inspirowaną wielkomiejskim stylem międzywojnia. Na potrzeby zdjęć przekształcono okolicę, wykorzystując stylizowane pojazdy, rekwizyty i elementy scenografii, co dodało scenom dramaturgii i epokowego charakteru. Budynek Cunard wcześniej pojawił się m.in. w „The Crown”, „It’s a Sin”, „Cilla” oraz „Florence Foster Jenkins”. Co więcej, twórcy wykorzystali też hotel Aloft Liverpool, mieszczący się w dawnym Royal Insurance Building. Ten obiekt, wzniesiony na początku XX wieku jako jeden z pierwszych budynków o konstrukcji stalowej w Wielkiej Brytanii, charakteryzuje się neobarokową fasadą i bogatymi zdobieniami wnętrz. Dzięki temu stał się idealnym tłem dla scen wymagających elegancji, przestronności oraz kontrastu między tradycją a nowoczesnością. Zupełnie inny klimat oddawały natomiast zdjęcia realizowane w Thornton Hough – zabytkowej wiosce na Półwyspie Wirral. Jej brukowane uliczki, tradycyjne kamienne domy i historyczna zabudowa z XVII i XVIII wieku stworzyły scenerię, która podkreśliła różnicę między wystawnym światem arystokracji a spokojną codziennością angielskiej prowincji. W filmie wykorzystano zarówno charakterystyczną dzielnicę The Folds, jak i wnętrza klubu Thornton Hough Village, którego klasyczny wystrój dodawał scenom społecznych interakcji autentyczności. W filmie pojawił się także Kościół św. Jerzego – jego architektura i kameralny charakter idealnie wpisywały się w realia epoki, w której rozgrywa się fabuła, dlatego świątynia pojawia się w kilku kluczowych scenach. Źródła: Explore Liverpool, 4Filming, Liverpool Echo Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Chcesz zamieszkać na wyspie? Rząd dopłaca do 84 tys. euro, by przyciągnąć mieszkańców
Dla wielu osób Irlandia pozostaje wymarzonym miejscem do życia. Zielone krajobrazy, bogata kultura, łagodny klimat morski i spokojne, przyjazne społeczności przyciągają nie tylko turystów, lecz także osoby szukające nowego początku. Teraz jest ku temu dodatkowy powód – państwo oferuje nawet do 80-90 tys. euro osobom, które zdecydują się przeprowadzić na jedną z odległych wysp i tchnąć w nie nowe życie.
Irlandia od lat zachwyca krajobrazem, który trudno pomylić z jakimkolwiek innym – od surowych klifów i wietrznych wybrzeży po niewielkie miasteczka ukryte wśród zielonych wzgórz. Jednak to nie turystyczne szlaki, a oddalone, rzadko zaludnione wyspy stanowią dziś szczególny punkt zainteresowania irlandzkich władz. To miejsca, w których czas płynie wolniej, życie opiera się na lokalnych więziach, a tradycje wciąż odgrywają ważną rolę. Niestety, jednocześnie są to społeczności zmagające się z konsekwencjami wieloletniego wyludniania. Na około trzydziestu irlandzkich wyspach mieszka obecnie niespełna 3 tys. osób, a niektóre z nich liczą zaledwie kilku stałych mieszkańców. Rząd obawia się, że bez zdecydowanych działań wiele z tych wyjątkowych społeczności może zniknąć. Program wsparcia finansowego, oferujący nawet 80-90 tys. euro za osiedlenie się na jednej z wysp, ma temu przeciwdziałać i stworzyć warunki do ich dalszego rozwoju. Na czym polega irlandzki program dopłat i kto może z niego skorzystać? W 2023 roku irlandzki rząd uruchomił program Vacant Property Refurbishment Grant, którego celem jest zatrzymanie procesu wyludniania najbardziej odległych społeczności i stworzenie warunków do ich dalszego rozwoju. Inicjatywa opiera się na założeniu, że odnowienie pustych lub zaniedbanych budynków może stać się impulsem do wzrostu liczby mieszkańców, a tym samym – do ożywienia lokalnej gospodarki, usług i tradycyjnych gałęzi rzemiosła. Aby zachęcić ludzi do osiedlania się na terenach o malejącej populacji, państwo oferuje znaczące wsparcie finansowe przeznaczone wyłącznie na remont domów, które pozostają niezamieszkane od co najmniej dwóch lat. Wysokość dotacji zależy od stanu budynku: do 50 tys. euro można otrzymać na remont pustej nieruchomości, a do 70 tys. euro jeśli obiekt jest w stanie ruiny i wymaga prac konstrukcyjnych potwierdzonych raportem specjalisty. Jeszcze wyższe wsparcie obowiązuje na kwalifikujących się wyspach morskich, gdzie stawki podwyższono o 20%: do 60 tys. euro dla pustych nieruchomości oraz do 84 tys. euro w przypadku domów opuszczonych. Środki można przeznaczyć zarówno na naprawę fundamentów czy dachu, jak i na pełną modernizację wnętrz, pod warunkiem że dom stanie się głównym miejscem zamieszkania lub będzie wynajmowany długoterminowo. Program wyklucza wynajem krótkoterminowy oraz tworzenie domów wakacyjnych, ponieważ jego nadrzędnym celem jest stałe zasiedlenie i odbudowa lokalnych społeczności. Kto może się ubiegać o te dopłaty? Otóż nie tylko obywatele Irlandii, ale też cudzoziemcy, o ile ich status pobytowy pozwala na legalne i długoterminowe zamieszkanie w kraju. Ponadto każda nieruchomość musi spełniać ścisłe kryteria: powstać przed 2007 rokiem, pozostawać pusta przez minimum dwa lata oraz zostać pozytywnie zweryfikowana przez lokalne władze. Budynek uznaje się za opuszczony, jeśli jego konstrukcja jest niestabilna i stwarza zagrożenie, co wymaga potwierdzenia niezależnym raportem. Dopiero spełnienie wszystkich warunków umożliwia przyznanie dotacji, której celem jest nie tylko remont konkretnego domu, lecz przede wszystkim przywrócenie życia społecznościom zagrożonym wyludnieniem. Które irlandzkie wyspy obejmuje dofinansowanie? Program obejmuje 23 wyspy położone u zachodniego wybrzeża Irlandii na wodach Oceanu Atlantyckiego, a jego zadaniem jest przyciągnięcie nowych mieszkańców i wsparcie obecnych społeczności. To obszary o wyjątkowym znaczeniu kulturowym i krajobrazowym, które od dekad zmagają się z konsekwencjami depopulacji. Wśród nich znajdują się zarówno dobrze znane Wyspy Aran (Inis Mór, Inis Meáin i Inis Oírr), jak i mniejsze, rzadziej odwiedzane wyspy (m.in. Inishbofin, Inishturk, Clare Island czy Coney Island). Szczególną uwagę przyciągają także Dursey (znana z jedynej w kraju kolejki linowej łączącej ją z lądem), a także Bere Island i Toraigh – określana jako najbardziej odległa zamieszkana wyspa Irlandii. Każda z nich wyróżnia się innym charakterem: od monumentalnych klifów i surowych linii brzegowych po niewielkie, zżyte społeczności kultywujące dawne tradycje. Wyspy te przyciągają nie tylko spokojem, ale także unikalnymi elementami środowiska naturalnego. Na Toraigh znajdują się spektakularne formacje skalne, w tym słynna „Skała Słonia”, której kształt przypomina monumentalną sylwetkę zwierzęcia stojącego nad oceanem. Z kolei Inis Mór znana jest z kamiennych fortyfikacji i miejsc, gdzie kręcono sceny do filmu „Duchy Inisherin”. Choć warunki życia bywają wymagające (ograniczony dostęp do internetu, niewielka infrastruktura, a w niektórych miejscach również słabsze połączenie z lądem), to właśnie owe poczucie izolacji, bliskość natury i spowolniony rytm codzienności sprawiają, że te miejsca są wyjątkowe. Program dopłat ma sprawić, że te małe, autonomiczne społeczności nie znikną z mapy, a ich dziedzictwo przetrwa kolejne pokolenia. Źródła: Government of Ireland, Travel + Leisure, CBS News, Travel Pirates Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie w Europie najlepiej spędzić święta? W rekomendacjach stewardesy znalazło się polskie miasto
Coraz więcej osób rezygnuje z tradycyjnego spędzania świąt i decyduje się wykorzystać ten czas na podróż. Grudniowy wyjazd staje się sposobem na oddech, zmianę perspektywy i odkrycie europejskich miast w ich najbardziej nastrojowej odsłonie. Gdzie zatem warto pojechać, by poczuć wyjątkową atmosferę Bożego Narodzenia? Swoimi wskazówkami podzieliła się stewardesa, która zwiedziła dziesiątki miejsc w Europie.
Kto może doradzić lepiej w kwestii świątecznych kierunków niż ktoś, kto zawodowo przemierza Europę? Członkowie personelu pokładowego spędzają dużą część roku w podróży, poznając miasta nie tylko z perspektywy turysty, lecz także kogoś, kto obserwuje ich rytm o różnych porach dnia i roku. Na podstawie własnych doświadczeń jedna z członkiń załogi Wizz Air wskazała cztery najlepsze miejsca na spędzenie Bożego Narodzenia. Wśród jej faworytów znalazło się polskie miasto. Najlepsze miasta na święta według stewardesy Wizz Air Miley Adison, która porzuciła karierę zawodowej siatkarki na rzecz pracy w przestworzach, od trzech lat przemierza Europę jako stewardesa i – jak sama podkreśla – w tym czasie miała okazję odwiedzić już około czterdziestu miast, poznając je zarówno w intensywnym rytmie codzienności, jak i w okresach świątecznego wyciszenia. Tak szeroka perspektywa pozwoliła jej zauważyć, że niektóre kierunki zimą zyskują szczególny urok. W jej ocenie jednym z nich jest Rzym. To właśnie o tej porze roku brukowane place i renesansowe fasady nabierają wyjątkowego blasku, rozświetlone miękkim światłem bożonarodzeniowych iluminacji. Piazza Navona, czyli jeden z najbardziej rozpoznawalnych placów Wiecznego Miasta, zamienia się w świąteczne miasteczko pełne rzemieślniczych stoisk, scen bożonarodzeniowych i regionalnych słodkości, a monumentalna architektura okolicznych pałaców tworzy malowniczną oprawę dla tradycyjnych uroczystości religijnych. Co więcej, w swoich rekomendacjach Adison wyróżniła również Gdańsk, który określiła jako „ukryty klejnot” i jedno z najpiękniejszych miejsc do odwiedzenia w okresie Bożego Narodzenia. Jej zdaniem o wyjątkowości tego miasta decyduje harmonijne połączenie świątecznej atmosfery z historycznym dziedzictwem dawnego portu. Podkreśliła, że gdańskie jarmarki bożonarodzeniowe są regularnie wyróżniane w europejskich rankingach, przyciągając zarówno formą, jak i dbałością o detale: od świetlnych instalacji na Długim Targu po imponującą choinkę na Targu Węglowym. Całość dopełniają aromaty grzanego wina, pierników i kaw parzonych w niewielkich kawiarniach z widokiem na Motławę. W ocenie stewardesy to miejsce, które w okresie świąt odsłania swój najbardziej nastrojowy charakter. Gdzie uciec od zimy w Boże Narodzenie? Dla osób, które traktują świąteczne podróże jako okazję do ucieczki przed zimnem, Adison poleciła też kierunki o łagodniejszym klimacie. Wśród nich wyróżniła Tiranę – miasto, które w grudniu zaskakuje temperaturami sięgającymi około 15°C i atmosferą sprzyjającą spokojnej, niespiesznej eksploracji. Jej zdaniem stolica Albanii oferuje coś więcej niż tylko cieplejszą aurę: to przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnością, a świąteczny nastrój subtelnie współgra z południowym charakterem miasta. W ciągu dnia można zwiedzać tu muzea, zagłębiać się w opowieści o Bałkanach lub wybrać się choćby w góry Dajti czy na wybrzeże, gdzie zimą panuje pogodna, jasna aura. Wieczorami miasto odsłania z kolei swój bardziej nastrojowy wymiar: tarasy widokowe na dachach wypełniają się gośćmi, a plac Skanderbega rozbrzmiewa muzyką towarzyszącą zimowemu festiwalowi, tworząc atmosferę, którą stewardesa określa jako „ciepłą w sensie dosłownym i symbolicznym”. Adison poleciła także Larnakę na Cyprze jako kierunek dla tych, którzy marzą o Bożym Narodzeniu spędzonym w otoczeniu morza. W grudniu temperatury dochodzą tu do 19°C, co pozwala cieszyć się zarówno spacerami po złocistych plażach, jak i odkrywaniem nadmorskich ruin, portowych zaułków czy stanowisk archeologicznych świadczących o wielowiekowych tradycjach wyspy. Jednocześnie Larnaka nie rezygnuje ze świątecznej oprawy – jej bożonarodzeniowe wioski, pełne iluminacji, lokalnych przysmaków i rzemiosła, tworzą oryginalne połączenie południowego klimatu ze świąteczną atmosferą. W opinii stewardesy to miejsce, które pozwala doświadczyć Bożego Narodzenia w zupełnie innym rytmie: słonecznym, spokojnym i przepełnionym śródziemnomorską lekkością. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu zima spotyka się ze słońcem. Oto europejskie stoki z rekordową liczbą pogodnych dni
Sezon narciarski nabiera tempa, a europejskie kurorty wypełniają się miłośnikami zimowych sportów. Nie wszędzie jednak pogoda sprzyja w równym stopniu – w wielu regionach chmury i mgła potrafią skutecznie odebrać radość z jazdy. Dlatego coraz więcej osób wybiera ośrodki, które słyną z długich godzin nasłonecznienia i niemal codziennego błękitu nieba. Które europejskie stoki gwarantują zatem najwięcej słońca w sezonie?
Wraz z początkiem zimy narciarze i snowboardziści intensywnie planują swoje wyjazdy, szukając miejsc, gdzie warunki będą możliwie jak najlepsze. W ostatnich tygodniach analizowaliśmy już regiony oferujące najlepszy śnieg oraz te, które wyróżniają się najbardziej korzystnym stosunkiem jakości do ceny. Tym razem przyglądamy się zupełnie innemu kryterium – liczbie słonecznych godzin na stokach. Najnowszy ranking pokazuje, które europejskie ośrodki mogą pochwalić się wyjątkowo stabilną pogodą, dzięki czemu jazda staje się tam nie tylko sportem, lecz także czystą przyjemnością korzystania z zimowego światła. Perła Dolomitów z rekordową liczbą słonecznych godzin Madonna di Campiglio, położona w sercu włoskich Dolomitów, zajęła pierwsze miejsce w rankingu najbardziej słonecznych ośrodków narciarskich w Europie w 2026 roku. Eksperci platformy Hoppa przeanalizowali szczegółowe dane klimatyczne i wykazali, że kurort może pochwalić się blisko 2800 godzinami słońca rocznie – więcej niż jakikolwiek inny ośrodek narciarski na kontynencie. To wyjątkowe nasłonecznienie sprawia, że zimowe dni w Madonna di Campiglio często upływają pod błękitnym niebem, co w połączeniu z pewnymi warunkami śniegowymi (średnia wysokość opadów to 324 cm) tworzy jedną z najbardziej komfortowych scenerii do jazdy. „Perła Dolomitów”, jak nazywany jest ośrodek, od ponad wieku przyciąga zarówno stałych bywalców, jak i tych, którzy dopiero odkrywają włoskie Alpy. Już w XIX wieku odwiedzali go cesarz Franciszek Józef i cesarzowa Elżbieta, a dziś na jego stokach można spotkać takie osoby, jak m.in. Naomi Campbell, Chiara Ferragni czy Valentino Rossi. Popularność Madonna di Campiglio nie wynika jednak wyłącznie z prestiżu. Ośrodek oferuje długie, panoramiczne trasy, tereny przyjazne rodzinom, elegancką infrastrukturę après-ski oraz łatwy dostęp do jednych z najpiękniejszych szlaków w całych Dolomitach. Wystarczy kilkadziesiąt minut marszu, by dotrzeć do wodospadów Cascate di Vallesinella lub malowniczych jezior Nambino i Ritorto, czyli miejsc, które o każdej porze roku potwierdzają unikatowy charakter tego regionu. Dolomity pozostają zresztą jednym z najpopularniejszych obszarów wypoczynkowych w Europie: każdego roku odwiedza je około 34 milionów osób. W tym krajobrazie Madonna di Campiglio wyróżnia się nie tylko liczbą słonecznych dni, lecz także atmosferą miejsca, które od dziesięcioleci przyciąga miłośników zimy w jej najpiękniejszej odsłonie. Nie tylko Alpy. Oto słoneczne kurorty Europy Drugie miejsce w zestawieniu najbardziej słonecznych ośrodków narciarskich zajęło bułgarskie Bansko, które w ostatnich latach stało się jednym z najszybciej rozwijających się kurortów zimowych w Europie. Zanotowane 2744 godziny słońca rocznie plasują je tuż za włoską Madonną di Campiglio, potwierdzając, że również poza Alpami można znaleźć ośrodki oferujące wyjątkowo sprzyjające warunki pogodowe. Popularność Banska rośnie z roku na rok, a decydują o tym nie tylko dobre warunki narciarskie, lecz także przystępne ceny, nowoczesna infrastruktura oraz intensywne życie nocne, które wyróżnia region na tle znacznie droższych alpejskich miejscowości. Położenie u stóp masywu Pirin sprawia, że słońce długo utrzymuje się nad stokami, a mikroklimat sprzyja stabilnemu sezonowi zimowemu. Na trzecim miejscu znalazła się Grandvalira w Andorze – największy ośrodek narciarski w Pirenejach, oferujący ponad 200 kilometrów tras i aż 2704 godziny słońca rocznie. To jeden z najbardziej wszechstronnych kurortów w Europie: początkujący mogą tu liczyć na szerokie, łagodne zjazdy, a doświadczeni narciarze znajdą wymagające odcinki oraz zaawansowane snowparki. Wysokie położenie i słoneczny klimat sprawiają, że Grandvalira wyróżnia się wyjątkową stabilnością śniegową. Pierwszą dziesiątkę uzupełniły m.in. Val Gardena wchodząca w skład Dolomiti Superski, francuskie Alpe d’Huez, Les Arcs, Méribel i Chamonix, a także austriacki Kitzbühel oraz hiszpańska Baqueira-Beret. Wszystkie te ośrodki łączy wysoki poziom nasłonecznienia, który w sezonie zimowym ma ogromny wpływ na komfort jazdy, widoczność i atmosferę w kurortach, czyniąc je jednymi z najbardziej pożądanych miejsc na mapie europejskich sportów zimowych. Źródła: Hoppa, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wodospad z „Opowieści z Narnii” jest w Polsce. To miejsce zachwyciło filmowców
Wiele lat temu „Opowieści z Narnii” podbiły wyobraźnię widzów na całym świecie. Miliony dzieci marzyły, by za drzwiami szafy odnaleźć przejście do krainy pełnej magii, niezwykłych stworzeń i monumentalnych krajobrazów. Niewielu jednak wie, że część filmowych scen powstała w Polsce – a jeden z najbardziej malowniczych wodospadów naszego kraju stał się tłem dla baśniowego świata stworzonego przez C.S. Lewisa.
„Opowieści z Narnii” od momentu premiery uchodziły za jedną z najbardziej sugestywnych wizji świata równoległego – miejsca, do którego prowadzi niepozorne przejście, a dalej rozciąga się kraina pełna śniegu, lasów i pradawnej magii. Gdy popularność książek C.S. Lewisa doprowadziła do ich ekranizacji, twórcy stanęli przed wyzwaniem przełożenia tej literackiej wyobraźni na rzeczywiste pejzaże. Szukali plenerów o nieoczywistej urodzie – surowych, dzikich, a jednocześnie niezwykle fotogenicznych. Jedno z takich miejsc znaleźli w Polsce. To właśnie tu, w sercu gór, zrealizowano sceny, które w filmie stały się częścią baśniowej Narnii, choć na co dzień stanowią element realnego krajobrazu. Wodospad Kamieńczyka w filmie „Opowieści z Narni: Książę Kaspian” Choć filmowa Narnia powstawała w wielu zakątkach świata, jedną z najbardziej rozpoznawalnych scen z „Księcia Kaspiana” zrealizowano w miejscu, które dla polskich turystów od lat ma status ikony. To Wodospad Kamieńczyka w Karkonoszach – najwyższy wodospad polskich Sudetów, spadający trzema kaskadami do potężnego Kamieńczykowego Wąwozu. Ekipa Andrew Adamsona trafiła tu w lipcu 2007 roku, wracając do Polski po doświadczeniach z pierwszej części, którą kręcono m.in. w Tatrach, Błędnych Skałach i na jeziorze Siemianówka. Tym razem twórcy szukali miejsca, które oddałoby atmosferę dzikiej, nienaruszonej Narnii – przestrzeni surowej, majestatycznej, a jednocześnie na tyle charakterystycznej, by widzowie zapamiętali ją jako element baśniowego świata. Kamieńczyk idealnie spełniał te oczekiwania. W filmie pojawia się w scenie, w której rodzeństwo Pevensie przemierza las w poszukiwaniu lwa Aslana, próbując przedostać się przez kanion. Wodospad widoczny jest wówczas w tle, ale jego obecność buduje klimat, łącząc monumentalność karkonoskiej natury z aurą niepokoju, która towarzyszy bohaterom. Dla widza to krótkie ujęcie, lecz dla filmowców było to jedno z najbardziej wymagających miejsc w całej produkcji. Sam wodospad, na co dzień będący pomnikiem przyrody i jednym z najczęściej odwiedzanych punktów Karkonoszy, musiał zostać przygotowany z dbałością o ochronę środowiska. Mimo że Polska była wtedy jedynie „dodatkiem” do głównych lokacji w Nowej Zelandii, Czechach czy Słowenii, Kamieńczyk zdobył status jednego z najbardziej pamiętnych plenerów filmowej Narnii i stał się dowodem na to, że imponujące pejzaże można znaleźć znacznie bliżej niż na drugim końcu świata. Najwyższy wodospad Sudetów i jego baśniowe otoczenie Wodospad Kamieńczyka to jedno z najbardziej spektakularnych miejsc Karkonoszy i naturalna brama do świata skalnych formacji, surowych urwisk oraz świerkowych lasów, które od stuleci pobudzają wyobraźnię podróżników. Trzy kaskady spadają tu łącznie z wysokości 27 metrów, tworząc smukły strumień wody wciśnięty między pionowe ściany Kamieńczykowego Wąwozu, najgłębszego tego typu kanionu w polskich Sudetach. Tuż za środkową kaskadą kryje się Złota Jama, niewielka grota wykuta przez dawnych Walończyków – średniowiecznych poszukiwaczy minerałów, którzy na tych terenach wydobywali ametysty, pegmatyty i inne cenne kruszce. Dziś trudno wyobrazić sobie, by w tak dzikiej scenerii mogły funkcjonować warsztaty, jednak ślady po działalności Walończyków wciąż nadają temu miejscu wyjątkowy, niemal archeologiczny charakter. Zwiedzający mogą podziwiać wodospad zarówno z górnej platformy widokowej, jak i z dna wąwozu, do którego prowadzi zabezpieczona metalowa kładka. Wejście wymaga dodatkowego biletu oraz założenia kasku, ponieważ wąska szczelina skalna potrafi być nieprzewidywalna, zwłaszcza po intensywnych opadach. Zanurzenie się w tej przestrzeni pozwala poczuć potęgę karkonoskiej natury – echo spadającej wody, chłód wilgotnych ścian i półmrok wąwozu tworzą atmosferę, którą wielu odwiedzających określa jako „baśniową”. Nie bez powodu Kamieńczyk doczekał się również własnej legendy. Według jednej z najbardziej znanych opowieści, wodospad miał powstać z łez siedmiu rusałek opłakujących tragiczny los Łabudki – nimfy zakochanej w młodym poszukiwaczu kamieni, Broniszu. Ich dramatyczna historia, zakończona śmiercią obojga na skalnym urwisku, na zawsze miała odcisnąć się w karkonoskim krajobrazie, nadając wodospadowi aurę melancholii i niezwykłości. Aby w pełni doświadczyć atmosfery tego miejsca i wygodnie eksplorować karkonoskie szlaki, wielu turystów wybiera nocleg w pobliskiej Szklarskiej Porębie. Jedną z komfortowych baz wypadowych jest Bergo Resort & SPA – obiekt położony blisko górskich tras, oferujący udogodnienia sprzyjające rodzinnemu wypoczynkowi. Hotel ten organizuje wycieczki z przewodnikiem, dzięki czemu odkrywanie najważniejszych zakątków Karkonoszy nie wymaga dodatkowych przygotowań. Źródła: Filmowe szlaki, Bardzo Kontent Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zbliża się ostatnia superpełnia 2025 roku. Kiedy zobaczyć Zimny Księżyc?
Grudniowa pełnia Księżyca od lat budzi szczególne zainteresowanie pasjonatów astronomii. To właśnie wtedy na niebie pojawia się Zimny Księżyc, czyli ostatnia pełnia w roku, której nazwa nawiązuje do najdłuższych nocy i surowego blasku zimowego nieba. W 2025 roku zjawisko ponownie przypomni o swoim wyjątkowym charakterze. Kiedy będzie można je zobaczyć i dlaczego od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycjach wielu kultur?
Rok 2025 przyniósł dwanaście pełni Księżyca, z których każda miała własną historię i tradycyjne nazwy wywodzące się z dawnych kalendarzy przyrodniczych. Po styczniowym Wilczym Księżycu, wiosennych Pełniach Robaków i Kwiatów czy jesiennym Księżycu Plonów, nadszedł czas na ostatni akcent astronomicznego roku – Zimny Księżyc, zwany także Księżycem Długiej Nocy. To zjawisko pojawia się w okresie, kiedy noce są najdłuższe, a orbita sprawia, że tarcza Księżyca wznosi się wyjątkowo wysoko. Dlaczego grudniowa pełnia jest wyjątkowa? Grudniowy Księżyc w 2025 roku osiągnie pełnię w nocy z 4 na 5 grudnia, dokładnie o godzinie 00:14 czasu polskiego, i będzie jednym z najbardziej imponujących zjawisk końcówki roku. Tego dnia Srebrny Glob znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie orbity zwanym perygeum, co przełoży się na wyraźny wzrost jego jasności i rozmiaru. Szacuje się, że tarcza będzie wydawała się o około 14% większa i nawet o 30% jaśniejsza niż podczas standardowej pełni. To właśnie zbieżność momentu maksymalnego zbliżenia z chwilą pełnego oświetlenia tarczy sprawia, że zjawisko określa się mianem superpełni. W połączeniu z najdłuższymi nocami w roku (przypadającymi tuż przed przesileniem zimowym) grudniowy blask Księżyca stworzy wyjątkowo sprzyjające warunki do obserwacji i rozświetli zimowe niebo intensywnym, chłodnym światłem. Tradycyjna nazwa grudniowej pełni, czyli „Cold Moon” (Zimny Księżyc) wywodzi się z kultury rdzennych Amerykanów z plemienia Algonkinów, którzy w tym czasie mierzyli się z narastającym mrozem i najciemniejszymi nocami roku. Symbolika ta przeniknęła następnie do europejskich kalendarzy przyrody, gdzie grudniowy Księżyc od wieków uznawano za znak domknięcia cyklu i zapowiedź zimowych warunków. W Polsce jasność tego zjawiska miała według ludowych wierzeń wróżyć pogodę na nadchodzące święta – wyjątkowo intensywny blask zapowiadał mroźne Boże Narodzenie. W tradycjach nordyckich ostatnia pełnia roku była natomiast elementem mitologicznego rytmu natury, łączonego z wyobrażeniem walki światła z zimowym mrokiem. Choć współczesna nauka interpretuje to zjawisko przede wszystkim przez pryzmat mechaniki nieba, grudniowy Księżyc niezmiennie zachowuje wyjątkową pozycję – zarówno jako obiekt astronomicznej obserwacji, jak i symboliczny finał roku. Kiedy najlepiej obserwować Zimny Księżyc? Najbardziej efektowny moment grudniowej pełni będzie miał miejsce wieczorem 4 grudnia, kiedy Księżyc zacznie powoli wynurzać się nad horyzontem (około godziny 15:30 – 16:00). Należy go wówczas szukać na północno-wschodniej części nieboskłonu. Podobnie urzekający widok czeka nas o zachodzie Księżyca 5 grudnia (około godz. 8 rano). Srebrny Glob będzie wówczas widoczny na zachodzie. W tej fazie pojawi się zjawisko nazywane iluzją księżycową – tarcza będzie wydawać się większa, bo ludzki wzrok będzie porównywać ją z obiektami widocznymi na pierwszym planie (jak drzewa czy zabudowa). Ponieważ grudniowa pełnia będzie jednocześnie superpełnią, efekt optycznego powiększenia stanie się jeszcze bardziej widoczny, a Księżyc może sprawiać wrażenie niemal monumentalnego. Astronomowie podkreślają, że tak jasna i tak bliska grudniowa pełnia należy do rzadkości, a kolejna superpełnia o podobnych parametrach pojawi się dopiero w 2042 roku. Jeżeli niebo pozostanie bezchmurne, zjawisko będzie można obserwować także w przestrzeni miejskiej, choć najlepsze warunki zapewnią miejsca pozbawione sztucznego światła, gdzie wyraźniej widoczna będzie zmienność barw i intensywności blasku. Na odbiór pełni wpłynie również zachmurzenie. Wysokie cirrostratusy rozproszą światło, tworząc wokół tarczy subtelną, mleczną aureolę, natomiast fragmentaryczne stratocumulusy mogą wprowadzić dramatyczne kontrasty, wzmacniające wizualną siłę zjawiska. W rezultacie Zimny Księżyc będzie jednym z najbardziej malowniczych i nastrojowych zjawisk końcówki roku. Źródła: Live Science, Weather Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tej restauracji pracują osoby z demencją. Każde danie jest tu niespodzianką
Zazwyczaj chodzimy do restauracji po to, by otrzymać dokładnie to danie, na które mamy ochotę. W Japonii powstało jednak miejsce, którego fenomen polega na tym, że nigdy nie wiadomo, co trafi na nasz stół. Jak zatem „The Restaurant of Mistaken Orders” stała się międzynarodowym hitem i dlaczego jej przesłanie wykracza daleko poza kulinarny eksperyment?
To miejsce zaskakuje już samym założeniem. Restaurant of Mistaken Orders (czyli w dosłownym tłumaczeniu: restauracja pomylonych zamówień) działa według zasad, które całkowicie odbiegają od tradycyjnych standardów obsługi. Goście wchodzą tu świadomi, że mogą otrzymać zupełnie inne danie, niż zamówili, a możliwość pomyłki jest elementem filozofii tego lokalu. Restauracja zatrudnia osoby z demencją pokazując, że błąd nie musi być powodem do frustracji. Przeciwnie – może stać się początkiem rozmowy, uśmiechu i zmiany spojrzenia na to, jak funkcjonują osoby z zaburzeniami poznawczymi. Wprowadzając klientów w sytuację, w której niepewność i elastyczność są naturalną częścią doświadczenia, lokal oferuje lekcję akceptacji i otwartości, która szybko zdobyła uznanie nie tylko w Japonii, ale i na świecie. Jak powstała „restauracja błędnych zamówień”? Pomysł stworzenia Restaurant of Mistaken Orders narodził się w 2017 roku, kiedy japoński producent telewizyjny Shiro Oguni odwiedził dom opieki dla osób z demencją, przygotowując materiał do jednego ze swoich projektów. Do tamtej pory – jak sam przyznaje – jego wyobrażenia o chorobie były oparte na stereotypach. Demencja kojarzyła mu się z nieustannym zagubieniem, trudnościami w komunikacji i brakiem samodzielności. W domu opieki zobaczył jednak zupełnie inny obraz – osoby starsze wykonywały wiele codziennych czynności bez problemu, o ile miały wsparcie i cierpliwego „przewodnika”. Kluczowym momentem było zdarzenie, gdy w domu opieki zamiast zamówionego burgera podano mu pierogi. Oguni początkowo chciał zwrócić danie, ale zdał sobie sprawę, że taka pomyłka nie odbiera mu przyjemności z posiłku, a może skłonić do spojrzenia z większą empatią na codzienne wyzwania osób z demencją. Zrozumiał wtedy, że to tylko sygnał różnic w funkcjonowaniu, nie zaś powód do krytyki. Ta refleksja doprowadziła go do idei restauracji, w której osoby z demencją mogłyby pracować jako kelnerzy, a klienci byliby świadomi, że ich zamówienie może dotrzeć w nieoczekiwanej formie. Początkowo Oguni obawiał się, że projekt zostanie uznany za nieetyczny albo ośmieszający osoby chore, jednak już pierwsze wydarzenie (zorganizowane jako pop-up) rozwiało jego wątpliwości. Goście reagowali z życzliwością i humorem, a kelnerzy byli dumni z możliwości aktywnego udziału w życiu społecznym. To właśnie wtedy zaczęto nazywać inicjatywę „restauracją niekończącego się śmiechu”. Projekt szybko zaczął inspirować inne kraje. Oguni opracował materiały, które umożliwiały powielanie idei w nowych miejscach, a kolejne wydarzenia zorganizowano m.in. w Korei Południowej i Australii, przy wsparciu crowdfundingu i lokalnych instytucji społecznych. Model, który inspiruje innych. Jak projekt z Japonii stał się wzorem dla świata? Choć Restaurant of Mistaken Orders nie funkcjonuje jako stały lokal, projekt zyskał charakter ogólnokrajowej inicjatywy, która przenosi się z miejsca na miejsce. Każda kolejna odsłona wymaga wynajęcia przestrzeni, przekształcenia jej w pełnoprawną restaurację i zorganizowania pracy zespołu. Dzięki temu koncept zyskuje elastyczność i może docierać do różnych społeczności w Japonii, a jego twórcy podkreślają, że mobilność sprzyja edukacji i przełamywaniu barier. W czasie wydarzeń rolę kelnerów pełnią osoby starsze z demencją, natomiast za przygotowanie posiłków i wsparcie obsługi odpowiada profesjonalny personel. Taki podział obowiązków umożliwia gościom doświadczenie miejsca, w którym nieprzewidywalność jest częścią idei. Atmosfera w restauracji różni się od standardowych lokali, ponieważ goście są świadomi, że mogą otrzymać inne danie, niż zamówili, co od początku zmienia dynamikę spotkania. Zamiast frustracji pojawia się ciekawość, a z czasem także poczucie bliskości z osobami, które zmagają się z chorobą. Zdarza się, że któryś z kelnerów siada przy stoliku, by porozmawiać, wyjaśnić zasady projektu lub opowiedzieć o swoim dniu. Takie interakcje (choć nieprzewidywalne) tworzą unikatowy charakter inicjatywy pokazując, że demencja nie musi oznaczać wykluczenia społecznego. Co istotne, znaczenie projektu rośnie w kontekście globalnych danych. Według analiz opublikowanych w „The Lancet: Public Health”, liczba osób żyjących z demencją na świecie może wzrosnąć z 57 milionów w 2019 r. do 153 milionów w 2050 roku, głównie z powodu starzenia się społeczeństw. Japonia jest jednym z krajów, w których to zjawisko postępuje najszybciej, dlatego podobne inicjatywy stają się szczególnie ważne. Jak podkreśla Oguni, projekt ma wymiar społeczny, a jego celem jest budowanie otoczenia, w którym „niezależnie od demencji możemy żyć razem w harmonii”. Sukces restauracji potwierdza, że zmiana narracji wokół choroby jest możliwa, jeśli zamiast stereotypów i izolacji proponujemy przestrzenie, w których osoby z demencją mogą działać i być widoczne. Źródła: Forbes, The Government of Japan Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Świat zakupów ma nowego lidera. Kiedyś Paryż, dziś… zupełnie inny kontynent
Przez dziesięciolecia Paryż uchodził za najważniejszy punkt na mapie światowej mody, a podróżni przyjeżdżali tu po rzeczy, których nie dało się kupić nigdzie indziej. Dziś ten porządek wyraźnie się zmienia. Rosnąca siła marek z Azji i tempo, w jakim rozwijają się tamtejsze miasta, sprawiają, że to właśnie one stają się nowym centrum zakupowych trendów – bardziej dynamicznym, nowocześniejszym i bliższym temu, czego szukają współcześni trendsetterzy.
Najnowsze wyniki plebiscytu „Condé Nast Traveler” pokazują, że ranking najlepszych miast na zakupy wygląda dziś inaczej, niż jeszcze kilka lat temu. W tegorocznym zestawieniu aż połowę miejsc zajmują metropolie Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, czyli regionu, który w ostatniej dekadzie wyznaczył kierunek zmian w modzie, handlu i trendach konsumenckich. To tam rozwijają się dzielnice skupiające młode marki, innowacyjne domy towarowe i targowiska, które przyciągają zarówno lokalnych twórców, jak i międzynarodowe brandy. W efekcie to właśnie Azja zaczyna dominować w zestawieniach miejsc, w których zakupy stają się doświadczeniem samym w sobie, a Paryż – choć wciąż ważny – stopniowo traci pozycję niekwestionowanego lidera. Najlepsze miasta na świecie dla miłośników zakupów W tegorocznym zestawieniu pierwsze miejsce zdobył Seul. To właśnie tu tradycja spotyka się z futurystyczną innowacją, co sprawia, że stolica Korei jest dziś jednym z najbardziej dynamicznych punktów na mapie światowej mody. Na słynnym targu Gwangjang, między straganami pełnymi jedwabiu i lokalnych wyrobów, można obserwować codzienny rytm miasta. Tymczasem kilka kilometrów dalej, w Seongsu-dong (dzielnicy określanej czasem „koreańskim Brooklynem”) powstają koncepty, w których zakupy łączą się z prezentacjami nowych kosmetyków i lokalnych marek. Z kolei w Myeongdong (najpopularniejszej dzielnicy handlowej Seulu) w sklepie Olive Young oferta zmienia się niemal z tygodnia na tydzień, a marka prezentuje odwiedzającym najnowsze trendy pielęgnacyjne. To właśnie taka różnorodność sprawia, że Seul stał się kierunkiem, do którego wielu turystów przylatuje z niemal pustą walizką. Drugie miejsce zajął Singapur, słynący z perfekcyjnie zorganizowanej infrastruktury handlowej. Orchard Road (najważniejsza ulica zakupowa miasta) przyciąga wielopoziomowymi domami towarowymi i luksusowymi butikami, które oferują chwilę wytchnienia od tropikalnego klimatu. W dzielnicy Chinatown działają pracownie rzemieślnicze odnawiające elementy architektury, a w Kampong Gelam funkcjonują atelier tworzące tradycyjne stroje Peranakanów. Co więcej, gdy zapada wieczór, Singapur zamienia się w miasto nocnych zakupów – można tu znaleźć liczne stoiska z jedzeniem, jak i całodobowe centra handlowe w Little India. Trzecie miejsce przypadło Tokio, które od lat zachwyca szerokością oferty – od luksusowych marek po unikatowe sklepy vintage. Ginza (najbardziej prestiżowa dzielnica handlowa miasta) słynie z flagowych butików największych światowych marek, Harajuku przyciąga miłośników mody ulicznej i młodych projektantów, a Koenji i Shimokitazawa stały się zagłębiem butików sprzedających starannie wyselekcjonowaną odzież z drugiej ręki. Tokio oferuje również niezwykle rozwinięty segment rzemiosła – od małych sklepów z ręcznie robioną ceramiką, po zakłady, w których od lat wytwarza się tradycyjne akcesoria. To właśnie to połączenie nowoczesności z tradycją sprawia, że miasto utrzymuje pozycję jednego z najciekawszych miejsc na zakupy na świecie. Światowe centra zakupów. Jak wypadły kolejne miasta w rankingu? Choć w pierwszej trójce dominują miasta azjatyckie, w dalszej części zestawienia pojawiają się kierunki o zupełnie innym charakterze. Hongkong (zajmujący czwarte miejsce) łączy futurystyczne galerie handlowe z targami ulicznymi, dzięki czemu zakupy stają się tu doświadczeniem angażującym wszystkie zmysły – od luksusowych butików, po nocne bazary pełne jedzenia i drobnych wyrobów rzemieślniczych. Paryż, który przez dekady nie miał sobie równych jako stolica mody, nadal przyciąga miłośników klasyki i rzemiosła, lecz w tej edycji rankingu ustąpił miejsca azjatyckim metropoliom. Wysokie pozycje Singapuru, Tokio i Seulu sprawiły, że francuska stolica znalazła się poza podium – głównie dlatego, że to tam rozwijają się dziś dzielnice młodych marek, innowacyjne domy towarowe i koncepty zakupowe, które coraz mocniej kształtują globalne trendy. W pierwszej dziesiątce utrzymał się również Madryt, doceniany za połączenie innowacji z tradycją oraz rozbudowaną ofertą sklepów vintage, które stały się jedną z wizytówek miasta. Bangkok z kolei imponuje skalą – od ogromnych centrów handlowych po weekendowe targi przypominające niewielkie miasteczka, co sprawia, że zakupy stają się tu doświadczeniem o intensywności trudnej do porównania z jakimkolwiek innym miejscem. W zestawieniu znalazł się również Londyn (na ósmym miejscu), gdzie historyczne ulice i dzielnice o własnej tożsamości nadal kształtują charakter miasta, a także Kapsztad i Dublin, które zyskują na znaczeniu dzięki lokalnemu rzemiosłu i niezależnym markom. Razem tworzą one obraz świata, w którym zakupy dawno przestały być prostą transakcją – stały się sposobem odkrywania kultury, historii i miejskiej tożsamości. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które lotniska sprzyjają podróżnym? Ranking najlepszych miejsc na przesiadkę. Polskie miasto zostało wyróżnione
Długodystansowe podróże często wiążą się z nieuniknioną przesiadką, jednak najnowsze badania pokazują, że nie wszędzie oznacza to uciążliwe godziny spędzone na lotnisku. W niektórych miastach przesiadka staje się przygodą i okazją do odkrycia lokalnej kultury, a nawet krótkiej eksploracji. Które lotniska potrafią zatem zamienić czekanie w przyjemność?
Niektóre lotniska od pierwszych chwil zachęcają, by wyjść poza terminal i poznać miasto, inne zaś pozostają jedynie punktami tranzytowymi, które trzeba po prostu przeczekać. Aby ocenić, w których częściach świata przesiadka może stać się inspirującym doświadczeniem, firma AllClear Travel Insurance przeanalizowała 25 najbardziej ruchliwych węzłów komunikacyjnych na świecie. W badaniu uwzględniła zestaw czynników realnie wpływających na komfort krótkiego pobytu: łatwość i szybkość dotarcia do centrum, koszt noclegu, możliwość poruszania się pieszo, średnie dzienne wydatki, a także bliskość najważniejszych atrakcji, które można odwiedzić nawet podczas kilkugodzinnej przerwy w podróży. Wyniki okazały się zaskakujące, a Warszawa znalazła się wśród miast, które wyróżniają się na globalnej mapie przesiadek. Najlepsze na świecie miasta na przesiadkę W najnowszym zestawieniu najlepszych miast na przesiadkę dominują miejsca, które potrafią dobrze wykorzystać krótki czas podróżnych, oferując szybki dostęp do centrum, spójny układ urbanistyczny i przestrzeń, którą da się poznać nawet podczas kilkugodzinnej przerwy. W związku z tym na szczycie rankingu znalazł się Frankfurt, który zawdzięcza swoją pozycję 15-minutowemu transferowi z lotniska, a także zwartej zabudowie historycznego centrum, pozwalającej w kilka chwil dotrzeć do jego najważniejszych punktów. Dzięki temu krótki spacer z okolic Hauptwache może przerodzić się w realną mini-wycieczkę – od przejścia przez Römerberg po moment odpoczynku przy kieliszku Apfelweina. Drugie miejsce zajęła Doha, gdzie luksusowe lotnisko Hamad International i niewielka odległość od kluczowych atrakcji (od Souq Waqif po Muzeum Sztuki Islamskiej) umożliwiają podróżnym szybkie zanurzenie się w lokalnej kulturze. Trzecia w zestawieniu Atlanta zaskakuje z kolei ogromem połączeń i rekordową przepustowością, dzięki którym nawet krótka przerwa staje się okazją do odwiedzenia rozpoznawalnych miejsc, na przykład Centennial Olympic Park. Wysoko oceniana Kopenhaga przyciąga krótkimi dystansami między atrakcjami oraz 13-minutowym dojazdem do centrum, natomiast Warszawa (sklasyfikowana na piątym miejscu) zdobyła uznanie przystępnymi cenami, możliwością poruszania się pieszo i niewielkimi odległościami między punktami, które można zobaczyć podczas przesiadki. W pierwszej dziesiątce znalazły się również Dublin, Wiedeń, Baltimore i Amsterdam – miasta, które potrafią zamienić zwykły stopover w krótkie, lecz bogate w wrażenia doświadczenie. Gdzie przesiadka staje się wyzwaniem? Najgorzej oceniane miasta dla podróżnych Choć wiele metropolii potrafi zamienić przesiadkę w krótką, inspirującą podróż, zestawienie wskazało także miejsca, w których postój staje się wyzwaniem. Najniżej oceniono Los Angeles, przede wszystkim z powodu wyjątkowo długiego, blisko godzinnego dojazdu z lotniska do centrum oraz rozproszenia atrakcji w obrębie ogromnej aglomeracji. Podróżni tracą tu czas nie tylko na pokonanie dystansu, lecz także na logistykę, co sprawia, że krótki stopover w praktyce nie daje szans na zwiedzanie. Podobne problemy dotyczą Houston, Limy czy San Diego, gdzie duże wysokościowe różnice terenu, wysokie ceny hoteli lub znaczne odległości między kluczowymi punktami miasta skutecznie ograniczają możliwości wykorzystania przesiadki. Tę sytuację podsumowała Sarah Collinson, dyrektor ds. międzynarodowych w AllClear. „Zbyt często podróżni lądują w popularnych miastach i spędzają cały czas na lotnisku, tracąc możliwość doświadczenia choćby krótkiego, 24-godzinnego pobytu w nowym miejscu” – zauważyła. Podkreśliła również, że jednym z głównych celów raportu było wskazanie lokalizacji, które realnie sprzyjają wartościowemu postojowi: „Chcieliśmy wyróżnić miasta najlepiej nadające się na przystanek, dlatego powstała ta lista”. Wśród najniżej ocenionych znalazły się także Bombaj, Abu Zabi i Hongkong, które łączą wysokie koszty pobytu, znaczne odległości między atrakcjami oraz układ przestrzenny utrudniający szybkie poruszanie się. W efekcie nawet kilkugodzinna przerwa w podróży staje się tam koniecznością do przeczekania, a nie okazją do choćby krótkiej eksploracji miasta. Źródła: AllClear Travel Insurance, Today's Traveller Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To nowy cud architektury. Najbardziej spektakularna księgarnia świata jest zawieszona nad przepaścią
Choć czytanie książek z roku na rok traci na popularności, wciąż nie brakuje osób, które cenią zapach papieru i możliwość całkowitego zanurzenia się w literackim świecie. Z myślą o nich powstają coraz bardziej niezwykłe księgarnie – od tych ukrytych w zabytkowych kościołach, po te mieszczące się w dawnych teatrach. Najbardziej spektakularna z nich została otwarta zaledwie kilka miesięcy temu i już uchodzi za prawdziwy cud architektury.
Na świecie nie brakuje imponujących księgarni, które same w sobie stały się atrakcjami turystycznymi. Przykładowo w Buenos Aires miłośnicy literatury mogą kupować książki w przekształconym teatrze El Ateneo Grand Splendid, z kolei w Maastricht — w ponad 700-letnim kościele dominikańskim. W maju 2025 roku do grona tych unikatowych miejsc dołączyła jednak księgarnia absolutnie wyjątkowa, która powstała w samym sercu chińskiego leju krasowego. Tu futurystyczna architektura spotyka się z monumentalnym krajobrazem. Nic dziwnego, że już po kilku miesiącach od otwarcia uznano ją za najbardziej spektakularną księgarnię świata. Spektakularna księgarnia zawieszona na klifie Nowa księgarnia, zbudowana na skraju 326-metrowego leja krasowego Mianhua w północnym Guangxi, stała się jednym z najbardziej niezwykłych projektów architektonicznych otwartych dla zwiedzających w 2025 roku. Jej konstrukcję umieszczono bezpośrednio na skalnej ścianie, co wymagało skomplikowanych prac i wielomiesięcznego przygotowania. Ponieważ krasowe klify są strome i wyjątkowo kruche, inżynierowie musieli zastosować specjalne metody stabilizacji oraz tworzyć platformy robocze zawieszone nad przepaścią. Jak wspomina twórca projektu, He Zhijian, cały proces przypominał „akrobacje na klifie”. Najpierw powstawały dolne podpory, później montowano górną konstrukcję, a na końcu demontowano tymczasowe rusztowania. Efekt końcowy robi ogromne wrażenie. Wzdłuż skalnej ściany rozmieszczono ponad 10 tysięcy książek, tworząc „kanion wiedzy” o długości 150 metrów i wysokości około 10 metrów. W ciągu dnia półki wtapiają się w otoczenie, natomiast nocą – dzięki ledom – rozświetlają klif niczym świetlista wstęga. To połączenie surowej natury z minimalistyczną architekturą z drewna i szkła sprawia, że obiekt wygląda niczym zawieszony w powietrzu pawilon. Jednym z najbardziej spektakularnych elementów jest szklana podłoga, przez którą można zobaczyć dno ogromnego leja krasowego. To jednak nie wszystko, ponieważ miejsce zachwyca również swoim naturalnym mikroklimatem. Co ciekawe, ukształtowanie leja blokuje deszcz i podmuchy wiatru, dzięki czemu książki pozostają suche przez cały rok, choć są eksponowane na półkach pod gołym niebem. Odwiedzający docierają tu krótką leśną ścieżką, po czym stają nad krawędzią rozległego zapadliska, podziwiając całą konstrukcję unoszącą się nad przepaścią. Ten spektakularny widok przyciąga już turystów nie tylko z Chin, ale także z coraz dalszych zakątków świata. Cliffside Bookstore jako wyjątkowe połączenie sztuki, ekologii i turystyki Księgarnia stanowi część większego kompleksu stworzonego na krawędzi klifu, obejmującego również basen, hotel i kawiarnię — wszystkie zaprojektowane tak, aby harmonijnie współistnieć z naturalnym ukształtowaniem terenu. Ochrona środowiska była jednym z kluczowych założeń tego projektu. W pobliskim hotelu zastosowano czterostopniowy system oczyszczania ścieków, który umożliwia ponowne wykorzystanie wody (m.in. do nawadniania), a dno leja krasowego pozostało nietknięte. Jedyną ingerencją w krajobraz jest pomost poprowadzony ponad dziką roślinnością porastającą dno zapadliska, wytyczony tak, by umożliwić zwiedzanie bez naruszania natury. Co więcej, wśród odwiedzających regularnie pojawiają się makaki, które mogą swobodnie się przemieszczać. Turyści podkreślają wyjątkowy charakter tego miejsca. Media cytują m.in. pisarkę Pan Xiaoxian z Kantonu, która zauważyła, że nigdy wcześniej nie widziała księgarni „zbudowanej na klifie w takiej skali” ani przestrzeni, która w tak naturalny sposób łączy krajobraz, kulturę i atmosferę obcowania z historią. Jak relacjonowała, czytanie na świeżym powietrzu na białych leżakach ustawionych wzdłuż półek jest doświadczeniem jedynym w swoim rodzaju. – Czujesz się tu swobodnie, a dzięki górskiemu wiatrowi i ciepłemu słońcu ta chwila staje się niezapomniana – mówiła. Nic dziwnego, że od chwili otwarcia księgarnię odwiedziło już ponad 100 tysięcy osób, a jej niezwykła architektura w krótkim czasie zdobyła dużą popularność w mediach społecznościowych. To jeden z najbardziej oryginalnych projektów architektonicznych ostatnich lat – przestrzeń, która zachwyca zarówno formą, jak i atmosferą sprzyjającą ciszy, skupieniu oraz kontemplacji. Źródła: China Minutes, Our China Story Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy coraz częściej spędzają święta poza domem. Jakie kierunki wybieramy najczęściej?
Boże Narodzenie nie musi już kojarzyć się wyłącznie z mrozem, śniegiem i zastawionym stołem. Wśród Polaków rośnie moda na świąteczne podróże, a grudniowy wyjazd staje się atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnego spędzania świąt. Coraz więcej osób zamienia domowe przygotowania na lot do miejsc, w których grudzień pachnie nie piernikiem, lecz rozgrzanym powietrzem i słonym wiatrem znad morza.
Dla wielu święta pozostają czasem rodzinnych spotkań, rytuałów i powrotu do znanych od pokoleń tradycji. Jednak równolegle rośnie grupa osób, które w grudniu szukają przede wszystkim odpoczynku – z dala od obowiązków, intensywnych przygotowań i chłodnej aury. Dane eSky.pl potwierdzają tę zmianę: liczba użytkowników wybierających świąteczne wyjazdy do ciepłych krajów jest już ponad dwukrotnie wyższa niż rok temu. Polacy coraz odważniej rezygnują z zimowych swetrów na rzecz letnich ubrań i decydują się spędzić Boże Narodzenie w zupełnie innych okolicznościach przyrody. Boom na grudniowe podróże. Co stoi za nowym trendem? Coraz większa popularność świątecznych wyjazdów nie jest już jedynie sezonową ciekawostką, lecz wyraźnym sygnałem zmiany pokoleniowej i kulturowej. Polacy zaczynają traktować Boże Narodzenie nie jako obowiązek, lecz jako czas, który można świadomie zaplanować – również poza domem. Jak podkreśla Jarosław Grabczak, Head of Commercial Product w eSky.pl: „Polacy coraz odważniej redefiniują sposób spędzania świąt. Boże Narodzenie w ciepłych krajach nie jest już ekstrawagancją, lecz przejawem nowego stylu życia – bardziej świadomego, otwartego i globalnego”. Obserwowany w tym roku boom na świąteczne podróże pokazuje, że rynek turystyczny dojrzewa i coraz wyraźniej przesuwa akcent z „posiadania” na „przeżywanie”. – Magia świąt nie zależy od miejsca, lecz od ludzi, z którymi je spędzamy – dodaje Grabczak, zwracając uwagę, że właśnie dlatego coraz więcej osób łączy rodzinną bliskość z odkrywaniem nowych miejsc. Podróżowanie w grudniu to już nie rezygnacja z tradycji, lecz jej współczesna interpretacja – taka, która pozwala celebrować święta „w atmosferze ciepła i radości, a dodatkowo w słońcu”. To właśnie w tym połączeniu, jak zauważa ekspert eSky Group, tkwi przyszłość nowoczesnej turystyki. Gdzie Polacy najczęściej wyjeżdżają na Boże Narodzenie? Wśród najpopularniejszych kierunków świątecznych podróży Polaków niezmiennie króluje Malta, która w grudniu staje się sceną jednych z najbardziej nastrojowych obchodów Bożego Narodzenia w Europie. Wyspa łączy śródziemnomorski klimat z bogatą tradycją: Valletta rozświetla się instalacjami i ogromną choinką na Freedom Square, przed bramą miasta powstaje świąteczne miasteczko Fairyland, a jarmarki i koncerty wypełniają zabytkowe ulice światłem i muzyką. W Parku Narodowym Ta’ Qali działa ekologiczny Woodland Christmas Market, natomiast w pobliskim Rabacie odbywa się znany festiwal Natalis Notabilis. Najbardziej wyjątkowym wydarzeniem pozostaje jednak żywa szopka „Bethlehem f’Għajnsielem” na wyspie Gozo – pełna rzemieślników, zwierząt i scen z codziennego życia, rozciągająca się na 20 tys. m². To połączenie ciepła, tradycji i łagodnego, piętnastostopniowego klimatu sprawia, że wielu Polaków wybiera święta właśnie tutaj. Drugą najchętniej wybieraną destynacją jest Egipt, który oferuje pewną pogodę i temperatury pozwalające cieszyć się morzem nawet w środku zimy. Kurorty Hurghada, Marsa Alam czy Sharm el-Sheikh umożliwiają spędzenie świąt w scenerii raf koralowych, pustyni i luksusowych hoteli. Dla wielu osób atrakcyjność Egiptu wynika z możliwości połączenia wypoczynku z odkrywaniem starożytnych zabytków – rejs po Nilu czy wycieczka do piramid stają się naturalnym dopełnieniem świątecznego wyjazdu. Na podium plasują się także Wyspy Kanaryjskie, które od lat pozostają zimowym klasykiem. W grudniu przyciągają stabilnym, ciepłym klimatem i atmosferą świąt, która w tej części świata nabiera zupełnie innego charakteru: iluminacje w Santa Cruz de Tenerife, koncerty kolęd w Arrecife czy barwna parada Trzech Króli na Gran Canarii sprawiają, że archipelag łączy wakacyjny relaks z subtelnymi, lokalnymi tradycjami. Wśród bardziej egzotycznych propozycji coraz częściej wybierana jest także Dominikana. Karaibska energia, 30-stopniowe temperatury i kolonialne uliczki Santo Domingo rozświetlone świątecznymi dekoracjami tworzą scenerię, która dla wielu Polaków staje się spełnieniem zimowych marzeń. Dni spędzane na białych plażach, a wieczory przy muzyce merengue i bachaty pokazują, że Boże Narodzenie może mieć zupełnie inną, równie urzekającą odsłonę. Źródła: eSky, MTA Warsaw Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
Harmattan od wieków budzi respekt wśród mieszkańców Afryki Zachodniej. To zjawisko, które potrafi zmienić rytm dnia, wpłynąć na zdrowie i sparaliżować całe miasta, a jednocześnie pozostaje mało znane poza regionem. Co kryje się za zjawiskiem, którego nadejście budzi jednocześnie niepokój i fascynację?
Już za kilka dni do polskich kin trafi dokument „Gdy powieje harmattan” – poruszająca opowieść o 25-letniej Barbarze mieszkającej w Akrze, stolicy Ghany. Jako ośmioletnie dziecko została oddana do pracy, tak jak tysiące dzieci w tej części świata. Dziś jest pewna siebie i silna, ale jej odwaga znika w jednej chwili, gdy nad horyzontem pojawia się harmattan. Tytułowy wiatr staje się w filmie zarówno symbolem, jak i realnym zagrożeniem. Czym właściwie jest i dlaczego jego nadejście budzi tak silne emocje? Gdzie i kiedy pojawia się harmattan? Charakterystyczny wiatr Afryki Zachodniej Harmattan pojawia się każdego roku w Afryce Zachodniej między końcem listopada a połową marca, kiedy nad centralną Saharą umacnia się rozległy obszar wysokiego ciśnienia, a strefa międzyzwrotnikowej konwergencji przesuwa się nad Zatokę Gwinejską. Różnica ciśnień sprawia, że z północnego wschodu zaczyna napływać wyjątkowo suchy, chłodny wiatr niosący ogromne ilości pyłu – to właśnie on nadaje nazwę całej porze roku. Przemieszczając się przez Saharę, harmattan unosi drobne cząstki piasku i pyłu o średnicy często zaledwie kilku mikrometrów, tworząc mętne, jednolite niebo i sprawiając, że zjawisko obejmuje setki kilometrów. W regionach takich jak Ghana, Nigeria, Burkina Faso czy Wybrzeże Kości Słoniowej niebo w tym okresie traci wyraziste barwy: słońce świeci przez mleczną, gęstą zawiesinę, a horyzont wydaje się zamglony nawet przy bezchmurnej pogodzie. Dni bywają gorące – temperatury sięgają 30-35°C, ale wraz z zachodem słońca powietrze gwałtownie się wychładza, a w niektórych częściach Sahelu (strefy przejściowej między Saharą a sawanną) temperatura potrafi spaść do 9°C. Jednocześnie wilgotność powietrza obniża się do poziomu niespotykanego w innych porach roku, nierzadko spadając poniżej 5%. To właśnie ta ekstremalna suchość sprawia, że harmattan określa się czasem mianem „wiatru doktora”: jego chłodny i pozbawiony wilgoci charakter wyraźnie odróżnia go od gorącego, dusznego powietrza monsunowego. Co istotne, w najintensywniejszych dniach harmattan może prowadzić do formowania rozległych chmur pyłu i znacznych fal piasku, które nadciągają nad miasta niczym pustynna mgła, zmieniając krajobraz i rytm dnia całych społeczności. Wpływ harmattanu na ludzi, miasta i klimat Gdy harmattan osiąga pełną siłę, jego skutki odczuwalne są w całej Afryce Zachodniej – od zdrowia mieszkańców, przez funkcjonowanie miast, po sytuację gospodarczą regionu. Pył unoszony przez wiatr potrafi obniżyć widoczność do kilkudziesięciu metrów, co regularnie paraliżuje transport lotniczy. Linie lotnicze w Nigerii, Ghanie czy Burkina Faso odwołują i przekierowują loty, generując straty liczone w milionach dolarów rocznie, a komunikaty służb meteorologicznych stają się w tym okresie integralną częścią świątecznego i noworocznego kalendarza. Pył zawieszony w powietrzu wpływa jednak przede wszystkim na zdrowie. Badania z 2024 roku wskazują, że ekspozycja na drobne cząstki saharyjskiego pyłu zwiększa śmiertelność niemowląt i małych dzieci, a u tych, które przeżyją, pozostawia długotrwałe konsekwencje dla układu oddechowego. U dorosłych harmattan prowadzi do zaostrzeń astmy, nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, podrażnienia oczu i skóry, a wyjątkowo niska wilgotność powoduje krwawienia z nosa, pękanie naskórka oraz odwodnienie. Skutki środowiskowe również są dotkliwe. Suche powietrze wysusza roślinność, prowadząc do obumierania gałęzi drzew, zwiększonego ryzyka pożarów buszu i degradacji gleby. Jednocześnie chmury pyłu rozpraszają promieniowanie słoneczne, wywołując charakterystyczną mgłę, która potrafi utrzymywać się przez wiele dni, ograniczając produkcję rolną i zagrażając zwierzętom hodowlanym. Naukowcy zwracają uwagę, że przyszłość zjawiska może przynieść kolejną zmianę: prognozy wskazują na spadek emisji pyłu znad Sahary w nadchodzących dekadach. Choć będzie to oznaczać mniejsze obciążenie dla zdrowia mieszkańców, paradoksalnie może doprowadzić do ocieplenia tropikalnego Atlantyku, a w konsekwencji – sprzyjać częstszemu powstawaniu silnych huraganów. Harmattan pozostaje więc zjawiskiem, którego wpływ wymyka się prostym ocenom, bo choć wpływa na codzienne życie mieszkańców regionu, to jednocześnie współtworzy procesy zachodzące w globalnym klimacie. Źródła: World Meteorological Organization, Dateline Health Africa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które tanie linie lotnicze są najlepsze? Pasażerowie wybrali swoich faworytów
Dla wielu podróżnych cena biletu lotniczego wciąż ma kluczowe znaczenie, ale wybór tanich linii nie musi oznaczać rezygnacji z komfortu. Najnowszy ranking Skytrax pokazuje, że część przewoźników budżetowych oceniana jest zaskakująco wysoko, a pasażerowie chwalą ich za niezawodność, jakość obsługi i korzystny stosunek ceny do oferowanych usług.
Opublikowany właśnie ranking Skytrax podsumował opinie pasażerów na temat tanich linii lotniczych w 2025 roku i pokazał, jak zmieniają się podróżnicze preferencje. Na podstawie globalnej ankiety wyróżniono przewoźników, którzy w mijających miesiącach zdobyli najwyższe oceny w zakresie jakości obsługi, punktualności i ogólnego doświadczenia pasażera. Zestawienie wyraźnie pokazało, że to linie z Azji utrzymują silną przewagę nad konkurencją z Europy, Ameryk i Bliskiego Wschodu, co potwierdza rosnącą pozycję tego regionu w kategorii przewoźników niskokosztowych. Kolejny rok z rzędu na podium. Dlaczego AirAsia wygrywa? W tegorocznym zestawieniu Skytrax zwycięzca nie pozostawił miejsca na dyskusję. AirAsia po raz szesnasty z rzędu zdobyła tytuł najlepszej taniej linii lotniczej na świecie, utrzymując pozycję lidera w największym, globalnym badaniu satysfakcji pasażerów. W ankiecie wzięli udział podróżni z ponad stu krajów, którzy oceniali linie według kryteriów obejmujących komfort podróży, obsługę, proces odprawy i ogólne doświadczenie na pokładzie. Wynik AirAsia nie jest przypadkiem – przewoźnik od lat inwestuje w model, który łączy niskie ceny z szeroką dostępnością połączeń. Flota ponad dwustu samolotów obsługuje trasy w całej Azji Południowo-Wschodniej, a także połączenia wybiegające poza region, dzięki czemu linia systematycznie poszerza swój zasięg. Kluczem do popularności AirAsia pozostają przede wszystkim stabilnie niskie ceny biletów, które w przypadku wielu tras (np. między Kuala Lumpur a Phuket) zaczynają się od kilkudziesięciu dolarów. Przewoźnik regularnie wprowadza też głośne akcje promocyjne, takie jak „Free Seats”, podczas których pula miejsc sprzedawana jest w wyjątkowo atrakcyjnych cenach. Choć – jak w przypadku większości linii niskokosztowych – podstawowa taryfa obejmuje wyłącznie miejsce w samolocie, a bagaż rejestrowany czy wybór konkretnego fotela są płatnymi dodatkami, to AirAsia oferuje też pakiety (m.in. Value Pack i Premium Flex), które pozwalają dopasować podróż do własnych potrzeb i uniknąć dodatkowych kosztów. To połączenie elastyczności, przejrzystej oferty i konkurencyjnych cen sprawia, że AirAsia utrzymuje swoją pozycję nie tylko dzięki tradycji, lecz przede wszystkim zaufaniu pasażerów. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku Drugie miejsce w tegorocznym zestawieniu Skytrax zajęła Scoot – singapurska tania linia lotnicza działająca w ramach grupy Singapore Airlines. Przewoźnik rozwija się dynamicznie: obsługuje ponad 70 kierunków w 18 krajach, a jego flota liczy już ponad 50 samolotów. To właśnie połączenie rozbudowanej siatki połączeń, przystępnych cen i solidnej jakości usług sprawiło, że Scoot zdobył również tytuł najlepszej na świecie taniej linii oferującej loty długodystansowe. W pełni pokrywa się to z osobistymi doświadczeniami wielu podróżnych – sama przeleciałam tą linią łącznie ponad 65 tys. kilometrów i mogę potwierdzić, że stosunek ceny do komfortu wypada wyjątkowo korzystnie. Trzecie miejsce w globalnym zestawieniu zajęła IndiGo, dominująca linia Indii, która od kilku lat konsekwentnie umacnia regionalną pozycję dzięki punktualności i przejrzystej ofercie. Pierwszą piątkę zamknęli natomiast Eurowings oraz Vueling Airlines, czyli przewoźnicy europejscy, którzy – mimo silnej konkurencji – utrzymali stabilną pozycję dzięki rozległej siatce połączeń w obrębie kontynentu oraz atrakcyjnym cenom w okresach wzmożonego ruchu. Warto dodać, że Skytrax wyróżnił nie tylko tanie linie, lecz również przewoźników, którzy w poszczególnych kategoriach utrzymują najwyższe standardy. EVA Air z Tajwanu zdobyła tytuł najczystszego przewoźnika, Cathay Pacific został nagrodzony za najlepszą klasę ekonomiczną, a Qatar Airways po raz drugi z rzędu otrzymał tytuł najlepszej linii lotniczej na świecie – co dopełnia obraz rynku, na którym o pasażerów rywalizują zarówno przewoźnicy niskokosztowi, jak i tradycyjne linie oferujące pełen zakres usług. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku: AirAsia Scoot IndiGo Eurowings Vueling Airlines Volotea Transavia France Iberia Express Flynas easyJet Ryanair Jet2.com HK Express flyDubai Allegiant Air airBaltic JetSMART Airlines SKY Airline FlyArystan Jetstar Airways Źródła: Skytrax, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Poznaj jedno z najbardziej zagadkowych miejsc Beskidów. Wciąż żyją tu opowieści o czarownicach
Wśród porośniętych lasem zboczy Beskidu Małego kryje się miejsce, które od pokoleń budzi niepokój nawet wśród doświadczonych wędrowców. Skała Czarownic – owiana legendami o zniknięciach, zaklęciach i niewytłumaczalnych zjawiskach – przyciąga tych, którzy chcą zmierzyć się z lokalnymi opowieściami i tajemnicą zapisaną w surowej formacji skalnej. To jedna z tych beskidzkich historii, które wciąż żyją w wyobraźni mieszkańców.
Już wkrótce do polskich kin trafi thriller „Jadwiga, czarownica z Beskidów”, opowiadający historię słowackiego śledczego powracającego w góry na styku Polski, Czech i Słowacji, by zmierzyć się ze sprawą, która przed laty wymknęła mu się z rąk – legendą „Beskidzkich Czarownic”. Choć film czerpie z fikcji, jego fabuła zakorzeniona jest w realnych wierzeniach, które przez wieki kształtowały kulturę karpackich wsi. W Beskidach nie brakowało kobiet oskarżanych o czary, a pamięć o tych dawnych opowieściach przetrwała w topografii regionu. Jednym z miejsc najmocniej związanych z lokalnymi legendami jest Skała Czarownic w Beskidzie Małym – tajemnicza formacja, która od lat pobudza wyobraźnię turystów i badaczy folkloru. Legendy i mroczne opowieści o Skale Czarownic w Beskidzie Małym Skała Czarownic od wieków zajmuje szczególne miejsce w lokalnej wyobraźni – nie tylko ze względu na swój kształt czy położenie, ale też atmosferę, którą wielu opisuje jako trudną do racjonalnego wyjaśnienia. Wędrowcy wspominają o niepokojącym wrażeniu, że ktoś ich obserwuje, a mieszkańcy powtarzają historie, które przetrwały tu całe pokolenia. Najbardziej znana legenda prowadzi do początku XVIII wieku i postaci Wojciecha Bulaka ze Spytkowic – rozbójnika, który według kroniki Jana Halamy z 1709 roku ukrywał się właśnie u stóp tej skały. Bulak, wspierany przez dwie znachorki, miał wykorzystywać informacje zdobywane przez kobiety od ich pacjentów, by rabować kupców przemierzających tutejsze szlaki. Ich działalność przerwano dopiero po głośnym włamaniu do kościoła św. Michała w Wilkowicach. Schwytany przez miejscowych Bulak poniósł okrutną śmierć, lecz — jak głosi legenda — jego wspólniczki obserwowały egzekucję z ukrycia i już tego samego dnia wróciły pod skałę, by wykopać skarby i zniknąć bez śladu. „Tylko czarownice znikają jak duchy” – powtarzano później w okolicy. To właśnie od tej historii miejsce miało zyskać swoją nazwę. Inne opowieści sięgają znacznie dalej, w czasy, gdy naturalne formacje tłumaczono ingerencją sił nadprzyrodzonych. Według jednego z podań skała miała spaść w to miejsce z rąk samego diabła, który próbował uniemożliwić budowę kościoła św. Michała w Wilkowicach — świątyni istniejącej do końca XIX wieku. Diabeł miał przenosić ogromny głaz z pobliskiego Czupla (najwyższego szczytu Beskidu Małego), jednak gdy nadszedł świt, stracił swoje moce i kamień wysunął mu się z uścisku, spadając na zbocze. Stąd druga nazwa tego miejsca: Skała Diabelska. Jeszcze inna historia przywołuje relację wędrowca, który w 1890 roku miał natknąć się tu na dwie znachorki szepczące zaklęcia i odprawiające rytuał u boku nieznanego mężczyzny. Choć przestraszony uciekł do pobliskiej gospody i sprowadził świadków, na miejscu nie znaleziono już nikogo. To właśnie temu wydarzeniu niektórzy przypisują powstanie zagadkowych rytów na powierzchni skały. Do dziś nie ustalono, kiedy dokładnie powstały, co tylko pogłębia aurę tajemnicy. Jak dotrzeć do Skały Czarownic? Szlak, położenie i tajemnicze symbole Choć większość opowieści o Skale Czarownic wywodzi się z dawnych podań, współcześni mieszkańcy i regionalne portale nadal określają ją jako jedno z najbardziej nawiedzonych miejsc w Beskidach. W cieniu świerków i buków wciąż można dostrzec tajemnicze ryty, które od lat budzą ciekawość historyków i miłośników dawnych wierzeń. Na powierzchni skały widoczna jest m.in. swastyka (w swojej pierwotnej, przedchrześcijańskiej formie), która wśród Słowian była znakiem pomyślności i cykliczności natury. Obok niej znajduje się krzyż wpisany w okrąg, z czterema ramionami wychodzącymi z centralnego punktu. Jego kształt przypomina krzyż słoneczny, znany zarówno z tradycji nordyckich, jak i celtyckich. Obecność tych znaków sprawia, że Skała Czarownic pozostaje miejscem, w którym granica między historią a legendą zaciera się niezwykle łatwo. Ci, którzy chcą zobaczyć te symbole na własne oczy, mogą dotrzeć tam krótką, choć miejscami stromą ścieżką. Najłatwiej dotrzeć tu czarnym szlakiem z Wilkowic lub podejść od strony Hucisk, kierując się za mostem na Zimniku w ulicę Pieczarkową, a następnie wąską ścieżką prowadzącą za białym domem. Po około trzydziestu minutach marszu pojawiają się pierwsze głazy, z których jeden (pierwszy z prawej) kryje w sobie historię i aurę, jakiej trudno doświadczyć w innym miejscu Beskidu Małego. Widok z jego szczytu obejmuje okoliczne doliny, lecz to nie panorama decyduje o wyjątkowości tego miejsca. Mimo niepozornego wyglądu Skała Czarownic emanuje atmosferą przywołującą zarówno dawne podania, jak i wyobrażenia o rytuałach odprawianych „na skraju lasu”, z dala od wsi. To jedno z tych miejsc, w których folklor, przyroda i surowa przestrzeń splatają się w opowieść, obok której trudno przejść obojętnie. Źródła: Travel Series, Gazeta Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.