Zbliża się ostatnia superpełnia 2025 roku. Kiedy zobaczyć Zimny Księżyc?
Grudniowa pełnia Księżyca od lat budzi szczególne zainteresowanie pasjonatów astronomii. To właśnie wtedy na niebie pojawia się Zimny Księżyc, czyli ostatnia pełnia w roku, której nazwa nawiązuje do najdłuższych nocy i surowego blasku zimowego nieba. W 2025 roku zjawisko ponownie przypomni o swoim wyjątkowym charakterze. Kiedy będzie można je zobaczyć i dlaczego od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycjach wielu kultur?
Rok 2025 przyniósł dwanaście pełni Księżyca, z których każda miała własną historię i tradycyjne nazwy wywodzące się z dawnych kalendarzy przyrodniczych. Po styczniowym Wilczym Księżycu, wiosennych Pełniach Robaków i Kwiatów czy jesiennym Księżycu Plonów, nadszedł czas na ostatni akcent astronomicznego roku – Zimny Księżyc, zwany także Księżycem Długiej Nocy. To zjawisko pojawia się w okresie, kiedy noce są najdłuższe, a orbita sprawia, że tarcza Księżyca wznosi się wyjątkowo wysoko. Dlaczego grudniowa pełnia jest wyjątkowa? Grudniowy Księżyc w 2025 roku osiągnie pełnię w nocy z 4 na 5 grudnia, dokładnie o godzinie 00:14 czasu polskiego, i będzie jednym z najbardziej imponujących zjawisk końcówki roku. Tego dnia Srebrny Glob znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie orbity zwanym perygeum, co przełoży się na wyraźny wzrost jego jasności i rozmiaru. Szacuje się, że tarcza będzie wydawała się o około 14% większa i nawet o 30% jaśniejsza niż podczas standardowej pełni. To właśnie zbieżność momentu maksymalnego zbliżenia z chwilą pełnego oświetlenia tarczy sprawia, że zjawisko określa się mianem superpełni. W połączeniu z najdłuższymi nocami w roku (przypadającymi tuż przed przesileniem zimowym) grudniowy blask Księżyca stworzy wyjątkowo sprzyjające warunki do obserwacji i rozświetli zimowe niebo intensywnym, chłodnym światłem. Tradycyjna nazwa grudniowej pełni, czyli „Cold Moon” (Zimny Księżyc) wywodzi się z kultury rdzennych Amerykanów z plemienia Algonkinów, którzy w tym czasie mierzyli się z narastającym mrozem i najciemniejszymi nocami roku. Symbolika ta przeniknęła następnie do europejskich kalendarzy przyrody, gdzie grudniowy Księżyc od wieków uznawano za znak domknięcia cyklu i zapowiedź zimowych warunków. W Polsce jasność tego zjawiska miała według ludowych wierzeń wróżyć pogodę na nadchodzące święta – wyjątkowo intensywny blask zapowiadał mroźne Boże Narodzenie. W tradycjach nordyckich ostatnia pełnia roku była natomiast elementem mitologicznego rytmu natury, łączonego z wyobrażeniem walki światła z zimowym mrokiem. Choć współczesna nauka interpretuje to zjawisko przede wszystkim przez pryzmat mechaniki nieba, grudniowy Księżyc niezmiennie zachowuje wyjątkową pozycję – zarówno jako obiekt astronomicznej obserwacji, jak i symboliczny finał roku. Kiedy najlepiej obserwować Zimny Księżyc? Najbardziej efektowny moment grudniowej pełni będzie miał miejsce wieczorem 4 grudnia, kiedy Księżyc zacznie powoli wynurzać się nad horyzontem (około godziny 15:30 – 16:00). Należy go wówczas szukać na północno-wschodniej części nieboskłonu. Podobnie urzekający widok czeka nas o zachodzie Księżyca 5 grudnia (około godz. 8 rano). Srebrny Glob będzie wówczas widoczny na zachodzie. W tej fazie pojawi się zjawisko nazywane iluzją księżycową – tarcza będzie wydawać się większa, bo ludzki wzrok będzie porównywać ją z obiektami widocznymi na pierwszym planie (jak drzewa czy zabudowa). Ponieważ grudniowa pełnia będzie jednocześnie superpełnią, efekt optycznego powiększenia stanie się jeszcze bardziej widoczny, a Księżyc może sprawiać wrażenie niemal monumentalnego. Astronomowie podkreślają, że tak jasna i tak bliska grudniowa pełnia należy do rzadkości, a kolejna superpełnia o podobnych parametrach pojawi się dopiero w 2042 roku. Jeżeli niebo pozostanie bezchmurne, zjawisko będzie można obserwować także w przestrzeni miejskiej, choć najlepsze warunki zapewnią miejsca pozbawione sztucznego światła, gdzie wyraźniej widoczna będzie zmienność barw i intensywności blasku. Na odbiór pełni wpłynie również zachmurzenie. Wysokie cirrostratusy rozproszą światło, tworząc wokół tarczy subtelną, mleczną aureolę, natomiast fragmentaryczne stratocumulusy mogą wprowadzić dramatyczne kontrasty, wzmacniające wizualną siłę zjawiska. W rezultacie Zimny Księżyc będzie jednym z najbardziej malowniczych i nastrojowych zjawisk końcówki roku. Źródła: Live Science, Weather Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tej restauracji pracują osoby z demencją. Każde danie jest tu niespodzianką
Zazwyczaj chodzimy do restauracji po to, by otrzymać dokładnie to danie, na które mamy ochotę. W Japonii powstało jednak miejsce, którego fenomen polega na tym, że nigdy nie wiadomo, co trafi na nasz stół. Jak zatem „The Restaurant of Mistaken Orders” stała się międzynarodowym hitem i dlaczego jej przesłanie wykracza daleko poza kulinarny eksperyment?
To miejsce zaskakuje już samym założeniem. Restaurant of Mistaken Orders (czyli w dosłownym tłumaczeniu: restauracja pomylonych zamówień) działa według zasad, które całkowicie odbiegają od tradycyjnych standardów obsługi. Goście wchodzą tu świadomi, że mogą otrzymać zupełnie inne danie, niż zamówili, a możliwość pomyłki jest elementem filozofii tego lokalu. Restauracja zatrudnia osoby z demencją pokazując, że błąd nie musi być powodem do frustracji. Przeciwnie – może stać się początkiem rozmowy, uśmiechu i zmiany spojrzenia na to, jak funkcjonują osoby z zaburzeniami poznawczymi. Wprowadzając klientów w sytuację, w której niepewność i elastyczność są naturalną częścią doświadczenia, lokal oferuje lekcję akceptacji i otwartości, która szybko zdobyła uznanie nie tylko w Japonii, ale i na świecie. Jak powstała „restauracja błędnych zamówień”? Pomysł stworzenia Restaurant of Mistaken Orders narodził się w 2017 roku, kiedy japoński producent telewizyjny Shiro Oguni odwiedził dom opieki dla osób z demencją, przygotowując materiał do jednego ze swoich projektów. Do tamtej pory – jak sam przyznaje – jego wyobrażenia o chorobie były oparte na stereotypach. Demencja kojarzyła mu się z nieustannym zagubieniem, trudnościami w komunikacji i brakiem samodzielności. W domu opieki zobaczył jednak zupełnie inny obraz – osoby starsze wykonywały wiele codziennych czynności bez problemu, o ile miały wsparcie i cierpliwego „przewodnika”. Kluczowym momentem było zdarzenie, gdy w domu opieki zamiast zamówionego burgera podano mu pierogi. Oguni początkowo chciał zwrócić danie, ale zdał sobie sprawę, że taka pomyłka nie odbiera mu przyjemności z posiłku, a może skłonić do spojrzenia z większą empatią na codzienne wyzwania osób z demencją. Zrozumiał wtedy, że to tylko sygnał różnic w funkcjonowaniu, nie zaś powód do krytyki. Ta refleksja doprowadziła go do idei restauracji, w której osoby z demencją mogłyby pracować jako kelnerzy, a klienci byliby świadomi, że ich zamówienie może dotrzeć w nieoczekiwanej formie. Początkowo Oguni obawiał się, że projekt zostanie uznany za nieetyczny albo ośmieszający osoby chore, jednak już pierwsze wydarzenie (zorganizowane jako pop-up) rozwiało jego wątpliwości. Goście reagowali z życzliwością i humorem, a kelnerzy byli dumni z możliwości aktywnego udziału w życiu społecznym. To właśnie wtedy zaczęto nazywać inicjatywę „restauracją niekończącego się śmiechu”. Projekt szybko zaczął inspirować inne kraje. Oguni opracował materiały, które umożliwiały powielanie idei w nowych miejscach, a kolejne wydarzenia zorganizowano m.in. w Korei Południowej i Australii, przy wsparciu crowdfundingu i lokalnych instytucji społecznych. Model, który inspiruje innych. Jak projekt z Japonii stał się wzorem dla świata? Choć Restaurant of Mistaken Orders nie funkcjonuje jako stały lokal, projekt zyskał charakter ogólnokrajowej inicjatywy, która przenosi się z miejsca na miejsce. Każda kolejna odsłona wymaga wynajęcia przestrzeni, przekształcenia jej w pełnoprawną restaurację i zorganizowania pracy zespołu. Dzięki temu koncept zyskuje elastyczność i może docierać do różnych społeczności w Japonii, a jego twórcy podkreślają, że mobilność sprzyja edukacji i przełamywaniu barier. W czasie wydarzeń rolę kelnerów pełnią osoby starsze z demencją, natomiast za przygotowanie posiłków i wsparcie obsługi odpowiada profesjonalny personel. Taki podział obowiązków umożliwia gościom doświadczenie miejsca, w którym nieprzewidywalność jest częścią idei. Atmosfera w restauracji różni się od standardowych lokali, ponieważ goście są świadomi, że mogą otrzymać inne danie, niż zamówili, co od początku zmienia dynamikę spotkania. Zamiast frustracji pojawia się ciekawość, a z czasem także poczucie bliskości z osobami, które zmagają się z chorobą. Zdarza się, że któryś z kelnerów siada przy stoliku, by porozmawiać, wyjaśnić zasady projektu lub opowiedzieć o swoim dniu. Takie interakcje (choć nieprzewidywalne) tworzą unikatowy charakter inicjatywy pokazując, że demencja nie musi oznaczać wykluczenia społecznego. Co istotne, znaczenie projektu rośnie w kontekście globalnych danych. Według analiz opublikowanych w „The Lancet: Public Health”, liczba osób żyjących z demencją na świecie może wzrosnąć z 57 milionów w 2019 r. do 153 milionów w 2050 roku, głównie z powodu starzenia się społeczeństw. Japonia jest jednym z krajów, w których to zjawisko postępuje najszybciej, dlatego podobne inicjatywy stają się szczególnie ważne. Jak podkreśla Oguni, projekt ma wymiar społeczny, a jego celem jest budowanie otoczenia, w którym „niezależnie od demencji możemy żyć razem w harmonii”. Sukces restauracji potwierdza, że zmiana narracji wokół choroby jest możliwa, jeśli zamiast stereotypów i izolacji proponujemy przestrzenie, w których osoby z demencją mogą działać i być widoczne. Źródła: Forbes, The Government of Japan Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Świat zakupów ma nowego lidera. Kiedyś Paryż, dziś… zupełnie inny kontynent
Przez dziesięciolecia Paryż uchodził za najważniejszy punkt na mapie światowej mody, a podróżni przyjeżdżali tu po rzeczy, których nie dało się kupić nigdzie indziej. Dziś ten porządek wyraźnie się zmienia. Rosnąca siła marek z Azji i tempo, w jakim rozwijają się tamtejsze miasta, sprawiają, że to właśnie one stają się nowym centrum zakupowych trendów – bardziej dynamicznym, nowocześniejszym i bliższym temu, czego szukają współcześni trendsetterzy.
Najnowsze wyniki plebiscytu „Condé Nast Traveler” pokazują, że ranking najlepszych miast na zakupy wygląda dziś inaczej, niż jeszcze kilka lat temu. W tegorocznym zestawieniu aż połowę miejsc zajmują metropolie Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, czyli regionu, który w ostatniej dekadzie wyznaczył kierunek zmian w modzie, handlu i trendach konsumenckich. To tam rozwijają się dzielnice skupiające młode marki, innowacyjne domy towarowe i targowiska, które przyciągają zarówno lokalnych twórców, jak i międzynarodowe brandy. W efekcie to właśnie Azja zaczyna dominować w zestawieniach miejsc, w których zakupy stają się doświadczeniem samym w sobie, a Paryż – choć wciąż ważny – stopniowo traci pozycję niekwestionowanego lidera. Najlepsze miasta na świecie dla miłośników zakupów W tegorocznym zestawieniu pierwsze miejsce zdobył Seul. To właśnie tu tradycja spotyka się z futurystyczną innowacją, co sprawia, że stolica Korei jest dziś jednym z najbardziej dynamicznych punktów na mapie światowej mody. Na słynnym targu Gwangjang, między straganami pełnymi jedwabiu i lokalnych wyrobów, można obserwować codzienny rytm miasta. Tymczasem kilka kilometrów dalej, w Seongsu-dong (dzielnicy określanej czasem „koreańskim Brooklynem”) powstają koncepty, w których zakupy łączą się z prezentacjami nowych kosmetyków i lokalnych marek. Z kolei w Myeongdong (najpopularniejszej dzielnicy handlowej Seulu) w sklepie Olive Young oferta zmienia się niemal z tygodnia na tydzień, a marka prezentuje odwiedzającym najnowsze trendy pielęgnacyjne. To właśnie taka różnorodność sprawia, że Seul stał się kierunkiem, do którego wielu turystów przylatuje z niemal pustą walizką. Drugie miejsce zajął Singapur, słynący z perfekcyjnie zorganizowanej infrastruktury handlowej. Orchard Road (najważniejsza ulica zakupowa miasta) przyciąga wielopoziomowymi domami towarowymi i luksusowymi butikami, które oferują chwilę wytchnienia od tropikalnego klimatu. W dzielnicy Chinatown działają pracownie rzemieślnicze odnawiające elementy architektury, a w Kampong Gelam funkcjonują atelier tworzące tradycyjne stroje Peranakanów. Co więcej, gdy zapada wieczór, Singapur zamienia się w miasto nocnych zakupów – można tu znaleźć liczne stoiska z jedzeniem, jak i całodobowe centra handlowe w Little India. Trzecie miejsce przypadło Tokio, które od lat zachwyca szerokością oferty – od luksusowych marek po unikatowe sklepy vintage. Ginza (najbardziej prestiżowa dzielnica handlowa miasta) słynie z flagowych butików największych światowych marek, Harajuku przyciąga miłośników mody ulicznej i młodych projektantów, a Koenji i Shimokitazawa stały się zagłębiem butików sprzedających starannie wyselekcjonowaną odzież z drugiej ręki. Tokio oferuje również niezwykle rozwinięty segment rzemiosła – od małych sklepów z ręcznie robioną ceramiką, po zakłady, w których od lat wytwarza się tradycyjne akcesoria. To właśnie to połączenie nowoczesności z tradycją sprawia, że miasto utrzymuje pozycję jednego z najciekawszych miejsc na zakupy na świecie. Światowe centra zakupów. Jak wypadły kolejne miasta w rankingu? Choć w pierwszej trójce dominują miasta azjatyckie, w dalszej części zestawienia pojawiają się kierunki o zupełnie innym charakterze. Hongkong (zajmujący czwarte miejsce) łączy futurystyczne galerie handlowe z targami ulicznymi, dzięki czemu zakupy stają się tu doświadczeniem angażującym wszystkie zmysły – od luksusowych butików, po nocne bazary pełne jedzenia i drobnych wyrobów rzemieślniczych. Paryż, który przez dekady nie miał sobie równych jako stolica mody, nadal przyciąga miłośników klasyki i rzemiosła, lecz w tej edycji rankingu ustąpił miejsca azjatyckim metropoliom. Wysokie pozycje Singapuru, Tokio i Seulu sprawiły, że francuska stolica znalazła się poza podium – głównie dlatego, że to tam rozwijają się dziś dzielnice młodych marek, innowacyjne domy towarowe i koncepty zakupowe, które coraz mocniej kształtują globalne trendy. W pierwszej dziesiątce utrzymał się również Madryt, doceniany za połączenie innowacji z tradycją oraz rozbudowaną ofertą sklepów vintage, które stały się jedną z wizytówek miasta. Bangkok z kolei imponuje skalą – od ogromnych centrów handlowych po weekendowe targi przypominające niewielkie miasteczka, co sprawia, że zakupy stają się tu doświadczeniem o intensywności trudnej do porównania z jakimkolwiek innym miejscem. W zestawieniu znalazł się również Londyn (na ósmym miejscu), gdzie historyczne ulice i dzielnice o własnej tożsamości nadal kształtują charakter miasta, a także Kapsztad i Dublin, które zyskują na znaczeniu dzięki lokalnemu rzemiosłu i niezależnym markom. Razem tworzą one obraz świata, w którym zakupy dawno przestały być prostą transakcją – stały się sposobem odkrywania kultury, historii i miejskiej tożsamości. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które lotniska sprzyjają podróżnym? Ranking najlepszych miejsc na przesiadkę. Polskie miasto zostało wyróżnione
Długodystansowe podróże często wiążą się z nieuniknioną przesiadką, jednak najnowsze badania pokazują, że nie wszędzie oznacza to uciążliwe godziny spędzone na lotnisku. W niektórych miastach przesiadka staje się przygodą i okazją do odkrycia lokalnej kultury, a nawet krótkiej eksploracji. Które lotniska potrafią zatem zamienić czekanie w przyjemność?
Niektóre lotniska od pierwszych chwil zachęcają, by wyjść poza terminal i poznać miasto, inne zaś pozostają jedynie punktami tranzytowymi, które trzeba po prostu przeczekać. Aby ocenić, w których częściach świata przesiadka może stać się inspirującym doświadczeniem, firma AllClear Travel Insurance przeanalizowała 25 najbardziej ruchliwych węzłów komunikacyjnych na świecie. W badaniu uwzględniła zestaw czynników realnie wpływających na komfort krótkiego pobytu: łatwość i szybkość dotarcia do centrum, koszt noclegu, możliwość poruszania się pieszo, średnie dzienne wydatki, a także bliskość najważniejszych atrakcji, które można odwiedzić nawet podczas kilkugodzinnej przerwy w podróży. Wyniki okazały się zaskakujące, a Warszawa znalazła się wśród miast, które wyróżniają się na globalnej mapie przesiadek. Najlepsze na świecie miasta na przesiadkę W najnowszym zestawieniu najlepszych miast na przesiadkę dominują miejsca, które potrafią dobrze wykorzystać krótki czas podróżnych, oferując szybki dostęp do centrum, spójny układ urbanistyczny i przestrzeń, którą da się poznać nawet podczas kilkugodzinnej przerwy. W związku z tym na szczycie rankingu znalazł się Frankfurt, który zawdzięcza swoją pozycję 15-minutowemu transferowi z lotniska, a także zwartej zabudowie historycznego centrum, pozwalającej w kilka chwil dotrzeć do jego najważniejszych punktów. Dzięki temu krótki spacer z okolic Hauptwache może przerodzić się w realną mini-wycieczkę – od przejścia przez Römerberg po moment odpoczynku przy kieliszku Apfelweina. Drugie miejsce zajęła Doha, gdzie luksusowe lotnisko Hamad International i niewielka odległość od kluczowych atrakcji (od Souq Waqif po Muzeum Sztuki Islamskiej) umożliwiają podróżnym szybkie zanurzenie się w lokalnej kulturze. Trzecia w zestawieniu Atlanta zaskakuje z kolei ogromem połączeń i rekordową przepustowością, dzięki którym nawet krótka przerwa staje się okazją do odwiedzenia rozpoznawalnych miejsc, na przykład Centennial Olympic Park. Wysoko oceniana Kopenhaga przyciąga krótkimi dystansami między atrakcjami oraz 13-minutowym dojazdem do centrum, natomiast Warszawa (sklasyfikowana na piątym miejscu) zdobyła uznanie przystępnymi cenami, możliwością poruszania się pieszo i niewielkimi odległościami między punktami, które można zobaczyć podczas przesiadki. W pierwszej dziesiątce znalazły się również Dublin, Wiedeń, Baltimore i Amsterdam – miasta, które potrafią zamienić zwykły stopover w krótkie, lecz bogate w wrażenia doświadczenie. Gdzie przesiadka staje się wyzwaniem? Najgorzej oceniane miasta dla podróżnych Choć wiele metropolii potrafi zamienić przesiadkę w krótką, inspirującą podróż, zestawienie wskazało także miejsca, w których postój staje się wyzwaniem. Najniżej oceniono Los Angeles, przede wszystkim z powodu wyjątkowo długiego, blisko godzinnego dojazdu z lotniska do centrum oraz rozproszenia atrakcji w obrębie ogromnej aglomeracji. Podróżni tracą tu czas nie tylko na pokonanie dystansu, lecz także na logistykę, co sprawia, że krótki stopover w praktyce nie daje szans na zwiedzanie. Podobne problemy dotyczą Houston, Limy czy San Diego, gdzie duże wysokościowe różnice terenu, wysokie ceny hoteli lub znaczne odległości między kluczowymi punktami miasta skutecznie ograniczają możliwości wykorzystania przesiadki. Tę sytuację podsumowała Sarah Collinson, dyrektor ds. międzynarodowych w AllClear. „Zbyt często podróżni lądują w popularnych miastach i spędzają cały czas na lotnisku, tracąc możliwość doświadczenia choćby krótkiego, 24-godzinnego pobytu w nowym miejscu” – zauważyła. Podkreśliła również, że jednym z głównych celów raportu było wskazanie lokalizacji, które realnie sprzyjają wartościowemu postojowi: „Chcieliśmy wyróżnić miasta najlepiej nadające się na przystanek, dlatego powstała ta lista”. Wśród najniżej ocenionych znalazły się także Bombaj, Abu Zabi i Hongkong, które łączą wysokie koszty pobytu, znaczne odległości między atrakcjami oraz układ przestrzenny utrudniający szybkie poruszanie się. W efekcie nawet kilkugodzinna przerwa w podróży staje się tam koniecznością do przeczekania, a nie okazją do choćby krótkiej eksploracji miasta. Źródła: AllClear Travel Insurance, Today's Traveller Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To nowy cud architektury. Najbardziej spektakularna księgarnia świata jest zawieszona nad przepaścią
Choć czytanie książek z roku na rok traci na popularności, wciąż nie brakuje osób, które cenią zapach papieru i możliwość całkowitego zanurzenia się w literackim świecie. Z myślą o nich powstają coraz bardziej niezwykłe księgarnie – od tych ukrytych w zabytkowych kościołach, po te mieszczące się w dawnych teatrach. Najbardziej spektakularna z nich została otwarta zaledwie kilka miesięcy temu i już uchodzi za prawdziwy cud architektury.
Na świecie nie brakuje imponujących księgarni, które same w sobie stały się atrakcjami turystycznymi. Przykładowo w Buenos Aires miłośnicy literatury mogą kupować książki w przekształconym teatrze El Ateneo Grand Splendid, z kolei w Maastricht — w ponad 700-letnim kościele dominikańskim. W maju 2025 roku do grona tych unikatowych miejsc dołączyła jednak księgarnia absolutnie wyjątkowa, która powstała w samym sercu chińskiego leju krasowego. Tu futurystyczna architektura spotyka się z monumentalnym krajobrazem. Nic dziwnego, że już po kilku miesiącach od otwarcia uznano ją za najbardziej spektakularną księgarnię świata. Spektakularna księgarnia zawieszona na klifie Nowa księgarnia, zbudowana na skraju 326-metrowego leja krasowego Mianhua w północnym Guangxi, stała się jednym z najbardziej niezwykłych projektów architektonicznych otwartych dla zwiedzających w 2025 roku. Jej konstrukcję umieszczono bezpośrednio na skalnej ścianie, co wymagało skomplikowanych prac i wielomiesięcznego przygotowania. Ponieważ krasowe klify są strome i wyjątkowo kruche, inżynierowie musieli zastosować specjalne metody stabilizacji oraz tworzyć platformy robocze zawieszone nad przepaścią. Jak wspomina twórca projektu, He Zhijian, cały proces przypominał „akrobacje na klifie”. Najpierw powstawały dolne podpory, później montowano górną konstrukcję, a na końcu demontowano tymczasowe rusztowania. Efekt końcowy robi ogromne wrażenie. Wzdłuż skalnej ściany rozmieszczono ponad 10 tysięcy książek, tworząc „kanion wiedzy” o długości 150 metrów i wysokości około 10 metrów. W ciągu dnia półki wtapiają się w otoczenie, natomiast nocą – dzięki ledom – rozświetlają klif niczym świetlista wstęga. To połączenie surowej natury z minimalistyczną architekturą z drewna i szkła sprawia, że obiekt wygląda niczym zawieszony w powietrzu pawilon. Jednym z najbardziej spektakularnych elementów jest szklana podłoga, przez którą można zobaczyć dno ogromnego leja krasowego. To jednak nie wszystko, ponieważ miejsce zachwyca również swoim naturalnym mikroklimatem. Co ciekawe, ukształtowanie leja blokuje deszcz i podmuchy wiatru, dzięki czemu książki pozostają suche przez cały rok, choć są eksponowane na półkach pod gołym niebem. Odwiedzający docierają tu krótką leśną ścieżką, po czym stają nad krawędzią rozległego zapadliska, podziwiając całą konstrukcję unoszącą się nad przepaścią. Ten spektakularny widok przyciąga już turystów nie tylko z Chin, ale także z coraz dalszych zakątków świata. Cliffside Bookstore jako wyjątkowe połączenie sztuki, ekologii i turystyki Księgarnia stanowi część większego kompleksu stworzonego na krawędzi klifu, obejmującego również basen, hotel i kawiarnię — wszystkie zaprojektowane tak, aby harmonijnie współistnieć z naturalnym ukształtowaniem terenu. Ochrona środowiska była jednym z kluczowych założeń tego projektu. W pobliskim hotelu zastosowano czterostopniowy system oczyszczania ścieków, który umożliwia ponowne wykorzystanie wody (m.in. do nawadniania), a dno leja krasowego pozostało nietknięte. Jedyną ingerencją w krajobraz jest pomost poprowadzony ponad dziką roślinnością porastającą dno zapadliska, wytyczony tak, by umożliwić zwiedzanie bez naruszania natury. Co więcej, wśród odwiedzających regularnie pojawiają się makaki, które mogą swobodnie się przemieszczać. Turyści podkreślają wyjątkowy charakter tego miejsca. Media cytują m.in. pisarkę Pan Xiaoxian z Kantonu, która zauważyła, że nigdy wcześniej nie widziała księgarni „zbudowanej na klifie w takiej skali” ani przestrzeni, która w tak naturalny sposób łączy krajobraz, kulturę i atmosferę obcowania z historią. Jak relacjonowała, czytanie na świeżym powietrzu na białych leżakach ustawionych wzdłuż półek jest doświadczeniem jedynym w swoim rodzaju. – Czujesz się tu swobodnie, a dzięki górskiemu wiatrowi i ciepłemu słońcu ta chwila staje się niezapomniana – mówiła. Nic dziwnego, że od chwili otwarcia księgarnię odwiedziło już ponad 100 tysięcy osób, a jej niezwykła architektura w krótkim czasie zdobyła dużą popularność w mediach społecznościowych. To jeden z najbardziej oryginalnych projektów architektonicznych ostatnich lat – przestrzeń, która zachwyca zarówno formą, jak i atmosferą sprzyjającą ciszy, skupieniu oraz kontemplacji. Źródła: China Minutes, Our China Story Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy coraz częściej spędzają święta poza domem. Jakie kierunki wybieramy najczęściej?
Boże Narodzenie nie musi już kojarzyć się wyłącznie z mrozem, śniegiem i zastawionym stołem. Wśród Polaków rośnie moda na świąteczne podróże, a grudniowy wyjazd staje się atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnego spędzania świąt. Coraz więcej osób zamienia domowe przygotowania na lot do miejsc, w których grudzień pachnie nie piernikiem, lecz rozgrzanym powietrzem i słonym wiatrem znad morza.
Dla wielu święta pozostają czasem rodzinnych spotkań, rytuałów i powrotu do znanych od pokoleń tradycji. Jednak równolegle rośnie grupa osób, które w grudniu szukają przede wszystkim odpoczynku – z dala od obowiązków, intensywnych przygotowań i chłodnej aury. Dane eSky.pl potwierdzają tę zmianę: liczba użytkowników wybierających świąteczne wyjazdy do ciepłych krajów jest już ponad dwukrotnie wyższa niż rok temu. Polacy coraz odważniej rezygnują z zimowych swetrów na rzecz letnich ubrań i decydują się spędzić Boże Narodzenie w zupełnie innych okolicznościach przyrody. Boom na grudniowe podróże. Co stoi za nowym trendem? Coraz większa popularność świątecznych wyjazdów nie jest już jedynie sezonową ciekawostką, lecz wyraźnym sygnałem zmiany pokoleniowej i kulturowej. Polacy zaczynają traktować Boże Narodzenie nie jako obowiązek, lecz jako czas, który można świadomie zaplanować – również poza domem. Jak podkreśla Jarosław Grabczak, Head of Commercial Product w eSky.pl: „Polacy coraz odważniej redefiniują sposób spędzania świąt. Boże Narodzenie w ciepłych krajach nie jest już ekstrawagancją, lecz przejawem nowego stylu życia – bardziej świadomego, otwartego i globalnego”. Obserwowany w tym roku boom na świąteczne podróże pokazuje, że rynek turystyczny dojrzewa i coraz wyraźniej przesuwa akcent z „posiadania” na „przeżywanie”. – Magia świąt nie zależy od miejsca, lecz od ludzi, z którymi je spędzamy – dodaje Grabczak, zwracając uwagę, że właśnie dlatego coraz więcej osób łączy rodzinną bliskość z odkrywaniem nowych miejsc. Podróżowanie w grudniu to już nie rezygnacja z tradycji, lecz jej współczesna interpretacja – taka, która pozwala celebrować święta „w atmosferze ciepła i radości, a dodatkowo w słońcu”. To właśnie w tym połączeniu, jak zauważa ekspert eSky Group, tkwi przyszłość nowoczesnej turystyki. Gdzie Polacy najczęściej wyjeżdżają na Boże Narodzenie? Wśród najpopularniejszych kierunków świątecznych podróży Polaków niezmiennie króluje Malta, która w grudniu staje się sceną jednych z najbardziej nastrojowych obchodów Bożego Narodzenia w Europie. Wyspa łączy śródziemnomorski klimat z bogatą tradycją: Valletta rozświetla się instalacjami i ogromną choinką na Freedom Square, przed bramą miasta powstaje świąteczne miasteczko Fairyland, a jarmarki i koncerty wypełniają zabytkowe ulice światłem i muzyką. W Parku Narodowym Ta’ Qali działa ekologiczny Woodland Christmas Market, natomiast w pobliskim Rabacie odbywa się znany festiwal Natalis Notabilis. Najbardziej wyjątkowym wydarzeniem pozostaje jednak żywa szopka „Bethlehem f’Għajnsielem” na wyspie Gozo – pełna rzemieślników, zwierząt i scen z codziennego życia, rozciągająca się na 20 tys. m². To połączenie ciepła, tradycji i łagodnego, piętnastostopniowego klimatu sprawia, że wielu Polaków wybiera święta właśnie tutaj. Drugą najchętniej wybieraną destynacją jest Egipt, który oferuje pewną pogodę i temperatury pozwalające cieszyć się morzem nawet w środku zimy. Kurorty Hurghada, Marsa Alam czy Sharm el-Sheikh umożliwiają spędzenie świąt w scenerii raf koralowych, pustyni i luksusowych hoteli. Dla wielu osób atrakcyjność Egiptu wynika z możliwości połączenia wypoczynku z odkrywaniem starożytnych zabytków – rejs po Nilu czy wycieczka do piramid stają się naturalnym dopełnieniem świątecznego wyjazdu. Na podium plasują się także Wyspy Kanaryjskie, które od lat pozostają zimowym klasykiem. W grudniu przyciągają stabilnym, ciepłym klimatem i atmosferą świąt, która w tej części świata nabiera zupełnie innego charakteru: iluminacje w Santa Cruz de Tenerife, koncerty kolęd w Arrecife czy barwna parada Trzech Króli na Gran Canarii sprawiają, że archipelag łączy wakacyjny relaks z subtelnymi, lokalnymi tradycjami. Wśród bardziej egzotycznych propozycji coraz częściej wybierana jest także Dominikana. Karaibska energia, 30-stopniowe temperatury i kolonialne uliczki Santo Domingo rozświetlone świątecznymi dekoracjami tworzą scenerię, która dla wielu Polaków staje się spełnieniem zimowych marzeń. Dni spędzane na białych plażach, a wieczory przy muzyce merengue i bachaty pokazują, że Boże Narodzenie może mieć zupełnie inną, równie urzekającą odsłonę. Źródła: eSky, MTA Warsaw Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Afryce zaczyna się okres harmattanu. Niewiele osób wie, czym jest to niezwykłe zjawisko
Harmattan od wieków budzi respekt wśród mieszkańców Afryki Zachodniej. To zjawisko, które potrafi zmienić rytm dnia, wpłynąć na zdrowie i sparaliżować całe miasta, a jednocześnie pozostaje mało znane poza regionem. Co kryje się za zjawiskiem, którego nadejście budzi jednocześnie niepokój i fascynację?
Już za kilka dni do polskich kin trafi dokument „Gdy powieje harmattan” – poruszająca opowieść o 25-letniej Barbarze mieszkającej w Akrze, stolicy Ghany. Jako ośmioletnie dziecko została oddana do pracy, tak jak tysiące dzieci w tej części świata. Dziś jest pewna siebie i silna, ale jej odwaga znika w jednej chwili, gdy nad horyzontem pojawia się harmattan. Tytułowy wiatr staje się w filmie zarówno symbolem, jak i realnym zagrożeniem. Czym właściwie jest i dlaczego jego nadejście budzi tak silne emocje? Gdzie i kiedy pojawia się harmattan? Charakterystyczny wiatr Afryki Zachodniej Harmattan pojawia się każdego roku w Afryce Zachodniej między końcem listopada a połową marca, kiedy nad centralną Saharą umacnia się rozległy obszar wysokiego ciśnienia, a strefa międzyzwrotnikowej konwergencji przesuwa się nad Zatokę Gwinejską. Różnica ciśnień sprawia, że z północnego wschodu zaczyna napływać wyjątkowo suchy, chłodny wiatr niosący ogromne ilości pyłu – to właśnie on nadaje nazwę całej porze roku. Przemieszczając się przez Saharę, harmattan unosi drobne cząstki piasku i pyłu o średnicy często zaledwie kilku mikrometrów, tworząc mętne, jednolite niebo i sprawiając, że zjawisko obejmuje setki kilometrów. W regionach takich jak Ghana, Nigeria, Burkina Faso czy Wybrzeże Kości Słoniowej niebo w tym okresie traci wyraziste barwy: słońce świeci przez mleczną, gęstą zawiesinę, a horyzont wydaje się zamglony nawet przy bezchmurnej pogodzie. Dni bywają gorące – temperatury sięgają 30-35°C, ale wraz z zachodem słońca powietrze gwałtownie się wychładza, a w niektórych częściach Sahelu (strefy przejściowej między Saharą a sawanną) temperatura potrafi spaść do 9°C. Jednocześnie wilgotność powietrza obniża się do poziomu niespotykanego w innych porach roku, nierzadko spadając poniżej 5%. To właśnie ta ekstremalna suchość sprawia, że harmattan określa się czasem mianem „wiatru doktora”: jego chłodny i pozbawiony wilgoci charakter wyraźnie odróżnia go od gorącego, dusznego powietrza monsunowego. Co istotne, w najintensywniejszych dniach harmattan może prowadzić do formowania rozległych chmur pyłu i znacznych fal piasku, które nadciągają nad miasta niczym pustynna mgła, zmieniając krajobraz i rytm dnia całych społeczności. Wpływ harmattanu na ludzi, miasta i klimat Gdy harmattan osiąga pełną siłę, jego skutki odczuwalne są w całej Afryce Zachodniej – od zdrowia mieszkańców, przez funkcjonowanie miast, po sytuację gospodarczą regionu. Pył unoszony przez wiatr potrafi obniżyć widoczność do kilkudziesięciu metrów, co regularnie paraliżuje transport lotniczy. Linie lotnicze w Nigerii, Ghanie czy Burkina Faso odwołują i przekierowują loty, generując straty liczone w milionach dolarów rocznie, a komunikaty służb meteorologicznych stają się w tym okresie integralną częścią świątecznego i noworocznego kalendarza. Pył zawieszony w powietrzu wpływa jednak przede wszystkim na zdrowie. Badania z 2024 roku wskazują, że ekspozycja na drobne cząstki saharyjskiego pyłu zwiększa śmiertelność niemowląt i małych dzieci, a u tych, które przeżyją, pozostawia długotrwałe konsekwencje dla układu oddechowego. U dorosłych harmattan prowadzi do zaostrzeń astmy, nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, podrażnienia oczu i skóry, a wyjątkowo niska wilgotność powoduje krwawienia z nosa, pękanie naskórka oraz odwodnienie. Skutki środowiskowe również są dotkliwe. Suche powietrze wysusza roślinność, prowadząc do obumierania gałęzi drzew, zwiększonego ryzyka pożarów buszu i degradacji gleby. Jednocześnie chmury pyłu rozpraszają promieniowanie słoneczne, wywołując charakterystyczną mgłę, która potrafi utrzymywać się przez wiele dni, ograniczając produkcję rolną i zagrażając zwierzętom hodowlanym. Naukowcy zwracają uwagę, że przyszłość zjawiska może przynieść kolejną zmianę: prognozy wskazują na spadek emisji pyłu znad Sahary w nadchodzących dekadach. Choć będzie to oznaczać mniejsze obciążenie dla zdrowia mieszkańców, paradoksalnie może doprowadzić do ocieplenia tropikalnego Atlantyku, a w konsekwencji – sprzyjać częstszemu powstawaniu silnych huraganów. Harmattan pozostaje więc zjawiskiem, którego wpływ wymyka się prostym ocenom, bo choć wpływa na codzienne życie mieszkańców regionu, to jednocześnie współtworzy procesy zachodzące w globalnym klimacie. Źródła: World Meteorological Organization, Dateline Health Africa Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Które tanie linie lotnicze są najlepsze? Pasażerowie wybrali swoich faworytów
Dla wielu podróżnych cena biletu lotniczego wciąż ma kluczowe znaczenie, ale wybór tanich linii nie musi oznaczać rezygnacji z komfortu. Najnowszy ranking Skytrax pokazuje, że część przewoźników budżetowych oceniana jest zaskakująco wysoko, a pasażerowie chwalą ich za niezawodność, jakość obsługi i korzystny stosunek ceny do oferowanych usług.
Opublikowany właśnie ranking Skytrax podsumował opinie pasażerów na temat tanich linii lotniczych w 2025 roku i pokazał, jak zmieniają się podróżnicze preferencje. Na podstawie globalnej ankiety wyróżniono przewoźników, którzy w mijających miesiącach zdobyli najwyższe oceny w zakresie jakości obsługi, punktualności i ogólnego doświadczenia pasażera. Zestawienie wyraźnie pokazało, że to linie z Azji utrzymują silną przewagę nad konkurencją z Europy, Ameryk i Bliskiego Wschodu, co potwierdza rosnącą pozycję tego regionu w kategorii przewoźników niskokosztowych. Kolejny rok z rzędu na podium. Dlaczego AirAsia wygrywa? W tegorocznym zestawieniu Skytrax zwycięzca nie pozostawił miejsca na dyskusję. AirAsia po raz szesnasty z rzędu zdobyła tytuł najlepszej taniej linii lotniczej na świecie, utrzymując pozycję lidera w największym, globalnym badaniu satysfakcji pasażerów. W ankiecie wzięli udział podróżni z ponad stu krajów, którzy oceniali linie według kryteriów obejmujących komfort podróży, obsługę, proces odprawy i ogólne doświadczenie na pokładzie. Wynik AirAsia nie jest przypadkiem – przewoźnik od lat inwestuje w model, który łączy niskie ceny z szeroką dostępnością połączeń. Flota ponad dwustu samolotów obsługuje trasy w całej Azji Południowo-Wschodniej, a także połączenia wybiegające poza region, dzięki czemu linia systematycznie poszerza swój zasięg. Kluczem do popularności AirAsia pozostają przede wszystkim stabilnie niskie ceny biletów, które w przypadku wielu tras (np. między Kuala Lumpur a Phuket) zaczynają się od kilkudziesięciu dolarów. Przewoźnik regularnie wprowadza też głośne akcje promocyjne, takie jak „Free Seats”, podczas których pula miejsc sprzedawana jest w wyjątkowo atrakcyjnych cenach. Choć – jak w przypadku większości linii niskokosztowych – podstawowa taryfa obejmuje wyłącznie miejsce w samolocie, a bagaż rejestrowany czy wybór konkretnego fotela są płatnymi dodatkami, to AirAsia oferuje też pakiety (m.in. Value Pack i Premium Flex), które pozwalają dopasować podróż do własnych potrzeb i uniknąć dodatkowych kosztów. To połączenie elastyczności, przejrzystej oferty i konkurencyjnych cen sprawia, że AirAsia utrzymuje swoją pozycję nie tylko dzięki tradycji, lecz przede wszystkim zaufaniu pasażerów. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku Drugie miejsce w tegorocznym zestawieniu Skytrax zajęła Scoot – singapurska tania linia lotnicza działająca w ramach grupy Singapore Airlines. Przewoźnik rozwija się dynamicznie: obsługuje ponad 70 kierunków w 18 krajach, a jego flota liczy już ponad 50 samolotów. To właśnie połączenie rozbudowanej siatki połączeń, przystępnych cen i solidnej jakości usług sprawiło, że Scoot zdobył również tytuł najlepszej na świecie taniej linii oferującej loty długodystansowe. W pełni pokrywa się to z osobistymi doświadczeniami wielu podróżnych – sama przeleciałam tą linią łącznie ponad 65 tys. kilometrów i mogę potwierdzić, że stosunek ceny do komfortu wypada wyjątkowo korzystnie. Trzecie miejsce w globalnym zestawieniu zajęła IndiGo, dominująca linia Indii, która od kilku lat konsekwentnie umacnia regionalną pozycję dzięki punktualności i przejrzystej ofercie. Pierwszą piątkę zamknęli natomiast Eurowings oraz Vueling Airlines, czyli przewoźnicy europejscy, którzy – mimo silnej konkurencji – utrzymali stabilną pozycję dzięki rozległej siatce połączeń w obrębie kontynentu oraz atrakcyjnym cenom w okresach wzmożonego ruchu. Warto dodać, że Skytrax wyróżnił nie tylko tanie linie, lecz również przewoźników, którzy w poszczególnych kategoriach utrzymują najwyższe standardy. EVA Air z Tajwanu zdobyła tytuł najczystszego przewoźnika, Cathay Pacific został nagrodzony za najlepszą klasę ekonomiczną, a Qatar Airways po raz drugi z rzędu otrzymał tytuł najlepszej linii lotniczej na świecie – co dopełnia obraz rynku, na którym o pasażerów rywalizują zarówno przewoźnicy niskokosztowi, jak i tradycyjne linie oferujące pełen zakres usług. Najlepsze tanie linie lotnicze 2025 roku: AirAsia Scoot IndiGo Eurowings Vueling Airlines Volotea Transavia France Iberia Express Flynas easyJet Ryanair Jet2.com HK Express flyDubai Allegiant Air airBaltic JetSMART Airlines SKY Airline FlyArystan Jetstar Airways Źródła: Skytrax, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Poznaj jedno z najbardziej zagadkowych miejsc Beskidów. Wciąż żyją tu opowieści o czarownicach
Wśród porośniętych lasem zboczy Beskidu Małego kryje się miejsce, które od pokoleń budzi niepokój nawet wśród doświadczonych wędrowców. Skała Czarownic – owiana legendami o zniknięciach, zaklęciach i niewytłumaczalnych zjawiskach – przyciąga tych, którzy chcą zmierzyć się z lokalnymi opowieściami i tajemnicą zapisaną w surowej formacji skalnej. To jedna z tych beskidzkich historii, które wciąż żyją w wyobraźni mieszkańców.
Już wkrótce do polskich kin trafi thriller „Jadwiga, czarownica z Beskidów”, opowiadający historię słowackiego śledczego powracającego w góry na styku Polski, Czech i Słowacji, by zmierzyć się ze sprawą, która przed laty wymknęła mu się z rąk – legendą „Beskidzkich Czarownic”. Choć film czerpie z fikcji, jego fabuła zakorzeniona jest w realnych wierzeniach, które przez wieki kształtowały kulturę karpackich wsi. W Beskidach nie brakowało kobiet oskarżanych o czary, a pamięć o tych dawnych opowieściach przetrwała w topografii regionu. Jednym z miejsc najmocniej związanych z lokalnymi legendami jest Skała Czarownic w Beskidzie Małym – tajemnicza formacja, która od lat pobudza wyobraźnię turystów i badaczy folkloru. Legendy i mroczne opowieści o Skale Czarownic w Beskidzie Małym Skała Czarownic od wieków zajmuje szczególne miejsce w lokalnej wyobraźni – nie tylko ze względu na swój kształt czy położenie, ale też atmosferę, którą wielu opisuje jako trudną do racjonalnego wyjaśnienia. Wędrowcy wspominają o niepokojącym wrażeniu, że ktoś ich obserwuje, a mieszkańcy powtarzają historie, które przetrwały tu całe pokolenia. Najbardziej znana legenda prowadzi do początku XVIII wieku i postaci Wojciecha Bulaka ze Spytkowic – rozbójnika, który według kroniki Jana Halamy z 1709 roku ukrywał się właśnie u stóp tej skały. Bulak, wspierany przez dwie znachorki, miał wykorzystywać informacje zdobywane przez kobiety od ich pacjentów, by rabować kupców przemierzających tutejsze szlaki. Ich działalność przerwano dopiero po głośnym włamaniu do kościoła św. Michała w Wilkowicach. Schwytany przez miejscowych Bulak poniósł okrutną śmierć, lecz — jak głosi legenda — jego wspólniczki obserwowały egzekucję z ukrycia i już tego samego dnia wróciły pod skałę, by wykopać skarby i zniknąć bez śladu. „Tylko czarownice znikają jak duchy” – powtarzano później w okolicy. To właśnie od tej historii miejsce miało zyskać swoją nazwę. Inne opowieści sięgają znacznie dalej, w czasy, gdy naturalne formacje tłumaczono ingerencją sił nadprzyrodzonych. Według jednego z podań skała miała spaść w to miejsce z rąk samego diabła, który próbował uniemożliwić budowę kościoła św. Michała w Wilkowicach — świątyni istniejącej do końca XIX wieku. Diabeł miał przenosić ogromny głaz z pobliskiego Czupla (najwyższego szczytu Beskidu Małego), jednak gdy nadszedł świt, stracił swoje moce i kamień wysunął mu się z uścisku, spadając na zbocze. Stąd druga nazwa tego miejsca: Skała Diabelska. Jeszcze inna historia przywołuje relację wędrowca, który w 1890 roku miał natknąć się tu na dwie znachorki szepczące zaklęcia i odprawiające rytuał u boku nieznanego mężczyzny. Choć przestraszony uciekł do pobliskiej gospody i sprowadził świadków, na miejscu nie znaleziono już nikogo. To właśnie temu wydarzeniu niektórzy przypisują powstanie zagadkowych rytów na powierzchni skały. Do dziś nie ustalono, kiedy dokładnie powstały, co tylko pogłębia aurę tajemnicy. Jak dotrzeć do Skały Czarownic? Szlak, położenie i tajemnicze symbole Choć większość opowieści o Skale Czarownic wywodzi się z dawnych podań, współcześni mieszkańcy i regionalne portale nadal określają ją jako jedno z najbardziej nawiedzonych miejsc w Beskidach. W cieniu świerków i buków wciąż można dostrzec tajemnicze ryty, które od lat budzą ciekawość historyków i miłośników dawnych wierzeń. Na powierzchni skały widoczna jest m.in. swastyka (w swojej pierwotnej, przedchrześcijańskiej formie), która wśród Słowian była znakiem pomyślności i cykliczności natury. Obok niej znajduje się krzyż wpisany w okrąg, z czterema ramionami wychodzącymi z centralnego punktu. Jego kształt przypomina krzyż słoneczny, znany zarówno z tradycji nordyckich, jak i celtyckich. Obecność tych znaków sprawia, że Skała Czarownic pozostaje miejscem, w którym granica między historią a legendą zaciera się niezwykle łatwo. Ci, którzy chcą zobaczyć te symbole na własne oczy, mogą dotrzeć tam krótką, choć miejscami stromą ścieżką. Najłatwiej dotrzeć tu czarnym szlakiem z Wilkowic lub podejść od strony Hucisk, kierując się za mostem na Zimniku w ulicę Pieczarkową, a następnie wąską ścieżką prowadzącą za białym domem. Po około trzydziestu minutach marszu pojawiają się pierwsze głazy, z których jeden (pierwszy z prawej) kryje w sobie historię i aurę, jakiej trudno doświadczyć w innym miejscu Beskidu Małego. Widok z jego szczytu obejmuje okoliczne doliny, lecz to nie panorama decyduje o wyjątkowości tego miejsca. Mimo niepozornego wyglądu Skała Czarownic emanuje atmosferą przywołującą zarówno dawne podania, jak i wyobrażenia o rytuałach odprawianych „na skraju lasu”, z dala od wsi. To jedno z tych miejsc, w których folklor, przyroda i surowa przestrzeń splatają się w opowieść, obok której trudno przejść obojętnie. Źródła: Travel Series, Gazeta Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
Wiele osób chętnie korzysta z weekendowych wypadów, odkrywając europejskie miasta w krótkim, intensywnym rytmie. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że to właśnie w Polsce znajduje się miejsce, które najlepiej sprzyja prawdziwemu odpoczynkowi.
Szukasz krótkiego wyjazdu, który pozwoli zredukować stres zamiast go generować? Według najnowszego zestawienia Easy Breaks Index, przygotowanego przez portal LateRooms, najbardziej komfortowe i najmniej stresujące europejskie miasto na city break znajduje się w Małopolsce. W indeksie porównano 50 popularnych miast Europy, biorąc pod uwagę czas trwania lotu, koszty i łatwość transferu z lotniska, średnie ceny hoteli oraz oceny największych atrakcji turystycznych. W tym zestawieniu polski zwycięzca okazał się bezkonkurencyjny. Najmniej stresujące miasto w Europie? Ranking wskazuje na Kraków Pierwsze miejsce w zestawieniu zajął Kraków, który – jak zauważają twórcy rankingu – „może nie jest typowym celem krótkich wypadów”, jednak w praktyce okazał się bezkonkurencyjny. Autorzy Easy Breaks Index podkreślają, że to właśnie połączenie łatwości podróży, przystępnych cen i minimalnego poziomu „stresu organizacyjnego” sprawia, że dawna stolica Polski idealnie wpisuje się w definicję bezproblemowego city breaku. Już sam początek wizyty jest wyjątkowo prosty: z lotniska do centrum można dotrzeć w około 17 minut, a stacje łączy kładka dla pieszych, co eliminuje konieczność korzystania z taksówek, stania w kolejkach czy mierzenia się ze skomplikowaną logistyką tuż po przylocie. Zdaniem twórców indeksu to jeden z najszybszych i najbardziej intuicyjnych transferów lotniskowych w Europie. Eksperci zwracają uwagę, że Kraków należy do najłatwiejszych do zwiedzania miast kontynentu – większość najważniejszych atrakcji znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru, a całe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, otacza zielony pierścień Plant. Taka kompaktowość znacząco zmniejsza presję, którą turyści często odczuwają podczas krótkich wyjazdów, gdy próbują „zobaczyć wszystko naraz”. Twórcy zestawienia przypominają również o badaniach Harvard Health, według których już 20 minut spaceru na świeżym powietrzu obniża poziom kortyzolu, a krótkie „mikrowakacje” wyraźnie poprawiają samopoczucie. Kraków według nich naturalnie wpisuje się w tę filozofię powolnego, regenerującego zwiedzania. Co więcej, na komfort odwiedzających wpływa także lokalna gastronomia. Eksperci podkreślają, że krakowskie kawiarnie i restauracje często mieszczą się w historycznych piwnicach, na dziedzińcach i w zacisznych zaułkach, co sprzyja niespiesznemu odkrywaniu miasta. Jednocześnie koszty życia są tu znacząco niższe niż w wielu europejskich kierunkach. „Nawet rzekomo tanie miejsca, takie jak Berlin czy Lizbona, są droższe niż Kraków, a restauracje w tym polskim mieście są o około jedną trzecią tańsze” – podkreślają autorzy raportu. Wszystko to sprawia, że Kraków nie tylko pozwala realnie odpocząć, lecz także czyni krótki wyjazd wyjątkowo przystępnym i pozbawionym stresu. TOP europejskie bezstresowe kierunki na city break Na kolejnych miejscach rankingu znalazły się europejskie miasta, które – podobnie jak Kraków – łączą wygodę podróży z niskim poziomem stresu. Tym samym drugie miejsce zajęła Kopenhaga, doceniona za szybki, 15-minutowy transfer z lotniska oraz niezwykłą kompaktowość, dzięki której większość atrakcji (od kolorowego Nyhavn, po Ogrody Tivoli) można zwiedzać pieszo lub na rowerze. Trzecia w zestawieniu Praga wyróżniła się przystępnością cenową: dojazd z lotniska kosztuje tu niewiele, a noclegi należą do najtańszych spośród analizowanych destynacji. Na czwartej pozycji uplasował się Berlin, który zdobył wysokie oceny za infrastrukturę, sprawną komunikację oraz bogatą ofertę kulturalną – od Bramy Brandenburskiej, po tętniące życiem nocnym dzielnice. Piątą lokatę zajęła z kolei Wenecja, chwalona za romantyczny charakter i możliwość zwiedzania większości zabytków podczas niespiesznych spacerów wśród kanałów i mostów. Szóste miejsce przypadło Palmie de Mallorca, zachwycającej krótkim, 20-minutowym transferem z lotniska i sprzyjającym klimatem, co uczyniło ją jednym z najlepszych miejsc na słoneczny city break. Tuż za nią znalazła się Barcelona, doceniona za imponującą liczbę atrakcji (od Sagrady Famílii, po miejskie plaże) oraz szybkie połączenie kolejowe, które pozwala maksymalnie wykorzystać czas na zwiedzanie. Ósma jest Florencja, wysoko oceniona za kuchnię, kulturę oraz to, że większość jej zabytków znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru. W zestawieniu znalazł się również Tallinn, określany jako „ukryty klejnot”. Według autorów rankingu jego bajkowa starówka i niewielkie rozmiary tworzą idealne warunki do spokojnego, niedrogiego city breaku. Listę natomiast zamknęła Malaga, najwyżej oceniona w kategorii zimowej pogody. Miejsce w pierwszej dziesiątce zapewnił jej zaledwie 12-minutowy transfer, a także połączenie plaż, muzeów i łagodnych, słonecznych temperatur utrzymujących się przez cały rok. Źródła: LateRooms, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
Podczas samotnych podróży kobiety muszą uważać na wiele zagrożeń, a przestępcy wciąż wymyślają nowe sposoby, by je wykorzystać. Najnowsza metoda, o której głośno zrobiło się w sieci, polega na podawaniu podróżnym „poczęstunku”, który ma je odurzyć i pozbawić kontroli.
Kobiety podróżujące samotnie za granicą od lat zwracają uwagę na konieczność wzmożonej czujności. W obcych krajach mogą stać się celem osób, które próbują je oszukać, okraść lub wykorzystać ich nieuwagę. Teraz jeden z funkcjonariuszy policji opublikował w mediach społecznościowych ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznej praktyki, którą – według relacji – stosują niektórzy taksówkarze oraz kierowcy oferujący przejazdy współdzielone. Chodzi o pozornie niewinną propozycję napoju lub przekąski, która w rzeczywistości może zawierać substancję odurzającą. Viralowe ostrzeżenie policjanta Policjant obecny w sieci pod pseudonimem @police_g0tur6, którego na TikToku obserwuje ponad 1,1 mln użytkowników, opublikował niedawno nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. Funkcjonariusz ostrzegł w nim podróżujące kobiety przed tym, co nazwał „nowym zagrożeniem”, podkreślając, że sprawa wymaga maksymalnej uwagi. – Wszystkie kobiety i nastolatki, które jeżdżą Uberem i taksówkami, muszą wiedzieć o tym niebezpieczeństwie. Posłuchajcie uważnie – rozpoczął. Jak wyjaśnił, pojawiają się doniesienia o kierowcach, którzy wręczają pasażerkom butelki wody zaraz po wejściu do samochodu. Problem w tym, że takie butelki mogły zostać wcześniej naruszone. – Zdarza się, że wstrzykują do środka niewielką ilość fentanylu lub innej substancji mającej wywołać senność czy utratę przytomności – ostrzegł policjant. Z tego powodu radzi, by nie przyjmować żadnych napojów ani przekąsek od nieznanych kierowców. Dodał też praktyczną wskazówkę: jeśli ktoś z powodu silnego pragnienia rozważa przyjęcie oferowanej wody, powinien delikatnie ścisnąć butelkę – jeśli pojawi się wyciek, może to świadczyć o wcześniejszym przekłuciu opakowania. – Moja najlepsza rada dla pań i nastolatek brzmi: jeśli wsiadacie do pojazdu prowadzonego przez obcą osobę, nie przyjmujcie od niej żadnego jedzenia ani napojów. Dbajcie o swoje bezpieczeństwo – podsumował. Rosnąca liczba niepokojących relacji kobiet z całego świata W komentarzach pod nagraniem wiele kobiet zaczęło dzielić się własnymi, niepokojącymi doświadczeniami. Jedna z internautek opisała: „Przydarzyło mi się to i kierowca wyraźnie się zdenerwował, gdy odmówiłam wypicia wody. Co chwilę odwracał się i pytał, czy mam zamiar ją otworzyć. Zgłosiłam to na policję”. Inna relacjonowała, że kierowca Ubera zaoferował jej cukierka i nalegał, by go zjadła, dodając: „Poprosiłam, żeby natychmiast mnie wysadził”. Kolejna użytkowniczka TikToka wspomniała natomiast, że pewien kierowca próbował podać jej butelkę wody aż trzy razy, co wydało jej się niezwykle natarczywe – wideo opublikowane przez policjanta uświadomiło jej dopiero jakiego niebezpieczeństwa mogła uniknąć. Co istotne, część kobiet w komentarzach pod filmikiem opublikowała też własne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa, podkreślając, że nie tylko napoje mogą stanowić zagrożenie. Czytamy: „Nie przyjmujcie balsamu, środka do dezynfekcji rąk ani niczego, co kierowca próbuje podać”, „Używajcie chusteczek lub rękawiczek do otwierania drzwi i zapinania pasów bezpieczeństwa” oraz „Nie tylko woda może być pułapką – również guma do żucia, cukierki, słodycze, czekolada czy nawet opakowanie chusteczek”. Tego typu praktyki zgłaszane są nie tylko w USA, skąd pochodzi policjant. Podobne doniesienia pojawiają się również w Australii, Wielkiej Brytanii, a także w krajach Azji Południowo-Wschodniej, m.in. w Wietnamie i na Filipinach. Tam lokalne służby bezpieczeństwa przestrzegają podróżnych przed przyjmowaniem napojów lub przekąsek od obcych, w tym także od kierowców usług przewozowych. Eksperci ds. bezpieczeństwa podkreślają jednak, że w większości przypadków wystarczy stanowczo powiedzieć: „Nie, dziękuję”, a w razie potrzeby warto mieć przy sobie własną butelkę wody. Zwracają również uwagę, że celem tych ostrzeżeń nie jest wzbudzanie strachu przed korzystaniem z taksówek, lecz przypomnienie o podstawowych zasadach ostrożności. Źródła: TikTok, vt.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy już planują przyszłoroczne wakacje. Jeden kierunek bije rekordy rezerwacji
Choć wiele osób myśli dziś o zimowych wyjazdach, część Polaków wybiega już daleko w przyszłość. Rezerwacje na lato 2026 ruszyły wyjątkowo wcześnie, a dane pokazują, że zainteresowanie przyszłorocznymi wakacjami rośnie szybciej, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać.
Wczesne planowanie letniego wypoczynku staje się coraz bardziej popularne wśród polskich podróżnych. Jak wskazuje Travelist.pl, liczba krajowych rezerwacji na lato 2026 jest już ponad dwukrotnie wyższa niż o tej samej porze rok wcześniej. Co ciekawe, towarzyszy temu spadek średnich cen noclegów o 13%, co dodatkowo zachęca do rezerwowania wyjazdów z wyprzedzeniem. Wszystko wskazuje na to, że Polacy coraz chętniej organizują wakacje z dużym wyprzedzeniem – a pierwsze dane pokazują wyraźnie, które kierunki cieszą się największym zainteresowaniem. Polacy stawiają na nadmorskie kurorty Najnowsze dane pokazują, że to Bałtyk przyciąga obecnie największą liczbę wczesnych rezerwacji na lato 2026, a kierunki nadmorskie odpowiadają już za połowę wszystkich krajowych wyjazdów first minute. Rosnący popyt wynika nie tylko z potrzeby wcześniejszego planowania wakacji, lecz także ze spadających cen. Eksperci podkreślają, że tegoroczna oferta wyróżnia się na tle poprzednich sezonów wyraźną obniżką stawek. – To jeden z pierwszych sezonów, w których obserwujemy spadek cen względem ubiegłego roku. Wynika to przede wszystkim z sytuacji nad Bałtykiem – minione lato przyniosło słabsze wyniki z powodu niepewnej pogody, dlatego hotele decydują się na bardziej konkurencyjne podejście cenowe – wyjaśnia Eliza Maćkiewicz, dyrektorka komercyjna Travelist.pl. Jak dodaje, niższe stawki mają pobudzić popyt i zachęcić podróżnych do rezerwacji z wyprzedzeniem. Największym zainteresowaniem cieszą się Międzyzdroje, łączące szeroką plażę, kultowe molo i bliskość Wolińskiego Parku Narodowego. Oferty first minute zaczynają się tu od 219 zł za parę i od 299 zł za rodzinę z 12-letnim dzieckiem. Kołobrzeg wybierają podróżni szukający zróżnicowanych atrakcji – od spacerów po bulwarach i wycieczek rowerowych po zaplecze uzdrowiskowe i rodzinne rozrywki. Noclegi na lato 2026 kosztują tam od 249 zł za parę i od 448 zł za rodzinę. Z kolei Mielno przyciąga zarówno spokojniejszymi okolicami Unieścia, jak i wakacyjnym centrum pełnym restauracji. Wczesne rezerwacje blisko plaży oferują w tej miejscowości stawki od 199 zł za parę oraz od 294 zł za rodzinę 2+1. Górskie miejscowości i Mazury rosną w siłę Po nadmorskich kierunkach drugie miejsce w rankingu popularności zajmują góry, które odpowiadają za 20% wszystkich rezerwacji. To efekt ubiegłorocznej niepewnej pogody nad Bałtykiem, która skierowała wielu turystów ku bardziej przewidywalnym, górskim rejonom. W planach na lato 2026 szczególnie wyróżnia się Biały Dunajec, wybierany przez osoby szukające spokoju i łatwego dostępu do Zakopanego, szlaków Tatrzańskiego Parku Narodowego czy term (ceny od 254 zł dla pary i od 382 zł dla rodziny). Zainteresowaniem niezmiennie cieszy się także Szklarska Poręba, znana z licznych tras trekkingowych oraz bliskości wodospadów Kamieńczyka i Szklarki. To kierunek idealny dla rodzin, a pobyt first minute zaczyna się od 244 zł dla pary i 364 zł dla rodziny. Podobnie Karpacz oferuje szeroki wybór letnich atrakcji (od wejścia na Śnieżkę, po parki linowe i muzea interaktywne) w cenach od 222 zł dla pary i od 398 zł dla rodziny. Wśród destynacji nad jeziorami, które odpowiadają za 12% rezerwacji, dominują Mikołajki, przyciągające rejsami, promenadą i pełną infrastrukturą wodną (noclegi od 416 zł dla pary i 470 zł dla rodziny). Popularnością cieszy się również Olsztyn, łączący dostęp do jezior i miejskich atrakcji (ceny od 349 zł i 514 zł). Alternatywą jest Żnin – spokojniejszy, kameralny kierunek z trasami rowerowymi i bliskością Parku Dinozaurów w Rogowie oraz Muzeum Kolei Wąskotorowej (noclegi od 386 zł i 490 zł). – Wczesne planowanie wyjazdów daje dziś realną przewagę: większy wybór lokalizacji i terminów, dostępność pokoi rodzinnych oraz korzystniejsze ceny przed sezonowymi podwyżkami. Coraz więcej osób traktuje rezerwacje first minute jako sposób na oszczędność i większy komfort – dodała Eliza Maćkiewicz z Travelist.pl. Źródło: Travelist.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie narciarze znajdą idealny śnieg? Opublikowano ranking najlepszych ośrodków
Rozpoczyna się sezon narciarski, a miłośnicy sportów zimowych coraz intensywniej szukają kierunków, które zagwarantują najlepsze warunki do szusowania. Wśród kluczowych kryteriów niezmiennie króluje jakość śniegu – szczególnie tego, który uchodzi za ideał. Gdzie na świecie można znaleźć najbardziej pożądany, lekki i puszysty puch?
W wielu regionach Europy tegoroczne opady śniegu okazały się na tyle obfite, że część ośrodków narciarskich zdecydowała się otworzyć trasy szybciej, niż pierwotnie planowano. Entuzjaści zimowych wyjazdów już teraz mówią o wyjątkowo udanym sezonie, a zainteresowanie grudniowo-styczniowymi wyjazdami rośnie w szybkim tempie. To doskonały moment, by zaplanować narciarską wyprawę – najlepiej tam, gdzie warunki uchodzą za absolutnie idealne. W związku z tym firma Inghams Ski, specjalizująca się w organizacji wyjazdów zimowych, opublikowała ranking najlepszych miejsc z tzw. puchem śnieżnym, czyli lekkim, świeżo spadłym śniegiem, który daje narciarzom wrażenie sprężystości i „unoszenia się” podczas jazdy. Dla wielu to synonim wymarzonego dnia na stoku i wyznacznik kierunków, które warto odwiedzić tej zimy. Tu znajdziesz najlepszy puch w Europie Aby wskazać miejsce oferujące idealny puch śnieżny, firma Inghams Ski przeprowadziła szeroko zakrojone badanie we współpracy z Jimem N.R. Dale’em, starszym meteorologiem British Weather Services. Ekspert pomógł opracować zestaw kryteriów obejmujących ponad 120 ośrodków narciarskich w 13 krajach. Analizie poddano czynniki, które w największym stopniu wpływają na jakość śniegu: grubość świeżego opadu, temperatura powietrza i powierzchni stoku, wilgotność, prędkość wiatru oraz wysokość nad poziomem morza. Jak wyjaśnił Dale, aby uzyskać perfekcyjny puch opad powinien mieć 5–10 centymetrów, temperatura powietrza mieścić się w przedziale od -3 do -10°C, a powierzchnia stoku utrzymywać stabilny mróz na poziomie -2 do -6°C. Dodał, że równie ważna jest niska wilgotność względna oraz łagodny wiatr, który nie zlepia płatków ani nie zwiewa śniegu ze zboczy. Najlepsze warunki panują natomiast na wysokościach powyżej 2500 metrów. Po przeanalizowaniu wszystkich tych parametrów najwyższy wynik w rankingu (i tytuł najlepszej destynacji dla miłośników puchu) zdobył austriacki Westendorf. „To jeden z najpopularniejszych kameralnych ośrodków narciarskich w Austrii, a według naszych badań właśnie tu narciarze znajdą najlepszy puch śnieżny” – podsumowała firma Inghams Ski. Ośrodek położony jest na słonecznym płaskowyżu, z wygodnym dostępem do regionów Kitzbühel i SkiWelt. Tamtejsze stoki uchodzą za wyjątkowo wszechstronne: oferują łagodne trasy idealne dla początkujących i rodzin, jak również wymagające czarne zjazdy oraz tereny freestyle’owe cenione przez bardziej doświadczonych narciarzy. Dzięki sprzyjającym warunkom mikroklimatycznym puch utrzymuje tu swoją lekkość i wyjątkową strukturę, co czyni Westendorf jednym z najbardziej pożądanych kierunków zimowych na świecie. Top miejsca dla narciarzy spragnionych idealnych warunków Na drugim miejscu znalazło się Ortisei we włoskich Dolomitach, czyli jeden z najbardziej charakterystycznych ośrodków regionu. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do słynnej pętli narciarskiej Sellaronda, miejscowość oferuje warunki uznawane za jedne z najlepszych w Europie. Jak podkreślili eksperci z Inghams Ski, Ortisei wyróżnia się „tętniącą życiem atmosferą, wyjątkowym charakterem i oczywiście doskonałym puchem śnieżnym, który przyciąga narciarzy z całego świata”. To świetny kierunek zarówno dla miłośników dynamicznej jazdy, jak i osób szukających równowagi między czasem na stoku a wypoczynkiem, dzięki połączeniu klimatycznych kawiarni, sklepów, pastelowych kamienic i pracowni tradycyjnego rzemiosła. Pierwszą trójkę zamknął kolejny włoski ośrodek – Gressoney, ceniony za trasy prowadzące na wysokość nawet 3550 m n.p.m.. Tak położone tereny sprawiają, że w szczycie sezonu szanse na idealny, lekki puch są tu wyjątkowo wysokie. Region bywa określany „jednym z najlepiej strzeżonych sekretów Europy”, gdyż jest kameralny, dziewiczy i idealny dla tych, którzy szukają jazdy w bardziej naturalnych warunkach. Co więcej, z Gressoney można wjechać kolejką Punta Indren na specjalnie wyznaczony teren do jazdy poza trasami – choć władze ośrodka przypominają, że w takim terenie zaleca się korzystanie z usług doświadczonego przewodnika. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Lech w Austrii, Soldeu w Andorze, Andermatt w Szwajcarii, włoskie Champoluc, Madonna di Campiglio i Sestriere, a także francuskie ośrodki Alpe d’Huez, Les Gets, Morzine czy Avoriaz. Ranking pokazał, że najlepszy puch śnieżny czeka przede wszystkim w Alpach – od Austrii i Włoch po Francję i Szwajcarię. Źródła: Inghams Ski, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Rzadkie pamiątki z Titanica trafiły na sprzedaż. Ich pochodzenie budzi ogromne emocje
Mimo upływu ponad stu lat, tragedia Titanica wciąż fascynuje historyków, kolekcjonerów i miłośników niezwykłych opowieści. Pamiątki po słynnym transatlantyku osiągają na aukcjach rekordowe ceny. Przedmiot wystawiony na jednej z nich może stać się jednym z najcenniejszych artefaktów odzyskanych z katastrofy.
Eksperci przewidują, że złoty zegarek kieszonkowy należący do jednego z najbogatszych pasażerów Titanica może stać się najdroższym artefaktem związanym z katastrofą, jaki kiedykolwiek trafił na sprzedaż. Przedmiot odzyskano od współwłaściciela domu towarowego Macy’s, który wraz z żoną zginął podczas zatonięcia statku w 1912 roku. Para stała się symbolem oddania i miłości po tym, jak kobieta odmówiła miejsca w łodzi ratunkowej, wybierając pozostanie u boku męża do końca. Historia pary, która stała się symbolem Titanica Choć historia Isidora i Idy Straus jest dobrze znana miłośnikom Titanica od ponad stulecia, dopiero teraz jej symbol trafia na aukcję. Zegarek, który Isidor miał przy sobie w noc katastrofy, stał się niemym świadkiem jednej z najbardziej poruszających historii miłości związanych z zatonięciem statku. Małżeństwo Strausów – przedstawicieli nowojorskiej elity, współtwórców potęgi domu towarowego Macy’s – wracało z Europy, gdy Titanic uderzył w górę lodową. Według relacji świadków para po raz ostatni była widziana, gdy siedziała spokojnie obok siebie na pokładzie, „ramię w ramię”, jak podkreśla organizator aukcji Andrew Aldridge. Filmowa scena w „Titanicu” Jamesa Camerona, w której leżą przytuleni na łóżku, została stworzona na potrzeby narracji – rzeczywistość była jeszcze bardziej dramatyczna. Otóż Ida odmówiła zajęcia miejsca w szalupie ratunkowej, powtarzając mężowi: „Moje miejsce jest przy tobie. Żyłam z tobą. Kocham cię i jeśli będzie trzeba, umrę z tobą”. Zamiast siebie skierowała do łodzi swoją pokojówkę, wręczając jej futro, by mogła się ogrzać. Kilka dni po katastrofie, podczas działań poszukiwawczych na Atlantyku, odnaleziono rzeczy należące do Isidora Strausa i przekazano je jego synowi, Jessemu. Wśród zabezpieczonych przedmiotów znalazł się właśnie złoty zegarek kieszonkowy marki Jules Jurgensen, opatrzony inicjałami „IS”, który według przekazów zatrzymał się o 2:20, czyli dokładnie w chwili zatonięcia Titanica. Zegarek był prezentem od Idy, podarowanym Isidorowi w 1888 roku, kiedy świętował 43. urodziny i został (wraz z bratem Nathanem) pełnoprawnym współwłaścicielem Macy’s. – Na przełomie XIX i XX wieku kieszonkowy zegarek był jedną z najbardziej osobistych rzeczy dżentelmena. Ten egzemplarz był czymś więcej – to prezent od jednej połowy najsłynniejszej pary z Titanica dla drugiej – wyjaśnił Aldridge. Podkreślił też, że „to jeden z najcenniejszych i najrzadszych artefaktów związanych z katastrofą”, nie tylko ze względu na stan zachowania, lecz także przejmujące ostatnie chwile jego właściciela. List Idy Straus i niezwykła papeteria z pokładu Titanica Do sprzedawanego zegarka dołączono także list napisany przez Idę Straus do przyjaciela rodziny, datowany na 10 kwietnia 1912 r. Dokument został sporządzony na oficjalnej papeterii pokładowej Titanica, z charakterystycznym emblematem linii White Star i opatrzony stemplem „TransAtlantic 7” pochodzącym z urzędu pocztowego działającego na pokładzie statku. Korespondencję zdjęto z Titanica w Queenstown w Irlandii, czyli ostatnim porcie, do którego zawinął przed wyruszeniem w rejs przez Atlantyk. Zarówno list, jak i zegarek trafiają na rynek po raz pierwszy, a oferują je bezpośredni potomkowie rodziny Straus. Sprzedaż prowadzi dom aukcyjny Henry Aldridge & Son Auctioneers z Wielkiej Brytanii, który jest wyspecjalizowany w pamiątkach związanych z Titanikiem. W swoim liście Ida nawiązała do incydentu, do którego doszło podczas wypłynięcia Titanica z Southampton, kiedy potężna fala wywołana przez ruch statku niemal doprowadziła do zderzenia z parowcem SS New York. „Rozmiar zdaje się być problemem. Pan Straus, który był na pokładzie podczas startu, powiedział, że przypominało to boleśnie powtórkę doświadczeń Olympica podczas jego pierwszego wyjścia z portu” – pisała, odnosząc się do siostrzanego statku Titanica (RMS Olympic), który w 1911 roku, w trakcie jednego z pierwszych manewrów portowych, również omal nie doprowadził do kolizji z jednostką towarzyszącą. Ida dodała w liście: „Niebezpieczeństwo zostało szybko zażegnane i teraz jesteśmy na dobrej drodze, by dotrzeć przez kanał do Cherbourga”. Jak podkreślił Andrew Aldridge, dom aukcyjny miał już wcześniej do czynienia z korespondencją z Titanica, jednak stan zachowania listu Idy jest wyjątkowy, a jego treść szczegółowa i niespotykana pod względem dokumentacyjnym. – Sam fakt, że widnieje na nim stempel pokładowego urzędu pocztowego Titanica, jest niezwykle rzadki i z pewnością przyciągnie kolekcjonerów – zaznaczył Aldridge. Źródła: Henry Aldridge & Son Auctioneers, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zobacz zdjęcia walczące o Grand Prix internautów. Oddaj głos na najpiękniejszą fotografię roku
Po gali emocje wcale nie opadały – wręcz przeciwnie, dopiero teraz rozpoczyna się najbardziej angażujący etap konkursu. Wraz z finałem 21. edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic Polska ruszyło głosowanie na Grand Prix Internautów. Każdy może zdecydować, które zdjęcie zasługuje na najważniejsze wyróżnienie publiczności.
Choć gala 21. edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego, która odbyła się 17 listopada 2025 roku, oficjalnie wyłoniła zwycięzców poszczególnych kategorii, emocje związane z tegoroczną odsłoną wciąż trwają. Równolegle toczą się głosowania w kategoriach wybieranych przez publiczność, jednak to właśnie Grand Prix Internautów pozostaje najbardziej prestiżowym wyróżnieniem przyznawanym przez odbiorców. Jest jedyną nagrodą, w której wszystkie zdjęcia – niezależnie od tematyki, stylu czy kategorii – stają obok siebie, tworząc szerokie, różnorodne spektrum spojrzeń na świat. Głosowanie rozpoczęło się 18 listopada i potrwa do 3 grudnia do godziny 12:00. Każdy internauta może codziennie wskazać jedną fotografię, która jego zdaniem zasługuje na miano najważniejszego ujęcia tegorocznej edycji. To etap szczególny, bo pozwala spojrzeć na konkurs z innej perspektywy — nie oczami jury, lecz publiczności, która w naturalny sposób reaguje na emocje, historię i siłę przekazu ukrytą w kadrze. Dzięki temu Grand Prix Internautów staje się zwieńczeniem całego konkursu oraz symbolicznym pomostem między twórcami a widzami. Laureat otrzyma voucher na wycieczkę z oferty biura podróży Itaka. Dlaczego warto zagłosować? Głosowanie na Grand Prix Internautów daje publiczności możliwość wskazania fotografii, która spośród najlepszych prac wyłonionych przez jury najbardziej porusza odbiorców. To etap, w którym nie oceniamy wszystkich zgłoszeń, lecz jedynie te zdjęcia, które już zdobyły najwyższe wyróżnienia w poszczególnych kategoriach. Dzięki temu wybór internautów staje się dialogiem z decyzjami ekspertów — publiczność może potwierdzić ich werdykt albo zwrócić uwagę na kadr, który w jej oczach ma szczególną siłę oddziaływania. Dla twórców to ważny moment, bo pokazuje, jak ich prace funkcjonują poza kontekstem profesjonalnej oceny. Fotografia nagrodzona głosami internautów zyskuje dodatkową widoczność i dociera do nowych odbiorców, a autor może dzięki temu rozwinąć swoją obecność w świecie fotografii. To także szansa dla tych, którzy – choć docenieni przez jury – nie są jeszcze dobrze znani publiczności. Głos internautów nie zastępuje werdyktu jury, ale go uzupełnia. Podkreśla, że fotografia działa wielotorowo: jedne ujęcia zachwycają precyzją, inne emocją, jeszcze inne budują więź z widzem poprzez opowieść. Oddając głos, pomożecie wskazać to zdjęcie, które najlepiej przemawia do publiczności i które zasługuje na dodatkowe wyróżnienie. To właśnie różnorodność spojrzeń sprawia, że Grand Prix Internautów jest tak ważnym elementem konkursu. Kandydaci do Grand Prix Internautów 2025 Kraina gór i koni, fot. Paweł Jagiełło Akwakultura kontrolowana, fot. Bartłomiej Machul Plastikowa wysiadka, fot. Patryk Kurc Going up or down?, fot. Bartłomiej Bodzek Psyjaciele, fot. Michał Kolanowski Dwa światy, fot. Adrian Stejka Polska góra lodowa, fot. Małgorzata Zimnoch Pora karmienia, fot. Grzegorz Borowik Piwnice Majów, fot. Przemysław Zyber View Riddle on the source website Sprawdź regulamin głosowania.
Daj szansę młodym fotografom. Zdecyduj, które zdjęcie zasługuje na wyróżnienie
Zobacz świat widziany z perspektywy najmłodszych twórców i wesprzyj ich talent swoim głosem. W 21. edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic Polska uczniowie szkół ponadpodstawowych ponownie zachwycają w kategorii „Świat okiem młodych”. Internauci mogą już decydować, które ujęcia poruszają najbardziej.
Czy jesteśmy gotowi spojrzeć na rzeczywistość oczami młodego pokolenia? W tegorocznej, 21. edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic Polska młodzi fotografowie po raz kolejny udowadniają, że wrażliwość i świeże spojrzenie potrafią wydobyć piękno tam, gdzie inni widzą codzienność. Gala, która odbyła się 17 listopada 2025 r., pokazała, jak różnorodne są ich perspektywy – od osobistych historii po obserwacje natury, społeczeństwa i świata, który dynamicznie się zmienia. Kategoria „Świat okiem młodych” to przestrzeń, w której twórcy dopiero rozpoczynający swoją fotograficzną drogę mogą nie tylko zaprezentować swoje prace szerokiej publiczności, ale również zaistnieć w środowisku profesjonalistów. Teraz nadchodzi moment, w którym to głos odbiorców zdecyduje o zwycięstwie. Laureat otrzyma voucher na wycieczkę z oferty biura podróży Itaka. Dodatkowo szkoła, do której uczęszcza laureat w tej kategorii, otrzyma nagrodę specjalną w postaci autorskiego wykładu poprowadzonego przez redaktora naczelnego National Geographic Polska Łukasza Załuskiego, pod tytułem: „Jak zostać dziennikarzem podróżniczym”. Jak fotografuje młodzież? Fotografie nadesłane przez młodych twórców to coś więcej niż kadry – to emocje, pytania i wrażliwość, której nie da się podrobić. Młodzież fotografuje intuicyjnie, szczerze, często odważniej niż dorośli. Jej prace pełne są kontrastów: od radości i humoru po refleksję nad tym, co trudne, nieoczywiste czy przemijające. To pokolenie dorasta w świecie nieustannych zmian, a każdy dzień dostarcza mu nowych bodźców. W ich zdjęciach widać tę różnorodność doświadczeń – miejską energię, zachwyty nad detalem, niepokój wobec globalnych wyzwań, ale też zachwycającą uważność. Przez obiektyw aparatu lub smartfona młodzi fotografowie opowiadają o swojej codzienności, ale również o sprawach ważnych: relacjach, klimacie, tożsamości i przyszłości. Dla wielu z nich udział w konkursie jest pierwszym krokiem do większych projektów, a czasem – do przyszłej kariery fotograficznej. To właśnie ta autentyczność sprawia, że kategoria „Świat okiem młodych” tak silnie porusza odbiorców. Dlaczego warto oddać swój głos? Głosowanie internautów to coś znacznie więcej niż wybór ulubionego zdjęcia. To realny wpływ na rozwój młodych twórców, którzy dzięki waszemu wsparciu mogą rozwinąć skrzydła, nabrać odwagi i zyskać widoczność na ogólnopolskiej scenie. Od 18 listopada do 3 grudnia do godz. 12:00 każdy może zagłosować raz dziennie, wybierając pracę, która poruszy, zaciekawi lub zatrzyma na dłużej. Im więcej głosów, tym większe szanse debiutujących autorów na wyróżnienie i dostrzeżenie przez profesjonalistów. To właśnie dzięki takim decyzjom odkrywamy nowe talenty, nowe spojrzenia i nowe historie. Razem wybierzmy zdjęcia, które inspirują do uważności, otwierają oczy na świat i pokazują, że młode pokolenie ma ogromną siłę opowiadania obrazem. Zdjęcia finałowe w kategorii „Świat okiem młodych” Cień na skałach, fot. Gabriel Jawień (VIII Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) Chłopak z wędką, fot. Szymon Krzesaj (Zespół Szkół Ekonomicznych w Brzegu) W objęciach mgły, fot. Szymon Bartołd (Zespół Szkół Leśnych w Rucianem-Nidzie) Sylwetka o brzasku, fot. Igor Bodnar (Technikum Leśne w Warcinie im. prof. Stanisława Sokołowskiego) O zmroku, fot. Szymon Bartołd (Zespół Szkół Leśnych w Rucianem-Nidzie) Między ziemią a sygnałem, fot. Marcel Maciołek (Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wincentego Stysia) (Samo)ocena, fot. Agata Łuczak (Liceum Ogólnokształcące im. Jana Matejki w Wieliczce) Na księżycu, fot. Marcin Śmigielski (I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Łodzi) Szwedzki stół, fot. Gabriel Jawień (VIII Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) Cisza wysokości, fot. Marcel Maciołek (Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wincentego Stysia) View Riddle on the source website Sprawdź regulamin głosowania.
Jak wygląda „Polska nieoczywista”? Wybierzcie najlepsze zdjęcie
Po gali 21. edycji Wielkiego Konkursu Fotograficznego National Geographic Polska, która odbyła się 17 listopada, emocje wcale nie opadają. Przeciwnie – rozpoczyna się etap, w którym głos ma publiczność. Startuje głosowanie internautów na najciekawsze zdjęcie w kategorii „Polska Nieoczywista”.
Wielki Konkurs Fotograficzny National Geographic Polska od ponad dwóch dekad inspiruje i mobilizuje miłośników fotografii w całym kraju. Co roku do redakcji trafiają tysiące prac – zarówno od debiutujących twórców, jak i doświadczonych fotografów – tworząc wyjątkową kronikę natury, kultury i codzienności. Uroczysta gala 21. edycji, która odbyła się 17 listopada 2025 r., ponownie udowodniła, jak różnorodnie można opowiadać historiza pomocą jednego kadru. Choć znamy już zwycięzców w poszczególnych kategoriach, rywalizacja jeszcze się nie kończy. Najbardziej emocjonujący etap dopiero się rozpoczyna – to moment, w którym głos zabiera publiczność. Od 18 listopada do 3 grudnia do godziny 12:00 każdy może współdecydować o tym, które zdjęcie zyska tytuł ulubionego w oczach internautów. Sponsorem tej kategorii jest Polska Organizacja Turystyczna. Zwycięzca otrzyma voucher na wyjazd do miejsca certyfikowanego przez POT. Dlaczego „Polska Nieoczywista”? Kategoria „Polska Nieoczywista” to zaproszenie do spojrzenia na kraj z nowej, zaskakującej perspektywy. Fotografie zgłaszane do tego działu udowadniają, że Polska to nie tylko znane krajobrazy i ikoniczne miejsca. To również małe miasteczka z własną, lokalną historią, nietypowe formacje skalne, zapomniane szlaki, detale architektury, których codziennie mijamy, nie zwracając uwagi, a także momenty z życia społeczności, które zachowują tradycje niewidoczne na pierwszy rzut oka. „Nieoczywistość” w tych pracach polega często na zderzeniu dwóch światów: natury i industrialnych pejzaży, ciszy prowincji i ruchu dużych miast, dziedzictwa i współczesności. Fotografowie odsłaniają piękno w miejscach, które zazwyczaj pozostają w cieniu popularnych atrakcji. Dzięki ich wrażliwości odkrywamy Polskę pełną kontrastów, szczegółów i historii – tę, której na co dzień nie dostrzegamy, a która tworzy fascynującą mozaikę naszego kraju. Głosowanie internautów. Twoje zdanie też się liczy! Drugi etap konkursu rozpoczął się 18 listopada 2025 r. i potrwa do 3 grudnia do godziny 12:00. To wyjątkowy czas, w którym to głos odbiorców decyduje o ostatecznym zwycięstwie w kategorii „Polska Nieoczywista”. Każdego dnia możesz oddać jeden głos, wybierając pracę, która poruszy cię najbardziej – zachwyci światłem, opowie historię lub po prostu zatrzyma na dłużej. Właśnie teraz fotografia wychodzi poza ramy konkursu. Dzięki głosowaniu online staje się wspólnym doświadczeniem oraz rozmową o tym, jak postrzegamy Polskę i co nas w niej zadziwia. To moment, by docenić autorów, którzy potrafią wydobyć niezwykłość z pozornie zwyczajnych miejsc. Finałowe zdjęcia „Polski Nieoczywistej” T-rex, fot. Paweł Jędrusik Stary wiatrak i zorze, fot. Przemysław Szewczyk Przysiółek wsi Gronowice, fot. Tomasz Matusiak Esox, fot. Grzegorz Raginia Tam, gdzie kończy się zima, fot. Bartłomiej Machul Dwa światy, fot. Adrian Stejka Cola, fot. Arkadiusz Czarnecki Perfekcyjna symetria, fot. Jakub Migdałek Nowy początek, fot. Jakub Migdałek Leśna stonoga, fot. Marcin Osman View Riddle on the source website Sprawdź regulamin głosowania.
Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Orki potrafią mówić ludzkim głosem? Badanie pokazało ich zadziwiające możliwości
Orki, największy gatunek delfinowatych i jedne z najinteligentniejszych drapieżników oceanów, od lat fascynują naukowców złożoną komunikacją i niezwykle rozwiniętymi więziami społecznymi. Najnowsze badania ujawniły jednak coś jeszcze bardziej zaskakującego – zdolność, która w świecie ssaków morskich pozostaje absolutną rzadkością.
Jak pokazały nagrania badawcze, orki potrafią naśladować ludzką mowę w sposób, który wydawał się niemożliwy. Wideo dokumentujące dźwięki przypominające wyraźne słowa (takie jak „hello” czy „bye bye”) wywołało zdumienie i niepokój wielu internautów. Naukowcy podkreślają, że choć zwierzęta te nie „mówią” w ludzkim rozumieniu, ich umiejętność precyzyjnej imitacji głosu człowieka otwiera nowe pytania o granice zwierzęcej komunikacji i poznania. Eksperyment, który zaskoczył badaczy. Orka naśladuje ludzkie słowa Badanie, które ujawniło niezwykłe umiejętności wokalne orek, zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Chile, a jego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. Uczeni chcieli ustalić, jak wszechstronny może być aparat głosowy orek i czy zdolne są one do naśladowania dźwięków całkowicie spoza ich naturalnego repertuaru. – Chcieliśmy sprawdzić, jak elastyczne potrafią być orki w kopiowaniu dźwięków. Pomyśleliśmy, że naprawdę przekonujące będzie zaprezentowanie im czegoś, czego nie mają w repertuarze, a „cześć” zdecydowanie nie jest słowem, które wypowiedziałaby orka – wyjaśniał w rozmowie z „The Guardian” prof. Josep Call z Uniwersytetu St Andrews. Obiektem badania była 14-letnia samica Wikie, mieszkająca w ośrodku Marineland na południu Francji. Na początku uczono ją imitować trzy dźwięki wydawane przez jej młode, a następnie testowano, czy potrafi odwzorować pięć nieznanych jej wokalizacji pochodzących od innych orek. Później naukowcy przeszli do eksperymentu kluczowego: Wikie odtworzono nagrania sześciu dźwięków wydawanych przez ludzi, w tym słowa „hello”, „Amy”, „one, two”, „ah ha” czy „bye-bye”. Ku zaskoczeniu zespołu samica nie tylko próbowała je powtarzać, ale w dwóch przypadkach zrobiła to poprawnie już za pierwszym razem, wykazując zdolność do szybkiej imitacji i niezwykłą plastyczność wokalną. Nagrania Wikie wywołały poruszenie. Co mówią naukowcy? Nagrania dokumentujące próby naśladowania ludzkiej mowy przez Wikie szybko trafiły do mediów społecznościowych, wywołując skrajne reakcje odbiorców. Wielu użytkowników określało dźwięki wydawane przez orkę jako „niepokojące” czy wręcz „upiorne”. W komentarzach pojawiały się opinie: „To jest równie przerażające, co zabawne”, „Drugie »cześć« brzmiało niemal demonicznie. Trudno uwierzyć, że to dźwięk wydany przez zwierzę”, „Teraz naprawdę się boję” czy „To najstraszniejszy dźwięk, jaki w życiu słyszałam”. Jednocześnie wielu internautów podkreślało niezwykłość tego zjawiska, pisząc: „To absolutnie niesamowite”, „Te olbrzymy są znacznie mądrzejsze, niż się nam wydaje” oraz „To przełomowa obserwacja – fakt, że kolejny ssak potrafi w przybliżeniu naśladować ludzki język, może mieć duże znaczenie dla zrozumienia inteligencji orek”. View oEmbed on the source website Josep Call, współautor badania, zwrócił uwagę, że eksperyment dostarczył pierwszych jednoznacznych dowodów na zdolność orek do imitacji głosu. – To pokazuje, że potrafią uczyć się nowych dźwięków poprzez naśladowanie, co prawdopodobnie stanowi podstawę dialektów obserwowanych u dzikich populacji – wyjaśnił. Jak dodał, mimo odmiennej budowy narządów głosowych, orki są w stanie generować dźwięki zbliżone do tych wydawanych przez inne gatunki, w tym ludzi. Podkreślił jednak, że nie ma dowodów na to, by zwierzęta rozumiały znaczenie wypowiadanych słów. Aby lepiej zrozumieć mechanizmy uczenia się dźwięków, konieczne będą dalsze badania – tym razem prowadzone na dzikich osobnikach. Źródła: vt.co, BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na Islandii istnieje prawdziwa szkoła elfów. Nauczają tam o „ukrytym świecie”
Wiara w elfy nie kończy się na „Władcy Pierścieni” ani na kartach literatury fantasy. W niektórych zakątkach świata te nadnaturalne istoty są traktowane z pełną powagą, a miejsca ich rzekomego występowania podlegają realnej ochronie.
Przekonanie o istnieniu równoległych światów, istot nadprzyrodzonych czy mocy niewidzialnych dla ludzkiego oka towarzyszy człowiekowi od stuleci. Jedni traktują je jako element folkloru, inni odrzucają jako fantazję. Mieszkańcy Islandii znajdują się jednak w pierwszej grupie – od pokoleń snują opowieści o ukrytych istotach, przypisują im sprawczą rolę w świecie natury, a niekiedy zmieniają przebieg dróg, by nie naruszać ich domostw. W stolicy kraju powstała nawet szkoła elfów, w której można poznać historie, wierzenia i tradycje związane z tym tajemniczym ludem. Wiara w elfy jako element islandzkiej tożsamości Wiara w Huldufólk, czyli „Ukryty Lud” – jak nazywa się elfy w islandzkiej tradycji – pozostaje istotnym elementem tożsamości mieszkańców tego kraju. Z badań wynika, że 54% Islandczyków wierzy w istnienie elfów i ukrytych istot, a aż 90% z nich deklaruje, że „zauważa” ich obecność. Przekonanie to od dawna wykracza poza sferę legend. Już od lat 30. XX wieku aktywiści interweniowali w obronie miejsc uznawanych za siedliska elfów, domagając się wstrzymania lub modyfikacji inwestycji, które mogłyby naruszyć te obszary. W efekcie działania te przyczyniły się do zachowania naturalnych krajobrazów będących wizytówką Islandii – wodospadów, pól lawowych, gejzerów, wulkanów czy jaskiń lodowych, które dziś przyciągają około 2 mln turystów rocznie. Jednym z najbardziej znanych przykładów tej wrażliwości była sytuacja z 2013 roku, kiedy budowę odcinka autostrady wstrzymano do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy Islandii jej potencjalnego wpływu na elfy i środowisko. Aktywiści oraz lokalni jasnowidze wskazywali wówczas, że projekt mógłby naruszyć skałę uważaną za „kościół elfów”. Ostatecznie osiągnięto kompromis, a głaz został przeniesiony w inne miejsce. Tego rodzaju interwencje stały się tak częste, że Islandzka Komisja Drogowa i Wybrzeża opracowała specjalną procedurę postępowania w podobnych przypadkach. W oficjalnych komunikatach podkreśla się konieczność czasowego wstrzymania prac do momentu, gdy „mieszkające tam elfy rzekomo się przeprowadzą”. Wiara w Huldufólk znalazła również odzwierciedlenie w przepisach – ustawa z 2012 roku objęła ochroną miejsca uznawane za magiczne i folklorystyczne. Badacze podkreślają, że trwałość tych przekonań wynika z wyjątkowo dynamicznej geologii Islandii: erupcji wulkanów, aktywności gejzerów i trzęsień ziemi, które od stuleci skłaniały ludzi do poszukiwania metafizycznych wyjaśnień. Jak zauważył profesor folkloru Terry Gunnel, Islandczycy „zdają sobie sprawę, że ziemia żyje, a opowieści o ukrytym ludzie przypominają, że wymaga ona szacunku”. Gdzie kończy się mit, a zaczyna tradycja? Niezwykła ażkoła Elfów Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc, w których islandzkie wierzenia przybierają realną formę, jest Álfaskólinn – Szkoła Elfów w Reykjaviku, działająca od blisko czterech dekad. Instytucja ta, kierowana przez Magnusa Skarphéðinssona (który stał się jedną z bardziej kontrowersyjnych postaci islandzkiego życia publicznego), łączy elementy badań folklorystycznych, antropologii i lokalnych tradycji, tworząc rozbudowany program nauczania poświęcony niewidzialnym istotom zamieszkującym wyspę. Uczniowie poznają podstawowe kategorie elfów, a także ukrytych ludzi, gnomów, krasnoludów, trolli, wróżek światła i duchów gór. Według materiałów szkoły istnieje aż trzynaście rodzajów elfów, trzy typy Huldufólk, cztery odmiany gnomów, dwie formy trolli oraz trzy rodzaje wróżek – każda z tych grup opisana jest poprzez charakterystyczne cechy fizyczne i symboliczne. Magnus, który od ponad czterdziestu lat dokumentuje świadectwa osób twierdzących, że widziały lub kontaktowały się z ukrytymi istotami, zebrał relacje kilkuset Islandczyków oraz ponad dwustu mieszkańców innych krajów. W opowieściach tych pojawiają się historie o dzieciach zapraszanych do ukrytych domostw, o kontaktach trwających całe lata, a nawet o małżeństwach zawieranych między ludźmi a Huldufólk. Zajęcia obejmują również wykłady dotyczące duchów natury i ich roli w islandzkiej historii, a po zakończeniu kursu uczestnicy mogą wziąć udział w oprowadzaniu po miejscach tradycyjnie uznawanych za siedliska elfów. Skarphéðinsson podkreśla, że według przekazów ukryte istoty mają własną kulturę, rozwiniętą technologię, a ich kalendarz sięga roku 5022. Choć sam nie deklaruje osobistego spotkania z żadną z nich, konsekwentnie dokumentuje relacje świadków i bada ich znaczenie dla islandzkiej tożsamości. W jego ocenie Huldufólk „dają ziemi głos”, gdyż w przekazach jasnowidzów apelują o powstrzymanie globalnego ocieplenia, zanieczyszczenia i degradacji środowiska, przypominając, że niszcząc naturę, ludzie niszczą również „inne wymiary”. Szkoła prezentuje te wierzenia nie jako fantazję, lecz jako trwały element kultury, który od wieków wzmacnia więź Islandczyków z krajobrazem i podkreśla konieczność ochrony przyrody. Źródła: The Elf School, Atmos Earth, Go Nomad Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To jeden z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Eksperci mówią o rekordzie frekwencji
Katedra Notre Dame zbliża się do pierwszej rocznicy wielkiego ponownego otwarcia po katastrofalnym pożarze z 2019 roku. Dziś, po latach intensywnej odbudowy, obiekt znów przyciąga tłumy jak nigdy dotąd, a eksperci przewidują, że bieżący rok zakończy z rekordową frekwencją.
Kiedy w kwietniu 2019 roku płomienie ogarnęły dach i iglicę katedry Notre Dame, świat obserwował dramat paryskiej świątyni z niedowierzaniem. W następnych miesiącach uruchomiono międzynarodowe zbiórki i rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace ratunkowe, które dla wielu stały się symbolem walki o zachowanie europejskiego dziedzictwa. Proces odbudowy śledzono niemal na bieżąco – od pierwszych zabezpieczeń konstrukcji, po rekonstrukcję zniszczonych elementów. Gdy świątynia ponownie otworzyła swoje drzwi dla zwiedzających, zainteresowanie przerosło wszelkie oczekiwania. Odbudowa katedry po pożarze Renowacja katedry Notre Dame po pożarze w 2019 roku stała się jednym z największych projektów konserwatorskich współczesnej Europy. Tragiczne wydarzenia z 15 kwietnia 2019 roku doprowadziły do zawalenia się dachu, iglicy oraz części sklepienia. Ogień poważnie uszkodził wnętrze świątyni, obejmując również elementy konstrukcyjne uznawane za arcydzieła średniowiecznej inżynierii. Katedra, której budowę rozpoczęto w 1163 roku i kontynuowano blisko dwa stulecia, przez wieki była modyfikowana oraz restaurowana, pozostając jednym z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Po pożarze zespoły konserwatorskie musiały odtworzyć nie tylko strukturę budynku, lecz także całe wyposażenie liturgiczne – w tym nowy ołtarz, chrzcielnicę i siedziska. Ocalono i wyeksponowano również relikwiarz z koroną cierniową Chrystusa. Jak podkreśla Philippe Picaud, odbudowa wnętrza była dopiero pierwszym etapem, gdyż w kolejnych latach renowacja obejmie także zewnętrzną część świątyni, w tym łuki przyporowe, gargulce i nowe witraże. Mimo trwających prac katedra pozostaje dostępna dla turystów i wiernych. – Dostosowujemy liczbę odwiedzających w zależności od tego, czy w danym momencie trwa nabożeństwo – wyjaśnia Picaud. Obecnie cały proces przebiega już sprawnie, choć z miesiąca na miesiąc liczba odwiedzających wyraźnie rośnie. Rekordowe zainteresowanie turystów po ponownym otwarciu Notre Dame Zainteresowanie odbudowaną katedrą cały czas się zwiększa, a liczby odwiedzających przekraczają nawet najbardziej optymistyczne prognozy. We wrześniu 2024 roku ponownie otwarto wieżę katedry, co dodatkowo zwiększyło ruch turystyczny. Teraz zwiedzający mogą pokonać 424 schody prowadzące na jej szczyt. Według Michela Picauda, prezesa organizacji Friends Notre-Dame de Paris, do sierpnia 2025 roku liczba odwiedzających osiągnęła około ośmiu milionów. – Jesteśmy z pewnością najczęściej odwiedzanym zabytkiem i katedrą we Francji – podkreśla Picaud. Dodaje, że według szacunków do końca roku liczba turystów z pewnością przekroczy 12 milionów, a niektóre prognozy mówią nawet o rekordowych 15 milionach. Rosnące zainteresowanie to efekt nie tylko renowacji, ale przede wszystkim ogromnych emocji i znaczenia miejsca, które po pożarze w 2019 roku stało się dla wielu symbolem kruchości, nadziei i odrodzenia. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zakazane Miasto po 100 latach otworzyło ukryty ogród. To jeden z najcenniejszych zabytków Chin
Przez ponad sto lat jeden z najbardziej tajemniczych zakątków Zakazanego Miasta pozostawał zamknięty przed światem. Ukryty Ogród Qianlong, stworzony jako prywatne miejsce wypoczynku cesarza, dawno obrósł legendą. Teraz można go wreszcie zobaczyć.
Pod koniec września historia Zakazanego Miasta otworzyła nowy rozdział. Ogród Qianlong, stworzony w latach 70. XVIII wieku jako prywatne schronienie cesarza, został udostępniony zwiedzającym po raz pierwszy od ponad stu lat. Jego renowacja, trwająca 25 lat i realizowana m.in. dzięki wsparciu World Monuments Fund, pochłonęła 15-18 milionów dolarów. Celem konserwatorów było nie tylko odtworzenie zabytkowej architektury i dawnego wystroju, lecz także przywrócenie unikatowej atmosfery jednego z najbardziej wyrafinowanych ogrodów dynastii Qing. Nowy rozdział w historii Zakazanego Miasta Przez wieki Zakazane Miasto pozostawało sercem chińskiej władzy. Ten rozległy kompleks pałacowy w Pekinie, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, składa się z niemal tysiąca budynków, w których niegdyś rezydowali cesarze z dynastii Ming i Qing. Do dziś zachwyca monumentalną architekturą, perfekcyjną symetrią, misternymi rzeźbami i bezcennymi zbiorami sztuki, przyciągając co roku miliony odwiedzających. Teraz na jego terenie pojawia się nowa, długo niedostępna atrakcja, czyli odrestaurowany Ogród Qianlong, jedno z najbardziej wyszukanych założeń ogrodowych epoki Qing. Na jego renowację wydano kilkanaście milionów dolarów, lecz chiński przywódca Xi Jinping uznał inwestycję za nie tylko uzasadnioną, lecz wręcz konieczną. Podczas wizyty podkreślał, że ogród jest „ważnym symbolem chińskiej cywilizacji” i że należy „dołożyć większych starań, aby chronić, odnawiać i dobrze wykorzystywać te zabytki kulturowe”. Również Ho Puay-peng, przewodniczący UNESCO ds. dziedzictwa architektonicznego w Azji, ocenił efekt prac jednoznacznie: „Cieszę się, że poświęcili temu tak dużo czasu”. Ogród Qianlong jako arcydzieło sztuki cesarskiej Ogród Qianlong, znany także jako Pałac Spokojnej Długowieczności, uchodzi za jeden z najbardziej wyrafinowanych kompleksów Zakazanego Miasta. Rozciąga się na czterech połączonych dziedzińcach, w których rozmieszczono 27 pawilonów pełniących niegdyś funkcję osobistych przestrzeni wypoczynku cesarza. Uzupełniają je ogrody skalne, strumienie oraz wiekowe drzewa, tworzące atmosferę sprzyjającą ciszy i kontemplacji. Równie imponujące są także wnętrza pełne zabytkowych mebli, dekoracji i unikalnych zdobień. Jak podkreśla World Monuments Fund, ten „pałac w pałacu”, który przetrwał niemal niezmieniony od XVIII wieku, zawiera jedne z najdoskonalszych przykładów chińskiej sztuki aranżacji wnętrz. Organizacja dodaje, że renowacja miała nie tylko przywrócić dawny wygląd ogrodu, lecz także wyznaczyć standardy dla przyszłych projektów konserwatorskich w Zakazanym Mieście. Co istotne, całe przedsięwzięcie stało się przykładem udanej współpracy chińsko-amerykańskiej sprzyjającej pogłębianiu międzykulturowego dialogu. Warto dodać, że renowatorzy musieli zmierzyć się z wyjątkowymi wyzwaniami. W rozmowie z „The Art Newspaper” rzecznik WMF mówił o konieczności zabezpieczenia rzadkich jedwabnych malowideł, zabytkowej stolarki oraz inkrustacji z jadeitu i włókien bambusowych. W wielu przypadkach wymagało to odtworzenia technik, które wyszły już z użycia, aby zachować pełną autentyczność ogrodu przy jednoczesnym wykorzystaniu współczesnych rozwiązań konserwatorskich. Zwiedzający mogą już podziwiać efekty tych prac po zakupieniu biletów do Muzeum Pałacowego, przy czym, z uwagi na wysokie zainteresowanie, warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem. Źródło: Travel + Leisure, The Art Newspaper Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Sztuczna inteligencja pomoże przewidywać turbulencje? Technologia, która zmienia lotnictwo
W obliczu coraz częstszych i gwałtowniejszych turbulencji, które eksperci wiążą ze zmianami klimatu, linie lotnicze zaczynają sięgać po innowacyjne rozwiązania. Najnowszym pomysłem jest wykorzystanie zaawansowanej sztucznej inteligencji po to, by zwiększyć zarówno bezpieczeństwo, jak i komfort pasażerów.
Sztuczna inteligencja budzi skrajne emocje – dla jednych jest zagrożeniem, dla innych szansą. W przemyśle lotniczym pojawia się jednak coraz więcej dowodów, że może działać jako skuteczna pomoc. Jedna z linii lotniczych postanowiła ją wykorzystać właśnie w walce z turbulencjami, czyli zjawiskiem, które bywa niewidoczne na radarach i stanowi poważne wyzwanie operacyjne. Dlaczego turbulencje stają się coraz silniejsze? Turbulencje od dawna stanowią jedno z największych wyzwań w lotnictwie – nie tylko dlatego, że budzą lęk wśród pasażerów, lecz przede wszystkim z powodu tego, że są trudne do przewidzenia. W przeciwieństwie do burz czy opadów nie pojawiają się na radarach pogodowych w kokpicie, a ich charakter często jest tak „lokalny”, że nawet najbardziej zaawansowane modele meteorologiczne nie są w stanie ich wykryć. W ostatnich latach ich występowanie się nasila, a naukowcy wskazują, że zmiany klimatu zwiększają częstotliwość i siłę turbulencji. Według badań meteorologów z Uniwersytetu w Reading niebo nad północnym Atlantykiem (czyli jedną z najruchliwszych tras lotniczych świata) jest dziś o 55% bardziej niespokojne niż cztery dekady temu. Dlaczego tak się dzieje? Otóż cieplejsze powietrze, będące skutkiem rosnących emisji dwutlenku węgla, modyfikuje układ prądów strumieniowych, tworząc warunki sprzyjające tzw. turbulencjom czystego powietrza. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) uznaje je dziś za główną przyczynę obrażeń wśród pasażerów i członków załóg, choć śmiertelne przypadki zdarzają się rzadko. W ciągu ostatnich lat odnotowano jednak dramatyczne incydenty – statystyki Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) pokazują, że w latach 2009–2021 aż 146 osób doznało poważnych obrażeń w wyniku turbulencji. Co istotne, to zjawisko nie dotyczy już tylko Atlantyku – zwiększoną niestabilność powietrza notuje się również nad Europą, Bliskim Wschodem i Stanami Zjednoczonymi. To sprawia, że linie lotnicze coraz pilniej poszukują sposobów na przewidywanie turbulencji i minimalizowanie ich skutków, a sztuczna inteligencja wydaje się jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tej walce. Sztuczna inteligencja w kokpicie Rosnąca intensywność turbulencji to nie tylko kwestia bezpieczeństwa, lecz także ogromne obciążenie finansowe dla branży. Jak wyjaśnił Mark Prosser, meteorolog z Uniwersytetu w Reading, linie lotnicze w samych Stanach Zjednoczonych tracą z tego powodu od 150 do 500 milionów dolarów rocznie. Jak to możliwe? – Każda dodatkowa minuta spędzona w turbulencjach zwiększa zużycie samolotu, a także ryzyko odniesienia obrażeń przez pasażerów i personel pokładowy – podkreślił. Trudność polega na tym, że obecne radary oraz modele pogodowe nie potrafią wykrywać niewielkich, lokalnych wirów odpowiedzialnych za nagłe zaburzenia lotu. Właśnie dlatego Emirates, największe linie lotnicze Bliskiego Wschodu, zdecydowały się sięgnąć po sztuczną inteligencję. Firma wprowadziła system, który – dzięki połączeniu uczenia maszynowego, raportów pilotów i zbiorczych danych o turbulencjach – generuje informacje w czasie rzeczywistym i przekazuje do kokpitu „wizualizacje turbulencji na żywo”. Dzięki temu piloci mogą znacznie wcześniej zobaczyć, gdzie pojawią się niebezpieczne strefy i z wyprzedzeniem zmodyfikować trasę. Emirates przekonują, że pierwsze efekty technologii są już wyraźnie widoczne. Jak zdradził kapitan Hassan Alhammadi, starszy wiceprezes ds. operacji lotniczych, nowy system przyczynił się do „znacznego zmniejszenia” liczby przypadków niespodziewanych silnych turbulencji w ciągu ostatniego roku. – Choć jesteśmy dopiero na wczesnym etapie, widzimy potwierdzenie potencjalnych korzyści, jakie mogą przynieść te systemy – podkreślił. Jednocześnie zaznaczył, że choć całkowite wyeliminowanie turbulencji jest niemożliwe, technologia ta może w praktyce zminimalizować najbardziej gwałtowne i niebezpieczne epizody. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nastolatki zginęły w azjatyckim kurorcie. Teraz ich rodzice błagają, by inni nie ryzykowali
Rodzice dwóch nastolatek ostrzegają przed podróżą do azjatyckiego kraju po tym, jak ich córki tragicznie zmarły podczas wakacji.
Choć koszty codziennego życia w niektórych azjatyckich państwach wydają się niższe niż w Europie czy USA, na miejscu mogą czyhać realne zagrożenia – od skażonej wody kranowej po nieprzejrzyste warunki serwowania alkoholu w barach. Nieuważność może skończyć się tragicznie, o czym boleśnie przekonali się rodzice dwóch nastolatek, które przebywały na wakacjach. Tragedia w Vang Vieng Vang Vieng w Laosie od lat przyciąga turystów z całego świata. Słynie z malowniczych wapiennych klifów, turkusowych lagun i niskich cen, które czynią z niego popularny kierunek wśród młodych podróżników. To właśnie te cechy przyciągnęły w listopadzie 2023 roku 19-letnie Australijki. Holly Morton-Bowles i Bianca Jones spędzały wymarzone wakacje w tętniącym życiem centrum Vang Vieng, pełnym barów i tanich hosteli. Ich pobyt zakończył się jednak tragedią. W hostelu Nana Backpackers wypiły alkohol skażony metanolem (substancją używaną m.in. jako rozpuszczalnik i środek przemysłowy), co doprowadziło do ich śmierci. W tym samym miejscu zginęło także sześciu innych turystów. Tragiczne wydarzenie wywołało falę oburzenia i pytań o bezpieczeństwo podróżnych w Laosie. Rodziny ofiar twierdzą, że władze kraju nie przeprowadziły rzetelnego dochodzenia. – Żadna rodzina nie powinna przez to przechodzić. Do tej pory żadna osoba ani organizacja nie została pociągnięta do odpowiedzialności – mówił Mark Jones, ojciec Bianki. – Wygląda na to, że śmierć tych niewinnych młodych kobiet może zostać zignorowana i pozostawiona bez rozwiązania – dodała jego żona Michelle. Podobne słowa płynęły od rodziców Holly. – Jesteśmy świadomi, jak skorumpowany i niepomocny jest rząd Laosu. Nie ma żadnych dowodów na to, że prowadzone jest jakiekolwiek dochodzenie – dodali Shaun Bowles i Samantha Morton. Rodziny ofiar nie ograniczyły się do słów żalu. W publicznym apelu wezwały podróżnych, by usunęli Laos ze swoich planów wakacyjnych. – Wasze życie tam nic nie znaczy. Przekonaliśmy się o tym na własne oczy, tak samo jak inne rodziny, które przeżyły tę tragedię – mówili rodzice Bianki i Holly. Ich dramatyczne ostrzeżenie odbiło się szerokim echem nie tylko w australijskich mediach, rozpoczynając dyskusję o bezpieczeństwie turystów w Azji Południowo-Wschodniej. Laos pod ostrzałem krytyki Według „Daily Mail” władze Laosu początkowo powiązały śmierć młodych kobiet z nielegalną produkcją alkoholu i zatrzymały kilku pracowników hostelu Nana Backpackers w celu przesłuchania. Wówczas mogło się wydawać, że śledztwo doprowadzi do wyjaśnienia sprawy, jednak ta wkrótce utknęła w miejscu. Nie postawiono żadnych zarzutów, a postępowanie nie przyniosło rezultatów. Sam hostel pozostał zamknięty, ale właściciele konsekwentnie zaprzeczali, jakoby serwowano tam nielegalny alkohol. Frustracja rodzin narastała z każdym miesiącem milczenia. Sytuacja osiągnęła punkt kulminacyjny, gdy ujawniono, że barman i kierownik hostelu (czyli osoby, które mogły mieć związek z tragedią) znaleźli zatrudnienie w sąsiednim Wietnamie, mimo że formalnie postępowanie wciąż trwało. Co więcej, rząd Laosu nie nawiązał żadnego bezpośredniego kontaktu z rodzinami ofiar. Ograniczono się jedynie do formalnych kondolencji przekazanych za pośrednictwem Australijskiej Policji Federalnej (AFP), a jej ofertę współpracy w śledztwie całkowicie zignorowano. Dla bliskich ofiar był to kolejny dowód, że sprawa została pozostawiona bez realnego nadzoru i woli rozwiązania. Jak ujawniła dziennikarka programu „60 Minutes” Tara Brown, w liście skierowanym do australijskiej minister spraw zagranicznych laotańskie władze wyraziły współczucie i zapewniły, że „przeprowadzą dokładne dochodzenie oraz pociągną sprawców do odpowiedzialności”. – Mimo tych deklaracji w praktyce nie podjęto żadnych działań. Kiedy próbowaliśmy wjechać do Laosu, odmówiono nam zgody, tłumacząc to „trwającym postępowaniem” – mówiła Brown. Wobec milczenia władz bliscy ofiar zorganizowali więc internetową zbiórkę, by pokryć koszty prawne i działania zwiększające świadomość nt. zagrożeń związanych z nielegalnym alkoholem. Jak podkreślają, chcą nie tylko upamiętnić swoje córki, lecz także ostrzec innych podróżnych, zanim tragedia się powtórzy. Źródła: Daily Mail, 60 Minutes, VT.co Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.