National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-19T10:58:18.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Awaria Cloudflare wstrząsnęła internetem. Ale największe zagrożenie dla globalnej sieci to burza magnetyczna
items: Kanał Panamski od ponad 100 lat łączy i dzieli Ameryki. To kluczowe miejsce dla światowego handlu
items: Machu Picchu – jak doszło do odkrycia zaginionego miasta Inków?
items: X-37B to tajny, amerykański prom kosmiczny. Co wiemy o pojeździe, który może spędzić 900 dni na orbicie?
items: Astronomowie odkryli pierwszą planetę poza Drogą Mleczną
items: Nasza galaktyka jest prawdopodobnie pełna martwych cywilizacji
items: Nowe centrum badawcze będzie zajmować się rosnącym problemem kosmicznych śmieci
items: Naukowcy zaproponowali nową skalę do klasyfikacji potencjalnego życia pozaziemskiego
items: Badania DNA dawnych Polinezyjczyków rzucają światło na zasięg ich podróży
items: Meksykański las namorzynowy jest niepodobny do żadnego innego na świecie
items: Czy halucynogenne grzybki mogą leczyć depresję?
items: Odkryta właśnie struktura galaktyk nazwana „Łukiem Olbrzyma" może zmienić nasze pojęcie o kosmosie
items: Mikroplastik jest już nawet w powietrzu!
items: Co spowodowało wyginięcie mamutów? Naukowcy proponują nowe wyjaśnienie.
items: Starożytna architektura może okazać się przydatna w tworzeniu budynków odpornych na globalne ocieplenie
items: Posłuchajcie jak brzmi Mars!
items: Ilustracje ze średniowiecznych manuskryptów nie przestają zadziwiać!
items: Wykryto ogromną asteroidę zmierzającą prosto w kierunku Ziemi! Co teraz?
items: Satelity pomagają w odnajdywaniu rozbitków i ofiar katastrof
items: Czy bomba atomowa może jednak uratować Ziemię przed asteroidą?
items: Paliwa lotnicze wytwarzane z roślin mogłyby zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych aż o 68 proc.
items: RPA: kraj o trzech stolicach
items: Czym był niebieski rozbłysk nad Europą zaobserwowany przez astronautów z ISS?
items: 73 000–letni rysunek naskalny z RPA może być najstarszym malowidłem tego typu na świecie
items: Kapsztad i jego okolice

Awaria Cloudflare wstrząsnęła internetem. Ale największe zagrożenie dla globalnej sieci to burza magnetyczna
type: item
date: 2025-11-19T10:58:21.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: internet
subject: komputery
subject: słońce
subject: Technologia
description: Awaria Cloudflare trwała krótko, ale wywołała spore zamieszanie. Eksperci ostrzegają jednak, że prawdziwe zagrożenie dla globalnego internetu wiąże się z ekstremalną aktywnością Słońca. Burza magnetyczna może poważnie zagrozić systemom komunikacyjnym na Ziemi.
encoded: Spis treści: Jak groźna może być burza magnetyczna? Jak często pojawiają się burze słoneczne? Dlaczego burza magnetyczna zagraża internetowi? Burza magnetyczna: czy da się ją przewidzieć? Aktywność Słońca zmienia się cyklicznie. Od stycznia 2025 r., nasza gwiazda znajduje się w szczycie aktywności, czyli w tak zwanym maksimum. Na jej powierzchni pojawia się najwięcej plam: ciemnych obszarów o znacznie niższej temperaturze niż temperatura otoczenia. Ich charakterystyczną cechą jest silne pole magnetyczne. Plamy mogą też się przesuwać i powiększać. Gdy ich średnica przekracza 150 tys. km, da się je dostrzec z Ziemi bez użycia teleskopu. Z maksimum słonecznym wiążą się również rozbłyski słoneczne i koronalne wyrzuty masy. Szczególnie groźne jest to drugie zjawisko. Koronalne wyrzuty masy to chmury plazmy – zjonizowanych wysokoenergetycznych cząstek – które odrywają się od Słońca i lecą w przestrzeń kosmiczną. Jeśli docierają do Ziemi, powodują gwałtowną zmianę pola magnetycznego Ziemi. To właśnie jest burza magnetyczna, niebezpieczna dla naszej infrastruktury energetycznej i komunikacyjnej. Jak groźna może być burza magnetyczna? Naukowcy od dawna ostrzegają o takiej ewentualności i apelują o podjęcie przygotowań. Już w 2008 roku Amerykańska Akademia Nauk przygotowała analizę, z której wynika, że potężna burza słoneczna mogłaby pozbawić prądu ogromne rzesze ludzi na całym świecie. Cztery lata temu, na konferencji skupiającej specjalistów z dziedziny cyfrowej komunikacji „SIGCOMM 2021”, przedstawiono badania opisujące skutki ekstremalnej pogody słonecznej. Ich autorką jest Sangeetha Abdu Jyothi, adiunktka na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Naukowczyni przygotowała opracowanie zatytułowane „Superburze słoneczne: Planowanie na wypadek internetowej apokalipsy”. Zdaniem Abdu Jyothi potężna burza magnetyczna mogłaby doprowadzić dosłownie do „internetowej apokalipsy”. Spowodowałaby, że miliony ludzi oraz instytucji na całym świecie zostałyby pozbawione dostępu do intern…

Burza-magnetyczna-moze-unicestwic-Internet-262b70a.jpg
width: 5500
height: 4123

Kanał Panamski od ponad 100 lat łączy i dzieli Ameryki. To kluczowe miejsce dla światowego handlu
type: item
date: 2025-01-21T12:14:55.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: ameryka
subject: kanały
subject: panama
description: Kanał Panamski to kolejne obok Zatoki Meksykańskiej i Grenlandii miejsce na mapie świata, jakim zainteresował się 47. prezydent USA. Podczas zaprzysiężenia w Kapitolu Donald Trump zapowiedział odebranie Kanału Panamskiego Panamie. Jaka była rola Stanów Zjednoczonych w budowie słynnego kanału? Oto, co warto wiedzieć.
encoded: Spis treści: Kanał Panamski na mapie Kanał Panamski – mosty Kanał Panamski z geopolityką w tle Kluczowe miejsce na handlowej mapie świata Kanał Panamski – ciekawostki Kanał Panamski może wydawać się Europejczykom odległy i mało znaczący, ale od ponad stu lat odgrywa kluczową rolę w globalnym handlu. Łącząc Ocean Atlantycki z Pacyfikiem, znacznie skraca czas i koszty transportu międzykontynentalnego. Dzięki strategicznemu położeniu jest to jeden z najważniejszych punktów na mapie światowej logistyki, o ogromnym znaczeniu gospodarczym i geopolitycznym. Kanał Panamski na mapie Kanał Panamski to mierzący blisko 82 km długości pas wodny przebiegający przez Przesmyk Panamski w Ameryce Środkowej. Główny cel kanału to umożliwianie statkom oceanicznym uniknięcie długiej i kosztownej podróży wokół południowego krańca Ameryki Południowej, wokół Przylądka Horn. Na mapie świata Kanał Panamski jest czymś więcej niż tylko linią łączącą dwa oceany. To brama do globalnego handlu, przez którą co roku przepływa około 13 tysięcy statków. Region wokół kanału, pełen portów i infrastruktury wspierającej międzynarodowy transport, również ma kluczowe znacznie na światowej gospodarki. Kanał Panamski – mosty Kanał Panamski nie tylko dzieli kontynent, ale także łączy jego przeciwległe strony dzięki imponującym mostom. Najbardziej znany jest otwarty w 1962 roku Most Ameryk. To pierwsze stałe połączenie drogowe między Ameryką Północną a Południową. W kolejnych dekadach nad kanałem powstawały kolejne mosty, w tym Most Centenario czy najnowszy Most Atlántico, oddany do użytku w 2019 roku. Tak był budowany Kanał Panamski Przez cały XIX wiek Stany Zjednoczone, kierując się względami ekonomicznymi i militarnymi, postrzegały Nikaraguę jako bardziej odpowiednią lokalizację dla kanału łączącego Atlantyk z Pacyfikiem. Sytuacja zmieniła się dzięki wysiłkom Philippe’a-Jeana Bunau-Varilli, francuskiego inżyniera zaangażowanego w oba francuskie projekty budowy kanału. Pod koniec lat 90. XIX wieku Bunau-Varil…

Kanal-Panamski-7148340.jpg
width: 5916
height: 3899

Machu Picchu – jak doszło do odkrycia zaginionego miasta Inków?
type: item
date: 2023-01-17T06:46:01.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: inkowie
subject: machu picchu
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
description: 24 lipca 1911 roku wykładowca historii z Uniwersytetu Yale, Hiram Bingham III wspiął się na szczyt górskiego grzbietu w Peru i natknął się na jeden z najbardziej niezwykłych zespołów ruin na Ziemi: Machu Picchu.
encoded: W tym artykule: Odkrywca Machu Picchu – prawdziwy Indiana Jones Co próbował znaleźć Hiram Bingham? Odkrycie Machu Picchu Jak wygląda Machu Picchu? Zaginione miasto Inków Machu Picchu to najbardziej niezwykłe i tajemnicze miejsce w Peru. Jest położone na wysokości 2400 m n.p.m. w niedostępnych partiach Andów. Według dokumentów spisanych przez hiszpańskich konkwistadorów Machu Picchu zostało zbudowane po 1440 r. lub po 1450 r. Richard Burger, profesor antropologii na Uniwersytecie Yale, i jego współpracownicy są jednak przekonani, że miasto stanęło kilkadziesiąt lat wcześniej. Dziś to jedna z 10 najwyżej ocenianych atrakcji turystycznych na świecie. Dlaczego Inkowie zbudowali to miasto? Jaka była historia jego odkrycia? Na te pytania odpowiadamy poniżej. Odkrywca Machu Picchu – prawdziwy Indiana Jones Hiram Bingham był postacią jak z filmów o Indianie Jonesie. Amerykanin, odkrywca, naukowiec i historyk studiów południowoamerykańskich, wykładał na Uniwersytecie Yale. W późniejszym okresie życia został politykiem i pełnił funkcję gubernatora Connecticut oraz senatora Stanów Zjednoczonych. Po raz pierwszy zainteresował się inkaskimi ruinami podczas podróży do Chile, gdzie był delegatem na Pierwszy Panamerykański Kongres Naukowy w 1908 r. Wracał do USA przez Peru. Tam został zachęcony przez miejscowego prefekta do odwiedzenia prekolumbijskich ruin Choquequirao. Bardzo zafascynował się cywilizacją Inków i jej pozostałościami. Nowe znaleziska archeologiczne w Machu Picchu Kamienną posadzkę i rytualne inkaskie naczynie odkryli archeolodzy na stanowisku Machu Picchu w Peru – informuje serwis internetowy Peru This Week. Po powrocie Bingham przekonał Uniwersytet Yale do zorganizowania wspólnej ekspedycji z władzami peruwiańskimi w celu zbadania inkaskich stanowisk w regionie Cusco. Ekspedycja rozpoczęła się w 1911 roku, a Bingham był jej głównym odkrywcą. Perspektywa poszukiwania zaginionego miasta Inków była dla niego szczególnie ekscytująca. To wielkie odkrycie jednego z najs…

machu-picchu-05a57bc.jpeg
width: 1280
height: 747

X-37B to tajny, amerykański prom kosmiczny. Co wiemy o pojeździe, który może spędzić 900 dni na orbicie?
type: item
date: 2023-01-11T09:47:37.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: orbita
subject: Pentagon
subject: Technologia
subject: wojsko
description: X-37B to tajny, amerykański prom kosmiczny. Co wiemy o pojeździe, który może spędzić 900 dni na orbicie?
encoded: W tym artykule: X-37B jest bezzałogowym promem kosmicznym Do czego służy X-37B? Amatorskie obserwacje X-37B X-37B może przebywać w kosmosie przez lata Jak zmylić obserwatorów Bezzałogowy samolot szpiegowski X-37B Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych jest jednym z najbardziej intrygujących statków kosmicznych na świecie. Wykonuje regularne tajne misje, których cele nie są do końca znane. Warto zebrać w jednym miejscu potwierdzone fakty. Przez lata informacje na temat tego statku kosmicznego, znanego również jako Orbitalny Pojazd Testowy (OTV), wychodziły na jaw w bardzo skąpych ilościach. Poniżej garść potwierdzonych faktów, które można definitywnie powiedzieć o tajnym samolocie kosmicznym. X-37B jest bezzałogowym promem kosmicznym X-37B to pojazd wielokrotnego użytku. Jest więc tak naprawdę bezzałogowym promem kosmicznym, czyli wahadłowcem, który przypomina mniejszą wersję jednego z wycofanych promów kosmicznych NASA. Został zbudowany właśnie przez amerykańską agencję kosmiczną w 1999 roku we współpracy z firmą Boeing. Ma około 8,8 metra długości i 2,9 m wysokości. Rozpiętość skrzydeł wynosi 4,6 m. Waży około pięciu ton. Podobnie jak wspomniane promy kosmiczne, X-37B startuje pionowo i jest napędzany przez rakietę nośną, do której jest przymocowany. Po znalezieniu się na orbicie może samodzielnie manewrować. Ląduje na pasie startowym na Ziemi szybując, dokładnie tak, jak zwykły samolot czy wcześniej wahadłowce. Pojazd ma niewielką przestrzeń ładunkową, mniej więcej wielkości skrzyni ciężarówki. To pozwala mu na przewożenie różnego sprzętu i satelitów. Według producenta, firmy Boeing, operuje on na wysokości pomiędzy 240 a 805 kilometrów nad Ziemią. Dla porównania: Międzynarodowa Stacja Kosmiczna znajduje się na wysokości ok. 400 km nad Ziemią. Do czego służy X-37B? Pomimo siedmiu dotychczasowych misji, jakie odbył X-37B, jego prawdziwe przeznaczenie pozostaje tajemnicą. Wiadomo, że niektóre jego możliwości obejmują obserwację powierzchni Ziemi z wysokości i rozm…

bezzalogowy-zasilany-energia-sloneczna-wojskowy-prom-kosmiczny-powrocil-na-ziemie-po-908-dniach-na-orbicie1-de65ada.jpg
width: 1278
height: 810

Astronomowie odkryli pierwszą planetę poza Drogą Mleczną
type: item
date: 2021-10-29T18:11:18.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: egzoplanety
subject: planety
subject: Technologia
subject: wszechświat
description: Astronomowie i badacze planet odkryli do tej pory już niemal 5000 egzoplanet, ale wszystkie z nich zostały znalezione w granicach naszej własnej galaktyki. Nowe odkrycie jest przełomowe, ponieważ jest pierwszym, które dotyczy planety w zupełnie innej galaktyce.
encoded: W tym artykule: Nowa metoda Tranzyty rentgenowskie Dzięki wykorzystaniu teleskopu NASA o nazwie „Chandra X-ray Observatory” do obserwacji „tranzytów", czyli momentów w których planeta przechodzi między gwiazdą a nami i blokuje część światła jakie z niej do nas dociera, po raz pierwszy doszło do odkrycia dowodów przemawiających za istnieniem planety w galaktyce innej niż nasza Droga Mleczna. Egzoplaneta, która nie posiada jeszcze nazwy, znajduje się w galaktyce Messier 51 i jest od nas oddalona o około 28 milionów lat świetlnych. Nowa metoda Rosanne Di Stefano, astrofizyk z Uniwersytetu Harvarda, kierująca badaniami NASA stwierdziła w oświadczeniu: „Próbujemy otworzyć zupełnie nową arenę dla poszukiwania innych światów poprzez poszukiwanie kandydatów na planety na długościach fal promieniowania rentgenowskiego, strategii, która umożliwia odkrycie ich w innych galaktykach". Większość egzoplanet została znaleziona podczas tranzytu poprzez obserwację spadków natężenia w świetle widzialnym docierającym do Ziemi, w chwili, gdy planeta przechodzi przed gwiazdą. Tym razem jednak, Di Stefano i jej zespół szukali spadków w promieniowaniu rentgenowskim. Obszary nieba, w których można wykryć promieniowanie rentgenowskie są małe, ale jasne, a ta technika może pozwolić astronomom na znalezienie egzoplanet w znacznie większych odległościach niż przy obecnych badaniach tranzytów w świetle widzialnym. Choć jest to ekscytujące odkrycie, naukowcy wciąż muszą jeszcze potwierdzić jego wyniki. W tym przypadku, proces ten może zająć nawet dekady. Jest tak z powodu tego, że potencjalna nowa planeta nie przejdzie przed swoją gwiazdą przez kolejne 70 lat. Tranzyty rentgenowskie Jak powiedziała współautorka badań, Nia Imara, astrofizyczka z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Cruz, pracująca dla NASA: „Niestety, aby potwierdzić, że widzimy planetę, musielibyśmy czekać dziesiątki lat na kolejny tranzyt. Z powodu niepewności co do tego, jak długo trwa jej obieg wokół jej gwiazdy, nie wiedziel…

planety2-96da04a.jpeg
width: 1024
height: 683

Nasza galaktyka jest prawdopodobnie pełna martwych cywilizacji
type: item
date: 2021-10-29T18:01:06.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: droga mleczna
subject: Edukacja
description: Według naukowców, większość pozaziemskich cywilizacji, które mogły powstać w naszej galaktyce, zdążyła się do tej pory prawdopodobnie unicestwić.
encoded: W tym artykule: Równanie Drake'a Większość inteligentnych cywilizacji najprawdopodobniej już się unicestwiła Nowe badanie, którego autorami są trzej fizycy z California Institute of Technology (Caltech), czyli Kalifornijskiego Instytutu Technicznego oraz jeden uczeń szkoły średniej, mówi, gdzie i kiedy życie mogło najprawdopodobniej pojawić się w Drodze Mlecznej. Oprócz tego podejmuje ono próbę identyfikacji najważniejszego czynnika wpływającego na powszechność życia w Drodze Mlecznej: skłonność inteligentnych istot do samounicestwienia. Równanie Drake'a W badaniu tym, wykorzystano nowoczesną astronomię i modelowanie statystyczne do stworzenia mapy obrazującej powstawanie i śmierć inteligentnego życia w czasie i przestrzeni w całej Drodze Mlecznej. Jego wyniki stanowią w pewnym sensie aktualizację słynnego równania, które założyciel SETI (z ang. Search for Extraterrestrial Intelligence) Frank Drake napisał w 1961 roku. Znane jako „równanie Drake'a”, spopularyzowane przez fizyka Carla Sagana, opierało się na wielu tajemniczych zmiennych takich jak np. częstość występowania planet we wszechświecie, co wówczas było kwestią otwartą. Jak mówi współautor pracy, Jonathan H. Jiang, astrofizyk z JPL, czyli Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA w Caltech: „Od czasów Carla Sagana przeprowadzono wiele badań. Zwłaszcza od czasu umieszczenia w kosmosie Kosmicznego Teleskopu Hubble'a i Kosmicznego Teleskopu Keplera, mamy dużo wiedzy na temat gęstości skupisk gazu i gwiazd w galaktyce Drogi Mlecznej, tempa formowania się gwiazd, formowania się egzoplanet oraz tempa eksplozji supernowych. Tak naprawdę, dziś znamy już niektóre z elementów równania Drake’a, które były tajemnicami w czasie gdy ono powstało. Autorzy badania skupili się na czynnikach mogących mieć wpływ na rozwój inteligentnego życia, takich jak przewaga w naszej galaktyce gwiazd podobnych do Słońca, wokół których krążą planety podobne do Ziemi; częstotliwość występowania supernowych, które emitują śmiertelne promieniowan…

kosmos5-3a7fecf.jpeg
width: 2121
height: 1414

Nowe centrum badawcze będzie zajmować się rosnącym problemem kosmicznych śmieci
type: item
date: 2021-10-28T18:05:05.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: orbita
subject: podróże kosmiczne
subject: satelita
subject: satelity
subject: Technologia
description: Kosmiczne śmieci to coraz większy problem na orbicie wokół Ziemi. Ilość uszkodzonych satelitów i wszelkiego rodzaju odpadków krążących po orbicie Ziemi rośnie z miesiąca na miesiąc.
encoded: W tym artykule: Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Według amerykańskiej Sieci Przeczesywania Kosmosu w przestrzeni kosmicznej krąży obecnie ponad 20 000 obiektów, które można śledzić. To tylko te obiekty, które można wykryć i określić ich trajektorię. Szacuje się, że oprócz tego, istnieje ponad 160 milionów kawałków śmieci kosmicznych o średnicy mniejszej niż 1 centymetr (przy kosmicznych prędkościach jakie osiągają krążąc po orbicie to jednak bardzo dużo), które stanowią coraz większe zagrożenie dla eksploracji kosmosu. Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych Jednym z krajów, które chcą prowadzić eksplorację przestrzeni kosmicznej w sposób odpowiedzialny jest Wielka Brytania, gdzie na Uniwersytecie w Warwick uruchomiono właśnie centrum badawcze, mające opracować rozwiązania, dzięki którym będzie można rozwiązać narastający problem. Ośrodek badawczy został nazwany Centrum Świadomości nt. Domen Kosmicznych będzie skupiał się na zagrożeniu dla satelitów, Międzynarodowej Stacji Kosmicznej itd. Dyrektor centrum, profesor Don Pollacco, stwierdził, że bezpośrednie kosmiczne otoczenie Ziemi staje się coraz ważniejsze, ze względu na szybki rozwój technologii kosmicznych, jednak wciąż w dużej mierze „nie wiemy zbyt wiele o tym, co się tam naprawdę dzieje". Oprócz badania zagrożeń związanych ze śmieciami kosmicznymi, też centrum badawcze skupi się też na badaniu wiatru słonecznego i jego wpływu na atmosferę ziemską i satelity. Zagrożenie moga stanowić nawet drobiny farby Do obiektów stworzonych przez człowieka stanowiących kosmiczne śmietnisko należą m.in. cząstki pochodzące z erozji, rozpadu i kolizji ogromnej ilości satelitów krążących wokół Ziemi. Do tego dochodzą różnej wielkości cząstki pochodzące z silników rakietowych na paliwo stałe, a także upuszczone przez astronautów wykonujących spacery kosmiczne przedmioty takich jak śruby czy klucze, które po prostu podryfowały w przestrzeń kosmiczną i dziś krążą wokół Ziemi …

efee-9ed3271.jpeg
width: 1787
height: 873

Naukowcy zaproponowali nową skalę do klasyfikacji potencjalnego życia pozaziemskiego
type: item
date: 2021-10-28T17:57:20.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: mars
subject: nasa
subject: sonda
subject: Technologia
description: Nowy artykuł opublikowany w czasopiśmie Nature proponuje nowe ramy i skalę do której będzie można się odnieść by określić, kiedy ewentualne dowody na istnienie pozaziemskiego życia będą mogły zostać za prawdziwe odkrycie.
encoded: W tym artykule: Skala CoLD Metan na Marsie Dokument rozpoczyna się słowami: „Nasze pokolenie może być realistycznie tym, które odkryje dowody na istnienie życia poza Ziemią. Z tym uprzywilejowanym potencjałem wiąże się odpowiedzialność”. Praca przedstawia szczegóły skali „Confidence of Life Detection” (CoLD) czyli „Pewności Wykrycia Życia”. Została ona zaprojektowana nie tylko po to, aby pomóc naukowcom określić jak blisko są odkrycia ew. obcego życia i aby zachować jednolity punkt odniesienia podczas naukowych debat, ale również po to, by jasno komunikować społeczeństwu odkrycia prowadzące do i obejmujące takie historyczne odkrycie jakim może być odkrycie pozaziemskiego życia. Jeden z naukowców NASA, James Green mówi: „Znajdujemy się w punkcie, w którym musimy być w stanie komunikować się nie tylko między nami, naukowcami, ale także ze społeczeństwem. Proces naukowy nie jest ukończony, dopóki jego rezultaty nie zostaną przekazane społeczeństwu". Skala CoLD CoLD to progresywna, siedmiopoziomowa skala dla naukowców, którzy zajmują się poszukiwaniem i oceną dowodów na istnienie życia pozaziemskiego. Każdy poziom odnosi się do poprzedniego, tak aby dać naukowcom pewność, że gdy osiągną poziom siódmy, odkryli naprawdę coś niezwykłego. Oto jak wygląda skala CoLD: Poziom 1: Wykrycie sygnału lub biosygnatury, która sugeruje aktywność biologiczną. Poziom 2: Wykluczenie ew. sygnatury jako zanieczyszczenia (pochodzącego np. z sondy kosmicznej) i określenie, że dany sygnał ma sens w odniesieniu do środowiska, w którym został znaleziony. Poziom 3: Oszacowanie, w jaki sposób procesy biologiczne mogły doprowadzić do powstania sygnału w badanym środowisku. Poziom 4: Wykluczenie wszystkich niebiologicznych sposobów wytworzenia sygnału. Poziom 5: Włączenie obserwacji niezależnych sygnałów biologicznych do początkowo wykrytej biosygnatury. Poziom 6: Przyszłe obserwacje mające na celu wykluczenie alternatywnych pomysłów zaproponowanych po odkryciach na poziomie 1. Poziom 7: Niezależne…

kosmos3-5dd83ba.jpeg
width: 2000
height: 1500

Badania DNA dawnych Polinezyjczyków rzucają światło na zasięg ich podróży
type: item
date: 2021-10-28T00:49:25.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: polinezja
subject: polinezyjczycy
subject: żeglarstwo
description: Niezwykle szeroki zasięg podróży jakie odbywali wcześni polinezyjscy podróżnicy morscy został odwzorowany w nowym badaniu genetycznym
encoded: W tym artykule: Wszystko zaczęło się od Samoa Polinezyjczycy kontaktowali się z mieszkańcami Ameryki już około 1200 roku Najnowsze badania wykazały, że w ciągu 250 lat różne grupy ludzi wyruszyły z maleńkich wysp znajdujących się na wschód od Tahiti, aby zasiedlić Wyspę Wielkanocną, Markizy i Raivavae - archipelagi, które są oddalone od siebie o tysiące mil, ale na wszystkich można znaleźć podobne kamienne posągi. Wszystko zaczęło się od Samoa Wykorzystując najnowocześniejszą analizę współczesnego DNA, zespół naukowców zdołał nanieść na mapę i przeprowadzić datowanie procesu osiedlania się pierwszych Polinezyjczyków, który rozpoczął się na wyspach Samoa w okresie między 830 a 1360 rokiem objął znaczny obszar Pacyfiku. Ekspansja nastąpiła dość szybko, w ciągu około 17 pokoleń. Naukowcy byli w stanie odwzorować proces migracji trans–pacyficznej poprzez porównanie materiału genetycznego 430 dzisiejszych mieszkańców 21 wysp. W badaniu zauważono, że nisko położone wyspy prawdopodobnie wyłoniły się spod morza zaledwie kilkaset lat przed rozprzestrzenieniem się tam Polinezyjczyków. "Musieli oni posiadać kulturę morską, aby dostać się pomiędzy te małe, podobne do pierścienia wyspy", powiedział Alexander Ioannidis z Uniwersytetu Stanforda, główny autor badania i dodał: „Myślę, że to wyjaśnia w jakiejś części, dlaczego to właśnie stamtąd wypływały łodzie udające się w najdalsze podróże, których ślady odnajdujemy". Polinezyjczycy kontaktowali się z mieszkańcami Ameryki już około 1200 roku Okres tych ekspansji pasuje do wcześniejszych ustaleń opartych na badaniach DNA Ioannidisa i jego zespołu, które pokazują, że rdzenni mieszkańcy północno–zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej oraz Polinezyjczycy kontaktowali się regularnie się około roku 1200. Dzisiejsze populacje Polinezyjczyków mają różnorodne dziedzictwo, ze śladami pochodzącymi Europy, Afryki i innych miejsc. Podczas gdy badania genetyczne starożytnych ludów miały tendencję do koncentrowania się na starożytnych próbkac…

polinezja4-c927e82.jpeg
width: 1013
height: 542

Meksykański las namorzynowy jest niepodobny do żadnego innego na świecie
type: item
date: 2021-10-28T00:39:27.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: jukatan
subject: lasy tropikalne
subject: meksyk
description: Drzewa słodkowodne przechowują informacje z czasów, gdy po raz ostatni zniknęły lodowce.
encoded: W tym artykule: Izolacja sięgająca 125 000 lat wstecz Wycinka drzew jest poważnym zagrożeniem W przeciwieństwie do namorzynów w innych miejscach na świecie, drzewa z Jukatanu rosną w wodzie słodkiej. Oznacza to, że wraz z nimi, dokoła może rosnąć wiele innych gatunków: orchidee, bromeliady i inne rośliny powietrzne i lądowe, które nie tolerują zasolonych wód, w jakich zwykle występują czerwone lasy namorzynowe. To prawdziwa naukowa zagadka: Jak to się stało, że te namorzyny rosną około 200 kilometrów w głąb lądu, od 25 do 37 metrów nad poziomem morza, w całkowicie słodkowodnym ekosystemie? Izolacja sięgająca 125 000 lat wstecz Naukowcy stwierdzili, że lasy namorzynowe rosnące w pobliżu rzeki San Pedro zostały oddzielone od przybrzeżnych lasów namorzynowych na okres około 120 000 lat. Zbiega się to z ostatnim interglacjałem, czyli ciepłym okresem występującym między epokami lodowcowymi, który wydarzył się około 125 000 lat temu, kiedy lodowce i polarne czapy lodowe prawie całkowicie się roztopiły. W tym czasie Ziemia była jeszcze cieplejsza niż obecnie, a poziom mórz był od 6 do 9 metrów wyższy. Przodkami tych namorzynów były drzewa przybrzeżne, które pozostały w izolacji, gdy planeta ochłodziła się podczas tzw. „zlodowacenia Wisconsin” będącego ostatnią epoką, gdy lodowce zajęły Amerykę Północną. Gdy lodowce się rozprzestrzeniały, poziom mórz się obniżył, odsłaniając więcej lądu. Odkrycie tego wyjątkowego lasu namorzynowego rodzi pytanie, które zadają sobie badacze: Jakie inne gatunki były izolowane w tym unikalnym ekosystemie obecnym na półwyspie Jukatan przez ostatnie 125 000 lat? Czy należą do nich np. owady albo grzyby? Niestety obecnie, ten wyjątkowy las, niezwykła pozostałość z przeszłości, jest zagrożony wylesieniem i zabudową, która może uniemożliwić naukowcom zbadanie go w celu uzyskania większej wiedzy na temat historii klimatu Ziemi. Wycinka drzew jest poważnym zagrożeniem Już w latach 70–ych ubiegłego wieku ten region był systematycznie pozbawiany drzew,…

las-500613e.jpeg
width: 2127
height: 1409

Czy halucynogenne grzybki mogą leczyć depresję?
type: item
date: 2021-10-26T23:14:20.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: depresja
subject: Edukacja
subject: grzyby
subject: medycyna
subject: psylocybina
description: Już od jakiegoś czasu testowane jest działanie zawartej w halucynogennych grzybach psylocybiny, która może okazać się niezwykle pomocna w medycynie.
encoded: W tym artykule: Wyniki badań są obiecujące 71% wolontariuszy biorących udział w badaniach wykazało poprawę Naukowcy dzięki prowadzonym badaniom, dochodzą do wniosku, że starannie regulowane dawki psylocybiny podawane pacjentom w monitorowanym środowisku, wraz z jednocześnie prowadzoną psychoterapią, mogą być tak samo skuteczne w leczeniu depresji jak wiodące leki przeciwdepresyjne, za to z mniejszą ilością skutków ubocznych. Oczywiście, przeprowadzonych musi zostać jeszcze więcej badań w tej materii, aby można było określić, jak skuteczne jest takie leczenie w przypadku dużych grup ludzi, a także jak bezpieczne i skuteczne jest ono w długich okresach czasu. Wyniki badań są obiecujące Mimo to, dotychczasowe wyniki są bardzo obiecujące a ponadto, wpływ substancji zawartych w halucynogennych grzybach na sposób, w jaki łączą się komórki mózgowe, może to być lek, który przyniesie długoterminowe korzyści w leczeniu depresji. Psylocybina to substancja chemiczna, którą ludzki organizm rozkłada na psilocynę, która jest również innym psychoaktywnym związkiem występującym u gatunku grzybów Psilocybe cubensis, (które są też popularne jako narkotyk rekreacyjny). To właśnie psilocyna wpływa na układ nerwowy, razem z innymi substancjami chemicznymi „konkurując” i aktywując różne typy receptorów serotoninowych. To właśnie ta specyficzna konkurencja między substancjami prowadzi do zakłócenia funkcjonowania obszarów mózgu zaangażowanych w zarządzanie szeroką gamą funkcji, od naszego nastroju do kontroli temperatury ciała i wielu innych. Poprzez wpływ na poziom innego neuroprzekaźnika, zwanego glutaminianem, w obszarach mózgu zaangażowanych w myślenie i poczucie własnej wartości, związek może zmienić ludzką perspektywę na nasze poczucie siebie i jak wchodzimy w interakcje z otaczającym nas światem. Substancje nazywane „psychodelikami”, do których należy psylocybina, zdają się „resetować" sposób, w jaki mózg funkcjonuje i jak ukształtowane są jego połączenia neuronowe na podstawowy poz…

grzyby1-b106589.jpeg
width: 1024
height: 683

Odkryta właśnie struktura galaktyk nazwana „Łukiem Olbrzyma" może zmienić nasze pojęcie o kosmosie
type: item
date: 2021-10-26T23:05:53.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: galaktyki
subject: wszechświat
description: Rozległy łuk galaktyk zdaje się podważać dotychczasową wiedzę o kosmosie
encoded: W tym artykule: Kosmologia wywrócona „do góry nogami" „Jeśli Łuk Olbrzyma jest prawdziwy, to jest to bardzo doniosłe odkrycie!" Galaktyki tworzące ogromna strukturę w kształcie łuku, rozciągają się na przestrzeni ponad 3 miliardów lat świetlnych. Jeśli ten łuk okaże się prawdziwy, podważy to podstawowe założenie kosmologii, które mówi że w dużej skali, materia we wszechświecie jest rozłożona równomiernie, bez względu na to, w które miejsce spojrzymy. Kosmologia wywrócona „do góry nogami" Kosmolożka Alexia Lopez mówi wprost: „To wywróciłoby do góry nogami kosmologię, jaką znamy! Nasz standardowy model, nie ujmując tego zbyt mocno, w pewnym sensie się rozpada". Lopez, z Uniwersytetu Środkowego Lancashire w Preston w Wielkiej Brytanii razem ze swoim zespołem odkryła kosmiczną strukturę. Została ona nazwana „Łukiem Olbrzyma”. Jeśli jest on prawdziwy, byłby kolejnym z poszerzającej się gamy znanych nam wielkoskalowych struktur we wszechświecie. Wszystkie razem, zmusiłyby naukowców do rewizji standardowego modelu kosmologii. Zakłada on, że gdy spojrzymy na wystarczająco duży obszar przestrzeni kosmicznej, obejmujący około 1 miliard lat świetlnych, materia jest w nim rozmieszczona równomiernie. Jednak rozmiar „Łuku Olbrzyma” wydaje się być około trzy razy większy od tego teoretycznego progu. Jest on kolejną strukturą obok „Wielkiego Muru Sloana”, „Pierścienia Olbrzymich Wybuchów Promieni Gamma” oraz „Ogromnej Grupy Wielkich Kwazarów”, które zdają się wyłamywać z przyjętych założeń dotyczących materii w kosmosie. Do uchwycenia obrazu nowej struktury doszło podczas, badania światła pochodzącego z około 40 000 kwazarów uchwyconych przez projekt Cyfrowej Analizy Nieba Sloana (na cześć Alfreda P. Sloana, długoletniego prezesa firmy General Motors, który założył fundację wspierającą naukę). Sygnatura świetlna „Łuku Olbrzyma” ma związek z atomami magnezu, które straciły jeden elektron. Światło kwazarów zaabsorbowane przez te atomy wyznacza niemal symetryczny łuk dziesiątek galakt…

kosmos-92a140a.jpeg
width: 1024
height: 683

Mikroplastik jest już nawet w powietrzu!
type: item
date: 2021-10-25T21:13:28.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: mikroplastik
subject: zanieczyszczenia powietrza
description: Do tej pory mówiono głównie o problemie mikroplastiku obecnego w wodzie. Teraz okazuje się, że mikro cząsteczki plastiku są obecne również w powietrzu.
encoded: W tym artykule: Od Pirenejów po Antarktydę Mikroplastik może ogrzewać atmosferę Mikroplastik to określenie, którego używa się w odniesieniu do cząsteczek plastiku o średnicy poniżej 5mm. To górna granica wielkości drobin plastiku, które są tak określane. Niestety w naturze można obecnie zaobserwować znacznie mniejsze cząsteczki plastiku (powstające na skutek stopniowego rozkładu tego materiału), z których wiele jest tak małych i lekkich, że mogą być one unoszone przez wiatr. Od Pirenejów po Antarktydę W jednym z badań przeprowadzonych w 2017 r., okazało się, że średnie stężenie mikrowłókien w powietrzu we Francji wynosi od 1 do 60 na metr sześcienny (33% z nich okazało się mikroplastikiem). W innym badaniu sprawdzono jakość powietrza w Teheranie i oprócz typowych zanieczyszczeń, jakich można by się spodziewać, odnaleziono w nim 2649 cząstek mikroplastiku w 10 próbkach powietrza. Stężenie mikroplastiku wahało się od 83 do 605 cząstek na 30,0g pyłu ulicznego. W 2019 r. naukowcy natrafili z kolei na cząsteczki mikroplastiku w glebie w odległej części francuskich Pirenejów. Sama ilość zanieczyszczeń była tym, czego można by się spodziewać, jeśli próbka byłaby pobrana w środku ruchliwego miasta o skali Paryża. Jednak w wysokich górach obecność mikroplastiku zdziwiła naukowców. Początkowo podejrzewano, że mikroplastik jest unoszony przez prądy w atmosferze, co było nową tezą w tamtym momencie. Jednak, jeśli tak, oznaczało to bardzo niepokojącą rzecz: cząsteczki plastiku są teraz obecne również w powietrzu. Niedługo potem naukowcy z amerykańskiej Geological Survey (to instytucja o charakterze naukowo–badawczym, zajmująca się czterema dziedzinami: biologią, geografią, geologią i hydrologią) odkryli, że plastik opada również na Góry Skaliste na zachodzie USA, co potwierdza tezę francuskich naukowców. Według modeli badających zachowanie się ziemskiej atmosfery i prądy które w niej występują, cząsteczki mikroplastiku są w stanie dotrzeć z wiatrem aż na Antarktydę. Próbki zebra…

mikroplastik-d702c59.jpeg
width: 1024
height: 671

Co spowodowało wyginięcie mamutów? Naukowcy proponują nowe wyjaśnienie.
type: item
date: 2021-10-25T21:05:43.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: epoka lodowcowa
subject: mamuty
description: Naukowcy twierdzą, że to nie ludzie spowodowali wyginięcie mamutów.
encoded: W tym artykule: Naukowcy właśnie zaproponowali nową hipotezę „Środowiskowe DNA” Spór o to, co tak naprawdę spowodowało ogólne wymarcie gatunków zwierząt określanych jako arktyczna megafauna, do której należał też mamut włochaty trwa od ponad stu lat. Proponowane przyczyny obejmują różne czynniki od zabijania ich przez ludzi po zmiany klimatu. Naukowcy właśnie zaproponowali nową hipotezę Główną przyczyną wyginięcia mamutów zdają się być zmiany klimatyczne i zmieniające się wzorce wegetacji roślin stanowiących ich pożywienie. Jednocześnie według naukowców mamuty przetrwały na Ziemi znacznie dłużej niż sądzono. Wcześniej twierdzono, że mamuty wełniste wyginęły około 10 000 lat temu. Okazuje się jednak, że ostatnie z nich żyły na Syberii jeszcze 3 900 lat temu! Badanie sugeruje, że unikalna roślinność stanowiąca pożywienie tych ogromnych ssaków na obszarach północnej Syberii istniała przez tysiące lat dłużej niż się spodziewano, co pomogło mamutom utrzymać się przy życiu. Ostatecznie jednak wahania dotyczące ilości tych roślin doprowadziły do ich zbyt małej ilości, która mogłaby wyżywić obecne tam ostatnie populacje mamutów. Jednocześnie, jak pokazują najnowsze badania mamuty współistniały z ludźmi, którzy zasiedlali tamte tereny przez około 2 000 lat. W związku z tym nie ma możliwości, by ludzka aktywność wystarczyła do spowodowania wyginięcia mamutów zaledwie w ciągu kilkunastu, najwyżej kilkudziesięciu stuleci po pierwszym ich kontakcie z ludźmi. Jak mówi Yucheng Wang, naukowiec z Uniwersytetu w Cambridge, przewodzący omawianym badaniom, „Rozmieszczenie ludzi w czasie było prawie całkowicie niezwiązane z obecnością megafauny, jaką stanowiły m.in. mamuty". Dokładne określenie kiedy mamuty włochate zniknęły z powierzchni Ziemi z powodu ograniczonej liczby ich odnalezionych skamielin. Dlatego Wang razem ze swoim zespołem zastosował nową metodę – zbadali tzw. „środowiskowe DNA” lub „eDNA" pochodzące z roślin i zwierząt znalezionych na terenach, na których żyły kiedyś mam…

mamuty1-06ecf9c.jpeg
width: 2238
height: 1339

Starożytna architektura może okazać się przydatna w tworzeniu budynków odpornych na globalne ocieplenie
type: item
date: 2021-10-22T19:56:45.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: architektura
subject: globalne ocieplenie
subject: Technologia
subject: zmiany klimatyczne
description: Tak zwana „architektura wernakularna” może okazać się sposobem na globalne ocieplenie, przynajmniej jeśli chodzi o wyzwania związane budownictwo.
encoded: W tym artykule: Architektura wernakularna – co to takiego? Styl Santa Fe ZEA, Kanada, Wielka Brytania... Na całym świecie trwają wysiłki związane z walką z postępującym globalnym ociepleniem. Należy do nich między innymi planowanie odpornej na ekstremalne zjawiska pogodowe infrastruktury. Nawet jeśli ludzkości uda się nie dopuścić do wzrostu średnich temperatur na globie o więcej niż 3 stopnie Celsjusza w stosunku do ery przedprzemysłowej, niektóre skutki zmian klimatu, takie jak częstsze i bardziej intensywne opady, silniejsze wiatry i huragany itp. i tak są już nie do uniknięcia. Reakcja na te zjawiska to więc konieczność, zwłaszcza, że dochodzi do nich już teraz (wystarczy przypomnieć ogromne ulewy i powodzie w Niemczech ostatniego lata, czy zalanie Nowego Jorku sprzed kilku miesięcy). Architektura wernakularna – co to takiego? Co więcej, nie musimy wymyślać nowych rozwiązań od zera. Na całym świecie bowiem, tworzenie budynków odpornych na destrukcyjne działanie natury trwa od wielu wieków. To właśnie określa się mianem architektury wernakularnej. Czym ona jest? To taka architektura, która opiera się na budowaniu przy użyciu tradycyjnych dla danego regionu surowców i materiałów. Ludzkość od tysiącleci tworzy najróżniejsze konstrukcje, czerpiąc z doświadczeń przeszłych pokoleń, doskonaląc jednocześnie swoje umiejętności. Dlaczego teraz mielibyśmy przestać? Architektura wernakularna oprócz swojej użyteczności może też nadać architekturze charakter związany z miejscem w którym istnieje. Według raportu opublikowanego przez Oxford Urbanists, obecnie istnieją doskonałe okoliczności ku temu, by architektura wernakularna przeżyła swoje odrodzenie. Jeśli się nad tym zastanowić, przez drugą połowę XX wieku w wielu miejscach na świecie powstawały bliźniaczo do siebie podobne drapacze chmur, lotniska, dworce, szpitale itp. W wielu miejscach okazuje się teraz, że o ile ich wygląd może kojarzyć się z cywilizacyjnym rozwojem i sukcesem, sposób w jaki zostały zbudowany w ogóle n…

globalne-ocieplenie2-46721dd.jpeg
width: 2121
height: 1414

Posłuchajcie jak brzmi Mars!
type: item
date: 2021-10-22T17:36:37.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: łazik Perseverance
subject: mars
subject: nasa
subject: Technologia
description: Nie chodzi tu o znanego artystę o nazwisku Bruno Mars, a o nagrania wykonane przez łazika NASA Perseverance na powierzchni Marsa.
encoded: W tym artykule: Marsjański wiatr Pierwsze nagranie NASA Łazik „Perseverance” jest pierwszym pojazdem na powierzchni Marsa, który posiada na pokładzie specjalne, dedykowane mikrofony służące do nagrywania marsjańskich odgłosów. Marsjański wiatr Do tej pory, pojazd NASA zdążył nagrać już pięć godzin szumów marsjańskiego wiatru. Na nagraniach można też usłyszeć dźwięk silników łazika, dźwięk kół, które poruszają się po marsjańskim gruncie oraz odgłos jaki wydaje napęd ruchomego ramienia pojazdu. Największą ekscytację wzbudzają jednak u naukowców z NASA dźwięki marsjańskiego helikoptera, który dotarł tam na pokładzie „Perseverance”, „Ingenuity”. Nagrania nie służą żadnemu konkretnemu naukowemu celowi. Mikrofony umieszczono na pokładzie pojazdu „przy okazji”. Skoro „Perseverance” już tam jest i prowadzi pionierskie badania naukowe (np. pobiera próbki gruntu, które analizuje w mini–laboratorium na swoim pokładzie poszukując śladów życia), dlaczego by nie posłuchać tego, jak brzmi inna planeta? Naukowcy z NASA przyznają, że akurat ten element misji służy po prostu zaspokojeniu ciekawości i pozwala na doświadczenie Marsa w zupełnie nowy sposób. Mikrofony, które poleciały na Marsa nie są też żadną specjalistyczną aparaturą. Są dość przeciętnymi urządzeniami: to dwa mikrofony dookólne o oznaczeniu DPA 4006. Można je kupić w Internecie za cenę około 2 400 dolarów. W tym momencie czuję się jednak zobowiązany dodać, że określenie „przeciętne urządzenie” pasuje do nich tylko w porównaniu z innymi, super–zaawansowanymi technologiami NASA. Tak czy owak, w porównaniu z tym, co ma na pokładzie „Perseverance”, którego misja kosztuje 2,7 miliarda dolarów, to naprawdę niewiele. View oEmbed on the source website Materiał opublikowany przez NASA. Nagranie z powierzchni Marsa zaczyna się w 1:32. Pierwsze nagranie NASA To nie pierwsza misja kosmiczna, która obejmuje zamiary nagrania dźwięków z innych planet. Ludzkość po raz pierwszy mogła usłyszeć brzmienie innego świata w 1981 roku, kiedy …

mars1-aace099.jpeg
width: 1024
height: 440

Ilustracje ze średniowiecznych manuskryptów nie przestają zadziwiać!
type: item
date: 2021-10-21T20:44:43.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: biblia
subject: Edukacja
subject: manuskrypt
subject: średniowiecze
description: Historia tzw. „iluminowanych rękopisów” jest ciekawsza i bardziej obsceniczna niż wam się wydaje!
encoded: W tym artykule: „Iluminowane manuskrypty” Tematyka religijna Króliki przeprowadzające egzekucje Tak zwane „iluminowane rękopisy” to pisma ozdobione ornamentami, najczęściej pochodzące Europy, z okresu średniowiecza. Nie oznacza to jednak, że jedynie średniowieczna tworzyła tego typu rękopisy. Istnieją starożytne pisma tego rodzaju, pochodzące z czasów antycznych. Bogate tradycje w tworzeniu ozdobnych rękopisów miały też ludy prekolumbijskie z obydwu Ameryk, jak Majowie czy Aztekowie, tworzący tzw. kodeksy. „Iluminowane manuskrypty” Najstarsze zachowane do dziś egzemplarze „iluminowanych manuskryptów” powstały w okresie IV i V w.n.e. pochodzą z IV i V wieku naszej ery. Należą do nich np. „Biblia z Quedlinburga”, która jest najstarszym dziełem zawierającym miniatury o rodowodzie chrześcijańskim. Ozdabianie manuskryptów ornamentami było też praktyką stosowaną w starożytnym Rzymie mniej więcej od I w.p.n.e. Czasami ozdabiano teksty dotyczące ważnych postaci ich wizerunkami. Wiemy o nich jednak tylko dzięki dawnym historykom. Do dziś nie zachowały się bowiem żadne z nich. Wielu ekspertów zwraca uwagę na starożytny Egipt, gdzie według nich sztuka zdobienia manuskryptów wymyślnymi rysunkami pojawiła się po raz pierwszy. Przemawia za tym odkrycie dotyczące portretów, którymi były ozdabiane manuskrypty. Wykonywano je specjalną metodą polegającą na rysowaniu konturów czarną farbą, a następnie wypełnianiu kształtu określonym kolorem. Tą technikę nazywa się dziś „metodą egipską". Jest to sposób ozdabiania manuskryptów dość podobny do tego, jaki stosowali średniowieczni skrybowie. Oni również zaczynali od tworzenia konturów wykonanych czarnym tuszem. Na tym jednak podobieństwa się kończą, ponieważ w średniowieczu nastąpił znaczny rozwój technik zdobniczych, których używano do ozdabiania tekstów. To wtedy właśnie zaczęto dodawać do manuskryptów bardziej skomplikowane ilustracje. Niekiedy były to obrazy zajmujące nawet całą stronę. Częstym motywem były zdobione inicjały (czyli duż…

manuskrypt6-a7f31f0.jpeg
width: 1281
height: 672

Wykryto ogromną asteroidę zmierzającą prosto w kierunku Ziemi! Co teraz?
type: item
date: 2021-10-21T02:05:50.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: meteory
subject: Technologia
subject: zagłada
description: Co moglibyśmy zrobić, gdyby okazało się, że zagraża nam podzielenie losu dinozaurów unicestwionych przez uderzenie asteroidy? Naukowcy mają kilka pomysłów.
encoded: W tym artykule: Krótka historia kolizji Ziemi z asteroidami Co moglibyśmy zrobić? Póki co, mamy czas Niedawno pisaliśmy o serii asteroid, które w najbliższych tygodniach miną Ziemię w bliskiej (pod kosmicznym względem) odległości. Żadna z nich nie jest na kursie kolizyjnym z nasza planetą, więc nie musimy się martwić. W historii Ziemi (i naszej cywilizacji również) zdarzały się jednak momenty, w których jej położenie zbiegało się w czasie i przestrzeni z torem lotu dużych, kosmicznych głazów, jakimi są asteroidy. Krótka historia kolizji Ziemi z asteroidami Najbardziej doniosłym uderzeniem asteroidy w naszą planetę o którym wiemy, było to sprzed około 65 mln lat, które doprowadziło do wyginięcia dinozaurów (pomimo istniejących teorii o tym, że tak naprawdę to inne czynniki, jak aktywność wulkaniczna, doprowadziły do ich zniknięcia, obecnie panuje szeroki, naukowy konsensus na temat tego, że to właśnie asteroida była przyczyną ich zagłady). Asteroida o średnicy około 10 km uderzyła w wybrzeże półwyspu Jukatan, zmieniając oblicze życia na Ziemi na zawsze. Pozostałością po tym zdarzeniu jest krater o nazwie „Chicxulub". W Arizonie znajduje się chyba najsłynniejszy, a na pewno najlepiej zachowany krater na świecie. Liczący ok. 1,2km średnicy krater (zwany Kraterem Barringera) jest efektem uderzenia asteroidy mierzącej, jak się szacuje, jedynie około 50 m, do którego doszło mniej więcej 50 tys. lat temu. W 1908 roku, asteroida lub kometa o rozmiarach około 20 m, eksplodowała z siłą około tysiąc razy większą niż bomba atomowa, która zniszczyła Hiroszimę w 1945 roku, w atmosferze nad Wschodnio–Syberyjską Tajgą. Ostatnim wydarzeniem związanym z asteroidą, komentowanym szeroko na całym świecie, był przelot meteoru czelabińskiego, który w lutym 2013 roku rozpadł się ok. 30 km nad powierzchnią Ziemi. Dezintegracja obiektu o średnicy jedynie około 20 m i szacowanej masie 10 tys. ton spowodowała falę uderzeniową, która uszkodziła w sumie 7500 budynków. rater Chicxulub 60 mln lat …

asteroidy-1ffd91f.jpeg
width: 2190
height: 1369

Satelity pomagają w odnajdywaniu rozbitków i ofiar katastrof
type: item
date: 2021-10-20T01:48:59.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: satelita
subject: satelity
subject: Technologia
description: Międzynarodowa współpraca w ramach programu Cospas–Sarsat, który funkcjonuje od 1979 roku, doprowadziła do uratowania co najmniej 51 512 osób na lądzie i morzu, w okresie od września 1982 do grudnia 2020 roku.
encoded: W tym artykule: 50 satelitów na orbicie Nowe satelity z ESA Satelity mogą robić jeszcze więcej w przyszłości Cospas-Sarsat to międzynarodowy system satelitarny zajmujący się ratownictwem na lądzie, morzu i w powietrzu. Jego działalność została zapoczątkowana przez Związek Radziecki, który uruchomił system Cospas do którego dołączyły USA, Kanada i Francja. Dziś, jest to inicjatywa skupiająca 45 państw i organizacji z całego świata. Należą do nich państwa od Algierii, Indii, Malezji, Togo i Wietnamu po Niemcy, Wielką Brytanię czy Polskę. Członkami biorącymi aktywny udział w pracach Cospas-Sarsat, którzy nie są państwami są m.in. Unia Europejska, która użycza tutaj swojego programu nawigacji satelitarnej Galileo, czy Chunghwa Telecom Co., Ltd. – firma z Tajwanu zajmująca się dostarczaniem zaawansowanych technologicznie usług telekomunikacyjnych. 50 satelitów na orbicie System Cospas-Sarsat działa w oparciu o sieć ponad 50–ciu satelitów na orbicie wokół Ziemi, które są zdolne do wykrywania i lokalizowania nadajników alarmowych. To urządzenia emitujące sygnały radiowe, które mogą być aktywowane w różnych sytuacjach awaryjnych. Może się to odbywać ręcznie poprzez zwyczajne naciśnięcie przycisku, lub automatycznie po wykryciu określonych czynników wyzwalających, do których mogą należeć wstrząs fizyczny, kontakt z wodą, rejestracja nagłej utraty wysokości i innych. Wykorzystując sieć instrumentów na pokładzie satelitów, system wykrywa sygnały alarmowe nadawane przez samoloty, statki i ludzi w dowolnym miejscu na Ziemi, przekazując zakodowane informacje do stacji naziemnych w celu ich przetworzenia, a następnie przekazania do lokalnych ratowniczych centrów koordynacyjnych w celu podjęcia akcji ratowniczej. Nowe satelity z ESA Laboratorium kosmiczne OPS-SAT Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), które zostało wykorzystane w testach związanych z przyszłością systemu Cospas-Sarsat, wykazało niedawno, że dzięki przetwarzaniu danych z satelitów już w przestrzeni kosmicznej, a nie…

satelita-d4d6044.jpeg
width: 2175
height: 1378

Czy bomba atomowa może jednak uratować Ziemię przed asteroidą?
type: item
date: 2021-10-20T01:20:06.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: bomba atomowa
subject: nasa
subject: Technologia
subject: zagłada
description: Wyniki najnowszych badań NASA dają nadzieję na skuteczną obronę Ziemi przed asteroidą mogącą zniszczyć życie na naszej planecie.
encoded: W tym artykule: Seria przelotów w pobliżu Ziemi Broń atomowa może się jednak przydać? Film „Armageddon" to czysta fantazja, ale... Nowe oprogramowanie „Spheral" Obrona planetarna to nie science–fiction Nie tak dawno temu, okazało się, że w stroną centralnego Układu Słonecznego zmierza gigantyczna asteroida. Zanim jednak dotrze w nasze okolice, już w najbliższych tygodniach Ziemię minie cała seria innych, dość pokaźnych asteroid. Jest ich co najmniej osiem. Wszystkie one mają rozmiary przynajmniej 140 metrów i jako takie są sklasyfikowane jako obiekty potencjalnie niebezpieczne (z ang.: PHO). Według systemu NASA zajmującego się śledzeniem asteroid (NASA Asteroid Tracker), trzy z tych asteroid mają przelecieć obok naszej planety już w ciągu najbliższych kilku dni, a pięć kolejnych przemknie w bezpośrednim sąsiedztwie Ziemi w listopadzie. Seria przelotów w pobliżu Ziemi Dzisiaj, 20. października Ziemię minie asteroida 1996 VB3, której wielkość jest szacowana na około 130 metrów. Minie Ziemię w odległości 3,2 miliona kilometrów, co oczywiście w żaden sposób nie zagraża naszej planecie, jednak w skali kosmicznej, można powiedzieć, że kosmiczna skała minie nas z bardzo bliska. Najciekawszymi (z punktu widzenia astronomów) obiektami, które przemkną w pobliżu Ziemi będą: asteroida 2004 UE, która przeleci obok nas w odległości 4,2 miliona kilometrów. Będzie to również największy obiekt z grupy gości, którzy odwiedzą ziemskie sąsiedztwo, bowiem jego rozmiary szacuje się na od 170 metrów do 380 metrów. Inną, masywną asteroidą która przeleci tuż obok (pamiętajmy wciąż, że mówimy o odległościach w skali kosmicznej) nas jest 1982 HR (znana również pod bardziej poetycką nazwą: 3361 Orfeusz). To masywna asteroida, której rozmiar szacuje się na około 300 metrów i która najbliżej Ziemi znajdzie się 21. listopada. To, oprócz astronomicznej ciekawostki dla wąskiej grupy ekspertów, przypomnienie, że wszyscy znajdujemy się na planecie w przestrzeni kosmicznej, w której są tysiące asteroi…

asteroida-ec49a8c.jpeg
width: 2311
height: 1298

Paliwa lotnicze wytwarzane z roślin mogłyby zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych aż o 68 proc.
type: item
date: 2021-10-18T18:03:30.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: globalne ocieplenie
subject: lotnictwo
subject: paliwo
subject: samoloty
subject: Technologia
description: To już kolejny pomysł naukowców, na to jak zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych w sektorze lotniczym.
encoded: W tym artykule: Paliwo z gorczycy Zerowe emisje do 2050 roku To się opłaca Według najnowszych badań opublikowanych przez Puneeta Dwivedi, profesor nadzwyczajny z Instytutu Leśnictwa i Zasobów Naturalnych na Uniwersytecie Stanowym Georgii, zastąpienie paliw lotniczych, które produkowane są na bazie ropy naftowej paliwem uzyskiwanym z jednego z rodzajów gorczycy mogłoby doprowadzić do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla przez samoloty nawet o 68%. Paliwo z gorczycy Jak mówi Dwivedi: „Gdyby udało się doprowadzić do zabezpieczenia dostaw surowca i wprowadzenia odpowiednich zachęt ekonomicznych oraz przeobrażenia łańcucha dostaw paliw lotniczych, można by potencjalnie produkować zrównoważone paliwo lotnicze (SAF) na bazie gatunku gorczycy o nazwie Brassica carinata w całych południowych Stanach Zjednoczonych". Dwivedi jest członkiem finansowanego przez Narodowy Instytut Żywności i Rolnictwa Departamentu Rolnictwa USA projektu o nazwie: Południowo Wschodniego Partnerstwa na Rzecz Zaawansowanych Paliw Odnawialnych produkowanych z gorczycy (SPARC), którego wartość wynosi 15 milionów dolarów. W ramach projektu SPARC naukowcy przez ostatnie cztery lata prowadzili badania nad możliwościami uprawy gorczycy na południowym wschodzie USA, biorąc pod uwagę kwestie związane z genetyką praktykami rolnymi mogącymi zapewnić najwyższe plony i wydajność. Obecnie przemysł lotniczy odpowiada za 2,5% wszystkich emisji dwutlenku węgla w całych USA i jednocześnie jest odpowiedzialny za emisje przyczyniające się do 3,5% całego procesu globalnego ocieplenia, więc opublikowane badania są naprawdę warte uwagi. Nie są to zresztą pierwsze tego typu wysiłki, istnieją też propozycje zakładające wykorzystanie silnych wiatrów wiejących na dużych wysokościach w celu zmniejszenia zużycia paliwa przez samoloty. Zerowe emisje do 2050 roku Jednocześnie we wrześniu prezydent Joe Biden zaproponował wprowadzenie ulgi podatkowej na paliwo zrównoważone w ramach planu jego administracji, który ma doprowadzić do z…

samolot2-fbdbe76.jpeg
width: 2121
height: 1413

RPA: kraj o trzech stolicach
type: item
date: 2021-10-18T17:37:52.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: RPA
subject: stolica
subject: Travel
description: Dlaczego, w przeciwieństwie do większości krajów na świecie, Republika Południowej Afryki ma aż trzy stolice?
encoded: W tym artykule: Dziedzictwo wojen burskich RPA posiada trzy stolice, z których każda jest siedzibą innej gałęzi władzy: Pretoria to siedziba prezydenta i rządu (władzy wykonawczej), Kapsztad to miasto w którym mieści się parlament (czyli władza ustawodawcza) a Bloemfontein jest miejscem w którym urzęduje władza sądownicza i gdzie mieści się Naczelny Sąd Odwoławczy RPA. Jakby tego było mało, Sąd Konstytucyjny RPA, który jest najwyższym sądem w kraju, znajduje się w Johannesburgu, który jednak nie posiada statusu stolicy. Parlament Republiki Południowej Afryki w Kapsztadzie (getty images) Dziedzictwo wojen burskich Taki stan rzeczy jest efektem Drugiej wojny burskiej (1899-1902). Parlament nowej, zjednoczonej Unii Południowej Afryki powstałej w 1910 roku, miał rezydować na Przylądku Dobrej Nadziei (w Kapsztadzie), część biurokratyczna rządu miała mieć swoją siedzibę w starej stolicy Republiki Transwalu (w Pretorii), a władza sądownicza miała zostać umiejscowiona w Bloemfontein, stolicy drugiej republiki burskiej, Wolnego Państwa Orańskiego. Ten układ obowiązuje do dziś, choć wraz z utworzeniem Trybunału Konstytucyjnego, tak naprawdę rzeczywistą stolicą sądownictwa RPA jest Johannesburg. Siedziba Prezydenta Republiki Południowej Afryki w Pretorii (creative commons) W czasie demokratycznej transformacji RPA w 1994 r. pojawiły się propozycje, aby skonsolidować wszystkie funkcje rządowe w jednym miejscu – Pretorii lub by zbudować zupełnie nową stolicę od podstaw wzorem np. brazylijskiej Brasilii. Pomysł budowy nowej stolicy wydawał się atrakcyjny ze względu na fakt, iż takie miejsce byłoby wolne od skojarzeń z zakończoną właśnie epoką apartheidu i byłoby adekwatnym symbolem nowej karty w historii państwa. Przeważyły jednak względy finansowe, bowiem budowa nowego miasta, w sytuacji gdy kraj zmagał się z ogromnymi niedostatkami w dziedzinach takich jak oświata, służba zdrowia czy mieszkalnictwo byłaby wg wielu niepotrzebną rozrzutnością. Innym argumentem podnoszonym przez w…

rpa-530f121.jpeg
width: 2113
height: 1090

Czym był niebieski rozbłysk nad Europą zaobserwowany przez astronautów z ISS?
type: item
date: 2021-10-15T13:27:38.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: Edukacja
description: Astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej mieli wyjątkową okazję zaobserwowania zjawiska niewidocznego z powierzchni Ziemi.
encoded: W tym artykule: Barwne nazewnictwo Teraz czas na dalsze badania Pod koniec września astronauci Thomas Pesquet i Andreas Mogensen zauważyli z pokładu ISS podczas przelotu nad Europą jasno świecące, niebieskie światło w górnych warstwach atmosfery. Pesqueta określił rozbłysk „uderzeniem pioruna z 'przejściowym zdarzeniem świetlnym' w górnej atmosferze". Francuski Astronauta, reprezentujący na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Europejską Agencję Kosmiczną, dodaje: „zaledwie kilka dekad temu te błyskawice były obserwowane sporadycznie przez pilotów i naukowców, którzy nie byli do końca pewni, co widzieli. Minęło trochę czasu i dziś możemy potwierdzić, że zjawiska określane po angielsku jako Sprite (można to przetłumaczyć jako duszki lub elfy, choć trzeba pamiętać, że zjawiska optyczne w ziemskiej jonosferze nie są jeszcze oficjalnie przyjęte w języku polskim) są jak najbardziej realne i być może mogą mieć również wpływ na nasz klimat!". Barwne nazewnictwo Przykuwające uwagę astronautów i pilotów zjawiska świetlne w górnej atmosferze Ziemi budzą coraz większe zainteresowanie, a astronauci i astronomowie zaczęli nadawać im kreatywne nazwy. Podczas gdy to konkretne świetlne zjawisko nie zostało nazwane, inne unikalne wariacje na temat burz obejmują określenia takie jak: „niebieskie dżety”, „czerwone sprite'y” czy właśnie wspomniane „elfy” lub „duszki”. Niebieskie dżety to błyskawice, które wystrzeliwują w górę z burz do stratosfery. Red SPRITE, czyli czerwone SPRITE (co stanowi skrót, który po polsku można rozwinąć jako Stratosferyczne/Mezosferyczne Perturbacje Wynikające z Intensywnej Elektryzacji Burzowej) to krótkie, delikatne błyski o intensywnej barwie, które emanują ponad aktywną burzą. Rozbłyski te mogą występować w różnych kolorach, ale zazwyczaj są czerwone i często, według obserwatorów przypominają meduzy, marchewki lub kolumny. ELVES (to z kolei skrót który można rozszyfrować jako: Emisja Światła i Perturbacje o Bardzo Niskiej Częstotliwości spowodowane Impulsam…

iss-9032993.jpeg
width: 1024
height: 600

73 000–letni rysunek naskalny z RPA może być najstarszym malowidłem tego typu na świecie
type: item
date: 2021-10-15T12:54:24.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: homo sapiens
subject: RPA
description: Fragment kamienia z jaskini w RPA skłania ekspertów do dyskusji na temat tego, kiedy ludzie rozwinęli artystyczne zainteresowania.
encoded: W tym artykule: Co i gdzie znaleźli naukowcy? Co, tak naprawdę jest sztuką? Siedemdziesiąt trzy tysiące lat temu, wczesny człowiek na terenie dzisiejszej Republiki Południowej Afryki podniósł kawałek ochry i użył go do wydrapania na kamieniu znaku przypominającego współczesny hashtag. Teraz ten kamień został odkryty przez międzynarodowy zespół archeologów, którzy nazywają go najwcześniejszym znanym rysunkiem w historii. Według ich raportu, kamień wyprzedza poprzednie, najwcześniejsze znane dzieła sztuki jaskiniowej, znalezione w Indonezji i Hiszpanii, o 30 000 lat. To znacznie przesunęłoby w czasie pojawienie się „behawioralnie współczesnych" działań wśród starożytnych Homo sapiens. Co i gdzie znaleźli naukowcy? Archeolodzy znaleźli gładki płatek krzemionki (ang.: silcrete), minerału powstającego, gdy piasek i żwir cementują się razem. Długi na półtora centymetra płatek pokryty jest rysami wykonanymi ochrą – utwardzonym, bogatym w żelazo materiałem, który pozostawia po sobie czerwony pigment. Zespół archeologów znalazł płatek kamienia w złożu artefaktów, które wczesny Homo sapiens pozostawił w jaskini Blombos, która leży około 300 km na wschód od Kapsztadu w RPA. Zagnieżdżona wewnątrz klifu z widokiem na Ocean Indyjski jaskinia wydaje się być miejscem, które dało małym grupom ludzi miejsce do odpoczynku przez krótki czas, zanim wyruszyli na polowanie i zbieranie pożywienia. Około 70 000 lat temu wejście do jaskini zostało zakryte przez wodę, gdzie artefakty z tych wizyt przetrwały do dziś. Jaskinia otwierała się i zamykała ponownie przez lata, gdy poziom mórz i wydm podnosił się i opadał, a to wyświadczyło archeologom wielką przysługę, uszczelniając jaskinię zamiast pozwolić, by jej zawartość została wypłukana przez morze. „Stopień w jakim zachowały się te malowidła jest absolutnie doskonały" - mówi autor pracy, Christopher Henshilwood, archeolog, który kieruje Centrum Zachowania Wczesnych Gatunków Sapiens na Uniwersytecie w Bergen. Henshilwood, który wcześniej otrz…

rpa-8f4023d.jpeg
width: 3000
height: 2000

Kapsztad i jego okolice
type: item
date: 2021-10-14T23:44:57.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: kapsztad
subject: RPA
subject: Travel
description: Kapsztad to najstarsze i drugie najludniejsze miasto RPA. Jest godne polecenia każdemu odwiedzającemu ten kraj. Zamiast jednak skupiać się na samym mieście my tym razem, chcemy przybliżyć to, co mają do zaoferowania jego przepiękne okolice.
encoded: W tym artykule: Niezwykłe plaże i morze w 50 odcieniach turkusu Szlak wraków Dzikie, ukryte plaże Niezwykłe plaże i morze w 50 odcieniach turkusu Kapsztad (czyli dosł. „miasto przylądka”) leży nad Oceanem Atlantyckim, nieco ponad 200 km od miejsca gdzie przebiega umowna granica pomiędzy Atlantykiem a Oceanem Indyjskim – Przylądka Agulhas. Bliżej miasta znajduje się za to przylądek Cape Piont, często mylnie uważany za punkt, w którym spotykają się wspomniane oceany. Malownicze wybrzeża pełne chropowatych skał i plaże nad wodą, która, jak się mówi, ma 50 odcieni turkusu to jedno z miejsc, które trzeba odwiedzić w czasie podróży do Kapsztadu. Oprócz pięknych widoków pełnych chyba wszystkich odcieni błękitu jakie istnieją, obszar ten jest też siedliskiem wielu gatunków ptaków. Cape Point leży na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych, w części parku zwanej Przylądkiem Dobrej Nadziei. Klify Cape Point (getty images) Szlak wraków Nazywany również jako szlakiem Olifantsbos, szlak wraków to trasa wędrówki prowadząca do wraku okrętu SS Thomas T. Tucker, który rozbił się w tym miejscu 1942 roku. Ten były statek transportowy, który przewoził amerykańskie uzbrojenie i oddziały wojska w czasie II wojny światowej jest dzisiaj wrakiem, którego kadłub (a raczej to co z niego zostało) wystaje z wody tuż przy samym wybrzeżu. Nieopodal znajduje się inny wrak – to pozostałości po holenderskim statku Nolloth, który służył do przewozu alkoholu, a który rozbił się tutaj w 1965 roku. Okoliczne wybrzeże daje możliwość zobaczenia jeszcze kilku innych wraków, które leżąc u samych wybrzeży sprawiają wrażenie, jakby były dekoracją postapokaliptycznego filmu. To naprawdę niezwykły widok, którego nie widuje się codziennie. Jeden z wraków na „szlaku wraków" (getty images) Dzikie, ukryte plaże Tajemnicze plaże ukryte wśród skał nie są tylko specjalnością Tajlandii (to z nią najbardziej kojarzą się takie miejsca dzięki słynnemu filmowi z Leonardo Di Caprio). Okolice Kapsztadu również są ich pełne, a…

kapsztad6-a67b9b3.jpeg
width: 1024
height: 683