Jakie kije trekkingowe wybrać? Sprawdź, na co warto zwrócić uwagę przy zakupie
Wybierając się w góry, należy zadbać o każdy, nawet najmniejszy szczegół. Oprócz wygodnych butów i dobrze dobranego plecaka warto mieć ze sobą także kije trekkingowe, które pomogą pokonać najtrudniejsze odcinki trasy. Jakie będą najlepsze i czym kierować się przy zakupie?
W tym artykule: Dlaczego warto mieć kijki trekkingowe? Kije trekkingowe – jak wybrać właściwe? Trekking z roku na rok zyskuje coraz szersze grono zwolenników. Decydując się na wędrówki prowadzone w trudnych warunkach terenowych, warto pamiętać nie tylko o dobrym przygotowaniu fizycznym czy odpowiednich butach stworzonych z myślą o aktywnościach outdoorowych (o tym, jak dobrać buty trekkingowe, piszemy tutaj). Bardzo pomocne w wyprawie okazać się mogą kije trekkingowe, których kariera zaczęła się w blasku chwały Reinholda Messnera. Włoski himalaista korzystał z modeli o regulowanej długości, podobnych do narciarskich. Dziś widok turystów z takimi podpórkami dziwi coraz mniej. Pytanie, czy rzeczywiście są potrzebne? Dlaczego warto mieć kijki trekkingowe? Kije trekkingowe nie są niezbędne, ale mogą być bardzo pomocne. Odkąd jako gatunek stanęliśmy na dwóch nogach, nasz kręgosłup i stawy kolanowe są bardzo obciążone. Według lekarzy to właśnie kolana są najbardziej podatną na urazy częścią ludzkiego ciała. Podpieranie się na kijkach w pozycji wyprostowanej to sprytny zabieg, który „wydłuża” ręce i pozwala odciążyć nogi – poruszamy się jakby na czterech kończynach. Największą ulgę odczujemy podczas schodzenia ze szlaku z ciężkim plecakiem. Każdy krok to duży nacisk na kolana, stawy biodrowe i kręgosłup. Jeżeli jednak oprzemy się na kijkach, przeniesiemy część obciążenia z nóg na ręce. Nie będą nas bolały kolana. Poczujemy bicepsy, tricepsy i mięśnie grzbietu. Kilkudniowa wędrówka z kijkami to trening ogólnorozwojowy. Trekking w Dolomitach. 5 szlaków na trasy dla początkujących i zaawansowanych Wciśnięte między Włochy, Szwajcarię a Austrię strzeliste pasmo gór Dolomitów każdego lata zachwycającymi szlakami przyciąga turystów z całego świata. Naukowcy wyliczyli, że zużywamy do 30 proc. energii mniej podczas trekkingu z kijkami, o ile potrafimy wykorzystać możliwości, jakie dają. W praktyce oznacza to, że z kijkami zajdziemy dalej, choć kalorii spalimy tyle samo, co bez kijków. Oczywiście oszczędności zależą od terenu. Najmniej zyskujemy, idąc po płaskim, więcej przy podejściach, a najwięcej podczas zejść. Stosowanie kijków zwiększa naszą równowagę i bezpieczeństwo podczas marszu po śliskim podłożu: błocie, lodzie, mokrych kamieniach. Stanowią one dodatkowe punkty podparcia – zamiast jednego mamy aż trzy lub cztery – i ułatwiają złapanie równowagi. Można je wykorzystać także do pokonywania przeszkód terenowych, np. potoków. – O przydatności kijków najwięcej pozytywnych opinii mogą wypowiedzieć turyści, którym odciążają one kolana, alpiniści dźwigający ciężkie wory lub ortopedzi, którzy z co najmniej kilku zawodowych powodów zalecają ich stosowanie. Jako wieloletni ratownik górski polecam je starszym osobom, u których potknięcie i upadek mogą być przyczyną poważnych urazów – przyznaje Aleksander Chruściel, ratownik GOPR, st. instruktor ratownictwa górskiego. I dodaje: Będą też przydatne wszystkim, niezależnie od wieku, w trudnych warunkach atmosferycznych i na śliskim podłożu. Choć osobiście nie jestem zwolennikiem zimowej wędrówki pieszej (lepiej używać nart lub rakiet), jeżeli już chcemy ją uprawiać, kijki są niezbędne. Kije trekkingowe – jak wybrać właściwe? Jakie kije trekkingowe wybrać? Zakup odpowiednich kijków nie jest tak prosty, jakby się mogło wydawać. Aby nieco ułatwić zadanie, poniżej przedstawiamy kilka pomocnych rad, które pozwolą ci skrócić czas poświęcony na wybór odpowiedniego modelu. 1. Długość kijków Gdy trzymamy w ręku kij prostopadle do gruntu, nasze ramię i przedramię powinny tworzyć w łokciu kąt prosty, niezależnie od ukształtowania terenu. Oznacza to, że podczas podchodzenia kije trzeba skrócić, a podczas schodzenia – wydłużyć, aby ten kąt był zachowany. 2. Pętla Pozwala odpocząć dłoniom i przenieść część obciążenia na nadgarstki. Powinna mieć możliwość regulacji bez konieczności zdejmowania rękawiczek. Tańsze pętle to nylonowa taśma. Lepsze modele mają pętle szerokie, kilkuwarstwowe, z miękką wyściółką. Warto zwrócić uwagę, czy są zamocowane na stałe, czy można je zdejmować do prania albo naprawy. 3. Regulacja Kijek składa się z dwóch lub trzech segmentów, dzięki czemu istnieje możliwość jego skracania lub wydłużania (do ustawienia równej długości służy zaznaczona na nich podziałka). Do blokowania segmentów są stosowane specjalne mechanizmy. Przez wiele lat, począwszy od lat 80. XX w., dominował system zakręcanych śrub rozporowych, które blokowały kijek wewnątrz rurki. Został on wprowadzony przez niemieckiego potentata – firmę Leki spopularyzowaną przez Messnera. System ten jest wciąż stosowany, ma jednak pewne wady: czasami śruba luzuje się z powodu drgań podczas marszu, zdarza się, że odkręca się zupełnie i element rozporowy zostaje wewnątrz rurki. Ponadto podczas deszczu elementy ślizgają się i trudniej je zablokować, a na mrozie – odkręcić bez zdejmowania rękawic. Ponad 10 lat temu firma Black Diamond złamała monopol, wprowadzając system Flicklock. Zaadaptowała mechanizm zaciskowy powszechnie stosowany w statywach fotograficznych. Segment kijka blokuje się jednym ruchem i, co ważne, można to zrobić bez zdejmowania rękawic. Podobny do wynalazku Black Diamond jest patent firmy Leki o nazwie Speed Lock, stosowany w najdroższych modelach. Przed kupnem zawsze zablokujmy kije i oprzyjmy się na nich całym ciężarem ciała – jeżeli zaczną się składać, nie warto poświęcać im uwagi. Diabeł tkwi w szczegółach, czyli jak przygotować się do wyjazdu w góry Na pytanie, kiedy najlepiej jechać w góry, bez wahania odpowiada: latem. Z Anną Szczepaniak, licencjonowaną trenerką CrossFitu i organizatorką górskich obozów, rozmawiamy między innymi o t... 4. Liczba segmentów Mniej segmentów równa się mocniejszy i bardziej sprężysty kij, więcej segmentów daje możliwość lepszego spakowania (50 cm zamiast na przykład 80 cm po złożeniu robi różnicę). Turyści piesi i letni decydują się na kijki trzyczęściowe, zaś turyści zimowi, skitourowcy i chodzący na rakietach wybierają dwuczęściowe. 5. Rączki do kijków Najtańsze modele mają uchwyty wykonane z twardego plastiku. Latem po kilku godzinach używania spowodują otarcia i pęcherze podobne do tych od kajakowego wiosła. Nieco lepsze są rączki z gumy, które jednak nie sprawdzają się zimą (nawet w rękawicach zmarzną nam dłonie). Najlepsze to te zrobione z twardej pianki lub jeszcze lepiej – z korka. Zapewniają świetny chwyt, dobrą izolację i oddychalność, nie powodują otarć. Najbardziej ekskluzywne modele mają rączkę pochyloną do przodu o 12 do 15 stopni w stosunku do osi kijków. To znacznie poprawia komfort użytkowania na długich wyprawach i redukuje zmęczenie nadgarstków. Ponadto w najlepszych kijkach wierzch rączki ma kształt dużej okrągłej główki przypominającej kapelusz grzyba lub gałkę laski. Łatwiej na nich się wesprzeć otwartą dłonią. 6. Materiał Zależy od materiału, z jakiego kije zostały wykonane, oraz od ich średnicy. Najmocniejsze to te z włókna węglowego. Dobrze tłumi ono drgania podczas marszu. Ma jednak dwie wady: jest bardzo drogie i, jak wskazują statystyki straży pożarnej w Europie, lubią je pioruny. Wśród osób porażonych wyładowaniem atmosferycznym większość stanowią wędkarze z wędkami z włókna węglowego. W produkcji kijków najczęściej jest stosowany stop aluminium (lepsze modele mają podaną jego nazwę, np. aluminium 7075). Jego wytrzymałość wzrasta, jeżeli kijki mają przekrój nie okrągły, a eliptyczny. Ponadto kije o większej średnicy są dużo mocniejsze niż te o mniejszej średnicy. Nawet kilka milimetrów ma znaczenie. Standardem są kije o średnicach segmentów 12/14/16 mm. Standardem w większości kijów są końcówki widiowe – wykonane z widii, czyli węglików spiekanych różnych metali. Widia należy do najtwardszych materiałów wynalezionych przez człowieka. Ze względu na odporność na ścieranie stosuje się ją m.in. w końcówkach wierteł. Jesień w górach. Poznaj 10 najlepszych szlaków, na które warto wyruszyć w tym okresie Jesień w górach często okazuje się strzałem w dziesiątkę. Bo choć pogoda nie zawsze w tym czasie rozpieszcza, chętnych na zdobywanie kolejnych szlaków nie brakuje. 7. Akcesoria do kijów Czyli talerzyki (małe na lato i duże, tzw. gwiazdki, na zimę, do chodzenia w głębokim śniegu), końcówki, a także dolne segmenty kijków – to one najczęściej się łamią. Ceny od 5 do 30 zł za akcesoria. Segmenty kijków kosztują od 40 do nawet 100 zł. 8. Kije na resorach Najdroższe modele są wyposażone w różne systemy pochłaniające drgania, umieszczone na zewnątrz lub wewnątrz kijków albo w rączce. Cena takich kijków wzrasta nawet o 20 proc. Mało kto chodzi z kijkami wyłącznie po betonie i gołych skałach, nie jest to więc niezbędne udogodnienie.
Utrzymanie higieny podczas wypraw jest możliwe nawet wtedy, gdy nie ma wody. Podpowiadamy, czym zastąpić higieniczną świętą trójcę, czyli tradycyjne mydło, szampon i pastę do zębów.
MYDŁO I CO ZAMIAST NIEGO Z krajów muzułmańskich, gdzie ablucja przed modlitwą jest koniecznością, przeniosły się na nasz grunt żele dezynfekujące. Nie wymagają użycia wody. Są niezastąpione w sytuacjach, gdy nie ma możliwości umycia rąk, co w podróży często się zdarza, np. przed jedzeniem, po skorzystaniu z toalety, przy opatrywaniu rany. Żele wcierane przez przynajmniej kilkanaście sekund zabijają 99,9 proc. bakterii i niektóre wirusy, ale uwaga – nie niszczą jaj pasożytów. Tradycyjna kostka mydła doczekała się także turystycznej wariacji w postaci listków jednorazowego użytku. Takie mydło ma swoje wady i zalety – łatwo je porcjować, ale cienkie płatki mogą się zlepiać w wilgotnym powietrzu. Żele dezynfekujące do rąk CUTICURA – 100 ml, cena 13 zł. OSMOZA – 100 ml, cena ok. 17 zł. LIFEVENTURE – 100 ml, cena 26 zł. [1] Mydło w listkach LIFEVENTURE [3] – 50 listków, 12 zł. SEA TO SUMMIT – 50 listków, 14 zł. COŚ NA ZĄB Zamiast wielkiej tuby – pasta w minitubce, koncentracie albo w proszku. Koncentraty są tak wydajne, że wystarczy na szczoteczkę wycisnąć tyle, ile jest siarki na łebku zapałki. Zaoszczędzamy sporo miejsca i nosimy mniej. Warto wiedzieć, że w krajach arabskich do mycia zębów ciągle są używane tradycyjne pałeczki miswak z korzeni drzewa arakowego. Po wcześniejszym namoczeniu w gorącej wodzie z włóknistego patyczka otrzymuje się szczoteczkę zawierającą m.in. substancje bakteriobójcze. Obcina się ją w miarę zużycia włókien. BIOCHEM – proszek do codziennego czyszczenia zębów, dobry na zimowe ekspedycje, waga 10 g (wystarczy na miesiąc), cena 16 zł. [5] PASTA AJONA – koncentrat w tubce o objętości 6 ml (wystarcza na miesięczny wyjazd), nie zawiera fluoru, cena 3 zł. ZESTAW PAST PODRÓŻNYCH – 4 tubki, każda po 9,4 g (dwie małe pasty poranne Aronal z wit. A plus dwie wieczorne Elmex z minerałami), cena 12 zł. [2] WYTRZYJ SIĘ NA MOKRO Gdzie nie ma dostępu do wody, tam ratunkiem będą nawilżane chusteczki. Sprawdzają się zwłaszcza te z alkoholem izopropylowym – szybko usuwają brud, a skóra szybko wysycha. Składnik ten znajduje się we wszystkich chusteczkach opisanych jako „podróżne” lub „odświeżające”. Ja natomiast polecam te przeznaczone dla dzieci – są idealne. Natomiast te, które zawierają balsam nawilżający lub łagodzący, niekiedy brudzą ubrania. CLEANIC AQUA – chusteczki odświeżające, cena 4 zł za 15 sztuk, w wersji Travel (40 sztuk w większym rozmiarze) – ok. 7 zł. NEUTROGENA – chusteczki do mycia twarzy, 25 sztuk, cena ok. 20 zł. SZAMPON W PROSZKU Nie wymaga użycia wody albo tylko niewielkich jej ilości. Do wyboru są atomizery i spreje oraz saszetki. Rozprowadzanie proszku z saszetek, zwłaszcza na długich włosach, wymaga czasu i cierpliwości. Dużo wygodniejsze w użyciu są preparaty w spreju, które rozpyla się na fryzurę. Po nałożeniu suchego szamponu trzeba odczekać kilka minut – puder wchłania z włosów tłuszcz i łój – po czym dokładnie wyczesać czuprynę. Wszystkie szampony „bez wody” działają dużo łagodniej niż tradycyjne. KLORANE – suchy szampon w spreju, 150 ml, cena 35 zł. ORIFLAME HAIR X – suchy szampon w spreju, 150 ml, 17 zł. [4] KISBY – medyczny suchy szampon w pudrze, dostępny tylko w aptekach, przeznaczony do bardzo delikatnych włosów, waga 60 g, cena 29 zł.
Kogo w terenie zastała noc, ten wie, że w ciemnościach niewiele da się zrobić – ani odnaleźć szlaku, ani rozbić namiotu. Sztuczne światło zwiększa bezpieczeństwo, komfort i morale wędrowców, zwłaszcza podczas długich ekspedycji. Trzeba tylko dobrać odpowiednią latarkę czy lampkę.
CZOŁÓWKI Na biwakach, rajdach pieszych i rowerowych, podczas wspinaczki, trekkingu i wszelkich innych aktywności najwygodniejsze są latarki, których nie trzeba trzymać w ręku. Z tego powodu rynek outdoorowy został zdominowany przez modele zakładane na głowę, tzw. czołówki. Są wygodne, bo uwalniają ręce, a światło podąża za wzrokiem, gdy chcemy się czemuś przyjrzeć. Rewolucją było także wynalezienie diody LED (z ang. light-emitting diode). Za sprawą licznych zalet w krótkim czasie wyparły one tradycyjne żarówki żarowe. Są małe, trwałe (100 tys. godz. świecenia, czyli ponad 11 lat ciągłej pracy w porównaniu do 500 godz. zwykłej żarówki), dają jasne, biało niebieskie światło zamiast żółtego i mają kilkunastokrotnie mniejszy pobór mocy, co automatycznie wydłużyło czas pracy latarki na jednym komplecie baterii. Jedynymi wadami diod LED jest ich wysoka cena oraz zbyt białe światło (przy długim używaniu, szczególnie na śniegu, mogą boleć oczy). LED-ową rewolucję przetrwały jedynie żarówki halogenowe. Są stosowane nie w zwykłych latarkach turystycznych, lecz w specjalistycznych modelach dla grotołazów i do nocnych biegów na orientację. Mimo dużego poboru mocy są bardzo silnym źródłem światła. Jego zasięg jest dużo większy niż światła jakiejkolwiek diody. Jak wybrać czołówkę? Zastanów się, w jakich sytuacjach będziesz jej używał. Do celów turystycznych nie ma potrzeby kupować modelu, który oświetli wszystko w promieniu stu czy więcej metrów. W zupełności wystarczy kilkanaście metrów. Niezwykle mocne latarki o zasięgu rzędu 50 m i więcej przydadzą się tym osobom, które szybko się poruszają po ciemku. Chodzi przede wszystkim o rowerzystów oraz narciarzy jeżdżących poza przygotowanymi trasami. Z taką latarką zdążą wypatrzyć przeszkodę, zanim się z nią spotkają. Jeżeli zamierzasz zakładać czołówkę na czapkę lub kask, przymierz ją z tymi nakryciami głowy. Część kasków okazuje się zupełnie niekompatybilnych (np. za krótkie paski) ze sprzętem oświetleniowym i odwrotnie. Osoby planujące długie ekspedycje w zimne rejony powinny poszukać latarki z zasobnikiem na baterie, który chowa się w ciepłym miejscu pod ubraniem. Dzięki takiemu rozwiązaniu nawet w tęgie mrozy zasilanie nie będzie szwankowało. Skoro o bateriach mowa – dobrze jest wybrać taki model czołówki, do którego w razie potrzeby będziesz mógł przełożyć baterie z innego używanego przez ciebie sprzętu, np. z GPS-a czy detektora lawinowego. Oto kilka parametrów, na które powinieneś zwrócić uwagę podczas kupowania latarki. 1. Zasięg światła – producenci standardowo podają tę informację, a często także jasność światła wyrażoną w lumenach. Na przykład popularna czołówka Tikka 2? rmy Petzl w najmocniejszym trybie ma zasięg do 29 m i jasność 40 lumenów. Dla porównania maksymalny zasięg modelu Ultra tej samej ? rmy wynosi 120 m, a jasność aż 350 lumenów. 2. Regulacja jasności światła – zwykle do wyboru jest kilka różnych poziomów świecenia, np. maksymalny, średni, ekonomiczny, pulsujący. Sporo latarek ma tryb BOOST, czyli „dopalacz”. Dioda daje wtedy więcej światła niż w trybie maksymalnym. Niestety bardzo się przy tym nagrzewa, dlatego nie da się z tego trybu korzystać dłużej niż przez pół minuty. 3. Czas świecenia – zależy od trybu pracy latarki. W trybie oszczędnym czołówka może działać do 200 godz. Lepiej jednak sugerować się czasem pracy w trybie normalnym, bo oszczędny oświetla tylko najbliższe otoczenie, i to niezbyt jasno. 4. Wskaźnik zużycia baterii – bardzo przydatny, występuje w wielu modelach. Zielony kolor diody oznacza mocne baterie, pomarańczowy – poniżej połowy mocy, czerwony – baterie są na wyczerpaniu i trzeba je niezwłocznie wymienić. 5. Wodoodporność – a także odporność na kurz. Określona symbolami IP albo IPX, po których następują cyfry. Generalnie im wyższe liczby, tym lepsza ochrona. Latarki z oznaczeniami od IP44 albo IPX-3 i wyższym wystarczają do użytku outdoorowego. CZOŁÓWKI DLA ROWERZYSTÓW, NARCIARZY, WSPINACZY DALEKO ŚWIECĄCE I NA TRUDNE WARUNKI L 1 FIRMY SILVA Niezwykle mocne światło z diody LED Ultra Bright-Luxeon, 4 tryby świecenia, zasięg do 100 m, czas pracy do 24 godz. Cena 350 zł. ICON FIRMY BLACK DIAMOND Latarka na najcięższe warunki. Wiele wariantów oświetlenia, 1 supermocna dioda 3-watowa LED i 4 diody superbright, czas świecenia do 164 godz., zasięg do 100 m, 3 baterie AA. Cena 240 zł. MYO RXP FIRMY PETZL 3 tryby pracy, zasięg do 77 m, czas świecenia do 97 godz., 3 baterie AA. Cena 310 zł. NA NOCNE BIEGI PRZEŁAJOWE I AKCJE SPECJALNE NA NOCNE BIEGI CZOŁÓWKI DO ZADAŃ SPECJALNYCH ULTRA FIRMY PETZL Bardzo mocne światło (350 lumenów), 4 tryby pracy, zasięg do 120 m, zamiast baterii akumulator litowo-jonowy, maksymalny czas świecenia ok. 17 godz. Cena 1175 zł. ALPHA 4.4 AH FIRMY SILVA 3 tryby oświetlenia, zasięg ponad 150 m, czas świecenia od 2 do 16 godz., zasilanie z akumulatora litowo-jonowego, uchwyt do kasku i roweru. Cena 1260 zł. CZOŁÓWKI TURYSTYCZNE PROSTE, LEKKIE I NIEZAWODNE TIKKA 2 FIRMY PETZL 3 poziomy światła, zasięg do 29 m, do 120 godz. świecenia, zasilanie 3 baterie AAA/R03. Cena 100 zł. PRIMELITE DAILY PLUS FIRMY PRIMUS 5 poziomów oświetlenia, zasięg 30 m, czas świecenia przy pełnej mocy 75 godz., zasilanie 3 baterie AAA. Cena 120 zł. GIZMO FIRMY BLACK DIAMOND 3 tryby świecenia, zasięg do 13 m, do 36 godz. świecenia (tylko 2 baterie). Cena 80 zł. SZTUCZNE OGNISKO Podczas odpoczynku albo rozstawiania namiotu czołówki mogą de-nerwować – każdy osobnik z lampką na głowie świeci prosto w oczy swego rozmówcy. Jeżeli w miejscu obozowania nie można rozpalić prawdziwego ogniska, warto zastąpić je sztucznym w postaci lampy. Zlecą się do niej wszyscy obozowicze, bo można przy niej zjeść, porozmawiać, obejrzeć mapę, zaplanować trasę. Jednym słowem – zapewnia wygodę i sprzyja integracji. Do wyboru jest kilka rodzajów lamp, wszystkie mają swoje plusy i minusy. LAMPY ELEKTRYCZNE Kilka lat po latarkach wyposażonych w diody LED pojawiły się lampki elektryczne z tymi diodami. Są lekkie, bardzo małe, nie brudzą i nie zużywają tlenu, łatwo się je przenosi, świecą jasno i czysto. Mają tylko jedną wadę – nie grzeją. Idealne na długie ekspedycje i dla tych wszystkich, dla których liczy się każdy gram. APOLLO FIRMY BLACK DIAMOND Lampa dla wędrowców (waży 320 g z bateriami), czas świecenia 60 godz. na 4 bateriach AA. Cena 200 zł. CAMPING MARKI PRIMUS Czas świecenia do 50 godz. na 4 bateriach AA, waga 93 g. Cena 75 zł. LAMPY BENZYNOWE Klasyka od stu lat, której symbolem stała się firma Coleman. Są dosyć ciężkie, mogą kopcić podczas rozpalania albo gdy benzyna jest niezbyt czysta. Trzeba się nauczyć je obsługiwać – co jakiś czas należy zwiększać ciśnienie paliwa w zbiorniczku za pomocą pompki oraz wymieniać spalone „koszyczki”, na których żarzy się benzyna. Dają piękne ciepłe światło, mogą mieć sporą moc, bo nawet do 200 W, ale podobnie jak w lampach gazowych trzeba im zapewnić wentylację. Wypierane przez lampki gazowe i elektryczne. COMPACT LANTERN FIRMY COLEMAN Moc 80 W, czas świecenia do 5 godz. Cena 440 zł ZASILANIE Do lamp benzynowych najlepsza jest benzyna ekstrakcyjna (nie mylić z rozpuszczalnikiem ekstrakcyjnym). Spala się czysto, bez nieprzyjemnego zapachu, ma dużo energii i daje jasne światło. Power Fuel 1 l firmy Primus Cena 31 zł LAMPY GAZOWE Jeżeli do gotowania używasz kartuszów, wybierz lampkę gazową. Daje jasne światło, jest bezwonna i lekka. Ma moc do 100 W, co oznacza, że wydziela ciepło i można przy niej podsuszyć wilgotne rzeczy w namiocie (oczywiście namiot musi być dobrze wentylowany, bo każda lampka spalinowa zużywa tlen). Wybierz model z metalowym kloszem, który na pewno nie zbije się podczas wędrówki. Uwaga, lampki gazowe nie nadają się na bardzo niskie temperatury i w wysokie góry (ciśnienie w kartuszach maleje wraz ze spadkiem temperatury, płomień staje się słaby i daje bardzo mało światła) MICRONLANTERN FIRMY PRIMUS Z metalowym kloszem, czas świecenia do 24 godz., moc 70 W. Cena 299 zł (bez kartusza gazowego). LUMOGAZ FIRMY CAMPINGAZ Bardzo popularna lampka, moc 80 W, czas świecenia na dużym kartuszu do 12 godz. Cena 100 zł. GS2110 MIGHTY LITE FIRMY GOSYSTEM Moc 50 W, cena 130 zł. ZASILANIE Do lampek gazowych należy kupować kartusze zalecane przez producenta. Jest to zawsze mieszanka gazu propanu i butanu. Założenie innych kartuszów może spowodować nieszczelność i wybuch. Kartusz Power Gas 450 firmy Primus, cena 30 zł Kartusz GSPS 445 firmy Gosystem, cena 25 zł Kartusz Campingaz CV 470, cena 27 zł ŚWIATŁO DO ZADAŃ SPECJALNYCH Czasami w nocy lub w ciemnościach musimy zaznaczyć jakieś miejsce, np. punkt zborny podczas rajdu albo obiekt, do którego trzeba po ciemku zjechać na linie czy przeszusować na nartach. Idealnym rozwiązaniem są wtedy magic sticks – patyczki, które po przełamaniu zaczynają świecić (przełamując je, inicjujesz reakcję chemiczną). ROTHCO Światło chemiczne w różnych kolorach, 8 godz. świecenia. Cena 7 zł. E+LITE FIRMY PETZL Specjalna latarka do oświetlenia miejsca awarii lub wypadku, 3 diody białe i 1 czerwona, czas świecenia do 4 nocy, cena 99 zł. Pod napięciem BATERIE Nie ma sensu kupować „zwykłych”, czyli niklowo-kadmowych. Najlepszą relację ceny do czasu pracy dają baterie alkaliczne Energizer, Sony, Panasonic, Sanyo. Wszyscy, którzy wybierają się na zimowe eskapady, a zależy im na sprawnym działaniu GPS-a, latarek, lampek elektrycznych, detektorów lawinowych, powinni zainwestować w baterie litowe (jedynym producentem jest firma Energizer). Baterie te dobrze pracują na mrozie, inne szybko tracą moc. Baterie litowe Energizer Lithium – cena 19 zł za 4 sztuki AA. AKUMULATORKI I OGNIWA Opcją oszczędniejszą niż baterie są akumulatorki do wielokrotnego ładowania. Warunek – trzeba mieć stały dostęp do prądu. Jeżeli wybierasz się w zupełną dzicz, jedynym rozwiązaniem będą ogniwa słoneczne. Akumulatory Eneloop koncernu Sanyo – 4 sztuki R6/AA, na 1500 ładowań, sprawdzają się na mrozie do –20°C, cena 29 zł. Powerpack firmy Silva – ładowarka słoneczna baterii AA, waga 600 g, cena 200 zł. Solar II firmy Silva – ładowarka słoneczna uniwersalna do akumulatorków 12 V, można nią naładować nawet notebooka, cena 490 zł.
Największy dylemat przy wyborze śpiwora dotyczy jego wypełnienia. Czy lepszy będzie naturalny puch, czy ocieplina syntetyczna? Co się sprawdzi w górach, a co pod żaglami? Zaglądamy do śpiworów i objaśniamy tajemnicze znaki na metkach producentów.
DARCIE PIERZA Puch jest najlepszym znanym izolatorem. Pozyskuje się go z kaczek i gęsi, przy czym ptaków się nie zabija, tylko się je skubie. Polskie hodowle uchodzą za najlepsze na świecie, z naszego puchu korzystają największe światowe koncer- ny i rodzimi producenci. Liderami na rynku śpiworów puchowych w Polsce są Robert’s, Małachowski, Yeti, Cumulus. Cena puchu rośnie wraz z jakością. Jakość wyznacza jego prężność podawana w cuin (od angielskich słów cubic inch). Jednostka ta oznacza liczbę cali sześciennych, jaką jest w stanie wypełnić określona ilość puchu (przyjęto jedną uncję, czyli 28 gramów). W praktyce uncja puchu oznaczonego symbolem 700 cuin zajmuje prawie 1,5 litra! Najtańszy jest puch kaczy. Jego prężność waha się między 200 a 600 cuin. Do wypełniania śpiworów stosuje się „porządną kaczkę” o parametrach 500–600 cuin. Kilogram takiego puchu kosztuje ok. 140 zł netto. Puch gęsi osiąga lepsze parametry (od 400 do 850 cuin), przy czym do produktów outdoorowych nadaje się ten od 650 cuin wzwyż, a najlepszy sprzęt ekspedycyjny będzie miał wypełnienie z puchu 750–850 cuin. Cena kilograma puchu gęsiego 700 cuin wynosi 280 zł netto, ale 800 – już 380 zł netto. Za najlepszy uchodzi jednak puch edredonów – kaczek gniazdujących w rejonach polarnych. Właśnie z gniazd usytuowanych na skalnych półkach na Spitsbergenie czy Islandii wyskubuje się ten doskonały materiał. Co ciekawe, ma tylko ok. 750 cuin, a o jego niezrównanych właściwościach izolacyjnych i wytrzymałości mechanicznej decyduje specyficzna mikrostruktura (przypominająca koraliki, a nie haczyki). Kilogram puchu edredonów kosztuje od 5 tys. zł (netto). Służy do wypełniania m.in. kombinezonów pilotów myśliwców. Na wyrobach puchowych pojawia się symbol 85/15 (dla rzeczy najtańszych, z puchu kaczego), 90/10 albo 95/5 w przypadku rzeczy z najwyższej półki. Jest to proporcja puchu do piórek, ważne kryterium jakości. Otóż domieszka piór stanowi swego rodzaju bufor, który zapobiega mechanicznemu zniszczeniu puchu podczas jego ściskania, np. upychania śpiwora w worku. Im wyższa klasa wyrobu, tym mniej piórek. Zalety puchu Bardzo trwały – śpiwór puchowy posłuży minimum 10 lat. Jeżeli podzielisz cenę śpiwora przez lata użytkowania, okaże się, że puch wcale nie jest tak drogi, jak się powszechnie uważa. Daje się mocno skompresować – objętość po spakowaniu zmniejsza się kilkunastokrotnie, co pozwala zaoszczędzić miejsce w plecaku (całoroczny śpiwór z komfortem do –10°c będzie ważył ok. 1,5 kg i zmieści się w 8-litrowym worku). lekki. ciepły – szybko się nagrzewa. z tego powodu najlepsze rękawice i botki do ogrzania stóp robi się z puchu. Dobra dystrybucja ciepła – ciepło wytwarzane przez twoje ciało rozprowadza się po całym śpiworze. Minusy puchu Silnie higroskopijny – wchłania wilgoć, dlatego nie nadaje się w rejony arktyczne oraz chłodne i wilgotne (choćby zimowe Bieszczady i Karkonosze). co ważne, większość wilgoci w śpiworze pochodzi z ciała (od 0,1 do 1 litra w ciągu nocy) możesz zminimalizować zawilgocenie śpiwora, zmieniając przed snem bieliznę na suchą. Długo wysycha po zamoczeniu. Mokry traci swoje właściwości izolacyjne („nie grzeje”). KRÓTKO O SYNTETYKACH Sztuczne ociepliny powstają z włókien poliestrowych pustych w środku (mogą być jak słomka albo mieć kilka kanalików powietrznych, nawet do sied- miu). Na przykład we włóknie quallofil przebiegają cztery kanaliki. Spojone ze sobą włókna tworzą „kocyk”, z którego powstaje ocieplenie śpiwora. Ekspedycyjne modele mają po trzy warstwy „kocyków”, czterosezonowe – dwie warstwy, a letnie – zaledwie jedną. Podobnie są skonstruowane śpiwory ludów koczujących na Syberii. To po prostu worki ze skóry renifera włożone jeden w drugi (i w trzeci). Takie śpiwory chronią przed temperaturami do –40°C. Królem ocieplin na rynku jest Primaloft (najnowsza nosi nazwę Primaloft One), zaś liderem na rynku śpiworów syntetycznych – norweski Ajungilak działający od 1855 r., który od kilku lat jest połączony w holding ze szwajcarskim Mammutem. Ajungilak sam wytwarza ociepliny do swoich śpiworów i jest bezkonkurencyjny. Zalety ocieplin syntetycznych +Odporne na wilgoć – nawet mokry śpiwór będzie „grzał”. Warto też wiedzieć, że podczas długich ekspedycji gromadząca się wilgoć zamarza na zewnętrznej ocieplinie. Wystarczy wtedy rozpruć materiał i wydłubać lodowe kulki. Z puchowym śpiworem tak się nie da zrobić. Szybko schną. Wady ocieplin syntetycznych Ciężkie – śpiwory ze sztucznym wypełnieniem są przynajmniej dwukrotnie cięższe od puchowych. Duża objętość. Krótka żywotność – nawet nieużywany śpiwór z czasem staje się coraz cieńszy z powodu zbijania się warstwy ociepliny. Dla śpiworów syntetycznych wszelkie określenia temperatur komfortu mają sens dla dwóch lat od zakupu. Dobre ociepliny są drogie – na przykład trzysezonowy śpiwór z primaloftu będzie droższy niż jego odpowiednik z kaczym puchem. PRAĆ CZY NIE PRAĆ Śpiwór dłużej pozostanie czysty, jeśli będziesz w nim spać w bieliźnie termoaktywnej i skarpetkach albo specjalnym prześcieradle. Godne polecenia są prześcieradełka ? rmy Sea to Summit (na zdjęciu jedwabne o wadze 130 g). Są dostępne w wielu wersjach, także docieplające śpiwór o ponad 10°C, czyli coś dla zmarzlaków. Generalnie po każdym wyjeździe dobrze jest śpiwór wysuszyć i przewietrzyć. Jeżeli dbasz o higienę śpiwora, nie ma potrzeby prania go częściej niż raz na dwa lata. Śpiwory synte- tyczne da się prać w pralkach bębnowych (odpowiednio dużych!), stosując preparaty do polarów – np. płyn Tech Wash Nikwax albo 30°C Cleaner Greanger's (cena 30–45 zł). Nie wolno dodawać zmiękczaczy! Należy prać w temperaturze 30°C, wybierając cykl dla tkanin syntetycznych i wolne wirowanie. W pralce można też prać śpiwory puchowe. Ważne jest, aby użyć specjalnych preparatów przeznaczonych do puchu, np. płynu 30°C Down Cleaner Granger's albo Nikwax Down Wash (cena 30–45 zł). Przed wirowaniem dobrze jest wrzucić do pralki coś, co dobrze wyciśnie wodę (mogą to być na przykład chińskie trampki, choć nic nie przebije piłek do tenisa). Po takim praniu trzeba sukcesywnie roztrzepywać puch i przewracać śpiwór. Jego wysuszenie zajmie nawet dwa dni i będzie wymagało dużo pracy. Dlatego taniej i wygodniej jest oddać śpiwór do pralni, która zadała sobie trud zorganizowania linii technologicz- nej do wodnego prania puchu. W żadnym wypadku nie można oddawać śpiwora do pralni chemicznej, bo puch zostanie zniszczony! NA LEKKO Najlżejsze śpiwory, których możesz używać w schroniskach, na letnich biwakach albo do spania u znajomych. PUCHOWE Voyager Super Light ? rmy Robert’s, waga 600 g, komfort kobiet +9°C, T-lim granica komfortu +2°C, cena 620 zł. X-Lite 200 ? rmy Cumulus, waga 430 g, komfort T-lim +3°C, cena 470 zł. SYNTETYCZNE McKinley X-Treme Light 800 CF, waga 0,8 kg, komfort kobiet +16°C, T-lim +12°C, cena 240 zł. Sioux UL 100 ? rmy VAUDE waga 650 g, komfort kobiet +16°C, T-lim +13°C, cena 170 zł. NA TRZY SEZONY Od późnej wiosny do wczesnej jesieni, czyli zaczniesz od majówki, a skończysz na pierwszym grzybobraniu. Komfort powinien chronić przed przymrozkami. PUCHOWE Skaut firmy Robert's, waga 850 g, komfort kobiet 6°C, T-lim –1°C, cena 410 zł. Siberian ? rmy HiMountain waga 1100 g, komfort kobiet – niepodany, T-lim –3°C, cena 650 zł. SYNTETYCZNE Orbit –5 firmy Deuter, waga 1440 g, komfort kobiet 0°C, T-lim –5°C, cena 400 zł. Kompakt 3S firmy Ajungilak Mammut, waga 1500 g, komfort kobiet 0°C, T-lim –5°C, cena 550 zł. Budowa śpiwora KSZTAŁT ŚPIWORA Koperty odchodzą do lamusa. Epokowym wynalazkiem były mumie. Zbliżone do kształtu ciała, są cieplejsze niż koperty, bo w ich wnętrzu nie ma aż tyle powietrza do ogrzania ciałem. KOMORY I SZWY W śpiworach puchowych mogą być zastosowane różne typy szwów i komór, co ma duży wpływ na właściwości izolacyjne wyrobu. Pikowana kołdra Najgorsze rozwiązanie, które nie wykorzystuje właściwości puchu. Stosowane w tanich produktach. Przez szwy (zwane zimnymi, bo w tych miejscach nie ma izolacji) puch wyłazi na zewnątrz. Komory H Najprostsza konstrukcja bez zimnych szwów, lekka i tania w produkcji. Mają ją wszystkie dobre śpiwory, ekspedycyjne kurtki i najdroższe swetry puchowe. Komory trapezowe lub gontowe / / / / Podobne do H, ale przesunięte względem siebie, co poprawia właściwości izolacyjne. Stosowane w śpiworach zimowych. Komory VVVV Bardzo ciepłe i bezpieczne, bo nawet kiedy rozerwie się komora, puch z sąsiednich zatrzyma ciepło. Stosowane w najdroższych śpiworach. WIESZAKI Dwie pętelki na dole (mają je niektóre modele). Służą do rozwieszenia śpiwora. Każdy śpiwór – puchowy czy syntetyczny – przechowuj rozłożony (np. na wieszaku w sza? e, w pawlaczu, w kanapie). Zgnieciony przez długi czas w worku traci swoje właściwości izolacyjne. KAPTUR I KOŁNIERZ Unieruchamiają powietrze i zapobiegają jego ucieczce na zewnątrz. Poza tym kaptur chroni przed utratą ciepła przez głowę. ZAMEK Z dwoma suwakami (dolny służy do rozpięcia śpiwora dla lepszej wentylacji). Do wyboru są zamek lewy (dla osób praworęcznych) i prawy (dla leworęcznych). Po prostu kiedy leżysz na plecach, łatwiej ci zapiąć zamek będący po przekątnej twojej ręki. Śpiwory z przeciwnymi zamkami można spiąć, ale uwaga – wcale nie jest wtedy ciepło, bo wór staje się zbyt obszerny dla dwóch osób, hula w nim wiatr i nie da się ściągnąć kołnierza wokół szyi. Zanim zaczniesz upychać śpiwór w pokrowcu, rozepnij zamek. DŁUGOŚĆ ŚPIWORA Przed kupnem wejdź do śpiwora, nałóż kaptur i przeciągnij się. Jeżeli nie wypychasz głową kaptura ani „denka” stopami, śpiwór nie jest za krótki. LISTWA IZOLACYJNA Pas materiału, który uszczelnia zamek od wewnątrz. Sprawdź, czy listwa nie wcina się w zamek przy jego zasuwaniu. ŚPIWORY Z MEMBRANĄ Membrana ma oczywiście zapobiegać przemoczeniu puchu. Takie rozwiązanie ma sens jedynie podczas ekspedycji zimowych. Drobinki szronu spadają z poszycia namiotu, topią się od ciepła ciała i wsiąkają w śpiwór. Właśnie temu ma przeszkodzić membrana. Ale jest też druga strona medalu – zwykły śpiwór szybciej odprowadza wilgoć. Modele z membraną można zamówić u wiodących polskich producentów. Zamiast zwykłego zewnętrznego poszycia dawana jest membrana typu gore-tex (np. Dry Loft, Endurance Pertex). OD KOMFORTU DO EKSTREMUM Unia Europejska jako pierwsza wprowadziła normę komfortu cieplnego dla śpiworów. To bardzo potrzebny bat na nieuczciwych producentów, którzy zawyżali parametry swoich produktów. Wszystkie testy są wykonywane z użyciem specjalnego manekina, który wydziela tyle ciepła co człowiek ubrany jedynie w bieliznę termoaktywną i skarpetki. Norma określa trzy granice: T-comfort – dolna granica, w której komfortowo śpią zarówno kobiety, jak i mężczyźni. T-limit – dolna granica, przy której mężczyzna może spać komfortowo (czyli zaczyna się budzić z zimna). T-extrem – temperatura, w której kobieta po 6 godz. leżenia może wpaść w hipotermię. W praktyce oznacza to, że kobiety mają komfort cieplny o 8°C niższy od mężczyzn i przy zakupie śpiwora powinny wybierać T-comfort (mężczyźni mogą patrzeć na T-limit). Pamiętaj, że T-extrem to temperatura, w której przeżyjesz 6 godz., ale dygocąc z zimna, a nie temperatura, w której śpiwór jeszcze „daje radę”. A tak na marginesie – to, czy będzie nam ciepło w śpiworze, zależy także od wieku, kondycji, stanu zdrowia, pełnego żołądka i suchej bielizny.
Mistrzowie świata w ubieraniu się na zimę, czyli Norwegowie, mówią, że nie ma złej pogody – jest tylko nieodpowiedni ubiór.
Z ich punktu widzenia niedopuszczalny jest na przykład brak czapki, bo właśnie przez odkrytą głowę tracimy bardzo dużo ciepła. Niedopuszczalne jest również spocenie się, bo to oznacza wilgoć i wychłodzenie. Jeżeli podczas trekkingu lub jazdy na nartach oblewasz się potem, coś jest z twoim zestawem ubraniowym nie tak – zapewne założyłeś na siebie za dużo warstw. To najczęściej popełniany błąd. Musisz pokonać strach przed zdjęciem zbędnych ciuchów i pamiętać, że podczas ruchu powinno ci być nieco chłodno. Przy sporym wysiłku i niezbyt niskich temperaturach wystarczą tylko dwie warstwy – bielizna termoaktywna i kurtka. O bawełnie zimą lepiej zapomnieć. Kiedy zamoknie, szybko wychładza ciało i długo schnie. Dlatego do wszelkiej aktywności fizycznej lepiej stosować bieliznę wykonaną z wełny lub poliestru (przewaga wełny polega na tym, że nie śmierdzi nawet po wielu dniach używania). Taka bielizna, kiedy jest wilgotna, dalej izoluje przed zimnem, a podczas wysiłku samym ciepłem ciała wysuszymy ją na sobie. Niektóre firmy produkują ją w różnych grubościach (np. bielizna Icebreaker z wełny merynosów jest wytwarzana w gramaturach 150, 200, 260 g/m2 , przez co łatwiej ją dobrać do rodzaju aktywności i pogody – im większa liczba, tym cieplejsza bielizna). Wełna i polar są świetnym materiałem także na czapki – ciepłe, dobrze odprowadzają wilgoć i szybko schną. Problem zaczyna się, gdy mocno wieje, dlatego ważnym dodatkiem do przewiewnej czapki jest kaptur. Z kolei wełniane lub polarowe rękawiczki to niezbyt dobry pomysł, bo do ich mechatej powierzchni łatwo przykleja się śnieg, który topi się pod wpływem ciepła dłoni. Rękawiczki robią się mokre, a w takich łatwiej o odmrożenia. Trudno sobie wyobrazić życie outdoorowe bez poliestrowego rękawa (zwanego też chustą lub tubą). Jest tani, uniwersalny i ma wiele zastosowań. Kiedy jest zimno i hula wiatr, można z niego zrobić maskę na twarz, szalik, opaskę na uszy, czapkę pod… czapkę albo pod kask. Niektórzy zamiast czapek używają dwóch takich rękawków. Rynek oferuje tyle produktów i rozwiązań, że można sobie skompletować dowolny zestaw outdoorowy w kilku wersjach cenowych. Gdy nie dysponujesz dużym budżetem, zajrzyj do sieciowych hipermarketów sportowych. Jeżeli masz zasobniejszy portfel i zależy ci na dobrej jakości, komforcie użytkowania i używaniu ubrań przez kilka sezonów, odwiedź sklepy podróżnicze, turystyczne i sportowe (np. Intersport, e-horyzont, weld.pl, polarsport.pl). Osoby z nieograniczonym budżetem, które chcą mieć najnowsze i najmodniejsze rzeczy z danego sezonu, mogą się zaopatrzyć w luksusowych butikach takich jak Burton czy Quicksilver. SPACERY + NORDIC WALKING + BIRDWATCHING Można ubrać dość dowolnie. Najważniejsza sprawa to rezygnacja z T-shirtów i skarpetek wykonanych z bawełny. Zimne dżinsy lepiej zamienić na spodnie wełniane albo przeprosić się z kalesonami (getrami, rajstopami). Na spokojne spacery i dłuższe postoje niezastąpiona jest kamizelka puchowa i wełniane skarpetki. KAMIZELKI Kastor Robert’s 260 zł Chulu Primaloft Berghaus 350 zł Soa Down MIASTO Jeżeli marzną ci stopy, zainwestuj w ciepłe wkładki ? lcowe. Gdy korzystasz z komunikacji miejskiej podczas godzin szczytu, nie ubieraj się za grubo, bo będzie gorąco i zbyt tłoczno, żeby się rozebrać. Podczas intensywnego deszczu lepiej sprawdzi się parasol niż kurtka wodoodporna lub membranowa – spływająca z nich woda szybko przemoczy spodnie. PARASOLKA TURYSTYCZNA Dropstop Jack Wolfskin 100 zł Women’s Salewa 400 zł
Najnowsze, najzabawniejsze, najbardziej przydatne. Dla niektórych to tylko zabawki, innych mogą uratować z opresji w podróży. Nawet jeśli ich nie kupisz, warto być na czasie. Albo napisać list do Świętego Mikołaja. On też podróżuje i pewnie dobrze wie, co sprawdza się podczas włóczęgi po świecie.
Pod napięciem ZRÓB SOBIE ZDJĘCIE SAMSUNG ST600 Kolejny raz ucinasz sobie ucho albo brodę, próbując się sportretować? To może zmień aparat, by łatwiej ci było ustawiać kadry – na przykład na Samsunga ST600 z dodatkowym wyświetlaczem z przodu (1,8 cala). Zrobisz nim także m.in. zdjęcia panoramiczne i zbiorowe portrety, a aparat automatycznie dostosuje tryb fotogra? czny lub ? lmowy (bo możesz nim nagrywać ? lmy w jakości HD) do warunków otoczenia. Swoje dzieła obejrzyj na 3,5-calowym ekranie dotykowym. Aparat ma matrycę 14,2 megapiksela. Cena 1299 zł. www.samsung.com SCYZORYK Z USB VICTORINOX SECURE PRO Scyzoryk z pendrive’em czy pendrive ze scyzorykiem? Do słynnego Victorinoxa dodano przenośną pamięć USB (8, 16 lub 32 GB). Żeby uzyskać dostęp do danych, trzeba przejść wery? kację linii papilarnych na wbudowanym czytniku lub podać hasło. Gdy ktoś próbuje włamać się siłą,uruchamia się mechanizm niszczący pamięć. Można go kupić w wersji Flight (bez scyzoryka, nożyczek i pilnika do paznokci). Cena ok. 400–1100 zł w zależności od pojemności. secure.victorinox.com PODRÓŻ DOOKOŁA ŚWIATA SKROSS WORLD TRAVEL ADAPTER 3 Przyda się zarówno Chińczykowi lecącemu do Irlandii, jak i Polakowi wybierającemu się do Australii – pozwala korzystać z gniazdek elektrycznych w 150 krajach. Wystarczy wysunąć odpowiednie bolce, aby otrzymać właściwą wtyczkę. Poza tym można do niego podłączyć urządzenia kupione w różnych krajach, z wtyczkami zarówno dwu-, jak i trzybolcowymi. Cena 199 zł. www.swisstravelproducts.com PODŁĄCZ SIĘ DO PRĄDU SKROSS MIDGET USB CAR CHARGER Nic nam po zasięgu, gdy nagle pada bateria. Jeżeli podróżujesz samochodem, kamperem lub jachtem, możesz się podłączyć do zapalniczki o napięciu 12 V, oczywiście pod warunkiem, że masz pod ręką ładowarkę Skross. Naładujesz nią wszystkie mobilne urządzenia wyposażone w kabel USB. Cena 59 zł. W ROZMIARZE PICCOLO SAMSUNG PICO SP-H03 To maleństwo (projektor waży 210 g) wyświetla obraz o przekątnej 9–80 cali. Można do niego podłączyć netbooka, kamerę, aparat cyfrowy lub smartfon albo wgrać dokumenty, filmy, zdjęcia i muzykę do 1 GB wbudowanej pamięci. Pico obsługuje też karty microSD i jest wyposażony w port USB. Cena 1229 zł. Komu w drogę, temu buty MOC JAKA ECCO XPEDITION II Te górskie buty z goretexową membraną nie mają w środku ogrzewania, ale zastosowano w nich nowe technologie i materiały, np. gumę EPR 4.0. Wykonane z niej proﬁ lowane podeszwy dobrze trzymają się mokrego, błotnistego czy oblodzonego podłoża. Buty są lekkie i mocne, wierzch jest bowiem uszyty ze skóry jaka – trzykrotnie bardziej wytrzymałej od wołowej. Cena 599,90 zł. www.ecco.com PIĘCIOPALCZAKI VIBRAM FIVEFINGERS Prawdziwie hobbickie buty na wibramowej podeszwie i z oddychającą tkaniną na górze. Zamysł jest taki, by ten, kto je założy, lepiej czuł podłoże. Jak zapewnia producent, można w nich m.in. biegać, uprawiać trekking, jogę, sztuki walki, sporty wodne albo po prostu chodzić po mieście. Efekt zaskoczenia gwarantowany. Cena: 329 i 349 zł w zależności od modelu. www.vibram? ve? ngers. com.pl NIEZBĘDNIK W KLAPKACH REEF FANNING Z wierzchu wyglądają normalnie, jak każde klapki. Diabeł tkwi w spodzie podeszwy – znajduje się tam metalowy otwieracz do butelek. Nie możesz założyć innych butów na plażę. Cena od ok. 140 zł. www.reef.com OGRZEWANIE NA USB BUGATHERMO TECHLITE COLUMBIA SPORTSWEAR Przed wyjściem w teren należy je podłączyć do... komputera kablem USB, by je naładować. A po co ładować buty? Gdy mróz zacznie dokuczać stopom, wystarczy nacisnąć guzik, a obuwie rozgrzeje się od środka do komfortowej temperatury (do wyboru są trzy stopnie regulacji). Aby ciepło zbyt szybko nie uciekało, zastosowano w nich specjalną warstwę izolacyjną Thinsulate. W tym sezonie dostępne tylko w wersji dla mężczyzn. Cena 1599 zł. www.columbiasportswear.com Survival NA WSZELKI WYPADEK WENGER ALINGHI SUI1 Czego nie ma w tym szwajcarskim scyzoryku – i ząbkowane ostrze długości 120 mm, które daje się otworzyć jedną ręką, i szydło z miarkami calową oraz centymetrową, i urządzenie do otwierania szekli (klamer) żeglarskich. W sumie do wyboru jest 21 narzędzi i funkcji, które przydadzą się zarówno na lądzie, jak i na wodzie. Sam MacGyver by się go nie powstydził. Cena ok. 500 zł. www.wenger.ch BRANSOLETKA DLA TWARDZIELI SURVIVALSTRAPS Różnej średnicy, z metalową klamrą lub plastikowym zapięciem. Po rozpleceniu otrzymasz blisko 5 m mocnej linki spadochronowej. Cena ok. 65 zł. www.survivalstraps.com Przeżyj to sam PLECAK JAK KLOCKI LEGO BERGAHUS SENTINEL 45 Pas biodrowy, pokrywa, stelaż, usztywnienie pleców (można na nim spać jak na karimacie) i wodoodporna sakwa wielkości komory plecaka, czyli 45 l. Do miasta można go odchudzić, na wędrówki w góry przypiąć to co potrzebne, a na spływ wyjąć stelaż i sztywnik, by plecak zmieścił się do komory kajaka. Cena 600 zł. www.berghaus.pl NIE PĘKAJ PLATYPUS HOSER Elastyczne pojemniki z wielowarstwowego laminatu (pojemność 1–3 l) są praktycznie niezniszczalne. Na dodatek zmieniają swoją objętość – kurczą się w miarę wypijania wody przez rurkę, przez co zajmują mniej miejsca w plecaku. Cena od 90 zł. www.cascadedesigns.com/platypus Z LINKAMI NA NARTY BUGABOO SPECIALIST COLUMBIA SPORTSWEAR Dosłownie z linkami, bo narty można przyczepić pionowo lub na krzyż za pomocą zamocowanych na stałe stalowych pętli (zahacza się je o wiązania nart). Z deską snowboardową też nie będzie problemu – zmieści się w prześwicie pod przednią klapą. Poza tym nie brakuje pasków do przypięcia raków, czekana albo innego zimowego sprzętu. Plecak ma dwie pionowe komory, przez co trudno do niego spakować np. śpiwór, jest jednak bardzo pojemny jak na swoje 30 l. Cena 479 zł. ZAMIAST BUTELKOWANEJ KATADYN MYBOTTLE Trzystopniowy ? ltr zastosowany w tej butelce usuwa wszelkie zanieczyszczenia chemiczne i biologiczne, dzięki czemu można pić wodę zaczerpniętą z rzeki czy jeziora (? ltr węglowy poprawia jej smak). W ciągu minuty otrzymuje się 0,2 l wody, żywotność ? ltrów wynosi ok. 100 l. MyBottle może być alternatywą dla tych, którzy nie chcą zaśmiecać środowiska butelkami PET. Cena ok. 220 zł WILGOĆ IM NIESTRASZNA RITE IN THE RAIN Kartki nie chłoną wody, a zrobione na nich notatki nie rozmazują się w czasie deszczu. Idealne dla naukowców, miłośników survivalu czy obieżyświatów. Brytyjska ? rma prócz prostych notesów (od ok. 10 zł) ma też m.in. papier do drukowania np. map oraz kalendarze i specjalne notatniki ekspedycyjne. www.ritr.co.uk ŚWIATEŁKO W TUNELU ALPINUS OBERON Ma to wszystko, co powinna mieć oddychająca kurta na narty, a więc m.in. kieszeń na skipass, laminowane szwy, regulowany kaptur, ale jednym z ważniejszych elementów jest wszyty w rękaw re? ektor systemu Recco. Pozwala on zlokalizować przysypanego przez lawinę narciarza czy snowboardzistę. Cena 699 zł. www.aplinus.pl Biwak NAPĘD NA SŁOŃCE SOLLIGHT LIGHTCAP 300 To butelka o pojemności 1 l wykonana z przezroczystego plastiku, która w nakrętce ma od góry panele słoneczne, a od dołu diody LED (cztery białe i jedną czerwoną). Po całodniowym ładowaniu baterii nawet przy częściowo słonecznej pogodzie lampa świeci cały wieczór (po całkowitym naładowaniu działa 8 godz.). Pusta butelka waży 275 g. Można ją napełnić wodą albo włożyć do środka np. apteczkę. Cena ok. 90 zł. www.sollight.com PRZENOŚNA ŁAZIENKA GELERT SOLAR SHOWER Nie ma tu żadnej ? lozo? i – do worka o pojemności 20 l zrobionego z mocnej folii PCW trzeba nalać wody i położyć go na płasko, kierując czarną stroną ku słońcu. Im ładniejsza pogoda, tym krócej się czeka. Przy temperaturze otoczenia 21°C po mniej więcej trzech godzinach nagrzewania woda powinna osiągnąć temperaturę dwukrotnie wyższą niż powietrze (ok. 41°C). Wystarczy zawiesić worek np. na drzewie i gorący prysznic gotowy. Cena 30 zł. www.gelert.com A NÓŻ WIDELEC LIGHT MY FIRE SPORK Waży 7 g, jest wykonany z mocnego poliwęglanu, któremu nie szkodzi wrzątek. Otrzymał nazwę „spork”, co jest połączeniem wyrazów spoon i fork. Trudno o bardziej kompaktowy sztuciec na biwak czy do zabrania do plecaka w podróż dookoła świata. Tyle że słowa „jeść nożem i widelcem” nabierają teraz nowego znacze- nia. Cena 9 zł. www.lightmy? reusa.com KUBEK W WERSJI KOMPAKTOWEJ SEA TO SUMMIT X-MUG Wyglądają jak doniczki, ale docenią je ci, co żyją w drodze. Silikonowe naczynia mają pojemność 480 ml, po złożeniu zajmują mało miejsca, są lekkie i odporne na wysoką temperaturę. Cena ok. 50 zł. www.seatosummit.com.au WARTO WIEDZIEĆ MAPTOR Przypomina latarkę, ma jednak wbudowany moduł GPS, który lokalizuje nasze położenie w każdej chwili – potrzebna jest tylko gładka powierzchnia, by wyświetlić mapę. Można ją wgrać do urządzenia poprzez Bluetooth. Wyświetlacz map zdobył II miejsce na International Design Excellence Awards w 2009 r. Na razie jest to tylko projekt.
Kurtka do zadań specjalnych. To dzięki niej zamiast czuć się zaparowany jak w foliowym worku, będzie ci sucho mimo wysiłku i deszczu. Podpowiadamy, jak dobrać model do swoich potrzeb.
Kurtka z tzw. membraną oddychającą ma zapewniać komfort jej właścicielowi – nie przepuszczać wody i wiatru do środka i jednocześnie wyparowywać na zewnątrz wilgoć, którą nasz organizm wytwarza podczas wysiłku. Spocona skóra szybciej traci ciepło, dlatego ważne jest, by pozostawała sucha. Wodoszczelność i oddychalność membrany zawdzięczają swojej strukturze – znajdujące się w nich pory są kilkadziesiąt tysięcy razy mniejsze niż kropla wody i kilkaset razy większe od cząsteczek pary wodnej. Istnieją również membrany, które oddychają na innej zasadzie, np. wykorzystują chemiczne właściwości wody. Co w kurtkach jest najważniejsze Rodzina texów Pierwszą tkaniną z membraną oddychającą był Gore-Tex wymyślony pod koniec lat 60. XX w. W latach 80. w uszytą z niej odzież zaopatrywali się jedynie znani wspinacze i podróżnicy. Z czasem takie ubrania stały się dostępne dla każdego turysty. Do dziś Gore-Tex jest niekwestionowanym liderem w branży outdoorowej. Oczywiście na rynku tkanin „oddychających” pojawiła się liczna konkurencja – w latach 90. głównym rywalem Gore-Texu był Sympatex, a obecnie – eVent. Jest też spora rodzina tańszych membran: Hydrotex, Aqua-Tex, Hydro10K, HellyTech, Powertex, H2NO, Bretex. Różni je oddychalność – jeden z najważniejszych parametrów podawany przez producentów. Na grzybobranie czy na stok Oddychalność określa, ile wody tkanina jest w stanie wyparować na zewnątrz w danym czasie. Dla kurtek wartość tego parametru zaczyna się od 5000 g/m2/dobę (czyli 5 litrów w ciągu 24 godz.). Praktyka pokazuje, że takie tkaniny oddychają słabo – podobny komfort daje zwykły gumowy sztormiak czy foliowa pelerynka. Jeżeli twoja aktywność wykracza poza spacery z psem czy grzybobranie, szukaj modeli o parametrach oddychalności około 10 tys. i więcej. Kurtki do intensywnej jazdy na nartach, wspinaczki, biegów przełajowych i wszystkich tych aktywności, które powodują intensywne pocenie się, powinny mieć oddychalność rzędu 20 tys. Opór jak najmniejszy To, że tkanina jest w stanie odprowadzić określoną ilość wody, nie znaczy, że tyle wyparowuje. Ważny jest jeszcze tzw. współczynnik oporu parowania (RET) – określa on, na ile sama membrana albo cały układ, taki jak bielizna, podszewka i membrana, stanowią „przeszkodę” w oddychaniu. Im mniejsza wartość RET, tym lepiej. Słabe membrany mają współczynnik RET powyżej 20 (to te kurtki na grzyby), dobre – poniżej 20 (dla osób bardziej aktywnych), a 6 i mniej to prawdziwa rewelacja (kurtki dla wyczynowców). Od podszewki MEMBRANA jest delikatna i łatwo ją uszkodzić mechanicznie. Łączy się ją z tkaniną zewnętrzną poprzez sprasowanie – tak powstaje laminat dwuwarstwowy. Membranę trzeba zabezpieczyć – poprzez dodanie podszewki w kurtce (na przykład Gore-Tex Performance Shell) albo doklejenie dodatkowej warstwy ochronnej. W tym drugim przypadku otrzymuje się laminaty trzywarstwowe. Należą do nich np. Gore-Tex Paclite, w którym na membranę jest naniesiona super cienka powłoka poliuretanowa, czy Gore-Tex pro Shell, gdzie membranę zabezpiecza rodzaj siateczki. MEMBRANY GORE-TEX Polecane firmy Arc’teryx Norrona (nie ma w Polsce) Haglöfs (nie ma w Polsce) Mammut The North Face Berghaus Jack Wolfskin Alpinus HiMountain Saleva MEMBRANY INNE NIŻ GORE-TEX Polecane firmy Patagonia (nie ma w Polsce) Klättermusen (nie ma w Polsce) Helly Hansen (nie ma w Polsce) Rab Vaude Bergans Montane Campus Bergson Bez bawełny Jeżeli chcesz, żeby kurtka oddychała, zapomnij o bawełnianych T-shirtach. Bawełna nie nadaje się jako warstwa w odzieży termoaktywnej, bo nie odprowadza wilgoci. Zakładaj bieliznę z polipropylenu, poliestru lub wełny. OKRES GWARANCJI Sprawdź, ile trwa. Lepiej nie zaopatrywać się w coś, czego okres gwarancji jest krótszy niż 2 lata. BLIŻEJ CIAŁA Mierzenie kurtki na koszulę, sweter albo, co gorsza, marynarkę to zły pomysł. Przymierzaj je w stroju sportowym: bieliźnie termoaktywnej oraz polarze. Sprawdź, czy możesz swobodnie zasunąć zamek. Podnieś ręce – dobrze zaprojektowana kurtka nie będzie podjeżdżała do góry. Jeśli jesteś kobietą, nie kupuj modeli męskich – poszukaj damskich kolekcji znanych producentów: The North Face (np. Women’s Sutherland Jacket), Berghaus (np. W Glissade IA albo W Sanctity Jacket) czy HiMountain (np. Galaxia pro). DŁUGOŚĆ KURTKI Zwróć uwagę, żeby kurtka nie była za krótka, zwłaszcza z tyłu – powinna zakrywać nerki. KAPTUR Nie zapomnij go sprawdzić podczas mierzenia kurtki. Powinien mieć regulację wysokości, objętości oraz zestaw ściągaczy, które pozwolą dopasować go do obwodu twarzy i głowy, także z założonym kaskiem (rowerowym, wspinaczkowym, narciarskim). Kaptury z pełną regulacją, które nie ograniczają ruchów głowy, ale poruszają się razem z nią, ma m.in. Berghaus (system Raptor Hood). ZAMEK DO WPIĘCIA POLARU Hit lat 90., coraz rzadziej stosowany. Wadą takiego rozwiązania jest sztywna „listwa” z kilku zamków, która ogranicza ruchy. Na dodatek pogarsza się izolacja cieplna, bo polar jest wpięty do kurtki, a nie zapięty. ODBLASKI Dobry patent, który poprawia widoczność użytkownika kurtki, a więc zwiększa jego bezpieczeństwo zarówno w mieście, jak i na wyprawach. Przydatnym gadżetem są także pętelki w okolicach przedramion, do których można przyczepić rękawice. Dzięki temu ich nie zgubisz. WYWIETRZNIKI Mogą się znajdować pod pachami oraz wokół torsu. Bardzo podnoszą wagę kurtki, ale są godne polecenia we wszystkich bardziej zaawansowanych modelach przeznaczonych na większy wysiłek. Nie mają sensu w kurtkach z Paclite’u, który sam z siebie dobrze oddycha. ZAMEK GŁÓWNY Dla osób, które chcą się wspinać, ważne jest, aby rozpinał się także od dołu. Ułatwia to życie, kiedy chce się coś poprawić przy uprzęży. ZAMKI WODOODPORNE Coraz częściej stosowane w topowych modelach, powleczone gumą. Ich zastosowanie pozwala zrezygnować z patek osłaniających zamek przed deszczem, śniegiem i wiatrem, co z kolei zmniejsza wagę kurtki. Jednak takie zamki gorzej się przesuwają i mają tendencję do psucia się szybciej niż reszta kurtki. W takim wypadku to tragedia – nie ma możliwości wymiany zamka, bo jest on zalaminowany na stałe. Warto doczytać, czy zamki są objęte gwarancją wraz z całą kurtką. WIATROŁAP Zwany również fartuchem śnieżnym; to wszyty wewnątrz, na wysokości talii, pas materiału na gumie, który ma zapobiegać dostawaniu się wiatru i śniegu od dołu. Przydaje się zwłaszcza narciarzom jeżdżącym w głębokim świeżym puchu. Jaki model wybrać Gdy liczy się waga W mieście i wszędzie tam, gdzie priorytetem są waga i małe wymiary spakowanej kurtki (rower, bieganie), sprawdzą się modele uszyte z Gore-Tex Paclite. W takich kurtkach nie stosuje się podszewek, są więc lekkie, małe, z łatwością mieszczą się w plecaku lub torbie. Uwaga: wyroby z Gore-Tex Paclite są dość delikatne – nie nadają się do przedzierania się przez krzaki (ryzyko rozdarcia) i chodzenia z ciężkim plecakiem (pasy nośne mogą uszkodzić membranę). Coś dla aktywnych W kurtkach do zastosowania bardziej wyczynowego liczy się mechaniczna wytrzymałość tkaniny. Membrana może być przyklejona do bardzo lekkiego i cienkiego materiału, np. jak na poszycia śpiworów puchowych, albo do grubego i mocnego, jak na plecaki. Często szyje się „hybrydy”, czyli daje się lekki materiał na całą kurtkę czy spodnie, a tylko w miejsca narażone na rozdarcie wstawia się tkaniny super wytrzymałe (łokcie, barki, kolana, pupa). Jeżeli nie przewidujesz szusowania poza przygotowanymi trasami ani bliskiego spotkania z twardym podłożem, wystarczy dobrze skrojony model z laminatu dwuwarstwowego – Gore-Tex Performance Shell. Na ekstremalne warunki Do wspinaczki, na górskie wyprawy czy do freeride’owej jazdy na nartach najlepiej wybrać model, któremu nic się nie stanie, gdy przeszorujesz plecami po skale albo zalodzonym stoku. Najlepszym rozwiązaniem będzie laminat trzywarstwowy – Gore-Tex pro Shell. W uszytych z niego kurtkach nie stosuje się podszewki, podobnie jak w kurtkach z Paclite’u, za to często pojawiają się wzmocnienia w newralgicznych miejscach. Przy bardzo złej pogodzie brak podszewki stanowi zaletę – taka kurtka szybciej schnie i oddycha nieco lepiej niż laminat dwuwarstwowy. Konserwacja Uważaj, nie zepsuj Jeżeli wypierzesz kurtkę w zwykłym detergencie, straci swoje właściwości wodoszczelne i oddychające. Kup specjalistyczny środek do prania i konserwacji membran oddychających. Aby kurtka była jak nowa, należy zrobić dwa prania: pierwsze usuwa zanieczyszczenia, drugie (w innym preparacie) – przywraca właściwości wodoodporne (chodzi o to, by kropelki spływały z kurtki, a nie wsiąkały w materiał). Do liderów na naszym rynku należą firmy Granger’s, Nikwax i Toko. Najnowszym wynalazkiem jest środek, który zarówno pierze, jak i impregnuje – impregnat Granger’s 2 in 1 (ok. 45 zł). Przed praniem zapnij w kurtce wszystkie zamki, patki, rzepy, rozluźnij ściągacze i wywróć ją na lewą stronę. Rety, dziura Kiedyś stanowiła poważny problem – nie można jej było zaszyć, bo przecież każde przebicie igłą oznaczało kolejną dziurkę, przez którą przeciekała woda. Można było ratować kurtkę taśmą typu scotch lub łatą do pontonu. Obecnie można kupić samoprzylepne łaty firmy McNett do naprawiania membran Gore-Tex (Gore-Tex Repair, cena ok. 30 zł za zestaw łatek różnej wielkości; do kupienia w sieci sklepów Horyzont i czasami HiMountain). Może nie zawsze idealnie dobierzesz kolor łaty, ale kurtka znów będzie w pełni funkcjonalna. Nie przepłacaj KURTKI EXTRAKLASY i KLASY PREMIUM są szyte z tej samej tkaniny Gore-Tex. Różnica w cenie wynika z „marki”, kroju, klasy dodatków (rzepy, zamki, nici), a także z jakości wykonania. A jeżeli ubrania w tych dwóch klasach nie różnią się jakością wykonania, to trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie: Po co przepłacać? Ceny kurtek 200–600 zł Kurtki z tanich membran, innych niż Gore-Tex („kurtki na grzyby”). Droższe się nie sprzedadzą, bo bardziej opłaca się kupić model wykonany z Gore-Tex Paclite. 699–1150 zł Kurtki uszyte z tkaniny Gore-Tex Paclite. 750–1500 zł Kurtki z laminatów dwuwarstwowych. 1400–2400 zł Kurtki z laminatów trzywarstwowych i modele przeznaczone na warunki ekstremalne. Najwięcej kosztują najwyższe modele topowych producentów. Warto wiedzieć Dany model po sezonie lub w następnym sezonie można kupić po promocyjnej cenie – od 15 do 30 proc. taniej. Oczywiście nie należy się spodziewać, że będzie duży wybór modeli czy kolorów. Coraz częściej pojawiają się kurtki wykonane albo w całości, albo tylko ze wstawkami z materiału, który rozciąga się w każdym kierunku (tzw. 4 way stretch). Ta technologia ma sens tylko w modelach wyczynowych. Poza tym ubrania uszyte z tej dzianiny są bardzo drogie. Kurtki kanadyjskiej firmy Arc’teryx pojawiły się już w Polsce (sklep PolarSport; www.polarsport.pl). Ceny od 800 do niemal 2200 zł za modele dla ekstremalistów.