"Olo w drodze do Europy". Po kilkudniowym postoju Aleksander Doba znów wypłynął
We wtorkowy poranek, 16 maja br., o godzinie 6.47 czasu nowojorskiego Aleksander Doba po pięciodniowym postoju w zatoce Barnegat w stanie New Jersey znowu wypłynął na otwarte wody Atlantyku, kontynuując swoją Trzecią Transatlantycką Wyprawę Kajakową. Przed Olkiem stoi teraz poważne wyzwanie.
Sztorm, który zmusił kajakarza do chwilowej zmiany kursu, ustał w niedzielne południe. Niemniej na okno pogodowe, dopuszczające wyjście z bezpiecznego przyczółka należało przeczekać jeszcze dwie doby. W nomenklaturze żeglarskiej, a może bardziej kajakarskiej, okno pogodowe oznacza warunki umożliwiające bezkolizyjne opuszczenie portu – przede wszystkim wiatr o odpowiedniej sile i kierunku. W tym przypadku konieczny był wiatr wiejący z zachodu lub północnego zachodu. Warunki pogodowe należało dodatkowo zgrać z cyklem pływów oceanicznych. - Pływy są tu bardzo ważne ponieważ kanał łączący ocean z laguną ma prawie 2 kilometry długości i tylko kilkaset metrów szerokości, a jeszcze tor płynięcia wyznaczony bojami jest trochę kręty. Wypłynięcie powinno nastąpić przy najniższym poziomie wód. Tak zalecają miejscowi rybacy – tłumaczył Aleksander Doba tuż przed wyruszeniem na Atlantyk. Kajakarz musiał wejść na pełny ocean wraz z odpływem - w jego ostatniej fazie, tuż przed rozpoczynającym się przypływem, kiedy rozkołysany falami akwen nieco się uspokoił. Kapryśna aura Niezwykłych trudności nastręczało określenie terminu możliwego startu. Przez ostatnich pięć dni zmieniane były wielokrotnie z uwagi na kapryśną aurę. Przewidywana na poniedziałek poprawa warunków także okazała się nieco złudna, o czym Olek przekonał się, podejmując wieczorem pierwszą próbę przedostania się na ocean. Ciągle silnie wiejące wiatry i wysokie fale zablokowały go w porcie. Kolejna decyzja o wypłynięciu we wtorek wcześnie rano podjęta została w ciągu kilku minut, kiedy sytuacja na wodzie zrobiła się na tyle stabilna, by kajakarz mógł bezpiecznie opuścić zatokę. Kilkanaście minut później już wiosłował w stronę kanału wychodzącego na ocean, żegnany przez swój mały zespół wspierający z Dorotą Kasprzak i Małgorzatą Borowską-Piątek na lądzie oraz mną, Adamem Rutkiewiczem i Luisem Mugą na pokładzie łodzi motorowej kapitana Alana Thomasa, którą odprowadziliśmy go ok. 3 mile morskie od brzegu. "Poważne wyzwanie" Przed Olkiem stoi teraz poważne wyzwanie. Musi jak najszybciej odpłynąć przynajmniej 120 mil morskich od wybrzeża Stanów Zjednoczonych, by dotrzeć do Golfsztromu. Ten silny prąd tworzący coś w rodzaju rzeki pośrodku Atlantyku, płynący z prędkością 1-2 węzłów powinien nadać tempa unoszącemu się na jego wodach kajakowi, a w przypadku sztormów i przeciwnych wiatrów ograniczyć jego cofanie się. Zgodnie z prognozami przekazanymi przez nawigatora wyprawy Jacka Pietraszewskiego, Olek na dopłynięcie do Golfsztromu ma jakieś trzy i pół dnia. Obecny etap Trzeciej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej, realizowany od zatoki Barnegat do wybrzeża Portugalii, pozwoli Aleksandrowi Dobie osiągnąć główny cel ekspedycji, jakim jest samotne przepłynięcie oceanu od kontynentu północnoamerykańskiego do europejskiego. Przypomnijmy, że pierwszy etap objął początek podróży 29 maja 2016 roku w Liberty Marina w New Jersey. Zakończył się 2 czerwca na półwyspie Sandy Hook. Podczas drugiego etapu Olek, który wyruszył ponownie z Sandy Hook 7 maja 2017 roku, a 11 maja dotarł do zatoki Barnegat. Teraz kajakarz zmierzy się z najdłuższym odcinkiem liczącym przynajmniej 3100 mil morskich. Miejmy nadzieję, że wreszcie Neptun okaże się dla Aleksandra Doby łaskawy. Na wszelki wypadek, na prośbę nawigatora Jacka, tuż przed opuszczeniem zatoki Barnegat kajakarz zadość uczynił tradycji żeglarskiej i „przekupił” boga morskich topieli szklaneczką whisky wylaną do Atlantyku. W Lizbonie podaruje mu całą butelkę! Piotr Chmieliński Barnegat Light, NJ 16 maja 2017
„Podróże uczą, że niepełnosprawność to nie koniec świata”. Podróżnicy na wózkach inwalidzkich opowiadają o swojej wyprawie i o życiu w drodze [WYWIAD]
Ruszyli w podróż po Ameryce Południowej. Przystosowali samochód terenowy w taki sposób, by bez niczyjej pomocy wsiąść do niego, schować wózki i prowadzić go po bezdrożach.
Przygotowali specjalny pojazd i zamierzają przejechać nim całą Amerykę Południową. Wyruszyli 9 listopada i po pokonaniu ok. 3 tys. km dotarli do Ushuaia w Argentynie (więcej TUTAJ). Oto Michał Woroch i Maciej Kamiński - podróżnicy na wózkach inwalidzkich. Michał ma 32 lata. Ostatnie dwa i pół roku spędził w starym domu w Otłoczynie, położonym na wyspie na rzece Tążyna (dopływ Wisły). Jak mówi od czternastu lat towarzyszy mu trzask migawki aparatu, a energię do życia daje mu uczucie zmieniającego się horyzontu. Maciek mieszka razem z Michałem. Ma 31 lat. Z podróżnikami z Wheelchair Trip rozmawia Kate Siber z amerykańskiej redakcji National Geographic. KS: Co robicie, gdy nie podróżujecie? Czy można Was nazwać zawodowymi podróżnikami? MW: Z wykształcenia jestem grafikiem, skończyłem grafikę projektową na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Sztuki wizualne zawsze były w moim życiu. Gdy nie podróżowałem, pozwalały mi zarobić na podróże, gdy byłem w podróży - stawały się pasją. Nie czuję się zawodowym podróżnikiem, chociaż patrząc wstecz na moje życie można by stwierdzić, że przebiegało ono od wyprawy do wyprawy. MK: Mam do przymiotnika „zawodowy” jakąś wewnętrzną niechęć. Np. kiedy potrzebuję pieniędzy, gram w pokera, lecz nie nazwałbym siebie zawodowym pokerzystą. I podobnie, nie czuję się zawodowym podróżnikiem. KS: Dotychczas podróżowaliście po Mongolii, Indiach, ruszyliście na Spitsbergen i w Big Trip Europe. Zawsze wyjeżdżacie razem? MW: Pierwszą wspólną wyprawą był trip po Europie. Wcześniej podróżowałem z przyjaciółmi, a właściwie to oni zabierali mnie, bym przestał myśleć, że niepełnosprawność to koniec świata. Jestem im dziś bardzo wdzięczny za to, że pokazali mi, że można żyć inaczej. Nauczyło mnie to, że ograniczenia stwarzamy sobie sami. Oczywiście pozytywnym myśleniem nie obejdzie się trudności związanych z poruszaniem się na wózku inwalidzkim. Dzięki tym podróżom wiem, że chęć odkrywania nowych dla nas światów jest ważniejsza niż trud podróży, a ten trud jest tylko jej elementem, nie przeszkodą. Ta zmiana myślenia zaczęła się już podczas przygotowywania wyprawy do Mongolii. Wiedziałem, że czeka mnie odcinek drogi, który można pokonać wyłącznie konno. Mieliśmy nakręcić film dokumentalny na temat Tzatan, nomadów hodujących renifery w północnych górach. Oznaczało to trzy dni jazdy na koniu. Po kilku lekcjach jazdy konnej od wszystkich instruktorów słyszałem to samo, że to niemożliwe, bym przy swoim stanie zdrowia, utrzymał się na koniu dłużej niż godzinę. Na przekór wszystkim zaprojektowałem specjalna uprzęż, dzięki której mogłem przytroczyć się do konia i jechać na nim trzy dni, po bagnach, rzekach, lasach i wzniesieniach. To nauczyło mnie, że można sposobem i determinacją sięgnąć po największe marzenia. KS: Jakie są Wasze najpiękniejsze wspomnienia z poprzednich podróży? MK: Wydaje mi się, że to co najpiękniejsze przychodzi dopiero po powrocie z podróży. Dopiero wtedy można odczuć, jak wiele się zmieniło, mimo że być może dookoła nie zmieniło się nic. KS. Jak to jest podróżować na wózku inwalidzkim? MW: Podróżowanie na wózku wymaga dużo cierpliwości. Trzeba nauczyć się czekać. Jeżeli jest jakaś czynność, której nie jesteśmy w stanie zrobić samodzielnie, należy uzbroić się w cierpliwość i nie denerwować. Czasami musimy prosić o pomoc i w 99% przypadków taką pomoc otrzymujemy. Dwa dni temu wsiadając do samolotu, dowiedzieliśmy się, że nie możemy polecieć, ponieważ nie mamy ze sobą opiekunów. Przewoźnik, z usług którego korzystaliśmy, zastrzega w regulaminie, że osobie niepełnosprawnej powinna towarzyszyć asysta. Mając godzinę do odlotu, w pośpiechu szukaliśmy ludzi lecących do Buenos Aires, którzy zechcieliby zostać naszymi opiekunami. Na szczęście udało się znaleźć młodą parę, która się na to zgodziła. Ludzie nam często pomagają, a historia z lotniska zdaję się to potwierdzać. KS: Przeczytałam na stronie Pythom o waszych planach dotyczących wyprawy do Ameryki Południowej. Co zamierzacie zobaczyć? MW: W tej wyprawie zupełnie nie chodzi o atrakcje i wyznaczanie sobie celów do zobaczenia. Wolę oddać planowanie trasy losowi. Można powiedzieć, że przede wszystkim chodzi o doświadczanie ciągłego ruchu i zmieniających się obrazów za oknem. Chodzi o ciszę i warkot silnika, o dotarcie tam i z powrotem. Chodzi o poznawanie innych i rozumienie siebie. O dystans i pokonywanie go. Chodzi też o wózek i zmaganie się z własną niepełnosprawnością. Z własnym ciałem i umysłem. Chodzi o to, aby wierzyć, że się da. A jeśli się nie da, to chodzi o to, aby wierzyć mimo to. Jeśli to się uda, podróż zakończy się sukcesem. MK: W dużym stopniu drogę wyznaczać będzie nasza kondycja fizyczna. Jeżeli okaże się, że jest za wysoko i będziemy czuć się źle, zmodyfikujemy trasę. Traktuję tę wyprawę jako dobrą zabawę jednocześnie mając świadomość tego, że w pewnych momentach może być ona niebezpieczna. KS: Co było inspiracją do zorganizowania tej wyprawy? MW: Po powrocie z podróży, którą odbyliśmy w 2012 roku, ostatnią rzeczą, o której myśleliśmy, było planowanie nowej. Ale gdy zacznie się podróżować, trudno to tak naprawdę zakończyć. Raz rozpoczęta droga nigdy się nie kończy. I tak było też w naszym przypadku. Gdy emocje opadły, a zdobyta wiedza i doświadczenie zdążyły się przetrawić, powoli rodził się plan nowej wyprawy. Świadomi tego, że to co zaplanowaliśmy udało się wykonać, stwierdziliśmy że chcemy podjąć kolejne wyzwanie. Chcemy wejść na wyższą i trudniejszą górę. Jest to dla nas jak wejście na Mount Everest. Od pomysłu do startu minęło 2,5 roku. Myślę, że ten okres był już w pewnym sensie ciekawą przygodą. Każdy powrót do domu jest tylko stanem przejściowym, jest czasem przygotowań do kolejnej wędrówki. Zajęło nam to tyle czasu, ponieważ musieliśmy stworzyć coś, czego wcześniej nie było. Przystosowaliśmy samochód terenowy w taki sposób, że bez niczyjej pomocy możemy do niego wsiąść, schować wózki i prowadzić go po bezdrożach. Poza tym wyposażyliśmy go tak, by służył nam jako dostosowany do naszych potrzeb dom. Mamy kuchnię, ogrzewanie postojowe, namiot na dachu i dwie windy - jedną by dostać się do środka samochodu, drugą by dostać się na dach. KS: Jakie wyzwania czekają na Was w czasie drogi? MW: Dla mnie największym wyzwaniem będzie wysokość. Zastanawiam się jak mój organizm poradzi sobie z chorobą wysokościową. MK: Wyzwania będą czekać na każdym kroku. Musimy ustrzec się najmniejszych choćby błędów w obsłudze Land Rovera i sprzętu w nim zamontowanego. Jest tam dużo wyciągarek, linek, podnośników itd. Kontuzja oznaczałaby koniec przygody. Krótko mówiąc musimy mieć oczy szeroko otwarte. W czasie poprzedniej wyprawy zostaliśmy napadnięci i skradziono nam aparaty fotograficzne. Patrząc na tę sytuację z perspektywy czasu, uważam, że powinniśmy być bardziej czujni i nie dać się postawić w sytuacji podbramkowej. Naszą największą bronią w Ameryce Południowej będzie intuicja i zmysł przewidywania. KS: To prawda, że zamierzacie złożyć wizytę u szamanów? Wiem, że to nie jest najważniejszy punkt programu, ale brzmi interesująco. MW i MK: Jest to tak magiczne, że trudno nawet o tym pisać. Jak sięgam pamięcią, to w czasie niemal każdej podróży spotykałem na swojej drodze osoby, które chciały mnie uzdrowić. Począwszy od szamana z północnej Mongolii, czy Sadhu spotkanego na Kumbha Meli w Indiach. Nawet na północy Finlandii podszedł do mnie człowiek, który powiedział że mam moc uzdrawiania i że chciałby przekazać mi trochę energii. I tym razem – gdzieś w dorzeczu Amazonki - mieszkają starsze kobiety, które o nas wiedzą i chcą byśmy udali się do nich. KS: A gdzie zamierzacie zakończyć wyprawę? Jestem nieco zdezorientowana – pisaliście, że może to być przecież Peru, Kostaryka albo Waszyngton? Kiedy podejmiecie decyzję? MW: Rzeczywiście można się pogubić, pewnie dlatego, że cały czas modyfikujemy nasz plan. Na początku planowaliśmy półroczną wyprawę po Ameryce Południowej, stanęło jednak na tym, że chcemy być rok w podróży, a co za tym idzie pewnie uda się nam dotrzeć dalej niż planowaliśmy na początku. Można więc powiedzieć, że celem jest wschodnie wybrzeże USA. KS: Jakie są wasze oczekiwania względem drogi? Co chcielibyście pokazać innym, dzięki swojej podróży? MW: Oczekiwań związanych z wyprawą nie mam żadnych, co wynika ze specyfiki naszego życia, czyli poruszania się na wózku. Nauczony wiem, że lepiej żyć pełnią życia niż tracić energię i zastanawiać się nad tym, jak by mogło być, gdyby… Celem natomiast jest podróż sama w sobie. Żyć, a nie tylko przeżywać to życie. I to chyba chciałbym przekazać innym. MK: Zamierzamy przejechać trasę cali i zdrowi, a po drodze poznać ludzi, od których będziemy mogli się czegoś nauczyć. Być może część ludzi śledzących nasze poczynania, pomyśli o trudzie fizycznym, z który będziemy musieli się zmierzyć i przełoży to na podejście życia codziennego, w którym często zbyt dużo jest narzekania a za mało radości. Tłumaczenie: Piotr Chmieliński, koordynator Medialny Wyprawy Wheelchair Trip Podróżnicy pragną podziękować za pomoc wszystkim Argentyńczykom. Szczególne podziękowania należą się przede wszystkim Ojcu Jerzemu Twarogowi, rektorowi Polskiej Misji Katolickiej w Argentynie, dzięki któremu Siostry Albertynki przyjęły podróżników pod dach w Maciaszkowie (Martin Coronado pod Buenos Aires). Podziękowania również dla samych sióstr. Więcej.
"Nagle stał się cud. Wir ustał". O włos od tragedii na Amazonce
Wreszcie na Amazonce! Odbijamy od brzegu, wpływamy na główny nurt rzeki. Patrzę na Dawida, Dawid patrzy na mnie. Coś nie gra! Nie pedałujemy, a i tak płyniemy - mówi Hubert Kisiński z Ameryki Południowej. Relacja Piotra Chmielińskiego.
Niby nuda, zero akcji, zero pedałowania, a jednak po jeździe albo pchaniu rowerów pod górę, zwłaszcza na wysokości ponad 4000 m n.p.m., to prawdziwa sielanka! – opowiada Hubert Kisiński o pierwszych chwilach na rzece po zwodowaniu rowerów amazońskich i wyruszeniu w podróż w głąb peruwiańskiej dżungli. W osiem dni od opuszczenia miejscowości Atalaya, gdzie rozpoczął się zasadniczy etap podróży rowerami po Amazonce, a właściwie Ukajali będącej dopływem Amazonki, bracia Dawid Andres i Hubert Kisiński dotarli do Pucallpa, pokonując około 420 kilometrów. Wraz z Felipe Suarez Ruiz, indianinem z plemienia Ashaninka pełniącym rolę przewodnika i ochroniarza, przebrnęli przez jeden z najbardziej niebezpiecznych dla cudzoziemców rejonów Peru. Do Atlantyku zostało im jeszcze około 6 tysięcy kilometrów. Hubert idzie jak rakieta Najbardziej niepokojąca była myśl, jak ta nowatorska konstrukcja, jaką jest rower amazoński, sprawdzi się w praktyce. Testy na Warcie przebiegły pomyślnie ale Warta to jednak nie Amazonka, ze swoimi wirami czy wysokimi falami, o jej wielkości nie wspominając. To co spędzało sen z powiek Dawida i Huberta, a wręcz stawało się – jak twierdzą – ich obsesją, to napęd przy rowerach, a więc kluczowy element umożliwiający poruszanie się i sterowanie pojazdami na rzece. Jeszcze przed finałowym wodowaniem w Atalaya uznali, że należy nad nim popracować i nieco go zmodyfikować. - Zrobiliśmy napęd na łożyskach, straciliśmy na to sporo czasu. Naspawaliśmy gwinty, ale przy rowerze Huberta ten gwint zaraz się urwał. Założyliśmy więc śruby przygotowane jeszcze w Polsce przez konstruktora naszych wehikułów i okazało się, że on wykonał to świetnie. Hubert chodzi po prostu jak rakieta.” – mówi Dawid, mając oczywiście na myśli rower Huberta, a nie samego Huberta, który żadnej śruby na szczęście jeszcze nie potrzebuje. Rower Dawida wyposażony był w śrubę napędową znacznie mniejszą, co wymagało od niego szybszego pedałowania, zwłaszcza w trudniejszych warunkach na rzece. Najważniejsze dla bezpieczeństwa obu podróżników jest nie pozwolić znosić się rwącej wodzie. Co do wywrotności, to środek ciężkości roweru o strukturze katamaranu znajduje się tak nisko, że należałoby ten wehikuł przechylić do kąta 45 stopni, żeby się przewrócił. Za mało pedałowania? Tegoroczna pora deszczowa w Peru zaczęła się nieco wcześniej i obfituje w opady, co spowodowało, że poziom wody w Amazonce już jest znacznie wyższy niż normalnie. Dzięki temu rzeka porusza się szybciej, płynąc 5-7 km/godz. Kiedy 30 lat temu w ramach wyprawy od źródeł od ujścia Amazonki, dokładnie w tym samym czasie płynęliśmy kajakami pomiędzy Atalaya a Pucallpa, woda była niska i niemal stała w miejscu. Pokonanie tego dystansu zajęło nam 15 dni. Dawid i Hubert poruszając się średnio 10-12 km/godz., przepłynęli ten odcinek w 8 dni. Płyną faktycznie zwróceni bokiem do kierunku trasy, prowadzeni przez nurt rzeki, a woda sama ich niesie. Trochę wysiłku muszą włożyć w odbicie się od brzegu i dotarcie do głównego nurtu. Pomocne w jego znalezieniu okazują się …sterty krzaków, połamanych drzew, bananowców, które rzeka niesie w dużych ilościach. Choć pędzą z niezłą prędkością, Dawid przejmuje się, że nie za bardzo pracują pedałując. - Cały czas sobie myślę, że za mało pedałujemy. Po przejechaniu 2 tysięcy kilometrów w górach, wydaje się, że jesteśmy teraz kompletnie bezczynni. – mówi Dawid, dodając ze śmiechem, że jego brat doskonale dopasował się do tej sytuacji, wylegując się całymi dniami na desce ułożonej na pontonowej płozie. No, ale mógł sobie na to pozwolić, bo na drugiej płozie miał Felipe. “Amigo Huberto, es problema” – budził go z niejednej drzemki ostrzegawczy komunikat sympatycznego Ashaninka. Zwykle wtedy należało chwilkę popedałować, by ustawić rower na właściwy tor, a potem znowu można było oddać się słodkiemu lenistwu. Rower na karuzeli W górach widać było błyski, musiało tam już solidnie padać, bo woda w rzece zaczęła się podnosić. Bracia wraz z trzyosobową grupą francuskich podróżników, których spotkali po drodze, rozstawili namioty na piaszczystej plaży i nie przeczuwając niczego poszli spać. Ze snu wyrwał ich Felipe. Z zewnątrz dochodziły do ich uszu groźny szum wody oraz chrzęst ziemi odrywającej się potężnymi bryłami i zabieranej przez rzekę. Gdyby nie Felipe, namioty i ich mieszkańcy podzieliliby ten sam los wraz z drzewami i krzakami porywanymi przez żywioł. Woda zagarniała wszystko, co spotkała na swej drodze. Rankiem wydawało się, że jest już dużo spokojniej. Rowerzyści odbili od brzegu, jak zwykle kierując się w stronę głównego nurtu. Kiedy znaleźli się już niemal na środku rzeki, przed nimi otworzył się ogromny wir. Pędząca woda tworzyła okręg o średnicy około 30 metrów, według orientacyjnej oceny braci. Jednocześnie tworzyła lej w samym środku wiru o średnicy około 1 metra. Wiry to jedno z największych niebezpieczeństw tropikalnej części Amazonki. Najpierw porwało Huberta. - Przy trzecim okrążeniu pomyślałem sobie, chyba z tego nie wyjdę. Pedałuję jak szalony. Kierownica maksymalnie skręcona. Muszę z tego wyjść! Przy czwartym okrążeniu wyrzuciło mnie jakoś na spokojną wodę – wspomina Hubert, dodając – Zatrzymałem się, spoglądam do tyłu i co widzę? Dawid kamerką GoPro film sobie nagrywa! Wołam: Dawid uciekaj! Pedałuj, bo jak wejdziesz do środka, to nie wyjdziesz! Za późno. Dawid niemal zassany został przez kołującą z zawrotną prędkością wodę. Na rowerze ze śrubą napędową znacznie mniejszą nie miał szans na wyjście. I nagle stał się cud. Wir ustał, woda z leja podeszła do góry, wyrzucając jednocześnie mocno skołowanego Dawida. - Jak Hubert kręcił się w wirze, wyglądało to zabawnie. Pędził w kółko, pedałując przy tym z taką prędkością jak bohaterowie kreskówek dla dzieci. Potem mnie to już tak nie śmieszyło, gdy sam znalazłem się w podobnej sytuacji – żartuje jak zawsze Dawid. Pamięć o Celinie i Jarku Któregoś dnia otrzymałem od Dawida SMS: “Jesteśmy teraz w rodzinnej wiosce Felipe i właśnie patrzę na miejsce, gdzie zabili polską parę. Felipe był osobą, która rozmawiała z mediami.” W 2011 roku zamordowano przepływające obok wioski Tahurapa małżeństwo znanych polskich kajakarzy-obieżyświatów: Celinę Mróz i Jarosława Frąckiewicza. Ashaninka niezbyt chętnie wracał do tego tematu, zwłaszcza, że w wyniku tego tragicznego zdarzenia ucierpiała reputacja jego pobratymców. Faktycznie mordu dokonało dwóch mieszkańców sąsiedniej wioski, którzy w stanie upojeniach alkoholowego stracili kontrolę nad swoimi działaniami. Z informacji przekazanych przez Felipe, zbrodniarze ukrywają się obecnie gdzieś w dżungli uciekając przed poszukującymi ich władzami peruwiańskimi. Dążąc do odcięcia się od odpowiedzialności za ten bestialski czyn, Indianie z Tahurapa postawili w miejscu zbrodni krzyż. Mieszkańcy wioski, a w szczególności rodzina Felipe: jego matka, siostry i brat niezwykle ciepło przyjęli dwóch Polaków podróżujących na wodnych rowerach. Serdeczną gościną starali sie zatuszować złą sławę, jaka spadła na nich za sprawą podpitych sąsiadów i pokazać, że nastawieni są przyjaźnie do każdego, kto zawita w ich strony. Pobyt w wiosce był dla Dawida i Huberta doskonałą okazją do posmakowania życia, jakie w peruwiańskiej dżungli prowadzą rdzenni jej mieszkańcy: proste, wesołe, bez pogoni za uciekającym czasem i bez poczucia ciągłego braku czasu. - Uprawiają jukę, bawią się, żyją w innym wymiarze czasu. Nie mają telewizji czy radia. Ze zdobyczy technologicznych mają żarówki energooszczędne i sonary. Nie mają telefonów, bo nie ma tam zasięgu - opisują codzienność Ashaninka obaj bracia. - Piotr, to jest taki świat i tacy ludzie, no może nieco inaczej ubrani, jaki Ty widziałeś trzydzieści lat temu płynąc po Amazonce – dodaje Dawid. - Oni żyją swoim życiem i nie potrzebują niczego więcej. Doktor Amazonka Często jestem pytany o to, jak wybrać cel swojej wyprawy, co zrobić, żeby w ogóle wyruszyć. Zawsze wtedy odpowiadam, że każdy musi odnaleźć swoją Amazonkę. Nawet jeśli jest to mała rzeczka nieopodal domu, niewielka góra, na którą można wejść, coś, czego zdobyciem udowodnimy sobie swoją siłę, determinacje, konsekwencję. Słuchając entuzjastycznych opowieści Dawida i Huberta mam wrażenie, że bracia właśnie tę swoją Amazonkę odnaleźli, nawet w dosłownym tego słowa znaczeniu. Jaka jest ich Amazonka? Patrząc na mapę SPOT rejestrującą przebieg trasy, którą pokonują bracia, nader często można było odnieść wrażenie, że rowerzyści zamiast drogą rzeczną podróżowali drogą lądową. To właśnie jest kolejna tajemnica Amazonki, czyniąca rzekę tak trudną do zdefiniowania i jednoznacznego opisania. Bieg rzeki pokazywany na mapie ulega zmianie mniej więcej co pół roku. A może raczej zdjęcia satelitarne i wytyczone na ich podstawie mapy, nie nadążają za zmianami następującymi w biegu rzeki. Amazonka rozlewa swe wody, zmieniając jednocześnie drogę swojego biegu. To powoduje, że jednoznaczne określenie długości rzeki jest niemożliwe, bo ta długość ze względu na rok po roku następujące zmiany nie jest wartością stałą. Zatem jednego roku Amazonka jest dłuższa, kolejnego roku – krótsza. I nikt nie jest w stanie powiedzieć, jaka jest długość największej rzeki świata. - Kiedy znalazłem się na wodzie, przeżyłem szok. Rzeka jest po prostu przepiękna. To jest to, o czym marzyłem. Byliśmy z Hubertem wniebowzięci, że jest tak wspaniale, tak pięknie. Ta przyroda, woda, drzewa spowite mgłą, różowe i czarne delfiny podpływające blisko nas. Nasza samotność, cisza – czasem Dawidowi brakuje słów, żeby opisać przepełniające go uczucia radości i ekscytacji. Kiedy płynie, ciepło myśli sobie o rodzinie, o żonie, która z przeciwniczki wyprawy, zmieniła się we wspierającą Dawida największą jej entuzjastkę. Myśli o teściach, którzy na czas ekspedycji zamieszkali ze swoją córką i wnukami, by się nimi opiekować. Myśli o tym, jak jest wspaniale. - Kiedy tak leżę sobie, płynąc spokojnie po Amazonce, patrzę w niebo i myślę sobie: Boże, jak ja będę tęsknił za tą chwilą, uwielbiam ten moment, uwielbiam bycie tu i teraz. – mówi. A za chwilę dodaje – Czasem mam sny, że nie jestem na wyprawie. Budzę się i …jestem szczęśliwy! Dla obu braci ta ekspedycja jest spełnieniem marzeń o wielkiej przygodzie. Jest też sprawdzianem ich możliwości, umiejętności, lekcją życiowej mądrości. A nawet swoistą terapią. Płynąc po Amazonce, Hubert ciągle rozprawia się ze swoją przeszłością. Przeszłością pełną bólu po stracie domu, pełną zatracenia przez szukanie zapomnienia w narkotykach, pełną strachu przed przyszłością. Teraźniejszość ciągle przesiąknięta jest niepokojem, ale i nadzieją. Ekspedycja rowerowa to udowodnienie samemu sobie, że ma siłę stawić czoła przeciwnościom, że potrafi znowu działać konsekwentnie i kontrolować swoje poczynania, uczucia, reakcje. Hubert wierzy już, że otwiera się nowy rozdział w życiu jego własnym i jego rodziny. - Trzeba zacząć życie od nowa. Muszę wrócić do domu i wszystko poukładać – mówi Hubert. – Biorąc udział w tej wyprawie, chcę żeby moja żona Emilia oraz moi synkowie 5-letni Dawid i 4-letni Filip byli ze mnie dumni. Chcę zacząć budować coś nowego. Tę specyficzną kurację w postaci wspólnie przeżywanej męskiej przygody Hubert zawdzięcza Dawidowi, który w trudnym momencie po raz kolejny wyciągnął rękę do potrzebującego pomocy młodszego brata. - Gdyby nie Dawid, nie wiem, jak by to wszystko się skończyło, pewnie byłbym już na dnie – mówi z nieukrywanym rozrzewnieniem Hubert, sympatycznym, ciepłym gestem głaszcząc brata po głowie i wtedy widzę zupełnie inną twarz tego zawsze roześmianego, sypiącego jak z rękawa dowcipnymi uwagami wesołka. W czwartek 19 listopada Dawid i Hubert, już bez towarzystwa Felipe, opuścili port w Pucallpa i ruszyli w swoją dalszą podróż. Kolejny przystanek w Iquitos. Piotr Chmieliński
Udowodnili, że Amazonkę można przejechać rowerem! Mamy zdjęcia
Tak, tak, okazuje się, że można ją nie tylko przepłynąć, ale i przejechać!
Wodowanie rowerów na Amazonce i w drogę! Najpierw kilkudniowe przygotowania, a potem wodowanie rowerów o niezwykłej konstrukcji, na które wsiadło dwóch Polaków i popedałowało z nurtem Amazonki w kierunku Atlantyku, zburzyły rutynową i nieco senną codzienność peruwiańskich Indian z plemienia Ashaninka w rejonie miejscowości Atalaya. To właśnie tutaj bracia Dawid Andres i Hubert Kisiński zamienili “zwykłe” rowery na rowery amazońskie i przystąpili do realizacji wodnego, a więc zasadniczego etapu swojej wyprawy rowerami po Amazonce. Rower amazoński to konstrukcja składająca się z ramy rowerowej osadzonej na dwóch płozach wykonanych z materiału, z którego produkuje się pontony. Już przy składaniu pojazdu Dawid i Hubert uznali, że będą potrzebować na przykład nowej lepszej pompki. Ta, której używali z trudem wypełniała powietrzem pontonowe płozy, a to od ich wyporności zależy przecież utrzymanie się całego roweru na powierzchni wody. Pierwsze próby zwodowania rowerów wskazały na konieczność dokonania kilku udoskonaleń, dzięki którym możliwe będzie płynięcie po wodach Amazonki. Zatem dwa dni przed planowanym wyruszeniem w dalszą podróż wypełnione były intensywną pracą między innymi nad przerobieniem i zmianą usytuowania napędu, co ma zapewnić sprawne i bezpieczne sterowanie pojazdem będącym skrzyżowaniem roweru z katamaranem. Tym zajął się rzecz jasna Hubert, który pełni w ramach ekspedycji rolę “złotej rączki”. Mimo pełnej gotowości, na start trzeba było jednak trochę poczekać. A właściwie poczekać trzeba było na przewodnika, który przeprowadziłby podróżników przez jeden z najbardziej niebezpiecznych rejonów Peru i był dla nich swoistym gwarantem nietykalności. Zniecierpliwieni rowerzyści już nawet byli gotowi sami popłynąć, ale po przygodzie z miejscowymi bandytami, rozsądek wziął górę. Zdecydowali się poczekać, zwłaszcza, że na dodatek zaczęło strasznie lać. “Deszczem się nie przejmujcie, tam ciągle leje”- napisałem im sms-em i wkrótce dostałem wiadomość: Odpływamy! Z Felipe Suarez Ruiz “na pokładzie” ruszyli w sobotę 7 listopada rankiem, żegnani przez zaprzyjaźnionych mieszkańców Atalaya. Rowerem na 4.500 m n.p.m. Zanim dotarli do rzeki, drogą lądową, wzdłuż linii brzegowej Amazonki płynącej przez wysokie Andy, pokonali na rowerach około 2 tys. kilometrów. Wyruszyli z miejscowości Camana na początku września, by dotrzeć do źródła rzeki w Jeziorze Ticlla Cocha, gdzie po raz pierwszy “dotknęli” amazońskiej wody. Stamtąd przejechali do Cuzco, a potem skierowali się do miejscowości Ayacucho. Gdyby chcieć przedstawić tę podróż za pomocą wykresu, to przypominałby on sinusoidę – początek na wysokości 0 m n.p.m., jazda lub pchanie rowerów w górę na 4500 m n.p.m., potem zjazd na 1000 – 1500 i znowu podjazd lub podejście na 4000, zjazd i znowu wspinaczka. Do tego organizm ludzki próbujący zmierzyć się z nienaturalną wysokością, a więc mocno rozrzedzonym powietrzem oraz problemami żołądkowymi związanymi z oddziaływaniem odmiennego środowiska. “Hubert czuje się już lepiej, ale od kilku dni jest na coli i krakersach” – napisał do mnie Dawid, gdy byli w Cuzco. Pierwszego “kapcia” złapali po przejechaniu tysiąca kilometrów. Kamieniste i szutrowe drogi sprzyjały dodawaniu kolejnych łatek na dętkach. Niemniej tego akurat należało się spodziewać, więc zaopatrzyli się wcześniej w solidny zapas materiału do zaklejania dziur. Jazda górskimi krętymi i wąskimi drogami bywała ryzykowna, gdy pojawiały się na nich inne pojazdy. Żaden kierowca nie spodziewał się spotkać tam rowerzystów. W rezultacie któregoś dnia Dawid wylądował w rowie zepchnięty przez minibusa. Na szczęście upadł na piach i ani jemu, ani rowerowi nic się nie stało. Trzech panów na rowerach W Ayacucho Dawid i Hubert spotkali się z przyjacielem, Dominikiem Dąbrowskim, który dostarczył z Polski do Peru części pływające “rowerów amazońskich” w miejsce współkonstrutora pojazdów, który musiał zrezygnować z udziału w wyprawie. Misja niebagatelna wozić 120-kilogramowy ekwipunek autobusami po nieznanym dla siebie południowoamerykańskim kraju. Co więcej, Dominik, tymczasowy, bo tylko na okres dwóch tygodni, uczestnik wyprawy uznał, że warto posmakować i poczuć “w nogach”, czym jest rowerowa ekspedycja amazońska. “Ta eskapada to coś szalonego i jedynego w swoim rodzaju. Takie rzeczy robi się raz w życiu. Ja niestety nie jestem w stanie zrobić w całości przedsięwzięcia podjętego przez Dawida i Huberta, ale dobrze, że chociaż jakaś część tego może być moim udziałem” – stwierdził Dominik. Kupili zatem w Ayacucho dość mocno zużyty już rower “tańszy od klocków hamulcowych”, jak to określił Dawid i wspólnie ruszyli do Huancayo. “Dominik jechał z nami całą drogę z Ayacucho. Ledwo zipał, więc z Hubertem zaproponowałem, że może jednak pojedzie „lokalnym” transportem, ale stwierdził, że jest częścią tej wyprawy i dojedzie o własnych siłach. Zaskoczył nas pozytywnie tym jak świetnie sobie radzi na wysokości 3900 m” – napisał w dzienniku wyprawy Dawid. – “W Huancayo zostaniemy w La Casa de la Abuela. Teraz najlepsze – to taki prezent od Piotra Chmielińskiego łącznie z posiłkami w restauracji La Cabana. Normalnie śpimy w namiotach lub hostelach za 8 – 12 zł od osoby, normalny posiłek nie przekracza 4 zł. Ale dziś możemy sobie pozwolić, na co chcemy. Czuliśmy się jak królowie!” La Casa de la Abuela, prowadzona przez Lucho Hurtado, z którym współpracowałem podczas wyprawy do źródeł Amazonki 2012-13, to najlepsze miejsce dla podróżników i eksploratorów. Nie mogłem pozwolić, by rowerzyści z niego nie skorzystali. Następnym przystankiem była miejscowość Satipo, skąd Dawid i Hubert znowu we dwójkę odjechali do Atalaya, docierając do przełomowego punktu swojej wyprawy. Bez względu na wysiłek fizyczny, zmęczenie czy wysokość, wyprawa stanowi dla podróżników doskonałą zabawę. Jak u Jerome K. Jerome’a (autor “Trzech panów w łódce nie licząc psa” oraz “Trzech panów na rowerach”), tylko we współczesnej wersji, relacje zdawane z każdego etapu podróży to przepełnione radością i dowcipem opowieści o poznawaniu nowego kawałka świata. Do tego interesujące i równie dowcipne zdjęcia, wyrażające niemal dziecięcą radość z podróżowania i bawienia się każdą sytuacją. Zresztą nie tylko rowerzyści są ich bohaterami, ale także ich pojazdy. Nie sposób nie uśmiechnąć się patrząc na fotografię rowerów leżących w … łóżkach podpisaną “Bez rowerów ekspedycji by nie było, więc pozwólmy im spać w komfortowych warunkach” czy rowerów stojących przy stole biesiadnym w La Casa de la Abuela. Wygląda na to, że zmiany, które nieoczekiwanie nastąpiły w składzie osobowym wyprawy, okazały się szczęśliwym rozwiązaniem. Zwłaszcza dla Huberta, który miał uczestniczyć tylko w górskiej części ekspedycji, a będzie w niej do końca. Zresztą chyba nie byłoby tak łatwo się go pozbyć, bo jak Dawid napisał na stronie internetowej: “Hubert na ten plan (uczestniczenia tylko w górskim odcinku – przyp. autora) stwierdził, że jedyną możliwością odesłania go do domu jest zabicie go.” W strefie zagrożenia Już w Satipo, gdzie zaczyna się terytorium kontrolowane przez plemię Ashaninka, kwestią niezwykle istotną, o którą zadbać musieli rowerzyści, było zapewnienie sobie bezpieczeństwa podróży zarówno na lądzie, jak i na rzece. Obszar zamieszkany przez Ashaninka jest regionem autonomicznym. Względna niezależność od peruwiańskich władz państwowych miała stanowić rozwiązanie dla problemów terroryzmu i handlu narkotykami, a co za tym idzie wysokim stopniem przestępczości, które nękały ten obszar. Przekazanie dużej części praw do zarządzania terytorium autochtonom skutkowało wprowadzeniem restrykcji dotyczących możliwości wjazdu i przebywania na ich terenie osób nie będących Ashaninka. Warto zatem postarać się o stosowne zezwolenia, rekomdendacje, a najlepiej towarzystwo jednego z członków plemienia. Poznani przez Dawida i Huberta przedstawiciele władz regionu rozpowszechnili poprzez media informację o wyprawie Polaków oraz zaopatrzyli ich w odpowiednie dokumenty dążąc do ograniczenia ryzyka napaści przez bandytów. Jak wspomniałem wcześniej, bracia dodatkowo postarali się o przewodnika, który doprowadzi ich do granicy niebezpiecznego rejonu w Pucallpa. Po doświadczeniu z podróży do Atalaya, którą odbyli tylko we dwóch, już wiedzieli, że te wszystkie ostrzeżenia nie są tylko czczą gadaniną. Napad prawie gangsterski! Trasa z Satipo w kierunku Atalaya nie należała do łatwych. Góra za górą, najpierw stromy podjazd na szczyt zajmujący od kilkudziesięciu minut do kilku godzin, a potem kilkunastominutowy zjazd w dół. I do tego droga nie za dobrej jakości, a już na pewno nie asfaltowa. Za to wokół cisza i spokój, które w pewnym momencie przerwał warkot motorów. Było ich trzech, z czego jeden mierząc z broni zajechał drogę Hubertowi. Zatrzymał się. Miało wyglądać groźnie, wyszło, jak w komediowym gagu - dwaj pozostali przyglądając się rowerzyście nie zauważyli, że ich przywódca zahamował, wjechali zatem prosto w niego i powywracali się wraz ze swoimi ryczącymi pojazdami. Starając się nie stracić rezonu i gangsterskiego autorytetu, uzbrojony zaczął wrzeszczeć na “gringos”, że przeprowadza kontrole i ma obowiązek ich sprawdzić. We trzech przeszukali bagaże Dawida i Huberta, przywłaszczając sobie ich pieniądze oraz sprzęt elektroniczny, w tym kamerę i aparaty fotograficzne. Chcąc dodać napadowi nieco pikanterii, oskarżyli Polaków o chęć skrzywdzenia indiańskich dzieci poprzez … wycinanie im oczu nożyczkami, które znaleźli w przytroczonej do roweru sakwie. Wycinanie organów wewnętrznych to jeden z motywów przewodnich zarzutów Ashaninka pod adresem białych. - “Zaczęliśmy im tłumaczyć, że szanujemy ich plemię i mamy kilku przyjaciół wśród Ashaninka, do których właśnie jedziemy. Pokazaliśmy nasze dokumenty. – opowiadał Dawid. – Przez chwilę zastanawiali się, co dalej robić. Ten napad wyraźnie im nie szedł. Wreszcie powyciągali z powrotem zabrane pieniądze i …oddali je nam. Urządzenia elektroniczne też oddali. Po chwili uznali, że jednak ograbią nas z kwoty 300 soli” (równowartość 100 dolarów). A na koniec…. zrobili sobie zdjęcia w towarzystwie polskich rowerzystów, dostarczając niezbitego dowodu, kto za tym groteskowym, na szczęście dla Dawida i Huberta, napadem stoi. - “Kiedy już dotarliśmy do Satipo do domu naszego zaprzyjaźnionego Ashaninka, zresztą kandydata na prezydenta w nadchodzących wyborach, i opowiedzieliśmy o tym incydencie, wielokrotnie nas przepraszał za taki przejaw niegościnności. Widać było, że bardzo się tym przejął i wszczął poszukiwania naszych napastników. Myślę, że nie nastręczy im to większych trudności, w końcu mamy ich na zdjęciach. A napad, podobnie jak wiele innych zdarzeń naszej wyprawy, na szczęście też był zabawny” – podsumowuje Dawid. Punkty na mapie SPOT, określające aktualną lokalizację i przebieg trasy, wskazywały, że rowerzyści pokonywali 5-8 kilometrów na godzinę. Trudno jeszcze precyzyjnie określić, kiedy bracia dotrą do Pucallpa, gdzie opuszczą tę najbardziej niebezpieczną strefę. Wszystko zależy od średniej prędkości, z jaką będą w stanie pokonywać kolejne kilometry rzeki. Miejmy nadzieję, że dalej będą przeżywać tylko zabawne przygody. Tekst: Piotr Chmieliński
Skokiem do wody bracia Dawid Andres i Hubert Kisiński uczcili swoje pierwsze spotkanie z Amazonką.
Nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie fakt, że jezioro Ticcla Cocha, w którym pływali, dające początek największej rzece świata, nie znajdowało się na wysokości 5142 metrów nad poziomem morza. Po uciążliwej wędrówce po peruwiańskich Andach, docierając tu, mało kto myśli o czymkolwiek poza skutkami choroby wysokościowej i przenikliwym zimnie. Nocą temperatura spada do około minus 20 stopni Celsjusza, zwykle pokrywając akwen lodową taflą, w dzień zaś podnosi się o kilka-kilkanaście stopni. Na uwagę zasługuje jeszcze jeden fakt. Pochodzący z gorzowskiego Zawarcia podróżnicy do źródła Amazonki dotarli na rowerach, co stanowi pierwszy taki wyczyn w historii eksploracji rzeki. Właśnie tu, u stóp góry Mismi, nad jeziorem Ticcla Cocha rozpoczęła się ich rowerowa wyprawa po Amazonce. Jakkolwiek dziwne może wydać się stwierdzenie "rowerem po Amazonce", Dawid i Hubert faktycznie planują większą część rzeki przepłynąć na specjalnie do tego celu skonstruowanych rowerach. Rowerem najtaniej "Chcę przeżyć wspaniałą przygodę. Z tego, co się orientuję, jeszcze nikt nie przejechał Amazonki rowerem. Jednak tego nie planowałem, tak wyszło najtaniej” – odpisał na moje pytanie o cel wyprawy Dawid, 40-letni pasjonat wojaży po świecie. Dawid to człowiek o duszy obieżyświata. Chcąc poznawać nowe, odległe krainy na ziemi podejmował się różnych zajęć. Prawdziwą szkołą życia okazała się praca na statku pasażerskim. Jej trudy, jak mówi, “rekompensowała mu możliwość zwiedzania interesujących miejsc i poznawania ludzi ze wszystkich stron świata". Gdy wreszcie zszedł na dobre z pokładu statku, zamieszkał w Stanach Zjednoczonych. Nie skończył jednak marzyć o doświadczeniu prawdziwej przygody i sprawdzeniu samego siebie. “Zawsze chciałem przeżyć coś niesamowitego” – mówi. Nic dziwnego, że mottem amazońskiej wyprawy stały się słowa, które kiedyś gdzieś przeczytał: “Za dwadzieścia lat będziesz będziesz bardziej rozczarowany tym, czego nie zrobiłeś niż tym, co zrobiłeś. Więc odwiąż cumy. Wypłyń z bezpiecznej przystani. Złap wiatr w żagle. Eksploruj.” Najpierw miał być Bliski Wschód. Kierunek planowanej ekspedycji zmienił się diametralnie po lekturze książek o Amazonce. Pozostawało jeszcze ustalenie, w jaki sposób tę Amazonkę zdobyć. “Początkowo chcieliśmy przepłynąć wszystko kajakami, czyli górskie partie kajakiem górskim, a nizinną cześć kajakiem morskim. Plan szybko upadł ze względu na brak doświadczenia w pływaniu na rzekach górskich"– wspomina. Potem pojawił się pomysł na jazdę rowerem przez górskie tereny, przez które rzeka przepływa, a potem kajakami już na “płaskim” jej odcinku. Koszty związane z kupnem kajaków morskich i transportu wyeliminowały także i tę koncepcję. Pozostały zatem tylko rowery. “Pojawił się problem techniczny – jak bowiem przejechać rzekę rowerem? Wpadli wtedy na pomysł zbudowania przenośnego roweru, którym będzie można przemieszczać zarówno po drogach, jak i po wodzie. Amazoński rower Górskie odcinki Amazonki siłą rzeczy rowerzyści muszą pokonąc jadąc wzdłuż linii brzegowej rzeki. Kiedy dotrą do miejsca, gdzie rzeka traci swój górski charakter, “zwykłe” rowery zmienią się w rowery wodne i wtedy podróż odbywać się będzie już na samej rzece. Amazoński rower przypomina katamaran. Rama bez kół osadzona jest na dwóch pływakach o długości 3 metrów wykonanych z materiału, z jakiego budowane są pontony górskie. Ich łączna wyporność wynosi 480 kilogramów. Napęd połączony jest z korbą łańcuchem. Całość wyposażona jest w tylne sakwy o trzech komorach, w których będzie transportować dobytek podróżników. Średnia prędkość poruszania się to około 6 km/h, choć pewne zostanie skorygowana, kiedy na rowerze-amfibii zainstalowany zostanie cały osprzęt. Rower poddany został testom na Warcie. Najważniejszy jednak sprawdzian nastąpi na szerokich wodach amazońskich. Nie jestem pewien, jak poradzi sobie z wirami na rzece, a potem falami oceanicznymi przy dopywaniu do Atlantyku, to budzi moje największe obawy. “Rower osadzony na stelażu, tworząc coś w rodzaju katamaranu, będzie niezatapialny. Najbardziej obawiam się o napęd, myślę, że to może być nasz największy problem” – mówi Dawid. Rowery przywiezione zostaną do Peru przez przyjaciela Dawida, Marka Pielecha, który pierwotnie miał mu towarzyć od początku wyprawy. Narodziny syna zdecydowały jednak o zmianie planów. Marek włączy się do ekspedycji w miejscu, w którym Amazonka opuszcza Andy, to jest w miejscowości San Francisco. Rowerowa “jazda” Amazonką W swoją amazońską podróż Dawid wyruszył zatem razem z młodszym o osiem lat bratem, Hubertem. O wspólnym wyjeździe nie zdecydowały wyłącznie braterskie więzi, ale względy bardziej praktyczne, o czym żartując opowiada Dawid: “Wybór Huberta nie był spowodowany tym, że jest moim bratem. Ma on ponadprzeciętne zdolności odnajdywania sensownego rozwiązania w sytuacjach bez wyjścia. Potrzebuje pięciu minut, żeby zorientować się, jak naprawić rzecz, którą widzi pierwszy raz w życiu i jest bardzo odważny". Na informację o podjęciu ekspedycji zareagował błyskawicznie – cztery dni po telefonie był już w Stanach Zjednoczonych, gdzie mieszka jego brat i skąd mieli polecieć do Limy. “Pojęcie o wyprawie ma jednak marne, ale wie czego chce i jest świadom, czego się podejmuje” – nadal żartując mówi Dawid. Z Limy autobusem dotarli 6 września do malowniczo położonej nad Pacyfikiem Camany. Stamtąd ruszyli w głąb lądu. Ze względu na znajomość tego terenu i ujęty spontaniczną odpowiedzią na pytanie o trasę wyprawy: “No jak? Śladami Chmielińskiego, tylko że na rowerze”, chętnie włączyłem się, oczywiście na odległość, do tej niezwykłej ekspedycji. “Przejedźcie przez Arequipę i stamtąd przez Chivay do Lari. Z Lari musicie wynieść rowery do przełęczy na dziale wodnym pomiędzy Pacyfikiem i Atlantykiem (ścieżka pomiędzy Lari i Cailloma). Od przełęczy jakbyście mogli zjechać wzdłuż strumyka Apacheta (może nie być wody o tej porze roku) do połączenia ze strumieniem Carhuasanta. Tutaj proponowałbym, abyście zostawili rowery i poszli w górę Carhuasanta do jej źrodła - jeziorka Ticcla Cocha. To jest stałe zródło Amazonki, według ostatnich potwierdzeń National Geographic z 2014 – poradziłem w odpowiedzi na prośbę o pomoc w wytyczeniu trasy prowadzącej do źródła. Ustalając z Dawidem drogę przejazdu przypomniałem sobie, jak dokładnie przed trzydziestoma laty, wędrowałem po tych samych okolicach poszukując tych miejsc, przed i w trakcie wyprawy od źródeł do ujścia Amazonki. Z zaciekawieniem i wzruszeniem patrzyłem na zdjęcie Dawida i Huberta stojących, oczywiście ze swoimi rowerami, na linowym moście inkaskim. To właśnie z niego zawisłem kilkanaście metrów nad rwącą wodą, gdy jedno z “linowych przęseł” zerwało się tworząc w nim sporą wyrwę. Teraz jest odnowiony i wygląda solidnie. Z Camany przez Areqiupę i Chivay w kilka dni bracia dotarli do miejscowości Tuti. Stąd ruszyli w kierunku góry Mismi, “żeby zamoczyć nogi u źródła Amazonki w jeziorku Ticcla Cocha, a dalej do Atlantyku”. Już wiemy, że nie same nogi zamoczyli w jeziorze, nad które dotarli nie pieszo, jak sugerowałem, ale na swych rowerach. Na pytanie, jak długo potrwa wyprawa Dawid odpowiada: “Myślę jak Filipińczycy (jego żona pochodzi z Filipin), a teraz już wiem, że także jak Peruwiańczycy – potrwa tak długo, aż dopłyniemy. Ale tak naprawdę mam nadzieję, że 6-8 miesięcy.” Piotr Chmieliński ur. 1952 w Rzeszowie, polski kajakarz, współorganizator wyprawy Canoandes-79, z którą dokonał m.in pierwszego spływu Kanionem Colca, pierwszy w świecie który na przełomie 1985/86 roku przepłynął całą Amazonkę od źródeł do ujścia w Atlantyku.
"Doba to 68-letni młodzieniec z głową pełną planów"
Ten sukces będzie dla Olka dodatkowym bodźcem do działania, do podjęcia kolejnego wysiłku – mówi "NG Polska" Piotr Chmieliński, polski kajakarz ekspedycyjny osobiście zaangażowany w atlantycką przeprawę Aleksandra Doby.
Ogromnie liczyłem na to, że Aleksander Doba zwycięży w plebiscycie National Geographic People’s Choice Adventurer of the Year 2015. Bardzo się cieszę, że tak wielu internautów doceniło osiągnięcie Olka. Sądzę, że to będzie dla niego dodatkowy bodziec do działania, do podjęcia kolejnego wysiłku, by udowodnić sobie i światu, że w dążeniu do celu nie istnieją przeszkody, których nie da się pokonać, że można być 68-letnim młodzieńcem (w języku angielskim pasuje tu określenie 68-years-young), z głową pełną marzeń i planów. (Przeczytaj też podziękowania Aleksandra Doby) Dla mnie już jego pierwsza samotna wyprawa kajakiem przez Atlantyk była niezwykłym wyczynem, podziwiam odwagę i determinację, która zaprowadziła go na ocean po raz drugi i w której, choć na odległość, miałem okazję w pewien sposób uczestniczyć. Dostrzegłem w nim wtedy człowieka upartego, bardzo konsekwentnego w realizacji swoich postanowień, pogodnie znoszącego zmęczenie, poczucie osamotnienia i wielki wysiłek, jaki musiał włożyć w wiosłowanie i przeciwstawianie się silnym wiatrom i sztormom, których sporo przeżył w czasie wyprawy. (Przeczytaj też: Burze na Atlantyku są towarzyskie – wywiad Julii Lachowicz z Aleksandrem Dobą) Te nie były jednak tak straszne, jak przymusowy – z powodu awarii steru – postój na Bermudach. Olek zniecierpliwiony, poirytowany i zdenerwowany przedłużającą się przerwą w ekspedycji, tylko odliczał dni do chwili, gdy dzięki pomocy mieszkańców wyspy opuści wreszcie to sympatyczne miejsce, będące dla niego swoistym więzieniem. Kiedy podczas wodowania kajaka ze statku doszło do zniszczenia istotnego jego elementu i już wydawało się, że Olek zrezygnuje z dalszej podróży, ten tylko pomachał nam i szybko powiosłował w dal, byle prędzej wrócić na swoją trasę, na ocean. Szybko zniknął nam z oczu, jakby w obawie, że będziemy próbować go powstrzymać i pomknął na spotkanie ze swoją wielką przygodą, na kolejne spotkanie z Atlantykiem. Serdecznie gratuluję Olkowi wyróżnienia tytułem Podróżnika Roku. Swoim wyczynem udowodnił, że nigdy nie jest za późno na realizację swoich marzeń, a zawsze jest za wcześnie, żeby z nich rezygnować. Piotr Chmieliński – polski kajakarz, współorganizator wyprawy Canoandes-79, z którą dokonał m.in pierwszego spływu Kanionem Colca, pierwszy w świecie który na przełomie 1985/86 roku przepłynął całą Amazonkę od źródeł do ujścia w Atlantyku.
Aleksander Doba Podróżnikiem Roku? Głosujmy!
Aleksander Doba nominowany do międzynarodowej nagrody National Geographic - Adventurer of the Year (Podróżnika Roku 2015). Głosujmy na Polaka!
Aleksander Doba, który na przełomie 2013/2014 roku jako pierwszy człowiek na świecie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki pomiędzy najbardziej oddalonymi jego wybrzeżami w Europie i Ameryce Północnej został nominowany do prestiżowej nagrody National Geographic - Adventurer of the Year. Olek, jedyny Polak, znalazł się w grupie 10 wyselekcjonowanych podróżników z całego świata, których dokonania w 2014 roku zdobyły szczególne uznanie jako niezwykły wyczyn eksploratorski. Zwycięzcę w tym plebiscycie wyłonią internauci, którzy od 6 listopada do 31 stycznia 2015 roku mogą każdego dnia oddać jeden głos na wybranego kandydata wchodząc na stronę: http://on.natgeo.com/1y8STod i http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/adventurers-of-the-year/2015/aleksander-doba/ Wyprawa została już w tym roku nagrodzona - jako Wyprawa Roku 2014 - przez pasjonatów kajakarstwa skupionych wokół czasopisma Canoe&Kayak. Przypomnijmy, że jest to już druga transatlantycka ekspedycja Olka. W trakcie pierwszej, zrealizowanej na przełomie 20101/2011 roku, kajakarz przepłynął ocean w jego najwęższym miejscu, pomiędzy wybrzeżem afrykańskim i południowoamerykańskim. W trakcie trwającej ponad pół roku wyprawy Czytelnicy kibicowali Olkowi, doceniając jego ogromny wysiłek na Atlantyku. To uznanie można tym razem wyrazić głosując na Olka i przyczyniając się do zdobycia przez naszego rodaka prestiżowego międzynarodowego wyróżnienia Podróżnika Roku 2015. Piotr Chmieliński Waszyngton, USA
Aleksander Doba nagrodzony w kategorii Ekspedycja Roku 2014
O wyróżnieniu, jakie otrzymał polski zdobywca Atlantyku pisze z Salt Lake City Piotr Chmieliński, kajakarz, który podczas wczorajszej gali „Canoe&Kayak” był jednym z wręczających laureatom nagrody
Przez miesiąc międzynarodowa społeczność kajakowa i czytelnicy prestiżowego amerykańskiego magazynu „Canoe&Kayak” w głosowaniu mogli wyrażać swoje uznanie dla najbardziej znaczących i niezwykłych dokonań eksploracyjnych, jakie miały miejsce w 2014 roku. W kategorii Ekspedycja Roku najwięcej głosów zdobyła Druga Transatlantycka Wyprawa Kajakowa Aleksandra Doby. To niezwykłe wyróżnienie przyznawane jest osobom lub zespołom, które odbyły najtrudniejszą, najbardziej wymagającą i znaczącą w historii i dla rozwoju światowej eksploracji wyprawę. Dla nagrodzonych jest to o tyle ważne i cenne, że o jego otrzymaniu decydują entuzjaści kajakarstwa z całego świata, a więc ludzie, którzy w pełni rozumieją, jakiego wysiłku i poświęcenia wymagało zrealizowanie postawionego sobie celu. Wczoraj w Salt Lake City ogłoszono wyniki głosowania i wręczono nagrody wyróżnionym spośród nominowanych w pięciu kategoriach: Kajakarz Roku, Kajakarka Roku, Ekspedycja Roku, Duch Przychody i Cel Wyprawy Kajakowej. W kategorii dodatkowej za całokształt osiągnięć kajakarskich uhonorowano zmarłego w czerwcu 2014 olimpijczyka Jamie McEwana. Uznanie Drugiej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej jako Ekspedycji Roku 2014 to niezwykle ważne wyróżnienie nie tylko dla Aleksandra Doby, ale także dla polskiego środowiska eksploracyjnego i kajakarskiego, wskazujące na jego możliwości i ogromny potencjał. Odbierając nagrodę Olek po raz kolejny uświadomił uczestnikom gali, że wiek (68 lat) wcale nie musi być przeszkodą w realizowaniu swoich marzeń. Najważniejsze, żeby nigdy nie przestać marzyć i nigdy nie zatrzymywać się w dążeniach do osiągania postawionych celów. Podkreślił jednocześnie, że Ekspedycja Roku 2014 to rezultat starań wielu ludzi, którzy w różny sposób wspierali go w trakcie podróży - w kraju, na Bermudach, w Stanach Zjednoczonych, na całym świecie – a teraz dodatkowo zdecydowali o jej uhonorowaniu tak ważnym tytułem.
Aleksander Doba podbija Stany Zjednoczone
„Ja jestem takim niespokojnym duchem, ciekawym świata i pasjonatem różnych form turystyki. Od wielu lat moją największą pasją jest turystyka kajakowa“ – mówi o sobie Aleksander Doba, człowiek, którego fascynacja poznawaniem nowych miejsc, zaprowadziła na Atlantyk
Aleksander Doba to człowiek, który jako pierwszy w historii przepłynął ocean używając wyłącznie siły własnych ramion, pokonując w kajaku o wdzięcznej nazwie „OLO“ dystans pomiędzy najbardziej oddalonymi punktami wybrzeży europejskiego i północnoamerykańskiego. Łącznie ponad 12 tysięcy kilometrów, uwzględniając kilka pętli, jakie zatoczył popychany przez niekorzystne wiatry, które w tej podróży były jego nieodłącznymi towarzyszami. „Co za wspaniałe osiągnięcie! Ludzie nie żeglujący po morzu nie zdają sobie sprawy z trudności, jaką stanowi płynięcie przez wiele miesięcy małym, niestabilnym kajakiem na otwartych wodach oceanu. Na oceanie nie możesz zatrzymać się w pobliskim sklepie, żeby kupić butelkę wody, a bez wody zginiesz, tak samo jak bez żywności. Jeśli nie będziesz nawigował z należytą uwagą, zginiesz. Kontrolowanie kajaka jest kluczowe, inaczej rozbije się na falach oceanu. Na tak delikatnej jednostce do nieszczęścia może dojść w mgnieniu oka, jeśli sternik nie zachowa czujności. Jestem pod ogromnym wrażeniem sprawności Olka, jego wytrwałości, umiejętności pływackich, a przede wszystkim jego odwagi. Zrealizowanie takiej podróży w pojedynkę jest naprawdę nadzwyczajne – tymi słowami wyczyn Aleksandra Doby ocenił i docenił Gilbert Grosvenor, potomek założycieli i właścicieli National Geographic Society, wieloletni prezes stowarzyszenia i redaktor naczelny National Geographic, a obecnie członek Rady Dyrektorów, siedząc w .... kajaku „OLO“ wystawionym w ubiegły czwartek na dziedzińcu siedziby National Geographic w Waszyngtonie. Gilbert Grosvenor w kajaku "OLO" potomek założycieli i właścicieli National Geographic Society, wieloletni prezes stowarzyszenia i redaktor naczelny National Geographic, a obecnie członek Rady Dyrektorów Foto: Piotr Chmielinski Zdaniem Gilberta Grosvenora Olek, którego wyprawę przyrównuje do wielkich historycznych ekspedycji między innymi Brendona Żeglarza czy Roberta Lee Grahama, uosabia wspaniały przykład eksploracji obecnych czasów, w których mimo dostępu do nowoczesnego sprzętu nawigacyjnego, niewielu gotowych jest podjąć takie wyzwanie. Słowa te potwierdzili kilka godzin później morscy kajakarze reprezentujący okoliczne kluby kajakowe, którzy mieli okazję popływać po Potomaku wspólnie z Olkiem. Ci, którym dopisało szczęście na loterii, mogli spróbować swoich sił nawet w jego kajaku. I łatwo nie było, o czym przekonał się między innymi Dom DJ Manolo, który przyznał ze śmiechem, że z trudem przepłynął krótki odcinek rzeki tym długim (7 metrów), ciężkim (300 kg) trudnym do opanowania kajakiem, podejrzewając Olka o nadludzką siłę uwarunkowaną chyba genetycznie w połączeniu z ogromnym wsparciem ze strony bliskich. Chwila spędzona na pokładzie „OLO“ była szczególną atrakcją dla dzieci, a wśród nich 12-letniego Kaia Behrensa, który wręcz zasypał Aleksandra Dobę pytaniami o jego wyprawę. Dzięki zdobytym informacjom łatwiej było mu wyobrazić sobie warunki, w jakich kajakarz spędził wiele miesięcy: „Siedząc w kajaku przeniosłem się na środek oceanu, otoczony rekinami i ogromnymi falami“ – stwierdził przejęty wychodząc na brzeg. Dwa tygodnie, jakie upłynęły od zakończenia wyprawy, to dla Aleksandra Doby nie tylko okres odpoczynku, ale również okres nadganiania zaległości w rozmowach i kontaktach z ludźmi. A tego, jak podkreśla, najbardziej mu brakowało podczas samotnej przeprawy transatlantyckiej. Tęsknił za chwilą pogawędki o niczym, za uśmiechem drugiej osoby, uściśnięciem ręki. Trudno sobie wyobrazić, jak ktoś tak towarzyski wytrzymał niemal pół roku nie mając do kogo ust otworzyć. Stąd tak chętnie spotyka się z pasjonatami podróży, ciekawymi świata poszukiwaczami przygód i opowiada o swoich przeżyciach i niezwykłych doświadczeniach. Bojowa próba na Atlantyku Kiedy w 2011 roku Olek dotarł do brazylijskiego wybrzeża w Acarau pokonując w 99 dni trasę ze stolicy Senegalu, Dakaru, stanowiącą najwęższy odcinek Atlantyku, wydawało się, że już dokonał niezwykłego wyczynu. Trzy lata później okazało się, że to faktycznie była to próba bojowa dla kajaka i dla samego Olka przed najważniejszym, najtrudniejszym i najdłuższym spotkaniem z oceanem-przepłynięciem jego północnej części trasą wytyczoną pomiędzy Lizboną w Portugalii a New Smyrna Beach na Florydzie. Pierwsza podróż po Atlantyku pozwoliła Olkowi przetestować nowatorskie rozwiązania, jakie zastosowano przy projektowaniu i budowie kajaka, by móc po powrocie do kraju zaproponować kilka przeróbek mających na celu usprawnienie wiosłowania i poprawienie warunków pobytu na jego pokładzie przez kilka miesięcy. Najbardziej widoczna modyfikacja to usunięcie tylnych pałąków, które miały za zadanie przywrócić pozycję wyjściową kajaka w przypadku wywrotki i przeniesienie części z nich do przodu. „Moim pomysłem było, żeby wiatry oddziałujące na kajak, który jest duży objętościowo i bardzo podatny na podmuchy, ustawiały go dziobem do kierunku, w którym wiały. Zwykle kajaki morskie ustawiają się bokiem do wiatru, podobnie jak mój kajak z tylnymi pałąkami, na których zamontowany był dodatkowo panel słoneczny, dający wiatrowi duży opór boczny. To mi bardzo przeszkadzało“ – mówi Olek. Jak sam twierdzi, jest radykalistą, więc wnosił o całkowite usunięcie pałąków. Jego życzenie spełniło się w chwili wodowania „OLO“ z żaglowca „Spirit of Bermuda“, na pokładzie którego wracał na przerwaną w styczniu trasę swojej podróży po przymusowym lądowaniu na Bermudach – podmuch wiatru i wysoka fala spowodowały, że statek przechylił się mocno na lewą burtę łamiąc przy okazji konstrukcję, której Olek chciał się pozbyć. Istotna przeróbka dotyczyła również powiększenia objętości komory bagażowej przeznaczonej na żywność i niezbędny ekwipunek. Dodatkowa komora i skrzynka czasowa, która po miesiącu została usunięta zapewniły Olkowi zaopatrzenie umożliwiające spędzenie kilku miesięcy na wodzie bez konieczności ich uzupełnienia, co byłoby niezgodne z ideą wyprawy. Stan zapasów nawet podczas pobytu na Bermudach nie uległ zmianie. Transatlantycka wyprawa wiodąca z Afryki do Ameryki Południowej była w ocenie Aleksandra Doby wyprawą łatwą. Największą trudność przysporzyła mu międzytropikalna strefa zbieżności (Intertropical Convergence Zone – ITCZ), w której przeżył około 50 burz tropikalnych o sile sztormów, intensywnych, ale krótkotrwałych, bo średnio dwu-trzygodzinnych, nieliczne przedłużały się do siedmiu. To było niczym w porównaniu ze sztormami na północnej części Atlantyku, którą przemierzał podczas drugiej wyprawy. Osiem poważnych sztormów, w czasie których wysokość fal dochodziła do 10 metrów i wiatry wiejące w przeciwnym kierunku. Do tego silne i niesprzyjające prądy, w tym jeden największy tworzący swoistą ogromną rzekę w oceanie – Golfsztrom, niosący około 150 razy więcej wody niż największa rzeka świata, Amazonka, u ujścia do Atlantyku. “Ta wyprawa była o wiele trudniejsza, ale dająca w związku z tym więcej satysfakcji, gdy dopłynąłem do zamierzonego celu” – mówi kajakarz. Walka z żywiołem Trzeba przyznać, że o ile Atlantyk za pierwszym podejściem był dość łaskawy dla Olka, to za drugim już go nie oszczędzał, serwując mu cały wachlarz „atrakcji“, szczególnie utrudniając dobrnięcie do lądu, kiedy ten ląd zdawał się być już tak blisko. Zacznijmy jednak od tego, że już po wypłynięciu z Lizbony pojawił się pierwszy problem – elektryczna odsalarka przestała działać. Próby jej uruchomienia przyniosły efekt dopiero po kilkunastu dniach, dość marny efekt, bo po odsoleniu około 20 litrów wody przestała działać zupełnie. Pozostała Olkowi zatem odsalarka ręczna, a więc sporo pracy przy pozyskiwaniu słodkiej, zdatnej do picia wody. „Ta odsalarka elektryczna to moja porażka jako inżyniera – śmieje się Olek – nie potrafiłem jej skutecznie odpowietrzyć. Chyba, że jest to wada fabryczna. Być może poprawię sobie samopoczucie, jak po powrocie do Polski odeślę ją do producenta, a ten potwierdzi, że to jest błąd techniczny.“ Tuż przed Wigilią telefon, za pomocą którego Olek kontaktował się ze światem, głównie poprzez wiadomości tekstowe, stracił łączność. Cisza na oceanie trwała 47 dni. Półtora miesiąca obopólnego niepokoju – bliscy martwiący się, czy wszystko z Olkiem w porządku, i Olek martwiący się o to, że jego bliscy pewnie martwią się o niego. W międzyczasie na pomoc kajakarzowi pospieszył między innymi grecki tankowiec, którego dość trudno było mu się pozbyć. „Używając najstarszego języka świata, czyli migowego zacząłem im pokazywać: JA TU OK. Krzycząc TELEFONO i pokazując znak telefonu próbowałem im dać do zrozumienia, że mam problem wyłącznie z łącznością. Pokazuję dalej: JA I KAJAK ZACHÓD, WY TAM NA WSCHÓD! Widziałem konsternację wśród załogi. Przepłynąłem w stronę nadbudówki. Myślę sobie, chyba przekazałem sygnał. Ale okazało się, że nie! Zrobili wielkie koło i podpływają jeszcze raz z lewej burty. Więc powtarzam sygnał. A oni dalej pływają przy mnie. W końcu zdenerwowany wrzasnąłem po polsku używając nieparlamentarnego zwrotu i....poskutowało! Zaczęli odpływać, jeszcze długo machali do mnie, ale to już na pożegnanie“ – opowiada swoje spotkanie ze statkiem. Pokonawszy osiem tysięcy kilometrów kajakarz wpadł w sidła Trójkąta Bermudzkiego. Anomalie pogodowe przygnały przeciwne południowo-zachodnie wiatry, które zepchnęły kajak z właściwej trasy. Przez półtora miesiąca targany przez potężne sztormy i wichury zakreślił trzy duże pętle na mapie swej podróży, nie mogąc wydostać się z tego zaklętego kręgu. Piąty sztorm dopełnił dzieła, urywając ster kajaka. Przymusowy postój na Bermudach, gdzie naprawiono uszkodzony element, trwał miesiąc. Dzięki pomocy mieszkańców wyspy Olek pod koniec marca wrócił na swoją trasę i ruszył w kierunku Florydy. Kiedy wydawało się, że już najgorsze ma za sobą, wpłynął w rejon Golfsztromu i … wpadł wprost w środek żywiołu, przed którym przestrzegali go Bermudczycy – wiatrem ścierającym się z płynącym w przeciwną stronę prądem. Okiełznawszy tego dzikiego mustanga, jak określił kajakarz spotkanie z Golfsztromem, rozpoczął zmagania z wyjątkowo silnymi wiatrami, które zaczęły spychać go z kursu na New Smyrna Beach, kierując na nieznane plaże, w tym zakazane obszary militarne na Cape Canaveral. Wykonawszy kolejną tym razem już ostatnią, pożegnalną pętlę wpłynął do portu Canaveral, choć kosztowało go to wiele wysiłku. Pomimo wyczerpania wielodniowymi zmaganiami z wiatrem i braku snu nie zrezygnował z dopłynięcia do zaplanowanego celu swojej podróży w New Smyrna Beach, choć faktycznie zrealizował główne założenie swojej wyprawy, jakim było dopłynięcie do wybrzeża Florydy. Turystyczna wyprawa transatlantycka Kiedy już po dopłynięciu Olka do New Smyrna Beach wsiadłem do jego kajaka, żeby przestawić go w inne miejsce i odpchnąłem się wiosłem, pomyślałem „Ależ ten facet ma siłę!“. Bo kajak ani drgnął! Trochę odetchnąłem z ulgą, że nie jestem aż taki słaby, gdy okazało się, że ster zablokował się na płytkiej wodzie w czasie odpływu. Ale przekonanie o sile Olka jest powszechne, bo trzeba mieć sporą siłę fizyczną i duchową, sporo sprytu, optymizmu, niezgłębione pokłady wiary i determinacji w dążeniu do osiągnięcia celu, żeby pokonać wszelkie przeszkody na oceanie, z którymi zmierzył się w ciągu 167 dni spędzonych na wodzie. “W czasie mojej wyprawy wykorzystywałem umiejętności i doświadczenia zdobyte przez całe swoje życie, także zawodowe. Trzeba było być bardzo zaradnym, odpowiednio zorganizowanym, przydały się też talenty inżynierskie. Często jestem nazywany ‘złotą rączką’, bo potrafię różne rzeczy zrobić właściwie z niczego.” – mówi Aleksander Doba. Właśnie dzięki swojemu sprytowi i pomysłowości był w stanie wykonać prowizoryczny samoster ze skrzynki na żywność czy zainstalować zdemontowane z połamanych pałąków światło nawigacyjne na dzbanku po napoju, wycinając klosz z butelki po coca-coli i skonstruować z wiosła maszt dla aktywnej anteny radarowej. Z pewnością przydatne było także doświadczenie kajakarskie. Ponad 90 tysięcy kilometrów na kajakowym liczniku dostarcza umiejętności radzenia sobie ze sprzętem w trudnych warunkach i pełnego wykorzystania jego możliwości. Czy przygotowywał się pod względem fizycznym do wielomiesięcznego wysiłku związanego zarówno z wiosłowaniem, jak i przebywaniem w niezbyt komfortowych warunkach? Olek zaprzecza wszelkim domniemaniom o wizytach w siłowni czy wykonywaniu specjalnych ćwiczeń. „Bo ja uważam siebie za turystę – twierdzi. – Nawet na wyprawy oceaniczne wypływam jako turysta. A turysta przecież za bardzo się nie przygotowuje. Jestem ogólnie aktywny fizycznie, jeżdżę na rowerze, pracuję na działce, biorę udział w rajdach pieszych, ale jako turysta.“ Sam na oceanie, ale nie samotny Samotna wyprawa kajakiem przez Atlantyk dla jednych to szaleństwo, dla innych wspaniała, pasjonująca przygoda. Jak liczna jest ta druga grupa, Olek miał okazję przekonać się niejednokrotnie. Już na Bermudach odczuł, jak wielką wzbudza sympatię i podziw swoją determinacją w realizacji marzeń. Tak wielką, że właśnie dzięki pomocy mieszkańców wyspy mógł powrócić na przerwaną z powodu wiatrów spychających go na północ, a potem urwanego steru trasę i kontynuować podróż w kierunku Florydy. A tam powitał go wiwatujący tłum zgromadzony w przystani w New Smyrna Beach, który wręcz obwołał go bohaterem. Ostatnie kilometry pomiędzy Cape Canaveral a New Smyrna Beach. 19 kwiecień, 2014 Foto: Nicola Muirhead/@nicolaanne_photo Czy czuje się bohaterem? „Jestem trochę zakłopotany takim określeniem. Bohaterstwo nie jest adekwatne do tego, co osiągnąłem. Niemniej doceniam, że ludzie w taki sposób chcą podkreślić, iż wysoko oceniają moje dokonania – odpowiada Olek. Kajakarzowi przez cały czas trwania podróży towarzyszyło powiększające się z miesiąca na miesiąc grono przyjaciół, często wirtualnych przyjaciół, dla których Olek stał się inspiracją do działania, do realizowania marzeń, do wyruszenia w swoją własną podróż. “Aleksandrze Wielki! Przez ostatnie trzy miesiące czytam wszystkie posty, oglądam zapierające dech w piersiach zdjęcia i filmy odnoszące się do twojej transatlantyckiej mega-przygody. Jesteś wielką inspiracją dla wielu z nas, bez względu na wiek….” – to tylko jedna z opinii wyrażona przez czytelnika tekstu internetowego. Dla Aleksandra Doby to ogromna satysfakcja i radość, że zaraził innych swoim entuzjazmem, optymizmem oraz chęcią do stawiania sobie i podejmowania wyzwań. A kiedy czyta słowa takie, jak te: “Co za gość, nie do wiary! Najlepszy ambasador Polski jakiego można sobie wymarzyć! Gratulacje i słowa uznania! Zrobiłem mały przegląd na szybko, mapy, prądy morskie itp. i tym bardziej wydaje się to niemożliwe!” czy te: “Cała Polska powinna być dumna z niego”, to czuje się zaszczycony, że jego rodacy są z niego dumni, a światu może pokazać polską niezłomność. Ostatnie kilometry płyniecia pomiedzy Cape Canaveral a New Smyrna Beach. 18 kwiecień, 2014 Foto: Nicola Muirhead/@nicolaanne_photo Czas wracać Atlantyk dla Aleksandra Doby to przede wszystkim obiekt fascynacji. Jego żywiołowość, zmienność, srogość zachwycały kajakarza, który znacznie częściej niż spokojną taflę wody miał okazję obserwować rozszalałe fale dochodzące do około 10-metrowej wysokości, walczące z wiatrami. Widok zapierający dech w piersiach. Dzięki odpowiedniej konstrukcji kajaka, zapewniającej mu niezatapialność, mógł upajać się tymi niezwykłymi obrazami, nie myśląc o niebezpieczeństwach ze strony wzburzonego oceanu. Ale wielomiesięczny pobyt na Atlantyku to także czas przemyśleń, analiz, robienia planów. To moment chwilowego ukrycia się przed światem, by z radością myśleć o ponownym z nim spotkaniu. Przeżycia Olka w niemal każdym aspekcie są takie, jak opisuje je największy piewca morza Joseph Conrad w „Zwierciadle morza“: Poza linią morskiego widnokręgu świat dla mnie nie istniał, tak jak nie istnieje dla mistyków, którzy chronią się na szczyty wysokich gór. Mówię tu o życiu wewnętrznym, o burzliwych głębiach naszej istoty, gdzie spotyka nas to co najlepsze, i to, co najgorsze, gdzie człowiek musi żyć sam, lecz nie potrzebuje się wyrzec wszelkiej nadziei porozumienia z bliźnimi. „Mniej więcej na dwa tygodnie przez zakończeniem ekspedycji, jeszcze płynąc, zacząłem odczuwać żal, że ona już się kończy – mówi Olek. – Pomimo problemów i wielu dramatycznych chwil. Cieszę się, że osiągnąłem swój cel, zamierzony cel.“ Aleksander Doba, 67-letni emeryt z Polic, wydaje się zawsze mieć przed sobą jakiś cel do zrealizowania. W najbliższych dniach będą to spotkania między innymi z Polonią w Konsulacie RP, członkami klubów żeglarskich oraz członkami The Explorer’s Club w Nowym Jorku. Kolejny cel to podróż do Polski i niecierpliwie wyczekiwane już spotkanie z rodziną - żoną Gabi, dziećmi, wnuczkami, którzy chyba już tak szybko Olka nie wypuszczą z domu. “Każda wyprawa Olka to kolejne moje siwe włosy – napisała w jednym z e-maili Pani Doba. - Stres i strach szły w parze. Były dni buntu, żalu, wściekłości – by w następnym dniu cieszyć się z kolejnego szczęśliwie zakończonego etapu. Wierzę w siłę Olka, podziwiam jego determinację w dążeniu do celu, ale nie jestem w stanie przelać na papier tego, co każdego dnia, godziny, chwili działo się w moim sercu. To był okres oczekiwania na: radosne informacje, dobrą pogodę, sprzyjające wiatry, przyjazne prądy.” Pomimo strachu, wspomnianego buntu i wściekłości niezmiennie powtarza przy każdej okazji: “Jestem dumna z Olka.” Sam Olek dopiero na Bermudach, oglądając mapy pogodowe swej dotychczasowej podróży, zdał sobie sprawę z tego, jakie obawy musiały towarzyszyć jego żonie przez wiele tygodni – gdy zobaczył małe kółeczko czyli kajak w samym środku kłębowiska zielonych linii, w epicentrum sztormów. “Widząc taki obraz na ekranie można mieć poważnego stracha siedząc w bezpiecznym fotelu. Prawdopodobnie dla Gabi było to dużo większe przeżycie i obciążenie psychiczne niż dla mnie, bo ja byłem w akcji, wczuwałem się w sytuację, działałem w określony sposób. Podziwiam za to moją żonę i współczuję jej. Będę starał się serdecznością wynagrodzić jej te trudne chwile, które przeżywała przez kilka miesięcy mojej wyprawy” – zapewnia Aleksander Doba. Czy Olek wróci jeszcze na Atlantyk? Być może. Wizja przepłynięcia oceanu tym razem w drugą stronę, z Ameryki Północnej do Europy, pojawiła się już przy okazji pierwszej transatlatyckiej wyprawy, ale póki co, jest dość mglista, nieskonkretyzowana, odległa. Przyznaje, że jednak największą przyjemność sprawia mu pływanie po rzekach, na których zaczął swoją kajakową przygodę. Kiedy zapragnął zmierzyć się z większym akwenem – wypłynął na morze, z jeszcze większym – przepłynął Atlantyk i to dwukrotnie. Teraz chętnie wróci na rzekę. Piotr Chmieliński Waszyngton,
Sukces Olka ogłoszony salwami armatnimi. Uroczystość zakończenia transatlantyckiej wyprawy Aleksandra Doby relacjonuje Piotr Chmieliński
Salwami armatnimi powitała społeczność florydzkiej miejscowości New Smyrna Beach Aleksandra Dobę w chwili, gdy na horyzoncie pojawił się jego żółty kajak – “OLO”, którym już po raz drugi przepłynął Atlantyk: tym razem na trasie pomiędzy najdalej położonymi punktami na wybrzeżach Europy i Stanów Zjednoczonych. Obwieszczono koniec jego niezwykłej wyprawy, której wynikiem jest wyczyn, jakiego jeszcze nikt w historii nie dokonał. fot. Nicola Muirhead/@nicolaanne_photo W towarzystwie 27 kajakarzy, którzy uformowali eskortę honorową Olek dotarł do przystani, gdzie oczekiwał go tłum witających wyposażonych w biało-czerwone chorągiewki i transparenty z napisami: ‘Olek you’re my hero/Olek jesteś moim bohaterem’, ‘Olek welcome to New Smyrna Beach’. Największą radością stało się wspólne odliczanie, którego punktem kulminacyjnym był pierwszy krok kajakarza na lądzie. Dla Olka był to moment szczególny i wręcz symboliczny, stały grunt pod nogami przywitał całując ziemię i kładąc się na trawie z poczuciem ulgi, satysfakcji i szczęścia. Obfitująca w wiele dramatycznych wydarzeń podróż zakończyła się sukcesem i pełną realizacją założonego planu. Komandor Dan Kolassa wita Aleksandra Dobę na wybrzeżu New Smyrna Beach fot. Nicola Muirhead/@nicolaanne_photo O wyprawie Aleksandra Doby wiedział chyba niemal każdy mieszkaniec New Smyrna Beach i okolic. Im bardziej zbliżał się do wybrzeży Florydy, tym większe było zainteresowanie i zadowolenie, że to właśnie tu wysiądzie ze swojego kajaka “Aleksander Wielki” (Aleksander the Great), jak wielu go nazywało. Podekscytowanie tym faktem i spontaniczną radość Olek miał okazję poczuć już na trasie z Cape Canaveral do New Smyrna Beach – wzdłuż brzegu spotykał ludzi, którzy czekali na niego, by móc mu pomachać, pozdrowić go, może zamienić słowo. Było ich tak wielu, a Olek był tak spragniony kontaktów z człowiekiem i tak ucieszony ich widokiem, że zachodziła obawa, iż dotarcie do celu może się nieco przedłużyć. 19 kwietnia w New Smyrna Beach został ustanowiony przez burmistrza Adama Barringera “Dniem powitania Aleksandra Doby” (Welcome Aleksander “Olek” Doba Day). Odczytując na powitanie polskiego kajakarza proklamację tego swoistego święta, Barringer podkreślił niezwykłą determinację, wytrwałość i odwagę człowieka, który służy jako przykład ogromnej siły ducha ludzkiego. “Miasto New Smyrna Beach jest zaszczycone, że wybrane zostało przez Olka jako miejsce docelowe i wita dzielnego podróżnika na zakończenie tak długiej i trudnej podróży” – mówił burmistrz. “Zachęcam wszystkich mieszkańców do świętowania i uhonorowania niezwykłego wyczynu pana Doby i najcieplejszego powitania w New Smyrna Beach tego wybitnego podróżnika.” Natomiast komandor klubu jachtowego New Smyrna Beach Yacht Club, Dan Kolassa poinformował w swoim przemówieniu, że starszyzna klubu w uznaniu jego zasług przyjęła Olka w swój poczet. O tym jak ważne jest to wyróżnienie i jak bardzo trzeba sobie na nie zapracować niech świadczy fakt, że “ja sam choć mam duże doświadczenie w pływaniu po oceanie, ciągle do tej grupy nie należę” – mówił ze śmiechem komandor. Po oficjalnym powitaniu przed Olkiem ustawiła się bardzo długa kolejka osób zaopatrzonych w kamery i aparaty fotograficzne, bo wszyscy chcieli uwiecznić na zdjęciu, filmie swoje spotkanie ze zdobywcą Atlantyku. Każdemu uściskowi dłoni, objęciu towarzyszyły słowa uznania, podziwu, gratulacji dla kajakarza. Dla wielu osób stał się on inspiracją, przykładem wytrwałości w dążeniu do celu, dowodem na to, że jak się czegoś bardzo chce i włoży się w to trochę wysiłku, to można osiągnąć swoje zamiary. “Olek, jeśli ktoś powie, że jest twardszy od Ciebie, to go wsadzimy do kajaka i niech płynie do Europy. Zobaczymy, czy da radę” – stwierdził jeden z gratulujących. To gorące przyjęcie spowodowało, że Olek natychmiast zapomniał o zmęczeniu i niewyspaniu. Z radością poświęcał każdemu tyle uwagi, ile się dało, a rozdawanie autografów i pozowanie do zdjęć trwało blisko 2 godziny. - Jestem bardzo szczęśliwy, że mogłem dopłynąć do kontynentu Ameryki Północnej, zwłaszcza po prawie miesięcznej po awarii steru. Ta awaria i moja determinacja w odczuciu różnych ludzi dodawały atrakcyjności wyprawie i aspektu emocjonalnego. – mówi Aleksander Doba - Jestem bardzo szczęśliwy widząc na brzegu takie tłumy ludzi witających mnie dzień przed świętami Wielkiej Nocy, kajakarzy i kajakarki jako honorowa eskorta za mną. To niesamowite wrażenie. Przyjęcie przez władze miasta, marynarkę wojenną i mieszkańców przerosło moje wyobrażenia. To wynagrodziło mi wszelkie trudy i wątpliwości. Byłem zdeterminowany, żeby dopłynąć do tego celu, i udało się dzięki wsparciu moralnemu i wszelkim możliwościom mojego przyjaciela Piotra Chmielińskiego, bo jemu zawdzięczam, że ten sukces dopełnił się do końca. A tu mogliśmy podziwiać efekty ogromnej pracy przyjaciela i partnera biznesowego Piotra, Hugh Grangera, który przygotował moje przyjęcie w New Smyrna Beach. Bardzo za to dziękuję. Obaj chyba trochę zawalili interesy firmowe poświęcając tyle czasu mojej wyprawie - żartował Olek. Radość z osiągnięcia zamierzonego celu jest tym większa, że trwająca 167 dni wyprawa (167 dni pływania) obfitowała w dramatyczne zdarzenia. Najpierw seria sztormów i silne wiatry, które zepchnęły kajakarza z obranej trasy, by wreszcie spowodować poważne uszkodzenie steru i przymusowe lądowanie na Bermudach w celu jego naprawy. W trakcie wodowania kajaka z żaglowca „Spirit of Bermuda“, na pokładzie którego Olek powrócił na swoją trasę, zmiażdżony został pałąk – ważny element konstrukcji kajaka gwarantujący jego niezatapialność. Kiedy bez pałąka kajak nabrał tempa i zaczął zbliżać się do Florydy w czasie szybszym niż pierwotnie zakładano, podróżnik wpadł w sidła golfsztromu. Po przejściu rejonu tego silnego prądu, zaczął być popychany na zachód przez kolejne silne wiatry wiejące ze wschodu. W efekcie konieczna była zmiana trasy, kierunek Cape Canaveral zamiast prosto na New Smyrna Beach. - Kajak miałem ustawiony nie w kierunku Cape Canaveral tylko prawie na północ, kąt płynięcia prawie 330 stopni – tłumaczy Olek. - Prąd drogi nad dnem czyli wypadkowa działania moich sił, mojego płynięcia, dryf od wiatru i jeszcze prądu była taka, że poruszałem się w kierunku na 240 stopni czyli na południe od trasy do portu. Jak raz po raz zaglądałem na mapę, to byłem przerażony – ładowałem się w jakieś kompletnie nieznane miejsce na południe od portu Canaveral. Przez kilka godzin miałem bardzo poważne obawy, ale w końcu udało mi się wpłynąć na właściwą drogę. Od początku stycznia Atlantyk nie oszczędzał Olka, fundując mu jedną ‚atrakcję‘ za drugą. Siła woli, siła ducha i przemożna wiara w realizację celu doprowadziły go jednak do szczęśliwego zakończenia. Olek twierdzi: „Mam chyba wspaniałego anioła stróża, który ciągnie mnie w kierunku, w którym trzeba. Dziękuje tobie aniele stróżu, że dopłynąłem tam, gdzie zamierzałem.“ W Polsce czeka Olka kolejne powitanie, niemniej uroczyste niż na Florydzie. Czekają na niego wszyscy, którzy przez te kilka miesięcy dopingowali go, kibicowali, na swój sposób wspierali. Ale przede wszystkim czeka rodzina: żona Gabi, synowie z rodzinami. - Któregoś dnia – opowiada Gabi - starsza wnuczka, pięcioletnia Olga, zapytała swoją mamę, dlaczego dziadek popłynął kajakiem. Kasia, nasza synowa, odpowiedziała, że dziadek spełnia swoje marzenia. Na to Olga: mamo, a ja mam marzenie, żeby dziadek szybko wrócił i już nie pływał.“ Czy dziadek posłucha? Piotr Chmieliński New Smyrna Beach, Florida 20 kwietnia, 2014
Aleksander Doba: cel osiągnięty, choć to jeszcze nie koniec wyprawy
Aleksander Doba dokonał pierwszego w historii przepłynięcia Atlantyku w jego najszerszym miejscu
Od osiągnięcia wyznaczonego ostatecznego celu wyprawy Aleksandra Dobę dzieli jeszcze tylko 60 km. O kończącej się podróży Olka pisze Piotr Chmieliński, koordynator finałowego etapu transatlantyckiej ekspedycji. Po ponad pięciu miesiącach od opuszczenia Lizbony Aleksander Doba płynący samotnie kajakiem po Atlantyku dotarł do wybrzeża Florydy w Cape Canaveral, realizując tym samym główne założenie swojej wyprawy: pokonanie trasy pomiędzy najbardziej oddalonymi od siebie punktami położonymi w Europie i Ameryce Północnej. Niemniej jego wyprawa jeszcze trwa, ponieważ jej docelowym miejscem, gdzie Olek wysiądzie na ląd, jest New Smyrna Beach. Po opuszczeniu Bermudów, gdzie kajakarz naprawiał uszkodzony ster, podróż nabrała tempa. Olek pokonywał nawet około 100 kilometrów w ciągu doby. Punkty SPOT na mapie wskazywały, że zmierza dokładnie do New Smyrna Beach. I tak było do wczorajszego ranka. Już w środę po południu odczyty lokalizacji „OLO” (nazwa kajaka) zaczęły pokazywać, że przesuwa się on w kierunku zachodnim, zamiast północnym. W czwartek było już jasne, że spychany jest przez silny wiatr prosto na Cape Canaveral, co potwierdził Olek w przesłanej wiadomości tekstowej: "Piotrze, mam wybór: lądowanie awaryjne na terenach zakazanych albo port jachtowy w Cape Canaveral. Wybieram port. Mam go na mapie". Próba przeciwstawienia się siłom natury wiązałaby się w ogromnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa kajakarza, który i tak doskonale poradził sobie w warunkach, które stały się przesłanką dla wydania zakazu wypływania na szerokie wody wszelkich jednostek pływających przebywających w porcie. Pozostawała jeszcze do rozstrzygnięcia ważna kwestia: czy w Cape Canaveral zakończona zostanie ekspedycja, czy Olek zdecyduje się dotrzeć do punktu docelowego czyli New Smyrna Beach, by w ten sposób zrealizować pierwotne założenie podjętego przez siebie przedsięwzięcia. Kiedy wynajętą łodzią wraz z ekipą dziennikarzy wypłynęliśmy kajakarzowi na spotkanie, poinformował nas, że wybiera – co było do przewidzenia – rozwiązanie drugie. Pomimo zmęczenia spowodowanego przede wszystkim walką z golfsztromem, którą porównał do ujeżdżania dzikiego mustanga, jest zdeterminowany doprowadzić swoją wyprawę do końca, do New Smyrna Beach, gdzie już oczekuje go niemal całe miasto, okoliczna Polonia i …. orkiestra. Wpływającego do portu Cape Canaveral Aleksandra Dobę powitały okrzyki radości, powiewające flagi biało-czerwone i podrzucane, również biało-czerwone, czapki. Grupy polonijne, które dowiedziały się o modyfikacji trasy ostatniego etapu podróży, przyjechały na spotkanie 67-letniego bohatera. Wrzawa wywołała z kolei zainteresowanie US Coast Guard i miejscowej policji, które pomimo wcześniejszych uzgodnień, rozpoczęły procedurę kontroli emigracyjnej. Urzędnikom początkowo trudno było zrozumieć, dlaczego kajakarz nie może wręczyć im swojego paszportu na lądzie - co zakłóciłoby ideę jego wyprawy. Szybko jednak uświadomili sobie, jak niezwykłe jest to przedsięwzięcie i zaoferowali honorową eskortę do portu, gdzie Olek w kajaku miał spędzić noc. Dzisiaj Olek około południa czasu polskiego wyruszy w dalszą podróż do New Smyrna Beach trasą wyznaczoną przez sieć wewnętrznych kanałów, które doprowadzą go wprost do jego celu. Piotr Chmieliński New Smyrna Beach, Florida 18 kwiecień, 2014
O przebiegu wyprawy Aleksandra Doby pisze Piotr Chmieliński, który przygotowuje się już na powitanie kajakarza na florydzkim wybrzeżu, wraz z miejscową orkiestrą
- Haitanki wypłynęły do mnie z kwiatami, ale za szybko płynę - Aleksandrowi Dobie, płynącemu kajakiem samotnie po Atlanktyku, niezmiennie dopisuje humor. Niemniej jednak w tej żartobliwej wiadomości przesłanej kilka dni temu potwierdza to, co wynika z obserwacji punktów SPOT, które wyznaczają aktualną pozycję Olka na mapie: w ogromnym tempie zbliża się do Florydy, celu swojej wyprawy. Gdyby kajak miał żagiel, to można by powiedzieć, że Olek po wielu miesiącach borykania się z przeciwnościami - sztormami, huraganami, urwanym sterem – wreszcie złapał wiatr w żagle. Po przerwie spowodowanej przymusowym lądowaniem na Bermudach, powrócił na wody oceanu 25 marca i szybko wystartował w kierunku wybrzeża amerykańskiego, by w niespełna dwa tygodnie pokonać prawie połowę liczącej ponad 1100 km trasy. Zaledwie w ciągu ostatnich czterech dni przepłynął prawie 400 kilometrów! Skąd takie tempo? Po pierwsze dość sprzyjające wiatry północny i północno-wschodni zepchnęły Olka na południe i południowy zachód, a więc w pożądanym kierunku. Po drugie brak pałąka, istotnego elementu konstrukcji „OLO“ (nazwa kajaka Doby), dzięki któremu kajak w przypadku wywrotki wracał do pozycji wyjściowej, ale jednocześnie go wstrzymywał w przypadku wiatrów wiejących w przeciwną stronę. W trakcie wodowania z pokładu żaglowca „Spirit of Bermuda“, którym Aleksander Doba dotarł do punktu 27N, 64W, pałąk został zmiażdżony przez przechylający się pod wpływem gwałtownego uderzenia wiatru statek. Podstawowe pytanie, jakie wraz z załogą sobie wówczas zadaliśmy to, czy można płynąć bez tej części gwarantującej stabilność na falach? Sam Olek nie miał żadnych wątpliwości. Po zdemontowaniu umieszczonych na zniszczonym pałąku światła nawigacyjnego i aktywnej anteny radarowej, odpłynął samotnie na spotkanie ze swoim marzeniem: pierwszym w historii przepłynięciem kajakiem Atlantyku pomiędzy najbardziej oddalonymi od siebie punktami położonych na wybrzeżach Europy i Ameryki Północnej. A już kilka godzin później widoczne było, że „OLO“ doskonale radzi sobie na falach bez pałąka, płynąc znacznie szybciej niż dotychczas. Pozostawał jednak jeszcze jeden problem: ze względów bezpieczeństwa konieczne było szybkie zainstalowanie zdemontowanych sygnałów ostrzegawczych na kajaku, co nie jest takie proste. Niemniej Olek nie pierwszy raz udowodnił, że jego umysł inżynierski i pomysłowość to źródła dość oryginalnych, ale i praktycznych rozwiązań, o czym napisał w swoim raporcie z 4 kwietnia: Moi Drodzy, po 10 dobach nie jest źle, a dobrze! Światło nawigacyjne uruchomiłem w pierwszej dobie, na dzbanku po napoju. Klosz – z butelki po coca-coli. Żarówka 400 mm nad kabiną. Aktywna antena radarowa na maszcie z wiosła – wysokość, jak na pałąku; uruchomiłem po 5 dobach. Po tych 10 dniach zdążył się przekonać, jakie są wady i zalety płynięcia kajakiem pozbawionym pałąka, co prezentuje w swoim raporcie: Minusy: lampa i antena - prowizorka. Korzystne wiatry – mniejsze siły wspomagające. Przy dryfowaniu, mimo użycia 3 dryfkotew mocowanych na dziobie, kajak ustawia się bokiem do fal lub do 45 st. Z pałąkiem – dziobem do fal. To największy minus. Plusy: większa stateczność poprzeczna – mniejsze kiwanie. Mniejszy opór, przy niekorzystnych wiatrach skuteczniej mogę się przeciwstawić. Bez pałąka lepiej. Najistotniejsza jednak była wiadomość, w której Olek pisał: Cieszę się, że po awaryjnej przerwie mogę kontynuować Transatlancką Wyprawę Kajakową. W momencie wypłynięcia Olka po wodowaniu ze „Spirit of Bermuda“ przypuszczaliśmy, że w ciągu 5-6 tygodni dotrze do Florydy. Tempo, w jakim płynie po Atlantyku zmusza do weryfikacji tego terminu. Jeśli nie pojawią się jakieś nowe przeszkody Aleksandra Doby można spodziewać się w porcie New Smyrna Beach na Florydzie nawet już za kilka dni! Piotr Chmieliński Waszyngton, 8 kwietnia 2014
Nawet uszkodzony kajak nie jest przeszkodą dla Olka, dzielny kajakarz płynie do celu!
Piotr Chmieliński, kajakarz i wieloletni przyjaciel Olka raportuje dla nas specjalnie z Waszyngtonu: Długo wyczekiwany moment wodowania kajaka Aleksandra Doby na Atlantyku, około 600 km na południe od wybrzeża Bermudów, dostarczył nie lada emocji. Cel? Ostatni etap przerwanej z powodu uszkodzenia steru samotnej transatlantyckiej wyprawy Olka. Ledwie postawiony na wodzie “OLO” (nazwa kajaka) został przygnieciony przez wcześniej transportujący go żaglowiec, który uniesiony silną falą przechylił się raptownie na lewą burtę miażdżąc pałąk, istotny element konstrukcji. Przez chwilę wydawało się, że dalsza podróż nie będzie możliwa. Ale to wydawało się wszystkim obecnym na pokładzie “Spirit of Bermuda”, wszystkim …poza samym Olkiem - relacjonuje Piotr Chmieliński. Pożegnanie z Bermudami Niektórzy mieszkańcy Bermudów zdążyli się już przyzwyczaić do widoku niedużego brodatego mężczyzny, który na pożyczonym od dopiero co poznanych, ale już zaprzyjaźnionych Polaków rowerze przemierzał wyspę, nie tylko w celach turystycznych, ale także dla poprawy własnej kondycji fizycznej. Co 2-3 dni widywali go także krzątającego się przy biało-żółtym kajaku. Większość znała go z relacji telewizyjnych i artykułów prasowych donoszących o przybyciu Polaka samotnie przemierzającego w tymże kajaku Atlantyk, o jego, trwającym półtora miesiąca, zmaganiu się z niesprzyjającymi wiatrami i sztormami w zaklętym trójkącie bermudzkim, zakończonych urwanym sterem i koniecznością lądowania na wyspie. Dla jednych był szaleńcem, niepotrzebnie narażającym swoje życie i zdrowie, dla innych – bohaterem, którego silna wola i determinacja wywołują podziw i szacunek. Wydaje się, że na tej wadze, przeważyła jednak druga szala, o czym świadczy bezinteresowna pomoc, jaką zaoferowali Bermudczycy – transport kajaka żaglowcem “Spirit of Bermuda” do miejsca na oceanie, skąd mógł kontynuować swoją ekspedycję. Co skłoniło inicjatora tego przedsięwzięcia, jednego z bermudzkich przedsiębiorców, James Butterfielda, do zaangażowania się nie tylko organizacyjnego, ale przede wszystkim finansowego w pomoc Olkowi? Przede wszystkim pasja i upór 67-letniego kajakarza. - W życiu wyznaję od zawsze zasadę, jeśli możesz pomóc, dlaczego miałbyś nie pomóc – mówi James – Kiedy po raz pierwszy przeczytałem w gazecie o kajakarzu, wydało mi się to fascynujące, że ktoś przepłynie Atlantyk w kajaku, w czymś tak małym! Informacja, że po naprawie steru, potrzebował pomocy w powrocie do miejsca przerwania podróży, spowodowała, że zacząłem myśleć o statku i przyjaciołach, o których wiedziałem, że mogliby pomóc. Liczy się to, że można dać coś komuś kompletnie obcemu, choć w tym wypadku to był ktoś związany z oceanem, a ja spędziłem wiele wiele tygodni pokonując Atlantyk, choć na łodziach większych niż kajak. Stara prawda znana całemu światu sprawdziła się i w tym przypadku: Dając coś komuś, zawsze otrzymujemy coś w zamian – kontynuuje James, z którym rozmawiałem na godzinę przed wypłynięciem na Atlantyk – Nie da się nawet opowiedzieć, ile radości dały nam ostatnie 2-3 tygodnie, okazja do poznania Ciebie, poznania Olka i to uczucie, gdy widzę "Spirit of Bermuda" wypływający z Bermudów, by Olek mógł kontynuować swoją podróż. Denise Riviere, prezes fundacji Bermuda Sloop Foundation, do której należy “Spirit of Bermuda”, nie miała żadnych wątpliwości, że warto pomóc, zwłaszcza, gdy dysponuje się odpowiednimi możliwościami. Na pytanie, jak zareagowała na wieść o wypłynięciu z kajakiem na ocean, odpowiada śmiejąc się: - Pierwsze co, powiedziałam, to że za nic nie wsiądę do kajaka! Ale z pewnością jest to przygoda! Dlatego byliśmy niezmiernie szczęśliwi, że mogliśmy pomóc w jej realizacji. 23 marca, około godziny 15 Spirit of Bermuda, powiewając polską banderą na maszcie, z “OLO” na pokładzie opuścił port St. George’s Harbour. Pierwotnie w rejsie miała wziąć udział grupa uczniów z miejscowej szkoły, jednak ze względu na przewidywany silny sztorm, załoga żaglowca ograniczona została wyłącznie do marynarskiej obsługi statku. Olkowi poza mną towarzyszyła jeszcze fotoreporterka z lokalnego dziennika. Zagonieni do pełnienia wachty, szybko wdrożyliśmy się w obowiązki załogi. Na pokładzie żaglowca Aleksander Doba emanował energią i radością. - Po miesięcznej przerwie, znowu mogę kontynuować wyprawę. Czuję do wspaniale, że umożliwiono mi powrót na moją trasę i wyruszenie dalej. Już nie mogę się doczekać, żeby wsiąść do kajaka i walczyć dalej, bo lekko nie będzie. Ale tym większa będzie frajda, gdy dopłynę - powiedział Doba. Pytany, czy towarzyszą mu podobne doznania, jak wtedy, gdy wypływał z Lizbony, odnosił się jednak do uczucia niedosytu, że nie mógł zrealizować wyprawy jednorazowo, bez przerwy na lądzie, nawet jeśli faktycznie dodał 2 tysiące kilometrów do przewidywanych 9 tysięcy. - Pływanie po oceanie to wielka frajda. Nie zamierzałem pływać w pięciu sztormach, a takie mam za sobą. Mam nadzieję, że ten, który uszkodził mi ster, to był już ostatni. Przymusowy postój na Bermudach wynagrodził Olkowi przeciwności, które raz po raz serwował mu ocean przez ostatnich kilka tygodni i udowodnił, że ludziom otwartym i ciekawym świata, inni ludzie sprzyjają. - Poznałem wspaniałą wyspę, wspaniałych ludzi i jestem im wszystkim niezmiernie wdzięczny za okazaną pomoc. Długo będę pamiętał ich życzliwość i wsparcie - mówi Olek. Katastrofa na oceanie Dwa dni później dotarliśmy do pozycji 27N, 64W na oceanie czyli miejsca na trasie od Lizbony do Florydy, skąd Olek 10 stycznia zaczął być spychany przez południowe wiatry z właściwego kursu, podążając na północ zamiast na południowy zachód. O 13:35 czasu bermudzkiego (18:35 czasu polskiego) “OLO” został postawiony na wodach oceanu. Nim zdążył odsunąć się od burty “Spirit of Bermuda”, żaglowiec gwałtownie przechylił się na lewą stronę niemal kładąc się na kajaku. Szum wiatru i huk fal zagłuszyły trzask łamiącego się pałąka – ważnego elementu konstrukcji kajaka, zapewniającego jego powrót do właściwej w przypadku wywrócenia się. Część pałąka spadła na Olka, na szczęście nie raniąc go. O jego ponownym przymocowaniu nie było już mowy. Co teraz? Emocje załogi sięgnęły szczytu w chwili wodowania i zmiażdżenia kajaka przez żaglowiec, w tym niepokój o Olka, który wyszedł bez szwanku z tej kolizji. Potem chwila rozczarowania i żalu, że chyba się nie udało. Co teraz? Powrót Olka na pokład “Spirit of Bermuda” i wspólny rejs na wyspę? Jedynym, któremu taka myśl nie przyszła to głowy był sam Olek. Bez chwili wahania zdecydował, że popłynie w stronę Florydy nawet bez pałąka. Zaraz zaczął demontować oświetlenie nawigacyjne oraz aktywny reflektor radarowy, które umieszczone były na złamanej konstrukcji, by móc zainstalować je na kajaku. Po godzinie testowania pływania bez tego istotnego elementu, podpłynął do żaglowca, by oddać liny, które przy wodowaniu kajaka spadły na jego pokład, krzyknął “Płynę!”, pomachał na pożegnanie i jakby bojąc się, że zaczniemy go odwodzić od tej myśli zaczął oddalać się od nas. Staliśmy patrząc na kajak zapadający się raz po raz w głębinach wysokich fal. Ktoś krzyknął “Patrzcie, zdjęcia nam robi!”, jeszcze raz pomachał w naszą stronę i wkrótce zniknął nam z oczu. Na szczęście Olek zdążył uciec przed sztormem, z którym natomiast zmierzyć się musiał “Spirit of Bermuda” płynąc z powrotem na wyspę. Jak się okazało sztormem najsilniejszym w okresie ostatnich kilku lat. Atrakcja dla “fotelowych podróżników” - Gdybym znał język polski, być może lepiej zrozumiałbym, co Olka pociąga w podróży kajakiem po Atlantyku – powiedział mi John Wadson, przyjaciel i wspólnik Jima Butterfielda. - Mogę sobie tylko wyobrazić, jakie musi być to dla niego ekscytujące. My, którzy śledzimy jego kroki i jesteśmy prawdopodobnie takimi “fotelowymi podróżnikami”, na swój sposób też przeżywamy tę przygodę - dodał. Dla wielu moich rozmówców wyczyn Olka kojarzy się z wielkim wyzwaniem, którego sami raczej by się nie podjęli, ale kontakt z kajakarzem to dla nich chwila uświadomienia sobie wartości i zasad, o których warto pomyśleć. - Olek wysyła do nas jasny komunikat: idź i rób to, o czym marzysz, dokonuj, czego nikt wcześniej nie dokonał – stwierdził drugi mat na pokładzie "Spirit od Bermuda", Elajah Simmons. - Nieważne, w jakim jesteś wieku, jeśli masz pasję, możesz pokonać poważne przeszkody, takie jak na przykład dziki ocean – dodaje Nicola Muirhead, fotoreporterka “Bermuda Sun”. - Myślę, że Olek pokazuje nam, że warto realizować swoje plany w każdym wieku – mówi Jim Butterfield. - Wielu ludzi sądzi, że on musi być szalony, po co w ogóle zawracać sobie głowę czymś takim? A ja pytam, to po co wspinać się w góry, jeździć rowerem przez Amerykę? Wiek, czy to 67 lat Olka, czy moje 63, uczy nas, żeby wstawać każdego dnia z marzeniem do spełnienia i wierzyć, że jest to możliwe. Tak wiele osób mówi, jestem za stary na to. Ale wcale nie trzeba pokonywać kajakiem oceanu, można zająć się czymś innym, sztuką, muzyką, sportem. Myślę, że Olek otwiera nam oczy na możliwości - podsumowuje Butterfield. I znowu powraca: Płyń, Olek, płyń! Olek od kilku dni szybko przesuwa się na południe, zmierzając w kierunku New Smyrna Beach na Florydzie. Jeśli nie pojawią się nowe komplikacje, powinien tam dotrzeć w ciągu 4-6 tygodni. Miejscowa orkiestra ponownie zaczyna przygotowania do powitania go na brzegu. - Docierały do mnie słowa zniecierpliwienia, dlaczego nie płynę, co się ze mną dzieje - mówił Olek tuż przed wypłynięciem. - No to zaczynamy dalszy ciąg serialu. Cieszę się, że znowu mogę urozmaicać życie tym, którzy zaglądają na moją stronę i śledzą moją trasę. Mam nadzieję, że będzie mniej dramatycznie, niż poprzednio, bez wielkich przerw i sztormów. Proszę trzymać kciuki, a wszystkich z Polski i Europy proszę, dmuchajcie w moją stronę. Piotr Chmieliński Waszyngton 30 marca 2014
Aleksander Doba 23. marca wypłynie na Atlantyk
O planowanej przez Aleksandra Dobę kontynuacji wyprawy transatlantyckiej pisze Piotr Chmieliński, który po krótkim pobycie w Polsce, w najbliższych dniach ponownie poleci na Bermudy, by koordynować akcję wypłynięcie Olka na Atlantyk
Aleksander Doba, który z powodu awarii steru musiał przerwać swoją samotną wyprawę kajakiem po Atlantyku, za kilka dni opuszcza gościnne Bermudy, by kontynuować podróż na Florydę. Na pokładzie żaglowca “Spirit of Bermuda” odpłynie około 700 km na południowy-wschód, do miejsca na oceanie, gdzie 10 stycznia wpadł w istny kocioł wietrzny, który trzymał go w zaklętym kręgu przez półtora miesiąca. Tam ponownie zwoduje “OLO” (nazwa kajaka) i wyruszy na zachód, w kierunku New Smyrna Beach. Pomoc w osiągnięciu celu ekspedycji zaoferowali sami Bermudczycy. Wyczyn Olka spotkał się z niezwykłym podziwem, uznaniem, wręcz fascynacją ze strony mieszkańców wyspy, którzy jak mało kto wiedzą, czym jest żywioł oceanu i doskonale rozumieją, że kajakarz, ze względu na przeciwne wiatry, nie może samodzielnie odpłynąć swoim kajakiem od wybrzeża Bermudów, bo wkrótce wylądowałby na Islandii. Stąd ich zaangażowanie w poszukiwanie transportu na południe. Po jednej z publikacji w miejscowym dzienniku, zadzwonił do mnie bermudzki przedsiębiorca, Jim Butterfield i oznajmił: “Piotr, to jest takie wspaniałe przedsięwzięcie, że chętnie pomogę ‘naszemu bohaterowi’ wypłynąć z powrotem na ocean”. Jego pomysł na przetransportowanie Olka i “OLO” przerósł nasze najśmielsze oczekiwania, przekształcając tę inicjatywę w pewien rodzaj misji, którą do spełnienia mają obie strony. 23. marca Aleksander Doba wypłynie na Atlantyk, na pozycję 27 N , 64 W (miejsce przecięcia równoleżnika północnego 27 z południkiem zachodnim 64), na pokładzie będącego dumą Bermudów żaglowca “Spirit of Bermuda”, zbudowanego jako replika XIX-wiecznego żaglowca wojennego i należącego do fundacji – Bermuda Sloop Foundation. Organizacja ta działa przede wszystkim na rzecz młodzieży, starając się kształtować u młodych ludzi pozytywne postawy społeczne i budować doświadczenia, nowe umiejętności, na przykład poprzez rejsy żaglowcem, wymagające zespołowego działania, koncentracji na zadaniach i przystosowania do życia w grupie. Podróż z Olkiem będzie miała zatem charakter edukacyjny i treningowy. Dodatkowe wartości płynące z tego rejsu wnosi sam Aleksander Doba, którego niezwykła determinacja, siła woli w walce z naturą i własnymi słabościami oraz niezłomna wiara i dążenie do realizacji marzeń, celów, planów będzie stanowić dla uczestników niezwykle cenną lekcję. Znów w samotną drogę! W przypadku Olka trudno mówić o jego przygotowywaniu się do ponownego wypłynięcia na Atlantyk. Od trzech tygodni nieodmiennie odpowiada: “Jestem gotów płynąć w każdej chwili”. Mimo, że najchętniej już zmierzałby w stronę Florydy, cierpliwie czeka na termin ustalony przez jego nowych bermudzkich przyjaciół. A przy okazji zwiedza wyspę, jeżdżąc na rowerze, ustala szczegóły załadunku kajaka i opowiada o swoich przeżyciach wszystkim zainteresowanym. Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest to dotyczące bycia samemu ze sobą przez tak długi czas. O czym wówczas myśli? Wyprawa na Bermudy zajęła mi 4,5 miesiąca – mówi Aleksander Doba. To sporo czasu, czasu do myślenia, trudno bowiem wyłączyć się całkowicie i nie myśleć o niczym. Myśli się w zasadzie o wszystkim, o tym co było, co będzie, planuje się. Ja mam działkę i planowałem sobie na przykład, co mam na niej zrobić, ile tam pracy mnie czeka, co zasadzić, jak rośliny poukładać. Pamiętam z okresu mojej pracy zawodowej, a pracowałem w biurze projektów i czasem miałem problem trudny do rozwiązania, którym stale żyłem. Stojąc na przystanku, czekając na autobus, ciężko pracowałem rozmyślając, jak rozwiązać ten problem. I czasem myśl taka, bardzo cenna, wpadała mi w zupełnie niespodziewany sposób z dala od pracy. I tutaj jest podobnie, różne problemy mniej czy bardziej ważne, starałem się przemyśleć dokładnie, bo miałem czas niczym niezakłócony, oczywiście gdy nie musiałem się skupić na wiosłowaniu, utrzymaniu kursu i reagowaniu na wiatr i fale. W chwilach spokoju przemyśliwałem wiadomości, jakie otrzymywałem i które miałem wysłać, w szczególności, jak je napisać, by zmieścić się w 160 znakach. Ale tak w ogóle, to myślę o wszystkim. O rybach, o ludziach, o spotkaniach i tęsknię do spotkań z ludźmi. Im dłużej jestem na oceanie, tym bardziej czekam, by spotkać i pogadać, nawet z kimś obcym, o byle czym, zwykła ludzka rozmowa, uściśnięcie ręki, uśmiech do kogoś, nie tylko do ptaków i ryb. Tego mi bardzo brakowało. Aleksander Doba i Piotr Chmieliński na Bermudach, fot. Piotr Chmielinski/Canoandes Ten statek to szansa Propozycja wypłynięcia z Bermudów żaglowcem “Spirit of Bermuda” jest dla Olka szansą na pełne zrealizowanie planu, który zakłada pokonanie kajakiem Atlantyku pomiędzy najbardziej oddalonymi od siebie punktami: Lizboną a Florydą, czyli prawie 9 tysięcy kilometrów. Tym razem statek to faktycznie ogromne wsparcie, rozwiązanie problemu, jak dotrzeć do miejsca, w którym wyprawa została przerwana i w którym powinna się zacząć jej kontynuacja. Tym razem Olek z wdzięcznością przyjmuje oferowaną pomoc, wspominając przy tym inne spotkanie ze statkiem sprzed kilku miesięcy na otwartych wodach Atlantyku. fot. Piotr Chmielinski/Canoandes Problem pojawił się 20 grudnia, kiedy telefon Olka stracił możliwość nawiązywania połączeń. Przez kolejne trzy dni otrzymywałem coraz bardziej zaniepokojone wiadomości sms o braku wiadomości ode mnie. Zastanawiałem się, czy domyślą się, że mam problemy z łącznością. A tu zbliżały się święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok… Pomyślałem więc, że spróbuję porozumieć się za pomocą SPOT. Na urządzeniu oprócz normalnych sygnałów, są jeszcze dwa specjalne: sygnał alarmowy oznaczający zagrożenie życia i prośbę o ratunek oraz sygnał “Ask for help”, czyli prośba o rozwiązanie problemu, która wysyłana jest do zaprogramowanych odbiorców, w moim przypadku do żony Gabi i do Andrzeja Armińskiego. Pomyślałem, że w ten sposób oboje domyślą się, że mam problem z telefonem i w ciągu dwóch dni, które pozostały do świąt, mój problem rozwiążą. O 7:53 nacisnąłem przycisk “HELP”. Sygnał wysyłany jest wówczas przez godzinę co 5 sekund. Ja wyłączyłem go po pięciu sygnałach, sądząc, że mój komunikat został odebrany i zrozumiany, że jest problem, ale nie ma niebezpieczeństwa.” Pod koniec dnia, 3 godziny przed zachodem słońca, Olek dostrzegł z tyłu na swoim kursie ogromny statek, płynący prosto na niego. Myślę sobie, będzie blisko, zrobię mu zdjęcia, sfilmuję kamerą. Przygotowałem się na blisko przepływający statek: ubrałem się odpowiednio, przygotowałem aparat fotograficzny i kamerę. No i czekam. Statek zbliżał się coraz bardziej podążając moim śladem. Będąc jakieś 5 mil ode mnie zaczął pływać zygzakiem, raz w lewo, raz w prawo. Pomyślałem wtedy, że on chyba do mnie płynie! Cały czas miałem włączony SPOT, więc pewnie mnie namierzył, ale na wzburzonym oceanie, na falach o wysokości 5-7 metrów, wśród białych grzywaczy mieli problem dostrzec mały biały kajak, zwłaszcza patrząc pod słońce. W odległości około 2 km od kajakarza statek zatrzymał się i rozbrzmiał dźwięk buczka-sygnału mgłowego. Dla Olka stało się jasne, że to jego szukają. Odczytują sygnał SPOT, ale wciąż nie mogą go zobaczyć. Ogromny grecki tankowiec powoli zbliżał się, wykonując manewry wskazujące na przeszukiwanie oceanu. Wreszcie dostrzegli kajakarza i obrali kurs prosto na niego. Założyłem pokrywę na kokpit, żeby fale nie zalewały go, pozamykałem włazy, a sam stanąłem na mostku sterowniczym, oparłem się o pałąki, dzięki czemu mogłem sobie stabilnie stać i swobodnie komunikować się ze statkiem, który się zbliżał wyraźnie do mnie. Na dwustumetrowym pokładzie statku zebrała się kilkudziesięcioosobowa załoga. Jedni robili zdjęcia, inni machali do Olka, dając znaki, że chcą mu podać rzutkę – linę, za pomocą której można przyciągnąć jednostkę do burty. I wtedy Aleksander Doba zdał sobie sprawę, że wizyta tankowca to odpowiedź na sygnał „Ask for help“! Używając najstarszego języka świata, czyli migowego zacząłem im pokazywać: JA TU OK. Krzycząc TELEFONO i pokazując znak telefonu próbowałem im dać do zrozumienie, że mam problem wyłącznie z łącznością. Pokazuję dalej: JA I KAJAK ZACHÓD, WY TAM NA WSCHÓD! Widziałem konsternację wśród załogi. Przepłynąłem w stronę nadbudówki. Myślę sobie, chyba przekazałem sygnał. Ale okazało się, że nie! Zrobili wielkie koło i podpływają jeszcze raz z lewej burty. Więc powtarzam sygnał. A oni dalej pływają przy mnie. W końcu zdenerwowany wrzasnąłem używając nieparlamentarnego zwrotu i....poskutkowało! Zaczęli odpływać, jeszcze długo machali do mnie, ale to już na pożegnanie. Na pytanie, czy choć przez chwilę pomyślał, żeby skorzystać z tej pomocy, odpowiada: To raczej oni mieli taką myśl. Były takie trudne warunki, z ogromnego bezpiecznego statku patrzą na taką łupinkę, fale mną miotają, nie widać mnie raz po raz, bo przecież nawet ja czasem nie widziałem tego statku zza fal, w które wpadałem. Myślę, że oni tak długo koło mnie płynęli, sądząc, że ja jednak skorzystam z ich pomocy. Byli w pobliżu aż zrobiło się całkiem ciemno i dopiero wtedy odpłynęli. Oni pewnie znacznie gorzej oceniali sytuację niż ja. Ale ani przez moment nie pomyślałem, żeby wsiąść na statek. Płyń, Olek, płyń! 700-kilometrowy dystans dzielący wybrzeże Bermudów od miejsca wodowania “OLO”, żaglowiec “Spirit of Bermuda” z Olkiem, ze mną oraz załogą i grupą uczniów na pokładzie powinien pokonać w ciągu 2 – 3 dni. Osiągnąwszy wyznaczoną pozycję Olek odpłynie na południowy zachód. Przewiduje się, że do Florydy dotrze za około 5-7 tygodni. Pozostaje mieć nadzieję, że wiatry będą mu sprzyjać. I dopingować Aleksandra Dobę słowami, które towarzyszą całej jego podróży - “Płyń, Olek, płyń!” Tekst: Piotr Chmieliński Cała redakcja trzyma kciuki!
Aleksander Doba. Cel: Floryda, bez względu na przeszkody
Uszkodzony ster kajaka “Olo”, którym Aleksander Doba przemierza Atlantyk i przez który został zmuszony do przerwania wyprawy na Bermudach, jest już naprawiony. Olek gotowy jest wyruszyć w dalszą podróż. Cel: niezmiennie Floryda.
Piotr Chmieliński, kajakarz, przyjaciel Aleksandra Doby, przygotował relację na temat wyprawy Atlantyk II. Zapraszamy do lektury. Jest nieugięty, niezwykle konsekwentny i zdeterminowany, by osiągnąć cel, który sobie postawił: przepłynięcie Atlantyku pomiędzy najbardziej oddalonymi punktami na wybrzeżach europejskim i amerykańskim. I wydawać by się mogło, że przeszkody, które od ponad miesiąca utrudniają mu realizację planu zakładającego, że jako pierwszy pokona siłą własnych ramion tę potężną odległość liczącą prawie 9 tysięcy kilometrów, osłabią jego zapał, entuzjazm i kondycję fizyczną. Po awarii steru, wspólnie ze strategiem ekspedycji, Andrzejem Armińskim, braliśmy pod uwagę pomysł, że Olek dopłynie do Bermudów, stamtąd poleci do Polski, a po dwóch– trzech miesiącach, w czasie których naprawiony zostanie uszkodzony element kajaka, a on sam trochę odpocznie, wróci na Atlantyk, by kontynuować swą wyprawę. Jeszcze zanim dopłynął do wybrzeży wysp, już było wiadomo, że ta opcja nie wchodzi w grę. Olek zdecydowany jest płynąć dale Jak widać w kajaku nie można liczyć na wygody. fot. Ricardo Bravo - Canoe & Kayak/Canoandes Kierunek Bermudy Kajak “Olo” zaprojektowany i zbudowany w stoczni Andrzeja Armińskiego już raz przepłynął Atlantyk na przełomie 2010/2011 roku, pokonując w 99 dni odległość około 4,5 tysiąca kilometrów pomiędzy Senegalem a Brazylią. W trakcie kolejnej wyprawy zmierzył się z niezwykle trudnymi warunkami pogodowymi, silnymi wiatrami, wieloma sztormami, potężną siłą nacisku wysokich fal. W 130. dniu ekspedycji stracił ster. Foto: Piotr Chmielinski/Canoandes - To było w czasie sztormu, kolejnego sztormu. Usłyszałem stukanie z tyłu kajaka. Wyjrzałem, a na rufie…goło. Gdzie jest ster? - wspomina Aleksander Doba wydarzenia, które zdecydowały o zmianie planów jego ekspedycji. – Ster jest na linkach, więc nie mogłem go zgubić. Ubrałem się stosownie do warunków sztormowych, przypiąłem do uchwytów i podpełzłem pod rufę. Ster urwany wisiał na linkach. Wyciągnąłem go do góry i okazało się, że nie wytrzymały dwie spoiny. Kajakiem niełatwo jest utrzymać w trudnych warunkach pogodowych kierunek płynięcia na oceanie, a co dopiero bez steru? - dodaje. Foto: Dzieki uprzejmosci Piotra Chmielinskiego Doświadczenia ostatnich tygodni nie pozwalały Olkowi liczyć na poprawę pogody. Sztorm za sztormem, huragan za huraganem i wiatry od tygodni spychające go z trasy wykluczały możliwość pływania bez urządzenia sterującego. - Najszybciej, jak to tylko było możliwe, napisałem teksty do Andrzeja Armińskiego i Piotra Chmielińskiego, który był w tym momencie najbliżej mnie, bo na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych z informacją o urwanym sterze i konieczności dokonania naprawy, bo nie mogę dalej płynąć - mówi Doba. Po kilkunastu godzinach otrzymał odpowiedź sugerującą, żeby zawrócił i skierował się na Bermudy, oddalone o około 200 mil. Natychmiast przyjął kurs na północny wschód. W trakcie naszej rozmowy, już na wyspie, głos Olka ulega na chwilę zmianie z wesołego i żywiołowego na refleksyjny i nieco wyciszony, gdy pytam o to, czy czuje się zawiedziony, że nie udało mu się w czasie jednorazowego rejsu przepłynąć Atlantyku i dotrzeć do docelowego New Smyrna Beach na Florydzie. Ale tylko na chwilę. - Pierwsza myśl, kiedy zobaczyłem ten urwany ster to “tragedia”, co ja teraz zrobię, jestem daleko od lądu, a potrzebna jest pomoc. Nadzieja zaświtała, gdy podjęta została decyzja o naprawie na Bermudach. Ale sama idea jednorazowego przepłynięcia bez lądowania nigdzie między kontynentami europejskim i amerykańskim została przerwana. Ja jednak jestem optymistą i staram się we wszystkim znaleźć coś dobrego. I tak myślę sobie, że jak udało mi się dopłynąć nawet do Bermudów, to i tak jest to przecież kawał drogi. W historii jeszcze żaden kajakarz nie przepłynął takiej trasy. O tym, że jest to sukces pomyślałem, gdy usłyszałem pełne uznania słowa dziennikarzy bermudzkich. Dla mnie jest to sukces na razie w 75 procentach. Kontynuując wyprawę i dopływając do Florydy osiągnę sukces w powiedzmy 93 procentach. Ale i tak jestem usatysfakcjonowany - mówi sam Aleksander Doba. “Lubimy wiać Olkowi w oczy” Wydawało się, że zmierzając w kierunku Bermudów Olek wreszcie trafi na sprzyjające wiatry, które będą go popychać w stronę wyspy zapewniając mu niemal komfortowe dotarcie do jej wybrzeży w trzy-cztery dni. W końcu od miesiąca zwykle wiały przeważnie z południowego-zachodu, czyli z przeciwka, co spowodowało, że krążył w rejonie bermudzkim cofając się na wschód i północny wschód, bądź stojąc w miejscu, co i tak było lepsze niż bycie spychanym w kierunku Europy o kolejne kilka, kilkanaście, kilkadziesiąt kilometrów. - Analizowałem wszystkie mapy, które miałem na pokładzie, głównie mapę pilotową Atlantyku na ten miesiąc. To jest mapa podająca średnie wartości w oparciu o dane zbierane przez wiele, wiele lat. Dla obszaru, po którym krążyłem tak długo, odnotowano przeważające wiatry południowe – 60 procent, a pozostałe 40 procent to wiatry wiejące z północy. Powiedziałbym, że przez ten miesiąc rozkład procentowy wyglądał zupełnie inaczej: 90 procent wiatrów z południa, 10 procent z północy. Moje obserwacje potwierdziły się później w trakcie rozmów w mieszkańcami Bermudów, którzy uznali, że ten rok faktycznie obfituje w wiatry południowe - wspomina Olek. Olek samotnie walczy na Oceanie Atlantyckim. Foto: Dzieki uprzejmosci Piotra Chmielinskiego Przekazywane przez Andrzeja Armińskiego pięciodniowe prognozy pogody budowały swoistą amplitudę – przez dwa-trzy dni będzie silnie wiało z południa, czyli źle, ale potem stopniowo będzie się poprawiać, a wiatr zacznie wiać z północy – czyli dobrze. Faktycznie amplituda uparcie zmieniała się w linię prostą - z bardzo krótkimi przerwami wiatry wiały niemal nieustannie z południowego zachodu na północny wschód nie oszczędając kajakarzowi zmagań ze sztormami i huraganami. Pokonawszy większość trasy, będąc już tak blisko wybrzeży amerykańskich, wpadł w pułapkę pogodową, która skutecznie oddalała go od celu podróży. Na moje pytanie, czy w którymś momencie poczuł zwątpienie, które pojawia się choćby w konsekwencji fizycznego zmęczenia odpowiedział: - Kiedy czekam i okazuje się, że po przewidywanych trzech dniach kierunek wiatru, który miał być dobry wcale taki nie jest, a ten bardzo dobry okazuje się najgorszym z możliwych, to – że tak powiem – psychika siada, ale nie do takiego stopnia, żebym zwątpił i prosił “weźcie mnie stąd, bo już mam wszystkiego dosyć”. Nie doświadczyłem aż takiego zwątpienia. Z chwilą przyjęcia kursu na Bermudy, jak to stwierdził Olek, ruszył żwawo, radząc sobie bez steru … przez krótką chwilę. Wiatry wiejące z południowego zachodu, które dotąd mi dokuczały, jak się zorientowały, że chcę płynąć na północny wschód, to zaczęły wiać właśnie z tamtej strony! - śmieje się Aleksander Doba ze swojego szczęścia do przeciwnych podmuchów – Przecież lubimy wiać Olkowi prosto w oczy! Bez steru zmaganie się z oceanem w tych warunkach było niemożliwe. Wykorzystując dostępne przedmioty, w tym skrzynkę na żywność, kajakarz-inżynier skonstruował więc ster awaryjny, dzięki któremu mógł płynąć w pobliże Bermudów. Pierwszy od miesięcy uścisk dłoni Uzgodniliśmy z Olkiem i Andrzejem Armińskim, że będę czekał na kajakarza na Bermudach, by pomóc mu po pierwsze - dotrzeć do brzegu, po drugie - znaleźć miejsce naprawy steru, po trzecie – znaleźć rozwiązanie umożliwiające kontynuację ekspedycji. Okalające wyspę rafy koralowe stanowią poważne zagrożenie dla wszystkich jednostek dobijających do brzegów wyspy, nawet tak małej jednostki jak kajak, który ze względu na ograniczoną sterowalność narażony jest tym bardziej na rozbicie, szczególnie przy silnych wiatrach. By wprowadzić Olka bezpiecznie do zatoki Ely’s Harbour wynająłem kuter rybacki, którego właściciel Brent Munro oraz członek załogi Chris Maughan są fachowcami w zakresie ratownictwa morskiego, ale przede wszystkim doskonale znają układ korytarzy prowadzących na ląd. Moje pierwsze spotkanie z Olkiem w trakcie tej wyprawy odbyło się jeszcze na oceanie. Na pokładzie kutra Frog Cutter, wraz z ekipą telewizyjną popłynęliśmy 200 km na południowy zachód od Bermudów, by sprawdzić, w jakim Olek jest stanie, jakie są jego możliwości dopłynięcia do wyspy. Z jednej strony była to potrzeba sprawdzenia, z drugiej ciekawość, chęć zobaczenia go na środku oceanu, zrobienia zdjęć, nakręcenia materiału filmowego. Po 13 godzinach dopłynęliśmy w okolice miejsca, które wskazywał SPOT jako lokalizację Olka i dostrzegliśmy mały kajak na wielkiej wodzie. Zobaczenie go gdzieś w oddali było i ekscytujące i wzruszające. Maleńki punkcik na horyzoncie stopniowo powiększał się, zbliżając się do nas, i nabierał kształtów. 500 metrów, 300, 200, jeszcze nie widać Olka, 100 metrów, 50 …. i zdziwienie – tam nie ma nikogo! Opłynęliśmy kajak dookoła. Przez chwilę pomyślałem o najgorszym, zadając sobie jednocześnie pytanie, kto wciskał nadajnik SPOT, by nakierować nas na położenie “Ola”? I wtedy Olek wynurzył się ze swojej kabiny, w której … przebierał się na nasze spotkanie… Roześmiany, ucieszony jak dziecko, które widzi kochaną osobę, wręcz wniebowzięty uścisnął moją dłoń i zaserwował mi kolejną dawkę wzruszenia mówiąc: Strasznie dziękuję Piotrze, że jesteś tu i że mam gości na Atlantyku. Taka ogromna niespodzianka. Dziękuję, że przyjechałeś, że mogę uściskać Ci rękę. Olek - jak zawsze ciepły, prostolinijny, szczery. I tak bardzo pragnący kontaktu z ludźmi, tęskniący za chwilą rozmowy, nawet o niczym, za uśmiechaniem się do drugiego człowieka, zwłaszcza po 4,5 miesiącach spędzonych samotnie na Atlantyku. Nasza wizyta stała się dla niego małym świętem, do którego solidnie się przygotował. Nie tylko zadbał o swój wygląd, świeże ubranie, uczesane włosy i brodę, ale co więcej wyszorował cały kajak, nawet jego zewnętrzną część. Foto: Piotr Chmielinski/Canoandes Pierwsze kroki na lądzie Nad ranem 24 lutego przy silnych podmuchach zwiastujących kolejny sztorm, we mgle, deszczu i nieprzeniknionych ciemnościach ograniczających widoczność, wraz z załogą Frog Cutter i dzięki komunikatom nadawanym z lądu przez RCC Bermuda/Bermuda Radio, bezpiecznie przeprowadziliśmy Olka przez usiane rafami koralowymi wybrzeże Bermudów. Dotarłszy do zatoki Ely’s Harbour, zszedł z pokładu kajaka, by po raz pierwszy od 4,5 miesięcy stanąć na stałym lądzie. Aleksander Doba przypłynął na Bermudy. Foto: Piotr Chmielinski/Canoandes - To było bardzo dziwne uczucie – mówi. Było to o świcie, jak dobiliśmy do Bermudów. Tam czekały na mnie dwie urzędniczki, specjalnie wysłane z drugiego końca wyspy, żeby dokonać wstępnej odprawy paszportowej. Stanąłem na betonie i poczułem, że beton się pode mną chwieje. Stałem z trudem, tak mną kiwało, jakbym był pijany. Zdziwione panie przytrzymały mnie, a ja czułem się bardzo głupio. Po 4,5 miesiącach kołysania na falach, nie odczuwałem już tego kołysania, czułem się bardzo stabilnie, stawałem w kajaku, robiłem gimnastykę, nie miałem zaburzeń równowagi. A tu na stały gruncie, gdzie powinno być wszystko w porządku, świat się chwieje. Mój błędnik był tak rozkojarzony, że gdy nic pod nogami się nie chwiało, to ja zacząłem się chwiać. Na Florydę Uszkodzony ster udało się naprawić na Bermudach. Teraz Olek jak najszybciej chce dotrzeć do okolic miejsca, gdzie zakończył etap swojej wyprawy, by kontynuować rejs do New Smyrna Beach, gdzie od kilku miesięcy wyczekują go już mieszkańcy tego niewielkiego miasteczka na Florydzie. Trzymamy kciuki! Olek dociera do miejsca naprawy steru w St. George's Harbour na Bermudach. Foto: Piotr Chmieliński/Canoandes.