National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T16:02:14.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dwa słowa o bliźniętach. "Czasami przechodzi mnie dreszcz, gdy obserwuję niesamowite podobieństwo ich zachowań" [REPORTAŻ]
items: Puls planety. Tak wygląda zapis EKG Ziemi
items: Dinozaury z Utah
items: Nowy Jork wczoraj i dziś
items: Zaczyna się w domu
items: W pogoni za duchem Nansena
items: Teoria stada

Dwa słowa o bliźniętach. "Czasami przechodzi mnie dreszcz, gdy obserwuję niesamowite podobieństwo ich zachowań" [REPORTAŻ]
type: item
date: 2018-12-05T11:10:19.000Z
creator: Peter Miller
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: bliźnięta
subject: epigenetyka
subject: Kultura
subject: Parenting
subject: Zdrowie
description: Każdego lata w pierwszy weekend sierpnia tysiące bliźniąt zjeżdża do Twinsburga w amerykańskim stanie Ohio, miasteczka nazwanego na cześć bliźniąt przez braci bliźniaków dwa wieki temu.
encoded: Dave i Don Wolfowie z Fenton w stanie Michigan na festiwalu goszczą od lat. Tak jak większość bliźniąt przyjeżdżających do Twinsburga, bracia lubią przebywać w swoim towarzystwie. W zasadzie spędzili ze sobą całe życie. Przez ostatnie 18 lat 53-letni kierowcy z długimi, identycznymi brodami przejechali wspólnie ponad 5 mln kilometrów, wożąc po Stanach towary wielką ciężarówką. Kiedy jeden siedzi za kierownicą, drugi odsypia w kabinie. Słuchają tych samych stacji radiowych, muzyki w stylu country gospel, a ich ulubione przekąski w drodze to kiełbasa pepperoni, jabłka i ser cheddar. W wolne dni polują lub łowią ryby. Razem, rzecz jasna. Taki styl życia najbardziej im odpowiada. – To pewnie typowe dla bliźniąt – mówi Don. Dzisiejszego popołudnia na festiwalu bracia zatrzymali się przy stoisku badawczym sponsorowanym przez FBI, Uniwersytet Notre Dame i Uniwersytet West Virginia. Wewnątrz wielkiego białego namiotu technicy fotografują pary bliźniąt aparatami o dużej rozdzielczości, pobierają ich odciski palców i skanują tęczówki, by sprawdzić, czy najnowocześniejsze oprogramowanie będzie w stanie je rozróżnić. – Mimo że jednojajowe bliźnięta mogą wyglądać niemal identycznie, system cyfrowej identyfikacji potrafi wypatrzyć różnicę w układzie piegów, porów czy kąta ułożenia brwi – wyjaśnia informatyk Patrick Flynn. Jak dotąd nawet najbardziej zaawansowane technologicznie programy mylą się z powodu załamania światła czy zmiany wyrazu twarzy. Bracia Wolfowie stanowią dla naukowców nie lada wyzwanie, bo brody zasłaniają każdemu połowę twarzy. Badanie zdaje się ich bawić. – Gdy pstryknięto mi zdjęcie, zapytałem jednego z techników, czy gdybym teraz popełnił jakąś zbrodnię, a następnie zgolił brodę, rozpoznano by mnie na podstawie wcześniejszej fotografii. Mój rozmówca po chwili namysłu odparł, że prawdopodobnie nie, ale poradził, bym jednak tego nie robił. Biologia i środowisko Flynn i jego współpracownicy nie są jedynymi naukowcami prowadzącymi badania w Twinsburgu. Kilka inn…

bliznieta-274d49e.jpeg
width: 863
height: 491

Puls planety. Tak wygląda zapis EKG Ziemi
type: item
date: 2015-11-25T11:26:01.000Z
creator: Peter Miller
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania
subject: satelity
subject: ziemia
description: Nowe czujniki satelitarne i powietrzne nie wyleczą Ziemi. Ale pozwolą uzyskać najdokładniejszy jak dotąd obraz rozlicznych trapiących ją dolegliwości.
encoded: Tekst Peter Miller Widok z okna był dość ponury. Lecąc samolotem badawczym nad lasami kalifornijskich sekwoi olbrzymich, Greg Asner widział żniwo, jakie zebrała czteroletnia susza. Ale gdy odwrócił się od okna, aby zerknąć na wyświetlacz wideo w swoim latającym laboratorium, widok był jeszcze bardziej alarmujący. W niektórych miejscach las jaskrawo czerwieniał. – Wykazywał niepokojąco wysoki poziom stresu – powiedział Asner. Cyfrowe obrazy pochodziły z nowego systemu skanującego 3D, który Asner, ekolog z Carnegie Institution for Science, zainstalował w swoim samolocie. Bliźniacze lasery skanera muskały drzewa, wybierając pojedyncze gałęzie z wysokości 2100 m. Bliźniacze spektrometry obrazowe rejestrowały setki długości fal odbitego światła słonecznego w zakresie od promieni widzialnych po podczerwień, pokazując szczegółowe podpisy chemiczne identyfikujące każde drzewo pod względem gatunku. Informowały nawet, ile wody drzewo wchłonęło, co jest głównym wskaźnikiem zdrowia. – To było swego rodzaju badanie krwi lasu – stwierdził Asner. Zgodnie z ustawieniem kolorów drzewa usychające z pragnienia biły po oczach czerwienią. Choć obrazy te są niepokojące, stanowią potężne narzędzie do badania planety. – System produkuje mapy, które w ciągu jednego przelotu powiedzą nam więcej o ekosystemie, niż moglibyśmy uzyskać, pracując przez całe życie na ziemi – napisał później Asner. – A obserwatorium Carnegie Airborne Asnera to tylko forpoczta szerszego trendu. Pół wieku po tym, jak pierwszy satelita pogodowy wysłał niewyraźne obrazy chmur kłębiących się nad północnym Atlantykiem, zaawansowane czujniki robią dla naukowców to, co medyczne skanery zrobiły dla lekarzy – zapewniają im stale udoskonalane narzędzia do monitorowania parametrów życiowych Ziemi. W 2014 i na początku 2015 r. NASA rozpoczęła pięć dużych misji mających na celu obserwację Ziemi (w tym dwa nowe instrumenty na stacji kosmicznej), zwiększając ich liczbę do 19. Agencje kosmiczne z Brazylii, Chin, Europy i innych mie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0333f458026b87669e2794f877f78bc7db84ce32-8819482.png
width: 1233
height: 817

Dinozaury z Utah
type: item
date: 2014-06-27T07:47:00.000Z
creator: Peter Miller
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: odkrycia
subject: stany zjednoczone
subject: utah
description: Około 75 mln lat temu amerykański stan Utah wchodził w skład ogromnej wyspy zwanej Laramidią. Była ona gorąca i bagnista, a rządziły na niej dinozaury
encoded: Bracia Millerowie wyglądali raczej na poszukiwaczy złota niż na paleobotaników. Ich brody pokrywała warstwa błota, gogle chroniły oczy przed piaskiem niesionym przez wiatry. Mierzyli prawie po dwa metry. Po ostrej grani na południu stanu Utah poruszali się ze swobodą ludzi nawykłych do otwartych przestrzeni. Kiedy Ian wbijał kilof w mułowiec, Dane próbował skręcić papierosa, ale wichura zwiała mu tytoń z bibułki. – Niech to szlag – rzucił i spróbował ponownie. Wraz ze Scottem Sampsonem, kuratorem Muzeum Przyrody i Nauki w Denver, oraz Joe Sertichem, tamtejszym paleontologiem, bracia szukali skamieniałości w Narodowym Pomniku Grand Staircase-Escalante. Badali szczególnie odległy region, plątaninę stromych urwisk i żlebów na północ od Horse Mountain. Podczas gdy reszta ich zespołu pracowała kilka kilometrów dalej, na stanowiskach odkrytych w poprzednich latach, Sampson, Sertich i Millerowie szukali nowych miejsc. Po miesiącach pracy biurowej w muzeum Sampson z trudem ukrywał radość z faktu, że jest tam, „gdzie żaden paleontolog jeszcze nie był”, a przy tym może odnaleźć nowe skarby „zaginionego kontynentu” Laramidii. Warstwa mułowca, którą rozbijali Millerowie, stanowiła osady ze wschodniego wybrzeża tego wąskiego pasa lądu ciągnącego się niegdyś przez 6500 km, od Oceanu Arktycznego do Zatoki Meksykańskiej. Laramidia powstała 90 mln lat temu, pod koniec kredy, gdy wzrost poziomu morza doprowadził do zalania Ameryki Północnej i rozdzielenia jej na dwie części. Dziś ten ląd tkwi głęboko pod zachodnimi stanami USA. Dzięki wiatrom i deszczom obfitujące w skamieniałości złoża znalazły się tu na tyle płytko, że można do nich dotrzeć przy użyciu kilofów. Od roku 2000, pracując głównie w formacji Kaiparowits, złożu o grubości 800 m pochodzącym sprzed 77–75 mln lat, badacze odkopali skamieniałości tysięcy roślin i zwierząt, od szyszek drzew iglastych aż po krokodyle, żółwie, i dinozaury. Zwłaszcza dinozaury. Wygląda na to, że w ciągu jakichś 20 mln lat istnienia Laramidia była…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/200022ecec3ed65525b1b6979544f6a6de2e6dbf-62125b4.jpeg
width: 2048
height: 1535

Nowy Jork wczoraj i dziś
type: item
date: 2009-10-22T06:55:39.000Z
creator: Peter Miller
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ekosystem
subject: manhattan
subject: nowy jork
description: Spośród wszystkich gości odwiedzających Nowy Jork w ostatnich latach największe zdumienie wzbudziła wizyta bobra Joségo.
encoded: Nie wiadomo, skąd się wziął. Przypuszcza się, że przypłynął rzeką Bronx z podmiejskiego hrabstwa Westchester. Pewnego zimowego dnia w 2007 r. po prostu pojawił się na brzegu nieopodal zoo w dzielnicy Bronx, zwalił kilka wierzb i zbudował sobie żeremie. – Gdyby ktoś zapytał mnie wtedy, jakie są szanse na pojawienie się bobra na Bronksie, powiedziałbym, że żadne – mówi Eric Sanderson, ekolog z organizacji Wildlife Conservation Society (WCS) z siedzibą w ogrodzie zoologicznym na Bronksie. – Od ponad 200 lat w Nowym Jorku nie widziano bobrów. Na początku XVII w., gdy dzisiejszy Nowy Jork nazywał się Nowy Amsterdam i był holenderską wsią, powszechnie polowano na te gryzonie dla ich futer, modnych wówczas w Europie. Handel skórami okazał się tak rentowny, że parka bobrów trafiła na oficjalny herb miasta i widnieje tam do dziś. Niestety, prawdziwe zwierzęta wyginęły. Dlatego Sanderson nie dowierzał swojemu współpracownikowi z WCS Stephenowi Sautnerowi, gdy ten powiedział mu, że widział ślady bobra podczas spaceru brzegiem rzeki. Sanderson podejrzewał jednak, że chodzi o piżmaka. Te gryzonie charakteryzują się większą „odpornością na miasto”. Gdy dwaj badacze pokonali siatkowy płot odgradzający rzekę od parkingów przy zoo, od razu natrafili na „domostwo” Joségo w tym samym miejscu, w którym wcześniej widział go Sautner. Kilka tygodni później José wciąż tam był. Powrót bobra do Wielkiego Jabłka okrzyknięto wielkim sukcesem ekologów i wolontariuszy działających na rzecz ochrony przyrody, którzy przez ponad 30 lat walczyli o rekultywację rzeki Bronx, sprowadzonej przez lata do roli wysypiska śmieci i podwodnego cmentarzyska starych samochodów. Bobra nazwano José na cześć Joségo E. Serrano, senatora z Bronksu, bo to dzięki staraniom tego polityka na oczyszczanie rzeki przeznaczono ponad 15 mln dolarów z funduszy federalnych. Dla Sandersona pojawienie się Joségo miało dodatkowe znaczenie. Przez ponad 10 lat kierował bowiem projektem badawczym w WCS, którego celem było jak najdok…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1fc20f7de3cbb66099122cd921eb8d2697e4c51f-009e812.jpeg
width: 714
height: 476

Zaczyna się w domu
type: item
date: 2009-07-19T18:46:32.000Z
creator: Peter Miller
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: ekologia
description: Najszybszy i najtańszy sposób spowolnienia zmian klimatu już znamy – zmniejszenie zużycia energii. Niewielkim wysiłkiem i przy niewielkich nakładach finansowych większość z nas może zmniejszyć zużycie energii o co najmniej 25 proc., wyrządzając w ten sposób przysługę Ziemi, a zarazem nie uszczuplając własnego portfela. Co nas powstrzymuje?
encoded: Niedawno moja żona PJ i ja spróbowaliśmy nowej diety – i wcale nie poto, by zrzucić parę kilogramów. Najświeższe badania wskazują, że świat ogrzewa się szybciej, niż przewidywały prognozy sprzed zaledwie kilku lat i że konsekwencje tego procesu mogą być dotkliwe, jeśli nie będziemy kontynuować ograniczania emisji CO₂ i innych gazów cieplarnianych, które zatrzymują ciepło w atmosferze. Ale co każdy z nas może zrobić na własną rękę? A poza tym, skoro emisja z terytorium Chin, Indii i innych krajów rozwijających się gwałtownie rośnie, czy nasze wysiłki będą miały jakieś znaczenie? Zdecydowaliśmy się przeprowadzić eksperyment. Przez miesiąc śledziliśmy naszą własną emisję dwutlenku węgla (CO2), tak jakbyśmy liczyli kalorie. Chcieliśmy się dowiedzieć, ile możemy zaoszczędzić, więc poddaliśmy się ścisłej diecie. Przeciętne amerykańskie gospodarstwo domowe produkuje ok. 70 kg CO2 dziennie. To ponaddwukrotnie więcej niż średnia w Europie Zachodniej i prawie pięć razy więcej niż średnia światowa – głównie dlatego, że Amerykanie więcej jeżdżą samochodami i mają większe domy. Ile zatem powinniśmy starać się zaoszczędzić? Po odpowiedź udałem się do Tima Flannery’ego, autora książki Twórcy pogody: Jak człowiek zmienia klimat i co to oznacza dla życia na Ziemi. Flannery wezwał czytelników do radykalnego ograniczenia własnej emisji CO2, aby można było utrzymać świat z dala od punktów krytycznych, takich jak stopnienie lodów Grenlandii i Antarktydy Zachodniej. Żeby zachować bezpieczną odległość od tego progu, musimy ograniczyć emisję o 80 proc. – orzekł. – To wygląda na strasznie dużo – powiedziała PJ. – Czy naprawdę jesteśmy w stanie to zrobić? Mnie też się to wydawało nieprawdopodobne. Tym niemniej celem była odpowiedź na proste pytanie: Jak bardzo możemy przybliżyć się do stylu życia, który byłby znośny dla naszej planety? Gdyby okazało się, że tego nie potrafimy, może przynajmniej moglibyśmy zidentyfikować najczulsze punkty i wypracować sposoby adap-tacji. Zdecydowaliśmy się wi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/eccc31a15fcc09346cd98bc7e83b4e3495864d40-2a05f07.jpeg
width: 714
height: 535

W pogoni za duchem Nansena
type: item
date: 2009-04-05T16:00:00.000Z
creator: Peter Miller
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ekspedycje
subject: fridtjof nansen
subject: natura
description: Thomas Ulrich zobaczył ją pierwszy. Była jak długa, biała smuga na horyzoncie z pojedynczym czarnym pasem. Jej obecność zdradzały cienie sunące nad smugą. Cienie się poruszały (były to chmury), a smuga nie.
encoded: SAGA POLARNA część druga 2oo7 Dwaj poszukiwacze przygód ruszyli przez Arktykę śladami norweskiego pioniera badań polarnych. – Zdaje mi się, że widzę ziemię – powiedział do Børge’a Ouslanda, z którym od sześciu tygodni przemierzał Arktykę śladami dwóch sławnych podróżników. Startując z bieguna północnego, pokonali na nartach 974 km do tego miejsca u północnych brzegów Ziemi Franciszka Józefa, dalekiego syberyjskiego archipelagu, gdzie Fridtjof Nansen i Hjalmar Johansen szukali schronienia po swojej próbie dotarcia na biegun w 1895 r. Jak wielu norweskich chłopców Ousland słuchał na dobranoc opowieści o wyprawach Nansena. Po latach historie te zainspirowały go do odbycia pierwszej wędrówki na biegun na nartach w pojedynkę, bez wspomagania. Był tam 14 razy jako zawodowy przewodnik i poszukiwacz przygód. Teraz, wraz z Ulrichem, wspinaczem i fotografem, szli strasznym szlakiem Nansena i Johansena sprzed 112 lat. Nikt więcej tego nie powtórzył. – Ciągnęliśmy ze sobą książkę Nansena, dlatego wiedzieliśmy, czego się spodziewać – mówi Ulrich. – Tak jak oni mieliśmy narty i kajaki – dodaje Ousland – ale zamiast psów używaliśmy latawców do kiteskiingu, co pozwalało nam poruszać się na nartach szybciej. No i oczywiście sprzęt łącznościowy i nawigacyjny. Oni nigdy nie mieli pewności, gdzie są. Na ich starej mapie w ogóle nie można było polegać. Ziemia, którą zobaczył Ulrich, to brzeg wyspy nazwanej przez Nansena imionami żony i córki – Eva-Liv. To, że wędrowcy widzieli ląd, nie znaczyło jeszcze, iż zdołają na nim stanąć. Kiedy Nansen i Johansen dostrzegli wyspę Eva-Liv po raz pierwszy, sądzili, że znajdą się na niej za dzień–dwa. W rzeczywistości z najwyższym trudem zdołali tam dotrzeć po 13 dniach. W czerwcu 2007 r. Ulrich i Ousland stanęli wobec tych samych trudności. Równy lód morski, po którym gnali całymi dniami, ciągnąc poobijane plastikowe kajaki z żywnością i sprzętem, ustąpił miejsca chaosowi lodowego rumowiska. Jakby jakiś wielkolud ciskał olbrzymie bloki gdzie popadni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9e1e2eb55d2a0975523da388eabf251ce7c07d87-5362b90.jpeg
width: 714
height: 480

Teoria stada
type: item
date: 2009-03-24T13:19:15.000Z
creator: Peter Miller
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: mrówki
subject: natura
subject: stado
description: Zawsze myślałem, że mrówki wiedzą, co robią. Gdy patrzyłem, jak maszerują po moim blacie kuchennym, sądziłem, że są pewne siebie, muszą mieć plan, że wiedzą, dokąd idą i po co. No bo jak inaczej wytyczałyby szlaki transportowe, budowały skomplikowane mrowiska, organizowały najazdy i robiły to wszystko, co zwykle robią mrówki?
encoded: Okazuje się jednak, że się myliłem. Mrówki nie są małymi inteligentnymi konstruktorami, architektami, nawet wojownikami – przynajmniej nie w pojedynkę. Gdy przychodzi chwila, że trzeba podjąć decyzję, większość mrówek nie ma pojęcia, co robić dalej. – Gdy się obserwuje pojedynczą mrówkę, jest się pod wrażeniem jej bezgranicznej nieudolności – mówi Deborah M. Gordon, biolog z Uniwersytetu Stanforda. Jak w takim razie wyjaśnić sukces w kolonizacji naszej planety odniesiony przez blisko 12 tys. gatunków mrówek? W ciągu 140 mln lat musiały się czegoś nauczyć. – Mrówki nie są inteligentne. To kolonia mrówek jest inteligentna – zapewnia badaczka. Mrowisko jest w stanie rozwiązywać problemy będące absolutnie poza zasięgiem indywidualnego osobnika, takie jak znalezienie najkrótszej drogi do źródła pokarmu, rozdzielenie różnych zadań między robotnice czy obrona terytorium przed sąsiadami. Jako pojedyncze osobniki mrówki to małe tępaki, jako kolonia – reagują szybko i skutecznie na wyzwania, jakie stawia im środowisko. Dokonują tego dzięki czemuś, co można by nazwać „inteligencją stadną”. Skąd się ona bierze? W jaki sposób proste działania osobników składają się na skomplikowane zachowanie grupy? Jak setki pszczół podejmują zasadnicze decyzje dotyczące wyboru miejsca na barć, skoro wiele z nich proponuje inne opcje? Jak to się dzieje, że śledzie płynące ławicą tak precyzyjnie koordynują ruchy, iż zmie-nia ona kierunek w mgnieniu oka niczym poje-dynczy, mieniący się srebrem organizm? Kolek- tywne umiejętności zwierząt – z których żadne nie ogarnia sytuacji, ale każde wnosi wkład w sukces grupy – wydają się nadprzyrodzone nawet biologom. Niemniej jednak w ostatnich dziesięcioleciach dokonali oni intrygujących odkryć. I tak na przykład okazało się, że jedną z zasadniczych cech kolonii mrówek jest to, że nikt nimi nie rządzi. Żołnierze nie mają generała. Robotnice nie mają brygadzisty. Jedyna rola królowej polega na składaniu jaj. Mrowisko funkcjonuje sprawnie bez żadnego kierown…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/170080ebdcb23c754f05becf61b360db4416e5aa-8e1e3f8.jpeg
width: 600
height: 400