National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-18T07:58:00.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kontenerowcem przez północny Pacyfik z kapitanem Lechowskim. „Jestem teraz o cztery dni młodszy”
items: Nowe życie kawiarenek internetowych – Japonia pokazuje, że to nie przeżytek
items: Geografia samotności. Wędrówka przez opuszczoną prowincję Japonii
items: Ściana wody. Relacja z wędrówki wzdłuż strefy zdemilitaryzowanej w Korei Południowej
items: Poznajcie ostatnich cesarzy Chin. Pierwsi władcy tej dynastii nie byli… Chińczykami
items: Cuda Chin. Z wizytą w kolonii artystów w Państwie Środka
items: Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
items: Nie tylko Wielki Mur Chiński. „Fortyfikacje w Państwie Środka widzi się wszędzie”
items: Pamięć i zapomnienie nad legendarną Rzeką Żółtą – Paul Salopek relacjonuje z Chin
items: Marsz przez podziemne wsie północnych Chin. Paul Salopek w specjalnej relacji dla National-Geographic.pl
items: Zanieczyszczenie rzek w Indiach: woda jest wszędzie i nigdzie [FOTOREPORTAŻ]
items: Wojna, bieda i niedoścignione ambicje. Paul Salopek o tym, dlaczego ludzie porzucają swoje domy
items: Paul Salopek: Wygnani przez terror
items: Paul Salopek: Pieszo przez święte krainy

Kontenerowcem przez północny Pacyfik z kapitanem Lechowskim. „Jestem teraz o cztery dni młodszy”
type: item
date: 2025-12-18T06:56:09.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: oceany
subject: reportaże
subject: statki
description: Polski kapitan prowadzi olbrzymi kontenerowiec przez północny Pacyfik. Dziennikarz Paul Salopek dołącza do załogi, by sprawdzić, jak naprawdę wygląda życie na oceanie. Tu każda wachta to rytuał, a każdy błąd może być ostateczny. Jak wygląda życie na pokładzie?
encoded: Terminal kontenerowy w Jokohamie, Japonia – 35° 23′ 49″ N, 139° 40′ 46″ E Spis treści: Cyfrowe czasy na kontenerowcu Czas na załadunek! Reporter na niezwykłym szlaku Statek wielkości dzielnicy Wszystko, co jest ci bliskie, przypłynęło na wielkim statku Kobiety na statkach? W labiryncie samotności Morskie podróże przodków człowieka Na statku zegarki są bezużyteczne Powolny rejs dla klimatu – Morze nigdy się nie zmienia – tak mówi Wojciech Lechowski. Kapitan statku handlowego z polskiego wybrzeża Bałtyku. Szyderczo pogodny. Przyjazny. Barczysty, ciężkiej kości – i, jak to bywa u oficerów po latach na morzu, nieco „niewyćwiczony”. Lechowski ma skłonność do takich sentencji. To lakoniczny tik dowódcy. Chodzi mu o coś prostego. Jednego dnia wieje wiatr. Następnego rosną fale. Prądy subpolarnego wiru krążą po Pacyfiku tylko w jedną stronę – zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Arktyka szarzeje na pięćdziesiątym równoleżniku. Metaliczne niebo. Grafitowe morze w pobliżu Aleutów. Ten filtr pozbawia naturę reszty kolorów i nic nie wskazuje, by miało się to kiedykolwiek zmienić.Wobec takich pierwotnych sił słonej wody ludzkie sprawy wydają się chimeryczne, niespokojne, ulotne, mizerne, a nawet absurdalne. Cyfrowe czasy na kontenerowcu Morze nigdy się nie zmienia. Trzy dekady temu, gdy Lechowski był gładkolicym kadetem, na statkach pracowali radiotelegrafiści i stolarze. Dziś życie na morzu jest zupełnie inne. Scyfryzowane. Zautomatyzowane. Skonteneryzowane. Na pokładach gigantycznych jednostek, takich jak te, którymi dowodzi Lechowski, technologia zmniejszyła liczebność załóg o połowę – z ponad czterdziestu do około dwudziestu pięciu osób. Natychmiastowa łączność sięga dziś każdego horyzontu. Korporacyjni traderzy, państwowi regulatorzy, a nawet zaniepokojony hodowca z Hokkaido, wysyłający paletę wołowiny Wagyu do Kalifornii, mogą w każdej chwili śledzić pozycję dowolnego frachtowca. Dzięki satelitom robią to niemal w czasie rzeczywistym. Potrafiliby nawet wskazać punkt, w który…

salopek-a270dd8.jpg
width: 1463
height: 975

Nowe życie kawiarenek internetowych – Japonia pokazuje, że to nie przeżytek
type: item
date: 2025-08-03T07:16:41.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: internet
subject: japonia
subject: samotność
description: Kawiarenki internetowe w Japonii to nie tylko miejsce z dostępem do sieci – dla wielu stały się schronieniem, miejscem oddechu i... sypialnią. Takie kapsuły prywatności zmieniają sposób, w jaki Japończycy radzą sobie z codzienną samotnością.
encoded: Spis treści: Mikro-samotność w podróży – czym jest i kiedy staje się potrzebna? Co oferują nowoczesne japońskie kawiarenki internetowe? Kto korzysta z kawiarenek internetowych i dlaczego? Kawiarenka jak jaskinia – doświadczenie z pierwszej ręki Hofu, Japonia: 34° 03' 20" N, 131° 33' 40" E Od pojawienia się Homo sapiens około 300 000 lat temu, nasz gatunek żył i umierał, stłoczony jeden na drugim. Od plejstoceńskich skalnych schronień po trzaskające drzwi sypialni współczesnego nastolatka – ludzie byli poczęci, rodzeni, spali, jedli, wydalali, kłócili się, płakali, tańczyli, mordowali, pracowali i marzyli – zazwyczaj w towarzystwie innych. Tylko królowie i ekscentryczni mistycy cieszyli się tymi czynnościami w samotności. I tak jest nadal – gdy przemierzasz świat pieszo. Mikro-samotność w podróży – czym jest i kiedy staje się potrzebna? Wyobraź sobie życie w ciągłym ruchu. Dni spędzasz pod spojrzeniami obcych, w przestrzeniach publicznych: na polnych drogach, rogach ulic, bazarach, w parkach, na chodnikach, autostradach. Jesteś nomadycznym bohaterem na globalnej scenie. W najlepszych zakątkach świata, gdzie ludzie znają trud, ale mają czym się podzielić (choć niekoniecznie na tyle, by stawiać mury czy płoty), taka ciągła ekspozycja może otwierać drzwi do kilometrów gościnności. Przechodząc pieszo przez Gruzję przez 42 dni, niemal każdej nocy zapraszano mnie do domów w wioskach. Ale nawet bycie gościem zużywa energię psychiczną. Dlatego możliwość popatrzenia w cztery puste ściany w ciszy, we własnym towarzystwie, może być błogosławieństwem. Stąd zalety skromnych japońskich kawiarenek internetowych. Co oferują nowoczesne japońskie kawiarenki internetowe? Oprócz nieograniczonego dostępu do Wi-Fi i dużych konsol do gier, japońskie kawiarenki oferują gorące prysznice i pralki. Znajdziesz tam otwarte barki z napojami, lodami, a czasem i zupą. Ich ściany wyłożone są pokaźnymi zbiorami komiksów manga – dla tych, którzy mają taką słabość. Najlepsze są jednak prywatne pokoiki.…

1--143e6ef.jpg
width: 2924
height: 1646

Geografia samotności. Wędrówka przez opuszczoną prowincję Japonii
type: item
date: 2025-05-29T06:02:34.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: japonia
subject: samotność
subject: wieś
description: Japonia jawi się nam jako kraj postępu i zaawansowanych technologii. Ale prowincja pustoszeje. Wiejskie drogi są puste, sklepy zamknięte, domy porastają chwastami. Oto niezwykły reportaż Paula Salopka z japońskiej wsi, gdzie cisza jest głośniejsza niż zgiełk miasta.
encoded: Spis treści: Niezwykły projekt japońskiego fotografa Japońskie pustkowie Dlaczego japońska prowincja się wyludnia? Młode miasto – opustoszała prowincja W poszukiwaniu bazy noclegowej Wędrówka przez Japonię niczym przez pustynię Ostatni Mohikanie japońskiej prowincji W pobliżu Yuyashinbetosuumyo, Japonia – 34° 22' 32" N, 131° 04' 17" E – Co fotografujesz, Soichi? – Ludzi. – Przypadkowych ludzi? – Tak, każdego, kogo spotkam. Gdy tylko widzę człowieka, muszę zrobić zdjęcie. Niezwykły projekt japońskiego fotografa Soichiro „Soichi” Koriyama jest moim towarzyszem pieszej wędrówki przez Japonię. To doświadczony fotograf dokumentalny, człowiek światowy, w pełni sił, pełen energii. Jest autorem opowieści o donośnym śmiechu i szybkim, zdecydowanym kroku. Realizuje niecodzienny projekt: postanowił sfotografować każdą osobę, którą napotkamy na naszej liczącej 1400 kilometrów trasie przez japońską wieś. Za każdym razem, gdy Koriyama dostrzeże człowieka – czy to starszego rolnika pochylonego nad grządką cebuli, parę spacerującą z psem, czy kobietę rozwieszającą pościel – unosi aparat, naciska migawkę i natychmiast rusza dalej, z determinacją przypominającą marsz żołnierza, którym niegdyś był. Cel Koriyamy początkowo budzi moje zdziwienie. Wydaje się arbitralny, pozbawiony konkretnej logiki. Co skłania człowieka do kolekcjonowania portretów przypadkowo napotkanych osób? Wydaje się to zadaniem niewykonalnym, zbyt ogromnym w skali. Jednak jak się okazuje, trudność tego przedsięwzięcia leży zupełnie gdzie indziej. Nie polega na nadmiarze ludzi do sfotografowania, lecz na ich braku. Japońskie pustkowie Przemierzamy główną wyspę Japonii – Honsiu – godzinami, nie spotykając ani jednej osoby. Mijamy pola ryżowe przypominające duchy dawnego życia, wioski z domami pokrytymi dachówką, milczące jak ekspozycje w muzeum. Idziemy środkiem wiejskich dróg, na których nie pojawia się żaden samochód. Sklepy są zamknięte, ich szyby ciemne i zakurzone. Od czasu do czasu trafiamy na opuszczony dom z …

5soichiro42-d5968bf.jpg
width: 1731
height: 1154

Ściana wody. Relacja z wędrówki wzdłuż strefy zdemilitaryzowanej w Korei Południowej
type: item
date: 2024-11-07T10:27:39.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: korea północna
subject: korea południowa
subject: przyroda
subject: rzeki
subject: trekking
subject: wojsko
description: Niewiele osób wie, że Koreę Południową i Północną oddziela nie tylko ogrodzenie, ale częściowo również „ściana” wody. Ten opustoszały i dziewiczy rejon odwiedził Paul Salopek. Oto jego relacja.
encoded: Spis treści: „Wybuchowa” turystyka w Korei Południowej Nieznane oblicze strefy zdemilitaryzowanej (DMZ) Najbardziej wysunięte przyczółki Korei Południowej i ich zrelaksowani mieszkańcy Przykurzona linia frontu Strefa zdemilitaryzowana, Korea Południowa, 37° 47’ 20” N, 126° 29’ 19” E Gigantyczną połać bezludnego terenu oddzielającego Koreę Południową od Północnej można opisać następująco: Ostatnia zimnowojenna granica świata skończyła w tym roku 71 lat. Zmaterializowała się w 1953 r., gdy zarówno Seul, jak i Pjongjang, pogodziły się z faktem, że konflikt, która pochłonął 2,5 mln istnień ludzkich, skończył się impasem. Oficjalnie oba kraje pozostają w stanie wojny. Rozległa strefa zdemilitaryzowana (określana niekiedy angielskim skrótem DMZ) ciągnie się przez długich 248 km gór, dolin, opustoszałych wsi i gospodarstw. Oddziela od siebie wrogie armie pasem szerokim na cztery bezludne kilometry. „Wybuchowa” turystyka w Korei Południowej Tę umocnioną granicę odwiedza co roku ok. 1,2 mln turystów. Na każdego z nich przypada średnio jedna mina – po obu stronach strefy rozmieszczono ponad milion ukrytych ładunków wybuchowych, by wybić przeciwnikowi z głowy próby inwazji. W potyczkach stoczonych w DMZ w ciągu kilkudziesięciu lat zginęło łącznie ok. 800 żołnierzy północno- i południowokoreańskich, a także amerykańskich; USA są sojusznikiem Korei Południowej. W 1996 r., po niełatwych negocjacjach, grupa weterynarzy z Korei Południowej uratowała północnokoreańską krowę, która utknęła na rzecznej wyspie w strefie zamkniętej. Incydent ten ujawnia mało znaną prawdę o DMZ – częściowo składa się ona z wody. Nieznane oblicze strefy zdemilitaryzowanej (DMZ) Na odcinku 67 km, od betonowego wału przeciwpowodziowego na północ od Seulu aż po brzegi Morza Żółtego, oba kraje mierzą się wrogimi spojrzeniami ponad mulistymi wodami rzeki Han-gang, rozlewającymi się szeroko w rozległym estuarium, a potem rozpływającymi w słonych falach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volati…

3-IMG7866-e7217b5.jpg
width: 4032
height: 3024

Poznajcie ostatnich cesarzy Chin. Pierwsi władcy tej dynastii nie byli… Chińczykami
type: item
date: 2024-07-09T08:57:49.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: azja
subject: chiny
subject: historia
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: Podczas wędrówki po terenach na północ od Pekinu wciąż zauważalny jest blask, choć nieco przyblakły, ostatniej cesarskiej dynastii Chin – Qing. Jej śladami udał się podróżnik Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Śladami dynastii Qing Kontrowersyjna dynastia Qing Cesarze Qing byli mistrzami kamuflażu Czasy prosperity dynastii Qing Chengde. Ważne miejsce na mapie dynastii Qing Kres dynastii Qing W towarzystwie lokalnych piechurów wędrowałem po Chinach przez ponad dwa lata. Pokonawszy ponad 6000 kilometrów, odwiedziłem megamiasta i plantacje czosnku. Brzmi monotonnie? Może nawet trochę nudno? Nie jest. Śladami dynastii Qing Porzucając szklane sześciany centrów handlowych w Pekinie, w ciągu jednego dnia wędrówki przemierzamy stulecia: wkraczamy w okres dynastii Qing. Za szóstą obwodnicą stolicy wzdłuż wiejskich dróg drżą topole białe. Twarde brzoskwinie lśnią niczym żółte słońca w sadach. Grają cykady. Uściskowi dłoni towarzyszy lekko archaiczny, formalny ukłon. A legiony spalonych słońcem rolników w słomkowych kapeluszach zbierają kosze dzikich owoców – jagód jujube rosnących na gęstych krzakach. Wystarczy zmrużyć oczy, żeby wyobrazić sobie świtę cesarza Qing Kangxi – kolumnę o długości 10 kilometrów – maszerujące zastępy chorążych, małżonków, dworzan, poetów, setki krów i kaczek przeznaczonych na ubój, skrzypiące wozy pełne ryżu i złożonych namiotów, z belgijskim astronomem kroczącym na końcu. „Przemarsz przypominał exodus narodu lub spęd bydła” – pisze historyczka Ruth Rogaski o procesjach królewskich Qing, „ale taki, któremu przewodził Syn Niebios”. Biorąc pod uwagę ich miejsce jako ostatnich cesarzy Chin – ostatni władca Qing, przeciętniak o okrutnym usposobieniu imieniem Puyi, który abdykował na rzecz rewolucjonistów w 1911 r., kończąc tym samym 2000 lat sukcesji dynastycznej w Państwie Środka – można by pomyśleć, że istnieje konsensus co do ich panowania. Ale historia Chin nie jest prosta. A już najmniej dla samych Chińczyków. Kontrowersyjna dynastia Qing Po części dlatego, że przynależni do niej władcy, przynajmniej początkowo, nie byli Chińczykami. Byli to klasyczni insiderzy-outsiderzy: półnomadzi, polujący i będący rolnikami, zwani Mandżurami, pochodz…

ps-32e431e.jpg
width: 3689
height: 4737

Cuda Chin. Z wizytą w kolonii artystów w Państwie Środka
type: item
date: 2024-05-27T09:52:50.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: artyści
subject: chiny
subject: podróże
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Malarze, rzeźbiarze, dramaturdzy, muzycy i wegańscy piekarze. Wszystkich można spotkać w kolonii artystów w Xiayuan w północnych Chinach.
encoded: W tym artykule: Podmiejscy zbieracze-łowcy antropocenu „Hodowla” artystów W kolonii artystów Wioska Xiayuan, Pekin, Chiny: 40° 13' 48" N, 116° 27' 11" E Nigdy nie można być pewnym, na co się trafi, maszerując z Pekinu na północ. Mija się ogromne szklane sarkofagi megassaków z wielkimi rzeźbami buldogów francuskich wykonanymi z włókna szklanego – przystrojonych w złote łańcuchy i różowe sygnety. A potem wychodzi przez panoramiczną zieleń kwintyliona liści drzew wprost w trzewia Mandżurii, zimne niczym ciekły wodór. Podmiejscy zbieracze-łowcy antropocenu Trafia się na przykład na starych chłopów – w Chinach zawsze są starzy – poniewczasie skrywających swe purpurowe twarze przed słońcem pod szerokimi rondami słomianych kapeluszy. Rwą owoce z rosnących na poboczach krzaków głożyny, zwanej tu jujubą. Mężczyźni i kobiety sprzedają je potem kierowcom przejeżdżających ciężarówek, którzy obwieszczają przez megafony: „Kupię jujubę!”. Ci podmiejscy zbieracze-łowcy antropocenu nigdy nie reagują na widok piechurów umykających z dwudziestodwumilionowej metropolii z garbami plecaków inaczej, niż w sposób wyryty w miedzianym rdzeniu ich chłopskości. Czyli: odwiecznym narzekaniem („Nasze dzieci? Ha! Myślisz, że one też tak będą harować?”) lub uprzejmością. Chłopi oddadzą ci wszystko, co mają w zasięgu ręki. Twarde, zielonkawe brzoskwinki; tykwy o barwie jadeitu, wielkie jak ludzkie głowy. Plastikowe kubeczki jogurtu, które trapiony wyrzutami sumienia syn-mieszczuch posyła raz na dwa tygodnie swej cierpiącej na osteoporozę āyí. Jak to możliwe, że te pomarszczone dłonie są tak czułe? Trafia się na starawe, ale wciąż sprawne meble biurowe – półki, biurka, krzesła obrotowe – porzucone w równych odstępach przy zarośniętych bujnym zielskiem, wiejskich drogach. Miejskie artefakty, które możesz na chwilę zaanektować, by dać upust impulsowi plenerowego pracoholizmu. A dalej dźwiga się słynny, odrestaurowany odcinek Wielkiego Muru w Simatai. Schody prowadzące na wysoki, kamienny bastion są ta…

p-salopek-0716092.jpg
width: 1500
height: 1125

Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
type: item
date: 2024-03-08T09:04:35.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: chiny
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: To jedno z najciekawszych stanowisk archeologicznych Chin. Odkryto tu kości jednego z pierwszych Homo sapiens, który dotarł do dzisiejszego Państwa Środka. Ze szczątków człowieka można wywnioskować, że nosił buty – pisze dla National Geographic z Chin Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Człowiek z Tianyuan – kim był? Pradziejowe obuwie made in China W muzeum twarzą w twarz z jaskiniowcem Widok z jaskini Tianyuan Jaskinia Tianyuan, Chiny: 39° 39’ 28” N, 115° 52’ 17” E Pniemy się po zielonych wzgórzach na zachód od Pekinu. Porastają je dzikie morele i orzechy włoskie. Ich owoce są małe, twarde, gorzkawe. Wśród zieleni jak szalone ćwierkają chmary mazurków. Na dnie doliny w promieniach słońca lśni pogrążona w ciszy wieś. Jakim cudem ten rajski zakątek uchował się na obrzeżach 22-milionowej metropolii? Wygląda to jak sen, z pewnością jest zagadką. Pylistą, wspinającą się zakosami ścieżką dla kóz maszeruje przede mną profesor Gao Xing. Zmierzamy ku wejściu do jaskini, przegrodzonemu żelazną kratą z napisem „Tianyuan”. W środku znaleziono jedne z najstarszych szczątków Homo sapiens w Chinach. – Sprzed jakichś 40 tys. lat – mówi Gao, krępy, małomówny mężczyzna o pewnym kroku kogoś, kto pół życia spędził na wykopaliskach. Jest specjalistą od kamiennych narzędzi z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk. Przed kosmicznym promieniowaniem chroni go kapelusz z szerokim rondem i bluzka z długimi rękawami. – No i jak? – uśmiecha się. Wspaniale. Czuję radość i wzruszenie. Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Od kilkunastu lat maszerowałem w kierunku jaskini Tianyuan – miejsca szczególnego dla antropologów badających wędrówki pierwszych ludzi i ich rozprzestrzenianie się po świecie. Od 2013 r. wędruję z Afryki, podążając śladami najdawniejszych współczesnych mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy w epoce kamienia eksplorowali naszą planetę. Opisuję historię miejsc na trasie i rozgrywające się tam obecnie wydarzenia. Rozmawiam z poszukiwaczami skamieniałości i poetami. A teraz, o ledwie dzień spaceru ze stolicy Chin, spotykam wreszcie jednego z tych pradawnych pionierów. Odczuwam wyjątkową więź z Człowiekiem z Tianyuan. Wędrowcem, który złożył tu swe kości – i już nie powstał …

paul-salopek-f8697a2.jpg
width: 4032
height: 3024

Nie tylko Wielki Mur Chiński. „Fortyfikacje w Państwie Środka widzi się wszędzie”
type: item
date: 2024-02-02T10:45:25.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: ludzie
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: trekking
subject: wędrówki
subject: Wolny czas
description: Jedenaście lat marszu przez cały świat – i przez szańce ludzkich umysłów. Wielki Mur Chiński to tylko jedna z licznych fortyfikacji, które można napotkać w Państwie Środka – pisze Paul Salopek w relacji dla National Geographic z Chin.
encoded: W tym artykule: Marsz śladem dawnych i obecnych ludzi Dawno temu w Chinach Pierwszy mur Szczelny jak mur? Mur, który powstał w jeden dzień Mury są wszędzie Czas jest murem. I być może życie także Okolice przełęczy Yanmen, Shanxi, Chiny, 39°11’41”N, 112°48’30” E – Czy mury działają? Stoję na „dzikim murze”, fragmencie Wielkiego Muru Chińskiego – porzuconym, zniszczonym skraweczku umocnień długich na ponad 20 tysięcy kilometrów i składających się z wielu linii. Kiedyś broniły one dawnych chińskich państw przed sobą nawzajem i przed nomadami z krain Eurazji. Ten odcinek fortyfikacji w pobliżu Yanmenguan – Przełęczy Dzikich Gęsi – w środkowej części prowincji Shanxi nie został odrestaurowany na potrzeby turystów. Niepokojące, obłożone kamieniem szańce mierzą niespełna osiem metrów. Osypują się tu i tam, pozarastały je suche trawy. Łyse, zerodowane grzbiety pasma Hengshan falują niczym ogromny brązowy kręgosłup. Towarzyszy mi Wang Wei, profesor archeologii z uniwersytetu w Taiyuanie. To niezmordowany piechur – prawdziwa z niego górska kozica. – Tak, uważam, że mury działają – odpowiada Wang, przekrzykując dmący znad Mongolii wicher. – Ten świetnie spełniał swoją funkcję, i to przez setki lat. – Gdy widzę mur graniczny, dostrzegam w nim dowód politycznej porażki – upieram się. – Zgoda. Bywa i tak. Marsz śladem dawnych i obecnych ludzi Wędruję przez Chiny. To jedenasty rok mojej długiej podróży przez cały świat: Out of Eden Walk. Wsparty radami archeologów, paleontologów, genetyków i historyków, na piechotę odtwarzam szlaki, którymi ludzie w epoce kamienia rozprzestrzenili się z Afryki. Po drodze przyglądam się bieżącym wydarzeniom z perspektywy długiego trwania. Szukam źródeł newsów z ostatniej chwili na zapomnianych gmachach historii. Od 2013 r. maszeruję przez świat coraz silniej zjednoczony gospodarczo, ale pod względem politycznym trzeszczący w szwach. Głęboko pod moimi stopami ewidentnie się coś porusza. Moje obserwacje – mimo że poczynione z nietypowej perspektywy p…

wielki-mur-chinski-153cf53.jpg
width: 4032
height: 3024

Pamięć i zapomnienie nad legendarną Rzeką Żółtą – Paul Salopek relacjonuje z Chin
type: item
date: 2023-11-16T10:48:06.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: namioty
subject: podróże
subject: rzeka
subject: trekking
subject: Wolny czas
description: Paul Salopek, podróżnik i dziennikarz Towarzystwa National Geographic, wyruszył w liczącą 34 tys. km reporterską wędrówkę przez świat, którą nazwał Out of Eden Walk. Podąża śladami naszych praprzodków. Tę depeszę przesłał z chińskiej prowincji Shaanxi, znad legendarnej Rzeki Żółtej.
encoded: W tym artykule: Żółta Rzeka nie tylko z nazwy Rzeka świadkiem licznych wojen i konfliktów Okolice wsi Quli, prowincja Shaanxi, Chiny: 37° 17’ 26” N, 110° 40’ 52” E Po niemal 2900 km włóczęgi przez Chiny docieramy wreszcie, spowici dławiącymi obłokami przywianego z Mongolii pyłu, nad słynną Huang He. W języku mandaryńskim bywa ona nazywana – co może wydawać się zagadkowe – zarówno Rzeką Matką, jak i Rzeką Katastrof. Skąd ta dwuznaczność? Szósta pod względem długości rzeka świata zapisała się w nieskończenie długich kronikach chińskiej pamięci jako yin i yang, alfa i omega. Jest kolebką cywilizacji i źródłem kultury Hanów, ale również grobowcem pełnym czaszek. Z prowadzonych od 2500 lat zapisków wynika, że jej niepokorny nurt wylewał, często z katastrofalnymi skutkami, co najmniej 1600 razy. Sama tylko powódź z 1931 r. pochłonęła aż cztery miliony ludzkich istnień. Jednak w ostatnich dekadach rozległe systemy irygacyjne wysysają z rzeki takie ilości wody, że niekiedy w ogóle nie dociera ona do swego ujścia w zatoce Bo Hai. View Ediplayer on the source website Żółta Rzeka nie tylko z nazwy Gruby piach na brzegach ma żółtawą barwę kaszy kukurydzianej, suche pałki tataraku kiwające się na wietrze jak blade proporce – kolor pożółkłego pergaminu. Złocistożółta niczym wyschłe trawy jest sierść czmychających znad wody zajęcy, płomiennie żółty – blask słońca w górze przebijający się przez bure kłęby chmur. I tylko sama Huang He, Rzeka Żółta, ma odcień najzieleńszej z zieleni, a może raczej mlecznego jadeitu – poznaczonego obłymi, butelkowozielonymi cieniami fal i szczodrze obsypanego diamentami. – Ileż wojen tu stoczono – wzdycha mój towarzysz wędrówki Luo Xin, znakomity pisarz i profesor historii z Uniwersytetu Pekińskiego. Proszę, by je wymienił. Rzeka świadkiem licznych wojen i konfliktów Nie przerywając marszu, Luo zaczyna od wojen toczonych w Okresie Walczących Królestw ponad 2200 lat temu. Potem wspomina walki dynastii Han z ludem Xiongnu w II w. p.n.e. Następnie kampan…

salopek2-b1d09c8.jpg
width: 4032
height: 3024

Marsz przez podziemne wsie północnych Chin. Paul Salopek w specjalnej relacji dla National-Geographic.pl
type: item
date: 2023-10-13T09:14:11.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: jaskinie
subject: podróże
subject: Wolny czas
description: Paul Salopek, dziennikarz i podróżnik Towarzystwa National Geographic, 10 lat temu wyruszył przez świat. Podąża śladami naszych praprzodków. Tę depeszę przesłał specjalnie dla National-Geographic.pl z chińskiej prowincji Shaanxi.
encoded: W tym artykule: Ciekawskie spojrzenia wprost z jaskiń Drążenie jaskiń pracą zespołową Pora opuścić jaskinie Od kryjówek Mao Zedonga po nietypowe hotele Baishe, prowincja Shaanxi, Chiny: 35° 13’ 23’’ N, 109° 59’ 30’’ E W Chinach co roku powstaje około 12,6 miliarda par butów – 63 procent całej światowej produkcji. Kraj ten wytwarza także 70 procent telefonów, 80 procent ogniw fotowoltaicznych i co najmniej 90 procent używanych przez ludzkość komputerów osobistych. Co ciekawe, w Chinach więcej jest też osób mieszkających w jaskiniach – od 30 do 40 milionów – niż gdziekolwiek indziej na świecie. Zastanawia mnie jednak, kto przeprowadza spis powszechny jaskiniowców? Wraz z Liu Lifengiem wędrujemy przez prowincję Shaanxi na północy kraju. View Ediplayer on the source website Ciekawskie spojrzenia wprost z jaskiń Liu pochodzi z tych stron; jest znawcą kultury, obieżyświatem, a także byłym koszykarzem. We dwóch dyszymy, gramoląc się to w górę, to w dół suchymi jak pieprz wąwozami słynnej Wyżyny Lessowej. Zmierzamy ku postrzępionej kępie drzew – liście całkiem im zbrązowiały od chłodu. Oto i wieś Baishe. Z wejść do jaskiń gapią się na nas ciekawsko ogorzałe od wiatru twarze. – Ciepłe w zimie, chłodne latem – zachwala Tong Yue, przytaczając jaskiniowy slogan chyba jeszcze z plejstocenu. – I tanie w budowie. Jaskini pana Tonga nie stworzyła natura. Tak jak dziesiątki tysięcy innych yaodong, czyli mieszkalnych grot we wsiach prowincji Shaanxi, jest ona dziełem ludzkiej myśli drążącej najobficiej występujący z lokalnych surowców: pylastą ziemię. A ściślej rzecz biorąc, żółty less z Mongolii – miliony ton przywianych przez burze pyłowe i sprasowanych w grube na kilkaset metrów osady o barwie ochry. Ten niesiony wiatrem pył pokrywa w północnym Shaanxi wszystko: samochody, sady i makaron podany na obiad, powieki i sny. To ziemia dość miękka, by dało się w niej rzeźbić za pomocą szpadla, ale i na tyle zwarta, że izoluje od upałów oraz chłodów. Idealny materiał do drążenia jaskiń. A…

Zanieczyszczenie rzek w Indiach: woda jest wszędzie i nigdzie [FOTOREPORTAŻ]
type: item
date: 2020-11-24T07:40:55.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: ganges
subject: indie
subject: Kultura
subject: ochrona przyrody
subject: Społeczeństwo
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Zanieczyszczenie indyjskich rzek stanowi prawdziwe wyzwanie. Wycieczka do Indii licząca 3800 km ukazała mi wdzięk tamtejszych rzek oraz kryzys zagrażający panującym tam obyczajom.
encoded: "Robisz magiczne sztuczki?" To mieszkańcy wsi Radżastanu. Obserwują nas jak przechodzimy w gorącym słońcu pustyni Thar. Jesteśmy nieumyci, pokryci grubą warstwą kurzu, ciemni od słońca - zwęglone strachy na wróble wędrujące przez Indie z osłem przewożącym ładunek. Miejscowi mylą nas z włóczęgami, wędrownymi znachorami, cyrkowymi nomadami. Wierzą, że jesteśmy czarownikami. Odpowiedź na ich pytanie brzmi: Tak, oczywiście. Niesiemy magię. Ale tak samo jak wszyscy. Magia znajduje się w wodzie. Ludzie to ruchome studnie z łagodnie słoną wodą. Jak wie każdy uczeń, nasze ciała procentowo zawierają mniej więcej tyle samo wody, ile pokrywa powierzchnię Ziemi. Te harmonie nie są żadną tajemnicą. Jesteśmy zwierzętami wodnymi urodzonymi na wodnej planecie. Woda jest wszędzie i nigdzie. Jest niespokojnym elementem - nieruchliwym, w ruchu, zawsze zmieniającym swój stan fizyczny z gazowego na płynny na stały i z powrotem. Jeden atom tlenu. Dwa atomy wodoru. Cząsteczki wody są zgięte jak końcówka strzały. Jak łokieć. To pomaga nadać wodzie pewną polaryzację, nieskończony ładunek na każdym końcu. W ten sposób kolektywnie kształtuje naszą rzeczywistość. Jest zaczarowanym rozpuszczalnikiem i klejem naszego namacalnego świata. Jest to związek, który zarówno rozpuszcza, jak i wiąże nasze komórki mózgowe, łańcuchy górskie, parę unoszącą się z naszej porannej herbaty i płyty tektoniczne. A jednak jest jej tak mało do picia! Słone oceany stanowią około 97 procent całej wody na kuli ziemskiej. Bieguny i lodowce, choć topnieją pod wpływem zmian klimatycznych, zajmują około 2 procent. Tylko absurdalnie mała kropelka całkowitej ilości wody na świecie, mniej niż jeden procent, jest dostępna dla przetrwania człowieka, płynna świeża woda. A jednak marnujemy ten skarb jak idioci zagubieni na pustyni. Przemierzam cały świat. Przez ostatnie siedem lat wędrowałem śladami Homo sapiens, który wyruszył z Afryki w epoce kamiennej i odkrywał pierwotny świat. W drodze kolekcjonuję historie. I nigdzie podcz…

mezczyzna-obmywa-sie-w-gangesie-e393b3d.jpeg
width: 1900
height: 1266

Wojna, bieda i niedoścignione ambicje. Paul Salopek o tym, dlaczego ludzie porzucają swoje domy
type: item
date: 2020-10-01T06:54:31.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: emigracja
subject: migracje
subject: Społeczeństwo
subject: uchodźcy
subject: wędrówki
description: ONZ szacuje, że ponad miliard ludzi – jedna na siedem żyjących dziś osób – migruje, przenosząc się w obrębie własnych krajów albo poza ich granice. Miliony uciekają przed przemocą: wojną, prześladowaniami, przestępczością, politycznym chaosem. Wielu innych migruje, aby odnaleźć w dalekich stronach ekonomiczną ulgę. U podstaw tego exodusu leży system zglobalizowanego rynku, rozregulowany klimat i ludzkie pragnienia podsycane przez współczesne media. Jak wyglądają migracje i jakie tragedie kryją za sobą ludzkie wędrówki?
encoded: Migracje ludności na świecie – czemu migrujemy? Od prawie siedmiu lat chodzę z migrantami. Zimą 2013 r. wyruszyłem z Herto Bouri, stanowiska archeologicznego w północnej Etiopii, na którym znaleziono skamieniałości Homo sapiens. Zacząłem odtwarzać na piechotę, migrację, która zdefiniowała rodzaj ludzki – naszą pierwszą kolonizację Ziemi w epoce kamienia. W moim marszu chodzi o opowieść. Relacjonuję to, co widzę na ścieżkach naszego pierwotnego odkrywania planety. Od początku wiedziałem, że moja trasa będzie nieokreślona. Antropolodzy sugerują, że nasz gatunek wyszedł z Afryki 600 wieków temu i w końcu dotarł, idąc w zasadzie bez celu, do czubka Ameryki Południowej – ostatniego nieznanego krańca kontynentów i punktu docelowego także mojej podróży. Byliśmy migrującymi myśliwymi i zbieraczami. Nie znaliśmy pisma, koła, udomowionych zwierząt ani rolnictwa. Migrując przez puste plaże, kosztowaliśmy skorupiaków. Ustalaliśmy kierunek, patrząc na klucze wędrownych żurawi. Cele podróży trzeba było dopiero wynaleźć. Do tej pory tropiłem tych zapomnianych migrantów przez 16 000 km. Dziś przemierzam Indie. Nasze współczesne życie, tak bardzo powiązane z domem, od tamtej złotej ery nieskrępowanej eksploracji zmieniło się nie do poznania. Ale czy aby na pewno? Kroczę przez świat w tempie 24 km na dzień, często pośród wysiedlonych. W Dżibuti sączyłem herbatę z migrantami na smętnych postojach ciężarówek. Spałem obok nich w zakurzonych namiotach oenzetowskich obozów dla uchodźców w Jordanii. Słuchałem ich opowieści o bólu. Odwzajemniałem ich śmiech. Oczywiście nie jestem jednym z migrantów. Jestem uprzywilejowanym piechurem. Mam w plecaku kartę bankową i paszport. Ale dzieliłem z migrantami niedole dyzenterii i wielokrotnie byłem zatrzymywany przez ich nemezis – policję. (Erytrea, Sudan, Iran i Tadżykistan odmówiły mi wiz; Pakistan wydalił mnie, a potem wpuścił z powrotem). Co można powiedzieć o tych wypędzonych braciach i siostrach? O ogromnych krainach cienia, które zamieszkują? …

paul-salopek-znany-jest-ze-swojej-wieloletniej-pieszej-wedrowki-przez-swiat-fot-national-geographic-61471bf.jpeg
width: 1272
height: 715

Paul Salopek: Wygnani przez terror
type: item
date: 2015-03-23T08:25:00.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Społeczeństwo
description: Miliony Syryjczyków uciekają przed wojną domową. Ten kryzys przejdzie do historii – pisze Paul Salopek w czwartej części cyklu "Obejść świat".
encoded: Przeczytaj trzecią część cyklu: pieszo przez Święte krainy Co się dzieje, kiedy zostajesz wojennym uchodźcą? Idziesz. Rzecz jasna, aby ratować życie – kiedy na przykład bojownicy zaatakują twoją wioskę – początkowo korzystasz z każdego możliwego środka lokomocji. Rodzinnego samochodu, ciężarówki do przewozu owoców należącej do twojego sąsiada, ukradzionego autobusu, przyczepy ciągniętej przez traktor. Ale w końcu docierasz do granicy. I teraz musisz już iść. Dlaczego? Bo ludzie w mundurach będą chcieli zobaczyć twoje dokumenty. Co, nie masz dokumentów? (Zostawiłeś je w domu? Może zamiast je zabrać, chwyciłeś za rękę swoje dziecko? Albo włożyłeś do torby jedzenie i pieniądze?). Nieważne. Wysiadaj. Stań tam. Czekaj. Teraz, z dokumentami czy bez nich, twoje życie uchodźcy zaczyna się naprawdę. To życie na piechotę, w poczuciu bezsilności. Pośród leżących odłogiem pól pieprzowych w okolicach tureckiego przejścia granicznego Mürşitpınar pod koniec września pojawiły się dziesiątki tysięcy syryjskich Kurdów. Uciekali przed kulami i nożami bojowników Państwa Islamskiego. Wielu dotarło tam samochodami które wzbijały chmury drobnego, białego kurzu. Turcy nie zamierzali przepuścić tej bezładnej karawany. Na granicy wyrósł więc parking złożony z porzuconych pojazdów. Pewnego dnia pojawili się odziani w czerń islamiści i po prostu zabrali te samochody. Ukradli je sprzed nosów tureckich żołnierzy, którzy przyglądali się temu z całkowitą obojętnością. Tak się to zaczyna. Robisz krok. Opuszczasz jedno życie i wchodzisz w drugie. Mijasz szczelinę wyciętą w granicznym płocie i wkraczasz w stan bezpaństwowości, bezbronności, zależności i niewidzialności. Stajesz się uchodźcą. – Spalili to miasto dwukrotnie – powiedział Atilla Engin na szczycie Oylum Höyük, usypanego przez człowieka wzgórza w południowo-wschodniej Turcji. – Nie wiemy, kto to zrobił ani dlaczego. W tym czasie toczyło się wiele wojen. Engin, turecki archeolog z Uniwersytetu Cumhuriyet, wpatrywał się w kwadratowy dół wyko…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ee1239af26f325feebcbda0e34676542cdb93e06-60f8004.jpeg
width: 670
height: 446

Paul Salopek: Pieszo przez święte krainy
type: item
date: 2014-12-12T13:25:00.000Z
creator: Paul Salopek
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Społeczeństwo
description: Jerozolima nie jest miastem wojny. W tej kwestii Avner Goren jest nieugięty.
encoded: Idziemy pieszo pod bezchmurnym niebem, wzdłuż rzeki nieoczyszczonych ścieków, której wartki nurt (45000 m3 dziennie) wypływa ze wschodniej Jerozolimy i sunie przez 36 cuchnących kilometrów do Morza Martwego. Nasza wędrówka śladem tych odpadów jest formą pielgrzymki. Tak uważa Goren, jeden z czołowych izraelskich archeologów. – Od założenia Jerozolimy miało tu miejsce 700 konfliktów – mówi. – Ale były też długie okresy bez wojny, kiedy ludzie żyli w pokoju. (Czytaj też o kłótniach nad grobem Chrystusa) Jest nas trzech. Goren – rodowity jerozolimczyk, rozczochrany intelektualista, Żyd. Bassam Almohor – palestyński przyjaciel, fotograf i przewodnik. Oraz ja. Dołączam do nich po trwającej 381 dni wędrówce na północ z Afryki, biologicznej kolebki rodzaju ludzkiego w Rowie Abisyńskim, w Etiopii, do miejsca, gdzie powstało rolnictwo, gdzie wynaleziono pismo i gdzie narodziły się najważniejsze bóstwa – do Żyznego Półksiężyca. Moja podróż jest częścią projektu przemierzenia krok po kroku szlaków przodków z epoki kamienia, którzy odkryli nasz świat. Zamierzam wędrować przez siedem lat, aż do ostatniego zakątka Ziemi zasiedlonego przez nasz gatunek – południowego krańca Ameryki Południowej. Kiedy mówię o swoim szlaku Gorenowi, odpowiada mi: – Tak. Przyszedłeś z południa, jak Abraham. (Dlaczego Jerozolima jest świętym miastem dla trzech religii?) Nasz spacer śladem ścieków jest równie frapujący, jak ekscentryczny. Izraelski archeolog chce oczyścić tę rzekę (Niemcy obiecali wsparcie w budowie oczyszczalni ścieków) i utworzyć całe kilometry „zielonych” szlaków wzdłuż legendarnej doliny, w której 5 tys. lat temu założono Jerozolimę. Te ścieżki piesze wychodziłyby ze Starego Miasta i biegły przez biblijną pustynię. Jako iż ścieki przekraczają barierę między Izraelem i Zachodnim Brzegiem, taki szlak byłby pomostem między Palestyńczykami i Żydami. Oczyszczona rzeka pomagałaby w budowie pokoju między dwoma bliskowschodnimi wrogami. – Ta pielgrzymka będzie odmienna na wielu poziomach –…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a479b2317ad7a435be0111a913b8c83d71dc82d7-81ab84a.jpeg
width: 670
height: 447