Niezwykłe odkrycie w polskiej puszczy. Archeolodzy odnaleźli artefakty sprzed 2000 lat
Trwające od kilku dni prace archeologiczne w Nadleśnictwie Borki przyniosły nieoczekiwane efekty. Badaczom z fundacji Terra Desolata udało się wydobyć artefakty sprzed 2000 lat. Wyjątkowe znaleziska mogą być wytworami starożytnych społeczności, które pojawiały się na tych terenach na początku naszej ery.
Wyjątkowość odkryć archeologicznych nie zawsze opiera się na skali znalezisk. Czasem to, co z naukowego punktu widzenia najcenniejsze, przybiera niewielkie, łatwe do przeoczenia rozmiary. Artefakt nie musi charakteryzować się również spektakularnym wyglądem. Archeolog jest w stanie dostrzec piękno i wartość znaleziska, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się ono żadnymi szczególnymi cechami. Podobną historię przypisać można odkryciom z mazurskiej Puszczy Boreckiej. To nie rozmiar czy orientalny wygląd wpływają na znaczenie wykopaliska, a jego wiek, sięgający początków naszej ery. Badania w polskiej puszczy Od kilku dni prowadzone są badania w Leśnictwie Zawady – części Nadleśnictwa Borki. Prace realizuje fundacja Terra Desolata, która prowadzi szereg działań na wschodnich ziemiach naszego kraju. Misją naukowców jest wzmacnianie lokalnej świadomości historycznej mieszkańców Mazur i Podlasia poprzez angażowanie ich w ochronę dziedzictwa kulturowego tzw. „małych ojczyzn”. Archeolodzy niewątpliwie nie spodziewali się, że już po kilku dniach od wbicia w ziemię pierwszych łopat natrafią na tak warte uwagi artefakty. Co udało się wykopać? Nadleśnictwo Borki poinformowało o najnowszym sukcesie badaczy. Zespół wydobył spod ziemi starożytne broszki do ubrań oraz glinianą misę, której wiek szacuje się na około 2 tysiące lat. Badacze zaznaczają, że pozornie tak niewielkie przedmioty mogą mieć spory wkład w odkrywanie historii terenów wschodniej Polski. Świadczą one o życiu starożytnych społeczności, rzucając światło na ich codzienne zwyczaje. Precyzyjne datowanie znalezisk pozwala dodatkowo wyznaczyć szlaki handlowe, jakie przez lata funkcjonowały na tych terenach. Co istotne, archeolodzy nie kończą swojej pracy i liczą na kolejne znaleziska w najbliższych tygodniach. Dom nadbałtyckich plemion Puszcza Borecka to wyjątkowy kompleks leśny, będący największym tego typu obszarem na Pojezierzu Ełckim. Intensywne zadrzewienie przez lata stanowiło schronienie dla zachodniobałtyckich grup plemiennych – Prusów, Jaćwingów i Galindów. To prawdopodobnie ślady tych społeczności udaje się obecnie odnaleźć archeologom. W tutejszych lasach spotkać można również sędziwe dęby szypułkowe, z których najstarsze – Dęby Zygmunta – liczą sobie blisko 500 lat. Jedną z największych atrakcji regionu pozostaje Dąb Napoleona, pod którym według legend odpoczywał cesarz Francuzów. To niezwykłe miejsce idealnie łączy walory przyrodnicze, takie jak zagroda żubrów w Wolisku, z fascynującymi opowieściami o dawnych armiach. Źródło: Nadleśnictwo Borki Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zmiana nazwy słynnego górskiego pasma? Mieszkańcy walczą o powrót historycznej nazwy gór
Samorządowcy z Zawoi jednogłośnie przyjęli uchwałę o skierowaniu wniosku do MSWiA w sprawie oficjalnej zmiany nazwy regionu z „Beskidu Żywiecko-Orawskiego” na „Beskid Wysoki”. Radni argumentują, że obecne nazewnictwo jest sztucznym tworem naukowym, który nie tylko narusza lokalną tożsamość, ale również błędnie sugeruje administracyjną podległość pobliskiemu Żywcowi. Powrót do historycznego określenia ma na celu uporządkowanie terminologii oraz przywrócenie tradycyjnego miana najwyższym pasmom Beskidów Zachodnich.
Mieszkańcy Zawoi od lat sprzeciwiają się nazywaniu ich rodzimego pasma gór Beskidem Żywieckim. Ta największa pod względem powierzchni wieś w Polsce podkreśla swoją niezależność od pobliskiego Żywca, krytykując terminologiczną generalizację tamtejszego regionu. Rada gminy proponuje inną, zdecydowanie bardziej neutralną nazwę. Walka o Beskid Spór o geograficzną terminologię dotyczy najwyższego pasma Beskidów Zachodnich – Beskidu Żywiecko-Orawskiego. Konflikt zrodził się w momencie wprowadzenia nowego nazewnictwa, które zastąpiło tradycyjny „Beskid Żywiecki” sztuczną dla mieszkańców, dwuczłonową nazwą. Samorządowcy z Zawoi argumentują, że obecne określenie narusza ich lokalną tożsamość, gdyż nie czują się oni ani Orawianami, ani prowincją Żywca. Z tego powodu gmina domaga się powrotu do historycznego miana „Beskid Wysoki”, które widniało na mapach przez dekady i lepiej oddaje prestiż najwyższych szczytów regionu. Wiceprzewodniczący Rady Gminy Zawoja w następujących słowach wypowiadał się na temat chybionej – w jego opinii – nowej nazwy tamtejszego pasma górskiego: „O ile Beskid Żywiecki jesteśmy w stanie przeżyć, bo taka nazwa funkcjonowała przez lata, to Beskid Żywiecko-Orawski jest jakąś fantasmagorią, która nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. (...) Beskid Żywiecko-Orawski to jest wymysł jednego z profesorów, który już zmarł. Chciałbym, abyśmy powrócili do starej nazwy: Beskid Wysoki”. Wniosek w Ministerstwie Obecnie konflikt przeniósł się na szczebel państwowy. Gmina Zawoja złożyła oficjalny wniosek do MSWiA, dążąc do tego, by prawo uwzględniło głos lokalnej społeczności i przywróciło nazwę, która ich zdaniem najlepiej oddaje ducha tych gór. Zanim jednak nowe określenie zacznie oficjalnie obowiązywać, proponowane zmiany muszą przejść przez sformalizowaną procedurę urzędową. W pierwszej kolejności wniosek samorządowców trafi do Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, która oceni go pod kątem merytorycznym i historycznym. Jeśli opinia ekspertów będzie pozytywna, ostateczny krok będzie należał do szefa MSWiA – to właśnie poprzez jego rozporządzenie stara nazwa zostanie formalnie zastąpiona nową na mapach i w dokumentach państwowych. Gdzie leży Beskid Wysoki? Beskid Wysoki to tradycyjna nazwa określająca najbardziej wyniosłe i najwyższe partie Beskidów Zachodnich, charakteryzujące się alpejskim krajobrazem. W jego skład wchodzą potężne masywy o unikalnej przyrodzie, takie jak Babia Góra, Pilsko czy pasmo Gorców z Turbaczem. Na terenie tego najwyższego pasma znajduje się Babiogórski Park Narodowy, który rocznie odwiedzany jest przez blisko 100 tysięcy turystów. Źródła: Beskidzka24.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polowanie na rzadki gatunek. Dlaczego w Polsce wciąż ginie gęś zbożowa?
Gęś zbożowa – mimo apeli naukowców – pozostaje na niechlubnej liście zwierząt łownych. Kurczenie się populacji tego ptaka nie powstrzymuje myśliwych przed polowaniami, a powtarzające się pomyłki gęsi zbożowej z tundrową obnażają systemowe wady obecnego modelu łowiectwa. Łatwiejszy odstrzał tego gatunku sprawia, że Polska zaczyna stawać się atrakcyjnym celem turystyki łowieckiej.
Przez lata gęś zbożowa i gęś tundrowa były uznawane za jeden gatunek. Ptak ten stał się na tyle ikoniczny dla zachodniej Polski, że ich sylwetka trafiła do logotypu Parku Narodowego „Ujście Warty”. Dopiero niemal dekadę temu ornitolodzy ostatecznie rozdzielili te dwa gatunki, co sprawiło, że symbolem najmłodszego polskiego parku narodowego stała się oficjalnie gęś tundrowa. Choć oba ptaki są do siebie łudząco podobne, ich sytuacja populacyjna jest skrajnie różna. O ile liczebność gęsi tundrowej pozostaje stabilna, o tyle gęś zbożowa staje się gatunkiem coraz rzadszym i zagrożonym. Zabójcza pomyłka Mimo że w ostatnich latach populacje obu gatunków gęsi znalazły się w zupełnie innym położeniu, prawo łowieckie pozostaje bezwzględne. Gęś zbożowa wciąż widnieje na liście zwierząt łownych, a jej odstrzał możliwy jest jedynie w locie. Brzmi to tym bardziej groteskowo, jeśli wsłuchamy się w głos ornitologów, którzy podkreślają, że obie gęsi najtrudniej odróżnić od siebie właśnie w takiej sytuacji. Pomyłki myśliwych stały się więc nieodłącznym elementem polowań w zachodniej Polsce, gdzie populacja tych ptaków jest największa. Zaznaczmy, że na tamtym obszarze występuje przede wszystkim gęś tundrowa, czyli gatunek, który nie znajduje się na liście ptaków łownych. Nieugięte prawo Eksperci alarmują, że obecne prawo łowieckie nie nadąża za doniesieniami nauki. Badacze już dawno odkryli, że oba gatunki ptaków mają kompletnie inne trendy populacyjne. Liczebność gęsi zbożowej jest obecnie w fazie zniżkowej, na co odpowiedzią powinno być zaostrzenie przepisów związanych z odstrzałem. Niestety, na horyzoncie nie widać żadnych zmian, które mogłyby napawać optymizmem ornitologów i fanów dzikiej przyrody. Jak podkreśla dr Marcin Tobólka, polska natura stoi przed kolejnym wyzwaniem – nasz kraj staje się popularną destynacją niechlubnej turystyki. Łowieckie eldorado Ornitolog obnaża zjawisko, jakie od kilku lat ma miejsce na zachodnich terenach Polski. Liberalne przepisy przyczyniają się do rozwoju tzw. turystyki łowieckiej. Do naszego kraju przyjeżdżają myśliwi z Niemiec, Francji czy Włoch, którzy po uiszczeniu opłaty dostają pozwolenie na „korzystanie” z populacji gęsi. Koła biznesu tworzą kolejne „biura podróży” odpowiedzialne za zapewnienie zagranicznym myśliwym warunków do polowania na rzadkiego ptaka. Przeciwnicy polowań od lat starają się zaszczepić w społeczeństwie empatię do zwierząt łownych. Musimy pamiętać, że strzał nie zawsze kończy się natychmiastową śmiercią. Myśliwi zwykle stosują amunicję śrutową, która często jedynie rani organy. Takie zwierzę skazane jest na długotrwałą, bolesną śmierć. Aby zatrzymać to okrucieństwo niezbędne są systemowe zmiany, które niestety okazują się najtrudniejsze do przeprowadzenia. Źródło: Nauka w Polsce Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Smutny koniec historii „kokainowych hipopotamów”. Rząd planuje drastyczne kroki
Kolumbijski rząd podjął decyzje w sprawie słynnych hipopotamów Pablo Escobara. Los zwierząt, które kokainowy baron sprowadził do swojej posiadłości, wydaje się przesądzony – poddane zostaną eutanazji w celu zmniejszenia ekspansywnej populacji. Decyzja urzędników spotyka się ze znacznym sprzeciwem środowisk przyrodniczych i społeczności lokalnej.
Historia „kokainowych hipopotamów”, które na początku lat 80. zostały sprowadzone do Kolumbii przez barona narkotykowego Pabla Escobara, jawi się zarówno jako zabawna ciekawostka przyciągająca tłumy turystów, jak i realny problem trapiący północne regiony kraju. Populacja składająca się niemal z 200 zwierząt od lat stanowi realne zagrożenie dla lokalnego bezpieczeństwa – terroryzuje okoliczne wioski oraz zaburza tamtejszy ekosystem. Prywatny zwierzyniec Pabla Escobara Współczesna sytuacja środowiskowa jest konsekwencją działań kolumbijskiego barona, które miały miejsce w latach 80. ubiegłego wieku. Pablo Escobar zaczął wtedy sprowadzać egzotyczne zwierzęta do jednej ze swoich rezydencji, mieszczącej się ok. 150 kilometrów od Medellin. Posiadłość stała się domem m.in. dla czterech nielegalnie ściągniętych hipopotamów, nosorożców i słoni. Wraz z upadkiem kokainowego imperium prywatny zwierzyniec w Hacienda Nápoles trafił w ręce rządu z siedzibą w Bogocie, który zdecydował się przenieść zrabowane zwierzęta do pobliskich ogrodów zoologicznych. Do zoo nie trafiły jednak wszystkie zwierzęta Escobara – z racji uciążliwego transportu tych ssaków, w domu zostały cztery hipopotamy. Naukowcy twierdzą, że władze Kolumbii, pozostawiając te zwierzęta samopas, liczyły na naturalną śmierć hipopotamów, które nie byłyby w stanie utrzymać się w obcym środowisku. Kalkulacje nie poszły zupełnie po myśli rządzących. Ekspansja kokainowych pupili Od lat 90., kiedy „kokainowe hipopotamy” znalazły się na wolności, ich populacja drastycznie wzrosła. Z czterech osobników stworzyła się gromada niemal 200 niszczycielskich ssaków rozprzestrzenionych na sąsiednie regiony. Z czasem te wielkie zwierzęta zaczęły coraz bardziej doskwierać okolicznym mieszkańcom oraz lokalnym ekosystemom. Półwodne ssaki tratują dziś pola uprawne i atakują bydło w poszukiwaniu pożywienia. Hipopotam spożywa bowiem dziennie ok. 70 kilogramów roślinności, co mocno dyktuje jego funkcjonowanie. Inwazyjne zwierzęta stały się również zagrożeniem dla lokalnych, dziko żyjących organizmów. Zwierzęta Escobara zaczęły konkurować o miejsce w ekosystemie z żółwiami rzecznymi i manatami, zanieczyszczając tym samym jeziora i rzeki swoimi odchodami. Próby zatrzymania populacji Nic więc dziwnego, że kolumbijski rząd od lat głowił się nad rozwiązaniem hipopotamowego problemu. Pierwsze kroki w celu zmniejszenia populacji podjęto już na początku XXI wieku, jednak nie spotkały się one z aprobatą reszty Kolumbijczyków. W 2009 roku świat obiegły zdjęcia zamordowanego hipopotama, pośmiertnie nazwanego Pepe, co oburzyło opinię publiczną i związało ręce kolumbijskim urzędnikom. Warto bowiem dodać, że potomkowie pupili narkotykowego barona nie wzbudzają jedynie negatywnych reakcji. Obszar zamieszkały przez te ssaki stał się ogólnokrajową atrakcją turystyczną, której symbolem stał się właśnie hipopotam. Mieszkańcy zaczęli się wzbogacać na tych unikalnych zwierzętach, oferując turystom wycieczki mające na celu dostrzeżenie „kokainowych ssaków”. Rząd podejmował więc próby bezkrwawego rozwiązania konfliktu. Nieskuteczne okazały się niestety próby sterylizacji zwierząt i antykoncepcyjnych zastrzyków kierowanych w niektórych przedstawicieli gatunku. Fiaskiem zakończyły się również próby przekazania części hipopotamów do zagranicznych ogrodów zoologicznych w Meksyku, Indiach czy Ekwadorze. Obecnie szacuje się, że bez podjęcia drastycznych działań populacja do 2035 roku wzrośnie aż do 1000 osobników, co doprowadzić może do niekontrolowanego kryzysu ekosystemu. Kontrowersyjne rozwiązanie Niestety wszystko wskazuje na to, że historia wyjątkowych hipopotamów skończy się w najgorszy możliwy sposób. Bezradny rząd zdecydował się bowiem na eutanazję części populacji. W drugiej połowie 2026 roku ma zostać zabitych około 80 osobników, co stanie się początkiem regulacji tego gatunku. Budżet przeznaczony na akcję depopulacji opiewa aż na 1,98 miliona dolarów, co obejmuje również izolację i relokację części zwierząt. Działania rządu spotykają się z dużym niezadowoleniem wielu środowisk. Organizacje proekologiczne nawołują do zaprzestania zabijania zwierząt, proponując inne rozwiązania skupione na odgrodzeniu zwierząt od ludzkiego środowiska życia. Głosy sprzeciwu słychać również u społeczności lokalnej, która widzi w półwodnych ssakach sposób na zarobek. „The Guardian” cytuje w swoim artykule wypowiedź miejscowego rybaka, który podkreśla znaczenie tych zwierząt dla lokalnej turystyki. W jego opinii hipopotamy są – takimi samymi jak człowiek – obywatelami Kolumbii, więc powinny tak też być traktowane. Źródło: Smithsonian Magazine Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ukryty gigant pod Toskanią. Naukowcy odkryli rezerwuar magmy
Naukowcy zidentyfikowali pod Toskanią gigantyczny rezerwuar magmy o objętości 6000 km3, wykorzystując do tego innowacyjną technikę analizy naturalnych wibracji gruntu. Ten podziemny system rozmiarem przypomina superwulkan Yellowstone. Czy jest się czego obawiać?
Duże systemy magmowe udaje się naukowcom identyfikować poprzez zmiany zachodzące na powierzchni ziemi. Kratery, osady erupcyjne i emitowane gazy to jasne sygnały na występowanie tej gorącej masy skalnej pod płaszczem naszej planety. Inaczej sytuacja wygląda we włoskiej Toskanii, gdzie naukowcy zdiagnozowali obecność magmy dzięki specjalistycznej technice tomografii szumu sejsmicznego. Otrzymane wyniki posłużą zarówno jako podstawa naukowa dla dalszych badań, jak i nowy kierunek dla praktycznego wykorzystania energii geotermalnej. Jak sprawdzić obecność magmy? Zespół naukowców z Uniwersytetu w Genewie we współpracy z włoskimi instytucjami geonaukowymi posłużył się techniką tomografii szumu sejsmicznego (ambient noise tomography) w celu wykrycia obecności magmy w skorupie Toskanii. Metoda ta opiera się na analizie naturalnych wibracji otoczenia, generowanych przez fale oceaniczne, wiatr, a nawet codzienną aktywność człowieka. Kluczowym elementem pomiaru jest wykorzystanie sieci czujników sejsmicznych, które rejestrują prędkość rozchodzenia się fal w głąb ziemi. Szwajcarscy badacze skorzystali z 60 takich urządzeń, co pozwoliło uczonym na skonstruowanie trójwymiarowego obrazu skorupy pod włoskim regionem. Wynik był zaskakujący, przybliżając Toskanię do innych obszarów bogatych w magmę – takich jak superwulkany w Parku Yellowstone. Toskania jak Yellowstone Naukowcy odkryli pod południową Toskanią gigantyczny rezerwuar magmy, którego objętość szacuje się na około 6000 km3. Ten ogromny system znajduje się głęboko w skorupie ziemskiej, na głębokości od 8 do 15 kilometrów pod powierzchnią. Mimo imponujących rozmiarów, naukowcy uspokajają, że obecnie zbiornik ten nie stanowi zagrożenia wulkanicznego i jest stabilny. Odkrycie to wyjaśnia jednak, dlaczego region ten charakteryzuje się tak wysoką aktywnością geotermalną i rekordowymi przepływami ciepła. Odkrycie jest tym bardziej zaskakujące, gdyż w najnowszej historii Toskanii obszar ten nie zarejestrował żadnych większych erupcji. Konsekwencje odkrycia Brak zagrożenia niszczycielską erupcją to niejedyna dobra informacja wiążąca się z nowym odkryciem. Głębokie systemy magmowe odgrywają bowiem kluczową rolę w zasilaniu elektrowni geotermalnych oraz procesach powstawania cennych minerałów. Są one naturalnym źródłem litu i pierwiastków ziem rzadkich, które stanowią m.in. fundament produkcji nowoczesnych akumulatorów do samochodów elektrycznych. Uśpione rezerwuary magmy mogą więc przynieść kolosalne korzyści dla włoskiej gospodarki i napędzić lokalną transformację energetyczną. Źródła: Nature, Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Lufthansa odwołuje setki lotów. To efekt dwudniowego strajku pracowników linii lotniczej
Niemiecki związek zawodowy pilotów Vereinigung Cockpit ogłosił dwudniowy strajk w liniach Grupy Lufthansa, który ma się odbyć 13 i 14 kwietnia. Akcja protestacyjna, będąca wynikiem nierozstrzygniętych sporów płacowych, może doprowadzić do odwołania nawet 80% lotów z Frankfurtu i Monachium. Przewoźnik pracuje nad zminimalizowaniem utrudnień, oferując pasażerom bezpłatne zmiany rezerwacji oraz alternatywne połączenia kolejowe.
Dwudniowy strajk pilotów oraz personelu pokładowego jest efektem sporu obu tych grup z zarządem Lufthansy o warunki płacowe i socjalne. Związek niemieckich pilotów Vereinigung Cockpit (VC) domaga się m.in. wyższych składek odprowadzanych przez pracodawcę do zakładowego systemu emerytalnego. O ogólną poprawę warunków apeluje również personel pokładowy reprezentowany przez Unabhängige Flugbegleiter Organisation (UFO). Brak porozumienia obu stron może skutkować odwołaniem znacznej większości lotów z głównych niemieckich lotnisk, co wpłynie na los ok. 50 000 podróżnych. To już czwarty strajk w 2026 roku, który uderzył w tę linię lotniczą. W co uderzył strajk? Setki maszyn Lufthansy zostały uziemione w wyniku potężnego strajku pilotów, który uderzył we Frankfurt i Monachium. W poniedziałek na frankfurckim lotnisku większość europejskich rejsów niemieckiego przewoźnika została odwołana, a w przypadku lotów krajowych pasażerom zaproponowano alternatywne połączenia kolejowe. Oficjalny komunikat lotniska potwierdza, że utrudnienia potrwają co najmniej do 14 kwietnia, prowadząc do odwołania ponad 80% lotów z obu niemieckich miast. Piloci Lufthansy i Lufthansa Cargo będą protestować przez dwie doby, natomiast Eurowings ma wrócić do pracy już we wtorek. Strajkujący zaznaczają, że zarząd Lufthansy nie podjął żadnych działań w celu uregulowania postulatów pilotów. Andreas Pinheiro, prezes VC, wytyka zarządowi brak jakiejkolwiek chęci, by usiąść do stołu w celu wypracowania konsensusu kończącego protest. Strajkom nie podlegają loty wykonywane na Bliski Wschód, które ze względu na trwający tam konflikt zostały wyłączone z akcji protestacyjnej przez związek Vereinigung Cockpit, aby nie pogarszać i tak trudnej sytuacji pasażerów podróżujących w tamtym kierunku. Związek podkreślił, że decyzja ta dotyczy rejsów do takich krajów jak m.in. Izrael, Jordania, Liban czy Arabia Saudyjska, które pozostają dostępne mimo trwającego sporu płacowego. Niespokojny weekend Obecna fala strajków to kontynuacja chaosu komunikacyjnego z minionego weekendu, który dotknął dziesiątki tysięcy pasażerów w Niemczech. Już w piątek, 10 kwietnia, personel pokładowy zrzeszony w związku UFO sparaliżował pracę Lufthansy oraz jej spółki zależnej – Lufthansa CityLine. Jednodniowy protest doprowadził do odwołania około 580 lotów w samym Frankfurcie, co pokrzyżowało plany 72 tysiącom podróżnych. Weekendowe perturbacje nie skłoniły jednak stron do zawarcia porozumienia, co skutkuje kolejną falą protestów. Reakcja Lufthansy Po fiasku rozmów przewoźnik z siedzibą w Kolonii próbuje radzić sobie ze skutkami strajku, m.in. przekazując obsługę wybranych połączeń innym liniom z Grupy Lufthansa lub partnerom. Przedstawiciele linii zapewniają, że robią wszystko, by zminimalizować uciążliwości dla podróżnych, choć ze względu na przeciążenie infolinii komunikaty o zmianach mogą docierać do pasażerów z opóźnieniem. Osoby posiadające bilety na 13 i 14 kwietnia (wystawione do 11 kwietnia włącznie) mają możliwość darmowej zmiany rezerwacji na inny termin w przedziale do 21 kwietnia. Alternatywnie, do 13 kwietnia można ubiegać się o zwrot kosztów lub skorzystać z przejazdów pociągami Deutsche Bahn, które przewoźnik oferuje pasażerom odwołanych rejsów. Źródła: EuroNews, DW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Najtańsza podróż w czasie? Rzym otwiera wyjątkowe „archeo-stacje” obok Koloseum
Tuż obok murów Koloseum otwarto wyjątkową „archeo-stację”, gdzie nowoczesne schody ruchome przecinają starożytne łaźnie i rzymskie studnie. To fascynujące połączenie transportu z historią objęło już pierwsze przystanki. W planach jest stworzenie kolejnych pięciu podziemnych galerii, które odmienią oblicze codziennych podróży po stolicy Włoch.
Budowa rzymskiej linii metra C usłana jest licznymi przeszkodami utrudniającymi drążenie komunikacyjnych tuneli. Jednak to, co w trakcie rozbudowy było znaczącym utrudnieniem, teraz zostało atrakcyjnym punktem na mapie włoskiej stolicy. Wyjątkowe galerie zlokalizowane na podziemnych stacjach stały się domem dla odsłoniętych skarbów starożytności, a turyści mogą je zwiedzać, korzystając jedynie z biletu komunikacji miejskiej. Umieszczone tam artefakty obrazują blisko 3000-letnią historię, po której każdego dnia stąpają miliony ludzi. Starożytne utrudnienia Budowa linii C rzymskiego metra okazuje się podwójnie korzystna dla mieszkańców tego wyjątkowego miasta. Z jednej strony obywatele wschodnich części Rzymu zyskali łatwiejszy dojazd do centrum, a z drugiej – światło dzienne ujrzało mnóstwo artefaktów, do tej pory ukrytych pod miejską posadzką. Proces rozbudowy podziemnej kolei jest jednak niezwykle trudny, a specyfika rzymskich podziemi każdego dnia spowalnia pracę tarcz wiertniczych. W Rzymie budowa, zamiast po prostu przebijać się przez kolejne warstwy skał, co rusz trafia bowiem na wyjątkowe znaleziska pochodzące jeszcze z czasów starożytności. Te unikatowe przeszkody zmuszają do zmiany dotychczasowych tras, co znacznie wydłuża prace budowlane trwające już od niemal 20 lat. Szczególnie problematyczna okazała się budowa najnowszego etapu podziemnej trasy, który znajduje się w okolicy słynnego Koloseum. Robotnicy natrafili tam na farmę, koszary wojskowe, 16-pokojowy dom oraz ponad pół miliona mniejszych artefaktów, pochodzących głównie z okresu od VII wieku p.n.e. do V wieku n.e. Taka liczba znalezisk musiała ostatecznie znaleźć swoje miejsce ekspozycji, co skłoniło władze miejskie do stworzenia wyjątkowych podziemnych galerii. Podziemne muzea Nowoczesność otwartych stacji kontrastuje z tym, co jest na nich eksponowane. Przystanek Colosseo-Fori Imperiali to w rzeczywistości podziemne muzeum historyczne, do którego wstęp wliczony jest w cenę biletu komunikacyjnego. Zjeżdżając w dół, zobaczymy trzy starożytne studnie, które zostały ulokowane w miejscu swojego pierwotnego położenia. Idąc dalej, dostrzeżemy główny punkt ekspozycji – pozostałości łaźni termalnej z basenem, w którym starożytni Rzymianie zaznawali zimnych kąpieli. Całość została wzbogacona materiałami filmowymi, które mają za zadanie zwizualizować odwiedzającym strukturę tego fragmentu Rzymu przed pożarem za czasów Nerona w 64 r. n.e. Stacja Colosseo-Fori Imperiali stanowi już drugi przykład tzw. „archeo-stacji”, na której prezentowane są podziemne znaleziska. Pierwsza – San Giovanni – została otwarta w 2018 roku i również prezentuje wyjątkowe artefakty, na które natrafiły łopaty pracowników budowy. Zjeżdżając w głąb 27-metrowej stacji, mijamy specjalnie zaplanowane strefy, podzielone zgodnie z tym, jak układają się historyczne warstwy Rzymu. Podróżujący, stojąc jedynie na schodach ruchomych, mogą trafić ze współczesności do czasów paleolitycznych. To zupełnie nowy sposób na doświadczanie historii miasta, które przez tysiące lat zasłaniało przeszłość kolejnymi warstwami zabudowy. Przyszłość metra C Już dziś wiemy, że kolejne stacje linii C również wypełnią się wyjątkowymi artefaktami. Stacja Porta Metronia, która podobnie jak Colosseo-Fori Imperiali została otwarta w grudniu 2025 roku, także stała się podziemnym muzeum. Archeolodzy dokonali tam sensacyjnego odkrycia: ogromnych koszar wojskowych z II wieku n.e. z luksusowymi pokojami dowódcy, zdobionymi freskami i mozaikami. Znalezisko okazało się na tyle znaczące, że architekci zdecydowali się kompletnie przeprojektować podziemny przystanek tak, by wkomponować go w odkryte ruiny. Docelowo linia C dotrze do północno-zachodnich dzielnic Rzymu, w tym w okolice Watykanu. Coraz wyraźniej widać, że to, co oglądamy na powierzchni, jest zaledwie połową historii miasta – reszta, ukryta pod ziemią, czeka na odkrycie warstwa po warstwie. Budowa metra wydaje się idealną okazją do kolejnych takich przełomów. Źródło: BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Fabryka jak Willy'ego Wonki w Szwajcarii. Czy powstanie wyjątkowa atrakcja za 400 milionów franków?
W Szwajcarskiej miejscowości Broc ma powstać park rozrywki poświęcony czekoladzie – jednej z kulinarnych wizytówek regionu. Plany zakładają powstanie m.in. galerii sztuki, czekoladowego muzeum oraz infrastruktury noclegowej, która stworzyłaby na zachodnich terenach kraju zupełnie nowy ośrodek turystyczny. Zanim budowa ruszy, inwestorzy muszą zmierzyć się z wieloma prawnymi pozwoleniami niezbędnymi do wbicia pierwszych szpadli pod nową inwestycję.
Historia magicznej fabryki Willy’ego Wonki – fikcyjnego, ekscentrycznego producenta czekolady – od lat rozbudza naszą wyobraźnię. Receptura stojąca za tą unikatową słodyczą pozostaje dla wielu zagadką. Z wyjątkowego znaczenia, jakie zyskała czekolada, chcą skorzystać inwestorzy z zachodniej Szwajcarii. Miasto Broc ma zamienić się w – dosłownie – płynący czekoladą park rozrywki. Słodka inwestycja ma stać się jedną z najpopularniejszych atrakcji regionu. Szwajcarska stolica czekolady Maison Cailler to najstarsza firma produkująca czekoladę w całej Szwajcarii. Jej fabryka znajdująca się w miasteczku Broc została wybudowana w 1898 roku. W części budynków mieści się obecnie muzeum, jednak tamtejsi inwestorzy zapowiadają stworzenie znacznie większego parku turystycznego. Ma on promować wyjątkowe dziedzictwo przemysłowe i kulturowe regionu, które od lat zamknięte jest w słynnej tabliczce. Co dokładnie powstanie? Lista obiektów, które powstaną w ramach parku, może robić wrażenie: nowoczesna galeria, hotele, restauracje, a nawet szklarnie, które swoim kształtem przypominają ziarna kakaowca. Dla fanów techniki przygotowano rekonstrukcje dawnych linii produkcyjnych, a dla fanów smaku – wielkie Emporium Czekolady, w którym odwiedzający będą mogli oddać się degustacji koronnego produktu. Wrażenie budzić może również kwota, na jaką została wyceniona inwestycja. Czekoladowy park rozrywki ma kosztować łącznie 400 milionów franków szwajcarskich, co w przeliczeniu na złotówki daje nieco ponad 1 miliard 800 milionów PLN. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pierwsi goście odwiedzą park w 2027 roku, choć finał prac przewidziano na rok 2030. Zanim jednak pierwsze fontanny z czekoladą staną w nowym parku rozrywki, projekt musi przejść szereg konsultacji społecznych. Proces ten ma na celu poznanie opinii miejscowej ludności, która – co naturalne – może mieć szereg wątpliwości co do planowanej inwestycji. Lista zgód, które wymagane są do podjęcia budowy, może z jednej strony znacząco opóźnić powstanie kakaowego raju, a z drugiej – zabezpieczyć inwestora przed potencjalnymi protestami mieszkańców zachodniej Szwajcarii. Wyjątkowość czekolady Co sprawia, że czekolada z Broc jest na tyle wyjątkowa, by dorobić się swojego parku rozrywki? Sekret tkwi w składniku, który wykorzystywany jest również do produkcji słynnych serów Gruyère – nazwa pochodzi od regionu, w którym mieści się czekoladowa miejscowość. Pełnotłuste alpejskie mleko stoi za sukcesem czekoladowej receptury, w skład której nie wchodzą oleje roślinne psujące aksamitną konsystencję produktu. Czekolada podlega również procesowi konszowania – wielogodzinnego podgrzewania i mieszania masy, który pozwala pozbyć się goryczy bez użycia tanich zamienników masła kakaowego. W efekcie dostajemy unikatowe na skalę światową słodycze, stanowiące wizytówkę tego szwajcarskiego regionu. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Szczur bohater doczekał się pomnika. Magawa pomagał w odbudowie Kambodży
W Kambodży odsłonięto pierwszy pomnik przedstawiający szczura przeciwminowego na świecie. Figura upamiętniająca zasłużonego gryzonia stanęła w mieście Krong Siem Reap – drugim co do wielkości w całym kraju. W trakcie swoich misji odważne zwierzę oczyściło ponad 100 000 metrów kwadratowych terenu z materiałów wybuchowych.
Na polskim podwórku najsłynniejszym przykładem zwierzęcego uczestnictwa w walkach zbrojnych jest niewątpliwie Niedźwiedź Wojtek, który przez trzy lata służył w armii gen. Władysława Andersa. W Kambodży natomiast miano najbardziej walecznego czworonoga zyskał szczur Magawa, zajmujący się na froncie tropieniem min lądowych. Teraz gryzoń doczekał się swojego pomnika, który jest pierwszą tego typu formą upamiętnienia na świecie. Szczurza odwaga Słynny Magawa to wielkoszczur gambijski, znany z wyjątkowych predyspozycji do tresury. Belgijska organizacja Apopo, która zajmuje się szkoleniem szczurów i psów do wykrywania min lądowych, najpierw odpowiednio wyszkoliła niewielkiego ssaka, by później wysłać go do Kambodży, aby pełnił swoją misję. Dzięki niezwykle wyczulonemu węchowi Magawa potrafił identyfikować substancje chemiczne obecne w materiałach wybuchowych, a następnie sygnalizować ich lokalizację opiekunom. Wielkoszczur w trakcie swojej służby oczyścił ponad 141 000 metrów kwadratowych terenu, co odpowiada wielkości 20 boisk piłkarskich. Podziw budzi również szybkość prac – powierzchnię wielkości kortu tenisowego potrafił sprawdzić w zaledwie 20 minut. Pomnik szczurzego bohatera Pomnik zmarłego w 2022 roku gryzonia został odsłonięty w drugim co do wielkości mieście Kambodży – Krong Siem Reap. Figura została wykonana z drewna i przedstawia Magawę w pozycji wyprostowanej. Odsłonięcie upamiętnienia było związane z obchodami Międzynarodowego Dnia Wiedzy o Minach, który ma przypominać o zagrożeniu, jakie materiały wybuchowe stanowią dla ludności cywilnej. Nowy pomnik to nie pierwsze wyróżnienie dla bohatera. Słynny gryzoń otrzymał złoty medal PDSA, wręczany zwierzętom za wyjątkowe zasługi wojenne. Wielkoszczur był pierwszym szczurem w 77-letniej historii tej nagrody. Kambodża bez min Dokonania Magawy wpisują się w szerszy cel Kambodży – całkowite oczyszczenie kraju z min do 2030 roku. Choć postępy są widoczne, skala problemu sprawia, że wyszkolone zwierzęta mają ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa lokalnych społeczności. W walce z problemem pomaga również inny szczur o imieniu Ronin, który – podobnie jak Magawa – został wyszkolony przez fundację Apopo. Gryzoń ten ustanowił w 2025 roku nowy rekord świata, odnajdując od 2021 roku 109 min lądowych i 15 niewybuchów. Kto wie, czy w przyszłości również i on nie doczeka się swojego pomnika. Źródła: BBC, Reuters Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To nie była ośmiornica. Sensacyjne odkrycie naukowców po 26 latach zmienia historię ewolucji
Nowe wyniki badań zmieniają dotychczasowe myślenie nad najstarszą ośmiornicą na świecie, przesuwając jej wiek o 150 milionów lat w przód. Okazuje się, że to co przez lata uznawane było za 300-milionowego głowonoga w rzeczywistości okazało się zupełnie innym zwierzęciem. Wszystko za sprawą niewielkich zębów, które zmieniły historię nauki.
Choć od pierwszej analizy skamieniałości odnalezionej w amerykańskim stanie Illinois minęło już 26 lat, dyskusje nad przynależnością gatunkową znaleziska nie milkną. Początkowo naukowcy stwierdzili, że mają do czynienia z ośmiornicą, na co wskazywało osiem zidentyfikowanych ramion oraz płetwy 300-milionowej skamieniałości. Taki wynik ustalił nowy rekord w kategorii najstarszego okazu tego głowonoga, co zostało nawet uwiecznione w słynnej Księdze Rekordów Guinnessa. Ćwierć wieku później kolejni badacze zaczęli jednak na nowo przyglądać się znalezisku, ukazując wcześniej nieznane szczegóły palezoicznego pływaka. Tajemnica schowana za zębami Zespół naukowców, który opublikował w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B” wyniki swojego badania, posłużył się techniką promieniowania synchrotronowego. Metoda ta wykorzystuje wiązki światła jaśniejsze niż słońce, które pozwalają na wykrycie struktur niewidocznych gołym okiem pod powierzchnią skały. Badacze dotarli do tajemnicy, która przez 25 lat była trzymana dosłownie „za zębami”. Odkryto bowiem radulę (tarkę), która mięczakom służy do odżywiania. Liczba zębów w jednym rzędzie tej struktury od razu wykluczyła ośmiornicę – odkryto ich co najmniej 11, podczas gdy te głowonogi dysponują co najwyżej dziewięcioma. Bogate uzębienie przybliżyło odkrycie do innego morskiego zwierzęcia, które bywa nazywane „żywą skamieniałością”. Pomyłka naukowców Nowe badania dowodzą, że to, co przez lata uznawano za najsłynniejszą skamieniałość ośmiornicy, w rzeczywistości jest palezoicznym łodzikowcem – innym głowonogiem, który charakteryzuje się zewnętrzną muszlą. Błąd popełniony ćwierć wieku temu wynikał z mylnego odczytania procesu fosylizacji. Badacze tłumaczą, że krewny łodzika rozkładał się przez kilka tygodni, zanim został zachowany w skale. To właśnie procesowi rozkładu skamienałość zawdzięcza swój ośmiornico-podobny wygląd, który przez lata zwodził naukowców. Ponowne badania pozwoliły nie tylko odkryć najstarsze dotąd pozostałości przodków łodzikowców, ale również lepiej określić początki występowania ośmiornic. Mimo że ośmioramienne głowonogi okazują się nie być aż tak leciwe, nowe dane rzucają znacznie jaśniejsze światło na drogę ewolucji tych podwodnych zwierząt. Ośmiornice młodsze o miliony lat Na nieszczęście ośmiornic najnowsze badania podważają ich obecność w Księdze Rekordów Guinnessa. Prawdziwy wiek tych głowonogów jest bowiem datowany na okres o około 150 milionów lat późniejszy, niż dotąd sądzono. Na miejsce ośmioramiennych głowonogów w rekordowej księdze wskoczyć mogą za to łodzikowce, dla których odkrycie stanowi obecnie najstarszy znany przykład zachowanych tkanek miękkich tej podgromady. Bez względu na to, kto ostatecznie zajmie miejsce w tym prestiżowym zestawieniu, nowe analizy ukazują, jak technologia może całkowicie zmienić nasze rozumienie ewolucji. Źródła: Phys.org, The Royal Society Publishing Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Słynny górski szlak na nowo. Wielka modernizacja podkarpackiego odcinka
Główny Szlak Beskidzki przejdzie gruntowną modernizację. Trasa zyska m.in. nowe oznaczenia, wiaty, a nawet platformy widokowe. Całość ma ułatwić użytkowanie najdłuższej ścieżki turystycznej w polskich górach.
Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego to najdłuższa trasa turystyczna w polskich górach. Ten liczący prawie 500 kilometrów szlak przebiega przez niemal całe polskie Karpaty, łącząc Wołosate w Bieszczadach z Ustroniem w Beskidzie Śląskim. Wyjątkowe ścieżki górskie przez lata traciły jednak na atrakcyjności przez niewystarczającą infrastrukturę turystyczną – w szczególności poszkodowany był odcinek podkarpacki. Naprzeciw potrzebom odwiedzających wychodzi projekt modernizacji, który zakłada kompleksową renowację istniejących tras oraz budowę nowych obiektów. Inicjatywa ta kładzie szczególny nacisk na wdrożenie nowoczesnych rozwiązań, które zwiększą dostępność turystyczną dla zróżnicowanych grup użytkowników. Czego brakuje na podkarpackim szlaku? Podkarpacki odcinek GSB od lat pozostaje ubogi w schrony przeciwdeszczowe, których brak staje się wyjątkowo uciążliwy w obliczu zmiennej pogody. Podczas ulewnych opadów wędrujący turyści zmuszeni są do marznięcia na otwartej przestrzeni. Budowa dodatkowych wiat ułatwiłaby więc znacznie podróżowanie i delektowanie się widokami bez obaw o nadchodzącą aurę. Innym problemem wymagającym interwencji jest oznakowanie, którego na szlaku zdecydowanie brakuje. Część znaków uległa naturalnej degradacji, a część została zdewastowana. Inwestycja w nowoczesne tablice informacyjne i czytelne drogowskazy jest niezbędna, aby przywrócić wędrowcom poczucie pewności na każdym rozwidleniu dróg. Dzięki tym zmianom podkarpacki fragment trasy zyska profesjonalny standard, przyciągając jeszcze większą liczbę entuzjastów górskich wypraw. Projektowanie uniwersalne na Podkarpaciu Głównym celem wielomilionowej rewitalizacji jest stworzenie nowej jakości turystyki poprzez modernizację ponad 200 kilometrów podkarpackiego odcinka. Obiekty takie jak wieże widokowe i „chatki traperskie”, pełniące funkcję schronienia, zapewnią bezpieczeństwo oraz uatrakcyjnią przestrzeń. Ważnym punktem planu jest utworzenie Centrum Obsługi Turystów, które zadba o komfort odwiedzających. Ważną cechą nadchodzących działań jest ich uniwersalny charakter. Projekt przewiduje wdrożenie rozwiązań zwiększających dostępność, tak aby wyjątkowymi widokami mogli cieszyć się turyści o każdym stopniu sprawności ruchowej. Zasięg modernizacji Przedsięwzięcie o łącznej wartości ponad 18 mln zł zakłada gruntowną odnowę szlaków na Podkarpaciu. W ramach tych środków powstanie 14 nowych obiektów infrastruktury, a oferta sportowa wzbogaci się o blisko cztery kilometry tras narciarstwa biegowego. Inwestycja ta stanowi kompleksowy krok w stronę unowocześnienia regionu, dzięki któremu podkarpackie wzniesienia przyciągną kolejne rzesze turystów. Źródła: Wbieszczadach.pl, <a href="https://rzeszow.wyborcza.pl/rzeszow/7,34962,31030258,26-mln-zl-na-rewitalizacje-glownego-szlaku-beskidzkiego-nowe.html?_gl=1*hcrwen*_gcl_au*MTAyNDMxMDMzNS4xNzY4NDk1MTQxLjQ2MTUzMzk4Mi4xNzc1MTIwNTgxLjE3NzUxMjA1ODE.*_ga*MTg3MDI2OTMyNS4xNzY4NDk1MTQz*_ga_6R71ZMJ3KN*czE3NzUyMTM4OTMkbzE0JGcwJHQxNzc1MjEzODkzJGo2MCRsMCRoMA..#do_w=167&do_v=1470&do_st=RS&do_sid=2152&do_a=2152&s=S.related-K.C-B.1-L.1.zw" target="_blank" rel='"nofollow noopener'>Wyborcza.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Archeologiczna zagadka w Hims. Czy tajemnicza inskrypcja ujawnia sekrety potężnego władcy?
Grecka inskrypcja odnaleziona pod Wielkim Meczetem w Hims ożywia debatę na temat lokalizacji zagadkowej Świątyni Słońca. Wykuty w granicie tekst stanowi kluczowy dowód na architektoniczną ciągłość miejsca, które na przestrzeni dwóch tysiącleci ewoluowało z pogańskiego sanktuarium w chrześcijański kościół, a ostatecznie w islamski meczet. To kolejny dowód w tym toczącym się od lat sporze.
Historia Świątyni Boga Elagabala w syryjskim mieście Hims przypomina wątki z filmów o przygodach Indiany Jonesa. Badacze od lat spierają się co do dokładnej lokalizacji tego mitycznego budynku. Według niektórych archeologów kluczem do jej odnalezienia nie są głębokie wykopy, lecz ukryte w murach późniejszych budowli greckie inskrypcje, które wskazują na fundamenty Wielkiego Meczetu w Hims. Inni badacze pozostają jednak sceptyczni sugerując, że prawdziwe sanktuarium z legendarnym czarnym meteorytem wciąż spoczywa nietknięte pod warstwami ziemi na pobliskim wzgórzu cytadeli. Ta pierwsza grupa zyskuje w ostatnim czasie kolejne argumenty w tej archeologicznej debacie. Grecka inskrypcja pod meczetem Tajemniczy napis został wydobyty w 2016 roku spod posadzki Wielkiego Meczetu w Hims. Wykuta w granitowym bloku inskrypcja była częścią bazy jednej ze świątynnych kolumn. Tekst, zajmujący 3/4 szerokości metrowej bazy, został skomponowany w sposób wyważony i uroczysty. Regularne, poziome linie pisma oraz jego symetryczny układ nadają całości oficjalny ton, właściwy dla tablic pamiątkowych czy inskrypcji dedykacyjnych. Z samą muzułmańską świątynią wiąże się postać XII-wiecznego władcy Nureddina. Według tradycji meczet został wzniesiony na fundamentach kościoła św. Jana Chrzciciela, który z kolei mógł stanowić kontynuację sakralną jeszcze dawniejszego miejsca kultu – prawdopodobnie świątyni pogańskiej. Co zawiera inskrypcja? Przez długi czas treść napisu pozostawała dla badaczy zagadką. Wojenne realia panujące w Syrii utrudniały archeologom pracę pozwalającą na odczytanie tajemniczego tekstu. Dopiero w kolejnych latach udało się przeanalizować zapis, który przedstawia w sposób heroiczny postać wojowniczego władcy, przyrównując jego potęgę do niszczycielskich sił natury i drapieżników. Wstępna analiza prof. Abdulkarima wykazała błędy gramatyczne w tekście, co świadczy o silnych wpływach języka aramejskiego w rzymskiej prowincji. Symetryczny i uroczysty układ liter sugeruje, że blok pełnił pierwotnie funkcję pamiątkową w ważnym obiekcie publicznym. Zdaniem ekspertów znalezisko to stanowi kluczowy dowód na istnienie w tym miejscu antycznego sanktuarium, utożsamianego prawdopodobnie z legendarną Świątynią Słońca. Fakty czy przypuszczenia? Aby ocenić dokładną lokalizację Świątyni Słońca, należy oddzielić zebrane fakty od przypuszczeń. Choć odnalezienie w 2016 roku granitowej bazy z grecką inskrypcją pod podłogą meczetu w Hims jest faktem, nie daje ono stuprocentowej gwarancji, że blok ten znajduje się w swoim pierwotnym miejscu. Prof. Abdulkarim sugeruje, że znalezisko potwierdza istnienie antycznego sanktuarium dokładnie w tym punkcie, jednak krytycy wskazują na powszechną w historii praktykę przenoszenia materiałów budowlanych, czyli tzw. spoliów. Historia o religijnym przejściu miejsc kultu — od pogańskiej świątyni, przez kościół, aż po meczet — jest silnie zakorzeniona w źródłach pisanych, lecz wciąż brakuje jej pełnego potwierdzenia w fundamentach. W obecnej sytuacji politycznej teza o lokalizacji świątyni pod meczetem pozostaje więc fascynującą, ale wciąż wymagającą dowodów hipotezą. Źródła: ScienceDaily, R Discovery Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tajemniczy tunel w Będzinie wreszcie odnaleziony. Archeolodzy odkrywają tajemnice dawnego getta
Archeolodzy odnaleźli nieznany wcześniej tunel, na terenie dawnego getta w Będzinie. Podziemne przejście prowadziło do kryjówki młodych bojowników stawiających czoła nazistowskiej opresji. Odkrycie wywołało ekscytację wśród pracowników wykopalisk, którzy już teraz zapowiadają kolejne prace na terenie wojennych kryjówek.
Budynek znajdujący się przy ulicy Rutki Laskier 24 został w 2024 roku wykupiony od prywatnego właściciela przez fundację „Brama Cukermana”, która zajmuje się przywracaniem pamięci Żydom poległym w nierównej walce w Będzinie. Prace archeologiczne przeprowadzone w chałupie, będącej w czasie nazistowskiej okupacji zamaskowanym schronem żydowskiej bojówki, ukazały nieudokumentowane wcześniej podziemne pomieszczenia. Dzięki nim młodzi walczący przez wiele dni potrafili odpierać agresję oprawcy. Tunel łączący kryjówki przez lata zyskał status mitycznego, a teraz archeologom udało się ostatecznie potwierdzić jego obecność. Losy będzińskiego oporu Historia będzińskiego ruchu oporu w getcie ma swój początek wraz z wizytą Mordechaja Anielewicza – komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej, który zachęcił tamtejszych Żydów do formowania grup samoobrony. Dom przy obecnej ul. Rutki Laskier (która swoją nazwę wzięła od związanej z Będzinem młodej Żydówki zamordowanej w 1943 roku w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau) zamienił się w tajną kryjówkę formacji oporu. Pod powierzchnią chałupy została wydrążona – pełniąca funkcję schronu – piwnica, do której wejście prowadziło przez kuchenny piec. To z tej kryjówki prowadzić miał podziemny tunel łączący dom ze stodołą. Heroiczna walka będzińskich Żydów rozpoczęła się 1 sierpnia 1943 roku wraz z początkiem akcji likwidacyjnej tamtejszego getta i trwała aż przez 16 dni. Tak długi opór był nie tylko konsekwencją walecznej postawy ŻOB-u, ale również zasługą sprawnie rozwiniętej sieci podziemnych kryjówek. Dopiero teraz lepiej poznajemy schrony wybudowane w trakcie II wojny światowej. „Odkrycie ważne w skali kraju” Biografie walczących w będzińskim getcie uda się uzupełnić dzięki pracom archeologicznym prowadzonym na terenie posesji przy ulicy Rutki Laskier. Badacze za pomocą georadaru odkryli naruszenia terenu, które świadczyły o istnieniu podziemnych pomieszczeń. Oprócz znanego już wcześniej bunkra „kuchennego”, udało się ustalić położenie dwóch pozostałych: węglowego (wykopanego pod stodołą) oraz pralnianego (znajdującego się pod działającą tu niegdyś pralnią). Jak podaje TVP3 Katowice, podczas prac wykopaliskowych badacze natrafili na kabel, który mógł być elementem instalacji elektrycznej zasilającej radio w jednym z bunkrów. Założycielka fundacji „Brama Cukermana”, Karolina Jakoweńko, podkreśla znaczenie tego typu znalezisk, zaznaczając, że to pierwszy taki artefakt świadczący o technicznej działalności grup oporu. Wcześniej archeologom udawało się znaleźć głównie odpady, które w latach 90. były zrzucane do piwnic przez okolicznych mieszkańców. Tego typu znaleziska świadczą o wieloletnim współistnieniu świadków makabrycznej historii z nieświadomymi niczego użytkownikami przestrzeni pamiętającej czasy Zagłady. Przyszłość będzińskich prac Choć dotychczasowe odkrycia niewątpliwie wzbudzają entuzjazm, archeolodzy zaznaczają, że to dopiero początek. Tym razem przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, fundacja „Brama Cukermana” wejdzie na poddasze budynku, by tam skrupulatnie przebadać odnalezione przedmioty. Jak zaznacza Jakoweńko, to miejsce nigdy wcześniej nie było przeszukane i mogą się tam znajdować ukryte pamiątki dramatycznych wydarzeń. Pozostaje śledzić działania fundacji, która przywraca historię uczestników tragicznych wydarzeń z czasów II wojny światowej. Więcej informacji o działalności organizacji znajduje się w raporcie pt. „Podziemne formy oporu. Badania archeologiczne w otoczeniu Domu Bojowników Getta w Będzinie”. Źródła: ŻIH, TVP Katowice, Wyborcza.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Przełomowe odkrycie dotyczące rzymskich wojowniczek. Zmienia sposób patrzenia na walki gladiatorów
Najnowsze badania przełamują stereotypy odnośnie ról kobiet w społeczeństwach starożytnego Rzymu. Analiza mozaiki z Reims ukazała venatrix - rzymską pogromczynię zwierząt, która ścierała się z groźnymi ssakami na arenach. Odkrycie stanowi pierwszy i jedyny znany dowód wizualny na istnienie żeńskich wojowniczek, zmieniając również postrzeganie czasu, kiedy ta forma rozrywki powszechna była w starożytnym państwie.
Produkcje takie jak kultowy „Gladiator” w reżyserii Ridleya Scotta bezpośrednio wpłynęły na nasz obraz starożytnych starć wojowników na arenie. Tytułowi gladiatorzy przedstawiani są jako umięśnieni mężczyźni stający naprzeciwko siebie wewnątrz Koloseum, z którego na koniec wyjdzie jedynie ten, kto przetrwa morderczy bój. Badania przeprowadzone przez Alfonso Mañasa – naukowca z Uniwersytetu Kalifornijskiego – starają się rozszerzyć powszechnie panujące przekonanie o kobiecy wątek. Historyk kładzie nacisk na uczestnictwo antycznych wojowniczek w gladiatorskich potyczkach. Zwierzęce starcia na arenie Choć głośny „Gladiator II” przywrócił do popkultury widowiskowe starcia z bestiami, przez lata ta forma rozrywki pozostawała w cieniu walk gladiatorów. Venatio, czyli potyczki ludzi z dzikimi zwierzętami, rzadziej gościły w zbiorowej wyobraźni niż gladiatura – klasyczne starcia człowieka z człowiekiem. To właśnie te drugie zostały drobiazgowo przebadane przez naukę i zdominowały kino. Alfonso Mañas w swoich badaniach postanowił jednak odwrócić ten trend, skupiając się właśnie na venatio. To w tym mniej rozpoznanym świecie antycznych potyczek naukowiec odnalazł dowody na obecność kobiet – walecznych wojowniczek zwanych venatrices. Wojowniczka z mozaiki Alfonso Mañas oparł swoje tezy na analizie rzymskiej mozaiki z III w. n.e., która została znaleziona w Reims, lecz uległa całkowitemu zniszczeniu w 1917 roku, podczas I wojny światowej. Choć fizyczny obiekt przestał istnieć, dzięki niezwykle precyzyjnym rycinom wykonanym tuż po odkryciu przez archeologa Jeana Charlesa Loriqueta naukowcy wciąż mogą badać to wyjątkowe dziedzictwo starożytności. Jeden z fragmentów mozaiki przez lata interpretowano jako wizerunek mężczyzny – gladiatora lub pomocnika areny odpowiedzialnego za odwracanie uwagi zwierząt. Naukowiec z Uniwersytetu Kalifornijskiego dowodzi jednak, że dotychczasowe analizy rozmijały się z pierwotną ideą twórców. Zdaniem badacza układ płytek został starannie zaprojektowany tak, by ukazać nagi tors kobiety mierzącej się z leopardem. Wyeksponowanie żeńskiej fizjonomii było celowym zabiegiem artystycznym, mającym wyraźnie odróżnić postać wojowniczki od towarzyszących jej na mozaice mężczyzn. Taka analiza diametralnie odmienia sposób interpretowania starożytnej mozaiki. W oczach badacza uwieczniona kobieta staje się wojowniczką venatrix, która przy pomocy bicza i drugiej – trudniejszej do rozpoznania – broni walczy z groźnym kotem. Starcie to wpisuje się w kulturę venatio, w której gladiatorzy mierzyli się na arenie ze zwierzętami. Kiedy skończyły się kobiece walki? Analiza mozaiki z Reims pozwala nam nie tylko dostrzec fizyczny ślad kobiecych starć na arenie, ale również zmienia nasze postrzeganie okresu, w którym tego typu walki miały miejsce. Chociaż zabytek został bezpowrotnie zniszczony podczas I wojny światowej, zachowana rycina autorstwa Jeana Charlesa Loriqueta umożliwiła precyzyjne datowanie obiektu na III wiek n.e. poprzez analizę porównawczą stylu artystycznego. Odkrycie to jest kluczowe, gdyż przesuwa cezurę czasową aktywności żeńskich pogromczyń zwierząt o co najmniej sto lat względem wcześniejszych ustaleń naukowych. Dowodzi to jednoznacznie, że mimo oficjalnego zakazu udziału kobiet w walkach gladiatorskich z około 200 roku n.e., profesjonalne wojowniczki nadal cieszyły się popularnością na rzymskich arenach. Badania Alfonso Mañasa poruszają niezwykle istotny element współczesnych nauk historycznych, które często starają się demaskować to, co minęło. Feministyczne podejście pozwalające dostrzec rolę kobiet w minionych kulturach stanowi element wielu badań nauki krytycznej, wywracając niekiedy dotychczasowe spojrzenie na historię. Opis i położenie akcentu na funkcjonowanie venatrix pozwala lepiej zrozumieć starożytne realia, w których – jak się okazuje – kobiety pełniły podobną rolę do mężczyzn. Źródła: Phys.org, Taylor & Francis Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
Podczas marcowego liczenia żubrów w bieszczadzkich nadleśnictwach udało się naliczyć 940 ogromnych ssaków. Tegoroczny wynik stanowi znaczącą poprawę względem ubiegłorocznego pomiaru – wtedy naliczono o 100 osobników mniej. Jednak nie powinniśmy wyłącznie się cieszyć: naukowcy tłumaczą, jakie negatywne skutki może nieść za sobą tak duży wzrost populacji.
Luty przyniósł historyczne wieści z polskiej części Puszczy Białowieskiej, gdzie populacja żubrów osiągnęła poziom 1176 osobników. Ten imponujący wynik to m.in. efekt udanych migracji zwierząt pomiędzy puszczami Białowieską a Knyszyńską. Powody do świętowania mają również leśnicy z Podkarpacia – bieszczadzka populacja zwiększyła się w ciągu roku o kolejne 100 sztuk. Eksperci studzą jednak entuzjazm, przypominając, że tak dynamiczny wzrost wymaga czujności i monitorowania zagrożeń ekologicznych oraz zdrowotnych. Dokładność bieszczadzkiego spisu Na pierwszy rzut oka dziwić może dokładność, z jaką przeprowadzony został spis. Precyzyjna liczba policzonych osobników jest jednak wynikiem jednodniowej akcji liczenia, która odbywa się we wszystkich jednostkach leśnych (nawet tych zarządzanych przez podmioty prywatne). Finał ten poprzedzają wielodniowe obserwacje stad. Dzięki tak dokładnemu przygotowaniu leśnicy doskonale znają strukturę grup, co pozwala wyeliminować ryzyko dwukrotnego policzenia tych samych osobników. Ile żubrów żyje w Bieszczadach? Jak podaje Edward Marszałek, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, podczas marcowego spisu doliczono się łącznie 940 żubrów. Spośród nich 880 osobników bytuje po stronie polskiej, a 60 po słowackiej. Tytuł największej ostoi gatunku przypadł Nadleśnictwu Baligród, gdzie w 14 stadach odnotowano blisko 400 żubrów. Jednak to w Nadleśnictwie Lutowiska, u podnóża masywu Otryt, zaobserwowano największe pojedyncze stado. Obecna struktura populacji, skupionej w dużych grupach rodzinnych, jest charakterystyczna dla okresu wczesnowiosennego. Już niebawem stada ulegną rozproszeniu – znaczna część osobników uda się w wyższe partie gór, gdzie pod okiem żubrzyc (samica nazywana jest również krową) dorastać będzie kolejne pokolenie. To właśnie dlatego spis przeprowadzany jest w marcu: to ostatni moment, na obserwowanie ssaków w dużych skupiskach. Zagrożenia sukcesu populacyjnego Dynamiczny przyrost na ograniczonym obszarze generuje konkretne wyzwania. Edward Marszałek wskazuje m.in. na narastające szkody w uprawach rolnych będące konsekwencją żerowania tych największych polskich ssaków. Kluczowym zagrożeniem pozostaje jednak kwestia zdrowotna. Przegęszczenie stad sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób, takich jak gruźlica czy telazjoza, która co roku dziesiątkuje bieszczadzkie żubry. Przy tak dużej liczbie osobników i częstych kontaktach między grupami ryzyko wystąpienia epidemii drastycznie rośnie, co w przyszłości może doprowadzić do załamania się liczebności gatunku. Aby ograniczać skalę problemu, należy dokładnie prowadzić monitoring osobników, co pozwala szybko reagować na zachodzące w lasach zmiany. Jak zachować się w obecności żubra? Wzrost populacji niesie ze sobą również wyższe ryzyko konfliktów ludzko-zwierzęcych. Największym zagrożeniem jest tu nieodpowiedzialna turystyka, która może prowadzić do tragicznych w skutkach zdarzeń. Już w zeszłym roku przyrodnik Adam Wajrak apelował o zachowanie bezpiecznego dystansu – minimum 100 metrów – podczas obserwacji. Taka odległość gwarantuje żubrowi komfort psychiczny i pozwala na swobodne fotografowanie bez płoszenia stada. Przekroczenie tej granicy jest skrajnie niebezpieczne – odczuwający zagrożenie żubr może zaatakować, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia turysty. Źródła: Nauka w Polsce, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Sensacja w piwnicy. Archeolodzy w Słupsku znaleźli „skarb” przedwojennego kupca
W centrum Słupska doszło do wyjątkowego odkrycia archeologicznego. Zatrudniona przez prywatnego inwestora ekipa archeologów wyciągnęła z ziemi nietypowy przyrząd prawdopodobnie z pierwszej połowy XX wieku. Maszyna do palenia kawy zachowała się w niemal kompletnym stanie.
Do odkrycia doszło podczas prac w miejscu, gdzie w przyszłości ma stanąć – wyposażony w podziemny parking – hotel. Tam, gdzie w przyszłości staną auta gości przyjeżdżających do Słupska, archeologom udało się znaleźć wyjątkową maszynę, świadczącą o zagospodarowaniu tego miejsca w ubiegłym wieku. Przedwojenna maszyna do kawy stała prawdopodobnie w piwnicy sklepu kolonialnego prowadzonego przez Augusta Ruffmanna – lokalnego, przedwojennego kupca i przedsiębiorcę. Dalsze losy odkrycia pozostają nieznane, choć da się usłyszeć liczne głosy zwolenników wyeksponowania wyjątkowego znaleziska. Odkrycie w oparach kawy Archeolodzy natrafili na niemal nienaruszony obiekt, mieszczący się w piwnicy po dawnej kamienicy w centrum Słupska. Budynek, w którym znajdował się sklep Ruffmanna, istniał w tym miejscu do roku 1945, kiedy został zniszczony pod koniec II wojny światowej. Maciej Marczewski, przedstawiciel firmy archeologicznej Glesum prowadzącej w Słupsku badania archeologiczne, zwraca uwagę na niezły stan, w jakim zachowała się maszyna. Pomimo faktu, iż na piwnice w czasie wojny runęła cała kamienica, zachowała się większość elementów kawowego znaleziska. W rozmowie z „Radiem Gdańsk” archeolog w następujących słowach opisuje odkrytą maszynę: „Urządzenie miało wbudowany piec. Jego wielkość wskazuje, że kawa była wypalana na skalę półhurtową. Maszyna została wyprodukowana w pierwszej połowie XX wieku przez niemiecką firmę założoną w 1868 roku, która w latach 50. zmieniła nazwę i do dziś produkuje piece do palenia kawy”. Przyszłość wyjątkowego odkrycia Zabytkowa maszyna do palenia kawy przejdzie teraz proces szczegółowej inwentaryzacji oraz profesjonalnej konserwacji. Specjaliści podejmą próbę dokładnego oczyszczenia żeliwnej konstrukcji z grubych warstw rdzy, aby przywrócić jej dawny blask. Dla kawoszy mamy jednak rozczarowującą wiadomość – urządzenie nie odzyska już swojej pierwotnej sprawności i nie będzie zdolne do prażenia ziaren. Możemy mieć natomiast nadzieję, że po zakończeniu niezbędnych prac renowacyjnych maszyna stanie się jednym z najciekawszych eksponatów wzbogacających zbiory lokalnego muzeum. Muzealnicy liczą, że ten unikatowy zabytek techniki przyciągnie do miasta rzesze turystów oraz pasjonatów historii życia codziennego. Innym pomysłem na zagospodarowanie znaleziska jest wyeksponowanie go w nowo wybudowanym hotelu. W obu przypadkach przedmiot będzie stanowił istotną pamiątkę, przypominającą o dawnych latach Słupska i Pomorza. Co już udało się odkryć i co jeszcze czeka archeologów? Oprócz wyjątkowej maszyny do kawy archeologom udało się odkryć w dawnych piwnicach kamienic szereg innych artefaktów. Wśród znalezisk znalazły się między innymi elementy porcelany i butelek oraz drewniane fundamenty zabudowy średniowiecznej. Odkrycia te nie zaspokajają jednak głodu wiedzy badaczy. Zespół Macieja Marczewskiego nadal liczy na kolejne niespodzianki, mimo że większość piwnic została już przebadana. Ekipa archeologiczna planuje wznowienie działań w momencie, gdy proces inwestycyjny pozwoli na eksplorację pozostałych obszarów. Kto wie, czy nie przyniesie to kolejnych – tak zaskakujących – odkryć jak słynna już maszyna. Źródła: Radio Gdańsk, Zawsze Pomorze Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Podróżowanie bez limitów. Czy w 2026 roku Polacy przestali liczyć godziny w samolocie?
Czy w obecnym świecie, w którym z biletem lotniczym we własnym telefonie, możemy pokonywać tysiące kilometrów w zaledwie kilka godzin, podróżowanie ma jeszcze jakiekolwiek granice? Trendbook Podróżniczy opowiada o tym, czy niezapomniany wyjazd wart jest każdej godziny w trasie.
Spis treści: Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Ile trwa prawdziwa podróż? Z poświęceniem, ale z głową Amerykański powieściopisarz i podróżnik, Paul Theroux, który kilka swoich książek poświęcił kilkumiesięcznym wyprawom po różnych zakątkach globu, nazywał element podróży doświadczeniem, na które trzeba się otworzyć i które trzeba opisać. Według pisarza przemieszczanie się wymaga całkowitego oddania, a sama trasa powinna być długa, tak by uczestnik mógł się w niej odpowiednio zanurzyć. Słowa te jednakże nie mają pokrycia w dzisiejszym – zdominowanym przez ruch lotniczy – świecie. Proste i tanie podróżowanie za pomocą samolotów zastąpiło wielodniowe wędrówki, jakie uprawiał Theroux. Czy jednak podróżnik 2026 roku jest ciągle w stanie poświęcić kilka godzin swojego cennego urlopu na przemieszczanie się do albo po nieznanym kraju? Odpowiedź czyha w „Trendbooku Podróżniczym” National Geographic. Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Trendbook Podróżniczy jest raportem opracowanym na podstawie szerokiego badania zrealizowanego wśród użytkowników national-geographic.pl oraz czytelników newslettera „NG Świat do kawy”. Na podstawie 1000 głosów, które udało się zebrać wśród respondentów, powstał dokument opisujący sposoby na podróżowanie naszych czytelników w 2026 roku. Opracowanie skupia się m.in. na podróżniczych motywacjach, kierunkach obieranych w 2026 roku oraz czynnikach, które najmocniej wpływają na wyjazdy. Jednym z wniosków wynikających z Trendbooka jest zmiana podejścia naszych czytelników do podróżowania. Jak wyczytamy to we wstępie dokumentu: „podróż nie jest już tylko nagrodą po ciężkiej pracy. Jest inwestycją w siebie: w emocje, wspomnienia i osobisty rozwój”. Pytanie: jak wiele możemy dla tej inwestycji poświęcić? Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Wyniki badania w dużej mierze zaprzeczają obowiązywaniu jakichkolwiek limitów w długości podróży. Paul Theroux, patrząc na odpowiedzi respondentów, miałby na pewno powody do dumy, gdyż te w zdecydowanej większości oznaczają, że dla podróżnika 2026 roku czas przemieszczania się nie ma limitu. Na pytanie: „Jak daleko poza Europę jesteś gotowy/gotowa polecieć?”, aż 70% odpowiadających udzieliło właśnie takiej odpowiedzi. Pozostałe 15%, które mogłoby w samolocie spędzić ponad 10 godzin, również świadczy o sporym koszcie, jaki możemy poświęcić, zmierzając na naszą wymarzoną podróż. Na trzecim miejscu plasuje się 11-to % grupa, która preferuje transport od 6 do 8 godzinny. Świadczyć to może o dużym zainteresowaniu perłami Jedwabnego Szlaku – Samarkandą, Chiwą i Bucharą, które są łatwo dostępne za sprawą Polskich Linii Lotniczych LOT. Czas podróży dla wielu przestał być już wyzwaniem. Przyzwyczajeni do tej formy transportu, jesteśmy w stanie wytrzymać długie godziny w samolotach czy na lotniskach. Podejście to zdecydowanie poszerza horyzonty podróżnika 2026 roku, dla którego odległe zakątki globu przestają stanowić terra incognita. Ile trwa prawdziwa podróż? Wiemy już, że podróżnik 2026 roku jest w stanie poświęcić swój czas na podróż do wymarzonego celu. Jak długo trwa natomiast sam pobyt w innym miejscu? Wśród respondentów dominuje wymiar tygodniowy – podróże 36% osób trwają zwykle od 5 do 7 dni. Podobny wynik osiągnęła grupa wyjeżdżająca na ok. dwa tygodnie (34%). Dziwić może stosunkowo niski wynik tzw. city-breaków – weekendowych wyjazdów w celu szybkiego zobaczenia innego miasta, kraju. Ten, mogłoby się wydawać, popularny rodzaj podróżowania zdobył zaledwie 22%, zajmując trzecie miejsce w tej kategorii. Można się jedynie zastanawiać, jakie są powody niskiego wyniku weekendowych podróży. Może to być efekt niechęci do zatłoczonych europejskich stolic – popularnych destynacji city-breaków – lub zmian motywacji tegorocznych podróżników, którzy za najważniejszą motywację swoich wypraw traktują kontakt z naturą. Z poświęceniem, ale z głową Nieodłącznym elementem planowania wymarzonej podróży jest również ustalanie budżetu na zbliżający się wyjazd. Ustaliliśmy już, że dla podróżnika 2026 roku odległość i czas, jaki musimy pokonać, aby znaleźć się u upragnionego celu, nie stanowią dużych barier. Jak sytuacja ma się z pieniędzmi, które musimy przeznaczyć na nasz wyjazd? W odpowiedziach dominuje podejście pragmatyczne, które szuka jakości w rozsądnej cenie. 40% respondentów planuje przeznaczyć na jedną podróż od 2000 do 5000 PLN, podczas gdy 20% zwiększa ten budżet nawet do 10 000 PLN. Pierwsze widełki pozwalają na zakup biletu lotniczego w egzotyczne kierunki, jednak to dopiero na miejscu czeka na nas pozytywne zaskoczenie budżetowe. Michał Cessanis trafnie opisuje taki sposób podróżowania „tańszym”, a nie tanim. Globalna turystyka pozwala na zaoszczędzenie licznych kosztów wyprawy na niektórych elementach naszego pobytu – popularność (nie tylko wśród młodych ludzi!) zyskują tańsze hostele, a wiele miast świata oferują bezpłatne spacery z lokalnymi przewodnikami, dzięki którym jesteśmy w stanie poznać życie w innym kraju od wewnątrz. Dalekie i egzotyczne podróżowanie nie musi więc jednoznacznie kojarzyć się z drożyzną. To od nas zależy zaplanowanie budżetu, który wcale nie musi opiewać na grube tysiące, by eksplorować odległe zakątko ziemi. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
Paryż otwiera nową atrakcję, która pozwoli spojrzeć na najsłynniejszą budowlę Francji z kompletnie nowej perspektywy. „Vertigo of the Tower” to unikatowa trasa widokowa ulokowana na wysokości 60 metrów. Turyści już drugi raz mogą podziwiać Wieżę Eiffla, „wisząc” nad ziemią.
Mogłoby się wydawać, że słynna Wieża Eiffla nie kryje już przed nami żadnych tajemnic. Paryska budowla jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na świecie, którą co roku odwiedzają miliony osób. Nowa trasa widokowa pozwala jednak spojrzeć na ten unikatowy budynek z kompletnie innej perspektywy. Znajdując się 60 metrów nad ziemią, możemy poznać wieżę od zupełnie nowej strony, co gwarantuje doznania na granicy strachu i zachwytu. Ponowne otwarcie trasy w powietrzu Turyści po raz kolejny będą mogli skorzystać z najwyższego miejskiego mostu we Francji, który powraca na pierwsze piętro Wieży Eiffla. Atrakcja, mająca swoją premierę w zeszłym roku, na tyle podbiła serca odwiedzających, że dwanaście miesięcy później ponownie pojawia się na słynnej konstrukcji. Tym razem wyjątkowej trasie widokowej towarzyszyć będzie wiosenny taras, zapewniający gościom chwilę oddechu z widokiem na przepiękną panoramę stolicy. Widok z dreszczykiem emocji Trasa „Vertigo of the Tower” została zawieszona pomiędzy wschodnim a zachodnim filarem wieży. Długość przejścia wynosi 40 metrów, w trakcie których spacerowicze mogą podziwiać zarówno misterną konstrukcję „Żelaznej Damy”, jak i cały Paryż. Podniebny pomost został wykonany z wielowarstwowej siatki zawierającej ponad 25 000 oczek, co zapewnia zwiedzającym pełne bezpieczeństwo. Choć spacer nad przepaścią budzi silne emocje, konstrukcja jest niezwykle solidna i w pełni zabezpieczona. Mimo to „Vertigo of the Tower” nie jest dostępne dla dzieci poniżej 3. roku życia, a osobom z silnym lękiem wysokości zaleca się ostrożność przy podejmowaniu decyzji o wejściu. Jak korzystać z podniebnej trasy? Rezerwacja miejsca na „Vertigo of the Tower” jest banalnie prosta. Wystarczy odnaleźć Pawilon Ferrié na pierwszym poziomie wieży i za pomocą smartfona zarejestrować się przez kod QR. System pozwala wybrać dogodny slot czasowy w ramach najbliższej godziny, a do listy warto od razu dopisać całą swoją grupę. Należy jednak pamiętać, że ze względów bezpieczeństwa na pomoście mogą przebywać jednocześnie tylko cztery osoby. Możliwość wejścia na tę podniebną ścieżkę zapewnia standardowy bilet wstępu na wieżę. Otwarta trasa to zupełnie nowy rozdział w turystycznej historii „Żelaznej Damy”. Każdego roku ponad 7 milionów podróżnych płaci za przywilej wjazdu na jej szczyt, dzięki czemu budowla ta niezmiennie dzierży Rekord Guinnessa dla najczęściej odwiedzanego płatnego zabytku na świecie. I choć wielu paryżan sceptycznie patrzy na postępującą eksploatację swojego symbolu, trudno zaprzeczyć jego absolutnej ikoniczności i kluczowej roli, jaką odgrywa w światowym dziedzictwie turystycznym. Źródło: Toureiffel Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W 2026 roku w podróżach szukamy tylko jednej rzeczy. Oto jak będziemy podróżować w tym sezonie
Czytelnicy National Geographic Polska w 2026 roku – w trakcie swoich podróży – będą poszukiwać autentyczności. Niezapomniane doznania nie kryją się jedynie za egzotycznymi destynacjami, a prawdziwe piękno można dostrzec w granicach naszego kraju. Dzikość i natura wypiera utarte szlaki sprawiając, że najpopularniejsze atrakcje turystyczne zaczynają tracić na znaczeniu. O pogoni za autentycznością w podróżowaniu opowiada Trendbook Podróżniczy.
Spis treści: Czy podróżowanie to styl życia? Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Co kryje się za rogiem? – lokalne czy dalekie podróżowanie Triumf natury W podróżach 2026 roku dominować będzie jedno słowo: autentyczność. To właśnie tej cechy poszukiwać będą czytelnicy National Geographic PL, którzy wypełnili ankietę dotyczącą preferencji wyjazdowych. Swoich odpowiedzi udzieliło 1000 osób, z czego 64,8% to użytkownicy serwisu national-geographic.pl, a 35,2% czytelnicy newslettera „NG Świat do kawy”. W głosowaniu nieznacznie przeważały kobiety, stanowiąc 54% wszystkich respondentów, przy 45% mężczyzn (1% wybrało odpowiedź „Inna/Wolę nie odpowiadać”). Dzięki tym głosom uzyskaliśmy obraz preferencji osób, które w 2026 roku coraz częściej rezygnują z wycieczek „utartym szlakiem”. Co jeszcze stoi za naszymi wyborami? Odpowiedzi dostarcza najnowszy Trendbook Podróżniczy. Czy podróżowanie to styl życia? Większość respondentów nie traktuje podróży jako sporadycznego luksusu, planując kilka wyjazdów każdego roku. Połowa badanych (50%) podróżuje nawet ponad 3 razy rocznie, podczas gdy 36% odpowiadających wyjeżdża przynajmniej raz lub dwa. Daje to obraz grupy osób żyjących podróżami, które niemal od razu po powrocie zaczynają pakować plecak na kolejną wyprawę. Potwierdzają to twarde dane: na samym początku 2026 roku aż 52% badanych posiada już konkretne plany wyjazdowe. Znaczna część reszty respondentów (33%) także planuje swoje wyprawy, szukając konkretnej destynacji wypadu. Widzimy więc, jak ważne stało się podróżowanie w życiu Polaków – regularne wyjazdy na stałe wpisały się w nasze kalendarze. Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Przez długie lata podróżowanie utożsamiane było z „zaliczaniem” kolejnych atrakcji w danym miejscu. Turystyka skupiała się na zwiedzaniu umieszczonych w każdym przewodniku lokalizacji, które co roku szturmowane są przez miliony turystów. Wielu podróżników obserwując ten proces zaczęło się zastanawiać: czy to jest droga do poznania autentyczności odwiedzanego regionu? Odpowiedzi respondentów wskazują, że zdecydowanie nie! Obserwując to, w jaki sposób głosowali czytelnicy NG, można dojść do wniosku, że czasy, kiedy to najpopularniejsze atrakcje turystyczne przyciągały tłumy, minęły. Nasi respondenci jako główny cel swoich podróży wskazują chęć kontaktu z naturą i przyrodą – zaznaczyło tak ponad 600 osób. Drugie miejsce zajęły poszukiwania autentycznych doświadczeń i lokalnej kultury. Oba te czynniki znacząco wygrywają z pragmatycznym podejściem do podróżowania, w którym turyści kierują się głównie cenowymi okazjami oraz bezpieczeństwem. Podróżnik 2026 roku poszukuje autentyczności objawiającej się zarówno w przyrodzie, jak i lokalności. Aby doznać niezapomnianych przeżyć, jest w stanie poświęcić swój portfel, komfort oraz poczucie bezpieczeństwa. Zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, Agnieszka Franus, tłumaczy to zamiłowanie naturą i autentycznością chęcią znalezienia lekarstwa na przebodźcowanie. Współczesny świat dostarcza nam tak dużej liczby informacji i rozpraszaczy, że ucieczka w naturę – zamiast do kolejnego wypchanego turystami miejsca – jawi się jako idealna droga relaksu. Co kryje się za rogiem? – lokalne czy dalekie podróżowanie Łukasz Ostoja-Kasprzycki, varsavianista i autor projektu „Po Warszawsku”, podkreśla znaczenie lokalnego podróżowania, które dla miłośnika stolicy Polski nie musi opierać się na dalekich, międzykontynentalnych wyprawach. Wyjątkowe doznania mogą kryć się w innym mieście, województwie czy nawet na innej ulicy. Lokalny wymiar podróżowania widać również w odpowiedziach naszych respondentów – aż 580 odpowiedzi dotyczących kierunku wypraw dotyczyło Polski. Odpowiedź ta zajęła drugie miejsce, zaraz po destynacjach w Europie, gdzie planuje wybrać się 756 badanych. Zwrot w kierunku bliższej turystyki jest więc zauważalny – to, co bliższe nam, nie oznacza przecież lepiej poznanego, a w wielu zakątkach Polski ciągle znajdziemy miejsca urzekające autentycznością. Europejskie podróżowanie ułatwia również rozwinięta siatka połączeń zarówno tych lotniczych, jak i kolejowych. Zainteresowanie tym drugim środkiem transportu było zauważalne szczególnie w trakcie zeszłych wakacji, kiedy tysiące podróżników zdecydowało się dojechać do Chorwacji pociągiem. Z pozostałych kontynentów warto zwrócić uwagę na Azję, która z roku na rok przyciąga coraz więcej turystów. Kraje Dalekiego Wschodu, takie jak Tajlandia czy Indonezja, nadal jawią się jako egzotyczny raj na ziemi. W podróżniczym kręgu zainteresowania respondentów znajdują się również Afryka, obie Ameryki oraz Australia – choć ze względów ekonomicznych oraz bezpieczeństwa kierunki te bywają rzadziej wybierane. Triumf natury Z poprzednich pytań wiemy już, że natura rządzi w turystycznych planach badanych. Również w przypadku konkretnych destynacji, takich jak Polska i Europa, to właśnie czynniki przyrodnicze jawią się jako najważniejszy element wyjazdu. Badani podróżują po Polsce przede wszystkim w poszukiwaniu dzikiej przyrody znajdującej się z dala od turystycznego zgiełku. Chętnie również korzystają z uprawianego w naturze aktywnego wypoczynku – kajaków, trekkingu i roweru. Zamiast wczasów nad basenem respondenci szukają doświadczeń zanurzając się w lokalności – zarówno polskiej, jak i europejskiej. W podróżach na Starym Kontynencie również dominuje przyroda, która ponownie zwycięża nad pragmatycznymi czynnikami związanymi z ceną czy dostępnością. Ważnym elementem eksploracji staje się natomiast miejscowa kuchnia i próbowanie nowych smaków. Turystyka kulinarna wydaje się być podróżniczym trendem, który w 2026 roku będzie pełnić kluczową rolę przy planowaniu kolejnych wycieczek. Nic w tym dziwnego – lokalne potrawy są ważnym elementem miejscowej kultury, która staje się tak atrakcyjna dla podróżników 2026 roku. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
Nowe badania prowadzone przez naukowców z Georgia Institute of Technology oraz MIT starają się poznać tajemnice funkcjonowania komarów. Naukowcy wykonali szereg eksperymentów, aby odkryć, czym kierują się ci mali krwiopijcy podczas swojego żerowania. Wyniki mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod kontroli tych owadów, które w niektórych przypadkach mogą być bardzo niebezpieczne dla człowieka.
Wraz ze wzrostem temperatury coraz częściej „na własnej skórze” odczuwamy funkcjonowanie komarów. Wiosenne oraz letnie wieczory już niedługo wypełnią się charakterystycznym, denerwującym bzyczeniem, a na naszych skórach zaczną pojawiać się pierwsze ślady po ugryzieniach. Komary, które są autorami tych mało przyjemnych zachowań, potrafią być jednak zdecydowanie bardziej niebezpieczne. Te krwiopijne owady przenoszą groźne choroby, takie jak malaria czy żółta febra, przez które rocznie umiera ponad 700 tysięcy osób. Tak duże zagrożenie sprawia, że badania takie jak te prowadzone przez naukowców z USA zdają się mieć bardzo duży sens. Tamtejsi badacze w trakcie licznych eksperymentów starali się poznać czynniki, jakimi komary kierują się w poszukiwaniu źródła krwi. Autorzy badań podkreślają, że otrzymane wyniki pozwolą lepiej zrozumieć ten proces, a co za tym idzie – dokładniej przygotować się do obrony przed tymi owadami. Komary w 3D Naukowcy prześledzili lot komarów w kontrolowanych warunkach za pomocą kamer 3D na podczerwień. Obserwowano, jak owady poruszają się wokół obiektów, reagując na sygnały wizualne i dwutlenek węgla – czynniki przyciągające krwiopijców. Badaczom udało się zebrać aż 20 milionów punktów danych dotyczących pozycji, prędkości i kierunku lotu, co tworzy największą na świecie bazę tego typu informacji. Eksperymentowano z trzema typami obiektów – czarną i białą kulą oraz z człowiekiem. W ten sposób naukowcy potrafili określić, które czynniki najmocniej wpływają na strategie żywieniowe komarów. Należy dodać, że w badaniach uczestniczyły owady z gatunku komara egipskiego, który występuje we wszystkich tropikalnych i subtropikalnych regionach świata. Komary w klubie Pierwszy wniosek, jaki udało się wyciągnąć autorom badań, dotyczy niezależności komarów w trakcie poszukiwań źródła krwi. Powtarzalność ugryzień, którą tak często odczuwamy w letnie wieczory, nie jest konsekwencją stadnych strategii tych owadów. Nie śledzą one zachowań innych krwiopijców, tylko same, na podstawie bodźców środowiskowych, obierają cel ataku. Profesor David Hu z Georgia Tech. porównuje tę sytuację do ludzkiego zachowania w barze. Według matematyka komary działają jak ludzie, których do baru nie przyciąga ściśnięty tłum, tylko napoje, muzyka i atmosfera. Owady są podobnie zachęcane korzystnymi warunkami, a nie liderem lub grupą pokazującą miejsce ataku. Badania nad czynnikami zachęcającymi Badania zostały podzielone na trzy eksperymenty różniące się od siebie celami i poziomem dwutlenku węgla. W pierwszym udział brał czarny obiekt, który skutecznie przyciągał komary, ale tylko wtedy, gdy te już leciały w kierunku kuli. Po doleceniu owady siadały na obiekcie i po jakimś czasie go opuszczały. W przypadku, gdy badacze zamienili czarny przedmiot na biały, a dodatkowo dodano CO₂, komary potrafiły znaleźć źródło, ale tylko z bliskiej odległości. Profesor Hu zauważył, że owady robiły „drugi rzut oka”, czyli dodatkowe zatrzymanie przed zaatakowaniem obiektu. Najmocniejszy wpływ czynników udało się uzyskać, łącząc czarną kulę z emisją CO₂. Komary gromadziły się wokół przedmiotu i przez długi czas pozostawały przy nim. Efekty badań ilustruje strona internetowa założona przez autorów badania. Możemy na niej prześledzić ruch owadów, biorąc pod uwagę różne czynniki testowane również w eksperymencie. Gdzie atakują komary? Na eksperymentach z użyciem martwych obiektów się jednak nie skończyło. Jeden z badaczy, Christopher Zuo, zdecydował się sam wejść do kabiny z komarami, tak by móc określić ruch tych owadów wokół człowieka. Dane, które przeanalizowano później w MIT, ukazują podobne efekty jak w przypadku badań z nieożywionymi obiektami. Komary zachowywały się tak, jakby Zuo był po prostu kolejnym obiektem, a największe skupiska tworzyły się wokół jego głowy i ramion. To te miejsca na ciele jawią się jako najbardziej zagrożone ugryzieniami. Jak kontrolować komary? Ten sam badacz, który na własnej skórze podjął się eksperymentu, podkreśla, że wyniki badań pozwolą na lepszą kontrolę owadów krwiopijnych. Zaleca on stosowanie pułapek ssących wykorzystujących stałe bodźce, takie jak ciągła emisja CO₂ lub światło. Ponieważ komary nie pozostają długo w jednym miejscu, najlepiej jest używać takiego mechanizmu w sposób przerywany – działający wtedy, gdy oba sygnały występują jednocześnie. Źródła: ScienceDaily, ScienceAdvances Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To jeden z najstarszych kiermaszów w Europie. Brałem udział w wileńskich Kaziukach
Kaziuki to jeden z najstarszych jarmarków w Europie. Od ponad 400 lat, wraz z początkiem marca, Wilno wypełnia się stoiskami, na których lokalni rzemieślnicy i sprzedawcy prezentują swoje wyroby. Choć targi organizowane na cześć świętego Kazimierza mają wielowiekową tradycję, wiele towarzyszących im zwyczajów pozostaje od stuleci niezmiennych, co nadaje świętu wyjątkowo autentyczny charakter.
Spis treści: W pogoni za Kazimierzem Parada na cześć Kazimierza Wesołe świętowanie Palmowe rzemiosło Nowoczesna tradycja Podczas wileńskich Kazioków czuć nadchodzącą wiosnę. W pierwszy weekend marca Wilno zatapia się w dźwięku ludowych instrumentów i gwarze ulicznych kiermaszów. Mieszkańcy stolicy Litwy wychodzą na ulice, by wspólnie świętować dzień kanonizacji swojego narodowego patrona. To wyjątkowe połączenie religijnych i ludowych tradycji przetrwało lata wojen oraz sowieckiej okupacji, gdy władze starały się wymazać Kaziuki z przestrzeni miasta. Jak dziś wygląda to kipiące autentycznością święto i czy na jarmarku wciąż można kupić tradycyjne kaziukowe wyroby? W pogoni za Kazimierzem Wychodzę z miejsca swojego noclegu w centrum Wilna. Hotel Vilnia, którego nazwa nawiązuje do okalającej słynne Zarzecze rzeki Wilejki, znajduje się u stóp wzgórza Giedymina, zaraz przy placu Katedralnym. Nic więc dziwnego, że chwilę po przekroczeniu hotelowych wrót do moich uszu trafiają pierwsze dźwięki ludowej muzyki i odgłosy zgiełku, jaki ma miejsce kilkaset metrów ode mnie. Choć to na placu Katedralnym znajduje się Bazylika świętego Stanisława Biskupa, w której pochowane jest ciało litewskiego patrona – bezpośredniego prowodyra wileńskich Kaziuków – to nie ten fragment miasta pełni najistotniejszą rolę w kiermaszu. By dostać się do tego miejsca, muszę przedrzeć się przez kilkaset stoisk. Docieram do alei Giedymina – ulicy, na której rozgrywa się główna część kaziukowych obchodów. Od samego początku uderza mnie zainteresowanie, z jakim spotykają się lokalne stoiska sprzedające regionalne wyroby. Przy straganie zaopatrzonym w słynne piernikowe serca gromadzi się już pokaźna kolejka osób chcących nabyć kultowy wypiek. Zaraz obok starsza pani z pogranicza Litwy i Białorusi sprzedaje smorgońskie obwarzanki – ikony wileńskich Kaziuków. Te charakterystyczne przysmaki, które po upieczeniu nawleka się na sznur, tworząc kaziukowy naszyjnik, przywędrowały do stolicy Litwy z miasta Smorgon w dzisiejszej Białorusi. Tamtejsi handlarze, dowiedziawszy się w XIX wieku o hucznych targach w pobliskim Wilnie, zdecydowali się wziąć udział w Kaziukach, co zapoczątkowało kilkusetletnią tradycję związaną z tymi łakociami. Nie mam, niestety, teraz chwili na delektowanie się słynnymi obwarzankami. Do miejsca rozpoczęcia inauguracyjnej parady zostało mi jeszcze kilkaset metrów. Parada na cześć Kazimierza Parada otwierająca obchody wileńskich Kaziuków to najważniejsze wydarzenie całego kiermaszu. Rozpoczyna się na samym początku alei Giedymina – tam, gdzie ulica dociera do rzeki Wilii – i idzie przez całą długość targowiska. To jednak nie trasa owej parady jest wyjątkowa, a obiekt, który przewodzi tłumowi. Na czele mieszkańców Wilna kroczy czterometrowa maskotka świętego Kazimierza ubranego w charakterystyczne, bordowe szaty. Uroczyste obchody, rozgrywające się od ponad 400 lat w stolicy Litwy, związane są bowiem z procesem kanonizacji narodowego patrona. Syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka przez całe swoje życie był mocno związany z Wilnem – to tutaj ponoć prowadził swoją działalność charytatywną, rozdając pieniądze litewskim biednym. Sto osiemnaście lat po śmierci królewicza został on oficjalnie mianowany świętym przez papieża Klemensa VIII. Informacja ta wzbudziła wśród mieszkańców Wilna taką euforię, że dwa lata po kanonizacji zaczęto urządzać w mieście huczne obchody na cześć nowego świętego. Tak zrodziła się tradycja Kaziuków, rozbudzająca do dzisiaj entuzjazm wśród naszych wschodnich sąsiadów. Wesołe świętowanie Staram się nadążyć za św. Kazimierzem, choć nie jest to łatwe. Tłumy, które – tak jak ja – starają się uchwycić na zdjęciu otwierającą paradę maskotkę, kłębią się wokół litewskiego świętego. Niektórzy stają na tyle blisko, że dłońmi są w stanie dotknąć dzierżonej przez królewicza lilii – symbolu czystości i niewinności. Całe szczęście uczestnictwo w tym, co dzieje się za plecami patrona, również zasługuje na uwagę. Za maskotką kroczy bowiem szpaler mieszkańców ubranych w ludowe litewskie stroje. Widzimy parę kroczącą na szczudłach, która z góry pokrzykuje do innych świętujących, grupę noszącą rozżarzony węgiel, co jakiś czas buchający do góry za sprawą sypanego proszku, oraz młodych ludzi namawiających innych do wzięcia udziału w paradzie. Patrząc na uczestników parady, trudno nie odnieść wrażenia, że są oni czymś rozweseleni. Ich szerokie uśmiechy świadczą o szczęściu, jakie unosi się nad aleją Giedymina. Pytam więc lokalnej przewodniczki: czym ci ludzie się tak radują? „Nadchodzi wiosna” – odpowiada mieszkanka Wilna, a ja czuję, jak całe miasto przebudza się do życia po srogiej zimie. Palmowe rzemiosło Kaziuki to nie tylko śpiewy i zapachy – to też moc żywych kolorów, które towarzyszą świętu. Z kiermaszem nierozerwalnie związane są jaskrawe wileńskie palmy, które można nabyć na wielu kaziukowych stoiskach. Sztuka ta, choć niepozorna w swoim kształcie, jest efektem długoletnich praktyk, w trakcie których artyści uczą się tworzyć coraz bardziej awangardowe struktury. Na pewnym etapie zaawansowania, gdy patrzę na stworzoną przez mistrza palemkę, zaczynam się zastanawiać, jak zrobienie takiego dzieła jest w ogóle możliwe. Jeszcze większe wątpliwości rodzą się, gdy sam siadam do zrobienia takiego przedmiotu. Nić w moich dłoniach zaczyna się niekontrolowanie plątać, a uparcie przyczepiane do trzonu gałązki co rusz zmieniają swoje miejsce, zaburzając całość kompozycji. Ostatecznie udaje mi się skonstruować coś na wzór wileńskiej palemki, która jednak w porównaniu do oryginału przypomina raczej obdrapany patyk. Gdy po raz kolejny obserwuję tworzone przez profesjonalistów palemki, czuję tym większy podziw dla prezentowanego na Kaziukach rzemiosła. Nowoczesna tradycja Kaziuki – tak jak wiele innych miejsc w Wilnie – reprezentują świeże spojrzenie na litewską tradycję. Mimo że wyroby, które sprzedawane są na kiermaszu, wykonywane były również setki lat temu, do dzisiaj ich smak zachwyca lokalnych smakoszy. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wileńskich restauracji, takich jak Kristoforas, 14 horses czy przede wszystkim Eleno. Ta ostatnia prowadzona jest przez pochodzącego z Kłajpedy Martyna Meida, jednego z najbardziej interesujących przedstawicieli młodego pokolenia litewskich szefów kuchni. Stawia on na nowoczesną interpretację lokalnych produktów, a w jego kuchni tradycyjne smaki regionu spotykają się z technikami współczesnej gastronomii. Pobyt w Eleno to przede wszystkim doświadczenie samo w sobie, które wraz z gośćmi pozostaje na długo po wizycie. Podobnie jak same Kaziuki. Źródło: Go Vilnius Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Naukowcy przebadali marchew, pomidora i sałatę. Wyniki pokazują, które części roślin gromadzą farmaceutyki
Naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa udowodnili, że farmaceutyki, które mogą być składnikiem systemu nawadniania, rozkładają się w roślinach nierównomiernie. Oznacza to, że niektóre rośliny stają się lepszymi kandydatami do nawadniania ściekami niż inne. Klucz tkwi w części produktu, jaka zostaje spożyta przez człowieka.
Nawadnianie upraw za pomocą ścieków to powszechna praktyka stosowana na obszarach ubogich w systematyczne opady. Ten sposób podlewania ratuje żywotność roślin, które bez regularnego dostępu do wody skazane byłyby na pewną śmierć. Wielu producentów żywności obawia się jednak o skutki tego sposobu nawadniania, przez który żywność narażona może być na różne związki zawarte w ściekach – w tym na leki psychoaktywne. Naprzeciw obawom wychodzi zespół naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, który pod kierownictwem Danielli Sanchez przeprowadził szereg badań określających, które z warzyw jest najlepszym kandydatem do ściekowego podlewania. Jak przeprowadzono badania? Do eksperymentów naukowcy wykorzystali trzy gatunki roślin: marchew, pomidora i sałatę. Każde z nich zostało umieszczone w komorze o kontrolowanej temperaturze, w której uprawy były zasilane specjalnym roztworem składającym się z ultraczystej wody, soli, składników odżywczych i jednego z czterech leków wytypowanych przez zespół Sanchez. Farmaceutyki zawierały psychoaktywne substancje takie jak karbamazepina, lamotrygina, amitryptylina i fluoksetyna. Każdy z tych składników stosowany jest w lekach na depresję, chorobę afektywną dwubiegunową oraz padaczkę. Eksperyment trwał przez okres do 45 dni. Po tym czasie z roślin zostały pobrane próbki różnych tkanek, które następnie naukowcy poddali analizie chemicznej mającej określić, w jaki sposób substancje wchłaniane są przez roślinę. Dodatkowym rezultatem analizy było określenie, jakie produkty uboczne wytwarzają rośliny w takim procesie zasilania oraz jak chemiczne elementy uboczne ostatecznie się rozkładają. Chemiczne liście Wyniki badań pozwoliły określić, że farmaceutyki oraz produkty metabolizmu tych substancji mają tendencję do gromadzenia się w liściach roślin. W tych częściach organizmów zaobserwowano nawet – jak miało to miejsce u pomidorów – nawet do 200 razy wyższe stężenie farmaceutyków niż miało to miejsce w owocach. W przypadku badanej marchwi stężenie tych substancji również okazało się zdecydowanie wyższe – w tym przypadku o 7 razy większe niżeli w jadalnych korzeniach. Oznacza to, że najwięcej substancji z farmaceutyków potencjalnie spożywamy konsumując liście sałaty. Dzieje się tak, gdyż woda transportująca składniki odżywcze przepływa przez korzenie i łodygę do liści, przenosząc ze sobą także farmaceutyki i ich produkty uboczne. Gdy woda odparowuje przez aparaty szparkowe, związki chemiczne pozostają w tkankach roślin ulokowanych w liściach. Sanchez tłumaczy ten proces w następujący sposób: „Rośliny nie mają dobrze rozwiniętego mechanizmu wydalania tych związków. Nie mogą pozbyć się odpadów poprzez mocz, tak jak robią to ludzie. Zamiast tego rośliny umieszczają niepotrzebne im związki w ścianach komórkowych liści lub w wakuolach, które działają jak worki na śmieci dla komórek”. Dalsze badania zamiast paniki Badania wykazały również, że rośliny w różnym stopniu wchłaniają i metabolizują leki obecne w ściekach. We wszystkich badanych tkankach wykryto niskie stężenia lamotryginy oraz jej produktów ubocznych. Znacznie wyższe poziomy osiągała natomiast karbamazepina, która kumulowała się w jadalnych częściach roślin – owocach pomidorów czy liściach sałaty. Autorzy badań apelują jednak, że sam fakt przechowywania tych substancji w roślinnych tkankach nie musi wpływać na zdrowie konsumenta. Obecność leków w oczyszczonych ściekach nie musi oznaczać zagrożenia dla zdrowia, a potrzebne są dalsze badania do tworzenia ewentualnych regulacji na temat zasilania upraw. Źródło: Nauka w Polsce Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wyglądają niegroźnie, ale ich skutki mogą zaskoczyć. Jak naprawdę szkodzą niedopałki?
Międzynarodowy zespół badaczy przeprowadził rozległe badania na temat wpływu papierosowych niedopałków na środowisko. Przez dekadę naukowcy analizowali odziaływanie wyrzuconych filtrów na różne typy warunków środowiskowych. Wyniki nie napawają optymizmem, a powszechność tego typu zanieczyszczeń stanowi poważny problem ekologiczny.
Jak podkreślają autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie „Environmental Pollution”, niedopałki papierosowe stanowią najczęstszą formę śmieci na świecie. Pozostawione przez palaczy filtry spotykamy niemal w każdym środowisku: od plaż Bałtyku, przez największe światowe metropolie, po górskie szlaki w Alpach. Obecność niedopałków już teraz wpisała się w powszechny krajobraz antropocenu i może z nami pozostać jeszcze na długie lata. Prowadzone przez dekadę badanie nad wpływem tego typu zanieczyszczeń na środowisko naturalne ukazuje nie tylko długotrwałość rozkładu papierosowych filtrów, ale również toksyny, które śmieci pozostawiają w glebie. Pierwszy tak długi eksperyment W przeciwieństwie do dotychczasowych eksperymentów zajmujących się wpływem rozkładu niedopałków na środowisko, ten, którego efekty opublikowano w 2026 roku, był prowadzony aż przez 10 lat. Wcześniejsze próby koncentrowały się na zdecydowanie krótszym okresie, trwającym zwykle kilka dni lub miesięcy. Długoterminowy eksperyment pozwala jednak ukazać zmieniającą się dynamikę rozkładu odpadów, który przez dekadę zachodził w badanych środowiskach. Naukowcy umieścili tysiące niedopałków w trzech różnych otoczeniach. Śmieci zostały ulokowane na powierzchniach miejskich, w glebach piaszczystych oraz w żyznych glebach trawiastych. Takie rozwiązanie pozwoliło zaobserwować zmiany w różniących się od siebie warunkach. Jak podkreślają badacze, to właśnie środowisko rozkładu miało duży wpływ na degradację filtrów. Powolny rozkład Okazuje się, że rozkład niedopałków stanowi wieloetapowy proces, w trakcie którego można zaobserwować zmieniającą się dynamikę degradacji. Pierwsza faza zachodzi stosunkowo szybko – po pierwszych tygodniach masa filtra znacznie spada, a zewnętrzne warstwy zaczynają się rozpadać. Po niej następuje jednak zdecydowanie wolniejszy proces. Włókna octanu celulozy, z których zbudowane są papierosowe filtry, z jednej strony zwiększają trwałość niedopałka i poprawiają skuteczność filtracji w trakcie palenia, jednak z drugiej utrudniają rozkład biologiczny. Skuteczność rozkładu tego chemicznego składnika zależy od środowiska degradacji. W przypadku powierzchni o niskiej aktywności biologicznej (np. miast), masa niedopałków spadała jedynie o ok. 50% w ciągu 10 lat. Oznacza to, że po dekadzie od wyrzucenia papierosa ubywa jedynie połowa jego masy. Lepsze rezultaty osiągał ten sam proces w środowisku gleb bogatych w materię organiczną i mikroorganizmy. W tym przypadku ubytek masy wyniósł około 84%, co nadal oznacza, że duża część niedopałka pozostaje w otoczeniu. Czy niedopałki pozostają w środowisku? Jednym z najważniejszych wniosków badania jest to, że filtry papierosowe nie znikają w środowisku, lecz przechodzą złożony proces przemian. Co prawda w sprzyjających warunkach włókna niedopałków tracą pierwotną strukturę i wbudowują się w glebę, jednak nie oznacza to całkowitego zniknięcia zanieczyszczenia ze środowiska. Mikroskopijne agregaty, które tworzą się w konsekwencji rozkładu chemicznych składników papierosów, złożone są z resztek materiału, mikroorganizmów i cząstek mineralnych. Skutecznie „ukrywają” one szkodliwe składniki w ekosystemie. Istotną rolę w tym procesie odgrywają bakterie i grzyby, które uczestniczą w stopniowym rozkładzie filtrów. Jednak nie są w stanie całkowicie rozłożyć octanu celulozy – materiału wyjątkowo odpornego na biodegradację. Zmiany zachodzą również w poziomie toksyczności niedopałków. Początkowo wskaźnik ten osiąga wysokie wartości, by z czasem zdecydowanie spaść. Toksyczność nie znika jednak całkowicie, a w niektórych etapach może nawet przejściowo wzrastać, znacząco szkodząc glebie. Filtry papierosowe, zamiast znikać, integrują się z glebą, pozostając długotrwałym i trudnym do usunięcia źródłem zanieczyszczenia. Mimo że często niewidoczne na pierwszy rzut oka, mają istotny wpływ na funkcjonowanie wielu ekosystemów naszej planety. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Pompeje pod ostrzałem niezwykłej broni. Naukowcy twierdzą, że był to starożytny „karabin maszynowy”
Starożytne Pompeje odkrywają kolejną tajemnicę przed badaczami. Tym razem znalezione zostały dowody na użycie bardzo zaawansowanej broni podczas oblężenia miasta pod Wezuwiuszem. Ślady świadczą o wykorzystaniu wyrzutni nazywanej „starożytnym karabinem maszynowym”.
Stanowisko archeologiczne w ruinach starożytnych Pompejów co roku przynosi kolejne spektakularne odkrycia naukowe. Wulkaniczny popiół, który po erupcji w 79 r. n.e. zasypał miasto u stóp Wezuwiusza, zakonserwował ślady funkcjonowania świata rzymskiego w niemal niezmienionym kształcie. Pod grubą warstwą osadu włoscy naukowcy odkryli nietypowe oznaki zniszczeń bojowych, które prawdopodobnie były konsekwencją działań mających miejsce na południu Włoch ponad 150 lat przed wybuchem wulkanu. Wyjątkowość śladów podkreśla sposób, w jaki powstały. Wojenne dziedzictwo Pompejów Pompeje usłane są śladami działań bojowych mających miejsce na tych terenach w I w. p.n.e. Naukowcy przez długi czas skupiali się przede wszystkim na zagłębieniach powstałych po ciężkich kamiennych kulach wystrzeliwanych z typowych rzymskich katapult. Oczom archeologów umykały jednak mniejsze, czworokątne otwory znajdujące się na północnych murach starożytnego miasta. Uważano, że zniszczenia te są wynikiem zwykłej degradacji terenu, który jeszcze przed erupcją Wezuwiusza trawiony był licznymi konfliktami wojennymi. Prawda okazała się jednak zdecydowanie bardziej zaskakująca, ukazując badaczom działanie charakterystycznej wyrzutni, zbliżonej funkcjonowaniem do współczesnych broni maszynowych. Starożytny „karabin maszynowy” Zespół naukowców postawił hipotezę, że zaobserwowane zagłębienia w murach są wynikiem ostrzału z tzw. polybolosa. Ta zaawansowana machina wojenna określana jest mianem pierwszego karabinu maszynowego, który w starożytności został prawdopodobnie wynaleziony przez greckich inżynierów. Wyjątkowa broń była w stanie wystrzelić całą serię bełtów, które przy pomocy automatycznego mechanizmu osiągały śmiercionośną prędkość. Wyrzutnia wyposażona była dodatkowo w przekładnie i łańcuch, pozwalające na powtarzalne oddawanie strzałów i samodzielne ładowanie kolejnych pocisków, które precyzyjnie trafiały w fortyfikacje wroga. Polybolos (oznaczający dosłownie „wielowyrzutnię”) był prawdziwą rewolucją na starożytnych polach bitew, wprowadzając zupełnie nową jakość w działania oblężnicze. Zagadkowe ślady w murach Aby potwierdzić hipotezę dotyczącą używania starożytnego „karabinu maszynowego”, naukowcy stworzyli modele 3D wysokiej rozdzielczości otworów przy użyciu skanowania laserowego i fotogrametrii. Określenie dokładnych parametrów zagłębień, takich jak kształt, szerokość i głębokość, pozwoliło badaczom odwzorować rodzaj broni, która została użyta przeciwko murom Pompejów. Analiza wskazała na pociski o dużej prędkości, a nie ładunki wystrzeliwane siłą ludzkich mięśni. Badacze porównali również zebrane dane z greckimi projektami inżynieryjnymi z III w. p.n.e., które opisują mechanikę polybolosa, i dopasowali wachlarzowy układ śladów na murach do ruchu tej broni. Dodatkowym potwierdzeniem były zbiory muzealne, w tym zachowane pociski z rzymskich stanowisk wojskowych. Wymiary pocisków odpowiadały modelom 3D odtworzonym na podstawie uszkodzeń murów, co wzmocniło hipotezę o użyciu zaawansowanej artylerii w Pompejach. Kiedy doszło do ataku? Naukowcom udało się również oszacować moment, w którym pociski wystrzeliwane przez starożytny „karabin maszynowy” uderzyły w miasto pod Wezuwiuszem. Stało się tak podczas oblężenia Pompejów przez Lucjusza Korneliusza Sullę – rzymskiego generała, który zaatakował południe Włoch niemal 160 lat przed wulkaniczną erupcją. W latach 91–88 p.n.e. Pompeje wzięły udział w tzw. wojnie sprzymierzeńców, w trakcie której italijscy sojusznicy (tzw. socii) sprzeciwili się Republice Rzymskiej. W konsekwencji doszło do jednego z najkrwawszych konfliktów starożytnego Rzymu, pełnego aktów agresji podobnych do tego z Pompejów. Ponad 150 lat po tych wydarzeniach wulkaniczny popiół przykrył pozostałości wojennego krajobrazu, konserwując niektóre ślady aż do dnia dzisiejszego. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zaginiony obraz wisiał w domu przez lata. Policja odzyskała wojenną zgubę
Policjantom z Katowic udało się odzyskać obraz, który przez ponad 80 lat pozostawał zaginiony. Praca autorstwa Feliksa Michała Wygrzywalskiego została zlokalizowana w mieszkaniu u jednej z katowickich rodzin, od pokoleń posiadającej zaginione dzieło. Obraz został przetransportowany do Muzeum Śląskiego, gdzie oczekuje na dalsze decyzje.
Feliks Michał Wygrzywalski to polski malarz urodzony w 1875 roku w Przemyślu. Jego prace ozdabiają sale muzeów, takich jak Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Krakowie czy Lwowska Galeria Sztuki. Wśród najsłynniejszych obrazów artysty znajdują się m.in. „Burłacy” czy „Nad ciepłym morzem”. Teraz do zbioru eksponowanych dzieł artysty dołączą nowo odnalezione „Dzieci nad wodą”. Wojenna zguba Dotychczas ostatnia informacja na temat położenia zaginionego obrazu pochodziła z 1944 roku, kiedy dzieło znajdowało się w kolekcji Leona Babińskiego. Znany prawnik, który w dwudziestoleciu międzywojennym współorganizował polskie sądownictwo, przechowywał pracę Wygrzywalskiego w swojej warszawskiej kolekcji. Wojna, niestety, pozbawiła nas wiedzy na temat lokalizacji obiektu, który przez ponad 80 lat pozostawał zaginiony. Dzieło znalazło się w rejestrze utraconych dóbr kultury prowadzonym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wszystko zmieniło się w grudniu 2025 roku, kiedy katowiccy policjanci namierzyli obecną lokalizację wojennej zguby. Oryginalny obraz w katowickim mieszkaniu „Dzieci nad wodą” zostały zlokalizowane w jednym z mieszkań w Katowicach. W trakcie interwencji policjanci weszli do lokalu, gdzie ich oczom ukazało się dzieło Wygrzywalskiego. Obraz, który od czasów II wojny światowej pozostawał zaginiony, znajdował się – jak gdyby nigdy nic – w „czterech ścianach” jednego ze śląskich domów. Skąd więc tak wyjątkowy obiekt znalazł się w tak nieoczywistym miejscu? Rzeczniczka prasowa Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, nadkomisarz Sabina Chyra-Giereś, w następujący sposób relacjonuje wstępne tłumaczenia właściciela obrazu: „Z relacji właściciela mieszkania, w którym odnaleziono obraz, wynika, że był on przekazywany z pokolenia na pokolenie. Właściciel nie zna historii jego zaginięcia ani okoliczności, w jakich znalazł się w posiadaniu jego rodziny”. Widzimy więc, że powojenne losy „Dzieci…” pozostają nieznane. Nie wiemy, jak dzieło zostało przetransportowane ze stolicy na Śląsk i jak trafiło w ręce ostatnich właścicieli. Ta historia najpewniej pozostanie zagadką, która dodaje dodatkowego kolorytu odnalezionemu obrazowi. Drogocenna praca w murach muzeum W interwencji, obok policjantów, brali udział eksperci z Muzeum Śląskiego w Katowicach, którzy byli odpowiedzialni za identyfikację i zabezpieczenie znaleziska. Opinia rzeczoznawców potwierdziła, że mamy do czynienia z oryginalną pracą Feliksa Wygrzywalskiego. Wartość obrazu została wyceniona na 25 tysięcy złotych, jednak nie wiadomo, czy ostatecznie trafi on do kolekcji prywatnej. Obecnie dzieło sztuki przechowywane jest w Muzeum Śląskim, gdzie czeka na decyzję Prokuratury Rejonowej Katowice-Południe. Ta sama jednostka prowadzi postępowanie w sprawie wyjaśnienia okoliczności odnalezienia obrazu na terenie Katowic. Na podstawie zgromadzonego materiału służby mają ustalić, w jaki sposób „Dzieci nad wodą” znalazły się w katowickim mieszkaniu. Już teraz można przypuszczać, że obraz dołączy do muzealnej kolekcji prac podkarpackiego malarza i nadal będzie upiększać przestrzenie wystawiennicze. Źródło: TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.