„Biały Lotos” wraca do Europy. Czwarty sezon powstanie w stolicy luksusu i elegancji
Fani serialu „Biały Lotos” nie muszą już snuć domysłów dotyczących lokalizacji nowego sezonu produkcji. Autorzy międzynarodowego fenomenu wciąż nie zdradzają nic na temat fabuły nowych odcinków. Poznane miejsce realizacji zdjęć może jednak sugerować pewne lokalne motywy, które – jak w każdym sezonie – twórcy będą starali się subtelnie przemycić.
Po kipiącej emocjami Tajlandii czas na powrót do Europy. Po sezonie pełnym azjatyckiej egzotyki akcja „Białego Lotosu” przenosi się w miejsce znacznie bliższe europejskim fanom. Podobny zwrot twórcy wykonali już pomiędzy pierwszym a drugim sezonem, gdy po tropikalnych Hawajach przyszła pora na pełną mafijnych intryg włoską Sycylię. Zaskoczenie widzów – nowa sceneria serialu Od dłuższego czasu było wiadomo, że kolejny sezon zabierze widzów do Francji. Konkretna lokalizacja pozostawała jednak tajemnicą. Fani prześcigali się w teoriach, zastanawiając się, czy nowe serialowe morderstwa rozegrają się nad wodą, w górach, czy może w cieniu wieży Eiffla. Jedną z najczęściej powtarzanych hipotez była ta związana ze współpracą serialu z siecią hoteli Four Seasons. Luksusowe resorty tej marki stanowiły tło wszystkich dotychczasowych sezonów, dlatego również tym razem spodziewano się podobnego wyboru. Wśród potencjalnych lokalizacji wymieniano Grand-Hôtel du Cap-Ferrat na Lazurowym Wybrzeżu, górski resort w Megève oraz paryski Hotel George V. Twórcy postanowili jednak zaskoczyć widzów i osadzić akcję w zupełnie innym luksusowym miejscu. Saint-Tropez – nowe miejsce akcji To już oficjalne: nowy sezon „Białego Lotosu” zabierze widzów do perły Lazurowego Wybrzeża – Saint-Tropez. Bohaterowie zamieszkają w prestiżowym Château de la Messardière. Hotel należący do grupy Airelles nie znajduje się w samym centrum kurortu, lecz na szczycie jednego z okolicznych wzgórz. Obiekt ma długą historię związaną z ekskluzywnym hotelarstwem. Rezydencja powstała w XIX wieku jako prywatna posiadłość oficera André de Messardière, który otrzymał ją w prezencie ślubnym. W kolejnych latach budynek wraz z otaczającymi go sadami i winnicami pełnił funkcję luksusowego hotelu, goszcząc przedstawicieli francuskich elit. Dziś Château de la Messardière słynie z jednej z najbardziej prestiżowych stref SPA na Lazurowym Wybrzeżu, nagradzanej restauracji oraz wszechobecnej elegancji, która wyróżnia go na tle innych francuskich hoteli. Co się wydarzy w nowym sezonie? Choć twórcy czwartego sezonu konsekwentnie milczą na temat fabuły, fani intensywnie spekulują o nadchodzących morderstwach, które tym razem miałyby rozegrać się nad Morzem Śródziemnym. Doświadczenie z poprzednich odsłon serialu pokazuje, jak chętnie autorzy czerpią z lokalnej kultury i historii miejsca, w którym osadzona jest akcja. Jakie tropy podsuwa więc nowa sceneria? Luksus i lokalność Prowansja położona nad Lazurowym Wybrzeżem kojarzy się przede wszystkim z elegancją i szykiem. Od dekad tamtejsze miasta są popularnymi kurortami dla najbogatszych warstw nie tylko francuskiej, ale i europejskiej elity. Porty wypełnione najdroższymi jachtami i motorówkami stały się symbolem stylu życia odwiedzających region gości. Twórcy serialu mogą oprzeć narrację na napięciu pomiędzy luksusem a lokalnością. Riwiery od końca XIX wieku przyciągały francuskie elity, a prawdziwy boom nastąpił w latach 50. XX wieku, kiedy aktorka Brigitte Bardot wystąpiła w filmie „I Bóg stworzył kobietę”, kręconym m.in. w Saint-Tropez. Wcześniej nadmorskie miasta, oddalone od centrum Francji, funkcjonowały w rytmie morza i połowów. Silnie zintegrowane społeczności rybackie pozostawały na uboczu paryskiego życia towarzyskiego. Położenie nad Morzem Śródziemnym narażało region na ataki wrogich flot, czego świadectwem jest XVI-wieczna Citadelle de Saint-Tropez – forteca, która odegrała istotną rolę w obronie Prowansji. Ten kontrast pomiędzy autentyczną historią a współczesnym luksusem może stać się jednym z kluczowych motywów nowego sezonu. Kiedy premiera? Realizacja czwartego sezonu ma ruszyć wiosną, a plan zdjęciowy – obok Saint-Tropez – obejmie także inne francuskie lokalizacje. Za sterami ponownie stoi twórca serialu Mike White, wspierany przez producentów Davida Bernada i Marka Kamine’a. Z obsady aktorskiej potwierdzono na razie udział dwóch aktorów: Alexandra Ludwiga oraz Amandy Joy Michalka. Źródło: Filmweb Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ranking „siły” paszportów na 2026 rok. Na którym miejscu znajduje się Polska?
Kancelaria „Henley and Partners” opublikowała coroczny ranking tzw. najmocniejszych paszportów. Posiadacze tego dokumentu cieszą się wstępem do największej liczby krajów na świecie. Na którym miejscu w tym prestiżowym gronie uplasowała się Polska?
Henley Passport Index to międzynarodowy ranking siły paszportów, który porównuje 199 dokumentów podróży z całego świata. Każdy paszport analizowany jest pod kątem liczby państw, do których jego posiadacz może wjechać bez konieczności uzyskania wizy przed podróżą. W analizie „siły” paszportów wykorzystywane są dane zbierane przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA). Organizacja ta, z siedzibami w Montrealu i Genewie, wspiera funkcjonowanie globalnego rynku lotniczego, regulując zasady międzynarodowych podniebnych podróży. Dominacja Azji Od kilku lat czołowe miejsca w rankingu zajmuje Singapur. Obywatele tego kraju mogą podróżować bezwizowo do 192 państw świata. Wśród nich znajdują się m.in. wszystkie kraje europejskie, większość państw Azji (z wyjątkiem m.in. Bhutanu i Iraku) oraz duża część Afryki. Miasto-państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej od lat konsekwentnie buduje międzynarodowe zaufanie, które dziś przekłada się na wysoką mobilność jego obywateli. Singapur nie doświadcza zjawiska masowej emigracji, przez co tamtejszy paszport zyskał wręcz elitarny charakter. Dokument przysługuje wyłącznie obywatelom jednego z najbogatszych państw świata. Rektor Instytutu Nauk Humanistycznych w Wiedniu, Misha Glenny, współtwórca raportu dotyczącego „siły” paszportów, tłumaczy sukces Singapuru następująco: „Siła paszportu ostatecznie odzwierciedla stabilność polityczną, wiarygodność dyplomatyczną oraz zdolność do kształtowania reguł międzynarodowych.” Pozostałe miejsca na podium zajmują również inne kraje azjatyckie. Zarówno paszport Japonii, jak i Korei Południowej umożliwia bezwizowy wjazd do 188 państw. Co istotne, są to jedne z nielicznych państw Azji, które utrzymują tak wysoką pozycję w rankingu. Poza Singapurem, Japonią i Koreą Południową, w pierwszej piątce znalazł się jeszcze jeden kraj, który od kilku lat regularnie pnie się w górę paszportowej listy. Droga po triumf Emiratów Zjednoczone Emiraty Arabskie to jeden z największych fenomenów rankingu tworzonego przez Henley & Partners. Państwo ze stolicą w Abu Zabi zanotowało największy awans w historii zestawienia, zyskując od 2006 roku aż 149 kierunków bezwizowych, co przełożyło się na skok o 57 pozycji w rankingu. Skuteczna polityka liberalizacji wizowej sprawiła, że ZEA zajmują obecnie piąte miejsce, wyprzedzając m.in. Wielką Brytanię, Polskę czy Stany Zjednoczone. Zjednoczone Emiraty Arabskie od lat konsekwentnie realizują strategię budowy jednego z głównych globalnych węzłów komunikacji lotniczej. Ultranowoczesne lotniska w Dubaju i Abu Zabi obsługują rocznie dziesiątki milionów podróżnych, dla których emirackie porty lotnicze są często jedynie punktami tranzytowymi. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają narodowe linie lotnicze ZEA – Emirates i Etihad. Które miejsce zajmuje Polska? Ranking na najmocniejszy paszport świata skonstruowany jest w taki sposób, że kraje posiadające taką samą liczbę bezwizowych kierunków zajmują ex aequo to samo miejsce. W efekcie Polska plasuje się na wysokiej, szóstej pozycji, mimo że przed nią znajduje się łącznie 22 krajów. Nasz kraj dzieli tę lokatę m.in. z Nową Zelandią, Czechami i Maltą – państwami, których obywatele mogą bezwizowo podróżować do 183 krajów. Kto jest największym przegranym indeksu? Największy spadek względem poprzedniego roku odnotowała Wielka Brytania, która utraciła możliwość bezwizowego wjazdu do ośmiu państw, gromadząc łącznie 182 kierunki. Daleko za nią znajduje się Afganistan, zajmujący ostatnie miejsce w rankingu i pozostający jednoznacznym antyliderem zestawienia. Afgański paszport umożliwia bezwizową podróż jedynie do 24 państw, wśród których znajdują się m.in. Bangladesz, Haiti czy Seszele. Tak niska lokata kraju ze stolicą w Kabulu wiąże się z wieloletnią niestabilnością polityczną, brakiem międzynarodowego uznania władz oraz obawami innych państw przed ryzykiem migracyjnym. W rezultacie zdecydowana większość świata nie decyduje się na zniesienie obowiązku wizowego wobec obywateli Afganistanu. Źródła: Henley & Partners, CNN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kto zostawia świecące ślady w lesie? Odkryto nietypową formę komunikacji w świecie zwierząt
Nowe badanie pokazuje, ile tajemnic może się kryć za gatunkami zwierząt z pozoru dobrze nam znanymi. Naukowcy z Uniwersytetu Georgii dokonali odkrycia rzucającego nowe światło na sposób komunikowania się jeleni. Sygnały wizualne odnalezione przez badaczy stanowią jedną z rzadszych technik porozumiewania się w świecie tych leśnych parzystokopytnych.
Do tej pory ludziom znane były niezwykle rozwinięte techniki komunikacji godowej wśród jeleni, oparte przede wszystkim na pozostawianiu zapachu. Woń wydzielin gruczołów jelenia wirginijskiego bywa na tyle intensywna, że czasem dociera nawet do spacerujących po lasach ludzi. Naukowcy z Uniwersytetu Georgii dowodzą jednak, że porozumiewanie się jeleni nie opiera się wyłącznie na komunikacji zapachowej. W trakcie swoich prac badacze wykryli liczne ślady emitujące fotoluminescencję, która – choć dla człowieka widoczna jest jedynie pod lampą UV – dla jelenia może stanowić wyraźny sygnał pomagający znaleźć upragnioną partnerkę. Jak udało się znaleźć ślady? Aby dostrzec nietypowe formy komunikacji jeleni, naukowcy przeprowadzili analizę na obszarze ok. 324 hektarów. Terenem badawczym był las Whitehall Forest, położony nieopodal miasta Athens w stanie Georgia. Badacze wyodrębnili tzw. drogowskazy (ang. signposts) – miejsca, w których jelenie pozostawiają zapach w celu znalezienia partnera. Zwierzęta w tych punktach m.in. pocierają porożem roślinność lub ryją w ziemi przed oddaniem moczu. Do identyfikacji śladów zespół wykorzystał lampy UV, umożliwiające dostrzeżenie jelenich sygnatur świetlnych. W trakcie badań przeanalizowano 109 śladów ocierania poroża oraz 37 miejsc, w których jelenie pozostawiły zapach w postaci moczu. Każdy z tych przypadków wyróżniał się fotoluminescencyjną poświatą, potencjalnie widoczną dla tych czworonogów. Zdolności jeleniego wzroku – Wzrok jeleni jest zupełnie inny niż nasz – tłumaczy biolog i główny autor badania Daniel DeRose-Broeckert. Gdy słońce ledwie zachodzi lub wschodzi, światło UV dominuje dla jeleni, ponieważ nie jest „zmywane” przez widzialne światło słoneczne. Oznacza to, że o określonych porach dnia jelenie – w przeciwieństwie do ludzi – są w stanie dostrzegać sygnały wizualne pozostawiane przez inne zwierzęta. Za fotoluminescencję odkrytych śladów najprawdopodobniej odpowiada mieszanina związków roślinnych oraz wydzielin z gruczołów jeleni. Podobne właściwości wykazuje również jeleni mocz, który także emituje charakterystyczną poświatę widoczną w świetle ultrafioletowym. Świecące drogowskazy w lesie – funkcja nietypowych śladów Badacze podkreślają, że komunikacja oparta na świecących śladach stanowi uzupełnienie porozumiewania się zapachowego. Światło emitowane przez znaczniki w warunkach słabego oświetlenia ułatwia jeleniom odnajdywanie tzw. drogowskazów prowadzących do potencjalnego partnera. Tworząc ślad, jeleń pozostawia w nim chemiczne sygnały informujące o swojej tożsamości oraz statusie reprodukcyjnym, co stanowi punkt wyjścia dla dalszych interakcji godowych. Świecące znaczniki nie wypierają sygnałów zapachowych, lecz je wzmacniają, ułatwiając wizualne lokalizowanie miejsc istotnych dla procesu rozrodczego jeleni. Jak zauważa współautor badania, biolog Gino D’Angelo, ślady pozostawiane przez zwierzęta tworzą podstawę leśnej komunikacji, umożliwiając swoistą „konwersację” pomiędzy poszczególnymi osobnikami. Źródło: Discover
Nauka matematyki przez zabawę? Badania potwierdzają skuteczność planszówek
Naukowcy z Uniwersytetu Oregonu nie mają wątpliwości: niektóre gry planszowe zwiększają umiejętności matematyczne u dzieci. Na wysnucie takich wniosków pozwoliła obszerna analiza wyników osiemnastu badań mierzących wpływ tzw. gier liczbowych na zdolności liczenia u dzieci w wieku od czwartego do ósmego roku życia. Rezultat pracy naukowców nie tylko podkreśla zalety takiej formy spędzania czasu, ale również daje sygnał, jakie elementy gier planszowych najbardziej sprzyjają najmłodszym.
Analizy nad wpływem rozgrywek planszowych na zdolności matematyczne były już przeprowadzane w 2023 roku. Brytyjskie wydawnictwo naukowe „Taylor & Francis” w tamtym czasie opublikowało zbiorcze wyniki badań prowadzonych przez ponad dwadzieścia lat. Już wtedy naukowcy starali się dowieść, że regularne granie w różnorodne tytuły planszowe pomaga w nauce matematyki i pozwala lepiej zrozumieć działania zachodzące na liczbach. Badania te stały się podstawą do późniejszych analiz, w trakcie których badacze z Uniwersytetu Oregonu określili konkretny typ gier wpływający na zdolności matematyczne. Jakie gry planszowe były analizowane? Autorzy analizy skupili się na badaniach, w trakcie których wykorzystywane były tzw. liniowe gry planszowe z liczbami. Taka forma rozgrywki polega na stopniowym przemieszczaniu się po planszy zgodnie z rosnącymi liczbami. To, o ile pól do przodu (lub do tyłu) porusza się dany gracz, zależy od indywidualnych reguł gry. Wygrywa ten, kto jak najszybciej dotrze na pole końcowe, mające najwyższą liczbę. W trakcie badań używano m.in. bardzo prostej gry pt. „Wielki wyścig”, której zasady polegają na rzucaniu kostką i przesuwaniu pionka o wskazaną liczbę pól. W 18 badaniach wzięło udział ponad 1700 dzieci w różnym wieku. Próba obejmowała graczy od czwartego do ósmego roku życia. Konkretne typy gier oraz długość rozgrywek różniły się pomiędzy poszczególnymi badaniami. W niektórych z nich sprawdzano na przykład umiejętności posługiwania się liczbami (wykonywania działań matematycznych) po zakończeniu gry planszowej. W ten sposób badacze mogli określić wpływ tej nietypowej formy edukacji na zdolności matematyczne dzieci. Kiedy gra działała słabiej? Mnogość analizowanych przypadków pozwoliła badaczom określić szereg czynników wpływających na edukacyjną skuteczność gier planszowych. Niektóre z nich sprawiały, że nauka poprzez rozgrywkę w jednych badaniach działała lepiej, a w innych słabiej. Efektywność liniowej planszówki zależała m.in. od czasu i częstotliwości gry, osoby towarzyszącej dziecku, rodzaju zastosowanej planszy oraz sposobu późniejszego mierzenia umiejętności matematycznych. Mimo że badanie to było obarczone wieloma czynnikami wpływającymi na arytmetyczną skuteczność, naukowcom udało się wykazać statystycznie istotny efekt wpływu gier na zdolności matematyczne najmłodszych. Gry planszowe – sposób na naukę podstawowej matematyki u najmłodszych Na podstawie wszystkich przeanalizowanych badań naukowcy dowodzą, że w aż 76% przypadków zastosowanie liniowych gier planszowych z liczbami miało pozytywny wpływ na podstawowe zdolności liczbowe u dzieci. Należy zaznaczyć, że w około trzech na cztery przypadkach dziecko – po planszowej rozgrywce – było zdolne do wykonywania podstawowych działań matematycznych opartych na liczeniu w kolejności oraz rozumieniu zbioru elementów i jego liczności. Gra planszowa w większości przypadków sprawiała, że dziecko potrafiło lepiej odnaleźć się w wartościowaniu i porównywaniu liczb, liczeniu obiektów, a nawet prostym dodawaniu. Nie należy jednak łączyć wyników badań z zaawansowanymi działaniami matematycznymi. Planszówki okazały się mieć wpływ na podstawowe rachunki matematyczne, a nie na bardziej skomplikowane operacje. Gry liniowe pomagają w nauce dodawania, a nie mnożenia czy dzielenia. Niemniej jednak naukowcom udało się dowieść istotnej, wciąż niezbyt często wykorzystywanej, edukacyjnej siły gier planszowych. Stosowanie tak nowatorskich metod może być skuteczne w nauce arytmetyki u dzieci stawiających pierwsze kroki w edukacji szkolnej. Źródła: HEDCO Institure, Taylor & Francis Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
Badania przeprowadzone m.in. przez Indyjski Departament Meteorologii ukazują, że Himalaje stają wobec podwójnego kryzysu. Z jednej strony dochodzi do gwałtownego topienia lodowców, a z drugiej pasmo górskie otrzymuje coraz mniej śniegu. Oba te czynniki mogą wpłynąć nie tylko na klimat najwyższych gór świata, ale również zmienić życie nawet dwóch miliardów ludzi.
Himalaje od lat mierzą się ze szkodliwymi skutkami gwałtownego topnienia lodowców. Pola lodowe, które są naturalnym magazynem dziesiątek gigaton lodu, intensywnie zanikają, destabilizując okoliczny system hydrologiczny. Nieregularne wylewanie rzek stwarza m.in. problemy związane z nawadnianiem pól uprawnych. Naukowcy ostrzegają o drugim problemie dotykającym najwyższe pasmo górskie – brakiem regularnych opadów śniegu. Bezśnieżna zima Podczas gdy w Polsce doświadczamy jednej z najbardziej śnieżnych zim w ciągu ostatnich kilku lat, Himalaje mierzą się z niemal całkowitym brakiem opadów. Indyjski Departament Meteorologii opublikował uderzające dane – w całym grudniu nie odnotowano tam żadnych hydrometeorów. Na szczyty w północnych Indiach nie spadł w tym miesiącu ani śnieg, ani deszcz. Indyjscy meteorolodzy alarmują również, że ilość opadów deszczu lub śniegu w stanach takich jak Uttarakhand czy Himachal Pradesh będzie znacząco niższa niż tzw. średnia wieloletnia (LPA), mierzona na danym obszarze w okresie od 30 do 50 lat. Według prognoz, między styczniem a lutym regiony te odnotują o 86% niższe opady w porównaniu z LPA, która dla okresu 1971–2020 wynosi 184,3 mm. Inne badania, przeprowadzone przez Indyjski Instytut Technologii w Dżammu wskazują, że w ciągu ostatnich pięciu lat ilość opadów śniegu w północno-zachodnich Himalajach była o jedną czwartą niższa niż średnia notowana w 40-letnim okresie referencyjnym 1980–2020. Brak śniegu w Nepalu Indie nie są odosobnione w zmaganiach z niedoborem śniegu. Profesor meteorologii z Uniwersytetu Tribhuvan w Katmandu, Binod Pokharel zwraca uwagę, że od października na terenie całego Nepalu nie odnotowano żadnych opadów deszczu. Oznacza to, że po raz kolejny mamy do czynienia z nepalską „suchą zimą”, która powtarza się niemal za każdym razem w ciągu ostatnich pięciu lat. W tej sytuacji nie pomagają nawet sporadycznie występujące intensywne opady śniegu, ponieważ mają one charakter krótkotrwałych, ekstremalnych epizodów, a nie regularnych i równomiernie rozłożonych w czasie serii opadów. Jakie są przyczyny braku śniegu? Naukowcy nie są w pełni zgodni co do głównej przyczyny zaniku opadów śniegu w Himalajach. Jedna z teorii dotyczy tzw. słabnących zaburzeń zachodnich (ang. weakening westerly disturbances), czyli układów niskiego ciśnienia docierających w góry znad Morza Śródziemnego. Te rozległe układy atmosferyczne zwykle przynosiły zimą chłodne powietrze, deszcz i śnieg, wspierając rolnictwo oraz odnawiając pokrywę śnieżną w górach. Zdania badaczy są jednak podzielone co do zmian zachodzących w tych zaburzeniach meteorologicznych. Część naukowców uważa, że wędrujące masy powietrza stają się coraz słabsze, przez co po dotarciu do północnych Indii generują znacznie mniej opadów niż w przeszłości. Inna hipoteza zakłada przesunięcie tras tych układów bardziej na północ, co sprawia, że omijają one Morze Arabskie i nie pobierają wilgoci, która mogłaby zostać przekształcona w opady nad Himalajami. Niezależnie od dokładnej przyczyny, Himalaje mierzą się dziś z podwójnym kryzysem. Region nie tylko gwałtownie traci lodowce i pola lodowe, ale jednocześnie otrzymuje coraz mniej śniegu, który mógłby zasilać i stabilizować pokrywę lodową tego górskiego pasma. Konsekwencje braku śniegu Międzynarodowe Centrum Zintegrowanego Rozwoju Obszarów Górskich (ICIMOD) – organizacja międzyrządowa działająca na rzecz ośmiu krajów regionu (Afganistan, Bangladesz, Bhutan, Chiny, Indie, Mjanma, Nepal i Pakistan) – ostrzega przed niebezpiecznymi konsekwencjami braku śniegu: „Ponieważ woda z topniejącego śniegu stanowi średnio około jednej czwartej całkowitego rocznego odpływu w 12 głównych dorzeczach regionu, anomalie sezonowej trwałości pokrywy śnieżnej wpływają na bezpieczeństwo wodne niemal dwóch miliardów ludzi żyjących w tych dorzeczach”. Brak śniegu może więc zmienić nie tylko obraz najwyższych gór świata, ale również znacząco wpłynąć na życie mieszkańców terenów górskich. Już teraz sytuacja klimatyczna w Nepalu jest niezwykle rozchwiana. We wrześniu kraj mierzył się ze śmiertelnymi i destrukcyjnymi powodziami, których przyczyną były intensywne opady monsunowe. Letnie anomalie pogodowe, w połączeniu z zimowym brakiem śniegu pełniącego rolę naturalnego rezerwuaru wody, mogą przyczynić się do kolejnych poważnych zniszczeń, z jakimi mierzyć się będą himalajskie społeczności. Źródło: BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
DNA Ferrari. Podróż do źródeł włoskiej legendy motoryzacyjnej
Sława włoskiej marki motoryzacyjnej Ferrari sięga daleko poza granice Europy. Twórcy jednych z najszybszych samochodów świata konsekwentnie podkreślają swoje pochodzenie, na każdym kroku akcentując włoski charakter marki. Nic więc dziwnego, że wydarzenia organizowane przez motoryzacyjnego potentata często odbywają się w sercu północnych Włoch – a my mieliśmy okazję uczestniczyć w jednym z takich wyjątkowych spotkań.
Spis treści: Czarny rumak w XI-wiecznym klasztorze „Czysta krew” Dom Ferrari Tam, gdzie wyrabia się pici Ferrari to nie tylko czterokołowe maszyny osiągające zawrotne prędkości. W samochodzie zawarta jest historia, kultura i zwyczaje regionu, w którym w 1947 roku powstało pierwsze auto ze stajni Enzo Ferrariego. Od tamtej pory firma zdołała osiągnąć międzynarodowy rozgłos, a pojazdy z czarnym rumakiem w herbie zaczęły uchodzić za synonim luksusu i sportu. Mimo, że z fabryki w Maranello wyjeżdżają auta takie jak Ferrari Purosangue, które na pierwszy rzut oka swoim kształtem odbiegają od pierwotnej koncepcji motoryzacyjnej firmy, producenci zapewniają, że w nowych samochodach stale zawarte jest DNA modeli tworzonych prawie osiemdziesiąt lat temu. Na czym więc polega – przekazywany z pokolenia na pokolenie – rodzimy charakter motoryzacyjnej potęgi? Podróż po zakątkach Półwyspu Apenińskiego pozwoli nam odpowiedzieć na to pytanie. Czarny rumak w XI-wiecznym klasztorze Wydarzenie organizowane przez markę Ferrari pod koniec listopada odbywało się luksusowym hotelu Castel Monastero w prowincji Siena. Podobnie jak w przypadku samochodów, ośrodek pod nowoczesną i elegancką fasadą kryję pokaźny zbiór historii dotyczącej tamtego regionu. W hotelowych murach zawarta jest przeszłość związana z XI-wiecznym klasztorem benedyktyńskich mnichów, którzy przez stulecia zamieszkiwali te tereny. W trakcie ponad 700 lat klasztor przechodził z rąk do rąk pomiędzy toskańskimi magnatami, aż w końcu w pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoczął swoją działalność jako luksusowy pięciogwiazdkowy hotel. Samo dotarcie do hotelu przywodzi na myśl skojarzenia z wjazdem do średniowiecznej rezydencji. Aby przekroczyć mury obiektu, należy najpierw wspiąć się na wzgórze, na którym mieści się resort, a następnie przedostać się przez bramę wjazdową. Oczom gości ukazuje się wtedy dziedziniec rodem z XI wieku, wokół którego ciągną się klasztorne mury – obecnie miejsce hotelowych pokoi, restauracji z gwiazdką Michelin oraz strefy SPA z odkrytymi i krytymi basenami. Przez cały czas trwania motoryzacyjnego wydarzenia centrum hotelu zdobiły jedne z największych symboli dumy tego regionu Włoch – egzemplarze Ferrari Purosangue, w których lśniących karoseriach odbijała się historia kilkusetletniej rezydencji benedyktynów. „Czysta krew” Samochód ten to pierwszy model czterodrzwiowego auta w całej historii marki z Maranello. „Purosangue” oznacza w dosłownym tłumaczeniu „czysta krew”. Projektantom nowego samochodu zależało na tym, by nowy SUV, mimo kompletnie odmiennego zastosowania, zachował elementy typowe dla Ferrari. Użytkowość ma się w aucie łączyć z luksusem i sportową jazdą charakterystyczną aut takich jak Testarossa. Producenci zaznaczają, że Purosangue nie jest redefinicją typowego samochodu z napędem na cztery koła, lecz nowatorską interpretacją, mającą zapewnić użytkownikowi kompletnie nowe doznania za kierownicą. Samochód zawiera wiele technologicznych elementów, które świadczą o wyjątkowości tego produktu. Klasyczne drzwi zostały zastąpione otwieranymi przeciwnie do kierunku jazdy, co poprawia ergonomię i zapewnia łatwy dostęp do kabiny. Dodatkowo brak środkowego słupka wzmacnia wrażenie przestrzeni, nadając jeździe większy komfort. Komfort w przypadku tego samochodu jest słowem kluczowym. Wnętrze auta zostało pokryte skórą, a każdy pasażer ma zapewniony ten sam poziom wygody i jakości wykończenia foteli. Samo przebywanie w Ferrari Purosangue jest doświadczeniem wyjątkowym, a w połączeniu z zapierającymi dech w piersiach pejzażami toskańskich pagórków – które od lat inspirują włoskich projektantów i inżynierów – tworzy niezapomnianą kompozycję esencji włoskiego stylu, emocji i motoryzacyjnej doskonałości. Dom Ferrari Aby poznać tajniki tej doskonałości, najlepiej będzie się skierować do samego serca motoryzacyjnego potentata – miejscowości Maranello. To oddalone o niespełna 50 kilometrów od Bolonii miasto stanowi prawdziwą stolicę firmy z czarnym rumakiem w herbie. W miasteczku znajduje się siedziba i fabryka Ferrari, w której projektowane, rozwijane i montowane są kultowe samochody. Maranello pełne jest charakterystycznej krwistej czerwieni karoserii oraz ryku dwunastocylindrowych silników. To nie Ferrari żyje w mieście – to miasto żyje Ferrari, co widać na każdym kroku. W niemal filmowych kombinezonach pracowników fabryki, w Muzeum Ferrari – jednym z najważniejszych muzeów motoryzacyjnych na świecie — a także na torze wyścigowym, gdzie testowane są najnowsze prototypy i technologie przyszłych modeli. W miasteczku znajdziemy nawet restauracje i hotele nawiązujące do marki motoryzacyjnej. Trudno znaleźć lepsze miejsce dla fanów włoskiej motoryzacji. Tam, gdzie wyrabia się pici Ferrari Purosangue najlepiej – co oczywiste – poznać w trakcie jazdy. Toskańskie drogi, wijące się między charakterystycznymi pagórkami, stanowią idealny „tor” do takich testów. Podczas podróży warto zatrzymać się choćby w jednej z pereł regionu – Sienie. To średniowieczne miasto od wieków podzielone jest na 17 dzielnic (contrade), z których każda posiada własne barwy i symbole. Spory pomiędzy poszczególnymi wspólnotami rozstrzygane są podczas rytualnego wyścigu konnego Palio di Siena, rozgrywanego dwa razy w roku na centralnym placu Piazza del Campo. Zaledwie kilka kroków dalej znajduje się Katedra Matki Bożej Wniebowziętej, wzniesiona w 1215 roku, której fasadę zdobią charakterystyczne biało-czarne pasy. W jej wnętrzu mieści się m.in. słynna Biblioteka Piccolominich, ozdobiona freskami autorstwa wybitnego włoskiego malarza Pinturicchia. Będąc w Sienie, warto także zajrzeć do jednej z lokalnych trattorii i spróbować tradycyjnego makaronu pici. Te grube kluski, przypominające kształtem spaghetti, wywodzą się z kuchni chłopskiej i przygotowywane są zazwyczaj bez dodatku jaj. Dzięki temu dania z pici uchodzą za sycące ale i proste oraz ekonomiczne. W przeciwieństwie do większości włoskich makaronów każda nitka pici jest nieregularna i niepowtarzalna. Najczęściej podaje się je z sosem na bazie pomidorów, oliwy i czosnku, choć w niektórych knajpach można spróbować również klasycznego pici con le briciole, w którym zamiast tartego sera wykorzystuje się bułkę tartą — rozwiązanie znane od pokoleń w toskańskich chłopskich domach. Próbując pici, próbuje się esencji Toskanii - krainy, która mimo ciągłych zmian spowodowanych choćby wzmożonym ruchem podróżniczym, kryje w sobie ciągle mnóstwo niezapomnianych i oryginalnych miejsc, do których nie dotarły jeszcze szpony turystycznej komercjalizacji. Źródła: National Geographic Polska, Ferrari Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Raj? Nie dla mieszkańców. Co się dzieje na Jamajce?
Biel piasku i błękit Morza Karaibskiego są na Jamajce towarem luksusowym. I nie tyczy się to turystów, którzy za egzotyczne wakacje muszą zapłacić z własnej kieszeni. Coraz więcej plaż staje się niedostępnych dla ludności lokalnej, której więzi z linią brzegową są sukcesywnie zrywane.
Pamiętam swój wyjazd do Egiptu. Po dziesięciu dniach intensywnej wędrówki po pustyni i upalnych metropoliach skierowałem się w stronę Morza Czerwonego. Po dotarciu do Hurghady od razu ruszyłem ku wodzie, chcąc się schłodzić. Na mojej drodze stanął jednak najpierw jeden, a potem drugi hotelowy szlaban. Po kolejnej nieudanej próbie sforsowania resortowych zasieków zdecydowałem się wrócić do swojego apartamentu i zaznać kąpieli w basenie. Tego dnia nie było mi dane popływać w Morzu Czerwonym. Sytuacja w tamtym regionie egipskiego wybrzeża do złudzenia przypomina realia linii brzegowej Jamajki. Z tą różnicą, że na karaibskiej wyspie problem z zażyciem kąpieli mają nie tylko turyści, którzy nie nocują w jednym z nadmorskich hoteli, lecz także miejscowa ludność – związana z wodą na długo przed tym, zanim wylano pierwsze fundamenty pod turystyczną rewolucję. Rajskie plaże nie dla lokalnych mieszkańców W ostatnich latach Jamajka wyrosła na jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych na Morzu Karaibskim. W 2024 roku wyspa gościła aż 4,3 miliona turystów, z których większość spędzała czas na rajskich jamajskich plażach. Problem w tym, że tereny zaanektowane przez przybrzeżne, ekskluzywne hotele trudno dziś nazwać wspólną własnością Jamajczyków. W praktyce obywatele Jamajki nie mogą korzystać z dużej części wybrzeża, jeśli nie są gośćmi jednego z nadmorskich resortów. Według danych zbieranych przez Jamaica Beach Birthright Environmental Movement (JaBBEM), jedynie 0,6% całej, liczącej 1022 kilometry linii brzegowej Jamajki stanowią publiczne plaże dostępne dla wszystkich. Oznacza to, że mniej niż jeden procent plaż na Jamajce jest dostępny dla lokalnych mieszkańców, którzy chcą popływać, uprawiać sport lub spędzać czas z rodziną. Jak podkreśla Monique Christie z JaBBEM, w całym Montego Bay – największym ośrodku turystycznym Jamajki – funkcjonują dziś zaledwie cztery publiczne plaże. Większość miejsc, które przez lata były częścią codziennego życia Jamajczyków, została sprywatyzowana i znajduje się obecnie w rękach hoteli, restauracji oraz beach barów. Prywatyzacja jamajskich plaż Obecne realia jamajskiej linii brzegowej są, zdaniem wielu, pozostałością po czasach kolonialnego panowania nad wyspą. Na tropikalnej Jamajce nadal obowiązuje dokument z 1956 roku – Beach Control Act (ang. Ustawa o Kontroli Plaż), na mocy którego państwo jest formalnym właścicielem wybrzeża, a obywatelom nie gwarantuje się publicznego prawa do pływania ani swobodnego korzystania z plaż. W praktyce oznacza to, że władze mogą przekazywać nadmorskie tereny w prywatne ręce, często zagranicznym inwestorom. Proces gwałtownej prywatyzacji terenów przybrzeżnych znacząco przyspieszył w ciągu ostatnich pięciu lat. Pod koniec 2025 roku, po tym jak huragan Melissa dotkliwie zniszczył znaczną część zachodniej i południowej Jamajki, władze zdecydowały się na intensywną promocję turystyki. Hasła w rodzaju: „najlepszym sposobem, by pomóc, jest powrót” miały zachęcić zagranicznych turystów do przyjazdu na wyspę. Pojawia się jednak pytanie, czy zwiększony ruch turystyczny rzeczywiście przekłada się na odbudowę jamajskiej gospodarki. Jak podaje dziennikarka Lebawit Lily Girma w artykule dla BBC, jedynie 40% z 4,3 mld dolarów przychodów z turystyki pozostaje w kraju. Większość środków trafia do prywatnych właścicieli hoteli typu all inclusive, którzy kontynuują inwestycje. Do końca dekady na Jamajce ma powstać około 10 tys. nowych pokoi hotelowych, z czego wiele – w tym duże kompleksy w Montego Bay – zostanie zlokalizowanych bezpośrednio przy linii brzegowej, jeszcze bardziej ograniczając przestrzeń dostępną dla mieszkańców. Jak podróżować po Jamajce? Devon Taylor, prawnik związany z JaBBEM apeluje, aby przed przyjazdem na Jamajkę dokonać rozeznania, czy wydawane przez turystów pieniądze trafiają do lokalnych społeczności. Jednym z miejsc, które wciąż opiera się galopującej prywatyzacji, pozostaje Seven Mile Beach w miejscowości Negril na zachodzie kraju. Tamtejsze wybrzeże zapewnia dostęp do wielu publicznych, ogólnodostępnych plaż, a większość działających w okolicy obiektów noclegowych prowadzona jest przez rdzennych Jamajczyków, którzy od lat rozwijają własne biznesy turystyczne. Inne miejsca polecane przez JaBBEM to m.in.: Treasure Beach – czarne, publiczne plaże na południu kraju, Winnifred Beach – dzika, wschodnia plaża o silnych związkach z lokalną społecznością, Bob Marley Beach – ukryta plaża, na której w przeszłości mieszkał i tworzył Bob Marley, ikona reggae. Źródła: BBC, JaBBEM Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowe podatki i opłaty turystyczne w Europie w 2026 – sprawdź gdzie zapłacisz więcej
Nowy rok to nowe podróże. Planując kolejny wyjazd, warto sprawdzić, czy w wybranym miejscu nie czekają dodatkowe, nieoczywiste koszty w postaci lokalnych podatków lub opłat turystycznych. Przedstawiamy listę miejsc, w których wraz z nowym rokiem wchodzą w życie nowe opłaty dla odwiedzających.
Wzrost popularności tzw. tanich linii lotniczych, dzięki którym w krótkim czasie i za stosunkowo niewielki koszt jesteśmy w stanie przetransportować się do miejsc oddalonych o kilka tysięcy kilometrów, przyczynił się do wzrostu mody na podróżowanie. Niektóre z najpopularniejszych europejskich kierunków – takich jak Barcelona, Majorka czy Rzym – muszą dziś borykać się z wyjątkowym wzrostem liczby turystów. Wiele z tych miejsc nakłada na podróżujących opłaty lub podatki turystyczne, mające na celu finansowanie lokalnej infrastruktury. Przed wyczekiwanym wyjazdem warto więc sprawdzić, czy cel naszej podróży nie wiąże się z nieoczekiwanymi wydatkami. Włoskie opłaty Od pierwszego lutego turyści chcący zobaczyć z bliska słynną Fontannę di Trevi będą musieli zmierzyć się z nową opłatą. 2 euro, pobierane od odwiedzającego, zostanie przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania atrakcji oraz zarządzanie tłumami. W ciągu pierwszego roku miasto spodziewa się zebrać aż 6,5 mln euro (31,3 mln zł). A co, jeśli nie chcesz płacić? Możliwość oglądania barokowego zabytku z większej odległości pozostanie darmowa. Włosi nie muszą ponosić opłaty za oglądanie fontanny. Innym miastem, które od lat zmaga się z napływem turystów, jest Wenecja. Nic więc dziwnego, że od nowego roku władze miasta zdecydowały się wydłużyć okres funkcjonowania tzw. opłat wjazdowych dla turystów jednodniowych. W 2026 r., przez 60 dni w sezonie turystycznym (tj. od 3 kwietnia do 26 lipca), turyści planujący kilkugodzinny pobyt w mieście będą musieli uiścić opłatę w wysokości od 5 do 10 euro, w zależności od terminu rezerwacji (im później, tym drożej). Z opłaty zwolnieni są mieszkańcy Wenecji, osoby nocujące w mieście, studenci, miejscy pracownicy oraz dzieci poniżej 14. roku życia. Nawet jeśli dana grupa nie podlega opłacie, konieczna jest rejestracja wjazdu — brak wygenerowanego kodu QR może skutkować karą sięgającą nawet 300 euro. Nowy podatek ekologiczny na Teneryfie Wyspy Kanaryjskie stanowią popularną destynację dla europejskich podróżników. Ocean oraz zapierające dech w piersiach krajobrazy z roku na rok przyciągają miliony turystów. Od stycznia 2026 roku osoby chcące doświadczyć widoków Teneryfy będą musiały zastosować się do nowej opłaty, z której środki zostaną przeznaczone na inwestycje w kanaryjskie parki narodowe. Od nowego roku wejście na najpopularniejsze górskie szlaki — m.in. szlak nr 10 prowadzący na szczyt wulkanu Teide — zostanie objęte ekologicznym podatkiem w wysokości od 10 do nawet 25 euro. Wysokość należnej kwoty będzie zależna od wybranej trasy oraz od tego, czy turyści podróżują z przewodnikiem, czy samodzielnie (droższa będzie indywidualna wspinaczka). Podróżując po kontynentalnej Hiszpanii należy również pamiętać o innych podatkach funkcjonujących w najpopularniejszych regionach kraju. W Katalonii regionalny podatek turystyczny obowiązuje równolegle z miejską dopłatą w Barcelonie, która w 2026 roku wzrośnie z 4 do 5 euro za noc. Podatki w innych częściach Europy Nowymi opłatami zostanie objęte także jedno z najbardziej rozpoznawalnych holenderskich miejsc — skansen wiatraków Zaanse Schans. Od przyszłej wiosny ta niewielka miejscowość wprowadzi opłatę dla turystów w wysokości 17,50 euro za osobę. Zebrane środki mają przede wszystkim zrekompensować straty ponoszone przez lokalną społeczność w wyniku intensywnego ruchu turystycznego. Choć na co dzień mieszka tam zaledwie około 100 osób, w 2024 roku miejscowość odwiedziło ponad 2,4 mln turystów. Dodatkowe wydatki czekają również osoby planujące podróż do Norwegii. Tamtejszy rząd zdecydował się na wprowadzenie tzw. turystycznej „opłaty odwiedzającego” (visitor contribution). Dopłata obejmie wszystkich turystów i wyniesie 3% kosztu noclegu — z wyłączeniem osób nocujących w namiotach i kamperach. Charakter opłaty jest fakultatywny: jej wprowadzenie zależy od decyzji władz lokalnych, a funkcjonowanie nowego podatku ma rozpocząć się wiosną. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowa atrakcja w Krynicy-Zdroju. Beskidy z zupełnie nowej perspektywy
Już wkrótce zimowi kuracjusze zyskają możliwość podziwiania panoramy Beskidów z zupełnie nowej perspektywy. Stanie się to za sprawą wieży widokowej na Górze Parkowej, która oficjalnie zostanie otwarta 10 stycznia.
Krynica-Zdrój od lat uchodzi za jedno z najpopularniejszych polskich uzdrowisk. Tamtejsze stoki narciarskie, takie jak Słotwiny czy Jaworzyna, w sezonie zimowym przyciągają rzesze entuzjastów sportów śnieżnych. W 2019 roku swoją premierę miała drewniana trasa widokowa prowadząca przez korony drzew, ulokowana na jednej z krynickich gór. Atrakcja szybko stała się ważnym turystycznym magnesem regionu, goszcząc tłumy odwiedzających zarówno latem, jak i zimą. Krynica chce teraz powtórzyć ten sukces, budując kolejny spektakularny punkt widokowy w mieście Nikifora. Widok z 36 metrów Na szczycie wieży widokowej na Górze Parkowej powstał taras widokowy, umożliwiający podziwianie panoramy Beskidów ze wszystkich stron. Aby spojrzeć na góry z zupełnie nowej perspektywy, turyści będą musieli wspiąć się na wysokość 36 metrów. Będzie to możliwe na dwa sposoby: zewnętrzną klatką schodową, z której wraz z każdym kolejnym stopniem zmieniać się będzie oglądany krajobraz, lub specjalną windą, umożliwiającą dotarcie na taras osobom z niepełnosprawnościami ruchowymi. Taras widokowy zapewni również dodatkowe emocje osobom poszukującym mocniejszych wrażeń. Fragment podestu wykonany ze szkła pozwoli jeszcze wyraźniej odczuć wysokość, na której znajduje się nowa atrakcja Krynicy. Wielka premiera Otwarcie nowej wieży widokowej zbiega się z obchodami 90-lecia istnienia kompleksu rekreacyjnego zlokalizowanego na szczycie wzgórza. Huczne otwarcie nowej atrakcji podzielono więc na dwa etapy. Pierwsze, premierowe zwiedzanie zaplanowano na 10 stycznia. Polskie Koleje Linowe, będące głównym inwestorem wieży, zapowiadają ten dzień następująco: „Pierwsi turyści będą mogli wejść na wieżę i zobaczyć panoramę Krynicy oraz okolicznych gór z zupełnie nowej perspektywy. Wieża będzie czynna codziennie w godzinach pracy kolei. Zamknięcie nastąpi na pół godziny przed ostatnim kursem wagonu”. Prawdziwe świętowanie rozpocznie się jednak tydzień później. 17 stycznia zaplanowano dzień pełen atrakcji związanych z otwarciem nowej dumy górskiego uzdrowiska. W programie znalazły się m.in. efektowne pokazy fireshow, koncerty utworów Jana Kiepury i Márthy Eggerth, a także pokaz laserów i fajerwerków. O ile nawiązania do najsłynniejszego krynickiego kuracjusza są w pełni zrozumiałe, o tyle wątpliwości może budzić wykorzystanie pirotechniki, która – jak powszechnie wiadomo – zakłóca spokój zwierząt, a w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do ich śmierci. Góra Parkowa – atrakcja Krynicy-Zdroju Nowa wieża widokowa powstała na Górze Parkowej w Krynicy-Zdroju. Szczyt ten już od lat należy do największych atrakcji tego małopolskiego miasta. Na wzgórze można dostać się koleją linowo-terenową, będącą najstarszym tego typu środkiem transportu w Polsce. Wagoniki wspinają się po zboczu góry nieprzerwanie od 1937 roku. Na szczycie znajduje się również m.in. Polana Muzyki i Światła, gdzie ustawiono kwietne rzeźby przedstawiające różne instrumenty muzyczne. Źródło: Gazeta Krakowska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Polskie miasto wyróżnione w prestiżowym zestawieniu. To tam warto pojechać w 2026 roku
Na tegorocznej liście „52 miejsc do odwiedzenia w 2026 roku” znalazła się stolica Polski – Warszawa. Znany amerykański magazyn docenił miasto nad Wisłą za zmiany zachodzące na terenie miejskiego centrum. Wśród innych miejsc w zestawieniu uplasowało się jeszcze kilka innych interesujących kierunków.
W zestawieniu z 2025 roku wyróżnione zostały tereny południowo-zachodniej Anglii, silnie kojarzone z twórczością XVIII-wiecznej pisarki Jane Austen. Region wybrano przede wszystkim w związku z obchodami 250. rocznicy urodzin ikony literatury, która znaczną część swojego życia spędziła w ceglanym domu w hrabstwie Hampshire. Tegoroczne zestawienia również otwiera miejsce nawiązujące do wydarzeń historycznych, których upamiętnienie ma stać się impulsem w rozwoju turystyki w danym regionie. Na dalszych miejscach pojawia się natomiast polski akcent. Transformujące się miasto – Warszawa doceniona Na liście znajduje się również stolica Polski – Warszawa. Miasto nad Wisłą zostało przede wszystkim docenione za zmiany zachodzące na dawnych, postkomunistycznych terenach. Szczególne wyróżnienie zyskał przebudowany w ostatnim roku Plac Centralny wraz z powstającym na nim Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Budynek, który od początku budowy wzbudza kontrowersje wśród mieszkańców Warszawy, zdaniem dziennikarzy „New York Timesa” stanowi nie tylko fenomen architektoniczny, lecz także miejsce niosące wartości szczególnie istotne do przyswojenia w 2026 roku. Autorzy rankingu zwracają uwagę przede wszystkim na wystawę „Kwestia kobieca 1550–2025”, która podkreśla obecność kobiet w historii światowego malarstwa, pozornie zdominowanej przez mężczyzn. Ekspozycja składa się z prac artystek tworzących od renesansu, przez epoki nowożytne, aż po sztukę współczesną. „New York Times” zachwyca się również procesem transformacji warszawskiego Placu Defilad, który w czasach PRL-u był sceną licznych partyjnych parad i uroczystości. Obecnie teren ten przechodzi zieloną metamorfozę, dzięki której piesi będą mogli wreszcie w pełni korzystać z tej przestrzeni. Miejsca parkingowe zastępowane są zadrzewionymi trawnikami, a w sąsiedztwie Pałacu Kultury i Nauki ma stanąć kolejny awangardowy obiekt – nowa siedziba Teatru Rozmaitości. Przebudowa Placu Defilad, wraz ze zmianami zachodzącymi na innych obszarach Śródmieścia, wpisuje się w szerszy plan „Nowego Centrum Warszawy”, którego celem jest stworzenie spójnej, zielonej i przyjaznej do przebywania przestrzeni miejskiej. Okrągła rocznica amerykańskiej państwowości – turystyka w Filadelfii Listę „New York Timesa” na najlepsze miejsce do odwiedzenia w 2026 roku otwiera Filadelfia wraz z okolicznymi miastami północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Wyróżnienie miasta w Pensylwanii wiąże się z okrągłą, 250. rocznicą, obchodzoną w tym roku na terenie USA. 4 lipca 1776 roku, podczas II Kongresu Kontynentalnego w Filadelfii, podpisano „Deklarację niepodległości Stanów Zjednoczonych”, na mocy której kraj uzyskał niepodległość od Wielkiej Brytanii. Z okazji tej rocznicy w największym mieście Pensylwanii odbędzie się huczna parada (2 lipca), a także zostaną otwarte dwie nowe galerie w National Constitution Center, instytucji zajmującej się edukacją i upowszechnianiem wiedzy o Konstytucji USA. Na wschodnim wybrzeżu rozegrane zostaną również mecze piłkarskich mistrzostw świata, które przyciągną do miast-gospodarzy kibiców z całego świata, a także liczne wydarzenia upamiętniające uzyskanie przez Stany Zjednoczone niepodległości. Zgiełk, dzikość i kultura – gdzie jeszcze pojechać w 2026 roku? W zestawieniu znalazła się również tętniąca życiem azjatycka metropolia – Bangkok. Miasto od lat należy do najpopularniejszych destynacji turystycznych na świecie. Według części danych stolica Tajlandii była w 2025 roku najczęściej odwiedzanym miastem globu, przyjmując około 30,3 mln międzynarodowych turystów. Tak wzmożony ruch wiąże się jednak nie tylko z korzyściami dla lokalnych przedsiębiorców, lecz także z wyzwaniami wynikającymi z niewłaściwego zachowania części odwiedzających. Najsłynniejsza tajska ulica Khao San Road od lat zmaga się ze zjawiskiem overtourismu (nadmiernej turystyki), przez co ten fragment miasta jest dziś w znacznie większym stopniu wykorzystywany przez przyjezdnych niż przez lokalnych mieszkańców. Na liście znalazły się jeszcze m.in.: Półwysep Osa w południowej Kostaryce – region znany z dzikości i dziewiczej przyrody, szczególnie popularny wśród miłośników ekoturystyki; Park Narodowy Bandhavgarh – indyjskie safari, gdzie można zobaczyć m.in. tygrysa bengalskiego; Dallas – szybko rozwijające się teksańskie miasto z bogatą i coraz bardziej różnorodną ofertą kulturalną; Oran – algierskie miasto znane z powieści Alberta Camusa „Dżuma”, łączące bogate dziedzictwo kulturowe z bliskością Morza Śródziemnego; Route 66 – kultowa trasa samochodowa w Stanach Zjednoczonych, która w 2026 roku obchodzi stulecie istnienia. Źródło: New York Times Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekordowa aukcja tuńczyka w Japonii. Co kryje się za tokijską licytacją?
W trakcie licytacji na tokijskim targu rybnym Toyosu padł jeden z pierwszych rekordów ustanowionych w 2026 roku. Japoński przedsiębiorca nazywany „królem tuńczyków” dokonał najdroższego w historii zakupu tej słonowodnej ryby. Wraz z wzrostem cen tuńczyka błękitnopłetwego zwiększa się ryzyko jego wyginięcia
Targ rybny Toyosu to jedna z najważniejszych tego typu przestrzeni handlowych w Japonii. Ten największy w kraju rynek handlujący zwierzętami wodnymi został przeniesiony w 2018 roku na jedną z wysp w Zatoce Tokijskiej. Najbardziej rozpoznawalnym elementem Toyosu są aukcje tuńczyków błękitnopłetwych, podczas których regularnie padają rekordy cenowe. Do kolejnego takiego wydarzenia doszło na początku 2026 roku, gdy jeden z tuńczyków został sprzedany za rekordowe 510,3 mln jenów, czyli ponad 11 mln złotych, stając się najdroższą rybą tego gatunku sprzedaną w historii. „Król tuńczyków” z kolejnym rekordem Ryba została wylicytowana przez japońskiego przedsiębiorcę Kiyoshiego Kimurę, właściciela popularnej w całym kraju sieci restauracji serwujących sushi. To nie pierwszy raz, gdy Kimura zdobywa miano nabywcy najdroższego tuńczyka na świecie. Podobne rekordy Japończyk bił już kilkukrotnie: w 2012 r. kupił rybę za – rekordowe wówczas – 56,5 mln jenów, by rok później ponownie zapłacić więcej, wydając 155 mln jenów. Poprzedni rekord wynosił 333,6 mln jenów i padł w 2019 roku, stając się najwyższą ceną zapłaconą za tuńczyka sprzedanego w nowej hali Toyosu. Jak podaje agencja prasowa AFP, sam nabywca najdroższego tuńczyka błękitnopłetwego nie krył zdziwienia wylicytowaną kwotą: „Byłem zaskoczony tą ceną. Mam nadzieję, że jedząc tego tuńczyka, jak najwięcej osób poczuje przypływ energii” – powiedział Kiyoshi Kimura. Ponad dwustukilogramowa ryba prosto na talerz Ryba wylicytowana przez „króla tuńczyków” ważyła 243 kilogramy. Ten okaz, złowiony u północnych wybrzeży Japonii, mógłby stać się pożywieniem dla kilkuset osób. Nic więc dziwnego, że zwycięzca licytacji niemal od razu rozpoczął jego serwowanie w jednej ze swoich restauracji. Krótko po zakończeniu aukcji tuńczyk został specjalistycznie rozebrany i przerobiony na sushi, które natychmiast trafiło do sprzedaży. Za jedną rolkę należało zapłacić około 500 jenów (ok. 11,50 zł). Goście restauracji nie kryli zachwytu nad wyjątkową rybą. Jedna z klientek podkreślała, że rozpoczęcie nowego roku od tak obiecującego dania ma szczególne znaczenie, podczas gdy inny gość rozpływał się nad konsystencją i smakiem tuńczyka. Słonowodne złoto zagrożone – populacja tuńczyka błękitnopłetwego maleje Stały wzrost cen tuńczyka błękitnopłetwego sprawia, że ryba ta staje się wyjątkowo atrakcyjnym celem połowów. Liczne, często nieujawniane i nierejestrowane połowy przyczyniają się do gwałtownego spadku liczebności tego gatunku. W ciągu ostatnich 50 lat populacja tuńczyka błękitnopłetwego zmniejszyła się co najmniej o 50%. Ryba ta poławiana jest nie tylko w Japonii, lecz także w wielu krajach europejskich, które odpowiadają łącznie za ponad połowę światowych połowów tego gatunku. Co istotne, walory smakowe tuńczyka błękitnopłetwego zostały szerzej docenione stosunkowo niedawno. Wzrost jego popularności wiąże się bezpośrednio z rosnącą modą na japoński przysmak – sushi, który po II wojnie światowej zaczął coraz częściej pojawiać się także na europejskich talerzach. Warto również podkreślić, że intensywne połowy tuńczyka mają negatywny wpływ na inne morskie gatunki. Żółwie morskie oraz rekiny są regularnie przypadkowo wyławiane podczas połowów tej cennej ryby. Potencjalne wyginięcie tuńczyka błękitnopłetwego mogłoby doprowadzić do poważnego zaburzenia ekosystemów morskich, eliminując kluczowe ogniwo łańcucha pokarmowego. Źródło: BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kultowy Miś Uszatek, Kolargol i inni bohaterowie wracają do domu. Odzyskane rekwizyty wytwórni Se-Ma-For
Miś Uszatek i inni bohaterowie wytwórni Se-Ma-For przez lata pozostawali w cieniu, aż do momentu gdy oryginalne rekwizyty z kultowych animacji zostały odnalezione przez policję w magazynie na terenie Warszawy. Kultowi bohaterowie wrócili do Łodzi, gdzie czekają na ponowne zaprezentowanie widzom.
Postacie takie jak Miś Uszatek przez długie lata stanowiły nieodłączny element dziecięcych „dobranocek” emitowanych wieczorami w Telewizji Polskiej. Lalkowi bohaterowie tworzeni przez łódzką wytwórnię filmową Se-Ma-For byli polską odpowiedzią na zachodnie animacje Disneya. Przez wiele lat kultowe rekwizyty wykorzystywane przy produkcji tych seriali pozostawały w ukryciu — aż do momentu, gdy w wyniku prowadzonego śledztwa łódzka policja i prokuratura odnalazły część eksponatów w magazynie na terenie Warszawy. Odzyskanie lalek z warszawskiej kryjówki Miasto Łódź od lat podejmowało starania, by zabezpieczyć kultowe rekwizyty wyprodukowane przez wytwórnię filmową Se-Ma-For. Obiekty te, poza walorem rozrywkowym, mają ogromną wartość kulturową — stanowią bowiem świadectwo niezwykle istotnego etapu w historii polskiej kinematografii. Braki w zbiorach serialowych lalek i elementów scenografii znacząco ograniczały możliwości promocji tego wyjątkowego dziedzictwa miasta. W trakcie śledztwa, prowadzonego przez łódzką policję i prokuraturę, z Urzędem Miasta Łodzi skontaktował się anonimowy informator, który zażądał kilkuset tysięcy złotych za wskazanie miejsca przechowywania eksponatów. W odpowiedzi na te informacje prokurator niezwłocznie wydał polecenie zabezpieczenia przedmiotów, zarządzając ich wydanie oraz przeszukanie. Działania te zostały przeprowadzone 22 grudnia przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. Miś Uszatek, Colargol i inni bohaterowie zostali przetransportowani z magazynu na terenie Warszawy do centrum naukowo-kulturalnego EC1 w Łodzi, gdzie oczekują na oficjalne oględziny, a w dalszej kolejności — na udostępnienie publiczności. Śledztwo w sprawie Se-Ma-Fora W tle zaginięcia kultowych bohaterów toczy się sprawa karna związana z podejrzeniem przestępstw gospodarczych popełnianych przez wytwórnię filmową Se-Ma-For. Studio, odpowiedzialne za produkcję bajek takich jak „Miś Uszatek”, „Opowiadania Muminków” czy oscarowej polsko-brytyjskiej animacji „Piotruś i Wilk”, zostało oskarżone m.in. przez Polski Instytut Sztuki Filmowej o brak rozliczenia środków przekazanych na realizację filmu „Serce w murze”. W związku z brakiem reakcji ze strony łódzkiej wytwórni wszczęto egzekucję komorniczą. W jej trakcie zniknęły liczne składniki majątku, w tym specjalistyczny sprzęt filmowy oraz historyczne rekwizyty i lalki z kultowych animacji. Wyprowadzenie majątku uniemożliwiło wierzycielom skuteczne odzyskanie należnych środków. Prezes Se-Ma-For, Luca T., został objęty zarzutami dotyczącymi utrudniania wykonania prawomocnego orzeczenia sądu. Według prokuratury polegało to na ukrywaniu lub wyprowadzaniu składników majątku w celu uniemożliwienia skutecznej egzekucji. Za takie działania grozi oskarżonemu kara do pięciu lat pozbawienia wolności. Łódzkie bajki – ślady twórczości Se-Ma-For w przestrzeni miasta Bohaterowie bajek łódzkiego studia stanowią niezwykle ważny element lokalnego dziedzictwa kulturowego. W przestrzeni miejskiej można odnaleźć liczne ślady obecności kultowych postaci. Spacerując ulicą Piotrkowską — głównym deptakiem Łodzi — natrafimy na rzeźbę Misia Uszatka z charakterystycznie oklapniętym uchem. Swoich pomników doczekały się również inne postacie: Miś Colargol, stojący przy skrzyżowaniu ulic Sienkiewicza i Traugutta; Pingwinek Pik-Pok, usytuowany przed basenem „Fala”; Plastuś z „Plastusiowego pamiętnika”, uwieczniony w parku im. Sienkiewicza. Wszystkie te obiekty tworzą kulturalny szlak „Łódź Bajkowa”, którego celem jest podkreślenie roli dorobku wytwórni Se-Ma-For w tożsamości miasta. W tym przypadku żaden z pomników nigdy nie został skradziony, a ich urok mogą codziennie podziwiać zarówno mieszkańcy, jak i turyści. Źródło: gov.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Podwodna budowla jak z Atlantydy. Wyjątkowe odkrycie u wybrzeży Francji
Geologiczna zagadka z dna Oceanu Atlantyckiego została rozwiązana. Struktura o długości ponad 100 metrów okazała się granitowym murem zbudowanym przez ludy zbieracko-łowieckie ponad 7 tys. lat temu. Odkrycie nie tylko pozwala lepiej zrozumieć funkcjonowanie prehistorycznych nadmorskich społeczności, lecz także pobudza wyobraźnię, inspirując historie o podwodnych miastach-widmach.
W 2024 roku na dnie Morza Bałtyckiego u wybrzeży Niemiec został odnaleziony kamienny mur liczący aż 10 000 lat. Podwodna konstrukcja zszokowała naukowców swoim wiekiem, którzy okrzyknęli ją najstarszą tego typu strukturą na świecie. Teraz – w jeszcze bardziej zachodniej części Europy – została odnaleziona budowla o podobnym kształcie do tej z Morza Bałtyckiego. Oba znaleziska, a przede wszystkim miejsce ich odnalezienia, są idealnym dowodem na zmieniające się warunki geograficzne. Zatopiony mur Budowla, która została odkryta na dnie Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży francuskiej wyspy Île de Sein to mur o długości ponad 100 metrów. U swojej podstawy obiekt ma aż ok. 20 metrów szerokości i średnio 2 metry wysokości. W okolicy muru odkryte zostały również pojedyncze pionowe granitowe struktury — monolity, które wystają na 1,8 metra ponad górną granicę głównej budowli. Budowa tak dużego obiektu wymagała pracy i mobilizacji dużej grupy osób. Osiadła społeczność musiała wykazać się dużymi – jak na tamten okres – umiejętnościami pracy kolektywnej. Współautor badania, archeolog Yvan Pailler z Uniwersytetu Bretanii Zachodniej podkreśla, że społeczeństwo musiało być niezwykle dobrze zorganizowane, by wykonać mur. „Został zbudowany przez bardzo dobrze zorganizowane społeczeństwo zbieracko-łowieckie, które osiadało na stałe, gdy pozwalały na to zasoby. Albo przez jedną z neolitycznych populacji, które przybyły tu około 5000 r. p.n.e.” – przypuszcza. Jakie było pierwotne przeznaczenie muru? Pierwotne zastosowanie nowo odkrytej konstrukcji nie jest jeszcze naukowcom znane. Podobnie jak w przypadku bałtyckiego znaleziska, gdzie — według badaczy — budowla spełniała funkcje łowieckie, również w tym przypadku archeologowie kierują swoje podejrzenia w stronę takiego przeznaczenia. Mur, który dziś znajduje się około 9 metrów pod powierzchnią wody, w okresie użytkowania — między 5800 a 5300 r. p.n.e. — znajdował się na suchym lądzie, w strefie pomiędzy linią niskiej i wysokiej wody u brzegu wyspy. Takie umiejscowienie budowli mogło pomagać w zatrzymywaniu ryb podczas odpływu. Pailler w rozmowie z Agence France-Presse mówi o wyjątkowości nowego odkrycia, które rzuca nowe światło na nasz stan wiedzy. „To bardzo interesujące odkrycie, które otwiera nowe perspektywy dla archeologii podwodnej i pomaga nam lepiej zrozumieć, jak zorganizowane były społeczności nadmorskie” – podkreśla. Bretońskie legendy W czasach, kiedy odnaleziony mur został wybudowany, poziom Oceanu Atlantyckiego był o około 7 metrów niższy niż obecnie, a wyspa Île de Sein aż 14 razy większa. Proces podnoszenia się poziomu wody mógł wpływać na zalewanie przeróżnych obiektów stworzonych przez społeczności zamieszkujące tamte tereny. Nic więc dziwnego, że wśród mieszkańców współczesnej Bretanii krążą legendy o zatopionych miastach. Najpopularniejsze z nich — Ys — miało znajdować się na dnie zatoki Douarnenez, raptem kilka kilometrów od wyspy, przy której znaleziono mur. Według autorów badania zjawisko porzucenia całych domostw, spowodowane podwyższeniem poziomu morza, trwale zakorzeniło się w pamięci tamtejszych mieszkańców. Opowieści o tamtych wydarzeniach mogły być przekazywane z pokolenia na pokolenie aż po czasy współczesne, gdy historie o zatopionych miastach zaczęły funkcjonować jako legendy. Badacze apelują zatem o bliższe przyjrzenie się temu zjawisku i podjęcie prób naukowego opracowania mechanizmów przekazywania takich narracji. Źródła: Smithsonian, BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Najstarsza kremacja w Afryce. Odkrycie z Malawi zmienia spojrzenie na prehistorię
Zespół naukowców z Afryki, Europy i Ameryki Północnej dokonał odkrycia, które może zmienić nasze postrzeganie rytuałów prehistorycznych społeczności Afryki. Szczątki kobiety skremowanej około 9,5 tys. lat temu stanowią nie tylko najstarszy znany przykład takiej formy pochówku na kontynencie, lecz także świadectwo złożonych praktyk rytualnych i siły wspólnotowego działania wśród ówczesnych ludów.
Pierwsze ślady rytuałów kremacyjnych na świecie zostały odnalezione na stanowisku archeologicznym Xaasaa Na’ na Alasce. Tamtejsze wykopaliska ukazały pochówek dziecka w wieku ok. 3 lat, którego szczątki zostały poddane spaleniu mniej więcej 11,5 tys. lat temu. Ze względu na trudności związane z procesem kremacji (pochówek ten wymaga ogromnego nakładu pracy i czasu), rytuał ten nie był nigdy kojarzony z ludami zbieracko-łowieckimi, które w trakcie swojego życia często migrowały z miejsca na miejsce. Najnowsze odkrycie szczątków z Malawi obala jednak dotąd powszechnie powielane sposoby myślenia, ukazując nieznane wcześniej praktyki prehistorycznych ludów. Gdzie doszło do odkrycia? Góra Hora to monumentalne wzniesienie znajdujące się na zachód od brzegów jeziora Malawi. Wzgórze jest granitowym twardzielcem, samotnie wyrastającym ponad równinę. Taki kształt masywu sprawia, że góra mogła przez lata pełnić funkcję punktu orientacyjnego dla wędrujących społeczności zbieracko-łowieckich. U podnóża Hory znajduje się stanowisko archeologiczne, na którym doszło do odkrycia pozostałości rytuału kremacji. Miejsce pracy badaczy ukrywa się pod skalnym nawisem, tworzącym naturalne schronienie zarówno dla naukowców, jak i prehistorycznych społeczności, które pod górą mogły chronić się przed deszczem i słońcem. Prace antropolożki Jessici Thompson ukazują, że afrykańskie ludy użytkowały to miejsce od 21 tys. lat, wykorzystując tereny pod górą do pochówku zmarłych. Mimo to wszystkie wcześniej odnalezione zwłoki zostały pogrzebane w stanie kompletnym, a jedynie nowe odkrycie świadczy o stosowaniu uroczystej formy kremacji. Warstwy popiołu wielkości łóżka dwuosobowego – co zostało odnalezione? Zespół naukowców natrafił pod górą Hora na pozostałości stosu kremacyjnego. Wśród warstw popiołu, którego objętość pozwoliłaby na pokrycie łóżka dwuosobowego typu queen size (160 × 200 cm), badacze odnaleźli 170 fragmentów ludzkich kości. Fragmenty szczątków prehistorycznej kobiety pochodzą głównie z ramion i nóg, co pozwala określić, że zmarła była w wieku od 18 do 60 lat i mierzyła mniej niż 152 centymetry wzrostu. Analiza zmian termicznych kości pozwoliła ustalić, że kobieta została skremowana jeszcze przed rozpoczęciem rozkładu ciała – prawdopodobnie kilka dni po śmierci. Co ciekawe, wśród odnalezionych szczątków naukowcy nie wykryli fragmentów zębów ani kości czaszki. Członkini zespołu, archeolożka Elizabeth Sawchuk, zaznacza, że te elementy szkieletu często zachowują się po kremacji, co może świadczyć o tym, że zmarła przed pogrzebem została pozbawiona głowy. Oznacza to, że prehistoryczne ludy zamieszkujące obszar współczesnego Malawi stosowały złożony zestaw rytualnych zwyczajów związanych z pochówkiem. Techniczne wyzwania prehistorycznej kremacji Pozostałości stosu świadczą o bardzo trudnej i męczącej pracy, jaką ludy zbieracko-łowieckie musiały wykonać w celu przeprowadzenia kremacji. Budowa miejsca obrzędu wymagała zebrania co najmniej 30 kilogramów drewna i trawy, co świadczy o dużej zdolności mobilizacyjnej prehistorycznych ludów. Dodatkowym wyzwaniem było podtrzymywania temperatury ognia, tak by ciało zostało w pełni spalone. Zebrane dowody potwierdzają, że ogień w trakcie rytuały przekraczał 500 °C, a zebrani przy pogrzebie regularnie ingerowali w moc ogniska. Wśród odnalezionych kości spalonej kobiety badacze odkryli również kilka kamiennych narzędzi, które mogą być dowodem kolejnego rytualnego zwyczaju. Góra Hora – świadek rytuałów Wyjątkowa kremacja kobiety nie była jednak pierwszym przypadkiem, gdy góra Hora gościła rytuały związane z ogniem. Naukowcy odkryli, że około 700 lat przed znalezionym pochówkiem u podnóża masywu rozpalano liczne i duże ogniska. Co więcej, ten sam stos kremacyjny przez kolejne 500 lat po tym wydarzeniu pozostawał miejscem dalszych praktyk rozpalania ognia. Mimo że już nigdy później nie dokonano tam kremacji zmarłych, znaczenie góry Hora na stałe wpisało się w wierzenia prehistorycznych ludów. Powtarzające się rozpalanie ognisk stanowi wyraz tradycji związanej z zachowaniami rytualnymi oraz utrwalaniem pamięci wspólnotowej. Pozostaje jednak pytanie, dlaczego akurat ta konkretna kobieta jako jedyna dostąpiła zaszczytu kremacji. Zespół naukowców nie potrafi jeszcze odpowiedzieć na tę zagadkę. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niezwykłe odkrycie, które zmienia historię Irlandii: ponad 600 domostw sprzed 3 tys. lat
Na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w Irlandii odkryto ślady wskazujące na istnienie proto-miasta sprzed ponad 3 tysięcy lat. Zidentyfikowano około 600 domniemanych platform pod zabudowę mieszkalną na obszarze położonym na południe od Dublina. To bezprecedensowe znalezisko. Odkrycie to rzuca nowe światło na skalę i charakter osadnictwa w późnej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza.
Do odkrycia doszło na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w hrabstwie Wicklow. Obszar ten charakteryzuje się silnie urzeźbionym krajobrazem, składającym się z licznych wzgórz i dolin. Taka forma ukształtowania terenu od wieków sprzyjała zabudowie na tamtych terenach. Osady ulokowane na wzgórzach zaczęły powstawać już w około 3700 r. p.n.e., a ich ślady zauważamy w wielu współczesnych stanowiskach archeologicznych. Jak wygląda Brusselstown Ring? Osadę otaczają dwa szeroko rozstawione wały obronne. Grodzisko jest wyjątkowo rozległe – zewnętrzne obwarowania obejmują nie tylko Brusselstown, ale również inne prehistoryczne osiedle położone na sąsiednim wzgórzu. Tak rozległe rozwiązanie jest wręcz niespotykane w Irlandii i Wielkiej Brytanii. Wnętrze osady nie jest puste. Najnowsze badania lotnicze ujawniły ponad 600 domniemanych platform pod zabudowę ulokowanych w Brusselstown Ring. 98 z takich miejsc zlokalizowano wewnątrz wewnętrznego pierścienia, a 509 pomiędzy wewnętrznym i zewnętrznym wałem. Archeolożka dr Cherie Edwards z Uniwersytetu Queen’s w Belfaście zaznacza, że nowe odkrycie wyróżnia się na tle innych znanych dotąd kompleksów osadniczych na terenie Irlandii i Wielkiej Brytanii. Badaczka podkreśla: „Wzorzec ten wyraźnie kontrastuje z bardziej typową formą prehistorycznych osiedli w Irlandii, które zazwyczaj składają się z jednego do pięciu domostw. Takie dane sugerują, że proto-miejski rozwój w Europie Północnej mógł rozpocząć się niemal 500 lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.” Dalsze badania nad osadą Po zidentyfikowaniu bezprecedensowej liczby platform pod domostwa wewnątrz osady, zespół naukowców rozpoczął przeprowadzanie badań mających na celu lepsze zrozumienie charakteru stanowiska i zależności zachodzących w tamtejszych prehistorycznym społeczeństwie. Aby odpowiedzieć na te pytania, badacze przeanalizowali datowania radiowęglowe i przeprowadzili cztery wykopaliska sondażowe. Wykopy archeologiczne zostały celowo wykonane w domach o różnej średnicy – taka technika miałaby pomóc w stwierdzeniu poważnych różnic pomiędzy mieszkańcami o odmiennej wielkości posiadłości. Zróżnicowanie architektoniczne miałoby wiązać się z różnicami w ilości lub rodzaju znajdowanych zabytków. Mimo, że wyraźnych różnic nie stwierdzono, to datowanie radiowęglowe pokazało, że domy wszystkich rozmiarów były użytkowane w jednym czasie. Oznacza to, że w tym samym momencie osada była zamieszkiwana przez populacje skupioną w aż 600 domostwach. To wyraźny dowód na istnienie prehistorycznego społeczeństwa skupionego w czymś na kształt dzisiejszych metropolii. Tajemnicza cysterna na wodę Wśród domostw o regularnych kształtach, badacze odkryli strukturę, która rozmiarem nie przypomina typowych, kolistych zabudowań na tym stanowisku. Kształt i wielkość tajemniczego odkrycia pozwoliły naukowcom wysnuć hipotezę: znaleziskiem może być cysterna na wodę. Podobne budowle były już znajdywane w innych częściach Europy i pomagały prehistorycznym społecznościom utrzymywać stałe źródło słodkiej wody. Gdyby podejrzenie naukowców okazało się prawdziwe, mielibyśmy do czynienia z pierwszym takim obiektem odkrytym w irlandzkim grodzisku. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Powstaje pierwszy hotel Harry’ego Pottera. Magia zawita tuż za polską granicę
Światowy sukces filmów opartych na powieściach J.K. Rowling sprawił, że fani Harry’ego Pottera coraz chętniej wybierają się w podróże inspirowane magicznym uniwersum. Już wkrótce ta fascynacja zyska nowy wymiar – w Niemczech powstaje pierwszy oficjalny hotel w pełni stylizowany na świat czarodziejów, który pozwoli gościom dosłownie zanurzyć się w atmosferze Hogwartu.
Pierwszy film z serii ekranizującej powieści J.K. Rowling trafił do kin w 2001 roku. „Harry Potter i Kamień Filozoficzny” szybko stał się globalnym fenomenem, bijąc rekordy popularności i zapoczątkowując jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek popkultury XXI wieku. Magiczny klimat produkcji nadał nowe znaczenie wielu realnym miejscom – londyńska stacja King’s Cross na stałe zyskała Peron 9¾, symbolicznie otwierający drogę młodym czarodziejom do Hogwartu. Nic więc dziwnego, że na światowej fascynacji serią korzystają dziś także twórcy parków rozrywki. Dyrekcja bawarskiego LEGOLANDU ogłosiła, że w Günzburgu – mieście położonym między Monachium a Stuttgartem – powstanie pierwszy na świecie hotel w całości inspirowany uniwersum Harry’ego Pottera, oferujący gościom możliwość noclegu w prawdziwie magicznej scenerii. Gdzie powstaje hotel? Hotel powstaje na terenie parku rozrywki LEGOLAND w Günzburgu, w bawarskiej części Niemiec. Park został oficjalnie otwarty 17 maja 2002 roku i od tego czasu przyciąga rocznie około 2 milionów odwiedzających, pragnących zanurzyć się w świecie zbudowanym z kultowych duńskich klocków. Obecnie LEGOLAND oferuje 68 atrakcji rozmieszczonych w 11 tematycznych strefach. Goście mogą m.in. podziwiać park miniatur LEGO, w którym wiernie odwzorowano znane budowle z różnych zakątków świata, a także skorzystać z licznych kolejek górskich inspirowanych popularnymi seriami zabawek. Integralną częścią kompleksu jest również rozbudowana baza noclegowa, zaprojektowana tak, aby także po zamknięciu parku odwiedzający nie tracili kontaktu z klockowym uniwersum. Wszystko to sprawia, że niemiecki LEGOLAND należy do najchętniej odwiedzanych parków rozrywki w kraju i zajmuje ważne miejsce na mapie europejskiej turystyki rozrywkowej. Pierwszy taki hotel na świecie Choć LEGOLAND już dziś należy do największych atrakcji turystycznych naszych zachodnich sąsiadów, właściciele parku liczą, że nowa inwestycja przełoży się na dalszy wzrost liczby odwiedzających. Prezeska Merlin Entertainments – firmy zarządzającej obiektem – Fiona Eastwood podkreśla, że jest to największa w historii pojedyncza inwestycja zrealizowana w istniejącym parku LEGOLAND, co jasno pokazuje strategiczne znaczenie projektu dla przyszłości całego kompleksu. Jednocześnie przedsięwzięcie to sygnalizuje wyraźną zmianę kierunku w rozwoju dużych projektów związanych z uniwersum Harry’ego Pottera. Hotel powstaje poza strukturami parków Universal, otwierając „świat czarodziejów” na nowe lokalizacje poza dotychczasowymi centrami w Orlando, Los Angeles i Londynie. W rezultacie do potterowskiej mapy dołącza nowy punkt, a Niemcy zaczynają być postrzegane jako ważna, nowa destynacja dla fanów serii. Wnętrza jak z Hogwartu Przedstawiciele parku podkreślają, że na tym etapie nie zaprezentowano jeszcze szczegółowych projektów dotyczących wyglądu wnętrz strefy inspirowanej przygodami Harry’ego Pottera. Z dotychczasowych zapowiedzi wynika jednak, że hotelowe przestrzenie mają przenieść gości do magicznego świata Hogwartu. Obiekt zostanie podzielony – podobnie jak w filmowej sadze – na cztery domy uczniowskie: Gryffindor, Slytherin, Ravenclaw oraz Hufflepuff. Zastosowanie immersyjnych elementów, odwołujących się do fikcyjnego uniwersum zbudowanego z klocków LEGO, sprawi, że odwiedzający nie będą jedynie widzami, lecz staną się aktywnymi uczestnikami opowieści. Specjalnie zaprojektowane dormitoria mają umożliwić pełne zanurzenie się w przedstawionym świecie i doświadczenie atmosfery znanej z książek i filmów. Hotel będzie jednocześnie częścią szerszej rozbudowy parku, w ramach której powstanie pierwsza na świecie strefa LEGO Harry Potter, prezentująca najbardziej charakterystyczne miejsca ze Świata Czarodziejów w unikalnej, klockowej odsłonie. Kiedy otwarcie? Fani kultowej sagi o nastoletnim czarodzieju będą musieli jeszcze chwilę poczekać. Póki co dyrekcja parku nie podała żadnej konkretnej daty dotyczącej premiery nowatorskiego hotelu. Pierwsze informacje mają się pojawić w 2026 roku. Wtedy też zaczną docierać do nas komunikaty o tym, czego doświadczą goście w tym bezprecedensowym hotelu. Źródło: Travel Pirates Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nie masz jeszcze planów na sylwestrowy wieczór – oto najciekawsze imprezy w polskich miastach
Wraz z zbliżającym się końcem 2025 roku, nadchodzi najgłośniejsza noc w całym roku – noc sylwestrowa. Gdzie w Polsce można przywitać kolejny rok? Możliwości jest naprawdę dużo.
Spis treści: Warszawa – gdzie na sylwestra w stolicy? Kraków bez fajerwerków – sylwester w stolicy Małopolski Toruń – sylwester na starówce Zakopane – sylwestrowa zabawa pod Giewontem Nietypowe sylwestrowe zabawy w Polsce Sylwestrowa noc obfituje w różnego rodzaju aktywności. Ci bardziej rozrywkowi mogą pojechać na jeden z wielu noworocznych koncertów organizowanych w polskich miastach. Dla sylwestrowiczów szukających bardziej nietypowej scenerii dla zabawy otwarte są góry lub morze. Dróg spędzania czasu jest naprawdę dużo, a my przedstawiamy niektóre z tych, jakie są możliwe. Warszawa – gdzie na Sylwestra w stolicy? Sylwester co roku rozświetla polskie miasta. Choć największe z nich coraz częściej rezygnują z masowych imprez organizowanych na głównych placach, możliwości spędzenia tej nocy wciąż nie brakuje. Warszawski samorząd, który zwykle organizował sylwestrową noc pod Pałacem Kultury i Nauki albo na błoniach PGE Stadionu Narodowego, zdecydował się w tym roku na bardziej stonowaną formę zabawy. Chętni na spędzenie końca roku w bardziej kameralny sposób mogą udać się na nadwiślańską plażę Poniatówkę (zlokalizowaną pod Mostem Księcia Józefa Poniatowskiego), gdzie miasto organizuje m.in. sylwestrowe rejsy Wisłą, ogniska, paradę z pochodniami czy mobilną saunę. Wszystkie atrakcje zostały zaplanowane tak, aby zabawa trwała nad najdłuższą polską rzeką przez całą sylwestrową noc. Kraków bez fajerwerków – Sylwester w stolicy Małopolski Kraków – podobnie jak Warszawa – zrezygnował z jednej dużej zabawy na miejskim rynku. Aktywności sylwestrowe będą porozrzucane po całym mieście, tak by każdy znalazł formę zabawy, która mu odpowiada. Dodatkowo Kraków, podobnie jak inne duże polskie miasta, odchodzi od świętowania z wykorzystaniem fajerwerków. Mimo braku sztucznych ogni zabawa w małopolskim mieście zapowiada się – na swój sposób – hucznie. W sali koncertowej Royal Chopin Hall organizowany jest na przykład wyjątkowy sylwestrowy koncert, zabierający widzów w świat piosenek ABBY – jednego z najsłynniejszych zespołów muzycznych. Inne restauracje, bary, kluby muzyczne czy domy kultury również zapewniają mieszkańcom Krakowa liczne atrakcje, dzięki którym zabawa może trwać całą sylwestrową noc. Wśród takich wydarzeń są m.in.: Sylwester w Teatrze Współczesnym – specjalne spektakle z okazji nocy sylwestrowej „Polskie Wesele 8.0” w Bistro Piast – sylwestrowa zabawa inspirowana tradycją weselną, z tańcem, muzyką i elementami kultury ludowej; Gotycki Sylwester w Chicago Bar – alternatywna impreza o mroczniejszym brzmieniu. Toruń – Sylwester na starówce Największe tegoroczne imprezy odbędą się w Toruniu i Zakopanem. Oba wydarzenia organizowane są przez stacje telewizyjne: w województwie kujawsko-pomorskim przez Polsat, a w Małopolsce przez TVP. Zarówno na północy, jak i na południu Polski dla gości zaplanowano repertuar wypełniony największymi gwiazdami polskiej sceny muzycznej. Toruński Sylwester odbędzie się na Rynku Staromiejskim, będącym centralnym punktem starego miasta. Impreza organizowana przez Urząd Miasta Torunia we współpracy z Województwem Kujawsko-Pomorskim oraz Telewizją Polsat rozpocznie się o godzinie 20:00 i zakończy się po północy – już w 2026 roku. Zabytkowe kamienice miasta Mikołaja Kopernika rozbrzmią muzyką graną m.in. przez Beatę Kozidrak i zespół Bajm, Lady Pank czy Edytę Górniak. Wstęp na udział w zabawie jest bezpłatny. Organizatorzy – zgodnie z obecnymi normami – postawili na specjalny pokaz świetlny zamiast tradycyjnych fajerwerków. Zakopane – sylwestrowa zabawa pod Giewontem Już od kilku lat sylwestrowa zabawa organizowana przez Telewizję Polską odbywa się w zimowej stolicy Polski – Zakopanem. Nie inaczej będzie tym razem: organizatorzy ponownie zaproszą gości na Rówień Krupową, pod Giewontem. Główną gwiazdą imprezy, trwającej do godziny 1:30, jest światowej sławy wokalista Sting, znany z zespołu The Police. Wraz z brytyjskim artystą wystąpią m.in. włoscy klasycy popu – Francesco Napoli oraz Al Bano i Romina Power. Z racji bliskości Tatrzańskiego Parku Narodowego również w Zakopanem nie odbędzie się pokaz fajerwerków, które mogłyby znacząco wpłynąć na komfort życia górskich zwierząt. Mimo to w trakcie imprezy regularnie zdarzają się samowolne akty odpalania szkodliwej pirotechniki. W zeszłym roku TPN prowadził specjalną akcję edukacyjną pod hasłem „Nie strzelaj w Sylwestra!”, mającą na celu informowanie o negatywnych konsekwencjach używania fajerwerków. Dyrektor parku narodowego, Szymon Ziobrowski, apelował wówczas w następujący sposób: „Huk wywołuje u zwierząt olbrzymie przerażenie, a nawet ataki paniki, które mogą okazać się groźne dla ich zdrowia i życia. Zdarzało się, że spłoszone zwierzęta, np. kozice, w trakcie ucieczki ulegały śmiertelnym wypadkom”. Nietypowe sylwestrowe zabawy w Polsce W Polsce odbywa się wiele mniej typowych imprez sylwestrowych, w których spragnieni wyjątkowych wrażeń mogą brać udział. Wśród najbardziej niepowtarzalnych propozycji są m.in.: • Sylwester pod ziemią w Wieliczce – impreza organizowana w zabytkowych komorach solnych, 125 metrów pod ziemią; • Sylwestrowa zabawa w górskich termach – wieczór spędzony w termalnych basenach; • Sylwester na Morzu Bałtyckim – zabawa na pokładzie statku rejsowego na Zatoce Gdańskiej. Źródła: torun.pl, Gazeta Krakowska, ZZ m.st. Warszawy, TPN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
TikTok wskazuje podróżnicze trendy na 2026 rok. Na liście znalazł się jeden z najmniejszych krajów świata
Aplikacja TikTok opublikowała listę najbardziej rozchwytywanych kierunków turystycznych w 2026 roku. Wśród miejsc, które od lat cieszą się dużym zainteresowaniem przyjezdnych, znajdują się mniej znane destynacje, o których w nadchodzącym roku może być głośno.
Od kilku lat TikTok staje się forum wymiany informacji na temat przeróżnych wyjazdów turystycznych. Krótkie filmy publikowane w aplikacji zawierają kluczowe informacje dla potencjalnych podróżujących. Właściciele serwisu społecznościowego oznajmiają, że liczba wyszukiwań treści związanych z wakacjami wzrasta z roku na rok o ok. 131 procent. Aplikacja ma więc doskonały wgląd w obecne trendy i potrafi dzięki temu ocenić, jakie kierunki turystyczne mogą być wyjątkowo oblegane w nadchodzących miesiącach. Europejskie miasta i… kraj liliput Jako najgorętsze kierunki miejskie TikTok podaje wiele destynacji od lat uchodzących za idealne na weekendowy wypad. Neapol i Florencja kuszą swoim włoskim klimatem oraz wybitną kuchnią, a Budapeszt rok w rok przyjmuje miliony turystów w swoich Łaźniach Gellérta. Uznanie odwiedzających zyskała również duńska Kopenhaga, która od lat kreuje trendy w lifestyle’u Europejczyków. Według TikToka w nadchodzącym roku wielu turystów skusi się na podróż do Frankfurtu nad Menem. Niemieckie miasto jest od lat finansowym ośrodkiem naszego zachodniego sąsiada, koncentrując w sobie siedziby kilku europejskich gigantów korporacyjnych. Obecnie we Frankfurcie odbywają się liczne wydarzenia kulturalne, artystyczne i społeczne, które pozwalają miastu konkurować z innymi turystycznymi destynacjami w Niemczech, takimi jak Berlin czy Kolonia. Nieoczekiwanie na liście TikToka znalazł się niewielki Liechtenstein. Jedno z najmniejszych państw na świecie zyskuje wraz z rozwojem trendu „slow travel”, który polega na powolnym doznawaniu i eksplorowaniu danego miejsca. W nadchodzącym roku turyści mają masowo zakochać się w pięknych widokach tego niewielkiego sąsiada Szwajcarii i Austrii. Wodna rozrywka godzinę od Londynu W rozmowie z brytyjskim magazynem „Daily Mail” przedstawiciele TikToka zwrócili również uwagę na atrakcję znajdującą się niespełna godzinę drogi od Londynu — Jeziora St Andrews w hrabstwie Kent. Kompleks stworzony z kilku sztucznych zbiorników, powstałych w zagłębieniach dawnego kamieniołomu, znacząco rozwinął się w ostatnich latach za sprawą rozbudowy turystycznej infrastruktury m.in. domków noclegowych. Odwiedzający mogą również skorzystać z szerokiej oferty aktywności, takich jak kajakarstwo czy paddleboarding. Podobne miejsce, w którym woda — dzięki chemicznym właściwościom dawnego wyrobiska — przybiera intensywnie turkusowy kolor, znajduje się także w Polsce. To Zakrzówek, położony tuż obok Krakowa. Nowi królowie Półwyspu Apenińskiego W 2026 roku w szranki z turystycznymi potentatami Włoch, takimi jak Rzym czy Mediolan, ma stanąć Bolonia — miasto znane ze słynnego makaronu oraz najstarszego uniwersytetu na świecie. Tanie loty realizowane m.in. przez Wizz Air i Ryanair mają sprawić, że miejsce to stanie się jedną z najchętniej odwiedzanych miast na Półwyspie Apenińskim. Walkę o miano najpopularniejszego wakacyjnego kurortu ma również podjąć miejscowość Milano Marittima. Riwiera Adriatycka, położona w regionie Emilia-Romania, według TikToka zacznie konkurować z zachodnim wybrzeżem Amalfi, które od lat przyciąga tłumy odwiedzających. Innymi plażowymi destynacjami położonymi w basenie Morza Śródziemnego, które w przyszłym roku mogą liczyć na liczne przyjazdy turystów, są miasto Malaga oraz region Costa Brava, obfitujący w zapierające dech w piersiach widoki wybrzeża. Ekstremalne jednodniowe wycieczki – nowe trendy w podróżowaniu Dzięki tanim liniom lotniczym, które oferują loty w obie strony za niewielkie pieniądze, na popularności zyskują tzw. ekstremalne jednodniowe wycieczki (ang. Extreme Day Trips). Turyści, którzy chcą zaoszczędzić na noclegu i pobycie w danym miejscu, decydują się na bardzo krótki wyjazd, który zaczyna się i kończy na lotnisku w trakcie jednego dnia. Popularnymi kierunkami dla tego typu podróżowania stają się Barcelona, Alicante, Berlin czy Wenecja. Opcja takiego zwiedzania wydaje się wyjątkowo korzystna dla młodych turystów, chcących zaoszczędzić jak najwięcej środków ze swojego budżetu. Źródło: Daily Mail Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ludzie kontra słonie. Czy Afryce Południowej uda się osiągnąć pokojowe współistnienie?
Niektóre tereny Afryki Południowej borykają się z problemami związanymi z ekspansją słoni afrykańskich. Największe żyjące zwierzęta lądowe odpowiadają za destrukcję rolniczych upraw, co powoduje straty dla gospodarstw i zagraża środkom utrzymania społeczności wiejskich. Zniszczenia wpływają na zwiększającą się liczbę odstrzałów słoni, przeciwko czemu protestują ekolodzy alarmując o wdrożenie technik pozwalających żyć słoniom i ludziom w symbiozie.
Transgraniczny Obszar Ochrony Kaza-Zambezi (KAZA) to fragment obejmujący tereny pięciu krajów Afryki Południowej: Zimbabwe, Angoli, Namibii, Zambii i Botswany. Na terenie KAZA wspólnie żyją ponad połowa światowej populacji słonia afrykańskiego oraz około 3 miliony ludzi, głównie rolników. Taka demografia zmusza obie grupy do wzajemnego dostosowywania się, co często prowadzi do realnych, a niekiedy śmiertelnych konfliktów. Obrońcy przyrody apelują, by spory między ludźmi a zwierzętami rozwiązywać za pomocą innowacyjnych projektów, a nie działań uśmiercających. Szkodliwy totem – narastające napięcia w afrykańskich społecznościach W wierzeniach ludów zamieszkujących północno-zachodnie Zimbabwe słonie uchodzą za święty obiekt, stanowiący część tamtejszych tradycji religijnych. Mimo to regularne niszczenie upraw przez te ssaki sprawia, że postawa mieszkańców wobec słoni stopniowo odchodzi od tradycyjnego uwielbienia. Ekolog Agripa Ngorima z Uniwersytetu Rhodes w RPA przeprowadził badanie mające na celu określenie postaw lokalnych społeczności wobec ochrony słoni. Według niego aż 92% respondentów nie chce angażować się w ochronę słoni bez gratyfikacji finansowej, co oznacza, że gotowość do współpracy ludzi ze słoniami zależy od wpływu obecności tych zwierząt na środki do życia. Badania ukazały nie tylko rosnącą niechęć mieszkańców wobec słoni, lecz także znaczenie kosztów ekonomicznych w kształtowaniu tej postawy. Tolerancja wobec słoni w regionie drastycznie spada. Dodatkowo najpopularniejsze rozwiązania chroniące ludzi przed dużymi ssakami wymagają znacznych nakładów finansowych, którymi nie dysponują małe afrykańskie gospodarstwa. Naprzeciw kosztownym metodom wychodzą jednak działacze na rzecz ochrony przyrody, proponując rewolucyjne rozwiązania. Geopłoty – możliwa ochrona przed słoniami Park Narodowy Hwange zamieszkuje ponad 61 tysięcy słoni afrykańskich. Tamtejszy region wdraża rozwiązania zaproponowane przez Międzynarodowy Fundusz na rzecz Dobrostanu Zwierząt (IFAW), dzięki którym władze parku mogą monitorować zachowanie tych zwierząt. Zespół założył specjalne obroże satelitarne 16 dorosłym słoniom z grup regularnie pojawiających się na terenach rolniczych. Menedżer programu, Henry Ndaimani, zaznacza, że taka liczba oznakowanych osobników pozwala monitorować około 200 słoni, ponieważ każdy z nich żyje w rodzinie liczącej 8–15 zwierząt. Dzięki ustanowieniu tzw. geopłotów – wirtualnych barier ulokowanych pomiędzy terenami zamieszkałymi przez ludzi a obszarami bytowania słoni – władze parku mogą precyzyjnie śledzić wędrówki ssaków. Gdy zaobrączkowany słoń przekroczy wirtualny płot, centrum dowodzenia w głównym obozie Hwange otrzymuje sygnał, który następnie jest przesyłany zespołom terenowym w formie alertu SMS lub wiadomości WhatsApp. Pracownicy informują lokalne społeczności o potencjalnym zagrożeniu, co daje rolnikom czas na reakcję. Przygotowani mieszkańcy mogą wówczas zastosować szereg technik odstraszania, takich jak rozpalanie ognisk, bicie w bębny czy oddawanie strzałów ostrzegawczych. Interesującą metodą jest też imitowanie dźwięków rojów pszczół, których słonie instynktownie się boją. Ograniczenia systemu Choć rewolucyjna, technika geopłotów wciąż jest na wczesnym etapie wdrażania. System w wielu przypadkach wymaga dostosowania do lokalnych warunków, takich jak zmieniająca się rzeźba terenu czy migracje innych dzikich zwierząt. Dodatkowo opiera się całkowicie na niestabilnej lokalnej sieci komórkowej. Słaby zasięg lub przeciążenie sieci mogą opóźniać przesyłanie ostrzeżeń do rolników, co zwiększa ryzyko nieoczekiwanych spotkań ludzi ze słoniami. Czy możliwe jest pokojowe współistnienie? Działacze ekologiczni podkreślają, że PN Hwange jest miejscem bytowania jednej z największych populacji słoni w Afryce. Ponad 60 tysięcy osobników przekracza naturalną zdolność parku do utrzymania tak licznej populacji. Naukowcy sugerują więc, by zamiast odstrzałów wprowadzić kontrolowaną migrację. Słonie monitorowane przez system mogłyby przenosić się na tereny o niższej gęstości populacji, jak np. region Sebungwe, zamieszkiwany przez około 3500 słoni. Migracja miałaby przebiegać w sposób naturalny, a obroże satelitarne pozwoliłyby odpowiednio wcześnie ostrzec rolników, których gospodarstwa znalazłyby się na trasie wędrówki. Dzięki takim rozwiązaniom – opartym na innowacyjnych technologiach i współpracy z lokalnymi społecznościami – możliwe jest ograniczenie szkód wyrządzanych przez słonie bez konieczności ich zabijania, a tym samym stworzenie warunków do pokojowego współistnienia ludzi i dzikiej przyrody w południowej Afryce. Źródło: Mongabay Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kluby, groty i loża masońska. Co kryją podziemne pomieszczenia w Warszawie?
Wielkie miasto. Plątanina ulic, placów, parków, skwerów, tramwajowych torów. To wszystko widać. Na lotniczych zdjęciach, na fotografiach z najwyższych pięter wieżowców. A gdyby spojrzeć na miasto nie z lotu ptaka, a z pozycji, dajmy na to, dżdżownicy…? Bez żartów. Niech to będzie nietoperz, ale żeby zapytać go, co widzi, trzeba będzie włożyć kalosze.
Spis treści: Tajemnica Parku na Książecem Nieznane przeznaczenie Gucin Gaju Współcześni mieszkańcy Gucina Podziemne życie nocne Brzmi jak kiepski żart? Tylko, że to wcale nie jest żart. Po tygodniach starań w końcu udało się namówić pracowników Stołecznego Biura Konserwacji Zabytków, żeby zabrali nas w miejsce, które łączy to, co widać z lotu ptaka i to, co kryje się po ziemią. Tylko te kalosze… Zanim jednak je założymy, zajrzyjmy w miejsce suche, ale nie mniej tajemnicze. Tajemnica Parku na Książecem Na zboczu Skarpy Warszawskiej, przy ulicy Książęcej, mieści się intrygująca i unikatowa konstrukcja zakopana pod ziemią. Niepozorny kopiec przy stawie w Parku na Książęcem skrywa pełną tajemnic opowieść związaną z życiem Kazimierza Poniatowskiego – starszego brata króla Stanisława Augusta. Gdybyśmy w latach 70. XVII w. wspięli się w górę skarpy, naszym oczom ukazałyby się m.in. wieża Minaretu jakby wyjęta prosto z meczetu, Domek Imama czy Świątynia na Jońskich Kolumnach. Częścią parkowego kompleksu była również znajdująca się tam do dzisiaj grota, zwana Elizeum, której wyjątkowa przeszłość ciągle zachwyca. Elizeum, czyli Salon Księcia Spoglądamy przez kratę na korytarz prowadzący do głównej sali podziemnego salonu. Wystarczy zamknąć oczy i uruchomić wyobraźnię. Kilka metrów od nas znajduje się sala, po której kiedyś kroczyli dostojni goście zapraszani przez podkomorzego nadwornego Kazimierza Poniatowskiego. Nie każdy mógł tu wejść, nie każdy mógł spędzać czas w towarzystwie królewskiego brata. Podziemny Salon Księcia został zaprojektowany przez niemieckiego architekta Szymona Bogumiła Zuga jako komnata w kształcie rotundy, podzielona na dwie części: centralną – rekreacyjno-wypoczynkowa i zachodnią – później wykorzystywaną jako lodownia przez Szpital św. Łazarza. Wnętrze sali centralnej zostało doświetlone przez otwór o średnicy 3 metrów, przykryty zewnętrzną latarnią w kształcie pawilonu chińskiego. Dobre oświetlenie było konieczne do ukazania pełni piękna wystroju 8-metrowej komnaty. Dowód tego, jak ówcześnie wyglądało wnętrza groty, stanowi relacja angielskiego podróżnika Williama Coxe’a. W 1784 r. zwiedzał w towarzystwie Kazimierza Poniatowskiego i króla Stanisława ogród Na Książęcem: „W niszach stały wygodne kanapy. Kiedyśmy się wszyscy unosili nad pięknością i elegancją rotundy, uszy nasze zachwycił nagle koncert wybornej muzyki, wykonany przez jakąś niewidzialną orkiestrę. (…) nagle spostrzegliśmy na środku salonu stół, nakryty tak wspaniale i tak błyskawicznie, iż odnieśliśmy wrażenie, że dzieją się jakieś cuda” – zachwycał się Anglik. Bez wątpienia cudem, jak na tamte realia, była koncepcja połączonego organizmu, jakim był kompleks parkowy Na Książęcem. Grota stanowiła nie tylko wyjątkową podziemną instalację, lecz także element sieci korytarzy łączących różne obiekty parku. W Domku Imama przygotowywano posiłki, które następnie transportowano podziemnymi tunelami prosto na stół w Elizeum. Połączenie kuchni z salą biesiadną pozwalało na organizacje uroczystych zgromadzeń. Niektóre podania mówią nawet o domniemanych spotkaniach loży masońskiej, które miały odbywać się w odizolowanej od miasta grocie. Do obecnych czasów zachowała się jedynie – a może aż – główna grota Elizeum. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, które sprawuje pieczę nad przestrzenią stale prowadzi działania mające na celu remont Elizeum i udostępnienie zwiedzającym. Elizeum pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków Warszawy i unikatową budowlą w skali kraju. I do zwiedzania nie trzeba kaloszy… Nieznane przeznaczenie Gucin Gaju Zupełnie inaczej niż w podziemnych korytarzach w Gucin Gaju – założeniu parkowym położonym w dzielnicy Ursynów. Pierwotne przeznaczenie tej przestrzeni jest wciąż nieznane. Wiedza na temat Gucina jest fragmentaryczna – pełna luk, w trakcie których brakuje informacji o tym, kiedy powstała i jaka była pierwotna funkcja budowli. Katarzyna Krzywicka z Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków, regularnie przygląda się Gucinowi. – Zachował się kontrakt dzierżawy zawarty z małżeństwem Wrotnowskich, w którym dokładnie określono, co wolno im było zrobić – w tym przebudowę tzw. lochów na spiżarnie i lodownię. To ciekawe świadectwo, bo pokazuje, jak w drugiej połowie XIX wieku nazywano te pomieszczenia. Co więcej, mamy nie tylko umowę, ale i rachunek za wykonanie tych prac – rzadko spotykana tak szczegółowa dokumentacja. To jest jedyny moment konkretów, kiedy wiemy, jaką ten obiekt pełnił funkcję – podkreśla Katarzyna Krzywicka, zaznaczając tajemniczość tego miejsca. Założenie parkowe Gucin rozpoczyna swoją historię w 1817 roku. Wtedy to Stanisław Kostka Potocki tworzy kameralną posiadłość z dworem otoczonym ogrodem i parkiem. Po śmierci założyciela, obszar przechodzi z „rąk do rąk” wewnątrz rodziny Potockich, aż w końcu żona wnuka Stanisława Kostka wydzierżawia teren małżeństwu Wrotnowskich. Tu – według Katarzyny Krzywickiej – pojawia się dobrze udokumentowany moment, kiedy cokolwiek wiadomo o przeznaczeniu długiego na prawie 60 metrów korytarza. W dokumentach dzierżawy mamy również szczegółowe informacje dotyczące wykończenia podziemnego korytarza, świadczące o jego intensywnym wykorzystaniu. Wiemy więc, że w XIX w. dotychczasowe „lochy” miały zostać przerobione na spiżarnie i lodownię. Aby pomieszczenie mogło utrzymywać lód oraz pożywienie w odpowiedniej temperaturze, musiało zostać odpowiednio przebudowane, o czym świadczą zachowane dokumenty. W tym miejscu ślad po dawnym przeznaczeniu się urywa. Spekuluje się o przeróżnych wykorzystanych podziemnego pomieszczenia. Ukryta budowla miała np. pełnić rolę katakumb – o czym świadczyłaby karta cmentarna założona w latach 80. XX wieku. Współcześni mieszkańcy Gucina Wiele tajemnic sprzed lat, ale współczesne przeznaczenie korytarza jest nam doskonale znane. Stanowi czynnik, z którym mierzą się naukowcy eksplorujący grotę. Mieszkańcy Gucina są tymi, którzy wiedzą jak miasto wygląda z góry i, jak się okazuje, z dołu. Fakt, że tylko w nocy, ale jednak. Katarzyna Krzywicka mówi bowiem o współczesnym przeznaczeniu Gucina wprost: – W tym miejscu zimują nietoperze, co w dużej mierze determinuje nasze działania. Jako pomnik przyrody obiekt podlega ścisłej ochronie, dlatego wszelkie prace mogą być prowadzone wyłącznie poza okresem hibernacji – czyli wtedy, gdy nietoperze opuszczają schronienie. Co więcej, ingerencje nie mogą zakłócać warunków ich życia – to absolutny priorytet. Nietoperze stworzyły tam jedno z największych zimowisk na Mazowszu. Liczba osobników waha się od 800 do 1000. To imponujące siedlisko, które od lat jest monitorowane przez Biuro Ochrony Środowiska – podkreśla historyczka. To dlatego pomieszczenie, kiedyś intensywnie wykorzystywane przez człowieka, dziś należy do nietoperzy. Zwierzęta mają pierwszeństwo do użytkowania korytarza, dyktując czas, kiedy archeolodzy, konserwatorzy i historycy mogą wkroczyć, by odkrywać kolejne tajemnice tego wyjątkowego miejsca. Mamy szczęście, bo latem nietoperze są na zewnątrz, więc można im przeszkodzić. Tylko trzeba założyć kalosze…i wziąć ze sobą latarkę. Spacer po korytarzu Dzięki pani Katarzynie w podziemie schodzimy, kiedy wszystkie nietoperze znajdują się poza Gucin Gajem. Po wgramoleniu się przez niewielki otwór wejściowy naszym oczom ukazuje się ceglane sklepienie oraz nisze ulokowane po obu bocznych ścianach korytarza. Wszechobecna wilgoć powoduje, że odczuwalna temperatura jest zdecydowanie niższa niż na zewnątrz. To właśnie dzięki tej temperaturze przed laty korytarz mógł służyć jako dworska spiżarnia. Idąc w głąb budowli, grunt staje się coraz bardziej mokry. Z czasem zaczynamy już po kostki brodzić w kałużach. Nasza przewodniczka pokazuje nam miejsca, gdzie wykonywane są odkrywki do badań archeologiczno-architektonicznych. Wykopaliska mają nas przybliżyć do poznania prawdy na temat tej tajemniczej warszawskiej budowli. Na to potrzeba jednak czasu, dzielonego z latającymi ssakami, bo – przypomnijmy – to one mają tutaj pierwszeństwo. Podziemne życie nocne Tak samo jak niegdyś Elizeum skutecznie pełniło funkcję sali zabaw dzięki swojemu odizolowaniu od tego co dzieje się na powierzchni miasta, tak i dziś warszawska rozrywka często schodzi pod ziemię, ukrywając się przed wzrokiem ulicznych przechodniów. Spokojnie można już zdjąć kalosze i odstawić latarki. Piwnice od dekad goszczą mieszkańców stolicy. Część z tych miejsc działa do dziś, część została zamknięta osiągając status kultowych. Organizatorzy imprez adaptowali chociażby muzealne piwnice (klub Obiekt Znaleziony), schron przeciwlotniczy (Ground Zero) czy szalety publiczne (Underground). Wyjątkowe przestrzenie miejsc zabawy wpływały na unikatowość charakteru imprezowej mapy Warszawy. Czasem jednak, wraz z rozbudową podziemnej infrastruktury, trzeba było albo wyjść na powierzchnię, albo zwinąć podziemny interes. Przykład? Likwidacja klubu Underground, który został zamknięty wraz z budową drugiej linii warszawskiego metra w 2014 roku. Były protesty klubowiczów, happeningi w końcu upamiętnienie. Napis w miejscu, gdzie kiedyś znajdowało się wejście do klubu. Historia zabawy pod ziemią zaczęła się w XVIII wieku i trwa do dziś. Nietoperze nie wiadomo kiedy wleciały do Gucin Gaju. To fakty. Jednak gdybyśmy pochylili się nad miejskimi legendami, to wiele z nich ma związek z podziemiami. Tylko niewiele z rzeczywistością. Ot, gdyby plotki o tym, co kryje pod sobą Pałac Kultury i Nauki były prawdą, to tunelami spod niego można byłoby dojść nawet do Muzeum Narodowego. Legendy. Sól miejskiej rzeczywistości. Nad- i podziemnej. Źródło: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie
Chiny stawiają na turystykę zimową. Co można zobaczyć na największym festiwalu lodu i śniegu na świecie?
Chińska zimowa turystyka nie zwalnia tempa. Władze prowincji Heilongjiang zaprezentowały światu największy tematyczny lodowy park rozrywki. W trakcie lodowego święta będzie można nie tylko podziwiać figury wykute z zamarzniętej wody, ale również skorzystać z wielu innych atrakcji.
To już kolejna edycja Międzynarodowego Festiwalu Lodu i Śniegu w Harbinie. W sezonie 2025 park osiąga rekordową powierzchnię 1,2 miliona m², czyli ponad 160 boisk piłkarskich. Rozmach lodowych instalacji przenosi odwiedzających do prawdziwej zimowej krainy czarów, pełnej atrakcji i niezwykłych wrażeń. Skąd lód w Harbinie? Harbin, położony w północno-wschodnich Chinach, słynie z wyjątkowo surowych i długich zim. Temperatury regularnie spadają tam poniżej zera, co od dziesięcioleci sprzyja tworzeniu lodowych konstrukcji. Dzięki naturalnemu mrozowi festiwal może funkcjonować bez konieczności stosowania kosztownych technologii chłodniczych. Do budowy „lodowego miasta” potrzebne są jednak ogromne ilości zamarzniętej wody. Ich naturalnym źródłem pozostaje rzeka Songhua, przepływająca przez Harbin. To właśnie z jej powierzchni pozyskiwane są bloki lodu wykorzystywane do tworzenia potężnych rzeźb i konstrukcji. Takie rozwiązanie pozwala korzystać z lokalnych, odnawialnych zasobów, a jednocześnie minimalizuje wpływ na środowisko. Historia festiwalu Korzenie festiwalu sięgają lat 60. XX wieku, kiedy mieszkańcy Harbinu zaczęli organizować pokazy lamp lodowych – ozdobnych brył z lodu, w których umieszczano świeczki. Zwyczaj ten szybko zdobył popularność i stał się inspiracją dla przyszłego wydarzenia. W 1985 roku odbyła się pierwsza edycja Międzynarodowego Festiwalu Lodu i Śniegu, który z biegiem lat nie tylko zyskał światową renomę, lecz także pobił wiele rekordów. Jednym z nich był rekord Guinnessa z 2007 roku za największą na świecie rzeźbę śnieżną. 2025 – rekordowy rok festiwalu Organizatorzy podkreślają, że edycja otwarta 17 grudnia 2025 roku jest najbardziej spektakularna w historii. Do udekorowania powierzchni 1,2 mln m² wykorzystano około 400 000 m³ lodu i śniegu, tworząc niezwykłe atrakcje, m.in.: Super Ice Slide – 521-metrową lodową zjeżdżalnię, jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów festiwalu, interaktywne przestrzenie i występy nawiązujące do motywu przewodniego „Ice and Snow, Fairy Tale World”, imponujące rzeźby lodowe i śnieżne – zarówno inspirowane tradycją chińską, jak i kulturą międzynarodową. Park oferuje też szeroki zakres zimowych aktywności. Goście mogą spróbować tradycyjnych technik połowu w przeręblu, wziąć udział w wyścigach na nartach biegowych czy zwiedzać lodowe konstrukcje o każdej porze dnia. Program festiwalu został zaplanowany tak, aby odwiedzający mogli spędzać tam całe godziny – nawet mimo mrozu. Chińska potęga zimowa – rozwój turystyki W ramach 15. Planu Pięcioletniego (2026–2030) Chiny zamierzają znacząco rozwinąć tzw. gospodarkę lodu i śniegu, obejmującą turystykę zimową, sporty zimowe oraz powiązane z nimi gałęzie przemysłu. Państwo przewiduje szerokie inwestycje oraz wsparcie strategiczne dla regionów o najlepszych warunkach klimatycznych, takich jak Heilongjiang, Jilin i Xinjiang. Program obejmuje m.in.: rozbudowę publicznych usług związanych z turystyką zimową, modernizację i rozwój infrastruktury sportów zimowych – stoków narciarskich, tras biegowych, hal lodowych czy centrów szkoleniowych, budowę nowych parków tematycznych i atrakcji sezonowych, które mają przyciągać zarówno turystów krajowych, jak i zagranicznych. Celem tych działań jest nie tylko poprawa komfortu odwiedzających, lecz przede wszystkim stworzenie nowej, dynamicznej gałęzi gospodarki. Władze chcą, aby inwestycje w infrastrukturę zimową – od nowoczesnych kurortów po festiwale pokroju Harbin Ice–Snow World – uczyniły z Chin globalnego lidera turystyki zimowej. Źródła: TTW, Global Times Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Czy kojot zastąpi wilka? Nowe badania ukazują zmiany w amerykańskim ekosystemie
Zwierzęce ekosystemy są w dużym stopniu zależne od działań człowieka, o czym przekonała się populacja wilków zamieszkujących wschodnie tereny Ameryki Północnej. Tamtejsze drapieżniki zostały zastąpione przez inne psowate - kojoty. W jakim stopniu nowy ssak będzie mógł „wejść w buty” dotychczasowego mieszkańca, łatając w tej sposób lukę w tamtejszym ekosystemie?
Alex Jensen z Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej przeprowadził badanie mające na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy kojoty mogą zastąpić wilki na wschodnich terenach Ameryki Północnej? Analizując wiele danych dotyczących m.in. diety obu ssaków, badacz starał się ocenić prawdopodobieństwo i możliwość tego, czy kojoty będą mogły należycie uzupełnić wilczą lukę w tamtejszym ekosystemie. Wyniki prac udowadniają, jak kruchy potrafi być świat przyrody w zetknięciu z bezrefleksyjnym człowiekiem. Wilk na muszce – jak doszło do zmiany populacji w Ameryce Północnej? Wilki przez lata stanowiły istotną część fauny zamieszkującej tereny na wschód od rzeki Missisipi. Swoimi drapieżnymi zwyczajami równoważyły populacje innych, roślinożernych gatunków, takich jak łosie, bobry czy jelenie. Intensywna urbanizacja tamtejszego regionu sprawiła jednak, że mięsożerne ssaki zaczęły prowadzić walkę o terytorium z innym ekspansywnym gatunkiem – człowiekiem. Ludzie postrzegali wilki jako zagrożenie, przez co regularnie prowadzili działania mające na celu zmniejszenie ich populacji. Masowe odstrzały sprawiły, że wielka rodzina tamtejszych psowatych musiała podzielić się na dwie mniejsze: mieszaninę wilka szarego i algonkińskiego, zamieszkującą Kanadę i okolice Wielkich Jezior oraz niewielką grupę wilka rudego, która żyje na wybrzeżu Karoliny Północnej. Na miejsce skurczonej populacji wilków przybyły – lepiej żyjące wśród ludzi – kojoty preriowe. Od około 1900 roku możemy mówić o stopniowym zasiedlaniu wschodnich terenów Ameryki Północnej przez ten gatunek spokrewniony z wilkiem. Czy diety wilka i kojota są podobne? Alex Jensen swoje badanie rozpoczął od analizy dokumentów opisujących dietę zarówno północnoamerykańskich wilków, jak i kojotów. W badanych próbkach kału starał się doszukać proporcji, jakie stanowią konkretne składniki diety: jelenie, króliki, małe gryzonie czy owoce. Pierwszy wniosek – patrząc na rozmiar obu drapieżników – mógł się wydawać oczywisty. Wilki zjadają zdecydowanie więcej ssaków o średniej wielkości, takich jak bobry czy nutrie. Warto wspomnieć, że naturalna regulacja populacji (poprzez wilcze polowania) akurat tych stworzeń jest bardzo istotna, gdyż zarówno bobry, jak i nutrie bardzo mocno wpływają na ekosystem. Bobry przykładowo budują tamy, które zmieniają sposób przepływu wody w rzekach. Drugim wnioskiem płynącym z analizy diety obu gatunków było stwierdzenie, że kojoty mają szerszy zakres tego, co spożywają. Wilki jedzą mniej owoców i mniej zwierząt wszystkożernych: ptaków, lisów i szopów praczy, które są przysmakami w kojociej diecie. Takie różnice sprawiają, że kojoty mogą pełnić funkcje w ekosystemie kompletnie odmienne od tych wykonywanych przez wilki. Przykładowo trawienie i wydalanie nasion ze zjedzonych owoców może wpływać na proces naturalnego rozsiewania niektórych gatunków roślin. Łowcy łosi – znacząca różnica pomiędzy psowatymi drapieżnikami W diecie kojotów zostało znalezione również mięso jelenia i łosia. Analiza samego składu odchodów nie pozwala jednak określić, czy dany ssak kopytny został przez drapieżnika upolowany, czy też spożyta została jedynie padlina. Aby odpowiedzieć na pytanie o zakres kojocich i wilczych polowań, Jensen przeanalizował badania na temat śmiertelności ssaków takich jak łosie czy jelenie, dzięki którym można ocenić przyczynę śmierci konkretnych osobników. Sposób zdobywania tego rodzaju pokarmu ukazał kolejne, spore różnice pomiędzy psowatymi ssakami. Wilki stoją za zdecydowanie większą częścią zgonów łosi – 19% dorosłych osobników i 40% cieląt. Nie udało się za to udokumentować żadnej śmierci, która byłaby efektem polowania kojota, co oznacza, że łosie mięso znalezione w odchodach pochodziło z padliny. Udało się jednak udokumentować liczne polowania, w których kojoty atakowały jelenie – w szczególności młode jelenie wirginijskie żyjące na wschodnich terenach Ameryki Północnej. Czy kojoty mogą zastąpić wilki? Przytoczone badania udowadniają: kojoty nie mogą w pełni zastąpić wilków. Mimo że oba gatunki spożywają część tych samych pokarmów, to wpływ obu diet na ekosystem jest zupełnie inny. Kojoty, które zwykle nie polują na większe ssaki, nie zadbają należycie o regulację populacji zwierząt takich jak łosie. Niestety, powrót do dawnego stanu i odkręcenie tego, co ponad sto lat temu wyrządził człowiek, jest niemożliwe. Badania nad funkcjonalnym zastępowaniem gatunków są jednak niezwykle potrzebne, ponieważ dzięki nim będziemy w stanie zrozumieć, jak najlepiej zarządzać współczesnymi, zmienionymi ekosystemami. Źródło: The Convesation Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Odkryto mikroskopijną żabę w brazylijskich lasach. Naukowcy rozpoznali nowy gatunek po nietypowej formie komunikacji
Międzynarodowy zespół naukowców dokonał odkrycia wcześniej nieznanego gatunku płaza. Niewielka żaba nie tylko zachwyca swoich oryginalnym kolorem, ale również zaskakuje nietypowym sposobem komunikowania się
Przez kilka lat badacze przeczesywali tereny tzw. Atlantyckiego Lasu Deszczowego w poszukiwaniu nieodkrytych dotąd stworzeń. W końcu natrafili na przedstawiciela rodzaju Brachycephalus, który wyraźnie odróżnia się od innych płazów bezogonowych. Autorzy badania apelują po tym znalezisku o podjęcie działań ochronnych mających na celu ocalenie endemicznych gatunków Ameryki Południowej. Jak wygląda nowo odkryta żaba? Odkrywcy nadali nowemu gatunkowi nazwę Brachycephalus lulai. Maleńkie stworzenie wyróżnia się jaskrawo pomarańczowym ubarwieniem z brązowymi plamkami. Żabę bardzo łatwo przeoczyć — samce mierzą jedynie od 8,9 do 11,3 milimetra, a samice od 11,7 do 13,4 milimetra. Filigranowa wielkość sprawia, że gatunek odkryty w górach Serra do Quiriri należy do jednych z najmniejszych kręgowców poruszających się po lądzie. Dzięki swojej charakterystycznej barwie zwierzę zyskało potoczne określenie „żabka dyniowa”. W podobny sposób nazywa się również inne gatunki z rodzaju Brachycephalus, których barwy kojarzą się z halloweenową dynią. Nietypowe głosy żabki dyniowej Pod względem wyglądu Brachycephalus lulai nie różni się znacząco od innych miniaturowych żab zamieszkujących brazylijskie lasy tropikalne. Ich rozmiar jest na tyle niewielki, że łatwo pomylić przedstawicieli różnych gatunków. Jak więc naukowcy zdołali wyróżnić zupełnie nowy? Stało się to możliwe dzięki unikatowemu głosowi godowemu, charakterystycznemu dla nowo opisanej żaby. W przeciwieństwie do większości krewnych, którzy wydają długie, ciągłe dźwięki, Brachycephalus lulai komunikuje się za pomocą dwóch krótkich impulsów dźwiękowych. To właśnie ta cecha okazała się kluczowa przy identyfikacji gatunku. Po zarejestrowaniu różnic w zachowaniu głosowym badacze przeanalizowali budowę szkieletu oraz DNA żaby, korzystając ze specjalistycznych technik obrazowania. Analiza genetyczna wykazała, że nowo opisany gatunek jest najbliżej spokrewniony z dwoma innymi żabami żyjącymi w Serra do Quiriri. W trosce o nowe gatunki Odkrycie kolejnego gatunku wiąże się z ekologicznym apelem zespołu naukowców. Badacze nawołują do wdrożenia pilnych działań ochronnych, aby zabezpieczyć te żaby i ich krewniaków. „Proponujemy utworzenie Refúgio de Vida Silvestre Serra do Quiriri (Rezerwat Dzikiego Życia), aby chronić ten i inne endemiczne gatunki, bez konieczności wykupu prywatnych gruntów przez rząd” — piszą autorzy, podkreślając konieczność rozszerzenia ochrony brazylijskich endemicznych płazów. Brak odpowiedniego nadzoru i monitoringu mógłby doprowadzić do zaniku Brachycephalus lulai, a tym samym do zmniejszenia różnorodności biologicznej w południowoamerykańskich lasach. Odkrycie to należy więc przyjąć z umiarkowanym optymizmem, pamiętając, że w naturze o wiele łatwiej coś stracić, niż odkryć ponownie. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekordowe temperatury wód Amazonii. Badania pokazują dramatyczne skutki suszy
Jeziora w środkowej Amazonii coraz częściej osiągają temperatury, które czynią je skrajnie nieprzyjaznym środowiskiem – nie tylko dla ryb i innych organizmów wodnych, lecz nawet dla człowieka, który po zanurzeniu odczuwa dyskomfort. Postępujące nagrzewanie się wód sygnalizuje nadchodzącą katastrofę ekologiczną. Jak zmieniające się warunki wpłyną na lokalne ekosystemy i życie społeczności zależnych od jezior?
Amazońska susza w 2023 roku przyniosła kolosalne skutki. Wiele tysięcy hektarów lasów tropikalnych zostało zniszczonych przez szalejące pożary, przez co śmierć poniosły setki zwierząt. Jeziora znajdujące się w okolicy Amazonki również doznały poważnych szkód – co opisuje badanie przeprowadzone przez obszerny zespół naukowców. Autorzy alarmują, że tak gwałtowne zmiany mogą być oznaką nadchodzącej katastrofy klimatycznej, która znacząco wpłynie na tamtejsze społeczności. Jeziora za gorące, by się kąpać – jak zmieniła się woda w zbiornikach? Naukowcy w trakcie swoich prac przebadali 10 jezior znajdujących się w regionie środkowej Amazonii. Aż połowa z nich osiągnęła w trakcie ekstremalnej fali upałów temperatury powyżej 37°C. Jezioro Tefé, będące zarówno miejscem hodowli wielu ryb, jak również popularnym ośrodkiem turystycznym, osiągnęło rekord na poziomie 41°C. Zarejestrowana temperatura budzi wrażenie tym bardziej, gdy spojrzymy na fakt, iż została odczytana na dwumetrowej głębokości zbiornika. „Nie można nawet włożyć palca do wody… Jest tak gorąca, że naturalnym odruchem jest natychmiastowe wyciągnięcie ręki” – mówi jeden z autorów badania, hydrolog Ayan Santos Fleischmann, w rozmowie z magazynem „Mongabay”. Tragiczny los zwierząt z Amazonii Człowiek jest organizmem najrzadziej korzystającym ze zbiornika. Los zwierząt, których egzystencja zależy od warunków panujących w jeziorze, okazał się dramatyczny. Około 15% populacji delfinów szarych i inii amazońskich żyjących w Tefé zginęło w wyniku drastycznego wzrostu temperatur. Śmierć poniosło również 3 000 ryb, wśród których znajdowały się m.in. piraniowate paku czarnopłetwe oraz pirapitinga. Naukowcy wykonali również pomiary w Kanale Aramanaí w stanie Pará. Szacunki przeprowadzone na drodze wodnej połączonej z rzeką Amazonką pozwoliły zidentyfikować od 20 do 30 ton martwych ryb, kajmanów, żółwi i płaszczek. Wszystkie te zwierzęta zostały uśmiercone w wyniku drastycznego podwyższenia temperatury. Drastyczne ocieplenie amazońskich jezior – konsekwencje dla społeczności lokalnych Badania prowadzone w środkowej Amazonii pozwoliły wskazać główne czynniki odpowiedzialne za wzrost temperatur wód: intensywne promieniowanie słoneczne, zmniejszoną głębokość jezior, słabszy wiatr oraz większą mętność wody. W wyniku tych zjawisk woda znacząco się ociepliła, co wpisuje się w trend stopniowego zwiększania temperatury w amazońskich jeziorach. Naukowcy rejestrują, że co dekadę wartość ciepła wody wzrasta o 0,6°C. Autorzy badania alarmują: wzrost temperatury wód jest szkodliwy nie tylko dla zwierząt. Śmierć dużej liczby ryb może znacząco wpłynąć choćby na dietę mieszkańców Amazonii. Zdecydowana większość tych zwierząt spożywanych w regionie żyje w jeziorach takich jak Tefé. Fleischmann tłumaczy, że wraz ze spadkiem populacji ryb źródło dochodu może stracić wielu lokalnych rybaków, co znacząco odbije się na tamtejszym rynku pracy. Wysychające jeziora to również czynnik wpływający na transport na wodach śródlądowych. Ten sposób poruszania się jest niezwykle popularny na podmokłych terenach Amazonii, dlatego uniemożliwienie tej formy transportu znacząco wpłynęłoby na mobilność mieszkańców. Wysychająca oraz ekstremalnie ciepła woda wpływa na jakość życia tamtejszych społeczności, których rytm funkcjonowania jest często uzależniony od stanu tej najdłuższej rzeki na świecie. Źródła: Mongabay, Science Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To szwajcarskie miasto stawia na bitcoina. Czy stanie się europejską stolicą kryptowalut?
Położone we włoskim kantonie szwajcarskie miasto Lugano znane jest z malowniczych widoków. Wyjątkowe jezioro, nad którym położony jest kurort, to jednak niejedyny czynnik wyróżniający miejscowość z południowej Szwajcarii. Od niedawna w mieście funkcjonuje projekt wprowadzenia kryptowaluty bitcoin jako codziennej formy płatności.
Kryptowaluta bitcoin (BTC) została wprowadzona na świecie w 2009 roku przez anonimową i tajemniczą postać o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Od tamtej pory cyfrowa waluta, która działa niezależnie od banków i rządów, szybko zyskała globalną popularność, zdobywając tytuł „cyfrowego złota”. Bitcoin stał się protoplastą na rynku walut cyfrowych, osiągając obecnie cenę ponad 300 tysięcy złotych. Coraz więcej firm postanawia akceptować walutę bitcoin. Europejskim fenomenem staje się szwajcarskie Lugano, które w dużej mierze zaczyna wprowadzać kryptowalutę do powszechnego obiegu. W jaki sposób to robi i czy jest to dla Szwajcarów opłacalne? Lugano – najbardziej włoskie szwajcarskie miasto i stolica bitcoina W relacji sporządzonej przez internetowy portal „BBC” redaktor John Laurenson opisuje sytuację zaistniałą w popularnej sieci fast food. Dziennikarz był świadkiem sceny, w której klient zdecydował się zapłacić za swoje zamówienie za pomocą BTC. Rachunek wyniósł 8,80 dolara, co oznacza około 0,00008629 bitcoina. Taka forma płatności w Lugano nie jest przypadkowa. Miasto wyposażyło wiele punktów gastronomicznych, sklepów itd. w darmowe terminale przyjmujące transakcje za pomocą kryptowalut. Mimo że standardowe płatności frankowe stanowią zdecydowaną większość wszystkich wykonywanych w mieście, Lugano nie ustaje w staraniach o rozwój tej formy płatności. Co ciekawe, w mieście nie tylko około 350 sklepów i restauracji akceptuje płatności w BTC — również urząd miejski wprowadził tę formę rozliczeń dla części usług publicznych. Mieszkańcy mogą zapłacić bitcoinem między innymi za opiekę przedszkolną. Co mieszkańcy Lugano myślą o bitcoinie? Dziennikarz BBC przytacza w swoim artykule jeszcze dwie inne rozmowy — tym razem z klientem oraz przedsiębiorcą prowadzącym sklep z ubraniami. Ten pierwszy zaznacza, że ceni w BTC „wolność transakcji”. Korzysta w Szwajcarii z kart bitcoinowych, które kupuje się za franki, a następnie pobraną kwotę konwertuje na wybraną część kryptowaluty. W ten sposób bitcoin staje się nie tylko formą oszczędności, ale również realnym środkiem płatniczym. Właściciel sklepu — Cherubino Fry — również ceni sobie operowanie walutą cyfrową. W momencie gdy klient płaci za pomocą BTC, prowizja transakcyjna uiszczana przez przedsiębiorcę jest zdecydowanie niższa niż przy użyciu tradycyjnych kart płatniczych. Mimo że — póki co — transakcji w bitcoinie jest niewiele, stanowią one zauważalny upust finansowy dla prowadzących działalność. Wrogowie kryptowalut Dynamiczny rozwój bitcoina ma jednak także swoich przeciwników. Choć kryptowaluta przyjęła się w Lugano znacznie lepiej niż na przykład w Salwadorze, gdzie mieszkańcy natychmiast wymieniali rządowe „bitcoiny startowe” na dolary, wciąż nie brakuje osób sceptycznych wobec BTC. Niechęć okazała się na tyle duża, że doprowadziła do zniszczenia rzeźby przedstawiającej twórcę bitcoina — Satoshiego Nakamoto. Wandale najpierw rozbili posąg na części, a później wrzucili je do jeziora Lugano. Co istotne, przejawy takich zachowań są niezwykle rzadkie w przestrzeni szwajcarskiego miasta. Tym bardziej dewastacja może wskazywać na niechęć niektórych środowisk wobec powszechnego wdrażania walut cyfrowych. Przyszłość bitcoina w Lugano Miasto wyraźnie stawia na rozwój płatności opartych na kryptowalutach. Mimo ryzyk związanych ze zmiennością kursu i bezpieczeństwem cyfrowym, Lugano nie zamierza rezygnować z bitcoina — wszystko wskazuje, że pozostanie on jednym z kluczowych elementów długoterminowej strategii miasta. Burmistrz Michele Foletti konsekwentnie broni projektu, podkreślając, że w jego ocenie BTC nie jest bardziej ryzykowny niż tradycyjna gotówka. Lugano stopniowo przekształca się w regionalny hub kryptowalutowy. Do miasta trafiło już 110 firm z branży kryptowalut, które tworzą nowe miejsca pracy oraz przyciągają specjalistów z całego świata. To wzmacnia lokalny ekosystem innowacji i zwiększa znaczenie miasta na europejskiej mapie nowych technologii. Ekonomiści zwracają jednak uwagę na konieczność ostrożności przy wprowadzaniu kolejnych inicjatyw. Zmienność kursu bitcoina może przynieść zarówno szybkie korzyści i dalszy rozwój sektora, jak i poważne straty finansowe. Wiele jest też doniesień o oszustwach związanych z tą walutą. Źródła: BBC, PlanB Lugano Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.