National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-21T09:13:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Niezwykłe odkrycie w polskiej puszczy. Archeolodzy odnaleźli artefakty sprzed 2000 lat
items: Zmiana nazwy słynnego górskiego pasma? Mieszkańcy walczą o powrót historycznej nazwy gór
items: Polowanie na rzadki gatunek. Dlaczego w Polsce wciąż ginie gęś zbożowa?
items: Smutny koniec historii „kokainowych hipopotamów”. Rząd planuje drastyczne kroki
items: Ukryty gigant pod Toskanią. Naukowcy odkryli rezerwuar magmy
items: Lufthansa odwołuje setki lotów. To efekt dwudniowego strajku pracowników linii lotniczej
items: Najtańsza podróż w czasie? Rzym otwiera wyjątkowe „archeo-stacje” obok Koloseum
items: Fabryka jak Willy'ego Wonki w Szwajcarii. Czy powstanie wyjątkowa atrakcja za 400 milionów franków?
items: Szczur bohater doczekał się pomnika. Magawa pomagał w odbudowie Kambodży
items: To nie była ośmiornica. Sensacyjne odkrycie naukowców po 26 latach zmienia historię ewolucji
items: Słynny górski szlak na nowo. Wielka modernizacja podkarpackiego odcinka
items: Archeologiczna zagadka w Hims. Czy tajemnicza inskrypcja ujawnia sekrety potężnego władcy?
items: Tajemniczy tunel w Będzinie wreszcie odnaleziony. Archeolodzy odkrywają tajemnice dawnego getta
items: Przełomowe odkrycie dotyczące rzymskich wojowniczek. Zmienia sposób patrzenia na walki gladiatorów
items: Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
items: Sensacja w piwnicy. Archeolodzy w Słupsku znaleźli „skarb” przedwojennego kupca
items: Podróżowanie bez limitów. Czy w 2026 roku Polacy przestali liczyć godziny w samolocie?
items: Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
items: W 2026 roku w podróżach szukamy tylko jednej rzeczy. Oto jak będziemy podróżować w tym sezonie
items: Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
items: To jeden z najstarszych kiermaszów w Europie. Brałem udział w wileńskich Kaziukach
items: Naukowcy przebadali marchew, pomidora i sałatę. Wyniki pokazują, które części roślin gromadzą farmaceutyki
items: Wyglądają niegroźnie, ale ich skutki mogą zaskoczyć. Jak naprawdę szkodzą niedopałki?
items: Pompeje pod ostrzałem niezwykłej broni. Naukowcy twierdzą, że był to starożytny „karabin maszynowy”
items: Zaginiony obraz wisiał w domu przez lata. Policja odzyskała wojenną zgubę

Niezwykłe odkrycie w polskiej puszczy. Archeolodzy odnaleźli artefakty sprzed 2000 lat
type: item
date: 2026-04-21T09:12:37.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mazury
subject: odkrycia archeologiczne
subject: puszcza
description: Trwające od kilku dni prace archeologiczne w Nadleśnictwie Borki przyniosły nieoczekiwane efekty. Badaczom z fundacji Terra Desolata udało się wydobyć artefakty sprzed 2000 lat. Wyjątkowe znaleziska mogą być wytworami starożytnych społeczności, które pojawiały się na tych terenach na początku naszej ery.
encoded: Wyjątkowość odkryć archeologicznych nie zawsze opiera się na skali znalezisk. Czasem to, co z naukowego punktu widzenia najcenniejsze, przybiera niewielkie, łatwe do przeoczenia rozmiary. Artefakt nie musi charakteryzować się również spektakularnym wyglądem. Archeolog jest w stanie dostrzec piękno i wartość znaleziska, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się ono żadnymi szczególnymi cechami. Podobną historię przypisać można odkryciom z mazurskiej Puszczy Boreckiej. To nie rozmiar czy orientalny wygląd wpływają na znaczenie wykopaliska, a jego wiek, sięgający początków naszej ery. Badania w polskiej puszczy Od kilku dni prowadzone są badania w Leśnictwie Zawady – części Nadleśnictwa Borki. Prace realizuje fundacja Terra Desolata, która prowadzi szereg działań na wschodnich ziemiach naszego kraju. Misją naukowców jest wzmacnianie lokalnej świadomości historycznej mieszkańców Mazur i Podlasia poprzez angażowanie ich w ochronę dziedzictwa kulturowego tzw. „małych ojczyzn”. Archeolodzy niewątpliwie nie spodziewali się, że już po kilku dniach od wbicia w ziemię pierwszych łopat natrafią na tak warte uwagi artefakty. Co udało się wykopać? Nadleśnictwo Borki poinformowało o najnowszym sukcesie badaczy. Zespół wydobył spod ziemi starożytne broszki do ubrań oraz glinianą misę, której wiek szacuje się na około 2 tysiące lat. Badacze zaznaczają, że pozornie tak niewielkie przedmioty mogą mieć spory wkład w odkrywanie historii terenów wschodniej Polski. Świadczą one o życiu starożytnych społeczności, rzucając światło na ich codzienne zwyczaje. Precyzyjne datowanie znalezisk pozwala dodatkowo wyznaczyć szlaki handlowe, jakie przez lata funkcjonowały na tych terenach. Co istotne, archeolodzy nie kończą swojej pracy i liczą na kolejne znaleziska w najbliższych tygodniach. Dom nadbałtyckich plemion Puszcza Borecka to wyjątkowy kompleks leśny, będący największym tego typu obszarem na Pojezierzu Ełckim. Intensywne zadrzewienie przez lata stanowiło schronienie dla zachodnioba…

PuszczaBorecka1-564eb5a.jpg
width: 6016
height: 4016

Zmiana nazwy słynnego górskiego pasma? Mieszkańcy walczą o powrót historycznej nazwy gór
type: item
date: 2026-04-17T13:56:43.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: babia góra
subject: beskidy
subject: góry
subject: protesty
description: Samorządowcy z Zawoi jednogłośnie przyjęli uchwałę o skierowaniu wniosku do MSWiA w sprawie oficjalnej zmiany nazwy regionu z „Beskidu Żywiecko-Orawskiego” na „Beskid Wysoki”. Radni argumentują, że obecne nazewnictwo jest sztucznym tworem naukowym, który nie tylko narusza lokalną tożsamość, ale również błędnie sugeruje administracyjną podległość pobliskiemu Żywcowi. Powrót do historycznego określenia ma na celu uporządkowanie terminologii oraz przywrócenie tradycyjnego miana najwyższym pasmom Beskidów Zachodnich.
encoded: Mieszkańcy Zawoi od lat sprzeciwiają się nazywaniu ich rodzimego pasma gór Beskidem Żywieckim. Ta największa pod względem powierzchni wieś w Polsce podkreśla swoją niezależność od pobliskiego Żywca, krytykując terminologiczną generalizację tamtejszego regionu. Rada gminy proponuje inną, zdecydowanie bardziej neutralną nazwę. Walka o Beskid Spór o geograficzną terminologię dotyczy najwyższego pasma Beskidów Zachodnich – Beskidu Żywiecko-Orawskiego. Konflikt zrodził się w momencie wprowadzenia nowego nazewnictwa, które zastąpiło tradycyjny „Beskid Żywiecki” sztuczną dla mieszkańców, dwuczłonową nazwą. Samorządowcy z Zawoi argumentują, że obecne określenie narusza ich lokalną tożsamość, gdyż nie czują się oni ani Orawianami, ani prowincją Żywca. Z tego powodu gmina domaga się powrotu do historycznego miana „Beskid Wysoki”, które widniało na mapach przez dekady i lepiej oddaje prestiż najwyższych szczytów regionu. Wiceprzewodniczący Rady Gminy Zawoja w następujących słowach wypowiadał się na temat chybionej – w jego opinii – nowej nazwy tamtejszego pasma górskiego: „O ile Beskid Żywiecki jesteśmy w stanie przeżyć, bo taka nazwa funkcjonowała przez lata, to Beskid Żywiecko-Orawski jest jakąś fantasmagorią, która nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. (...) Beskid Żywiecko-Orawski to jest wymysł jednego z profesorów, który już zmarł. Chciałbym, abyśmy powrócili do starej nazwy: Beskid Wysoki”. Wniosek w Ministerstwie Obecnie konflikt przeniósł się na szczebel państwowy. Gmina Zawoja złożyła oficjalny wniosek do MSWiA, dążąc do tego, by prawo uwzględniło głos lokalnej społeczności i przywróciło nazwę, która ich zdaniem najlepiej oddaje ducha tych gór. Zanim jednak nowe określenie zacznie oficjalnie obowiązywać, proponowane zmiany muszą przejść przez sformalizowaną procedurę urzędową. W pierwszej kolejności wniosek samorządowców trafi do Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, która oceni go pod kątem merytorycznym i historycznym. Jeśli opinia ekspertów będz…

GettyImages-2212620780-46642c9.jpg
width: 6000
height: 4000

Polowanie na rzadki gatunek. Dlaczego w Polsce wciąż ginie gęś zbożowa?
type: item
date: 2026-04-17T11:19:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: myślistwo
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
description: Gęś zbożowa – mimo apeli naukowców – pozostaje na niechlubnej liście zwierząt łownych. Kurczenie się populacji tego ptaka nie powstrzymuje myśliwych przed polowaniami, a powtarzające się pomyłki gęsi zbożowej z tundrową obnażają systemowe wady obecnego modelu łowiectwa. Łatwiejszy odstrzał tego gatunku sprawia, że Polska zaczyna stawać się atrakcyjnym celem turystyki łowieckiej.
encoded: Przez lata gęś zbożowa i gęś tundrowa były uznawane za jeden gatunek. Ptak ten stał się na tyle ikoniczny dla zachodniej Polski, że ich sylwetka trafiła do logotypu Parku Narodowego „Ujście Warty”. Dopiero niemal dekadę temu ornitolodzy ostatecznie rozdzielili te dwa gatunki, co sprawiło, że symbolem najmłodszego polskiego parku narodowego stała się oficjalnie gęś tundrowa. Choć oba ptaki są do siebie łudząco podobne, ich sytuacja populacyjna jest skrajnie różna. O ile liczebność gęsi tundrowej pozostaje stabilna, o tyle gęś zbożowa staje się gatunkiem coraz rzadszym i zagrożonym. Zabójcza pomyłka Mimo że w ostatnich latach populacje obu gatunków gęsi znalazły się w zupełnie innym położeniu, prawo łowieckie pozostaje bezwzględne. Gęś zbożowa wciąż widnieje na liście zwierząt łownych, a jej odstrzał możliwy jest jedynie w locie. Brzmi to tym bardziej groteskowo, jeśli wsłuchamy się w głos ornitologów, którzy podkreślają, że obie gęsi najtrudniej odróżnić od siebie właśnie w takiej sytuacji. Pomyłki myśliwych stały się więc nieodłącznym elementem polowań w zachodniej Polsce, gdzie populacja tych ptaków jest największa. Zaznaczmy, że na tamtym obszarze występuje przede wszystkim gęś tundrowa, czyli gatunek, który nie znajduje się na liście ptaków łownych. Nieugięte prawo Eksperci alarmują, że obecne prawo łowieckie nie nadąża za doniesieniami nauki. Badacze już dawno odkryli, że oba gatunki ptaków mają kompletnie inne trendy populacyjne. Liczebność gęsi zbożowej jest obecnie w fazie zniżkowej, na co odpowiedzią powinno być zaostrzenie przepisów związanych z odstrzałem. Niestety, na horyzoncie nie widać żadnych zmian, które mogłyby napawać optymizmem ornitologów i fanów dzikiej przyrody. Jak podkreśla dr Marcin Tobólka, polska natura stoi przed kolejnym wyzwaniem – nasz kraj staje się popularną destynacją niechlubnej turystyki. Łowieckie eldorado Ornitolog obnaża zjawisko, jakie od kilku lat ma miejsce na zachodnich terenach Polski. Liberalne przepisy przyczyniają się d…

GettyImages-1130765816-09d46d6.jpg
width: 4496
height: 2997

Smutny koniec historii „kokainowych hipopotamów”. Rząd planuje drastyczne kroki
type: item
date: 2026-04-16T05:55:06.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: hipopotam
subject: kolumbia
subject: polowanie
subject: środowisko naturalne
subject: zoo
description: Kolumbijski rząd podjął decyzje w sprawie słynnych hipopotamów Pablo Escobara. Los zwierząt, które kokainowy baron sprowadził do swojej posiadłości, wydaje się przesądzony – poddane zostaną eutanazji w celu zmniejszenia ekspansywnej populacji. Decyzja urzędników spotyka się ze znacznym sprzeciwem środowisk przyrodniczych i społeczności lokalnej.
encoded: Historia „kokainowych hipopotamów”, które na początku lat 80. zostały sprowadzone do Kolumbii przez barona narkotykowego Pabla Escobara, jawi się zarówno jako zabawna ciekawostka przyciągająca tłumy turystów, jak i realny problem trapiący północne regiony kraju. Populacja składająca się niemal z 200 zwierząt od lat stanowi realne zagrożenie dla lokalnego bezpieczeństwa – terroryzuje okoliczne wioski oraz zaburza tamtejszy ekosystem. Prywatny zwierzyniec Pabla Escobara Współczesna sytuacja środowiskowa jest konsekwencją działań kolumbijskiego barona, które miały miejsce w latach 80. ubiegłego wieku. Pablo Escobar zaczął wtedy sprowadzać egzotyczne zwierzęta do jednej ze swoich rezydencji, mieszczącej się ok. 150 kilometrów od Medellin. Posiadłość stała się domem m.in. dla czterech nielegalnie ściągniętych hipopotamów, nosorożców i słoni. Wraz z upadkiem kokainowego imperium prywatny zwierzyniec w Hacienda Nápoles trafił w ręce rządu z siedzibą w Bogocie, który zdecydował się przenieść zrabowane zwierzęta do pobliskich ogrodów zoologicznych. Do zoo nie trafiły jednak wszystkie zwierzęta Escobara – z racji uciążliwego transportu tych ssaków, w domu zostały cztery hipopotamy. Naukowcy twierdzą, że władze Kolumbii, pozostawiając te zwierzęta samopas, liczyły na naturalną śmierć hipopotamów, które nie byłyby w stanie utrzymać się w obcym środowisku. Kalkulacje nie poszły zupełnie po myśli rządzących. Ekspansja kokainowych pupili Od lat 90., kiedy „kokainowe hipopotamy” znalazły się na wolności, ich populacja drastycznie wzrosła. Z czterech osobników stworzyła się gromada niemal 200 niszczycielskich ssaków rozprzestrzenionych na sąsiednie regiony. Z czasem te wielkie zwierzęta zaczęły coraz bardziej doskwierać okolicznym mieszkańcom oraz lokalnym ekosystemom. Półwodne ssaki tratują dziś pola uprawne i atakują bydło w poszukiwaniu pożywienia. Hipopotam spożywa bowiem dziennie ok. 70 kilogramów roślinności, co mocno dyktuje jego funkcjonowanie. Inwazyjne zwierzęta stały się …

GettyImages-1733842431-49a2904.jpg
width: 5498
height: 3665

Ukryty gigant pod Toskanią. Naukowcy odkryli rezerwuar magmy
type: item
date: 2026-04-15T13:12:38.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: geologia
subject: odkrycia
subject: ruchy sejsmiczne
subject: toskania
description: Naukowcy zidentyfikowali pod Toskanią gigantyczny rezerwuar magmy o objętości 6000 km3, wykorzystując do tego innowacyjną technikę analizy naturalnych wibracji gruntu. Ten podziemny system rozmiarem przypomina superwulkan Yellowstone. Czy jest się czego obawiać?
encoded: Duże systemy magmowe udaje się naukowcom identyfikować poprzez zmiany zachodzące na powierzchni ziemi. Kratery, osady erupcyjne i emitowane gazy to jasne sygnały na występowanie tej gorącej masy skalnej pod płaszczem naszej planety. Inaczej sytuacja wygląda we włoskiej Toskanii, gdzie naukowcy zdiagnozowali obecność magmy dzięki specjalistycznej technice tomografii szumu sejsmicznego. Otrzymane wyniki posłużą zarówno jako podstawa naukowa dla dalszych badań, jak i nowy kierunek dla praktycznego wykorzystania energii geotermalnej. Jak sprawdzić obecność magmy? Zespół naukowców z Uniwersytetu w Genewie we współpracy z włoskimi instytucjami geonaukowymi posłużył się techniką tomografii szumu sejsmicznego (ambient noise tomography) w celu wykrycia obecności magmy w skorupie Toskanii. Metoda ta opiera się na analizie naturalnych wibracji otoczenia, generowanych przez fale oceaniczne, wiatr, a nawet codzienną aktywność człowieka. Kluczowym elementem pomiaru jest wykorzystanie sieci czujników sejsmicznych, które rejestrują prędkość rozchodzenia się fal w głąb ziemi. Szwajcarscy badacze skorzystali z 60 takich urządzeń, co pozwoliło uczonym na skonstruowanie trójwymiarowego obrazu skorupy pod włoskim regionem. Wynik był zaskakujący, przybliżając Toskanię do innych obszarów bogatych w magmę – takich jak superwulkany w Parku Yellowstone. Toskania jak Yellowstone Naukowcy odkryli pod południową Toskanią gigantyczny rezerwuar magmy, którego objętość szacuje się na około 6000 km3. Ten ogromny system znajduje się głęboko w skorupie ziemskiej, na głębokości od 8 do 15 kilometrów pod powierzchnią. Mimo imponujących rozmiarów, naukowcy uspokajają, że obecnie zbiornik ten nie stanowi zagrożenia wulkanicznego i jest stabilny. Odkrycie to wyjaśnia jednak, dlaczego region ten charakteryzuje się tak wysoką aktywnością geotermalną i rekordowymi przepływami ciepła. Odkrycie jest tym bardziej zaskakujące, gdyż w najnowszej historii Toskanii obszar ten nie zarejestrował żadnych większych eru…

FABRIC-KOLAZ-32-9-f272c38.jpg
width: 2813
height: 1875

Lufthansa odwołuje setki lotów. To efekt dwudniowego strajku pracowników linii lotniczej
type: item
date: 2026-04-13T14:16:39.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: lufthansa
subject: monachium
subject: pilot
subject: stewardesa
subject: strajk
description: Niemiecki związek zawodowy pilotów Vereinigung Cockpit ogłosił dwudniowy strajk w liniach Grupy Lufthansa, który ma się odbyć 13 i 14 kwietnia. Akcja protestacyjna, będąca wynikiem nierozstrzygniętych sporów płacowych, może doprowadzić do odwołania nawet 80% lotów z Frankfurtu i Monachium. Przewoźnik pracuje nad zminimalizowaniem utrudnień, oferując pasażerom bezpłatne zmiany rezerwacji oraz alternatywne połączenia kolejowe.
encoded: Dwudniowy strajk pilotów oraz personelu pokładowego jest efektem sporu obu tych grup z zarządem Lufthansy o warunki płacowe i socjalne. Związek niemieckich pilotów Vereinigung Cockpit (VC) domaga się m.in. wyższych składek odprowadzanych przez pracodawcę do zakładowego systemu emerytalnego. O ogólną poprawę warunków apeluje również personel pokładowy reprezentowany przez Unabhängige Flugbegleiter Organisation (UFO). Brak porozumienia obu stron może skutkować odwołaniem znacznej większości lotów z głównych niemieckich lotnisk, co wpłynie na los ok. 50 000 podróżnych. To już czwarty strajk w 2026 roku, który uderzył w tę linię lotniczą. W co uderzył strajk? Setki maszyn Lufthansy zostały uziemione w wyniku potężnego strajku pilotów, który uderzył we Frankfurt i Monachium. W poniedziałek na frankfurckim lotnisku większość europejskich rejsów niemieckiego przewoźnika została odwołana, a w przypadku lotów krajowych pasażerom zaproponowano alternatywne połączenia kolejowe. Oficjalny komunikat lotniska potwierdza, że utrudnienia potrwają co najmniej do 14 kwietnia, prowadząc do odwołania ponad 80% lotów z obu niemieckich miast. Piloci Lufthansy i Lufthansa Cargo będą protestować przez dwie doby, natomiast Eurowings ma wrócić do pracy już we wtorek. Strajkujący zaznaczają, że zarząd Lufthansy nie podjął żadnych działań w celu uregulowania postulatów pilotów. Andreas Pinheiro, prezes VC, wytyka zarządowi brak jakiejkolwiek chęci, by usiąść do stołu w celu wypracowania konsensusu kończącego protest. Strajkom nie podlegają loty wykonywane na Bliski Wschód, które ze względu na trwający tam konflikt zostały wyłączone z akcji protestacyjnej przez związek Vereinigung Cockpit, aby nie pogarszać i tak trudnej sytuacji pasażerów podróżujących w tamtym kierunku. Związek podkreślił, że decyzja ta dotyczy rejsów do takich krajów jak m.in. Izrael, Jordania, Liban czy Arabia Saudyjska, które pozostają dostępne mimo trwającego sporu płacowego. Niespokojny weekend Obecna fala strajków to ko…

GettyImages-520108294-8c6ea2b.jpg
width: 5400
height: 3587

Najtańsza podróż w czasie? Rzym otwiera wyjątkowe „archeo-stacje” obok Koloseum
type: item
date: 2026-04-13T07:01:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: koloseum
subject: metro
subject: muzeum
subject: rzym
description: Tuż obok murów Koloseum otwarto wyjątkową „archeo-stację”, gdzie nowoczesne schody ruchome przecinają starożytne łaźnie i rzymskie studnie. To fascynujące połączenie transportu z historią objęło już pierwsze przystanki. W planach jest stworzenie kolejnych pięciu podziemnych galerii, które odmienią oblicze codziennych podróży po stolicy Włoch.
encoded: Budowa rzymskiej linii metra C usłana jest licznymi przeszkodami utrudniającymi drążenie komunikacyjnych tuneli. Jednak to, co w trakcie rozbudowy było znaczącym utrudnieniem, teraz zostało atrakcyjnym punktem na mapie włoskiej stolicy. Wyjątkowe galerie zlokalizowane na podziemnych stacjach stały się domem dla odsłoniętych skarbów starożytności, a turyści mogą je zwiedzać, korzystając jedynie z biletu komunikacji miejskiej. Umieszczone tam artefakty obrazują blisko 3000-letnią historię, po której każdego dnia stąpają miliony ludzi. Starożytne utrudnienia Budowa linii C rzymskiego metra okazuje się podwójnie korzystna dla mieszkańców tego wyjątkowego miasta. Z jednej strony obywatele wschodnich części Rzymu zyskali łatwiejszy dojazd do centrum, a z drugiej – światło dzienne ujrzało mnóstwo artefaktów, do tej pory ukrytych pod miejską posadzką. Proces rozbudowy podziemnej kolei jest jednak niezwykle trudny, a specyfika rzymskich podziemi każdego dnia spowalnia pracę tarcz wiertniczych. W Rzymie budowa, zamiast po prostu przebijać się przez kolejne warstwy skał, co rusz trafia bowiem na wyjątkowe znaleziska pochodzące jeszcze z czasów starożytności. Te unikatowe przeszkody zmuszają do zmiany dotychczasowych tras, co znacznie wydłuża prace budowlane trwające już od niemal 20 lat. Szczególnie problematyczna okazała się budowa najnowszego etapu podziemnej trasy, który znajduje się w okolicy słynnego Koloseum. Robotnicy natrafili tam na farmę, koszary wojskowe, 16-pokojowy dom oraz ponad pół miliona mniejszych artefaktów, pochodzących głównie z okresu od VII wieku p.n.e. do V wieku n.e. Taka liczba znalezisk musiała ostatecznie znaleźć swoje miejsce ekspozycji, co skłoniło władze miejskie do stworzenia wyjątkowych podziemnych galerii. Podziemne muzea Nowoczesność otwartych stacji kontrastuje z tym, co jest na nich eksponowane. Przystanek Colosseo-Fori Imperiali to w rzeczywistości podziemne muzeum historyczne, do którego wstęp wliczony jest w cenę biletu komunikacyjnego. …

GettyImages-2251631183-e6ad0e2.jpg
width: 4000
height: 2667

Fabryka jak Willy'ego Wonki w Szwajcarii. Czy powstanie wyjątkowa atrakcja za 400 milionów franków?
type: item
date: 2026-04-12T13:15:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: alpy
subject: czekolada
subject: parki rozrywki
subject: szwajcaria
description: W Szwajcarskiej miejscowości Broc ma powstać park rozrywki poświęcony czekoladzie – jednej z kulinarnych wizytówek regionu. Plany zakładają powstanie m.in. galerii sztuki, czekoladowego muzeum oraz infrastruktury noclegowej, która stworzyłaby na zachodnich terenach kraju zupełnie nowy ośrodek turystyczny. Zanim budowa ruszy, inwestorzy muszą zmierzyć się z wieloma prawnymi pozwoleniami niezbędnymi do wbicia pierwszych szpadli pod nową inwestycję.
encoded: Historia magicznej fabryki Willy’ego Wonki – fikcyjnego, ekscentrycznego producenta czekolady – od lat rozbudza naszą wyobraźnię. Receptura stojąca za tą unikatową słodyczą pozostaje dla wielu zagadką. Z wyjątkowego znaczenia, jakie zyskała czekolada, chcą skorzystać inwestorzy z zachodniej Szwajcarii. Miasto Broc ma zamienić się w – dosłownie – płynący czekoladą park rozrywki. Słodka inwestycja ma stać się jedną z najpopularniejszych atrakcji regionu. Szwajcarska stolica czekolady Maison Cailler to najstarsza firma produkująca czekoladę w całej Szwajcarii. Jej fabryka znajdująca się w miasteczku Broc została wybudowana w 1898 roku. W części budynków mieści się obecnie muzeum, jednak tamtejsi inwestorzy zapowiadają stworzenie znacznie większego parku turystycznego. Ma on promować wyjątkowe dziedzictwo przemysłowe i kulturowe regionu, które od lat zamknięte jest w słynnej tabliczce. Co dokładnie powstanie? Lista obiektów, które powstaną w ramach parku, może robić wrażenie: nowoczesna galeria, hotele, restauracje, a nawet szklarnie, które swoim kształtem przypominają ziarna kakaowca. Dla fanów techniki przygotowano rekonstrukcje dawnych linii produkcyjnych, a dla fanów smaku – wielkie Emporium Czekolady, w którym odwiedzający będą mogli oddać się degustacji koronnego produktu. Wrażenie budzić może również kwota, na jaką została wyceniona inwestycja. Czekoladowy park rozrywki ma kosztować łącznie 400 milionów franków szwajcarskich, co w przeliczeniu na złotówki daje nieco ponad 1 miliard 800 milionów PLN. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pierwsi goście odwiedzą park w 2027 roku, choć finał prac przewidziano na rok 2030. Zanim jednak pierwsze fontanny z czekoladą staną w nowym parku rozrywki, projekt musi przejść szereg konsultacji społecznych. Proces ten ma na celu poznanie opinii miejscowej ludności, która – co naturalne – może mieć szereg wątpliwości co do planowanej inwestycji. Lista zgód, które wymagane są do podjęcia budowy, może z jednej strony znacząco o…

shutterstock2718834011-610b134.jpg
width: 7008
height: 4672

Szczur bohater doczekał się pomnika. Magawa pomagał w odbudowie Kambodży
type: item
date: 2026-04-08T13:21:38.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kambodża
subject: pomniki
subject: szczury
subject: wojsko
description: W Kambodży odsłonięto pierwszy pomnik przedstawiający szczura przeciwminowego na świecie. Figura upamiętniająca zasłużonego gryzonia stanęła w mieście Krong Siem Reap – drugim co do wielkości w całym kraju. W trakcie swoich misji odważne zwierzę oczyściło ponad 100 000 metrów kwadratowych terenu z materiałów wybuchowych.
encoded: Na polskim podwórku najsłynniejszym przykładem zwierzęcego uczestnictwa w walkach zbrojnych jest niewątpliwie Niedźwiedź Wojtek, który przez trzy lata służył w armii gen. Władysława Andersa. W Kambodży natomiast miano najbardziej walecznego czworonoga zyskał szczur Magawa, zajmujący się na froncie tropieniem min lądowych. Teraz gryzoń doczekał się swojego pomnika, który jest pierwszą tego typu formą upamiętnienia na świecie. Szczurza odwaga Słynny Magawa to wielkoszczur gambijski, znany z wyjątkowych predyspozycji do tresury. Belgijska organizacja Apopo, która zajmuje się szkoleniem szczurów i psów do wykrywania min lądowych, najpierw odpowiednio wyszkoliła niewielkiego ssaka, by później wysłać go do Kambodży, aby pełnił swoją misję. Dzięki niezwykle wyczulonemu węchowi Magawa potrafił identyfikować substancje chemiczne obecne w materiałach wybuchowych, a następnie sygnalizować ich lokalizację opiekunom. Wielkoszczur w trakcie swojej służby oczyścił ponad 141 000 metrów kwadratowych terenu, co odpowiada wielkości 20 boisk piłkarskich. Podziw budzi również szybkość prac – powierzchnię wielkości kortu tenisowego potrafił sprawdzić w zaledwie 20 minut. Pomnik szczurzego bohatera Pomnik zmarłego w 2022 roku gryzonia został odsłonięty w drugim co do wielkości mieście Kambodży – Krong Siem Reap. Figura została wykonana z drewna i przedstawia Magawę w pozycji wyprostowanej. Odsłonięcie upamiętnienia było związane z obchodami Międzynarodowego Dnia Wiedzy o Minach, który ma przypominać o zagrożeniu, jakie materiały wybuchowe stanowią dla ludności cywilnej. Nowy pomnik to nie pierwsze wyróżnienie dla bohatera. Słynny gryzoń otrzymał złoty medal PDSA, wręczany zwierzętom za wyjątkowe zasługi wojenne. Wielkoszczur był pierwszym szczurem w 77-letniej historii tej nagrody. Kambodża bez min Dokonania Magawy wpisują się w szerszy cel Kambodży – całkowite oczyszczenie kraju z min do 2030 roku. Choć postępy są widoczne, skala problemu sprawia, że wyszkolone zwierzęta mają ogromne zna…

GettyImages-525123244-5d5f25f.jpg
width: 4928
height: 3264

To nie była ośmiornica. Sensacyjne odkrycie naukowców po 26 latach zmienia historię ewolucji
type: item
date: 2026-04-08T11:07:59.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: głowonogi
subject: odkrycia
subject: ośmiornica
subject: skamieniałości
description: Nowe wyniki badań zmieniają dotychczasowe myślenie nad najstarszą ośmiornicą na świecie, przesuwając jej wiek o 150 milionów lat w przód. Okazuje się, że to co przez lata uznawane było za 300-milionowego głowonoga w rzeczywistości okazało się zupełnie innym zwierzęciem. Wszystko za sprawą niewielkich zębów, które zmieniły historię nauki.
encoded: Choć od pierwszej analizy skamieniałości odnalezionej w amerykańskim stanie Illinois minęło już 26 lat, dyskusje nad przynależnością gatunkową znaleziska nie milkną. Początkowo naukowcy stwierdzili, że mają do czynienia z ośmiornicą, na co wskazywało osiem zidentyfikowanych ramion oraz płetwy 300-milionowej skamieniałości. Taki wynik ustalił nowy rekord w kategorii najstarszego okazu tego głowonoga, co zostało nawet uwiecznione w słynnej Księdze Rekordów Guinnessa. Ćwierć wieku później kolejni badacze zaczęli jednak na nowo przyglądać się znalezisku, ukazując wcześniej nieznane szczegóły palezoicznego pływaka. Tajemnica schowana za zębami Zespół naukowców, który opublikował w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B” wyniki swojego badania, posłużył się techniką promieniowania synchrotronowego. Metoda ta wykorzystuje wiązki światła jaśniejsze niż słońce, które pozwalają na wykrycie struktur niewidocznych gołym okiem pod powierzchnią skały. Badacze dotarli do tajemnicy, która przez 25 lat była trzymana dosłownie „za zębami”. Odkryto bowiem radulę (tarkę), która mięczakom służy do odżywiania. Liczba zębów w jednym rzędzie tej struktury od razu wykluczyła ośmiornicę – odkryto ich co najmniej 11, podczas gdy te głowonogi dysponują co najwyżej dziewięcioma. Bogate uzębienie przybliżyło odkrycie do innego morskiego zwierzęcia, które bywa nazywane „żywą skamieniałością”. Pomyłka naukowców Nowe badania dowodzą, że to, co przez lata uznawano za najsłynniejszą skamieniałość ośmiornicy, w rzeczywistości jest palezoicznym łodzikowcem – innym głowonogiem, który charakteryzuje się zewnętrzną muszlą. Błąd popełniony ćwierć wieku temu wynikał z mylnego odczytania procesu fosylizacji. Badacze tłumaczą, że krewny łodzika rozkładał się przez kilka tygodni, zanim został zachowany w skale. To właśnie procesowi rozkładu skamienałość zawdzięcza swój ośmiornico-podobny wygląd, który przez lata zwodził naukowców. Ponowne badania pozwoliły nie tylko odkryć najstarsze dotąd pozostałośc…

GettyImages-520443656-8e0a029.jpg
width: 3008
height: 1960

Słynny górski szlak na nowo. Wielka modernizacja podkarpackiego odcinka
type: item
date: 2026-04-03T14:00:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: beskidy
subject: góry
subject: szlaki turystyczne
subject: województwo podkarpackie
description: Główny Szlak Beskidzki przejdzie gruntowną modernizację. Trasa zyska m.in. nowe oznaczenia, wiaty, a nawet platformy widokowe. Całość ma ułatwić użytkowanie najdłuższej ścieżki turystycznej w polskich górach.
encoded: Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego to najdłuższa trasa turystyczna w polskich górach. Ten liczący prawie 500 kilometrów szlak przebiega przez niemal całe polskie Karpaty, łącząc Wołosate w Bieszczadach z Ustroniem w Beskidzie Śląskim. Wyjątkowe ścieżki górskie przez lata traciły jednak na atrakcyjności przez niewystarczającą infrastrukturę turystyczną – w szczególności poszkodowany był odcinek podkarpacki. Naprzeciw potrzebom odwiedzających wychodzi projekt modernizacji, który zakłada kompleksową renowację istniejących tras oraz budowę nowych obiektów. Inicjatywa ta kładzie szczególny nacisk na wdrożenie nowoczesnych rozwiązań, które zwiększą dostępność turystyczną dla zróżnicowanych grup użytkowników. Czego brakuje na podkarpackim szlaku? Podkarpacki odcinek GSB od lat pozostaje ubogi w schrony przeciwdeszczowe, których brak staje się wyjątkowo uciążliwy w obliczu zmiennej pogody. Podczas ulewnych opadów wędrujący turyści zmuszeni są do marznięcia na otwartej przestrzeni. Budowa dodatkowych wiat ułatwiłaby więc znacznie podróżowanie i delektowanie się widokami bez obaw o nadchodzącą aurę. Innym problemem wymagającym interwencji jest oznakowanie, którego na szlaku zdecydowanie brakuje. Część znaków uległa naturalnej degradacji, a część została zdewastowana. Inwestycja w nowoczesne tablice informacyjne i czytelne drogowskazy jest niezbędna, aby przywrócić wędrowcom poczucie pewności na każdym rozwidleniu dróg. Dzięki tym zmianom podkarpacki fragment trasy zyska profesjonalny standard, przyciągając jeszcze większą liczbę entuzjastów górskich wypraw. Projektowanie uniwersalne na Podkarpaciu Głównym celem wielomilionowej rewitalizacji jest stworzenie nowej jakości turystyki poprzez modernizację ponad 200 kilometrów podkarpackiego odcinka. Obiekty takie jak wieże widokowe i „chatki traperskie”, pełniące funkcję schronienia, zapewnią bezpieczeństwo oraz uatrakcyjnią przestrzeń. Ważnym punktem planu jest utworzenie Centrum Obsługi Turystów, które zadba …

GettyImages-2228462426-e5fd065.jpg
width: 5591
height: 3994

Archeologiczna zagadka w Hims. Czy tajemnicza inskrypcja ujawnia sekrety potężnego władcy?
type: item
date: 2026-04-03T12:56:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: islam
subject: odkrycia
subject: świątynie
subject: syria
description: Grecka inskrypcja odnaleziona pod Wielkim Meczetem w Hims ożywia debatę na temat lokalizacji zagadkowej Świątyni Słońca. Wykuty w granicie tekst stanowi kluczowy dowód na architektoniczną ciągłość miejsca, które na przestrzeni dwóch tysiącleci ewoluowało z pogańskiego sanktuarium w chrześcijański kościół, a ostatecznie w islamski meczet. To kolejny dowód w tym toczącym się od lat sporze.
encoded: Historia Świątyni Boga Elagabala w syryjskim mieście Hims przypomina wątki z filmów o przygodach Indiany Jonesa. Badacze od lat spierają się co do dokładnej lokalizacji tego mitycznego budynku. Według niektórych archeologów kluczem do jej odnalezienia nie są głębokie wykopy, lecz ukryte w murach późniejszych budowli greckie inskrypcje, które wskazują na fundamenty Wielkiego Meczetu w Hims. Inni badacze pozostają jednak sceptyczni sugerując, że prawdziwe sanktuarium z legendarnym czarnym meteorytem wciąż spoczywa nietknięte pod warstwami ziemi na pobliskim wzgórzu cytadeli. Ta pierwsza grupa zyskuje w ostatnim czasie kolejne argumenty w tej archeologicznej debacie. Grecka inskrypcja pod meczetem Tajemniczy napis został wydobyty w 2016 roku spod posadzki Wielkiego Meczetu w Hims. Wykuta w granitowym bloku inskrypcja była częścią bazy jednej ze świątynnych kolumn. Tekst, zajmujący 3/4 szerokości metrowej bazy, został skomponowany w sposób wyważony i uroczysty. Regularne, poziome linie pisma oraz jego symetryczny układ nadają całości oficjalny ton, właściwy dla tablic pamiątkowych czy inskrypcji dedykacyjnych. Z samą muzułmańską świątynią wiąże się postać XII-wiecznego władcy Nureddina. Według tradycji meczet został wzniesiony na fundamentach kościoła św. Jana Chrzciciela, który z kolei mógł stanowić kontynuację sakralną jeszcze dawniejszego miejsca kultu – prawdopodobnie świątyni pogańskiej. Co zawiera inskrypcja? Przez długi czas treść napisu pozostawała dla badaczy zagadką. Wojenne realia panujące w Syrii utrudniały archeologom pracę pozwalającą na odczytanie tajemniczego tekstu. Dopiero w kolejnych latach udało się przeanalizować zapis, który przedstawia w sposób heroiczny postać wojowniczego władcy, przyrównując jego potęgę do niszczycielskich sił natury i drapieżników. Wstępna analiza prof. Abdulkarima wykazała błędy gramatyczne w tekście, co świadczy o silnych wpływach języka aramejskiego w rzymskiej prowincji. Symetryczny i uroczysty układ liter sugeruje, że blo…

shutterstock2398576091-17233ab.jpg
width: 5184
height: 3456

Tajemniczy tunel w Będzinie wreszcie odnaleziony. Archeolodzy odkrywają tajemnice dawnego getta
type: item
date: 2026-04-03T08:33:49.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: Naziści
subject: śląsk
subject: zagłada
subject: żydzi
description: Archeolodzy odnaleźli nieznany wcześniej tunel, na terenie dawnego getta w Będzinie. Podziemne przejście prowadziło do kryjówki młodych bojowników stawiających czoła nazistowskiej opresji. Odkrycie wywołało ekscytację wśród pracowników wykopalisk, którzy już teraz zapowiadają kolejne prace na terenie wojennych kryjówek.
encoded: Budynek znajdujący się przy ulicy Rutki Laskier 24 został w 2024 roku wykupiony od prywatnego właściciela przez fundację „Brama Cukermana”, która zajmuje się przywracaniem pamięci Żydom poległym w nierównej walce w Będzinie. Prace archeologiczne przeprowadzone w chałupie, będącej w czasie nazistowskiej okupacji zamaskowanym schronem żydowskiej bojówki, ukazały nieudokumentowane wcześniej podziemne pomieszczenia. Dzięki nim młodzi walczący przez wiele dni potrafili odpierać agresję oprawcy. Tunel łączący kryjówki przez lata zyskał status mitycznego, a teraz archeologom udało się ostatecznie potwierdzić jego obecność. Losy będzińskiego oporu Historia będzińskiego ruchu oporu w getcie ma swój początek wraz z wizytą Mordechaja Anielewicza – komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej, który zachęcił tamtejszych Żydów do formowania grup samoobrony. Dom przy obecnej ul. Rutki Laskier (która swoją nazwę wzięła od związanej z Będzinem młodej Żydówki zamordowanej w 1943 roku w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau) zamienił się w tajną kryjówkę formacji oporu. Pod powierzchnią chałupy została wydrążona – pełniąca funkcję schronu – piwnica, do której wejście prowadziło przez kuchenny piec. To z tej kryjówki prowadzić miał podziemny tunel łączący dom ze stodołą. Heroiczna walka będzińskich Żydów rozpoczęła się 1 sierpnia 1943 roku wraz z początkiem akcji likwidacyjnej tamtejszego getta i trwała aż przez 16 dni. Tak długi opór był nie tylko konsekwencją walecznej postawy ŻOB-u, ale również zasługą sprawnie rozwiniętej sieci podziemnych kryjówek. Dopiero teraz lepiej poznajemy schrony wybudowane w trakcie II wojny światowej. „Odkrycie ważne w skali kraju” Biografie walczących w będzińskim getcie uda się uzupełnić dzięki pracom archeologicznym prowadzonym na terenie posesji przy ulicy Rutki Laskier. Badacze za pomocą georadaru odkryli naruszenia terenu, które świadczyły o istnieniu podziemnych pomieszczeń. Oprócz znanego już wcześniej bunkra „kuchennego”, udało się ustalić poło…

FABRIC-KOLAZ-32-8-74790ab.jpg
width: 2813
height: 1875

Przełomowe odkrycie dotyczące rzymskich wojowniczek. Zmienia sposób patrzenia na walki gladiatorów
type: item
date: 2026-04-01T12:38:19.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kobiety
subject: koloseum
subject: starożytny rzym
subject: walka
description: Najnowsze badania przełamują stereotypy odnośnie ról kobiet w społeczeństwach starożytnego Rzymu. Analiza mozaiki z Reims ukazała venatrix - rzymską pogromczynię zwierząt, która ścierała się z groźnymi ssakami na arenach. Odkrycie stanowi pierwszy i jedyny znany dowód wizualny na istnienie żeńskich wojowniczek, zmieniając również postrzeganie czasu, kiedy ta forma rozrywki powszechna była w starożytnym państwie.
encoded: Produkcje takie jak kultowy „Gladiator” w reżyserii Ridleya Scotta bezpośrednio wpłynęły na nasz obraz starożytnych starć wojowników na arenie. Tytułowi gladiatorzy przedstawiani są jako umięśnieni mężczyźni stający naprzeciwko siebie wewnątrz Koloseum, z którego na koniec wyjdzie jedynie ten, kto przetrwa morderczy bój. Badania przeprowadzone przez Alfonso Mañasa – naukowca z Uniwersytetu Kalifornijskiego – starają się rozszerzyć powszechnie panujące przekonanie o kobiecy wątek. Historyk kładzie nacisk na uczestnictwo antycznych wojowniczek w gladiatorskich potyczkach. Zwierzęce starcia na arenie Choć głośny „Gladiator II” przywrócił do popkultury widowiskowe starcia z bestiami, przez lata ta forma rozrywki pozostawała w cieniu walk gladiatorów. Venatio, czyli potyczki ludzi z dzikimi zwierzętami, rzadziej gościły w zbiorowej wyobraźni niż gladiatura – klasyczne starcia człowieka z człowiekiem. To właśnie te drugie zostały drobiazgowo przebadane przez naukę i zdominowały kino. Alfonso Mañas w swoich badaniach postanowił jednak odwrócić ten trend, skupiając się właśnie na venatio. To w tym mniej rozpoznanym świecie antycznych potyczek naukowiec odnalazł dowody na obecność kobiet – walecznych wojowniczek zwanych venatrices. Wojowniczka z mozaiki Alfonso Mañas oparł swoje tezy na analizie rzymskiej mozaiki z III w. n.e., która została znaleziona w Reims, lecz uległa całkowitemu zniszczeniu w 1917 roku, podczas I wojny światowej. Choć fizyczny obiekt przestał istnieć, dzięki niezwykle precyzyjnym rycinom wykonanym tuż po odkryciu przez archeologa Jeana Charlesa Loriqueta naukowcy wciąż mogą badać to wyjątkowe dziedzictwo starożytności. Jeden z fragmentów mozaiki przez lata interpretowano jako wizerunek mężczyzny – gladiatora lub pomocnika areny odpowiedzialnego za odwracanie uwagi zwierząt. Naukowiec z Uniwersytetu Kalifornijskiego dowodzi jednak, że dotychczasowe analizy rozmijały się z pierwotną ideą twórców. Zdaniem badacza układ płytek został starannie zaprojektowa…

FABRIC-KOLAZ-32-7-01564fe.jpg
width: 2813
height: 1875

Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
type: item
date: 2026-03-30T11:01:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: bieszczady
subject: lasy
subject: województwo podkarpackie
subject: żubr
description: Podczas marcowego liczenia żubrów w bieszczadzkich nadleśnictwach udało się naliczyć 940 ogromnych ssaków. Tegoroczny wynik stanowi znaczącą poprawę względem ubiegłorocznego pomiaru – wtedy naliczono o 100 osobników mniej. Jednak nie powinniśmy wyłącznie się cieszyć: naukowcy tłumaczą, jakie negatywne skutki może nieść za sobą tak duży wzrost populacji.
encoded: Luty przyniósł historyczne wieści z polskiej części Puszczy Białowieskiej, gdzie populacja żubrów osiągnęła poziom 1176 osobników. Ten imponujący wynik to m.in. efekt udanych migracji zwierząt pomiędzy puszczami Białowieską a Knyszyńską. Powody do świętowania mają również leśnicy z Podkarpacia – bieszczadzka populacja zwiększyła się w ciągu roku o kolejne 100 sztuk. Eksperci studzą jednak entuzjazm, przypominając, że tak dynamiczny wzrost wymaga czujności i monitorowania zagrożeń ekologicznych oraz zdrowotnych. Dokładność bieszczadzkiego spisu Na pierwszy rzut oka dziwić może dokładność, z jaką przeprowadzony został spis. Precyzyjna liczba policzonych osobników jest jednak wynikiem jednodniowej akcji liczenia, która odbywa się we wszystkich jednostkach leśnych (nawet tych zarządzanych przez podmioty prywatne). Finał ten poprzedzają wielodniowe obserwacje stad. Dzięki tak dokładnemu przygotowaniu leśnicy doskonale znają strukturę grup, co pozwala wyeliminować ryzyko dwukrotnego policzenia tych samych osobników. Ile żubrów żyje w Bieszczadach? Jak podaje Edward Marszałek, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, podczas marcowego spisu doliczono się łącznie 940 żubrów. Spośród nich 880 osobników bytuje po stronie polskiej, a 60 po słowackiej. Tytuł największej ostoi gatunku przypadł Nadleśnictwu Baligród, gdzie w 14 stadach odnotowano blisko 400 żubrów. Jednak to w Nadleśnictwie Lutowiska, u podnóża masywu Otryt, zaobserwowano największe pojedyncze stado. Obecna struktura populacji, skupionej w dużych grupach rodzinnych, jest charakterystyczna dla okresu wczesnowiosennego. Już niebawem stada ulegną rozproszeniu – znaczna część osobników uda się w wyższe partie gór, gdzie pod okiem żubrzyc (samica nazywana jest również krową) dorastać będzie kolejne pokolenie. To właśnie dlatego spis przeprowadzany jest w marcu: to ostatni moment, na obserwowanie ssaków w dużych skupiskach. Zagrożenia sukcesu populacyjnego Dynamiczny przyrost na ograniczonym o…

shutterstock1713510985-48072db.jpg
width: 4024
height: 2683

Sensacja w piwnicy. Archeolodzy w Słupsku znaleźli „skarb” przedwojennego kupca
type: item
date: 2026-03-27T13:49:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kawa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pomorze
description: W centrum Słupska doszło do wyjątkowego odkrycia archeologicznego. Zatrudniona przez prywatnego inwestora ekipa archeologów wyciągnęła z ziemi nietypowy przyrząd prawdopodobnie z pierwszej połowy XX wieku. Maszyna do palenia kawy zachowała się w niemal kompletnym stanie.
encoded: Do odkrycia doszło podczas prac w miejscu, gdzie w przyszłości ma stanąć – wyposażony w podziemny parking – hotel. Tam, gdzie w przyszłości staną auta gości przyjeżdżających do Słupska, archeologom udało się znaleźć wyjątkową maszynę, świadczącą o zagospodarowaniu tego miejsca w ubiegłym wieku. Przedwojenna maszyna do kawy stała prawdopodobnie w piwnicy sklepu kolonialnego prowadzonego przez Augusta Ruffmanna – lokalnego, przedwojennego kupca i przedsiębiorcę. Dalsze losy odkrycia pozostają nieznane, choć da się usłyszeć liczne głosy zwolenników wyeksponowania wyjątkowego znaleziska. Odkrycie w oparach kawy Archeolodzy natrafili na niemal nienaruszony obiekt, mieszczący się w piwnicy po dawnej kamienicy w centrum Słupska. Budynek, w którym znajdował się sklep Ruffmanna, istniał w tym miejscu do roku 1945, kiedy został zniszczony pod koniec II wojny światowej. Maciej Marczewski, przedstawiciel firmy archeologicznej Glesum prowadzącej w Słupsku badania archeologiczne, zwraca uwagę na niezły stan, w jakim zachowała się maszyna. Pomimo faktu, iż na piwnice w czasie wojny runęła cała kamienica, zachowała się większość elementów kawowego znaleziska. W rozmowie z „Radiem Gdańsk” archeolog w następujących słowach opisuje odkrytą maszynę: „Urządzenie miało wbudowany piec. Jego wielkość wskazuje, że kawa była wypalana na skalę półhurtową. Maszyna została wyprodukowana w pierwszej połowie XX wieku przez niemiecką firmę założoną w 1868 roku, która w latach 50. zmieniła nazwę i do dziś produkuje piece do palenia kawy”. Przyszłość wyjątkowego odkrycia Zabytkowa maszyna do palenia kawy przejdzie teraz proces szczegółowej inwentaryzacji oraz profesjonalnej konserwacji. Specjaliści podejmą próbę dokładnego oczyszczenia żeliwnej konstrukcji z grubych warstw rdzy, aby przywrócić jej dawny blask. Dla kawoszy mamy jednak rozczarowującą wiadomość – urządzenie nie odzyska już swojej pierwotnej sprawności i nie będzie zdolne do prażenia ziaren. Możemy mieć natomiast nadzieję, że po zakończ…

shutterstock2591549053-6e208e3.jpg
width: 5250
height: 3497

Podróżowanie bez limitów. Czy w 2026 roku Polacy przestali liczyć godziny w samolocie?
type: item
date: 2026-03-27T12:17:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kierunki
subject: loty samolotem
subject: podróże
subject: tanie podróżowanie
subject: turystyka
description: Czy w obecnym świecie, w którym z biletem lotniczym we własnym telefonie, możemy pokonywać tysiące kilometrów w zaledwie kilka godzin, podróżowanie ma jeszcze jakiekolwiek granice? Trendbook Podróżniczy opowiada o tym, czy niezapomniany wyjazd wart jest każdej godziny w trasie.
encoded: Spis treści: Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Ile trwa prawdziwa podróż? Z poświęceniem, ale z głową Amerykański powieściopisarz i podróżnik, Paul Theroux, który kilka swoich książek poświęcił kilkumiesięcznym wyprawom po różnych zakątkach globu, nazywał element podróży doświadczeniem, na które trzeba się otworzyć i które trzeba opisać. Według pisarza przemieszczanie się wymaga całkowitego oddania, a sama trasa powinna być długa, tak by uczestnik mógł się w niej odpowiednio zanurzyć. Słowa te jednakże nie mają pokrycia w dzisiejszym – zdominowanym przez ruch lotniczy – świecie. Proste i tanie podróżowanie za pomocą samolotów zastąpiło wielodniowe wędrówki, jakie uprawiał Theroux. Czy jednak podróżnik 2026 roku jest ciągle w stanie poświęcić kilka godzin swojego cennego urlopu na przemieszczanie się do albo po nieznanym kraju? Odpowiedź czyha w „Trendbooku Podróżniczym” National Geographic. Jak podróżują Polacy? – Wyniki Trendbooka Podróżniczego 2026 Trendbook Podróżniczy jest raportem opracowanym na podstawie szerokiego badania zrealizowanego wśród użytkowników national-geographic.pl oraz czytelników newslettera „NG Świat do kawy”. Na podstawie 1000 głosów, które udało się zebrać wśród respondentów, powstał dokument opisujący sposoby na podróżowanie naszych czytelników w 2026 roku. Opracowanie skupia się m.in. na podróżniczych motywacjach, kierunkach obieranych w 2026 roku oraz czynnikach, które najmocniej wpływają na wyjazdy. Jednym z wniosków wynikających z Trendbooka jest zmiana podejścia naszych czytelników do podróżowania. Jak wyczytamy to we wstępie dokumentu: „podróż nie jest już tylko nagrodą po ciężkiej pracy. Jest inwestycją w siebie: w emocje, wspomnienia i osobisty rozwój”. Pytanie: jak wiele możemy dla tej inwestycji poświęcić? Podróż, dla której warto zatrzymać zegar? Wyniki badania w dużej mierze zaprzeczają obowiązywaniu jakichkolwiek limitów w długości podróży. Paul Theroux, patrz…

FABRIC-KOLAZ-32-6-f2fbb46.jpg
width: 2813
height: 1875

Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
type: item
date: 2026-03-26T07:51:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: francja
subject: paryż
subject: wieża eiffla
subject: zwiedzanie
description: Paryż otwiera nową atrakcję, która pozwoli spojrzeć na najsłynniejszą budowlę Francji z kompletnie nowej perspektywy. „Vertigo of the Tower” to unikatowa trasa widokowa ulokowana na wysokości 60 metrów. Turyści już drugi raz mogą podziwiać Wieżę Eiffla, „wisząc” nad ziemią.
encoded: Mogłoby się wydawać, że słynna Wieża Eiffla nie kryje już przed nami żadnych tajemnic. Paryska budowla jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na świecie, którą co roku odwiedzają miliony osób. Nowa trasa widokowa pozwala jednak spojrzeć na ten unikatowy budynek z kompletnie innej perspektywy. Znajdując się 60 metrów nad ziemią, możemy poznać wieżę od zupełnie nowej strony, co gwarantuje doznania na granicy strachu i zachwytu. Ponowne otwarcie trasy w powietrzu Turyści po raz kolejny będą mogli skorzystać z najwyższego miejskiego mostu we Francji, który powraca na pierwsze piętro Wieży Eiffla. Atrakcja, mająca swoją premierę w zeszłym roku, na tyle podbiła serca odwiedzających, że dwanaście miesięcy później ponownie pojawia się na słynnej konstrukcji. Tym razem wyjątkowej trasie widokowej towarzyszyć będzie wiosenny taras, zapewniający gościom chwilę oddechu z widokiem na przepiękną panoramę stolicy. Widok z dreszczykiem emocji Trasa „Vertigo of the Tower” została zawieszona pomiędzy wschodnim a zachodnim filarem wieży. Długość przejścia wynosi 40 metrów, w trakcie których spacerowicze mogą podziwiać zarówno misterną konstrukcję „Żelaznej Damy”, jak i cały Paryż. Podniebny pomost został wykonany z wielowarstwowej siatki zawierającej ponad 25 000 oczek, co zapewnia zwiedzającym pełne bezpieczeństwo. Choć spacer nad przepaścią budzi silne emocje, konstrukcja jest niezwykle solidna i w pełni zabezpieczona. Mimo to „Vertigo of the Tower” nie jest dostępne dla dzieci poniżej 3. roku życia, a osobom z silnym lękiem wysokości zaleca się ostrożność przy podejmowaniu decyzji o wejściu. Jak korzystać z podniebnej trasy? Rezerwacja miejsca na „Vertigo of the Tower” jest banalnie prosta. Wystarczy odnaleźć Pawilon Ferrié na pierwszym poziomie wieży i za pomocą smartfona zarejestrować się przez kod QR. System pozwala wybrać dogodny slot czasowy w ramach najbliższej godziny, a do listy warto od razu dopisać całą swoją grupę. Należy jednak pamiętać, że ze względów …

shutterstock2552452809-8866da8.jpg
width: 5947
height: 3965

W 2026 roku w podróżach szukamy tylko jednej rzeczy. Oto jak będziemy podróżować w tym sezonie
type: item
date: 2026-03-25T13:42:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ankieta
subject: europa
subject: kierunki
subject: podróże
subject: polska
subject: turystyka
description: Czytelnicy National Geographic Polska w 2026 roku – w trakcie swoich podróży – będą poszukiwać autentyczności. Niezapomniane doznania nie kryją się jedynie za egzotycznymi destynacjami, a prawdziwe piękno można dostrzec w granicach naszego kraju. Dzikość i natura wypiera utarte szlaki sprawiając, że najpopularniejsze atrakcje turystyczne zaczynają tracić na znaczeniu. O pogoni za autentycznością w podróżowaniu opowiada Trendbook Podróżniczy.
encoded: Spis treści: Czy podróżowanie to styl życia? Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Co kryje się za rogiem? – lokalne czy dalekie podróżowanie Triumf natury W podróżach 2026 roku dominować będzie jedno słowo: autentyczność. To właśnie tej cechy poszukiwać będą czytelnicy National Geographic PL, którzy wypełnili ankietę dotyczącą preferencji wyjazdowych. Swoich odpowiedzi udzieliło 1000 osób, z czego 64,8% to użytkownicy serwisu national-geographic.pl, a 35,2% czytelnicy newslettera „NG Świat do kawy”. W głosowaniu nieznacznie przeważały kobiety, stanowiąc 54% wszystkich respondentów, przy 45% mężczyzn (1% wybrało odpowiedź „Inna/Wolę nie odpowiadać”). Dzięki tym głosom uzyskaliśmy obraz preferencji osób, które w 2026 roku coraz częściej rezygnują z wycieczek „utartym szlakiem”. Co jeszcze stoi za naszymi wyborami? Odpowiedzi dostarcza najnowszy Trendbook Podróżniczy. Czy podróżowanie to styl życia? Większość respondentów nie traktuje podróży jako sporadycznego luksusu, planując kilka wyjazdów każdego roku. Połowa badanych (50%) podróżuje nawet ponad 3 razy rocznie, podczas gdy 36% odpowiadających wyjeżdża przynajmniej raz lub dwa. Daje to obraz grupy osób żyjących podróżami, które niemal od razu po powrocie zaczynają pakować plecak na kolejną wyprawę. Potwierdzają to twarde dane: na samym początku 2026 roku aż 52% badanych posiada już konkretne plany wyjazdowe. Znaczna część reszty respondentów (33%) także planuje swoje wyprawy, szukając konkretnej destynacji wypadu. Widzimy więc, jak ważne stało się podróżowanie w życiu Polaków – regularne wyjazdy na stałe wpisały się w nasze kalendarze. Prawdziwe oblicze podróżowania – co doceniamy? Przez długie lata podróżowanie utożsamiane było z „zaliczaniem” kolejnych atrakcji w danym miejscu. Turystyka skupiała się na zwiedzaniu umieszczonych w każdym przewodniku lokalizacji, które co roku szturmowane są przez miliony turystów. Wielu podróżników obserwując ten proces zaczęło się zastanawiać: czy to jest droga do pozna…

shutterstock2696047481-16b7181.jpg
width: 3800
height: 2138

Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
type: item
date: 2026-03-23T13:27:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania
subject: choroby tropikalne
subject: komary
subject: krew
subject: owady
subject: ukąszenie
description: Nowe badania prowadzone przez naukowców z Georgia Institute of Technology oraz MIT starają się poznać tajemnice funkcjonowania komarów. Naukowcy wykonali szereg eksperymentów, aby odkryć, czym kierują się ci mali krwiopijcy podczas swojego żerowania. Wyniki mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod kontroli tych owadów, które w niektórych przypadkach mogą być bardzo niebezpieczne dla człowieka.
encoded: Wraz ze wzrostem temperatury coraz częściej „na własnej skórze” odczuwamy funkcjonowanie komarów. Wiosenne oraz letnie wieczory już niedługo wypełnią się charakterystycznym, denerwującym bzyczeniem, a na naszych skórach zaczną pojawiać się pierwsze ślady po ugryzieniach. Komary, które są autorami tych mało przyjemnych zachowań, potrafią być jednak zdecydowanie bardziej niebezpieczne. Te krwiopijne owady przenoszą groźne choroby, takie jak malaria czy żółta febra, przez które rocznie umiera ponad 700 tysięcy osób. Tak duże zagrożenie sprawia, że badania takie jak te prowadzone przez naukowców z USA zdają się mieć bardzo duży sens. Tamtejsi badacze w trakcie licznych eksperymentów starali się poznać czynniki, jakimi komary kierują się w poszukiwaniu źródła krwi. Autorzy badań podkreślają, że otrzymane wyniki pozwolą lepiej zrozumieć ten proces, a co za tym idzie – dokładniej przygotować się do obrony przed tymi owadami. Komary w 3D Naukowcy prześledzili lot komarów w kontrolowanych warunkach za pomocą kamer 3D na podczerwień. Obserwowano, jak owady poruszają się wokół obiektów, reagując na sygnały wizualne i dwutlenek węgla – czynniki przyciągające krwiopijców. Badaczom udało się zebrać aż 20 milionów punktów danych dotyczących pozycji, prędkości i kierunku lotu, co tworzy największą na świecie bazę tego typu informacji. Eksperymentowano z trzema typami obiektów – czarną i białą kulą oraz z człowiekiem. W ten sposób naukowcy potrafili określić, które czynniki najmocniej wpływają na strategie żywieniowe komarów. Należy dodać, że w badaniach uczestniczyły owady z gatunku komara egipskiego, który występuje we wszystkich tropikalnych i subtropikalnych regionach świata. Komary w klubie Pierwszy wniosek, jaki udało się wyciągnąć autorom badań, dotyczy niezależności komarów w trakcie poszukiwań źródła krwi. Powtarzalność ugryzień, którą tak często odczuwamy w letnie wieczory, nie jest konsekwencją stadnych strategii tych owadów. Nie śledzą one zachowań innych krwiopijców, ty…

GettyImages-971015354-6b6a7d1.jpg
width: 5300
height: 3513

To jeden z najstarszych kiermaszów w Europie. Brałem udział w wileńskich Kaziukach
type: item
date: 2026-03-23T08:56:41.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: jarmark
subject: litwa
subject: wilno
subject: wiosna
description: Kaziuki to jeden z najstarszych jarmarków w Europie. Od ponad 400 lat, wraz z początkiem marca, Wilno wypełnia się stoiskami, na których lokalni rzemieślnicy i sprzedawcy prezentują swoje wyroby. Choć targi organizowane na cześć świętego Kazimierza mają wielowiekową tradycję, wiele towarzyszących im zwyczajów pozostaje od stuleci niezmiennych, co nadaje świętu wyjątkowo autentyczny charakter.
encoded: Spis treści: W pogoni za Kazimierzem Parada na cześć Kazimierza Wesołe świętowanie Palmowe rzemiosło Nowoczesna tradycja Podczas wileńskich Kazioków czuć nadchodzącą wiosnę. W pierwszy weekend marca Wilno zatapia się w dźwięku ludowych instrumentów i gwarze ulicznych kiermaszów. Mieszkańcy stolicy Litwy wychodzą na ulice, by wspólnie świętować dzień kanonizacji swojego narodowego patrona. To wyjątkowe połączenie religijnych i ludowych tradycji przetrwało lata wojen oraz sowieckiej okupacji, gdy władze starały się wymazać Kaziuki z przestrzeni miasta. Jak dziś wygląda to kipiące autentycznością święto i czy na jarmarku wciąż można kupić tradycyjne kaziukowe wyroby? W pogoni za Kazimierzem Wychodzę z miejsca swojego noclegu w centrum Wilna. Hotel Vilnia, którego nazwa nawiązuje do okalającej słynne Zarzecze rzeki Wilejki, znajduje się u stóp wzgórza Giedymina, zaraz przy placu Katedralnym. Nic więc dziwnego, że chwilę po przekroczeniu hotelowych wrót do moich uszu trafiają pierwsze dźwięki ludowej muzyki i odgłosy zgiełku, jaki ma miejsce kilkaset metrów ode mnie. Choć to na placu Katedralnym znajduje się Bazylika świętego Stanisława Biskupa, w której pochowane jest ciało litewskiego patrona – bezpośredniego prowodyra wileńskich Kaziuków – to nie ten fragment miasta pełni najistotniejszą rolę w kiermaszu. By dostać się do tego miejsca, muszę przedrzeć się przez kilkaset stoisk. Docieram do alei Giedymina – ulicy, na której rozgrywa się główna część kaziukowych obchodów. Od samego początku uderza mnie zainteresowanie, z jakim spotykają się lokalne stoiska sprzedające regionalne wyroby. Przy straganie zaopatrzonym w słynne piernikowe serca gromadzi się już pokaźna kolejka osób chcących nabyć kultowy wypiek. Zaraz obok starsza pani z pogranicza Litwy i Białorusi sprzedaje smorgońskie obwarzanki – ikony wileńskich Kaziuków. Te charakterystyczne przysmaki, które po upieczeniu nawleka się na sznur, tworząc kaziukowy naszyjnik, przywędrowały do stolicy Litwy z miasta Smorgon…

Vilnius-Kaziukas-Fair-2026-9-bf0df1f.jpg
width: 2500
height: 1667

Naukowcy przebadali marchew, pomidora i sałatę. Wyniki pokazują, które części roślin gromadzą farmaceutyki
type: item
date: 2026-03-22T15:02:47.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: eksperyment
subject: liście
subject: owoce
subject: warzywa
description: Naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa udowodnili, że farmaceutyki, które mogą być składnikiem systemu nawadniania, rozkładają się w roślinach nierównomiernie. Oznacza to, że niektóre rośliny stają się lepszymi kandydatami do nawadniania ściekami niż inne. Klucz tkwi w części produktu, jaka zostaje spożyta przez człowieka.
encoded: Nawadnianie upraw za pomocą ścieków to powszechna praktyka stosowana na obszarach ubogich w systematyczne opady. Ten sposób podlewania ratuje żywotność roślin, które bez regularnego dostępu do wody skazane byłyby na pewną śmierć. Wielu producentów żywności obawia się jednak o skutki tego sposobu nawadniania, przez który żywność narażona może być na różne związki zawarte w ściekach – w tym na leki psychoaktywne. Naprzeciw obawom wychodzi zespół naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, który pod kierownictwem Danielli Sanchez przeprowadził szereg badań określających, które z warzyw jest najlepszym kandydatem do ściekowego podlewania. Jak przeprowadzono badania? Do eksperymentów naukowcy wykorzystali trzy gatunki roślin: marchew, pomidora i sałatę. Każde z nich zostało umieszczone w komorze o kontrolowanej temperaturze, w której uprawy były zasilane specjalnym roztworem składającym się z ultraczystej wody, soli, składników odżywczych i jednego z czterech leków wytypowanych przez zespół Sanchez. Farmaceutyki zawierały psychoaktywne substancje takie jak karbamazepina, lamotrygina, amitryptylina i fluoksetyna. Każdy z tych składników stosowany jest w lekach na depresję, chorobę afektywną dwubiegunową oraz padaczkę. Eksperyment trwał przez okres do 45 dni. Po tym czasie z roślin zostały pobrane próbki różnych tkanek, które następnie naukowcy poddali analizie chemicznej mającej określić, w jaki sposób substancje wchłaniane są przez roślinę. Dodatkowym rezultatem analizy było określenie, jakie produkty uboczne wytwarzają rośliny w takim procesie zasilania oraz jak chemiczne elementy uboczne ostatecznie się rozkładają. Chemiczne liście Wyniki badań pozwoliły określić, że farmaceutyki oraz produkty metabolizmu tych substancji mają tendencję do gromadzenia się w liściach roślin. W tych częściach organizmów zaobserwowano nawet – jak miało to miejsce u pomidorów – nawet do 200 razy wyższe stężenie farmaceutyków niż miało to miejsce w owocach. W przypadku badanej marchwi stężenie …

shutterstock2188759795-fccab18.jpg
width: 5472
height: 3447

Wyglądają niegroźnie, ale ich skutki mogą zaskoczyć. Jak naprawdę szkodzą niedopałki?
type: item
date: 2026-03-21T13:31:19.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: papierosy
subject: śmieci
subject: zanieczyszczenie
description: Międzynarodowy zespół badaczy przeprowadził rozległe badania na temat wpływu papierosowych niedopałków na środowisko. Przez dekadę naukowcy analizowali odziaływanie wyrzuconych filtrów na różne typy warunków środowiskowych. Wyniki nie napawają optymizmem, a powszechność tego typu zanieczyszczeń stanowi poważny problem ekologiczny.
encoded: Jak podkreślają autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie „Environmental Pollution”, niedopałki papierosowe stanowią najczęstszą formę śmieci na świecie. Pozostawione przez palaczy filtry spotykamy niemal w każdym środowisku: od plaż Bałtyku, przez największe światowe metropolie, po górskie szlaki w Alpach. Obecność niedopałków już teraz wpisała się w powszechny krajobraz antropocenu i może z nami pozostać jeszcze na długie lata. Prowadzone przez dekadę badanie nad wpływem tego typu zanieczyszczeń na środowisko naturalne ukazuje nie tylko długotrwałość rozkładu papierosowych filtrów, ale również toksyny, które śmieci pozostawiają w glebie. Pierwszy tak długi eksperyment W przeciwieństwie do dotychczasowych eksperymentów zajmujących się wpływem rozkładu niedopałków na środowisko, ten, którego efekty opublikowano w 2026 roku, był prowadzony aż przez 10 lat. Wcześniejsze próby koncentrowały się na zdecydowanie krótszym okresie, trwającym zwykle kilka dni lub miesięcy. Długoterminowy eksperyment pozwala jednak ukazać zmieniającą się dynamikę rozkładu odpadów, który przez dekadę zachodził w badanych środowiskach. Naukowcy umieścili tysiące niedopałków w trzech różnych otoczeniach. Śmieci zostały ulokowane na powierzchniach miejskich, w glebach piaszczystych oraz w żyznych glebach trawiastych. Takie rozwiązanie pozwoliło zaobserwować zmiany w różniących się od siebie warunkach. Jak podkreślają badacze, to właśnie środowisko rozkładu miało duży wpływ na degradację filtrów. Powolny rozkład Okazuje się, że rozkład niedopałków stanowi wieloetapowy proces, w trakcie którego można zaobserwować zmieniającą się dynamikę degradacji. Pierwsza faza zachodzi stosunkowo szybko – po pierwszych tygodniach masa filtra znacznie spada, a zewnętrzne warstwy zaczynają się rozpadać. Po niej następuje jednak zdecydowanie wolniejszy proces. Włókna octanu celulozy, z których zbudowane są papierosowe filtry, z jednej strony zwiększają trwałość niedopałka i poprawiają skuteczność filtracji w tr…

GettyImages-2217191183-74e3158.jpg
width: 4568
height: 3296

Pompeje pod ostrzałem niezwykłej broni. Naukowcy twierdzą, że był to starożytny „karabin maszynowy”
type: item
date: 2026-03-20T11:13:43.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: broń
subject: pompeje
subject: wezuwiusz
description: Starożytne Pompeje odkrywają kolejną tajemnicę przed badaczami. Tym razem znalezione zostały dowody na użycie bardzo zaawansowanej broni podczas oblężenia miasta pod Wezuwiuszem. Ślady świadczą o wykorzystaniu wyrzutni nazywanej „starożytnym karabinem maszynowym”.
encoded: Stanowisko archeologiczne w ruinach starożytnych Pompejów co roku przynosi kolejne spektakularne odkrycia naukowe. Wulkaniczny popiół, który po erupcji w 79 r. n.e. zasypał miasto u stóp Wezuwiusza, zakonserwował ślady funkcjonowania świata rzymskiego w niemal niezmienionym kształcie. Pod grubą warstwą osadu włoscy naukowcy odkryli nietypowe oznaki zniszczeń bojowych, które prawdopodobnie były konsekwencją działań mających miejsce na południu Włoch ponad 150 lat przed wybuchem wulkanu. Wyjątkowość śladów podkreśla sposób, w jaki powstały. Wojenne dziedzictwo Pompejów Pompeje usłane są śladami działań bojowych mających miejsce na tych terenach w I w. p.n.e. Naukowcy przez długi czas skupiali się przede wszystkim na zagłębieniach powstałych po ciężkich kamiennych kulach wystrzeliwanych z typowych rzymskich katapult. Oczom archeologów umykały jednak mniejsze, czworokątne otwory znajdujące się na północnych murach starożytnego miasta. Uważano, że zniszczenia te są wynikiem zwykłej degradacji terenu, który jeszcze przed erupcją Wezuwiusza trawiony był licznymi konfliktami wojennymi. Prawda okazała się jednak zdecydowanie bardziej zaskakująca, ukazując badaczom działanie charakterystycznej wyrzutni, zbliżonej funkcjonowaniem do współczesnych broni maszynowych. Starożytny „karabin maszynowy” Zespół naukowców postawił hipotezę, że zaobserwowane zagłębienia w murach są wynikiem ostrzału z tzw. polybolosa. Ta zaawansowana machina wojenna określana jest mianem pierwszego karabinu maszynowego, który w starożytności został prawdopodobnie wynaleziony przez greckich inżynierów. Wyjątkowa broń była w stanie wystrzelić całą serię bełtów, które przy pomocy automatycznego mechanizmu osiągały śmiercionośną prędkość. Wyrzutnia wyposażona była dodatkowo w przekładnie i łańcuch, pozwalające na powtarzalne oddawanie strzałów i samodzielne ładowanie kolejnych pocisków, które precyzyjnie trafiały w fortyfikacje wroga. Polybolos (oznaczający dosłownie „wielowyrzutnię”) był prawdziwą rewolucją…

GettyImages-1258553804-23064a1.jpg
width: 3500
height: 2333

Zaginiony obraz wisiał w domu przez lata. Policja odzyskała wojenną zgubę
type: item
date: 2026-03-19T08:40:34.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: II wojna światowa
subject: katowice
subject: malarstwo
subject: obrazy
description: Policjantom z Katowic udało się odzyskać obraz, który przez ponad 80 lat pozostawał zaginiony. Praca autorstwa Feliksa Michała Wygrzywalskiego została zlokalizowana w mieszkaniu u jednej z katowickich rodzin, od pokoleń posiadającej zaginione dzieło. Obraz został przetransportowany do Muzeum Śląskiego, gdzie oczekuje na dalsze decyzje.
encoded: Feliks Michał Wygrzywalski to polski malarz urodzony w 1875 roku w Przemyślu. Jego prace ozdabiają sale muzeów, takich jak Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Krakowie czy Lwowska Galeria Sztuki. Wśród najsłynniejszych obrazów artysty znajdują się m.in. „Burłacy” czy „Nad ciepłym morzem”. Teraz do zbioru eksponowanych dzieł artysty dołączą nowo odnalezione „Dzieci nad wodą”. Wojenna zguba Dotychczas ostatnia informacja na temat położenia zaginionego obrazu pochodziła z 1944 roku, kiedy dzieło znajdowało się w kolekcji Leona Babińskiego. Znany prawnik, który w dwudziestoleciu międzywojennym współorganizował polskie sądownictwo, przechowywał pracę Wygrzywalskiego w swojej warszawskiej kolekcji. Wojna, niestety, pozbawiła nas wiedzy na temat lokalizacji obiektu, który przez ponad 80 lat pozostawał zaginiony. Dzieło znalazło się w rejestrze utraconych dóbr kultury prowadzonym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wszystko zmieniło się w grudniu 2025 roku, kiedy katowiccy policjanci namierzyli obecną lokalizację wojennej zguby. Oryginalny obraz w katowickim mieszkaniu „Dzieci nad wodą” zostały zlokalizowane w jednym z mieszkań w Katowicach. W trakcie interwencji policjanci weszli do lokalu, gdzie ich oczom ukazało się dzieło Wygrzywalskiego. Obraz, który od czasów II wojny światowej pozostawał zaginiony, znajdował się – jak gdyby nigdy nic – w „czterech ścianach” jednego ze śląskich domów. Skąd więc tak wyjątkowy obiekt znalazł się w tak nieoczywistym miejscu? Rzeczniczka prasowa Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, nadkomisarz Sabina Chyra-Giereś, w następujący sposób relacjonuje wstępne tłumaczenia właściciela obrazu: „Z relacji właściciela mieszkania, w którym odnaleziono obraz, wynika, że był on przekazywany z pokolenia na pokolenie. Właściciel nie zna historii jego zaginięcia ani okoliczności, w jakich znalazł się w posiadaniu jego rodziny”. Widzimy więc, że powojenne losy „Dzieci…” pozostają nieznane. Nie wiemy, jak dzieło zostało pr…

FABRIC-KOLAZ-32-5-ac48051.jpg
width: 2813
height: 1875