Na ratunek żabom! Wyjątkowa akcja w Karkonoszach ma pomóc mieszkańcom tamtejszych lasów
Rusza coroczna akcja „ŻABA!” w Karkonoskim Parku Narodowym. Inicjatywa ma na celu ułatwienie wędrówki płazów do ich miejsc rozrodu. Władze parku narodowego poszukują wolontariuszy, którzy mogliby pomóc w transportowaniu żabich mieszkańców tamtejszych lasów.
Nadejście wiosny to nie tylko ważny moment dla spragnionych słońca ludzi, którzy ochoczo uskuteczniają wtedy spacery na łonie natury. Często niestety zapominamy, że wraz z końcem zimy do życia wraca wiele innych gatunków zwierząt, z którymi dzielimy naszą planetę. Aby pomóc płazom takim jak żaby, ropuchy i traszki, władze Karkonoskiego Parku Narodowego ogłaszają akcję „ŻABA!”, której celem jest wsparcie tych zwierząt w dotarciu do miejsc rozrodu. Na drodze tych niewielkich stworzeń stoją bowiem asfaltowe jezdnie, przez które wiele płazów nie dociera do upragnionego celu. Pomoc w przejściu przez jezdnie Akcje wolontariuszy skupiają się w dwóch miejscach: w Sobieszowie i Michałowicach. Tamtejsze jezdnie blokują płazom swobodne przejście do zbiorników wodnych, w których zwierzęta mogłyby złożyć skrzek. Niestety, śmiercionośne pojazdy, które każdego dnia poruszają się po asfaltowych ulicach, zabijają rocznie wiele – podążających do miejsca rozrodu – żab. Jak tłumaczą władze Karkonoskiego Parku Narodowego, który stoi za akcją „ŻABA!”, płazy są jedną z najbardziej zagrożonych grup zwierząt w Europie. Ich populacja spada m.in. przez ruch samochodowy, zmiany klimatu i utratę siedlisk. KPN podkreśla, że „każda przeniesiona żaba to realne wsparcie dla lokalnego ekosystemu”. Przenosząc żaby, traszki czy ropuchy, dbamy o bioróżnorodność tak kluczową w zachowaniu równowagi w przyrodzie. W służbie płazom Karkonoski Park Narodowy ogłosił nabór wolontariuszy chętnych wziąć udział w tegorocznej akcji „ŻABA!”. Pomoc płazom w przejściu przez jezdnie to jednak wymagające, aczkolwiek szlachetne zadanie, z którego płynąca satysfakcja jest – jak mówi KPN – „większa niż po obejrzeniu całego sezonu serialu w jeden weekend”. Praca rozpoczyna się rankiem lub wieczorem. Wolontariusze zakładają kamizelki odblaskowe, biorą wiaderka i ruszają na asfaltową drogę. Tam szukają chcących przejść na drugą stronę płazów i pomagają im, transportując zwierzęta bliżej zbiorników wodnych. Praca odbywa się w ciągu dnia i nocy, gdyż płazy o każdej porze próbują powędrować do miejsc rozrodu. Kto może zostać wolontariuszem? Wolontariuszem może tak naprawdę zostać każdy, kto chce spędzić czas na łonie natury i pomóc przyrodzie we wsparciu lokalnego ekosystemu. Władze KPN poszukują osób pełnoletnich, wyposażonych w czołówkę i dobre nastawienie. Nie potrzeba doświadczenia ani żadnych specjalnych umiejętności – organizatorzy akcji nauczą wolontariuszy wszystkiego na miejscu. Chętni powinni zgłosić się na wskazany adres mailowy: wolontariat@kpnmab.pl lub zadzwonić pod numer: 724 230 431. Los płazów w Polsce Według wyników badań z 2024 roku, opublikowanych w czasopiśmie naukowym „Nature”, światowa populacja płazów znajduje się w poważnym kryzysie. Spośród ponad 8000 gatunków tych zwierząt aż 40,7% jest zagrożonych wyginięciem. Sytuacja ta ma miejsce również w Polsce, gdzie możemy zaobserwować znaczący spadek liczby tych niewielkich zwierząt. Według badań biologa Macieja Pabijana w ciągu ostatnich 50 lat żabia populacja w lasach pod Krakowem zmniejszyła się czterokrotnie. W okolicach Poznania gromady, które liczyły po setki czy tysiące osobników, obecnie nie przekraczają nawet kilkudziesięciu sztuk. Zmiany klimatu znacząco utrudniają życie tym mieszkańcom naszego kraju. Dlatego też istotne jest, aby nie mnożyć zagrożeń, które mogłyby wpłynąć na populację płazów. Działania chroniące te zwierzęta przed szkodliwą działalnością człowieka zdecydowanie – przynajmniej w wymiarze lokalnym – mogą pomóc żabom, ropuchom czy traszkom w przetrwaniu. Źródła: Karkonoski Park Narodowy, Nauka o Klimacie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Eksponaty prosto z frontu trafiły do Berlina. Wyjątkowe muzeum opowiada o losach wojny w Ukrainie
W czwartą rocznicę początku pełnoskalowej inwazji wojsk rosyjskich na tereny Ukrainy w Berlinie została otwarta muzealna wystawa opowiadająca o losach wojny za naszą wschodnią granicą. Ekspozycja nie tylko tłumaczy przebieg całego konfliktu, ale również prezentuje sylwetki „zwykłych” obywateli, których życie wraz z początkiem walk wywróciło się „do góry nogami”. Główne przesłanie kuratorów brzmi: nie można być obojętnym wobec okrucieństwa.
Kuratorzy nowo otwartej wystawy, Wieland Giebel i Enno Lenze, zasłynęli już ze swoich inicjatyw mających na celu ukazanie okrucieństwa rosyjsko-ukraińskiej wojny. W 2023 roku przekonali władze Berlina, by przed samym wejściem do tamtejszej ambasady Federacji Rosyjskiej ustawić wrak rosyjskiego czołgu, który został odholowany z frontu w okolicach Kijowa. Tym razem aktywiści wykorzystali powojenne dziedzictwo stolicy Niemiec. W jednym z przeciwlotniczych bunkrów zaprezentowali wstrząsającą wystawę o losach wschodniego konfliktu. „Fizyczna rzeczywistość konfliktu” Wieland Giebel, pytany przez magazyn „The Guardian” o główny cel wystawy, odpowiada, że ma ona zaprezentować odwiedzającym „fizyczną rzeczywistość konfliktu”. I rzeczywiście, od samego początku na własnej skórze można poczuć realia rosyjsko-ukraińskiego konfliktu. Zanim wejdzie się do środka starego bunkru, w którym mieści się ekspozycja, odwiedzający namierzany jest przez rosyjskiego drona – tak samo, jak ma to miejsce na froncie. Na ekranie można dostrzec własną sylwetkę z perspektywy śmiercionośnej maszyny. Całość wystawy skupia się wokół dwóch zagadnień: opisu wojny, która obecnie ma miejsce za naszą wschodnią granicą oraz jej historycznych korzeni wraz z opowieściami o życiu ludzi, których konflikt nieodwracalnie zmienił. Aby wstrząsnąć odwiedzającymi, kuratorzy sięgnęli po wiele obiektów wziętych bezpośrednio z terenów walk. W centralnym miejscu ekspozycji znajduje się srebrnoszary Fiat Scudo z rozbitą przednią szybą, dużą dziurą w dachu i siedzeniami splamionymi krwią. Samochód, który w kwietniu 2025 roku został trafiony przez rosyjskiego drona, używany był jako tzw. społeczna taksówka (ang. social taxi), którą z ukraińskiego Chersonia wywożono osoby starsze i dzieci. W ataku zginął 28-letni Ołeh Salnyk, który na froncie pełnił funkcję pracownika pomocy humanitarnej. Militarne eksponaty W kolejnych salach muzeum dostrzec można inne przedmioty zawierające w sobie historie o wojnie. W jednym z pomieszczeń z sufitu zwisa 20 rosyjskich dronów, które zostały zabrane z frontu. Wśród nich znajduje się m.in. model Mołnia – najtańsza śmiercionośna maszyna, przy budowie której wykorzystuje się np. taśmę klejącą, metalowe pręty i jednorazowy aparat fotograficzny. W innej sali odwiedzający zobaczą największy pocisk manewrujący, który został odtworzony przy użyciu druku 3D. Technika ta została wykorzystana, gdyż kuratorom nie udało się sprowadzić z Ukrainy oryginalnego eksponatu. Aktywiści stojący za wystawą podkreślają, że ekspozycja ma charakter dynamiczny. Wraz z rozwojem wojny i kolejnymi okrucieństwami dziejącymi się w Ukrainie, do muzeum trafiać będą kolejne wojenne eksponaty. Kuratorzy regularnie jeżdżą do kraju ze stolicą w Kijowie, aby nieść pomoc tamtejszym cywilom, przy okazji zabierając z frontu materialne świadectwa konfliktu. Giebel bez ogródek mówi, że dynamiczna wystawa ma otrząsnąć ludzi ze zmęczenia tematem wojny, która od 4 lat rozgrywa się na terenach Ukrainy. Muzealny bunkier – gdzie znajduje się muzeum? Berlin Story Bunker to przestrzeń wystawiennicza otwarta w 2014 roku przez Giebla i Lenzego. Ogromny bunkier przeciwlotniczy, wybudowany przez nazistowskie władze w 1942 roku został przearanżowany na muzeum opowiadające o okrucieństwach różnych konfliktów. Jedną z głośniejszych wystaw, które można zobaczyć w muzealnym bunkrze, jest ekspozycja zatytułowana „Hitler – jak to się mogło stać?”. Przybliża ona sylwetkę nazistowskiego dyktatora oraz ideologię, która w czasach III Rzeszy zyskała miliony wyznawców. Kuratorzy – za sprawą obszernej ekspozycji – starają się zrozumieć okrucieństwo II wojny światowej: losy poległych, skalę zniszczeń oraz destrukcyjną ideę podboju. Praktyczne informacje Muzeum Ukrainy w Berlin Story Bunker znajduje się przy Schöneberger Str. 23A, we wschodniej części stolicy Niemiec. Wejście na ekspozycję jest możliwe w godzinach 10:00–19:00, z tym że ostatni goście mogą rozpocząć zwiedzanie o 17:30. Ceny biletów kształtują się następująco: normalny – 18 EUR; ulgowy – 12 EUR. Bilet wstępu pozwala na zobaczenie wszystkich wystaw, które mają miejsce w muzeum. Czas trwania wystawy jest nieokreślony – kuratorzy zaznaczają, że ekspozycja będzie trwać, dopóki wojna w Ukrainie się nie zakończy. Źródła: The Guardian, Berlin Story Bunker Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Chopin w wiecznej zmarzlinie. Polska kultura została zabezpieczona na tysiąc lat
Na polarnej wyspie Spitsbergen w archipelagu Svalbard ulokowano cyfrowe kopie rękopisów Fryderyka Chopina. To już drugi raz, kiedy artefakty związane ze światowej sławy kompozytorem, trafiają do arktycznego sejfu. Dzięki tamtejszym warunkom klimatycznym bezcenne prace będą mogły przetrwać wiele kolejnych wieków.
26 lutego odbyło się uroczyste złożenie prac Fryderyka Chopina w arktycznym archiwum. Arctic World Archive, w którym do tej pory znajdowało się kilka zbiorów związanych z polskim dziedzictwem kulturowym, stało się domem dla dziewięciu nośników przechowujących m.in. muzyczne autografy i listy pianisty z Żelazowej Woli. Specyfika podziemnego skarbca ma pozwolić zdeponowanym pracom przetrwać wiele kolejnych pokoleń, zachowując pamięć o polskim dorobku muzycznym. Polskie dziedzictwo w wiecznej zmarzlinie Dziewięć nośników złożonych pod koniec lutego zawiera rękopisy Fryderyka Chopina, w tym kopie autografów muzycznych oraz listów pisanych przez artystę na przestrzeni całego życia. Oprócz cyfrowych odpowiedników zbiorów z Muzeum Fryderyka Chopina w arktycznym sejfie znalazła się także dokumentacja wieloletniego projektu unijnego realizowanego pod nazwą „Dziedzictwo muzyki polskiej w otwartym dostępie”. Projekt polegał na cyfrowym kopiowaniu manuskryptów i druków muzycznych z wybranych polskich bibliotek, archiwów i muzeów. Wśród instytucji udostępniających swoje zbiory znalazły się m.in. Warszawskie Towarzystwo Muzyczne oraz Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu w Krakowie. Złożone pod koniec lutego 2026 roku dokumenty nie są jednak pierwszym polskim depozytem w Arctic World Archive. W poprzednich latach do arktycznego sejfu trafiły już inne rękopisy Chopina, a także kopie dzieł Jana Matejki, Wojciecha Kossaka i Stanisława Wyspiańskiego. Zabezpieczono tam również 4,3 tysiąca stron twórczości polskiej noblistki Olgi Tokarczuk. Czym jest Arctic World Archive? Arktyczne archiwum to stosunkowo nowa inwestycja zlokalizowana w pobliżu Longyearbyen – największej miejscowości na norweskim Spitsbergenie. W 2017 roku, w 300-metrowym szybie w sąsiedztwie Globalnego Banku Nasion, w którym przechowywane są nasiona roślin z całego globu, powstało Arctic World Archive. Misją tego obiektu jest kolekcjonowanie i archiwizowanie najważniejszych dzieł kultury z różnych zakątków świata. Poszczególne państwa deponują tam cyfrowe kopie artefaktów dokumentujących ich unikatowy dorobek kulturowy. Dzięki temu cyfrowa pamięć o historii ma szansę przetrwać znacznie dłużej niż podatne na uszkodzenia fizyczne oryginały. Archiwum znajduje się w strefie wiecznej zmarzliny, gdzie przez cały rok utrzymuje się stabilna, niska temperatura. Chłód ogranicza procesy degradacji materiałów i spowalnia starzenie nośników. Dodatkowo obiekt położony jest głęboko pod ziemią, co zapewnia ochronę przed światłem, wilgocią i promieniowaniem słonecznym. Lokalne czynniki klimatyczne oraz odizolowanie od kontynentalnej Europy sprawiają, że archiwum na Svalbardzie jawi się jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na ziemi. Długowieczny nośnik Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, którego siedziba mieści się przy ulicy Tamka w Warszawie, zdecydował się zdeponować w arktycznym archiwum dziewięć specjalnych nośników zawierających rękopisy słynnego kompozytora. Skany dokumentów zapisano na trwałych nośnikach PiqlFilm, co ma zapewnić im bezpieczne przechowywanie i przetrwanie przez setki lat. Technologia ta jest odporna nie tylko na zmiany temperatury i cyberataki, lecz także zawiera specjalnie zakodowane instrukcje umożliwiające odzyskanie danych, nawet jeśli w przyszłości obecne systemy odczytu stałyby się przestarzałe. Dzięki tym właściwościom nośniki PiqlFilm uznawane są za jedne z najtrwalszych na świecie i mogą przetrwać nawet do 1000 lat. Ta trwałość, w połączeniu z odizolowanym charakterem Arctic World Archive, ma zapewnić rękopisom Chopina bezpieczeństwo przez wiele kolejnych pokoleń. Źródło: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tamtejszym śniegiem zachwycili się nawet Beatlesi. Obertauern to wymarzone miejsce dla każdego narciarza
Na wysokości 1,7 tysiąca metrów nad poziomem morza znajduje się Obertauern – idealne miejsce dla każdego fana sportów zimowych. Ten najwyżej położony w Ziemi Salzburskiej kurort to jednak nie tylko około stu kilometrów tras zjazdowych. Miejscowość niesie w sobie historię o autentyczności, przyrodzie i ekologii, dzięki którym pobyt w tym wysokogórskim miasteczku staje się wyjątkowym doznaniem.
Choć przywykło się mówić, że to Innsbruck jest austriacką stolicą sportów zimowych, użycie tego samego tytułu wobec salzburskiego Obertauern nie byłoby żadnym nadużyciem. Już przy wjeździe do tej urokliwej miejscowości widać, jak ogromną rolę odgrywa tu świat nart i snowboardu. Na tle ośnieżonych Alp wyrastają hotele, restauracje, wyciągi i sklepy narciarskie – wszystko, co potrzebne do relaksu na śniegu. Co jednak kryje się w Obertauern poza kilometrami zapierających dech w piersiach tras? Zajrzyjmy w głąb tej alpejskiej miejscowości i sprawdźmy, co jeszcze ma do zaoferowania. Początki Obertauern Historię tej górskiej miejscowości należy zacząć na długo przed erą wyciągów i narciarskich tras. Zanim do kurortu trafili pierwsi turyści, wieś znajdowała się na ważnym szlaku transportowym przez Alpy. Już w I wieku p.n.e. przez przełęcz Radstädter, na której leży Obertauern, przewożone były towary z południowych zakątków Europy. Dzisiejszą drogą, którą zimą suną auta z bagażnikami pełnymi nart, przed dwoma tysiącami lat podążały karawany koni i mułów, targających kupieckie ładunki. Pierwsze wzmianki o osadnictwie w Obertauern pochodzą z 1224 roku. Wówczas w wiosce miał powstać kościół, wokół którego zaczęło koncentrować się życie mieszkańców okolicznych alpejskich hal. Z upływem kolejnych stuleci Obertauern stopniowo zyskiwało coraz lepszą infrastrukturę, sprzyjającą rozwojowi tej wysokogórskiej miejscowości. Turystyczny boom Turystyka, z której obecnie słynie austriacki kurort, rozpoczęła się na początku XX wieku. Pierwsi narciarze zaczęli do Obertauern przyjeżdżać w 1902 roku, czym zapoczątkowali nowy etap w historii miejscowości. Po I wojnie światowej region zaczął przyciągać coraz więcej odwiedzających – zarówno pieszych, jak i miłośników sportów zimowych. Początkowo baza noclegowa była bardzo skromna i miała raczej prowizoryczny charakter, jednak zainteresowanie stopniowo rosło. W latach 30. i 40. XX wieku nastąpił wyraźny rozwój infrastruktury narciarskiej, a do kurortu przyjeżdżano autobusami, motocyklami, a nawet wozami konnymi. Zimowe szaleństwo w Obertauern oficjalnie się rozpoczęło. Wraz z popularyzacją sportów zimowych w Europie salzburska miejscowość zyskiwała uznanie. Wyśmienite warunki narciarskie szybko sprawiły, że Obertauern coraz mocniej zaczęło zaznaczać swoją pozycję na mapie alpejskich kurortów, ściągając rocznie coraz większe rzesze turystów. Z czasem wieś urosła do rangi jednego z najlepszych ośrodków zimowych w tej całym kraju – tytuł ten Obertauern dzierży aż do dziś. W gąszczu narciarskich tras Wychodzę ze swojego hotelu Perner w samym centrum Obertauern. Co ciekawe, nazwa noclegu pochodzi od nazwiska Lukasa Pernera – szefa tego miejsca oraz przewodniczącego spółdzielni wodnej w miejscowości. Podkreślam to, gdyż zarządzanie wodą w Obertauern jest niezwykle istotne – w wysokogórskim kurorcie stabilne dostawy są kluczowe zarówno dla mieszkańców, jak i dla funkcjonowania infrastruktury turystycznej. Z wody wytwarzane jest najdrogocenniejsze „złoto” Obertauern – śnieg. Całe szczęście na poszukiwania tego kruszcu nie trzeba schodzić głęboko pod powierzchnię ziemi. W przypadku mieszkania w hotelu Perner wystarczy zjechać windą do narciarni, założyć specjalne obuwie, wyposażyć się w narty lub deskę snowboardową i ruszyć na jeden z pobliskich wyciągów. Najbliższy – orczyk o nazwie Pernerlift – znajduje się bezpośrednio za obiektem. Wjazd jest na tyle blisko, że widać go z przeszklonej hotelowej strefy SPA, w której zaznać można relaksu z widokiem na alpejskie szczyty. W kilku zdaniach nie da się opisać wszystkich tras wchodzących w skład ośrodka Obertauern. Położone po obu stronach przełęczy wyciągi gwarantują zjazdy o każdym możliwym poziomie trudności, przez co każdy znajdzie coś dla siebie w gąszczu zjazdowych szlaków. Wśród 26 kolejek narciarskich znajdziemy m.in. trzy gondole, popularne „krzesełka” z podgrzewanymi siedzeniami oraz orczyki dla tych, którzy zaczynają stawiać swoje pierwsze kroki na nartach. Bez względu na to, jaki poziom zaawansowania się reprezentuje, jazda w Obertauern gwarantuje niesamowite doznania w alpejskim klimacie. Co w przerwie pomiędzy zjazdami? A co, jeśli zabraknie nam sił i będziemy chcieli zrobić sobie przerwę w trakcie jazdy? Na regenerację najlepiej nada się – pełna smaku – austriacka kuchnia. Niezawodną pozycją w alpejskim menu jest Frittatensuppe. Ten bulion wołowy, podawany zwykle z pokrojonymi w paski naleśnikami, jest odpowiednikiem naszego polskiego rosołu. Jeśli chcemy spożyć coś bardziej sycącego, należy sięgnąć po zupę gulaszową, której treściwość od razu doda sił na kolejną część jazdy. Wybierając drugie danie, możemy obrać dwie drogi: słodką i słoną. Tę pierwszą reprezentuje prawdziwy cesarz austriackiej kuchni – omlet Kaiserschmarrn. Według legendy deser ten był przysmakiem cesarza Franciszka Józefa I i od tego władcy danie wzięło swoją nazwę. Lecz czym jest ta potrawa? To po prostu porwany na kawałki gruby omlet, do którego czasami dodawane są rodzynki i owocowe musy. Kaiserschmarrn stanowi jeden z najpopularniejszych elementów kuchni austriackiej. Na genialne fondue należy wybrać się do klimatycznej restauracji Gnadenalm u podnóża Obertauern. Lokal mieści się w alpejskiej chatce, której wystrój przywodzi na myśl czasy, kiedy do kurortu nie zawitali jeszcze pierwsi turyści. Siedząc wśród drewnianych mebli i regionalnych dekoracji, najlepiej zamówić tamtejszą wersję fondue – w przeciwieństwie do tej szwajcarskiej, bazą potrawy jest rozgrzany bulion, w którym umieszcza się kawałki mięsa. Taka forma uczty nie tylko napełnia żołądki, ale również pozwala spędzić czas w oryginalny, alpejski sposób. Znani muzycy w Obertauern Przechadzając się po Obertauern, na pewno natkniemy się na nietypową rzeźbę. Obok hotelu Edelweiss, jak gdyby nigdy nic, ustawieni są członkowie jednej z najbardziej kultowych kapel w historii muzyki – The Beatles. Skąd pomysł na uhonorowanie tutaj tej legendarnej czwórki? Muzycy z Liverpoolu przyjechali w austriackie Alpy w marcu 1965 roku, aby nagrać sceny do filmu „Help!”. Obertauern przywitało artystów niespotykanym od dawna spokojem, dzięki któremu zespół mógł w całości zrealizować swój plan. Lennon, Harrison, McCartney i Starr zatrzymali się we wspomnianym hotelu Edelweiss, w którym do tej pory można wynająć pokoje słynnych muzyków. W pobliskiej Marriecie zagrali jedyny w historii koncert w Austrii, przez co Obertauern przeszło do historii tamtejszej sceny kulturalnej. Oglądając wyczyny liverpoolskiego kwartetu na alpejskich stokach, z jednej strony uderza nieporadność, a z drugiej zabawa, jaką muzycy musieli mieć w trakcie śnieżnych szaleństw. Jako że żaden z artystów nie miał wcześniej do czynienia z nartami, w teledysku musieli zagrać austriaccy dublerzy – lokalni instruktorzy narciarstwa. Mimo że Brytyjczycy nie potrafili nawet zjechać prosto, do dziś po Obertauern krążą legendy o zachwycie całej czwórki austriackim śniegiem. Informacje praktyczne Przed przyjazdem do śnieżnego Obertauern warto zapoznać się z kilkoma informacjami, które przydadzą się w planowaniu wyjazdu. Trasy narciarskie są otwarte przez cały zimowy sezon. Niektóre stoki zaczynają działać pod koniec listopada i zamykają się czasem dopiero na początku maja. Ceny skipassów umożliwiających jazdę po całym ośrodku wyglądają następująco: Dorośli: 1-dniowy: ok. 69,50 € 2-dniowy: ok. 135 € 6-dniowy: ok. 357 € Ceny różnią się w zależności od okresu sezonu, liczby dni oraz wieku osoby jeżdżącej. Planując wyjazd, należy przygotować się na powyższe koszty związane z wejściem na stok. Standardowo wyciągi działają w godzinach ok. 09:00–16:00, choć szczegółowe godziny mogą się różnić w zależności od dnia tygodnia i warunków śniegowych. Przy okazji pobytu w Obertauern warto zajrzeć również do oddalonego o niespełna sto kilometrów Salzburga. Stolica tego regionu Austrii stanowi jedną z największych atrakcji kraju, ściągając rocznie miliony turystów. Będąc w tym mieście, należy zobaczyć twierdzę Hohensalzburg, miejsce narodzin najsłynniejszego salzburczyka – Amadeusza Mozarta – oraz barokowy kompleks Pałacu i Ogrodów Mirabell. Wizyta w Salzburgu w połączeniu z narciarskim wypoczynkiem w Obertauern zagwarantuje niezapomniane austriackie wakacje, pozwalające poznać piękno tej części Alp. Źródła: Obertauern, Austria.info Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Czy Rzym straci swoje słynne pinie? Ikoniczne drzewa przy Koloseum w centrum wydarzeń
Władze Rzymu zdecydowały się na usunięcie części z ikonicznych sosen rosnących przy słynnej drodze Via dei Fori Imperiali. Wycinka jest konsekwencją wypadków, które na początku tego roku miały miejsce we włoskiej stolicy. Dla fanów drzew z tej zabytkowej ulicy mamy jednak również dobre wiadomości.
Via dei Fori Imperiali uznawana jest za najsłynniejszą ulicę w Rzymie. Swój początek bierze u stóp znanego Koloseum, spod którego prowadzi aż do placu Weneckiego. Po drodze mija starożytne Fora Imperialne (stąd nazwa ulicy), których ruiny przypominają o czasach świetności starożytnego imperium Rzymskiego. Ikoniczność Via dei Fori Imperiali nie polega jednak jedynie na jej bogatym w zabytki otoczeniu. Turyści doceniają rosnące przy drodze sosny piniowe, które nie tylko zazieleniają okolicę, ale również dają schronienie w trakcie śródziemnomorskich upałów. Nic więc dziwnego, że usunięcie kilku z tych drzew spotkało się z dużym zdziwieniem, a nawet protestami miłośników Rzymu. Dlaczego ikoniczne pinie przeznaczono do wycinki? Usunięcie kilku ikonicznych drzew jest pokłosiem wydarzeń, jakie miały miejsce na początku 2026 roku. W tym czasie wiekowe drzewa zaczęły uginać się pod ciężarem swojego wieku i przewracać na niczego niespodziewających się przechodniów. W wyniku tych wypadków ranne zostały trzy osoby. Obrażenia zadane przez powalające się drzewa okazały się na szczęście niezagrażające zdrowiu poszkodowanych. W wyniku tych wydarzeń zarząd miasta zdecydował się na przeprowadzenie badań mających na celu zdiagnozowanie stabilności słynnych sosen. Dendrolodzy ustalili, że 12 z 36 rosnących wzdłuż ulicy drzew jest zagrożonych upadkiem. Reszta okazów wymaga, według specjalistów, bardziej szczegółowych badań, które pozwolą określić trwałość sosen piniowych. Liczba drzew wytypowanych do usunięcia może więc jeszcze wzrosnąć. Stabilność rzymskich sosen Na wytrzymałość sosen rosnących przy Via dei Fori Imperiali wpływa nie tylko ich podeszły wiek, ale również warunki, z jakimi muszą się na co dzień mierzyć. Niektóre z okolicznych drzew osiągają już nawet 120 lat, a przez większość swojego życia są wystawione na stres związany z funkcjonowaniem w jednym z najbardziej ruchliwych miejsc w Europie. Na stabilność pinii wpływają więc zarówno ekstremalne upały i intensywne deszcze, jak i pełen turystów oraz samochodów zgiełk rzymskiego centrum. Innym czynnikiem szkodzącym drzewom jest występowanie inwazyjnego szkodnika znanego jako Toumeyalla parvicornis (zwanego misecznikiem sosnowym), który do „wiecznego miasta” przedostał się z Ameryki Północnej. Sosnowy „happy end” Władze Rzymu udostępniły już przechodniom fragment drogi, wcześniej zamkniętej z powodu spadających sosen. Oznacza to, że turyści bez obaw mogą spacerować w kierunku Koloseum. Czy to jednak koniec pięknych sosen na Via dei Fori Imperiali? Na całe szczęście – prawdopodobnie nie. Jak podaje serwis „Travel Tomorrow”: „usunięte drzewa zostaną zastąpione okazami tego samego gatunku, o odpowiedniej wielkości i wieku”. Oznacza to, że już wkrótce turyści będą mogli rozkoszować się nie tylko majestatem rzymskich zabytków, ale również pięknem tamtejszych sosen, które wrócą na jedną z najsłynniejszych dróg Europy. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W tym miejscu powstanie najdłuższy tunel w Polsce. Trasa będzie przebiegać pod słynną rzeką
Spektakularna inwestycja drogowa w zachodniej Polsce otrzymała zielone światło. W skład rozbudowy drogi ekspresowej S6 wchodzić będzie budowa najdłuższego tunelu w Polsce. Obiekt o długości ponad pięciu kilometrów powstanie w ramach Zachodniej Obwodnicy Szczecina i przebiegać będzie pod Odrą oraz terenami portowymi.
Droga ekspresowa S6, której fragment znany jest jako Trasa Kaszubska to odcinek łączący dwa największe miasta północnej Polski – Gdańsk i Szczecin. Pierwsze koncepcje korytarza drogowego w tym przebiegu pojawiały się już w okresie międzywojennym w niemieckich planach autostradowych łączących Berlin ze Szczecinem i Gdańskiem. W latach 70. rozpoczęto budowę pierwszych elementów – m.in. obwodnicy Trójmiasta – a w kolejnych dekadach trasa była stopniowo rozbudowywana do standardu drogi ekspresowej. Zachodnia Obwodnica Szczecina, której budowa właśnie otrzymała „zielone światło”, ma odciążyć ruch w szczecińskiej aglomeracji i usprawnić komunikację w województwie zachodniopomorskim. Gdzie powstanie najdłuższy tunel w Polsce? Jednym z najważniejszych elementów planowanej trasy jest tunel przechodzący pod rzeką Odrą. Poprowadzona pod dnem rzeki przeprawa znajdować się będzie na północ od Polic, a wlot od strony wschodniej zlokalizowany zostanie około 500 metrów od brzegu Odry. Konstrukcja o długości 5003 metrów zostanie wydrążona przy użyciu maszyny TBM (potocznie nazywanej „kretem”, wykorzystywanej m.in. przy budowie warszawskiego metra) i stanie się najdłuższym tunelem drogowym w Polsce. W najniższym punkcie trasa przebiegać będzie około 45 metrów poniżej poziomu terenu, co uczyni obiekt jednym z najgłębiej położonych tuneli drogowych w kraju. Tunel będzie przeznaczony wyłącznie dla ruchu samochodowego i stanowić będzie kluczowy fragment Zachodniej Obwodnicy Szczecina w ciągu drogi ekspresowej S6. Kto zrealizuje budowę? Budowę tunelu pod Odrą w ramach odcinka Police – Goleniów – czyli tam gdzie znajduje się najdłuższy tunel – zrealizuje konsorcjum firm NDI i Dogus Construction. Ta pierwsza to sopocka spółka realizująca projekty budowlane i nieruchomościowe. Wśród największych realizacji firmy znajduje się m.in. kanał żeglugowy przez Mierzeję Wiślaną czy Rotunda PKO BP w Warszawie. To właśnie ich oferta – o wartości ponad 5,3 mld zł – została uznana za najkorzystniejszą w przetargu. Konsorcjum będzie odpowiadać za wykonanie najdłuższego tunelu drogowego w Polsce oraz całego fragmentu Zachodniej Obwodnicy Szczecina. Kiedy tunel będzie gotowy? Zgodnie z aktualnym harmonogramem tunel pod Odrą ma zostać oddany do użytku w 2032 roku. Sam proces drążenia tunelu przy użyciu maszyny TBM potrwa kilka lat i będzie jednym z najbardziej wymagających etapów całego projektu. Po zakończeniu prac konstrukcyjnych konieczne będzie jeszcze wyposażenie obiektu w systemy bezpieczeństwa, wentylacji i monitoringu. Dopiero po przeprowadzeniu testów technicznych i odbiorów możliwe będzie dopuszczenie tunelu do ruchu. Jeśli harmonogram nie ulegnie zmianie, kierowcy pojadą nową przeprawą na początku lat trzydziestych. Najdłuższe tunele w Polsce Dopóki na swoje otwarcie czeka odrzański tunel, miano najdłuższej podziemnej trasy w Polsce dzierży fragment Południowej Obwodnicy Warszawy. Ten mierzący ok. 2 335 m odcinek został oddany do użytku w 2021 roku. Co ciekawe, na stropie tunelu powstał jeden z pierwszych warszawskich parków linearnych. Kolejne miejsca w rankingu najdłuższych tuneli w Polsce zajmują dwa istotne obiekty infrastrukturalne. Tunel na trasie S3 Bolków – Kamienna Góra, położony na Dolnym Śląsku, jest obecnie najdłuższym pozamiejskim tunelem drogowym w kraju i niewiele ustępuje długością warszawskiemu liderowi. Natomiast tunel pod Martwą Wisłą w Gdańsku, liczący około 1380 metrów, stanowi kluczową przeprawę drogową w aglomeracji trójmiejskiej. Źródła: WNP.pl, Money.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niespodziewane znalezisko w centrum Szczecina. Pod ziemią przetrwała część starego miasta.
W Szczecinie doszło do niespodziewanego odkrycia, które ponownie uwidacznia militarną przeszłość miasta. Pod powierzchnią współczesnych ulic odnaleziono m.in. relikty XVIII-wiecznych umocnień wchodzących niegdyś w skład pruskiej Twierdzy Szczecin. Archeolodzy podkreślają, że ze względu na bogatą i wielowarstwową historię stolicy województwa zachodniopomorskiego podobne znaleziska mogą pojawiać się także w przyszłości, przypominając mieszkańcom o dawnych dziejach miasta nad Odrą.
Kolejny raz przeszłość dała o sobie znać w najmniej oczekiwanym momencie. Szczecińskie prace wodociągowe, które miały miejsce chociażby przy placu Lotników, niespodziewanie ukazały mieszkańcom element starej infrastruktury miasta. Odkrycie pamięta czasy, kiedy krajobraz Szczecina nie przypominał współczesnego widoku – zamiast szerokich alei i reprezentacyjnych placów miasto otaczały wały ziemne, mury obronne i rozbudowany system fos. Odnaleziony fragment fortecy przypomina, że pod warstwą asfaltu i betonu wciąż kryją się ślady historii, która przez stulecia kształtowały tożsamość miasta. Niespodziewane odkrycie Odkrycie, które miało miejsce 24 lutego 2026 roku, zmieniło plany na placu budowy w ścisłym centrum Szczecina. Podczas prac związanych z przebudową sieci wodociągowej między pl. Grunwaldzkim a pl. Lotników natrafiono na fragmenty dawnej Twierdzy Szczecin. Po odnalezieniu militarnych reliktów pracownicy wezwali zespół archeologów, którzy zajęli się dalszą eksploracją podziemną. W trakcie robót wymieniana była podziemna infrastruktura wodociągowa, w szczególności 100-letnie, awaryjne rury, które od jakiegoś czasu były utrapieniem dla okolicznych mieszkańców i przedsiębiorców. Szeroka oferta gastronomiczna, kulturalna i rekreacyjna – przez wadliwie działającą infrastrukturę wodociągową – nie mogła się należycie rozwijać ani gwarantować mieszkańcom Szczecina swoich funkcji. To dlatego pracownicy budowy musieli zejść pod powierzchnię ziemi, gdzie natrafili na fragmenty XVIII-wiecznej twierdzy. Twierdza pod powierzchnią ziemi Do najcenniejszego odkrycia doszło w okolicach placu Lotników. Pod powierzchnią tej śródmiejskiej działki pracownicy natknęli się na relikty fortyfikacji związanych z pruską Twierdzą Szczecin. Odsłonięty mur oporowy przeciwskarpy był niegdyś elementem wybudowanych w 1724 roku Bastionu V oraz Fortu Wilhelm. Oba umocnienia chroniły zachodni i południowo-zachodni odcinek ówczesnego Szczecina, tworząc jeden z najpotężniejszych systemów obronnych w tej części Europy. Dzięki tym fortyfikacjom strategiczny punkt nad Odrą zyskiwał szczelną ochronę, której architektem był słynny prusko-holenderski architekt Gerhard Cornelius van Wallrawe. Życie w cieniu twierdzy – co jeszcze udało się odkryć? Wśród zaskakujących znalezisk znajdują się również takie o mniej militarnym charakterze. Nie można jednak stwierdzić, że ich występowanie w XVIII wieku byłoby możliwe bez istnienia Twierdzy Szczecin. Z warstw przylegających do obronnych murów wydobyto bowiem fragmenty naczyń ceramicznych i kości zwierzęcych datowanych na XVII/XVIII wiek. Ślady te są świadectwem codziennego życia, jakie toczyło się w tamtym czasie w okolicy fortecy. W cieniu bastionów funkcjonowali mieszkańcy rozwijającego się miasta, którzy obok twierdzy zakładali swoje domostwa, przedsiębiorstwa i inne miejsca skupiające życie miejskie. Zmieniające się miasto W pozostałych wykopach nie odsłonięto już zachowanych fragmentów murów, natomiast archeolodzy odnotowali wyraźne nawarstwienia gruzu i przemieszanej ziemi. To pozostałości z drugiej połowy XIX wieku, kiedy Szczecin zaczął przekształcać się z miasta o charakterze militarnym w prężnie rozwijający się ośrodek urbanistyczny. Aby nie zahamować rozwoju, władze zachodniopomorskiej stolicy zdecydowały się na usunięcie dawnych fortyfikacji, które ograniczały miejską rozbudowę. Miejsca, gdzie kiedyś stały mury i bastiony, stały się placami, ulicami i alejami, po których poruszają się współcześni mieszkańcy Szczecina. W dużej mierze po dawnym charakterze miasta nie pozostało już nic – chyba że raz na jakiś czas, w trakcie prac podziemnych, natrafimy na militarne relikty, które przypomną nam minione dzieje miasta. Źródło: ZWiK Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Przełomowe badania nad inteligencją ryb. Wargatek przeszedł „test lustra”
Naukowcy z japońskiego Uniwersytetu w Osace dokonali nietypowego odkrycia, które zmienia dotychczasową wiedzę na temat wargatków sanitarników. Ryby te w trakcie badań wykazały się wyjątkową inteligencją porównywalną do tej posiadanej przez ssaki. Szereg eksperymentów, przy których wykorzystywane było lustro, udokumentował rybie zdolności w przetwarzaniu informacji i analitycznym myśleniu.
Zadomowione w rafach koralowych wargatki sanitarniki od lat znajdują się w centrum zainteresowania japońskich naukowców z Osaki. Zespół kierowany przez Shumpeia Sogawę i Masanoriego Kohdę prowadził już na tych rybach, znanych ze swojej roli rafowych czyścicieli usuwających pasożyty z ciał innych gatunków, eksperymenty, które wykazały ich zdolność do rozpoznawania siebie na fotografiach. Wyniki pokazały, że wargatki potrafią identyfikować swoje odbicie w lustrze, co otworzyło drogę do kolejnych badań nad ich zdolnościami poznawczymi. Najnowsze rezultaty wskazują na jeszcze bardziej rozwinięte kompetencje, zbliżające te niewielkie ryby do poziomu inteligencji obserwowanego u ssaków morskich, takich jak delfiny. Czy wargatki przeglądają się w lustrze? Ludziom lustra służą przede wszystkim do przeglądania się w nich. Swoje odbicie można dostrzec m.in. w łazience, sklepach odzieżowych czy u fryzjera. W ten sposób człowiek zauważa elementy własnego wyglądu, których bez powierzchni odbijającej obraz nie byłby w stanie zobaczyć. Wargatkom – w trakcie eksperymentu – lustra posłużyły dokładnie w ten sam sposób. Naukowcy nanieśli na niektóre ryby specjalne oznakowania przypominające szkodliwego pasożyta. Zabieg ten miał sprawdzić, czy wargatki sanitarniki dostrzegą na swoim ciele obecność obcego elementu oraz czy będą próbowały w jakiś sposób usunąć szkodliwą narośl. Wyniki okazały się zaskakująco dobre. Niektóre ryby już w ciągu pierwszej godziny po zobaczeniu lustra zaczęły próbować pozbyć się pozostawionego znaku. Zachowania polegające na próbach usunięcia naniesionego znacznika pojawiały się przeciętnie już po około 82 minutach. To wyraźnie szybciej niż we wcześniejszych badaniach, w których podobna reakcja następowała dopiero po 4–6 dniach. Wyjątkowe zachowania przed lustrem Jeszcze bardziej wyjątkowe zachowania wśród ryb dostrzeżono po kilku dniach obecności lustra. Oswojone z własnym odbiciem wargatki zaczęły samodzielnie eksperymentować z odbitym obrazem. Badane okazy przenosiły przed lustro niewielkie przedmioty, takie jak kawałki krewetek, i celowo upuszczały je przy samej tafli zwierciadła. Ryby uważnie śledziły tor opadania obiektów w lustrzanym odbiciu, wielokrotnie dotykając szkła pyskiem. Takie zachowanie zostało przez naukowców sklasyfikowane jako „testowanie zależności”, polegające na sprawdzaniu, jak zewnętrzne obiekty zachowują się w przestrzeni odbicia. Tak zaawansowane zdolności analityczne były już wcześniej obserwowane u inteligentnych zwierząt morskich, takich jak manty czy delfiny, które w lustrze śledziły tor poruszania się wypuszczanych bąbelków powietrza. Przełomowe wyniki badań nad rybią inteligencją Autorzy badań twierdzą, że zaobserwowane u wargatków zdolności samoświadomości mogą występować również u innych ryb. Doktor Sogawa w następujący sposób opisał przełomowość własnych prac: „Te odkrycia dotyczące wargatków sanitarników sugerują, że samoświadomość mogła nie wyewoluować wyłącznie u nielicznych gatunków, które przeszły test lustra, lecz może być znacznie bardziej rozpowszechniona w szerszym zakresie grup taksonomicznych, w tym u ryb”. Badacze podkreślają również, że przedstawione wyniki nie stanowią jedynie akademickiej „ciekawostki”, która w żaden sposób nie przysłuży się nowym technologiom. W przyszłości badania nad samoświadomością zwierząt będą nabierać popularności i znaczenia, nadając nowy wymiar teorii ewolucji oraz podejściu behawioralnemu do tej grupy mieszkańców naszej planety. Źródło: Scientific Reports Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Tropikalne lasy tracą swojego wyjątkowego mieszkańca. Jego unikatowy śpiew wart jest fortunę.
Indonezyjskie lasy Sumatry tracą jeden ze swoich „śpiewających” skarbów. Ptaki z gatunku sroczka białorzytnego stały się głównym celem lokalnych kłusowników, zarabiających fortunę na tych wyjątkowych zwierzętach. Wzrost kłusownictwa jest nie tylko spowodowany unikatowym śpiewem tropikalnych mieszkańców dżungli, a motywy polowań leżą gdzieś zdecydowanie głębiej w indonezyjskim społeczeństwie.
Spis treści: Sroczek białorzytny – czym wyróżnia się król tropikalnych śpiewów? „Ostatnia klatka ratunku” – skąd popularność tropikalnego kłusownictwa? Kultura klatek – jak Indonezyjczycy udomawiają ptaki Ptasie konkursy śpiewu Kłusownictwo i handel ptakami zamieszkującymi tropikalne wyspy Indonezji stale doprowadzają do dotkliwych zmian tamtejszych ekosystemów. Popularność konkursów śpiewu sprawia, że melodyjne odgłosy są brutalnie przenoszone z dżungli do klatek. Na procederze najbardziej cierpi król tropikalnych śpiewów – sroczek białorzytny, w sumatrzańskiej kulturze nazywany murai batu. Osobniki te, dzięki swoim ponadprzeciętnym zdolnościom, potrafią osiągać niebotyczne kwoty, które kuszą kłusowników z całej wyspy. Sroczek białorzytny – czym wyróżnia się król tropikalnych śpiewów? Przemierzając indonezyjską dżunglę, kłusownicy bez trudu wyłapują charakterystyczne odgłosy tego ptaka. Ten wyjątkowy tropikalny „wokalista” dysponuje niezwykle szerokim repertuarem dźwięków, dzięki czemu jego śpiew jest melodyjny i wielowarstwowy. Mimo niewielkich rozmiarów murai batu wydaje donośne dźwięki, które jak żadne inne przeszywają lasy tropikalne. Umiejętności wokalne sprawiły, że od kilku lat stał się jednym z głównych celów ptasich łowów na Sumatrze. Nie zawsze jednak sytuacja wyglądała w ten sposób. Do 2018 roku sroczek białorzytny znajdował się na liście gatunków chronionych prawem indonezyjskim. Motywacje ekonomiczne mieszkańców okazały się jednak silniejsze od proekologicznych regulacji, które pod naciskiem środowisk hodowców zostały zliberalizowane. Handel i odłów stały się trudne do monitorowania, a kary za przekroczenie limitów eksportowych przestały być skutecznie egzekwowane, co doprowadziło do niekontrolowanego odłowu murai batu. „Ostatnia klatka ratunku” – skąd popularność tropikalnego kłusownictwa? Aby zrozumieć wzrost popularności polowań, należy spojrzeć w głąb sumatrzańskiego społeczeństwa. Motywy można podzielić na dwie grupy: ekonomiczne i kulturowe. Te pierwsze wynikają z finansowej niepewności wielu mieszkańców Indonezji, których działalność rolnicza – w dobie zmian klimatycznych – stała się mniej stabilnym źródłem dochodu. Sprzedaż ptaka, za którego hodowca lub kolekcjoner potrafi zapłacić nawet miliard rupii (60 tys.dolarów), wydaje się znacznie pewniejszym sposobem zdobycia środków do życia. Tym bardziej, że moda na posiadanie pięknie śpiewających i majestatycznie prezentujących się okazów stale rośnie. Jednocześnie wraz z każdym trafiającym do klatek zwierzęciem populacja w naturze maleje, a zdobycie kolejnego egzemplarza staje się coraz trudniejsze. Mimo to potencjalny zysk pozostaje na tyle wysoki, że wielu mieszkańców indonezyjskich wysp decyduje się na tę formę zarobku. Kultura klatek – jak Indonezyjczycy udomawiają ptaki Spadek liczby skrzydlatych mieszkańców dżungli wynika również z głęboko zakorzenionej tradycji trzymania domowych „wokalistów” w klatkach. Szacuje się, że na Jawie w około 12 milionach gospodarstw przetrzymywanych jest nawet 70 milionów ptaków. W praktyce oznacza to, że wielu Indonezyjczyków nie poprzestaje na jednym osobniku – często kolekcjonują po kilka sztuk, zazwyczaj odławianych bezpośrednio z natury. Problem pogłębia fakt, że zdecydowana większość schwytanych zwierząt nie wraca do swojego środowiska. Zamożniejsi mieszkańcy kraju ze stolicą w Dżakarcie wolą powiększać prywatne kolekcje niż wypuszczać okazy w celu odbudowy populacji. Ptasie konkursy śpiewu Skąd bierze się tak wysoka wartość murai batu? Odpowiedź tkwi w ich wyjątkowych zdolnościach wokalnych oraz w specyfice indonezyjskiej kultury. W minionej dekadzie nastąpił prawdziwy boom na ptasie konkursy śpiewu, podczas których hodowcy rywalizują o tytuł właściciela najlepszego ptaka. Na zawodach sędziowie oceniają jakość i długość śpiewu, jego rytm, głośność, a także wygląd i zachowanie zwierzęcia. Zwycięstwo nie tylko przynosi prestiż, lecz także znacząco podnosi cenę danego okazu. Mniejsi hodowcy mogą w ten sposób wypromować swoją ofertę, a zamożniejsi kolekcjonerzy – nabywać kolejne, nagradzane ptaki. Z czasem konkursy przestały być jedynie elementem lokalnej tradycji i stały się silnym mechanizmem rynkowym. Hodowla murai batu dawno wykroczyła poza hobby, stając się źródłem utrzymania wielu rodzin. Niestety – jak często bywa – dynamiczny rozwój rynku odbywa się kosztem przyrody. Indonezja stopniowo traci swoje wyjątkowe tropikalne głosy. Bez skutecznego ograniczenia kłusownictwa śpiew lasów południowo-wschodniej Azji może wkrótce przenieść się niemal wyłącznie do domowych klatek. Źródła: Mongabay, Cornell Lab Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Już niedługo premiera wyjątkowego muzeum w Wiśle. Odwiedzający zostaną oprowadzeni przez słynnego skoczka
Na przełom czerwca i lipca 2026 roku planowane jest otwarcie Beskidzkiego Centrum Narciarstwa w Wiśle. Nowa inwestycja ma być nie tylko przestrzenią wystawienniczą, przedstawiającą najważniejsze trofea polskich skoczków narciarskich, ale również miejscem, w którym zwiedzający poznają historię i tajniki wielu zimowych dyscyplin sportów. Na fanów najbardziej znanego wiślańskiego sportowca – Adama Małysza – czeka również specjalna atrakcja wewnątrz nowego budynku.
Dla tych, którym sezon narciarski nie wystarczył, powstaje nowa przestrzeń przenosząca odwiedzających w świat zimowej rywalizacji. Beskidzkie Centrum Narciarstwa w Wiśle, którego premiera planowana jest na pierwsze miesiące lata 2026 r., będzie pierwszym w Polsce obiektem na taką skalę, opowiadającym o historii, regułach i tajnikach sportów zimowych. Inwestycja wspierana jest przez słynnego skoczka narciarskiego Adama Małysza, który dla swoich fanów przygotował specjalną niespodziankę. Premiera wraz z początkiem wakacji Choć otwarcie Beskidzkiego Centrum w Wiśle miało odbyć się wiosną, inicjatorzy obiektu nie wydają się przestraszeni opóźnieniami. Burmistrz Wisły, Tomasz Bujok, zapowiada, że poszukiwania dogodnego terminu wciąż trwają. Wiemy już, że nowy obiekt zostanie otwarty wraz z początkiem wakacji. Negocjacjom podlega jednak konkretna data: z jednej strony władze wskazują na korzystny termin pod koniec czerwca – kiedy uczniowie kończą rok szkolny – z drugiej podkreślają możliwość organizacji w Wiśle letniego konkursu skoków narciarskich, który idealnie wpasowałby się w premierę centrum. Możemy być przekonani, że bez względu na ostateczny termin otwarcia Beskidzkie Centrum w Wiśle wystartuje w iście sportowym nastroju. Co zobaczymy w centrum im. Adama Małysza? Ostatnie olimpijskie dokonania polskich skoczków niewątpliwie rozbudziły narciarski entuzjazm w społeczeństwie. Nowe centrum wychodzi naprzeciw osobom, które chciałyby przybliżyć sobie tę zimową dyscyplinę oraz sylwetki najwybitniejszych polskich skoczków. Ekspozycja zostanie podzielona na dwie części: pierwsza opowiadać będzie o historii, kulturze i tradycji miasta oraz regionu Wisły, druga – o najsłynniejszym wiślaninie, Adamie Małyszu. Takie rozłożenie tematów pozwoli w pełni dostrzec i zrozumieć fenomen tej dyscypliny sportu w lokalnej przestrzeni. Wystawy zostaną podzielone na kilka obszarów tematycznych, wśród których znajdą się m.in.: położenie geograficzne miasta Wisła; historia i tradycja regionu; kariera sportowa Adama Małysza; historia narciarstwa zimowego wraz ze starymi, zabytkowymi eksponatami oraz sylwetkami narciarzy z terenu Beskidów, zwłaszcza Wisły; życiorysy innych znanych narciarzy z Beskidów, szczególnie z Wisły, takich jak Piotr Fijas, Stefan Hula czy Piotr Żyła. Prawdziwym rarytasem dla fanów skoków narciarskich będzie obecność trofeów podarowanych m.in. przez Adama Małysza, zdobytych w trakcie jego bogatej kariery. Zwiedzanie z Małyszem Zastępczyni burmistrza, Katarzyna Czyż-Kaźmierczak, zapowiada, że wewnątrz muzeum czeka na fanów sportowa niespodzianka. Odwiedzający centrum zostaną niemal osobiście oprowadzeni po ekspozycji przez słynnego skoczka. „Niemal”, ponieważ przy wykorzystaniu multimediów wiślanin stanie się wirtualnym przewodnikiem po muzeum swojego imienia. Wiceburmistrz zaznacza również, że nowa inwestycja nie jest skierowana wyłącznie do fanów sportów zimowych. Czyż-Kaźmierczak podkreśla znaczenie wyposażenia, które – jak mówi – „musi być dostosowane do różnych odbiorców: zapalonych miłośników skoków narciarskich, ale też do tych, którzy nimi nie są”. „Betonowe pudło” – co o centrum myślą mieszkańcy Wisły? Budowa nowego Beskidzkiego Centrum Narciarstwa spotkała się wśród mieszkańców z umiarkowanym entuzjazmem. Pod facebookowym postem opublikowanym przez „Miasto Wisła” można dostrzec szereg komentarzy zwracających uwagę na „szpetny” wygląd budynku. Internauci porównują obiekt do betonowego pudła, które – ich zdaniem – w żaden sposób nie nawiązuje do górskiego krajobrazu Beskidów. Zaznaczają, że nowa budowla może wręcz oszpecić naturalny pejzaż miasta w województwie śląskim. Pozostaje więc czekać i obserwować, czy wartość merytoryczna tej inwestycji wynagrodzi mieszkańcom kontrowersyjną warstwę wizualną. Źródła: Wisła.pl, Propertydesign.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To będzie pierwsze takie muzeum na świecie. Powstanie w miejscu chrztu Jezusa nad Jordanem
Już wiadomo, jak będzie wyglądać pierwsze na świecie Muzeum Chrztu Jezusa. Ten wyjątkowy budynek powstanie w Betanii nad rzeką Jordan w Jordanii, w miejscu, gdzie według tradycji Jezus został ochrzczony przez Jana Chrzciciela. Zwycięski projekt nawiązuje do duchowych doznań, jakie mają towarzyszyć odwiedzającym.
Spośród listy siedmiu finalistów jury wybrało projekt stworzony przez brytyjską pracownię architektoniczną Níall McLaughlin Architects (NMLA). Organizatorom konkursu zależało, aby projekt nawiązywał zarówno do sakralnego charakteru miejsca, w którym stanie muzeum, jak i do historycznego dziedzictwa, jakie niosą za sobą tamtejsze tereny Jordanii. Czynniki te zostały wzięte pod uwagę przy wyborze głównego laureata, którego praca – jak podkreślono – „budzi zachwyt i pokorę u odwiedzających oraz wrażliwie odpowiada na kontekst miejsca”. Podróż przez symbole – jak wygląda zwycięski projekt? Projekt muzeum od samego początku miał zawierać nie tylko wymiar architektoniczny, ale i symboliczny. Bryła miała być nośnikiem religii, symboli i historii związanej ze wschodnim brzegiem Jordanu. Zwycięska koncepcja została doceniona za stworzenie wielowarstwowej narracji, w której ważnym elementem jest doznanie chrztu jako momentu odnowy i rozpoczęcia nowego życia. Narracja ta opiera się na drodze, według której odwiedzający będą zwiedzać muzeum. Ekspozycja rozpoczynać się będzie w jałowym ogrodzie pustynnym, symbolizującym okres życia przed chrztem. Następnie trasa poprowadzi w głąb budynku, gdzie umiejscowiony zostanie sztuczny ciek wodny – odpowiednik rzeki Jordan. Po wyjściu z drugiej strony obiektu odwiedzający ponownie znajdą się w ogrodzie, tym razem bujnym, rozświetlonym i pełnym rajskich owoców. Zwiedzanie będzie więc stanowić symboliczną podróż, odzwierciedlającą drogę Chrystusa do chrztu. Główny pawilon zostanie również wyposażony w taras widokowy, z którego rozpościerać się będzie widok na dolinę Jordanu i szlak pielgrzymkowy do Miejsca Chrztu. Nowoczesne muzeum pośrodku pustyni – nowa inwestycja a krajobraz Jordanii Przy ocenie projektów jury brało pod uwagę także to, w jaki sposób budynek nawiązuje do lokalnego krajobrazu oraz czy czerpie z typowych technik budowlanych stosowanych na terenach Bliskiego Wschodu. Zwycięska propozycja zaprezentowana przez NMLA w dużej mierze odwołuje się do tradycji jordańskiej architektury, co widać m.in. w sposobie kształtowania bryły. Ściany muzeum mają zostać wykonane z lokalnego kamienia, a ich konstrukcja powstanie z wykorzystaniem tzw. metody ubijanej ziemi. Technika ta polega na warstwowym zagęszczaniu wilgotnej mieszanki ziemi, piasku, gliny i kruszywa w tymczasowych formach budowlanych. Za architekturę krajobrazu wokół Muzeum Chrztu Jezusa Chrystusa odpowiada pracownia Kim Wilkie Landscape, której projekt ma stanowić integralną część doświadczenia obiektu. Brytyjscy architekci nawiązują do pustynnego krajobrazu Jordanii, obecności rzeki Jordan oraz religijnej symboliki chrztu. Przewidziano zarówno zamknięte ogrody z wonnymi roślinami, jak i otwarte przestrzenie z dominacją kamienia, piasku i niskiej roślinności. Całość ma zachować wizualną ciągłość pustyni i sprawiać wrażenie, że budynek zanurza się w naturalnym krajobrazie. Nowa destynacja pielgrzymek W rekordowym 2023 roku wpisane na listę UNESCO miejsce chrztu Jezusa nad Jordanem odwiedziło ponad 200 tys. pielgrzymów i turystów z całego świata. Był to najlepszy wynik w historii funkcjonowania stanowiska archeologicznego Al-Maghtas, które od lat stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie chrześcijańskich pielgrzymek. Inwestorzy planowanego Muzeum Chrztu Jezusa zakładają, że jego otwarcie – przewidywane na 2030 rok – znacząco zwiększy zainteresowanie tym miejscem. Według założeń muzeum ma być przygotowane na przyjęcie ponad 400 tys. osób już w pierwszym roku działalności, co oznaczałoby podwojenie dotychczasowej frekwencji turystycznej. Źródło: Architektura Murator Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Duże zmiany w najmniejszym uzdrowisku w Polsce. Inwestycje odmienią krajobraz tej urokliwej wsi
Do prawdziwej rewolucji dojdzie w najmniejszym polskim uzdrowisku. Metamorfozie zostanie poddana niemal cała wieś Wapienne, w której wybudowane zostaną m.in. nowa tężnia oraz trasa widokowa w koronach drzew. Choć największe prace mają rozpocząć się dopiero w przyszłym roku, już teraz tamtejszy urząd gminy zapowiada kolejne zmiany, których celem jest uatrakcyjnienie miejsca dla potencjalnych odwiedzających.
Ruszyły pierwsze przetargi dotyczące rozbudowy najmniejszego uzdrowiska w Polsce. Liczne inwestycje mają pomóc w rozwoju wsi Wapienne, położonej w samym środku Beskidu Niskiego. Wśród planów znajdują się zarówno projekty rozszerzające ofertę leczniczą sanatorium, jak i nowe przestrzenie przeznaczone dla turystów poszukujących górskich doznań. Całość ma nadać nową formę tamtejszemu krajobrazowi i przyciągnąć do kameralnego uzdrowiska nowych kuracjuszy. Co zmieni się w Wapiennem? Już w zeszłym roku na łamach „Gazety Krakowskiej” Małgorzata Małuch, wójt gminy Sękowa, w której skład wchodzi uzdrowisko Wapienne informowała o zmianach, jakie nadejdą w małopolskiej wsi. Huczne ogłoszenia dotyczyły kwoty blisko 10 milionów złotych, które miały zostać wykorzystane na uzdrowiskowe inwestycje. W ramach tego budżetu nie tylko zostaną wybudowane nowe obiekty, ale renowację przejdą te już istniejące. W ten sposób przebudowana zostanie duża część Parku Zdrojowego. Nowych kształtów nabierze stojąca tam tężnia solankowa oraz zlokalizowany obok amfiteatr. Nowy charakter zyskają również Ogrody Marysieńki, na terenie których mają powstać place zabaw i skatepark. Trasa w koronach drzew – całkowite nowości w uzdrowisku Władze Wapiennego zapowiadają również utworzenie całkowicie nowych obiektów na terenie wsi. Tereny nad Domem Zdrojowym mają zostać przeznaczone pod ogólnodostępne pole rekreacyjne, nad którym zawieszona zostanie tyrolka. Najbardziej spektakularna inwestycja dotyczy jednak istniejącej już wieży widokowej na górze Ferdel w Beskidzie Niskim. Konstrukcja, otwarta w 2019 roku, ukazała kompletnie nową perspektywę tamtejszego krajobrazu, zyskując uznanie wielu turystów. Co ciekawe, drewniany podest nie mógł być ulokowany na samym szczycie małopolskiego wzniesienia, gdyż ten zajmowany jest przez będącego pod ochroną orlika krzykliwego – symbol Magurskiego Parku Narodowego. Teraz do istniejącego już punktu widokowego ma zostać dobudowany całkowicie nowy, zapewniający unikatową górską perspektywę. Urząd Gminy Sękowa zaprezentował wizualizacje pomostu spacerowego na zboczu górującego nad Wapiennem Małego Ferdla. Kładka ma wznosić się ponad koronami drzew, zapewniając spacerowiczom niezapomniane doznania. Całość zakończona ma być przeszkloną platformą, dzięki której będzie można „na własnej skórze” poczuć wysokość, na jakiej zawieszona została trasa widokowa. Za wizualizacje odpowiedzialna jest krakowska pracownia architektoniczna F11. Kameralne uzdrowisko w środku lasu – historia Wapiennego Początki uzdrowiskowego charakteru wsi Wapienne przypadają na sam początek XIX wieku. Według różnych przekazów to właśnie wtedy zaczęli kursować tu żołnierze z armii Napoleona, na cześć którego we wsi powstały w 2012 roku promenada i ogrody nazwane imionami partnerek francuskiego cesarza. Rozkwit uzdrowiska rozpoczął się w okresie międzywojennym, gdy kąpieli w Wapiennem zaznawało ok. 100 osób dziennie. Wyjątkowość miejscowości polegała na jej lokalnym charakterze. Uzdrowisko znajdowało się bowiem w rękach chłopskich, przez co to właśnie ta grupa była głównymi użytkownikami siarkowych kąpieli. Po wojnie Wapienne zostało wyposażone w kolejne elementy poprawiające sanatoryjne warunki we wsi. W 1973 roku wybudowano basen oraz dużą część terenów rekreacyjno-sportowych. Trzynaście lat później miejscowość ostatecznie otrzymała status pełnoprawnego uzdrowiska, który dzierży aż do dzisiaj. Mimo zmian infrastrukturalnych we wsi Wapienne nadal pozostaje najmniejszym uzdrowiskiem w całym kraju. Według różnych danych wieś zamieszkuje ok. 150 osób. Źródła: Gazeta Krakowska, Pracownia F11, Wapienne.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nie żyje słynna ptasia lokatorka z najsłynniejszego warszawskiego budynku. Stolica żegna Gigę
Odeszła samica sokoła Giga, która od lat zamieszkiwała szczyt jednego z najbardziej rozpoznawalnych budynków w Polsce. Śmierć mieszkanki gniazda pod iglicą Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie wstrząsnęła nie tylko stołecznymi miłośnikami przyrody. Zmarłe zwierzę utożsamiało przyrodę, która próbuje odnaleźć się w miejskim zgiełku.
Informacja o śmierci samicy sokoła – Gigi – wstrząsnęła miłośnikami przyrody z całej Polski. Zwierzę, które w 2013 roku przyszło na świat w zupełnie innym regionie naszego kraju, stało się wizytówką warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki. Spacerując po tamtejszym tarasie widokowym, można było często usłyszeć historie o rodzinie sokołów, która od lat zamieszkuje najwyżej położone „lokale” w stolicy. Smutna wiadomość z centrum Warszawy Jedenastego lutego – dzień przed ogłoszeniem informacji o odejściu Gigi – ogólnopolskie Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół” poinformowało internautów o interwencji eko patrolu Straży Miejskiej, który zabrał rannego sokoła z okolic PKiN w Warszawie. Okazało się, że poszkodowaną jest pałacowa mieszkanka, której stan weterynarze określili jako „niedobry”. Życie zwierzęcia było zdecydowanie zagrożone. Niestety, następnego dnia okazało się, że najczarniejszy zakładany scenariusz stał się rzeczywistością. Pałac Kultury i Nauki poinformował, że samica sokoła Giga zmarła w nocy z 11 na 12 lutego. Ptak miał niespełna 13 lat, co stanowi średnią długość życia u tego gatunku. Giga – słynna rezydentka PKiN-u Samica sokoła wykluła się 15 maja 2013 roku w gnieździe na szczycie komina KGHM w dolnośląskim Głogowie. Dwa lata później zwierzę dotarło do stolicy, gdzie zajęło gniazdo w jednej z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji Warszawy. Szczyt Pałacu Kultury i Nauki stał się domem dla Gigi oraz jej pierwszego partnera Franka, z którym doczekała się licznego potomstwa. Warto zaznaczyć, że Giga miejsce na szczycie słynnego budynku musiała sobie wywalczyć. W szranki o to prestiżowe miejsce stanęła z trzema innymi sokołami, które walczyły nie tylko o przestrzeń na wysokości, lecz także o możliwość założenia rodziny z samcem. Po śmierci Franka do samicy dołączył nowy partner – Hrabia. Codzienne życie obydwu ptaków, które było monitorowane kamerami zamontowanymi w gnieździe przez Stowarzyszenie „Sokół”, spotkało się z dużym zainteresowaniem internautów. Nagrania ukazujące funkcjonowanie ptaków z PKiN-u nabrały nie tylko znaczenia przyrodniczego, ale również rozrywkowego, zbierając tysiące odtworzeń na platformie YouTube. W ten sposób Giga stała się zarówno jedną z najbardziej unikatowych rezydentek warszawskiego Pałacu Kultury, jak i jednym z najsłynniejszych ptaków w stolicy. Historia i upamiętnienie sokołów z Pałacu Kultury Sokoły wędrowne zaczęły pojawiać się w centrum Warszawy już pod koniec lat 90. XX wieku. Na stałe zadomowiły się jednak na szczycie Pałacu Kultury i Nauki około 2009 roku, kiedy w gnieździe zamieszkała para Wars i Sawa. Ptaki żyły na czubku słynnego budynku do lat 2015–2016. Po nich rewir przejęła kolejna para – Giga i Franek. To właśnie Franek zdobył szczególną sympatię obserwatorów internetowych transmisji z gniazda. Po jego śmierci kryjówkę, w której gniazdują i będą gniazdować kolejne pokolenia sokołów, nazwano jego imieniem. W 2025 roku w gnieździe zawieszono tabliczkę upamiętniającą Franka, na której umieszczono informacje dokumentujące jego życie. Źródło: Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół” Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zaskakujące odkrycie na placu budowy w Koszalinie. To zagadkowa przedwojenna konstrukcja z betonu
Na terenie koszalińskiego placu budowy doszło do spektakularnego odkrycia. Łyżki koparek natrafiły na starą infrastrukturę świadczącą o niemieckiej przeszłości miasta. Lokalni historycy uważają, że znalezisko stanowi ewenement w skali kraju.
Spektakularne odkrycia archeologiczne mają miejsce nie tylko podczas zaawansowanych prac wykopaliskowych. Czasami artefakt wyłania się spod ziemi w trakcie działań prowadzonych w zupełnie innym celu. Do takiej sytuacji doszło w zachodniopomorskim Koszalinie, gdzie podczas remontu tamtejszej ul. Zwycięstwa pracownicy natrafili na znalezisko datowane prawdopodobnie na XIX wiek. Przyszłość wyjątkowego odkrycia wciąż pozostaje niejasna. Spektakularne odkrycie na budowie Inwestycja, w trakcie której dokonano sensacyjnego odkrycia, dotyczy przebudowy ul. Zwycięstwa w koszalińskim śródmieściu. Jeden z etapów prac zakłada remont mostu nad Dzierżęcinką – główną rzeką zachodniopomorskiego miasta. Przypadek sprawił, że podczas prac nad jednym mostem pracownikom udało się odnaleźć inną, zdecydowanie starszą rzeczną przeprawę. W trakcie odkopywania załoga budowlana natrafiła na betonową konstrukcję, która okazała się prawdopodobnie XIX-wiecznym mostem z czasów, gdy Koszalin znajdował się pod panowaniem niemieckim. Na plac budowy natychmiast wezwano konserwatora zabytków, który potwierdził, że mamy do czynienia z poniemieckim przejściem podziemnym oraz starym mostem nad Dzierżęcinką. O czym świadczy odkrycie? Zagadkowa lokalizacja odkrytego mostu, który nie znajduje się już bezpośrednio nad koszalińską rzeką, świadczy o zmianach w przebiegu i zagospodarowaniu Dzierżęcinki. Przekształcenia związane z regulacją cieku doprowadziły do tego, że stary most stracił swoje pierwotne zastosowanie. Wśród mieszkańców Koszalina funkcjonują jednak dwie teorie dotyczące przyczyn zasypania tej wyjątkowej konstrukcji. Pierwsza odnosi się do powojennego podejścia do elementów „poniemieckich”. Most miał paść ofiarą ogólnomiejskiej chęci odcięcia się od dawnego dziedzictwa, co skutkowało jego całkowitym zasypaniem. Pokrycie konstrukcji ziemią miało symbolizować zerwanie z dotychczasową historią miasta. Druga teoria wiąże się z rozwojem drogowym Koszalina. Most lub przejście mogły funkcjonować do czasu budowy nowej przeprawy nad Dzierżęcinką, a następnie zostały zasypane, ponieważ przestały spełniać swoje funkcje. Stary most nie był już kompatybilny z powojennym układem komunikacyjnym miasta i z czasem odszedł w zapomnienie. Wojenne zastosowanie mostu Odkryte na budowie poniemieckie przejście podziemne oraz fragment mostu nad Dzierżęcinką w trakcie II wojny światowej pełniły jeszcze jedną funkcję. Historykom udało się ustalić, że konstrukcje te prawdopodobnie zostały zaadaptowane na schron przeciwlotniczy. Tego typu rozwiązania były wówczas powszechne – istniejące przejścia i konstrukcje mostowe wzmacniano, częściowo zabudowywano i przystosowywano do ochrony ludności cywilnej przed nalotami. O militarnym przeznaczeniu znaleziska mogą świadczyć wypowiedzi cytowane przez „GK24.pl”, w których osoby oglądające most z bliska mówią o jego całkowitym zabetonowaniu oraz pozostawieniu jedynie niewielkich otworów służących do wejścia i wyjścia ze schronu. Przyszłość koszalińskiego odkrycia Na obecnym etapie przyszłość odkrycia zależy przede wszystkim od decyzji konserwatora zabytków oraz oceny technicznej konstrukcji. Już teraz wiadomo, że obiekt zostanie poddany szczegółowej inwentaryzacji i ocenie wartości historycznej. Wiele wskazuje na to, że odnaleziona konstrukcja zostanie ponownie zasypana, aby umożliwić dokończenie prac związanych z remontem ul. Zwycięstwa. Wśród mieszkańców Koszalina słychać jednak głosy domagające się odsłonięcia i pełnego udokumentowania podziemnego mostu. Zwracają oni uwagę na jego dobry stan zachowania, dzięki któremu konstrukcja mogłaby stać się widocznym śladem przedwojennego dziedzictwa miasta. Dyskusja na temat przypadkowo odkrytego obiektu wciąż trwa, a jej finał poznamy dopiero po zakończeniu prac konserwatorskich. Źródło: GK24.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Co kryje się pod lodem Antarktydy? Naukowcy odsłaniają ukryty krajobraz kontynentu
Międzynarodowy zespół naukowców przedstawił efekt swoich rewolucyjnych badań nad antarktyczną pokrywą lodową. Stworzona mapa ukazuje niesamowity i różnorodny krajobraz ukryty pod grubymi warstwami zamrożonej wody. Badacze wykorzystali kompletnie nową technikę, która pozwala na zanurzenie się w nieodkryty dotąd świat.
Antarktyda stanowi przedmiot zainteresowania badaczy już od czasów starożytności, kiedy to rzymski kartograf Pomponiusz Mela umieścił na swoich mapach legendarny kontynent Terra Australis – „Nieznany Południowy Ląd”. Okres najliczniejszych dyskusji i badań nad południowym kontynentem przypadł jednak na XIX wiek. W trakcie tamtego stulecia rosyjska wyprawa – pod kierownictwem Fabiana Bellingshausena – po raz pierwszy okrążyła „szósty kontynent”, oficjalnie odkrywając nieznane wcześniej tereny. Mimo upływu wieków i kolejnych prac naukowych wiedza na temat Antarktydy wciąż pozostaje fragmentaryczna. Ostatnio opublikowane badania odkrywają kolejne tajemnice lodowego lądu – tym razem zaglądając pod jego powierzchnię. Góry, kaniony i doliny schowane pod pokrywą lodową Antarktyda pokryta jest największą na świecie pokrywą lodową, która łącznie zajmuje ok. 14 milionów kilometrów kwadratowych. Dla porównania: powierzchnia lądowa Polski zajmuje nieco mniej niż 312 tysięcy km², a Europy – 10,5 miliona km². Nic więc dziwnego, że tak gigantyczna struktura skrywa pod sobą wiele tajemnic związanych z ukształtowaniem tego południowego kontynentu. Badanie przeprowadzone m.in. przez naukowców z Uniwersytetu Edynburskiego ujawniło nieznane dotąd elementy rzeźby terenu, które wpływają na przepływ antarktycznego lodu. Wśród odkryć znajduje się ponad 30 tys. wzgórz, których wysokość sięga co najmniej 50 metrów. Tyle samo mierzy głębokość odnalezionego przez badaczy kanionu. Skryta pod lodem dolina cechuje się ponadto 6-kilometrową szerokością oraz 400-kilometrową długością. Innowacyjna metoda eksploracji Do tej pory podczas mapowania struktur znajdujących się pod antarktycznym lodem wykorzystywano specjalne radary, ciągnięte za skuterami śnieżnymi lub podwieszane pod samolotami przelatującymi nad południowym kontynentem. Taka metoda, choć skutecznie ukazuje to, co znajduje się bezpośrednio pod badaczem, ma swoje ograniczenia polegające na fragmentarycznej eksploracji. Radar potrafi uchwycić bardzo szczegółowe detale, jednak robi to jedynie na określonym skrawku terenu, nad którym aktualnie przebiega trasa badania. Nowa metoda daje zdecydowanie obszerniejszy obraz. Badacze – aby zbadać podlodowe struktury – połączyli zdjęcia satelitarne powierzchni Antarktydy z fizycznymi danymi na temat ruchu lodu. Uzyskane wyniki pozwoliły oszacować ukrytą topografię, która następnie została poddana symulacjom komputerowym w celu obliczenia pełnego kształtu krajobrazu schowanego pod antarktycznym lodem. Na koniec naukowcy porównali otrzymane modele z tymi wykonanymi podczas wcześniejszych prac radarowych. Ekologiczne znaczenie badań Badania nad antarktyczną pokrywą lodową mogą przysłużyć się ograniczaniu negatywnych skutków zmian klimatycznych. Kształt podlodowej topografii wpływa bowiem na ruch zamarzniętej wody, która wraz z ociepleniem trafia do oceanu. Poznanie dokładnych struktur znajdujących się pod Antarktydą pozwoli oszacować tempo, w jakim lód będzie docierać do otwartych wód oraz podnosić ich poziom. Ponieważ Antarktyda przechowuje około 70% całej słodkiej wody na Ziemi, szacunki te mogą okazać się kluczowe dla planowania adaptacji do podnoszącego się poziomu mórz i oceanów. Źródło: Smithsonian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska przejdzie renowację. Co zmieni się w tym znanym w całej Polsce zamku?
Fragment jednej z najsłynniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego przejdzie kompleksowy remont. Renowacji zostaną poddane XV-wieczne mury ciągnące się wzdłuż południowo-wschodniej części wałbrzyskiego Zamku Książ. Prace remontowe mają na celu nie tylko zabezpieczenie konstrukcji, ale również zachowanie i wyeksponowanie walorów wizualnych tego unikatowego zabytku.
Zamek Książ w Wałbrzychu stanowi jedną z najpopularniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego. Ten jeden z największych zamków w Polsce ściąga rocznie nawet do 400 tys. turystów, którzy zjeżdżają się m.in. na słynny „Festiwal Kwiatów i Sztuki”. Taka turystyczna eksploatacja zabytku sprawia, że zarządcy zamku muszą pieczołowicie dbać o kondycję każdego jego elementu. W skład kompleksu wchodzi przecież nie tylko sama zamkowa bryła, której początki datuje się na końcówkę XIII wieku, lecz także liczne inne konstrukcje, nadające obiektowi wyjątkowy charakter. Takie właśnie działania podejmują władze słynnej atrakcji z Dolnego Śląska, które ogłosiły dalszą część remontu zamkowych murów. Co obejmie remont? Remont, którego realizacja jest możliwa dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego „Ochrona Zabytków”, będzie dotyczyć południowo-wschodniej strony zamkowych murów. Wyremontowany będzie prawie 100-metrowy fragment obejmujący zaokrąglony wykusz, będący podstawą dla znajdującego się tam wykuszu z kamienną ławką. Wysokość muru nie jest jednolita i zależy od zmieniającego się ukształtowania terenu. Wytrzymałość i wdzięk – etapy nadchodzącej renowacji Dotacja z MKiDN w wysokości 300 tys. złotych zostanie przeznaczona na „zapewnienie długoterminowej trwałości oraz przywrócenie elementów wizualnych konstrukcji”. Najstarsza część południowo-wschodniego fragmentu fortyfikacji ma zostać nie tylko wzmocniona poprzez uzupełnienie brakujących elementów muru, ale również pieczołowicie oczyszczona, co na nowo podkreśli jej walory wizualne. Całość zostanie dodatkowo zabezpieczona konstrukcyjnie, nadając obiektowi trwałość, dzięki której będzie mógł przetrwać jeszcze wiele kolejnych lat. Konserwatorzy przykładają wagę do zachowania oryginalnego kształtu zabytku, który w efekcie remontu ma zostać poddany renowacji, a nie transformacji. Odnowa pierwotnego wyglądu pozwoli na należytą ekspozycję murów Zamku Książ. Prace remontowe podzielono na cztery etapy. Pierwszy z nich polegać będzie na robotach przygotowawczych, obejmujących usuwanie zieleni z murów oraz montaż rusztowań. W trakcie kolejnych faz nastąpią właściwe prace konserwatorskie, takie jak czyszczenie i uzupełnianie muru, spoinowanie, czyli wypełnianie zaprawą szczelin między elementami murowymi, flekowanie – polegające na wstawieniu w miejsce zniszczonego fragmentu nowego elementu o takim samym kształcie – oraz konsolidacja, czyli nasycanie osłabionej struktury materiału specjalnymi preparatami chemicznymi w celu zwiększenia jego wytrzymałości. Całość zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem bezpieczeństwa turystów, dla których wzdłuż tego fragmentu fortyfikacji przebiega jedna z tras spacerowych. Historia murów Zamku Książ Historia murów, które będą remontowane sięga początków XX wieku. Książę Hans Heinrich XV von Hochberg-Pless zainicjował przebudowę konstrukcji do kształtu, jaki możemy podziwiać obecnie. Należy jednak zaznaczyć, że tamtejsze prace nie dotyczyły budowy nowej fortyfikacji, lecz przebudowy fragmentów murów wzniesionych na przełomie XV i XVI wieku. Uwzględniony w projekcie fragment u podstawy datowany jest więc na koniec XV wieku. Z czasów, gdy zamek znajdował się pod panowaniem rodu Hochbergów, zachowała się również basteja w narożniku południowo-wschodnim Tarasu Wejściowego. Źródło: Zamek Książ Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wyjątkowy ssak z Grenlandii w gdańskim ZOO. „To jedyne takie zwierzę w kraju”
Gdański Ogród Zoologiczny ma nowego domownika. W trójmieście zamieszkał piżmowół arktyczny, który do Polski przypłynął z Helsinek. Ten wyjątkowy ssak jest pierwszym zwierzęciem tego gatunku, które zamieszkało w Polsce.
Gdański Ogród Zoologiczny pochwalił się zwierzęciem, które stało się nowym mieszkańcem trójmiejskiego ZOO. Piżmowół arktyczny jest pierwszym zwierzęciem tego gatunku, które zamieszka na terenie naszego kraju. W Gdańsku zadomawia się młody samiec o imieniu Quiller, a w najbliższych tygodniach dołączyć ma do niego drugi osobnik, także samiec. Podróż z Helsinek do Trójmiasta Przedstawiciel gatunku objętego międzynarodowym programem hodowlanym przyjechał do Polski ze stolicy mroźnej Finlandii – Helsinek. Aby dotrzeć nad polskie morze, zwierzę musiało pokonać wymagającą drogę w skrzyni transportowej umieszczonej na specjalnie przygotowanym busie. Co więcej, z racji granicy w postaci Morza Bałtyckiego, piżmowół musiał skorzystać z przeprawy promowej. Quiller zamieszkał na wybiegu, który wcześniej był domem dla trójmiejskich jaków. Zwierzęta te opuściły Gdański Ogród Zoologiczny, zwalniając miejsce innym ssakom lubiącym mroźny klimat. Izabela Krause, zastępca dyrektora ds. hodowlanych Gdańskiego Ogrodu Zoologicznego, zapowiada, że celem gdańskiego ZOO jest rozpoczęcie hodowli tych wyjątkowych zwierząt. Arktyczny ssak z Grenlandii Naturalnym środowiskiem życia piżmowołów arktycznych jest tundra znajdująca się na półkuli północnej. Ssaki te można zaobserwować m.in. na Alasce, w Kanadzie czy na Grenlandii. Sierść piżmowołów, często określana jako jedna z najcieplejszych na świecie, pozwala zwierzętom wytrzymywać temperatury sięgające nawet –50°C. Podszerstek (gęsta, miękka i krótka warstwa sierści znajdująca się pod wierzchnim włosem u wielu ssaków) stanowi jedno z najbardziej wartościowych naturalnych włókien na świecie, z którego powstają luksusowe szale, czapki i swetry. Piżmowół arktyczny posiada również interesującą strategię obronną. W momencie pojawienia się drapieżnika ssaki te ustawiają się w okrąg, tworząc naturalną tarczę. W samym środku formacji znajdują się młode, niezdolne do samodzielnej obrony. Jedyne zwierzę w kraju czeka na towarzystwo Póki co piżmowół Quiller spędza czas w Gdańskim Ogrodzie Zoologicznym w pojedynkę. Na brak towarzystwa nie może jednak narzekać, o czym świadczą liczne grupy turystów zainteresowanych nowym mieszkańcem ZOO. W najbliższym czasie do młodego samca ma dołączyć kolejny samiec. W przyszłości władze ZOO biorą pod uwagę sprowadzenie również samicy, co pozwoliłoby rozwinąć hodowlę tego wyjątkowego gatunku. Jak mówi Izabela Krause, na pojawienie się potencjalnej partnerki gdańskie piżmowoły będą musiały jeszcze chwilę zaczekać. Jak zobaczyć piżmowoła? Gdański Ogród Zoologiczny jest otwarty dla zwiedzających codziennie przez cały rok w godzinach 9:00–15:00. Sytuacja zmienia się w sezonie wiosenno-letnim (tj. od maja do września), kiedy ZOO można odwiedzać do godziny 19:00. Należy jednak pamiętać, że kasy biletowe oraz wejście na teren ogrodu są czynne do jednej godziny przed zamknięciem. Źródło: ZOO Gdańsk
Ta ulica bywa nazywaną najpiękniejszą na świecie. Łączy w sobie miejski zgiełk z naturą
W brazylijskim mieście Porto Alegre znajduje się jedna z najpiękniejszych ulic na świecie. Jej wyjątkowość polega na połączeniu funkcji miejskich z bujną przyrodą, która niemal wchodzi w sam środek ludzkiej zabudowy. Wielu urbanistów uważa, że przykład Rua Gonçalo de Carvalho jest wzorem dla współczesnego projektowania ludzkich siedzib.
W powszechnej świadomości miejskie ulice mają dość określony kształt. Zwykle na granicy jezdni – drogi przeznaczonej dla samochodów, tramwajów, autobusów – pojawiają się przestrzenie dla pieszych i rowerzystów. Czasem na poboczu stają również drzewa, krzaki lub inne elementy roślinnego wyposażenia miasta. Rośliny pozostają marginalnymi użytkownikami ulicy, a ich liczba często zależy od reprezentatywności danego fragmentu zabudowy. Miasto Porto Alegre, położone w południowej Brazylii, może pochwalić się jednak ulicą, na której to roślinność wyraźnie dominuje nad innymi użytkownikami przestrzeni. Rua Gonçalo de Carvalho przypomina zielony tunel – jakby przeniesiony wprost z oddalonej o kilka tysięcy kilometrów puszczy amazońskiej. Walory takich ulic nie ograniczają się jednak wyłącznie do efektu wizualnego, na co zwracają uwagę liczni urbaniści. Historia najpiękniejszej ulicy na świecie Ulica Rua Gonçalo de Carvalho mierzy zaledwie 500 metrów długości i znajduje się w samym centrum południowobrazylijskiego miasto Porto Alegre. Wysokie temperatury oraz wyjątkowo wysoka wilgotność stanowią mankamenty, do których od lat mieszkańcy muszą dopasowywać swoje życie. Wiele miejskich obszarów w sezonie, kiedy dni są najcieplejsze, nie nadaje się do dłuższego przebywania, zamykając Brazylijczyków w klimatyzowanych pomieszczeniach. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 30. XX wieku, gdy pracownicy pobliskiego browaru Cervejaria Bopp zdecydowali się przystosować jedną z tamtejszych ulic do panujących warunków pogodowych. W tym celu potomkowie niemieckich imigrantów zasadzili ponad 100 drzew wzdłuż drogi Rua Gonçalo de Carvalho, które miały rzucać kojący cień na ten fragment dzielnicy. Do zasadzenia wykorzystano typowo południowoamerykańskie rośliny z gatunku tipuana, które wyrastają nawet do 25 metrów wysokości. Nie inaczej było w przypadku ulicy z Porto Alegre, gdzie zasadzony drzewostan pokrył swoimi koronami obszar całej ulicy, tworząc zieloną enklawę w rozrastającej się metropolii. Oddolna inicjatywa doceniona Z czasem praktyczność Rua Gonçalo de Carvalho była coraz bardziej doceniana. Ulica, która swoją nazwę wzięła od XIX-wiecznego kupca Gonçalo Herculano de Carvalho, handlującego w Porto Alegre, skutecznie dawała wytchnienie mieszkańcom tamtejszej dzielnicy. W 2006 roku burmistrz brazylijskiego miasta, José Fogaça, ogłosił ulicę „dziedzictwem historycznym, kulturowym i środowiskowym miasta”, co znacząco wpłynęło na popularyzację tego miejsca. „Zielony tunel” zaczął przyciągać turystów chcących zobaczyć to wyjątkowe miejskie rozwiązanie. Ulica stała się nie tylko świadectwem ekologicznego podejścia do projektowania miast, lecz także przykładem oddolnej współpracy mieszkańców, którzy w XIX wieku doprowadzili do powstania Rua Gonçalo de Carvalho, a przez lata bronili jej przed szkodliwymi działaniami deweloperów. Zielone płuca miasta Gdy spojrzymy na zdjęcie satelitarne ulicy Rua Gonçalo de Carvalho, dostrzeżemy niezwykle wyjątkowy widok. Zielone korony tipuan, które porastają ten skrawek miasta, tworzą wrażenie osobnego organizmu, który przysiadł na jednym z zurbanizowanych kwartałów. Jak już wspomniałem, istotność brazylijskiej ulicy nie polega jedynie na jej niepowtarzalnym, dzikim pięknie, lecz także na roli, jaką droga spełnia w miejskim ekosystemie. Włoski botanik Stefano Mancuso w swojej książce zatytułowanej „Fitopolis” podkreśla, w jaki sposób zazielenione obszary miejskie mogą przeciwdziałać tzw. miejskiej wyspie ciepła. Gęsta zabudowa, której powierzchnia intensywnie pochłania tropikalne gorąco, dzięki zazielenieniu zostaje pozbawiona części nagrzewających się elementów. Liściaste gałęzie chronią asfalt, chodniki i budynki przed promieniami słonecznymi, redukując efekt miejskiej wyspy ciepła. Korzyści, jakie niosą ze sobą przestrzenie takie jak Rua Gonçalo de Carvalho są rzecz jasna zdecydowanie liczniejsze. Począwszy od retencyjnych właściwości roślin, których systemy korzeniowe pochłaniają dużą część wód opadowych, a skończywszy na wzmacnianiu bioróżnorodności rozwijającej się wśród zasadzonych drzew. W Porto Alegre udało się połączyć wszystkie te cechy, które nie tylko uatrakcyjniły tamtejszą przestrzeń, lecz także pozwoliły jej mieszkańcom odetchnąć chłodniejszym powietrzem. Źródło: InHabitat Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Czy ruch samochodowy po Bałtyku jest możliwy? W Estonii ruszyła droga po lodzie
Estoński rząd wychodzi naprzeciw spowijającym Europę mrozom, tworząc pierwszą w tym roku lodową trasę samochodową. Droga została wytyczona na Morzu Bałtyckim pomiędzy dwiema największymi wyspami Estonii. Osoby chcące przejechać po zamarzniętej wodzie muszą jednak spełnić szereg określonych wymagań.
Zamarznięty Bałtyk w historii wielokrotnie stawał się szlakiem komunikacyjnym, ułatwiającym transport w trakcie zimy. W 1270 roku pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim a rycerzami Zakonu Kawalerów Mieczowych doszło nawet do bitwy pod Karuse, która rozegrała się na zamarzniętej powierzchni morza, w pobliżu wyspy Muhu. Współcześnie lód, który w trakcie mrozów pokrywa taflę Morza Bałtyckiego, również bywa wykorzystywany jako trasa łącząca wyspy z lądem. Taka sytuacja ma miejsce w Estonii, gdzie wytyczona lodowa droga zastępuje obecnie niefunkcjonujący ruch promowy. Lodowa droga pomiędzy dwiema wyspami Lodowa trasa połączyła dwie największe wyspy Estonii – Hiiumę i Saaremę. Ponieważ nie istnieje między nimi a stałym lądem żadne połączenie mostowe, mieszkańcy tych terenów na co dzień są uzależnieni od przepraw promowych. W trakcie mroźnej zimy ten środek transportu bywa jednak utrudniony lub całkowicie wstrzymany z powodu zlodzenia akwenu. Aby zapewnić mieszkańcom wysp możliwość przemieszczania się, estońskie władze zdecydowały się na przygotowanie specjalnej drogi lodowej, prowadzącej przez zamarznięte morze. Trasa liczy 17 kilometrów i może być użytkowana wyłącznie przy spełnieniu określonych warunków bezpieczeństwa oraz z zachowaniem rygorystycznych przepisów dotyczących ruchu. Jakie zasady panują na lodowej drodze? Przeprawa przez pierwszą w tym roku otwartą drogę po lodzie wymaga od kierowców zastosowania się do szeregu przepisów. Podróżujący muszą poruszać się z ściśle określoną prędkością – do 25 km/godz. lub od 40 do 70 km/godz. Jazda w przedziale 25–40 km/godz. mogłaby bowiem spowodować powstawanie fali rezonansowej, niebezpiecznej dla lodu. Czas, w którym można wjechać na trasę, został również dokładnie określony. Podróż możliwa jest wyłącznie w ciągu dnia, od godziny 8:30 do 17:00. Ostatni pojazd może wjechać na lód o godz. 16:30. Wszyscy podróżujący po lodowej drodze powinni mieć odpięte pasy bezpieczeństwa. Ten – brzmiący nietypowo – przepis odnosi się do konieczności szybkiej ewakuacji z pojazdu, który mógłby znaleźć się pod załamującą się taflą lodu. Dodatkowo w każdym aucie drzwi powinny pozostać odblokowane, tak aby każdy pasażer mógł swobodnie wydostać się ze środka transportu. Nieoficjalne drogi lodowe Estoński rząd apeluje, aby nie korzystać z dróg lodowych, które nie zostały oficjalnie otwarte. Choć lód pokrywający fragmenty Morza Bałtyckiego bywa na tyle gruby, że umożliwia taką formę przeprawy, należy pamiętać, że poruszanie się po nim wymaga szczególnej ostrożności. Nawet w miejscach, gdzie pokrywa lodowa osiąga grubość 20–25 centymetrów, niezastosowanie się do obowiązujących zasad może stanowić zagrożenie dla życia. Estońskie ministerstwo infrastruktury poinformowało, że w trakcie tegorocznej zimy nie planuje otwierania kolejnych dróg lodowych. Oznacza to, że trasy wykorzystywane nieoficjalnie – m.in. łączące wyspy ze stałym lądem w Vormsi – nie są objęte rządowym nadzorem, a poruszanie się po nich może stanowić zagrożenie dla podróżujących. Źródło: EER Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Gdzie zjeść najlepszą pizzę na świecie? Międzynarodowy ranking ukazuje niespodziewanych triumfatorów
Renomowany brytyjski magazyn „TimeOut” wybrał najlepszą pizzę na świecie. Międzynarodowy zespół spróbował przeróżnych odmian tego kultowego dania z całego globu. Werdykt – jak to zwykle bywa – na pewno nie spotka się z jednoznaczną aprobatą. Jaka jest więc najlepsza pizza na świecie?
Spis treści: Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Rzym nad Neapolem Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Pizza z całego świata Pochodzenie pizzy jest nam tylko częściowo znane. Wiemy, że swoje korzenie ta słynna potrawa ma w południowych Włoszech – pomiędzy Neapolem a Rzymem. Z biegiem lat receptura pizzy była modyfikowana, aż w końcu neapolitański piekarz Raffaele Esposito zdecydował się na dodanie do ciasta pomidorów, mozzarelli i bazylii. Te trzy składniki miały ponoć symbolizować flagę kraju z Półwyspu Apenińskiego. W ten sposób powstała „margherita”, która swoją nazwę zaczerpnęła od królowej Włoch Małgorzaty Sabaudzkiej, na której wizytę wymyślono ten placek. Wraz z popularyzacją i globalizacją pizzy oryginalna forma włoskiego dania zaczęła się zmieniać. Potrawa trafiła do najodleglejszych zakątków świata, stając się jedzeniem ulicznym, serwowanym także w lokalach typu fast food. Gdy spojrzymy na klasyczną pizzę neapolitańską i porównamy ją choćby z jej chicagowskim odpowiednikiem, otrzymamy dwie zupełnie różne potrawy. Obie jednak funkcjonują pod tą samą nazwą i obie zostały uwzględnione przy tworzeniu rankingu magazynu „Time Out”. Nieoczywisty zwycięzca z Nowego Jorku Choć mogłoby się wydawać, że pierwsze miejsce w rankingu zajmie jedna z pizzerii z Półwyspu Apenińskiego, w rzeczywistości triumfator znajduje się znacznie dalej od Europy. Najlepszą pizzą według magazynu „Time Out” okazała się ta serwowana przez niewielki lokal Mama’s TOO!, działający na nowojorskim Broadwayu. To właśnie tam powstało danie The Cacio e Pepe, które podbiło podniebienia recenzentów. Ta wyjątkowa propozycja nie jest klasycznym „trójkątem” znanym z większości włoskich restauracji. W Mama’s TOO! pizzę podaje się w kwadratowej formie, szczelnie przykrytej warstwą serów. The Cacio e Pepe składa się z ciasta, ubijanego mascarpone, dojrzewającej mozzarelli, pecorino romano oraz parmigiano reggiano. Całość doprawiona jest świeżo mielonym, gruboziarnistym pieprzem, który nadaje potrawie wyrazistej ostrości. Kompozycja tak bardzo przypadła do gustu jury, że zdecydowano się przyznać jej pierwsze miejsce. W ten sposób nowojorski lokal wyprzedził m.in. pizzerie z Neapolu i Rzymu. Rzym nad Neapolem Kolejnym zaskoczeniem może być przewaga Rzymu nad Neapolem w końcowej klasyfikacji. Pizza capricciosa z lokalu 180grammi Pizzeria Romana, położonego na obrzeżach włoskiej stolicy, zajęła wysokie drugie miejsce. Warto dodać, że w mieście z Koloseum króluje tzw. pizza la scrocchiarella, charakteryzująca się cienkim, okrągłym i wyjątkowo chrupiącym ciastem, które zapewnia charakterystyczne, „trzeszczące” doznania podczas jedzenia. Pizza capricciosa w dosłownym tłumaczeniu oznacza „kapryśna”. W 180grammi Pizzeria Romana serwuje się ją z dodatkiem karczochów, szynki, oliwek i pieczarek, a czasem także z jajkiem. Co ciekawe, jest to jedna z pizz, które zyskały popularność na całym świecie – w Polsce znajdziemy ją niemal w każdej pizzerii. To jednak we wschodniej części Rzymu można spróbować jej klasycznego odpowiednika, który z dala od turystycznego zgiełku zachowuje wyjątkowo lokalny charakter. Ekstrawagancja z Londynu i klasyka z Neapolu Kolejne dwa miejsca w rankingu reprezentują zupełnie odmienne podejścia do pizzy. Najniższe miejsce na podium zajęła nowoczesna interpretacja pizzy marinara, serwowana przez londyński lokal Short Road Pizza. Tej wywodzącej się z południowych Włoch potrawie – niegdyś jadanej przez marynarzy podczas długich rejsów – nadano zupełnie nowy wymiar. We wschodnim Londynie pizzę tę podaje się z dodatkiem purée z czosnku, pikantnego chimichurri (argentyńskiego sosu ziołowego na bazie oliwy), burraty oraz sycylijskich anchois. Podstawę stanowi oczywiście placek pokryty sosem pomidorowym. Jeden z właścicieli nagrodzonego brązowym medalem lokalu podkreśla, że hegemonia pulchnej pizzy neapolitańskiej dobiegła końca, a teraz nadszedł czas na eksperymenty, które pokazują klasyczne danie w zupełnie nowym świetle. Z tą tezą zdecydowanie nie zgodziliby się właściciele Pizzerii da Attilio w Neapolu. Restauracja działa w największym mieście południowych Włoch od czasów II wojny światowej, a receptura serwowanej tam pizzy przekazywana jest już trzeciemu pokoleniu. Pizza neapolitańska to przede wszystkim nacisk na jakość składników – kompozycje nie są przypadkowe, a ich połączenia mają wydobywać to, co najlepsze w kuchni Italii. Według „Time Out” najlepszą propozycją tego niemal stuletniego lokalu pozostaje klasyczna margherita – niezawodna królowa wszystkich pizz. Jej prostota doskonale uwypukla jakość składników, sprowadzanych z okolicznych nadmorskich miejscowości. Dla miłośników autentyczności, a nie kulinarnych eksperymentów, wizyta w Pizzerii da Attilio może być niezapomnianym doświadczeniem. Pizza z całego świata Na kolejnych miejscach rankingu pojawiają się lokale coraz bardziej oddalone od Europy. Piątą pozycję zajmuje tokijska pizza umami, przygotowywana na bazie kremowego sosu z suszonych grzybów shiitake, z dodatkiem mozzarelli, pecorino, makreli, płatków suszonego tuńczyka bonito, wodorostów kombu, zielonej cebulki, sezamu oraz sosu sojowego. Wśród dalszych laureatów znalazły się m.in. Buenos Aires z południowoamerykańską interpretacją pizzy w stylu nowojorskim, Kapsztad, gdzie serwuje się rzemieślniczą pizzę o spodzie będącym efektem wielogodzinnych przygotowań, a także street foodowa propozycja z meksykańskiej Oaxaki, oparta na tortilli posmarowanej pastą z smażonej fasoli. Pizza na całym świecie przybiera dziś rozmaite formy, odzwierciedlające kulturę i klimat danego miejsca. Ten wyjątkowy placek stał się więc lustrem, w którym odbijają się lokalne zwyczaje i smaki. Ranking pokazuje, że pizza nie jest już wyłącznie nośnikiem tradycji, lecz także polem do eksperymentów, a dla wielu – stylem życia. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jak przez lata zmieniały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie? Od Chamonix do Cortiny d'Ampezzo
Historia zimowych igrzysk to opowieść o narodowych ambicjach, przełomowych zwycięstwach, politycznych napięciach i kontrowersjach, które niejednokrotnie wpływały na los całych państw. Od Chamonix i pierwszych startów Polaków, przez „cud na lodzie” w Lake Placid, aż po skandale w Soczi — zimowe igrzyska odzwierciedlają zmieniający się świat.
Na myśl o początkach Igrzysk Olimpijskich od razu przychodzą obrazki ze świata starożytnej Grecji. Tamtejsze zmagania, w skład których wchodziły m.in. wyścigi rydwanów, były protoplastą współczesnych międzynarodowych zawodów sportowych. W pierwszych nowożytnych Igrzyskach Olimpijskich, które odbyły się w Atenach w 1896 roku, udział wzięło 245 mężczyzn reprezentujących 14 krajów. Wydarzenie to zapoczątkowało cykl jednej z największych imprez sportowych, która co cztery lata skupia na sobie wzrok całego świata. Na pierwsze zimowe Igrzyska Olimpijskie sportowcy i kibice musieli jednak jeszcze trochę poczekać. Zawody w dyscyplinach zimowych po raz pierwszy odbyły się 28 lat później, we francuskiej miejscowości Chamonix, u podnóża Mont Blanc. Od tamtej pory Zimowe Igrzyska Olimpijskie rozgrywano na trzech kontynentach, pisząc historię wielu wcześniej nikomu nieznanych dyscyplin sportowych. Chamonix – gospodarz pierwszych Zimowych Igrzysk Choć pierwsza zimowa impreza odbywająca się w Chamonix zdobyła tytuł pełnoprawnych Igrzysk Olimpijskich dopiero w 1926 roku (dwa lata po zmaganiach), podczas sesji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Lizbonie, to jej zasięg miał zdecydowanie międzynarodowy wymiar. W zawodach, których inauguracja odbyła się 25 stycznia 1924 roku, wzięło udział łącznie 258 sportowców z 16 krajów. W zmaganiach uczestniczyła również reprezentacja polskich sportowców, której chorążym podczas ceremonii otwarcia został legendarny dziennikarz Kazimierz Smogorzewski. Niestety, z powodu opóźnienia pociągu polscy sportowcy nie zdołali dotrzeć na przemarsz inauguracyjny, przez co urodzony w Sielcu publicysta reprezentował polskie barwy w pojedynkę. Pierwsze igrzyska bez narciarstwa? Pierwszym złotym medalistą w historii Zimowych Igrzysk Olimpijskich został Amerykanin Charles Jewtraw, który zwyciężył w biegu łyżwiarstwa szybkiego na dystansie 500 metrów. Był to jedyny złoty medal dla Stanów Zjednoczonych podczas tamtej imprezy, która medalowo została zdominowana przez Norwegów. Sensacją turnieju okazał się norweski narciarz Thorleif Haug, któremu udało się trzykrotnie stanąć na najwyższym stopniu podium: dwukrotnie w biegach narciarskich oraz raz w kombinacji norweskiej. Co ciekawe, pierwsze Zimowe Igrzyska Olimpijskie odbywały się bez dyscypliny, która dziś stanowi fundament tego typu sportowych zmagań. W zawodach w Chamonix nie brali bowiem udziału narciarze zjazdowi — ich konkurencja zadebiutowała dopiero na igrzyskach w niemieckim Garmisch-Partenkirchen w 1936 roku. Pierwszy polski medal Na jakikolwiek medal polscy sportowcy musieli czekać do 1956 roku i igrzysk w Cortinie d’Ampezzo. Podczas tamtego turnieju na najniższym stopniu podium stanął urodzony w Zakopanem kombinator norweski Franciszek Gąsienica Groń. Co ciekawe, Polak przełamał medalową passę Skandynawów w tej dyscyplinie sportu, która od pierwszych zawodów w Chamonix była całkowicie zdominowana przez sportowców z północnego regionu Europy. Włoskie igrzyska były wyjątkowe nie tylko ze względu na brąz Gąsienicy Gronia. Były to pierwsze zimowe międzynarodowe zawody na taką skalę, w których udział wzięła reprezentacja ZSRR. Rywalizacja radzieckich sportowców była elementem rozgrywającej się wówczas zimnej wojny, a pokaz siły olimpijczyków ze Związku Radzieckiego miał udowodnić wyższość komunizmu. Propagandowy manewr się udał, gdyż sportowcy z ZSRR wygrali klasyfikację medalową, zdobywając łącznie aż 16 krążków. Największym sukcesem został okrzyknięty hokejowy triumf nad reprezentacją Kanady, która po raz pierwszy musiała ustąpić najwyższego miejsca na podium. Igrzyska w Cortinie osiągnęły również rekord pod względem liczby drużyn biorących udział w turnieju. Obok debiutującego ZSRR pierwsze starty zaliczyli sportowcy z Iranu i Boliwii. Międzynarodowy zasięg imprezy przyczynił się również do przełomowej innowacji, jaką było pierwsze masowe transmitowanie sportowych zmagań w telewizji. Triumf Wojciecha Fortuny Po 48 latach Zimowe Igrzyska Olimpijskie po raz pierwszy zawitały do Azji. Japońskie Sapporo zwyciężyło w rywalizacji o organizację imprezy nad kanadyjskim Calgary, fińskim Lahti oraz amerykańskim Salt Lake City. Reprezentanci Kraju Kwitnącej Wiśni entuzjastycznie podeszli do zawodów, chcąc zdobyć swój pierwszy złoty medal na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Bojowe nastawienie opłaciło się, a Japończycy całkowicie zdominowali konkurs skoków narciarskich na skoczni 70 m, stając na wszystkich trzech stopniach podium. Turniej rozgrywany w Sapporo był również przełomowy dla reprezentacji Polski. Wśród kadry sportowców, która w 1972 roku uczestniczyła w ceremonii otwarcia pod przewodnictwem narciarskiego mistrza świata Andrzeja Jana Bachledy-Curusia, znalazł się skoczek Wojciech Fortuna. Zawodnik urodzony w Zakopanem zdołał w Japonii wygrać konkurs na dużej skoczni, czym położył fundamenty pod popularyzację tej dyscypliny sportu w Polsce. Był to pierwszy złoty medal w historii polskich startów na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Igrzyska i polityka Od zawsze w trakcie odbywania się igrzysk olimpijskich tematy sportowe przeplatały się z polityką i relacjami międzynarodowymi. Nie inaczej było w przypadku igrzysk w Lake Placid, które odbywały się w 1980 roku. Tamtejsza impreza była prawdziwą eskalacją zimnej wojny, w trakcie której USA i ZSRR prześcigały się w walce o największe wpływy we współczesnym świecie. Starcie tych dwóch światowych potęg w hokejowej rywalizacji zostało w następnych latach okrzyknięte „cudem na lodzie”. Oliwy do ognia w rywalizacji pomiędzy Moskwą a Waszyngtonem dolał MKOl, który już w trakcie poprzednich zimowych imprez niekonsekwentnie ustalał zasady dotyczące uczestnictwa w olimpijskich zmaganiach. Wojna o „amatorstwo” polegała na wykluczaniu zawodników, którzy zawodowo pełnili rolę sportowców, zarabiając pieniądze na uprawianiu danej dyscypliny. Przepis ten dotknął przede wszystkim świat Zachodu, w którym większość profesjonalnych zawodników na co dzień reprezentowała barwy poszczególnych klubów sportowych. W krajach komunistycznych sportowcy byli zrzeszani wokół „amatorskich” drużyn zawodowych, które pod przykrywką fikcyjnych prac trenowały przyszłych olimpijczyków. Zawodnicy „na papierze” wykonywali zawód, np. milicjanta, podczas gdy w rzeczywistości skupiali się w pełni na karierze sportowej. Cud na lodzie Sytuacja ta doprowadziła do pełnej hegemonii drużyny ZSRR w rozgrywkach hokeja. Radzieccy reprezentanci byli uznawani za zdecydowanych faworytów podczas igrzysk w 1980 roku. Kadra USA, reprezentująca gospodarza turnieju, składała się przede wszystkim z amatorów i studentów z minimalnym doświadczeniem ligowym, tworząc jednocześnie najmłodszą drużynę w historii amerykańskiego hokeja. Mimo tej dysproporcji Amerykanom udało się wygrać mecz z ZSRR, a następnie zdobyć olimpijskie złoto w całym turnieju. Mecz ten w 2008 roku został wybrany przez Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie najważniejszym wydarzeniem stulecia w historii tej dyscypliny. Słowa komentatora, który 22 lutego 1980 roku w Herb Brooks Arena zapytał: „Czy wierzycie w cuda? Tak!”, na zawsze zapisały się w historii Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Najbardziej kontrowersyjne igrzyska w historii Kontrowersjami okryła się również impreza odbywająca się w 2014 roku w rosyjskim Soczi. Tamtejsze igrzyska zostały okrzyknięte najdroższymi w historii, a ich organizacja była zanurzona głęboko w machinach korupcji. Krytycy dopatrzyli się m.in. nieścisłości finansowych w procesie budowy 50-kilometrowej trasy kolejowej łączącej miasto Adler koło Soczi z górskim ośrodkiem Krasnaja Polana, gdzie odbywała się część sportowych zawodów. Źródła agencji antykorupcyjnych podają, że lwia część budżetu na budowę, który opiewał na ok. 8 miliardów dolarów, miała trafić w ręce rosyjskich oligarchów. Największa kontrowersja dotyczyła jednak rosyjskiej reprezentacji sportowców, która – choć zdobyła najwięcej medali ze wszystkich startujących państw – musiała zrzec się licznych wyróżnień. Wewnątrz rosyjskich struktur wykryto bowiem działający na szeroką skalę system ukrywania dopingu, który miał na celu zwiększenie szans sportowców z kraju ze stolicą w Moskwie. W konsekwencji śledztwa Rosja została nie tylko pozbawiona części medali, ale również zawieszona w prawach do startowania na kolejnych Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Już zaraz ceremonia otwarcia Trzymajmy kciuki, że podczas zbliżającej się imprezy obejdzie się bez podobnych skandali. Igrzyska w Mediolanie i Cortinie odbędą się w dniach 6–22 lutego 2026 roku. Ceremonia otwarcia, w trakcie której chorążymi polskiej kadry będą skoczek Kamil Stoch oraz panczenistka Natalia Czerwonka, odbędzie się na stadionie San Siro w Mediolanie 6 lutego o godz. 20:00. Źródła: Olimpijski.pl, Olympics.com, Onet, Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Lód przejął polskie miasta. Jak zima nadaje nowy kształt miejskim przestrzeniom?
Okazuje się, że mróz, który od tygodni trawi polski krajobraz, nadaje nowe funkcje dobrze nam znanym powierzchniom. Zamarznięte rzeki i zbiorniki wodne stały się tymczasowo dostępne dla spacerowiczów i amatorów zimowych aktywności. Eksperci ostrzegają jednak, że wejście na lód wiąże się z poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia
W trakcie tegorocznej zimy wiele polskich zbiorników wodnych pokryło się lodem, co umożliwiło wykonywanie aktywności, które w poprzednich latach były niemożliwe. Dla wielu jeziora, rzeki czy kanały stały się łyżwiarskimi torami, miejscami spotkań czy po prostu terenami spacerowymi. Za tymi niewątpliwie unikatowymi doznaniami kryje się jednak niebezpieczny precedens, przed którym ostrzegają służby porządkowe Lodowy szał na Motławie W ostatnich dniach internet obiegło nagranie przedstawiające mieszkańców Gdańska spacerujących po głównej miejskie rzece – Motławie. Lód pokrył m.in. najbardziej reprezentacyjny fragment rzeki znajdujący się u stóp słynnego zabytkowego Żurawia portowego. Tłumy ruszyły do gdańskiego śródmieścia, chcąc zobaczyć jedną z najważniejszych atrakcji Trójmiasta w zupełnie nowym anturażu. Niestety, w tym przypadku nie skończyło się na spacerach wzdłuż nadrzecznych bulwarów – duża część osób zeszła na pokrywę lodową i zaczęła spacerować bezpośrednio po Motławie. Wielu spacerowiczów posunęło się o krok dalej, wykorzystując lodową taflę nie tylko jako przestrzeń do spacerów. Zamarznięta Motława zaczęła pełnić funkcję prowizorycznego toru łyżwiarskiego, z którego chętnie korzystały liczne grupy amatorów tego sportu. Co więcej, na rzekę wchodziły również osoby poruszające się na rowerach, a nawet spacerujące z dziecięcymi wózkami. Służby apelują o rozwagę Choć widok zamarzniętej Motławy robi wrażenie, służby porządkowe apelują, by rzekę podziwiać wyłącznie z wysokości bulwarów. Na antenie „TVN24” ratownik medyczny Ariel Szczotok podkreślał, że lód pokrywający gdańską rzekę nie jest w żaden sposób kontrolowany, co sprawia, że wejście na jego powierzchnię wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. Zagrożenie to rośnie wraz z liczbą osób spacerujących po lodzie. Warto dodać, że śródmiejski odcinek Motławy osiąga głębokość około trzech metrów, co oznacza, że wpadnięcie do lodowatej wody praktycznie nie daje szans na samodzielne wydostanie się na powierzchnię. „Rozumiem, że temperatury są niskie i jest to fantastyczne zjawisko pojeździć na łyżwach czy przejść na drugą stronę, do tej pory niedostępną inaczej niż mostem. Niemniej jednak apeluję w imieniu całego naszego środowiska: pomyślmy dwadzieścia razy, zanim wejdziemy na lód” – apelował ratownik w trakcie wywiadu emitowanego przez „TVN24”. Hokej na lodzie w Warszawie Wszechobecny lód stał się również atrakcyjną scenerią dla miłośników innej zimowej dyscypliny sportu – hokeja. Tego typu aktywność pojawiła się w jednym z warszawskich parków, gdzie grupa entuzjastów przygotowała prowizoryczne „boisko” do treningów. Na Kamionkowskich Błoniach Elekcyjnych, graniczących z jednym z największych stołecznych terenów zielonych – Parkiem Skaryszewskim – powstał dziki plac do uprawiania tej zespołowej dyscypliny sportu. Oddolna inicjatywa prowadzona przez grupę „Hokejowy Kamionek” zrzesza pasjonatów hokeja, którzy chcą amatorsko trenować grę na łyżwach. Ze względu na krótki zimowy dzień rozgrywki odbywają się najczęściej w weekendy. Warto zaznaczyć, że głębokość stawu, na którym utworzono lodowe boisko, jest zdecydowanie mniejsza niż w przypadku rzek, takich jak Motława w Gdańsku. Mimo to uczestnicy powinni zachować szczególną ostrożność — wytrzymałość lodowej pokrywy nie jest bowiem w żaden sposób kontrolowana. Chodniki jak do curlingu Lód nie tylko umożliwia wejście w miejsca na co dzień trudno dostępne, lecz także znacząco ogranicza poruszanie się w wielu częściach Polski. Większość polskich miast od tygodni zmaga się z problemem oblodzonych chodników, które ze względu na swoją śliskość stają się niebezpieczne dla pieszych. Nieodśnieżone i nieposypane ciągi komunikacyjne są szczególnym utrapieniem dla osób starszych, rodziców prowadzących wózki dziecięce oraz osób z niepełnosprawnościami ruchowymi. Sytuacja wyjątkowo poważnie wygląda w Szczecinie. Praca Kliniki Ortopedii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 musiała zostać czasowo wstrzymana z powodu rekordowej liczby pacjentów. W ciągu jednej doby na tamtejszy SOR trafiło 167 osób, z czego 20 wymagało pilnych interwencji chirurgicznych. Niezadowolenie mieszkańców Szczecina związane ze złym stanem chodników dokumentuje również galeria zdjęć opublikowana przez portal „GS24.pl”. Fotografie przesłane przez internautów pokazują ciągi komunikacyjne, których pokonanie stało się wyjątkowo trudne. Niektórzy autorzy zdjęć podeszli do sprawy z humorem — na jednym ze szczecińskich chodników umieszczono nawet parę trenującą curling. Choć sport ten, wymyślony w Szkocji, w Polsce wciąż nie jest szczególnie popularny, obecne warunki sprawiają, że miejskie chodniki zaczynają przypominać lodowe tory sportowe. Niestety dla osób, które nie uprawiają tej dyscypliny, takie „boiska” oznaczają przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia. Źródła: GS24.pl, Onet, TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zapomniana perła modernizmu ze słynnego uzdrowiska wraca do życia. Nowa atrakcja Ciechocinka ma przyciągnąć tłumy
Do Ciechocinka zawita ponownie jedna z najsłynniejszych atrakcji tego miasta. W najsłynniejszym polskim uzdrowisku zostanie odbudowany zabytkowy basen, w którym kąpieli zaznawali kuracjusze niemal sto lat temu. Inwestorzy zapowiadają, że budowany obiekt ma przyciągnąć tysiące gości rocznie.
Ciechocinek to jedno z najsłynniejszych polskich uzdrowisk. Już w pierwszej połowie XIX wieku tamtejsze źródła solankowe zaczęły przyciągać kuracjuszy chcących zaznać terapeutycznych kąpieli. Wraz z napływem gości w mieście zaczęły powstawać liczne sanatoria – obecnie w Ciechocinku działa ok. 30 takich obiektów. Ważnym elementem tego kujawsko-pomorskiego uzdrowiska jest Park Tężniowy, znany z monumentalnych tężni solankowych, które łącznie osiągają długość ponad 1,5 kilometra. Wśród tych leczniczych konstrukcji przez lata funkcjonował basen termalno-solankowy, który od ponad dwóch dekad popadał w ruinę. Teraz pojawiła się szansa na odbudowę tego obiektu, który – w nowej odsłonie – ma stać się jedną z największych atrakcji Ciechocinka. Basen, który swoją obecnością zaszczycił prezydent Otwarcie basenu termalno-solankowego odbyło się 4 czerwca 1932 roku. Podczas inauguracji obiektu, zaprojektowanego przez dwóch słynnych warszawskich architektów – Romualda Gutta i Aleksandra Szniolisa – obecny był nawet ówczesny prezydent II RP, Ignacy Mościcki. Kompleks rekreacyjny wyróżniał się surowością charakterystyczną dla modernizmu. Obok basenu ze zjeżdżalniami i skoczniami architekci umiejscowili pawilon z szatniami oraz kawiarnię. Całość uzupełniała tzw. mała architektura, nadająca przestrzeni dodatkowego charakteru. Kompleks – wraz z położonymi w tle tężniami solankowymi – tworzył prawdziwie uzdrowiskowy klimat, w którym zakochali się kuracjusze z całej Polski. Popadająca w ruinę perła modernizmu Niestety, wraz ze zbliżającym się XXI wiekiem basen popadał w coraz większą ruinę. Nie pomogło nawet wpisanie obiektu do rejestru zabytków. Degradacja trwała do 2002 roku, kiedy to basen wraz z całym kompleksem został wyłączony z użytku ze względu na zły stan techniczny. Kolejne dwie dekady były okresem postępującego niszczenia jednej z najsłynniejszych ciechocińskich atrakcji. Zmiany dotyczące własności terenu nie przekładały się na realne działania rewitalizacyjne zaniedbanej przestrzeni. Wszystko zmieniło się dopiero w 2025 roku, gdy ruiny basenu trafiły w ręce samorządu województwa kujawsko-pomorskiego, który od razu ogłosił chęć remontu całego kompleksu. Marszałek województwa Piotr Całbecki potwierdził, że powstający obiekt ma być wiernym odwzorowaniem klasycznej bryły z lat 30. XX wieku. W ten sposób odbudowany kompleks ma nawiązywać do lat świetności ciechocińskiego basenu. Kompleks basenowy za 140 mln zł Wrażenie robić może nie tylko bogata historia odbudowywanego kompleksu basenowego, lecz także kwota, za jaką ma zostać zrealizowana inwestycja. Odbudowa i rewitalizacja basenu została oszacowana na około 140 mln zł, przy czym koszty te mogą wzrosnąć, biorąc pod uwagę wydatki związane z zatrudnieniem personelu oraz utrzymaniem obiektu. Inwestorzy są jednak przekonani, że basen będzie miejscem kąpieli dla ok. 30 tys. kuracjuszy rocznie, którzy z czasem mają przyczynić się do zwrotu środków zainwestowanych w ciechociński projekt. Co w takim razie powstanie za te pieniądze? Z przedstawionych projektów wynika, że odbudowa nie będzie dotyczyć jedynie głównej niecki basenowej. Wokół basenu staną pawilony z szatniami oraz kawiarnia – podobnie jak w przedwojennym kompleksie. Nowością, w porównaniu z historycznym układem, będzie nowoczesne muzeum geologiczne ulokowane przy jednej z dłuższych krawędzi basenu. Obok głównej części kompleksu powstanie również strefa dla najmłodszych kuracjuszy, wyposażona w mniejszy basen oraz strefę zabaw. Źródła: Sztuka Architektury, PortalSamorzadowy.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Urokliwa wieś niedaleko polskiej granicy mierzy się turystycznym problemem. Obiekt może opuścić listę UNESCO
Głosy mieszkańców słowackiej wsi Vlkolínec pokazują, że wraz ze wzrostem prestiżu danego miejsca nie zawsze rośnie komfort życia jego mieszkańców. Tłumy turystów, które zaczęły oblegać miejscowość po wpisaniu jej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, na trwałe zmieniły lokalny krajobraz i codzienne funkcjonowanie wsi. Dziś mieszkańcy apelują o wykreślenie Vlkolínca z tego zaszczytnego grona i przywrócenie normalności w swojej miejscowości.
Wieś Vlkolínec została w 1993 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gremium doceniło oryginalną drewnianą architekturę, której powstanie datuje się na XIX wiek. Innym czynnikiem, dzięki któremu wioska została włączona do tego prestiżowego grona, był fakt, że Vlkolínec był wówczas zamieszkiwany przez niemal 30 osób. 33 lata później liczba mieszkańców słowackiej wsi jest zdecydowanie mniejsza, a jednym z powodów tego stanu rzeczy jest wzrost turystycznej popularności tego urokliwego miejsca. Dom jak muzeum – z czym musi się mierzyć Vlkolínec? Vlkolínec stał się jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych naszego południowego sąsiada. Co roku wioskę odwiedza około 100 tys. turystów, chętnych zanurzyć się w realiach XIX-wiecznej wsi. Problem polega na tym, że większość odwiedzających, podziwiając piękno tamtejszej zabudowy, nie bierze pod uwagę komfortu życia jej mieszkańców. Choć w Vlkolíncu znajdują się pokazowe domostwa udostępnione do regularnego zwiedzania, spragnieni wrażeń turyści zaglądają również do innych – zamieszkanych – domów, zakłócając w ten sposób codzienne życie mieszkańców. Obywatele słowackiej wsi podkreślają, że problem nadmiernego ruchu turystycznego pojawił się po wpisaniu osady na listę UNESCO. Od tamtej pory odwiedzający przestali traktować Vlkolínec jako miejsce czyjegoś życia, rozpoczynając intensywną ekspansję turystyczną. Drewniane chałupy wraz z ich mieszkańcami – w oczach przyjezdnych – stały się namacalnymi eksponatami skansenu etnograficznego, w który przeobrażono wieś. Jak turystyka zmieniła słowacką wieś? Mieszkańcy Vlkolíńca muszą mierzyć się z wieloma problemami wynikającymi ze zmian zachodzących w osadzie. Wzmożony ruch turystyczny przyczynił się m.in. do masowej emigracji z wioski – od 1993 roku, kiedy została wpisana na listę UNESCO, populacja miejscowości zmniejszyła się niemal o połowę. Obecnie na stałe osadę zamieszkują cztery rodziny, łącznie 14 osób. Zmiany dotyczą również wyglądu współczesnego Vlkolíńca. Niepohamowany napływ turystów wymusił na zarządcach wprowadzenie licznych zakazów. Problem w tym, że restrykcje te często nie są przestrzegane. Mimo obowiązującego zakazu poruszania się po wsi rowerami, mieszkańcy regularnie skarżą się na turystów wybierających właśnie ten środek transportu. Miejscowość dotknęło także zjawisko komercjalizacji turystyki. Mnożące się stoiska z pamiątkami oraz bary serwujące jedzenie na wynos rażąco kłócą się z oryginalnym wyglądem wioski. Niekontrolowany rozwój turystyki prowadzi do sytuacji, w której rdzenni mieszkańcy zaczynają mieć mniej praw niż przyjezdni, zatrzymujący się na chwilę turyści. Już teraz obywatele Vlkolíńca nie mogą hodować zwierząt, ani uprawiać niewielkich działek, co dawniej było naturalnym elementem wiejskiego życia. Czy wieś opuści prestiżowe grono UNESCO? Ekspert ds. dziedzictwa kulturowego Miloš Dudáš podkreśla, że Vlkolínec został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swój „żywy” charakter. To fakt, że wieś była faktycznie zamieszkana, sprawił, iż nie była ona „martwym skansenem”, lecz tętniącym życiem miejscem z unikalną drewnianą architekturą. Problem polega na tym, że popularyzacja osady przyniosła jej zarówno prestiż, jak i odebrała – wcześniej docenianą – autentyczność. Wieloletni mieszkaniec Vlkolíńca, Anton Sabucha, w rozmowie ze słowackim dziennikiem „Denník N” mówi o działalności międzynarodowej organizacji wprost: – UNESCO chroni domy, ale nie ludzi. Słowa te w jasny sposób pokazują, jak mieszkańcy wsi postrzegają przynależność do listy UNESCO. Pozostaje jednak pytanie, czy ewentualne wykreślenie Vlkolíńca z listy faktycznie doprowadziłoby do zmniejszenia liczby turystów. Pewne jest natomiast, że konserwatorskie restrykcje narzucone przez organizację z siedzibą w Paryżu byłyby wówczas łatwiejsze do zniesienia. Nie jest to jednak jedyna – ani nawet największa – bolączka mieszkańców tej słowackiej wioski. Źródło: The Slovak Spectator Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?
W ostatnich tygodniach plaże południowo-wschodniego wybrzeża Anglii zaroiły się od nietypowych przedmiotów. Tamtejsi spacerowicze mogli odnaleźć m.in. przeróżne warzywa, banany czy nawet paczki chipsów. Za tymi zabawnymi znaleziskami kryje się jednak realny problem, na który coraz częściej zwracają uwagę pracujący na morzu naukowcy.
Spacerując po plażach, nieczęsto natrafia się na setki paczek chipsów lub przykryte piaskiem cebule. Zabawne odkrycie, którego świadkami w ostatnich tygodniach byli mieszkańcy południowo-wschodniej Anglii, świadczy jednak nie tylko o niesamowitej sile prądów morskich, ale również o ludzkich błędach, które mogą wpłynąć na środowisko naturalne. Nietypowe znalezisko na brytyjskich plażach Osoby spacerujące w ostatnich tygodniach po wybrzeżu południowo-wschodniej Anglii z pewnością nie spodziewały się tego, co znalazły na niektórych plażach. Najpierw morze wyrzuciło na brzeg przedmioty z 16 kontenerów, wśród których znalazły się m.in. banany i pianki izolacyjne. Całość wypadła w trakcie sztormu z kontenerowca „Baltic Klipper”, który stracił część swojego ładunku na Kanale La Manche. Do kolejnych znalezisk doszło w historycznym hrabstwie Sussex, na którego wybrzeże trafiły m.in. paczki chipsów i cebule. Oba zdarzenia niemal natychmiast spotkały się z reakcją społeczności lokalnych. Zaniepokojeni ilością poliestru na plażach mieszkańcy od razu rozpoczęli dobrowolne działania mające na celu zebranie śmieci z terenów nadbrzeżnych. Co ciekawe, taka forma sprzątania musiała być wcześniej zarejestrowana, gdyż w innym wypadku zbieranie tzw. „mienia statku” zostałoby uznane za nielegalne. Podróże rozbitków z kontenerów – korzyści dla badaczy Choć przedmioty wyrzucane na brzeg są uciążliwe dla mieszkańców nadmorskich miejscowości, na wypadaniu ładunków do morza korzystają naukowcy. Oceanograf Simon Boxall z Uniwersytetu w Southampton określa taki proces jako niezamierzony eksperyment. Śledzenie wędrówek wypadających do morza przedmiotów pozwala naukowcom na dokładne rozpoznanie ruchu prądów morskich, które pchają poszczególnych „rozbitków” w przeróżne części świata. Ciekawa sytuacja miała miejsce w styczniu 1992 roku. Tamtego dnia z kontenerowca „Ever Laurel” na północnym Pacyfiku wypadło 12 kontenerów, z których jeden przewoził prawie 30 tysięcy zabawek kąpielowych. Plastikowe kaczki rozprzestrzeniły się po całym globie i przez kolejne dziesięciolecia pojawiały się na najróżniejszych plażach świata. Zespół badaczy z Seattle skorzystał z możliwości śledzenia tych gumowych „rozbitków”, a następnie wykorzystał zebrane dane do udoskonalenia modeli cyrkulacji oceanicznej. Szkodliwość zaginionych ładunków Nie wszystkie ładunki, które przez przypadek trafiają do morza, stają się jednak przydatną badaczom ciekawostką. W historii mieliśmy do czynienia z wieloma sytuacjami, w trakcie których pozostawione przez człowieka w wodzie odpady wpływały negatywnie na morski ekosystem. Przykładem może być historia z 2007 roku, kiedy to wielki kontenerowiec MSC „Napoli” w trakcie sztormu stracił aż 114 kontenerów o różnym składzie. Wśród nich znajdowały się m.in. zapasy czerwonego wina, motocykle marki BMW oraz perfumy. Tak drogocenne straty od razu przyciągnęły osoby zainteresowane kradzieżą zaginionych „łupów”. Skutki zagubienia kontenerów były jednak znacznie poważniejsze. Na plaże Kanału La Manche trafiły liczne substancje chemiczne, które przyczyniły się do skażenia tamtejszego środowiska. Szkody mogą być wyrządzane nie tylko przez przewożone przedmioty, ale również przez same kontenery, które trafiają do wody. Duże metalowe boksy, które często — dzięki uwięzionemu powietrzu — utrzymują się półzanurzone na powierzchni morza, stanowią poważne, trudne do wykrycia zagrożenie dla innych jednostek pływających. Źródło: The Conversation Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.