National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-09-04T12:29:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Koniec z wielkim oszustwem na mapach. Ten kraj walczy w ONZ o kartograficzną prawdę
items: Odkryli „diabelski kwiat” w dżungli. Wygląda jak demon i odżywia się w nietypowy sposób
items: Cuda Polski 2026 – oto pierwsze nominacje, z województwa dolnośląskiego i kujawsko-pomorskiego
items: Niezwykłe odkrycie w centrum Warszawy. Wstrząsające hasło na propagandowym plakacie
items: Grzyby z brytyjskiego lasu zagrożone przez internetową modę. W Polsce za podobne grzybobranie grozi wysoka kara
items: Donald Trump ogłasza powstanie Jeziora Ameryka. Sąsiedzi stanowczo zaprotestowali
items: Słodkie rożki, pancerne plecaki i huczne uroczystości. Tradycje rozpoczęcia roku szkolnego w Polsce i na świecie
items: Zaskakujące odkrycie na Dolnym Śląsku. Niezwykłe znalezisko w grobowcu niedaleko Zamku Książ
items: Ucieczka od miejskiego zgiełku. Oto najcichsze wyspy na świecie
items: Wielki obiekt wyrośnie tuż przy plaży. Nowa inwestycja w Ustce wzbudza kontrowersje
items: NASA namierzyła ślad po rozbiciu rakiety SpaceX. Tak wygląda krater po kosmicznej kolizji
items: Po zaćmieniu Słońca czas na kolejny kosmiczny spektakl. Nawet 93% tarczy Księżyca skryje się w cieniu
items: Aż 94% obszaru Bałtyku ma ten sam problem. Eksperci ostrzegają przed morderczym zjawiskiem
items: Archeolodzy na Mazowszu natrafili na niezwykłe odkrycie. To pierwszy taki artefakt
items: Wielkie europejskie jezioro wysycha. Niektórych miejsc nie widziano od 50 lat
items: Starożytne atrakcje pozostaną otwarte pod osłoną nocy. To wyjątkowa okazja dla turystów
items: Wypadek podczas polskiej pielgrzymki. Powrót z Medziugoria znowu skończył się tragicznie
items: Kolejny wielki sukces Polaka. NASA zachwycona niezwykłym zdjęciem z Bieszczad
items: Kiedy miało miejsce całkowite zaćmienie Słońca w Polsce? Zdjęcia z tamtego wydarzenia zachwycają
items: Koniec z transportem konnym w Tatrach? Zmiany na trasie do Morskiego Oka
items: Przegapiłeś ostatnie zaćmienie Słońca? Nic straconego. Nadchodzi widowisko, jakiego nie było od dekad
items: Śmierć najsłynniejszej ptasiej celebrytki. Przez lata śledziły ją miliony widzów
items: W Hiszpanii tłumy wychodzą z domów. Pierwsze takie zjawisko od ponad wieku
items: Włosy, które ratują przyrodę. Rewolucyjny projekt podbija Rio de Janeiro
items: Te gady przebyły ocean na pniach drzew. Sensacyjne odkrycie z udziałem polskich naukowców

Koniec z wielkim oszustwem na mapach. Ten kraj walczy w ONZ o kartograficzną prawdę
type: item
date: 2026-09-04T12:28:39.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Traveler
subject: afryka
subject: geografia
subject: kolonializm
subject: mapy
description: Rząd Togo zgłosił do Zgromadzenia Ogólnego ONZ rezolucję mającą na celu zmianę dotychczasowych standardów kartograficznych. Wniosek, który zostanie poddany pod głosowanie, zakłada odejście od XVI-wiecznego odwzorowania świata na rzecz siatki wierniej oddającej rzeczywisty rozmiar kontynentów. Dotychczasowy standard znacząco zniekształcał proporcje lądów, przez co powierzchnia Afryki wydawała się wielokrotnie mniejsza niż w rzeczywistości.
encoded: Okazuje się, że najpopularniejsze serwisy mapowe zniekształcają obraz otaczającego nas świata. Gdy spojrzymy na Mapy Google, zobaczymy, że swoim rozmiarem Grenlandia dorównuje niemal całej Afryce. W rzeczywistości kontynent ten jest 14 razy większy od tego duńskiego terytorium. Rząd Togo, wraz ze wsparciem wszystkich 54 członków Unii Afrykańskiej, rozpoczął starania o przywrócenie kartograficznej sprawiedliwości na mapach. „Kartograficzny kolonializm” Działania podjęte przez Togo są konsekwencją trwającej od 2018 roku kampanii pod hasłem #CorrectTheMap (#PoprawmyMapę), która postuluje zerwanie z dotychczasowymi standardami kartograficznymi pochodzącymi jeszcze z XVI wieku. Działacze społeczni popierający ten ruch zwracają uwagę, że dotychczasowe przedstawienie naszego globu jest zakorzenione w utartych, zachodnich schematach, skupiających się przede wszystkim na europejskiej perspektywie. Część analityków uważa, że tradycyjna siatka geograficzna podprogowo wpływała na postrzeganie geopolityki. Wizualne marginalizowanie Globalnego Południa (krajów o niższym poziomie rozwoju gospodarczego) i sztuczne eksponowanie krajów Północy przekładało się na utrwalanie nierówności w handlu oraz programach nauczania. Kraje afrykańskie chcą zerwać z tym nierównym porządkiem kartograficznym, dbając tym samym o to, jak ich kontynent jest reprezentowany na świecie. Niesprawiedliwy układ Mercatora Nierzeczywiste przedstawienie rozmiaru kontynentów w dużym stopniu tłumaczy czas, w którym powstały obowiązujące do dziś standardy kartograficzne. Układ wykorzystywany do teraz m.in. przez Google Maps – najpopularniejszy serwis mapowy – został stworzony w XVI wieku, przy okazji wielkich odkryć geograficznych. W tamtych czasach flamandzki kartograf Gerardus Mercator skonstruował stosowane do dziś odwzorowanie świata, aby ułatwić żeglarzom nawigację po oceanach. Układ ten drastycznie zniekształca jednak proporcje lądów. Tereny leżące bliżej równika sprawiają wrażenie niewielkich, podczas gdy re…

FABRIC-KOLAZ-32-67-cd3c20f.jpg
width: 2813
height: 1875

Odkryli „diabelski kwiat” w dżungli. Wygląda jak demon i odżywia się w nietypowy sposób
type: item
date: 2026-09-04T10:14:10.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kwiaty
subject: rośliny
subject: tajlandia
description: W gąszczu tajlandzkiej tropikalnej dżungli naukowcy odkryli nowy, demoniczny gatunek rośliny. „Diabelski kwiat” jest przedstawicielem niezwykle rzadkiego rodzaju organizmów, a najnowsze odkrycie zmienia dotychczasową wiedzę o jego występowaniu. Badacze ostrzegają, że bez wsparcia lokalnej społeczności mrocznie wyglądający kwiat może w najbliższym czasie wyginąć.
encoded: Prawie 1000 metrów n.p.m. w Parku Narodowym Thong Pha Phum spod wilgotnych liści wyrasta roślina przypominająca zdecydowanie bardziej mieszkańca piekła niż ziemi. Thismia daemona wyróżnia się bardzo nietypowym, pozbawionym procesu fotosyntezy sposobem odżywiania. Upiorny wygląd tego organizmu od razu skłonił odkrywców do nadania mu diabelskiej nazwy. Diabeł z tajlandzkiej dżungli Botanicy z Uniwersytetu Chulalongkorna oraz Uniwersytetu Prince of Songkla dokonali demonicznego odkrycia w Parku Narodowym Thong Pha Phum w zachodniej Tajlandii. Badacze zostali zaskoczeni nie tylko wyglądem nietypowej rośliny, ale i jej położeniem, które wcześniej uznawane było za niesprzyjające dla tych form życia. Roślina rosła bowiem na wysokości prawie 1000 metrów n.p.m., co uznawane jest za zbyt wysokie i suche środowisko dla przedstawicieli tego rodzaju. Naukowcy długo nie zastanawiali się, jak nazwać odnaleziony okaz. Złowrogi wygląd rośliny w połączeniu z ukrytym, podziemnym i tajemniczym trybem życia na leśnym dnie skłonił botaników do ochrzczenia go mianem „diabelskiego kwiatu”. Nietypowy sposób odżywiania Thismia daemona na swoją nazwę zasłużyła przede wszystkim przez swój wygląd kojarzący się z mieszkańcami piekła. Kwiat rośliny jest w większości czarny, a na jego szczycie znajdują się przypominające rogi wyrostki wyrastające z kopułowatego czubka. Z czerni wyłaniają się dwie jaskrawopomarańczowe plamki przypominające rozpalone piekielnym ogniem oczy demona. Za diabelskim wyglądem kryje się bardzo interesujący system biologiczny, dzięki któremu rośliny z rodzaju Thismia zdobywają pożywienie. Brak liści sprawia, że organizmy te nie przeprowadzają fotosyntezy, co zmusza je do szukania pokarmu w inny, cudzożywny sposób. Dlatego też pozyskują one składniki odżywcze za pośrednictwem podziemnych grzybów, przez co niemal w trakcie całego swojego życia pozostają ukryte pod warstwą ściółki leśnej. W Polsce tak odżywiające się rośliny to m.in. gnieźnik leśny oraz korzeniówka pospolita. …

FABRIC-KOLAZ-32-66-68d4a71.jpg
width: 2813
height: 1875

Cuda Polski 2026 – oto pierwsze nominacje, z województwa dolnośląskiego i kujawsko-pomorskiego
type: item
date: 2026-09-03T13:14:13.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cuda polski
subject: dolny śląsk
subject: Kujawsko-Pomorskie
description: Wraz z rozpoczęciem głosowania w plebiscycie na Cuda Polski 2026 przedstawiamy pierwszym nominowanych. Tym razem odkrywamy nieznane atrakcje województw dolnośląskiego i kujawsko-pomorskiego. Wespniemy się na zabytkową wieżę, przemaszerujemy przez malownicze wzgórza, a nawet zejdziemy pod powierzchnię ziemi. A wszystko to w granicach naszego kraju.
encoded: Plebiscyt Cuda Polski od lat wyróżnia mniej znane atrakcje lokalnej turystyki, które zasługują na ogólnokrajowy rozgłos. W wyborach biorą udział po trzy unikatowe miejsca z każdego województwa, a o tym, kto zostanie jedynym, lokalnym triumfatorem, decydują czytelnicy poprzez internetowe głosowanie. Plebiscyt trwa do 13 października, a już 14 zostanie ogłoszona kompletna, oficjalna lista 16 nowych „Cudów Polski 2026”. Każde z województw zyska swój nowy, wybrany przez czytelników serwisu national-geographic.pl, cud. Gronie zwycięzców przyjrzymy się w grudniowym wydaniu magazynu „National Geographic Traveler”. Opis nominowanych zaczynamy od dwóch województw: dolnośląskiego i kujawsko-pomorskiego. Zobaczmy więc, czy gusta głosujących podbije zjawiskowe arboretum, Dom Legend czy może monumentalne uzdrowisko? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa dolnośląskiego Kopalnia Niklu, Chryzoprazu i Opalu w Szklarach Arboretum Wojsławice Wzgórza Trzebnickie Kopalnia Niklu, Chryzoprazu i Opalu w Szklarach Cuda lokalnej turystyki potrafią być naprawdę dobrze schowane, a po niektóre z nich trzeba nawet zejść pod powierzchnię ziemi. Kopalnia w Szklarach, która przez lata związana była z wydobyciem niklu oraz cennych minerałów, takich jak chryzopraz i opal, to wyjątkowe miejsce na mapie Dolnego Śląska. Spacerując po podziemnych trasach, zwiedzający mogą poznać historię górnictwa oraz zobaczyć unikatowe formacje skalne będące wizytówką bogactwa geologicznego regionu. Były zakład górniczy w Szklarach to miejsce zarówno dla miłośników przyrody, jak i osób zainteresowanych dziejami przemysłu w Polsce. Arboretum Wojsławice Aby zobaczyć jeden z najpiękniejszych ogrodów botanicznych w Polsce, należy wybrać się do Arboretum w Wojsławicach. Na rozległym terenie zgromadzono tysiące gatunków i odmian drzew, krzewów oraz bylin pochodzących z różnych części świata. Szczególnie warto zwrócić uwagę na kwitnące tam rododendrony, azalie i liliowce. W otoczeniu wyjątkowej przyrody można nie tylko z…

cuda-polski-1-641bee2.png
width: 2160
height: 1440

Niezwykłe odkrycie w centrum Warszawy. Wstrząsające hasło na propagandowym plakacie
type: item
date: 2026-09-03T08:17:27.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: II wojna światowa
subject: Naziści
subject: warszawa
description: Podczas prac archeologicznych związanych z odbudową Pałacu Saskiego natrafiono na propagandowy materiał z czasów II wojny światowej. Plakat przedstawiający Adolfa Hitlera skierowany był do ludności białoruskiej, która w 1941 roku znalazła się pod okupacją wojsk III Rzeszy. To kolejne wyjątkowe znalezisko odkryte przy okazji prac na Placu Piłsudskiego.
encoded: To już kolejne z tysięcy zabytków ruchomych, które udało się wydobyć przy okazji prac archeologicznych przy odbudowie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej 6, 8 i 10/12. Do szklanych butelek z warszawskiego browaru Haberbusch i Schiele, detali architektonicznych oraz przedwojennej infrastruktury Ministerstwa Spraw Zagranicznych dołączyła sterta plakatów propagandowych z czasów III Rzeszy. Na ten moment badaczom trudno określić, jak te materiały trafiły do stolicy. Propagandowe odkrycie w centrum Warszawy Jak poinformował Sławomir Kuliński, rzecznik prasowy spółki Pałac Saski, pracownicy podczas prac archeologicznych 1 września natrafili na propagandowy plakat z czasów okupacji. Sterta materiałów przedstawia napis „Hitler wyzwoliciel” w języku białoruskim. Nad hasłem stoi wyprostowany nazistowski dyktator z charakterystycznym dla siebie uczesaniem. Według badaczy propagandowa ilustracja była rozprowadzana po Generalnym Okręgu Białorusi, który w 1941 roku stał się częścią nazistowskiego Komisariatu Rzeszy Wschód. Podobne plakaty miały przekonać zamieszkującą tamte tereny ludność, że niemiecka inwazja wiąże się z wyzwoleniem tych obszarów z rąk okrutnego Stalina i bolszewików. Podobne techniki, nastawione na zyskanie przychylności mieszkańców Europy Wschodniej, stosowane były m.in. w Ukrainie. Nazistowska okupacja na wschodzie Utworzony po ataku III Rzeszy na ZSRR w 1941 roku Komisariat Rzeszy Wschód (niem. Reichskommissariat Ostland) stanowił niemiecki aparat okupacji, rozciągający swoje wpływy od państw bałtyckich aż po ziemie Białorusi i przedwojennej Polski. Po krótkim okresie zarządu wojskowego, w grudniu 1941 roku ster władzy przejęła administracja cywilna pod wodzą Hinricha Lohsego, który obsadził kluczowe stanowiska młodymi prawnikami ze swojego rodzinnego Szlezwiku-Holsztynu. Struktura, zarządzana ze stolicy w Rydze, dzieliła się na cztery komisariaty generalne: Komisariat Generalny Estonia, Komisariat Generalny Łotwa, Komisariat Gener…

FABRIC-KOLAZ-32-56-e3b4d05.jpg
width: 2813
height: 1875

Grzyby z brytyjskiego lasu zagrożone przez internetową modę. W Polsce za podobne grzybobranie grozi wysoka kara
type: item
date: 2026-09-02T10:35:25.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: ochrona środowiska
subject: wielka brytania
description: Brytyjskie władze zarządzające lasem Epping Forest na północ od Londynu zaapelowały o o zaprzestanie wyrywania tamtejszych grzybów. Ogłoszenie jest wynikiem wzrastającej popularności grzybobrań, których liczba nasiliła się wraz z powstaniem internetowego trendu w mediach społecznościowych. Idąc na grzyby należy pamiętać, że nie każdy okaz i nie każde miejsce nadaje się do leśnych poszukiwań.
encoded: Wraz z początkiem września duża część lasów wypełni się tajemniczymi postaciami wyposażonymi w wiklinowe kosze i niewielkie, zakrzywione nożyki. Jesień to nie lada gratka dla grzybiarzy, którzy przez upalne lato zacierali ręce na myśl o zbliżających się poszukiwaniach charakterystycznych kapeluszy. W grzybowym szale należy jednak pamiętać o zasadach, które obowiązują wszystkich entuzjastów. Nieprzestrzeganie prawa wiąże się nie tylko z karami finansowymi, ale może również zaburzyć ekosystem lasu. „Rób zdjęcia, nie zrywaj” Zarząd lasu Epping Forest wnosi o zaprzestanie zbierania grzybów na nadzorowanym obszarze. Apel skierowano zarówno do osób, które w ostatnim czasie zdecydowały się na tę formę spędzania czasu, jak i do internetowych twórców nakręcających modę na grzybobrania. W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych zapanował wręcz trend na leśne poszukiwania. Efektem jest wysyp grzybiarzy w Epping Forest, gdzie pozyskiwanie dzikich grzybów jest całkowicie zabronione. Caroline Haines, przewodnicząca Komitetu ds. Epping Forest i Terenów Wspólnych w City of London Corporation reprezentującej Wielką Brytanię, podkreśla, że zbieranie grzybów na tym obszarze może odciąć tamtejsze drzewa od źródła substancji odżywczych. W chronionym lesie rośnie około 55 tysięcy sędziwych drzew, które żyją dzięki skutecznemu ekosystemowi, współtworzonemu właśnie przez grzyby. Zamiast bezrefleksyjnego zbierania, które może zakończyć się karą pieniężną, a nawet postępowaniem sądowym, władze proponują nieinwazyjną metodę. Apelują o wspieranie działań na rzecz ochrony środowiska pod hasłem: „Rób zdjęcia, nie zrywaj”. Gdzie w Polsce nie można zbierać grzybów? Brytyjskie przepisy nie są odosobnionym przypadkiem. W naszym kraju również istnieją konkretne regulacje określające, gdzie zbieranie grzybów jest surowo zabronione. Z koszykiem i nożem nie wolno wybrać się na tereny objęte szczególnymi formami ochrony przyrody, które określa prawo leśne. Grzybobrania zakazane są więc w parkach…

GettyImages-1461753311-f904f18.jpg
width: 7952
height: 5304

Donald Trump ogłasza powstanie Jeziora Ameryka. Sąsiedzi stanowczo zaprotestowali
type: item
date: 2026-09-02T07:29:45.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: jeziora
subject: kanada
subject: Ontario
subject: stany zjednoczone
description: Trwa zamieszanie wokół nazwy jednego z Wielkich Jezior położonych na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady. Prezydent USA Donald Trump, podpisał w zeszłym tygodniu rozporządzenie wykonawcze, w konsekwencji którego Jezioro Ontario zmieniło nazwę na Jezioro America. Nie wszystkie kraje oraz serwisy mapowe zgadzają się z jednak nowym nazewnictwem.
encoded: Zmiana nazwy z Jeziora Ontario na Lake America nie przebiega tak gładko, jak mógłby sobie tego życzyć Donald Trump. Mimo, że Google, właściciel najpopularniejszego serwisu mapowego, oświadczył, że jego mapy będą wyświetlać nazwę Lake America dla użytkowników w USA, nie wszystkie tego typu portale zgadzają się z nowym nazewnictwem. Takie podejście przynosi niektórym firmom nieoczekiwane korzyści. Nowa nazwa jednego z Wielkich Jezior Decyzja o zmianie nazwy jeziora została wykonana na skutek eskalacji gwałtownego sporu handlowego i politycznego między Stanami Zjednoczonymi a Kanadą. Załamanie negocjacji handlowych z sąsiadami skłoniło Donalda Trumpa do symbolicznego gestu, mającego na celu pokazanie dominacji w przygranicznym regionie. Prezydent podpisał dokument nakazujący amerykańskiemu Sekretarzowi Zasobów Wewnętrznych, Dougowi Burgumowi, podjęcie działań prawnych i formalnych, w tym zmianę nazwy w oficjalnej rządowej bazie danych geograficznych USA. Od tego momentu Jezioro Ontario miało być nazywane Jeziorem Ameryka (American Lake). Aby decyzja stała się widoczna dla obywateli, administracja zaczęła wywierać presję na firmy technologiczne (takie jak Google czy Apple), by dostosowały swoje cyfrowe mapy do nowej wytyczne Presja na serwisy mapowe Reakcje technologicznych gigantów były różne. Google swój serwis „Google Maps” niezwłocznie zaktualizowało według nowych, narzuconych przez USA standardów. Nowa nazwa jeziora widnieje jednak jedynie na urządzeniach obywateli Stanów Zjednoczonych – w innych krajach na świecie akwen ma nazwę Lake Ontario (Lake America). Wyjątkiem pozostaje Kanada, której mieszkańcy zaglądając do Google Maps nadal ujrzą starą nazwę jeziora, nad którym znajduje się m.in. Toronto. Amerykański rząd wywiera również presję na firmę Apple, zarządzającą swoim serwisem z mapami. W programie „Mornings with Maria" w stacji Fox Business, Burgum przyznał, że wkrótce spodziewa się zmian również tam. W opozycji do tych zmian pozostaje zdecydowanie mniejszy a…

shutterstock2662675829-9747171.jpg
width: 5184
height: 3456

Słodkie rożki, pancerne plecaki i huczne uroczystości. Tradycje rozpoczęcia roku szkolnego w Polsce i na świecie
type: item
date: 2026-09-01T13:15:09.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: szkoła
subject: wrzesień
subject: zwyczaje
description: Wrzesień to nie tylko w Polsce miesiąc, w którym uczniowie wracają do szkół. W różnych częściach świata powrót na lekcje wiąże się z odmiennymi tradycjami. W niektórych krajach najmłodszym wręczany jest specjalny róg obfitości, a gdzieniegdzie przekroczenie progu szkoły poprzedza ogromny festyn.
encoded: Aby osłodzić uczniom powrót do szkoły, na całym świecie powstały przeróżne zwyczaje. W niektórych regionach Polski dostrzec można tego dnia dzieci spacerujące na pierwsze lekcje z wypełnionymi słodyczami rogami w dłoniach. Zwyczaj ten przybył do naszego kraju od zachodnich sąsiadów, gdzie każdego września pierwszoklasiści obdarowywani są tzw. Schultüte. Uczniowski róg obfitości: niemiecka Schultüte i polska tyta Tradycja Schultüte, czyli rogu pełnego słodkości wręczanego dzieciom idącym do pierwszej klasy szkoły podstawowej, wywodzi się z początków XIX wieku. To wtedy dzieci z bogatych domów w niemieckiej Saksonii i Turyngii zacząły dostawać od swoich rodziców ręcznie robione torby w kształcie rożków, wypełnione słodyczami i zabawkami. Zwyczaj ten z początku obowiązywał jedynie wśród uczniów uczęszczających do szkół prywatnych, gdyż tylko ich rodziny mogły sobie pozwolić na tak obfitą wyprawkę. Wraz z wprowadzeniem obowiązku edukacji w całych Niemczech w latach 20. XX wieku zwyczaj wręczania rogów pierwszoklasistom rozprzestrzenił się na cały kraj. Niemal sto lat po tym, jak pierwsi saksońscy uczniowie zostali wyposażeni w Schultüte, w kraju ze stolicą w Berlinie ruszyła pierwsza masowa produkcja tych ceremonialnych rożków. Firma Carla Augusta Nestlera z miejscowości Wiesa działa do dziś i nadal umila uczniom pierwszy dzień nauki. W Polsce zwyczaj ten rozwinął się szczególnie na zachodnich ziemiach kraju, na co wpływ miała historia i wieloletnie sąsiedztwo. Na Górnym Śląsku czy w Wielkopolsce uczniowie dostają tzw. tytę, która – tak jak w przypadku naszych zachodnich sąsiadów – wypełniana jest różnego rodzaju upominkami. Najpierw pierwszoklasiści muszą uporać się jednak z trudami pierwszych zajęć, bowiem delektowanie się podarunkami rozpoczyna się dopiero po powrocie do domu. Tornister na całe życie. Japoński randoseru chroni i jednoczy Dzieci z drugiego końca świata - Japonii - otrzymują zdecydowanie bardziej wytrzymały upominek. Według tradycji tamtejsi pierwszokl…

AdobeStock377504268-903fc74.jpeg
width: 6000
height: 4006

Zaskakujące odkrycie na Dolnym Śląsku. Niezwykłe znalezisko w grobowcu niedaleko Zamku Książ
type: item
date: 2026-08-31T13:04:55.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: dolny śląsk
subject: grobowce
subject: odkrycia
description: Ponad 25 trumien zostało odnalezionych w Świebodzicach na Dolnym Śląsku. Niektóre z sarkofagów odkrytych na cmentarzu komunalnym należą do słynnej rodziny Hochbergów, przez lata związanej z wałbrzyskim Zamkiem Książ. Wydobyte szczątki należą m.in. do postaci, która znacząco wpłynęła na wygląd jednej z najsłynniejszych budowli południowo-zachodniej Polski.
encoded: Osoby związane na co dzień z historią Zamku Książ podkreślają, jak duże znaczenie dla tego wyjątkowego obiektu ma najnowsze znalezisko. Odkrycie dokonane w leżących u stóp zamkowego wzgórza Świebodzicach przypomina historię jednych z najważniejszych mieszkańców budowli nazywanej „perłą Dolnego Śląska”. Dodatkowego znaczenia wydarzeniu nadaje tajemnica związana z ulokowaniem zmarłych członków rodziny Hochbergów. Zagadkowe trumny Sarkofagi rodziny Hochbergów, która przez ponad 400 lat władała Zamkiem Książ, zostały odnalezione na cmentarzu komunalnym w dolnośląskim mieście Świebodzice. Prawdopodobnie fakt ten nikogo by nie dziwił, gdyby nie przynależność krypty, w której przez lata skrywały się trumny niemieckiego rodu. Szczątki rodziny von Hochberg zostały bowiem odnalezione w mauzoleum słynnych świebodzickich fabrykantów von Kramsta. Należałoby więc domniemywać, że 25 odkrytych pochówków należy właśnie do tej rodziny. Dzięki pracy dr. Kamila Pawłowskiego z Wałbrzyskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu wiemy jednak, że wśród świebodzickich fabrykantów znaleźli się członkowie arystokratycznego rodu Hochbergów. Sarkofag zamkowego renowatora Wstępne badania heraldyczne i historyczne pozwoliły zidentyfikować szczątki ośmiu członków rodu von Hochberg. Wśród rozpoznanych postaci znaleziono m.in. zasłużonego hrabiego Konrada Ernsta Maximiliana, który w XVIII wieku doprowadził do barokowej przebudowy Zamku Książ. Rzecznik prasowy obiektu, Mateusz Mykytyszyn, wprost mówi o wadze najnowszego znaleziska: „To historyczna chwila dla całego Dolnego Śląska. Konrad Ernst Maximilian von Hochberg był jedną z najwybitniejszych postaci w dziejach Książa. To on w ogromnym stopniu nadał rezydencji zachwycające barokowe oblicze, które do dziś stanowi o jej wyjątkowości”. Odnaleziono również sarkofagi dzieci hrabiego oraz hrabiego Hansa Heinricha VI. Tożsamość osób spoczywających w pozostałych trumnach zostanie ustalona podczas dalszych prac badawczych. Jak przy…

FABRIC-KOLAZ-32-54-f9851b2.jpg
width: 2813
height: 1875

Ucieczka od miejskiego zgiełku. Oto najcichsze wyspy na świecie
type: item
date: 2026-08-23T07:12:16.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: grecja
subject: nowa zelandia
subject: wypoczynek
subject: wyspy
description: Portal Bookretreats.com opublikował ranking najcichszych wysp na świecie. Eksperci przeanalizowali 100 wysepek, wyłaniając liderów spokoju i izolacji. Zestawienie idealnie wpisuje się w rosnący trend quietcations, czyli podróży nastawionych na wyciszenie i ucieczkę od hałasu.
encoded: W stale głośnym XXI wieku podróżowanie zmienia swoje oblicze. Planując wyjazdy, decydujemy się na kierunki z dala od miejskiego zgiełku i tłumów turystów. O poszukiwaniu „lekarstwa na przebodźcowanie” (i wielu innych kierunkach podróżowania) pisaliśmy już przy okazji Podróżniczego Trendbooka National Geographic Polska. Badania wykonane przez portal Bookretreats.com również udowadniają, że współczesny podróżnik pragnie udać się na odpoczynek w cichej otoczce natury. Idealnym celem takiej wyprawy może być jedna z odizolowanych od reszty świata wysp. Ostoje spokoju Twarde dane przytaczane przez amerykański serwis nie pozostawiają złudzeń – ponad połowa podróżnych z USA szuka podczas wyjazdów bliskiego kontaktu z naturą i przestrzeni do wyciszenia. Rosnące zapotrzebowanie na spokój potwierdzają też statystyki Google, gdzie liczba wyszukiwań hasła „ciche destynacje” wzrosła aż o 1268% rok do roku. Te nowe priorytety idealnie wpisują się w trend quietcations (cichych wakacji), czyli urlopów spędzanych z dala od gwaru i przepełnionych kurortów. Gdzie zatem szukać idealnego azylu od tłumów? Naturalnym wyborem wydają się wyspy – otoczone wodą i odcięte od lądowego zgiełku. Która z nich oferuje jednak absolutną ciszę? Badanie nad ciszą By odpowiedzieć na to pytanie, eksperci z Bookretreats.com przeanalizowali sto wysp pod kątem sześciu kategorii pomagających zdefiniować cichą przestrzeń. Na Unspoilt Index (indeks nieskażenia) złożyły się więc wartości takie jak: bogata natura, niewielka sieć dróg, niski ruch lotniczy, nieprzeludniona przestrzeń, ciemne nocne niebo oraz naturalne punkty linii brzegowej. Podstawą do stworzenia metodologii były wytyczne Europejskiej Agencji Środowiska. Według nich obszar można uznać za „cichy”, gdy charakteryzuje go przyjemny pejzaż dźwiękowy, w którym niepożądane hałasy całkowicie nie występują lub nie są dominujące. Dodatkowo oparto się na badaniach psychologicznych, które wskazują, że na odczuwanie ciszy wpływają nie tylko niskie decybele, al…

shutterstock2478217569-cf3bd1e.jpg
width: 2933
height: 2045

Wielki obiekt wyrośnie tuż przy plaży. Nowa inwestycja w Ustce wzbudza kontrowersje
type: item
date: 2026-08-22T13:16:41.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: budynki
subject: morze bałtyckie
subject: plaże
subject: pomorze
description: Nad samym Morzem Bałtyckim znad sosnowego lasu wyłoni się niedługo nowoczesny kolos. Wave Ustka Thermal & Spa to składający się z ponad 600 apartamentów kompleks, którego mieszkańcy będą mieli ze swoich okien bezpośredni widok na taflę Bałtyku. To kolejna wielka inwestycja zmieniająca krajobraz polskiej linii brzegowej.
encoded: Po monumentalnym Hotelu Gołębiewskim w Pobierowie, przyszedł czas na kolejną inwestycję nad polskim morzem. Tym razem to Ustka ugości kolosalny kompleks, który docelowo ma pomieścić ponad 600 apartamentów różnej wielkości. Dla mieszkańców ma być czynna również całoroczna strefa SPA. Kolos na wydmie Nowy kompleks Wave Ustka Thermal & Spa stworzą cztery opływowe, 9- i 10-kondygnacyjne bryły wkomponowane w sosnowy las nad samym Bałtykiem. Projekt pracowni MODO architektura ma nawiązywać swoją formą do piaskowej barwy wydm. Na dachu budynku A, który jako pierwszy zostanie oddany do użytku, powstanie taras widokowy z panoramą morza. Będzie on również zawierać 154 apartamenty, garaż podziemny, restaurację, basen, strefę saun, siłownię oraz salę gier. Co ważne, wszystkie obiekty zostaną ze sobą połączone zakrytymi łącznikami, co sprawi, że przemieszczając się pomiędzy budynkami mieszkańcy nie będą musieli wychodzić na zewnątrz. Potencjał inwestycji Powstanie dużego parkingu podziemnego pozwoli projektantom na stworzenie oddzielnej, naziemnej strefy SPA. W miejscu, gdzie mogłyby parkować samochody, powstaną baseny, zjeżdżalnie i strefy relaksu. Strefa termalna o powierzchni ponad 4 000 m kw. uzupełniona zostanie o restauracje oraz blisko 6 700 m kw. powierzchni usługowej. Resort powstanie około dziesięciu minut spacerem od centrum Ustki, co ma przyciągnąć innych urlopowiczów przebywających na wakacjach w kurorcie. Całoroczny charakter strefy termalnej ma ściągać gości także poza sezonem letnim, dając impuls dla rozwoju lokalnej gospodarki. Zapał inwestorów z marki Green House Development wydaje się zrozumiały, gdy spojrzymy na sukces ich dwóch innych nadmorskich realizacji. Pierwsza, flagowa inwestycja dewelopera w Międzyzdrojach okazała się ogromnym sukcesem komercyjnym. Prawie wszystkie z ponad 400 oferowanych tam apartamentów znalazły już swoich właścicieli. Resort przyciąga gości nie tylko dostępem do prywatnej plaży, ale również bogatą ofertą kulturalną wykraczającą po…

FABRIC-KOLAZ-32-53-0e28658.jpg
width: 2813
height: 1875

NASA namierzyła ślad po rozbiciu rakiety SpaceX. Tak wygląda krater po kosmicznej kolizji
type: item
date: 2026-08-19T13:19:37.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: Elon Musk
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: nasa
description: Naukowcy z NASA wykonali zdjęcie, na którym widać świeży krater wybity 5 sierpnia przez rakietę Falcon 9. Wgłębienie zostało stworzone w wyniku kolizji czterotonowego obiektu z naturalnym satelitą Ziemi. Nad miejscem uderzenia zaczęły unosić się jasne i ciemne smugi.
encoded: Kosmiczna kolizja miała miejsce 5 sierpnia, gdy dryfujący przez rok po niestabilnej orbicie obiekt uderzył w powierzchnię Księżyca. Górny stopień rakiety Falcon 9 amerykańskiej firmy SpaceX uderzył w naszego naturalnego satelitę z prędkością około 8 690 km/godz. Przez brak atmosfery, która mogłaby wyhamować lub spalić obiekt, doszło do bezpośredniego zderzenia, którego efektem jest właśnie sfotografowany krater. Poszukiwania krateru Ponieważ żadna kamera nie zarejestrowała momentu uderzenia rakiety w Księżyc, odnalezienie dokładnego miejsca kolizji zajęło astronomom trochę czasu. Wszystko zaczęło się od grupy niezależnych pasjonatów, którzy na podstawie ogólnodostępnych danych jako pierwsi wyznaczyli trajektorię lotu rakiety. Ich odkrycie dało początek międzynarodowym poszukiwaniom. Korzystając z wyliczeń amatorów, Centrum Badań Obiektów Bliskich Ziemi NASA przeprowadziło własne analizy, wykorzystując zaawansowane narzędzia do przewidywania zderzeń. W ten sposób kalifornijski ośrodek stopniowo doprecyzowywał kurs rakiety, aż w końcu ustalił przewidywane miejsce upadku i przekazał te dane zespołowi południowokoreańskiej sondy Korea Pathfinder Lunar Orbiter. Po wykonaniu szczegółowych zdjęć koreańscy badacze wyznaczyli wstępne położenie krateru, potwierdzając, że wyliczenia NASA pomyliły się zaledwie o około kilometr. Otrzymane fotografie pozwoliły następnie amerykańskiej agencji precyzyjnie ustalić ostateczne współrzędne śladu po kosmicznym zderzeniu. Badawcze trudy Czasochłonne poszukiwania obiektu były jedynie przedsmakiem kolejnego wyzwania. Astronomowie spędzili 6 dni na próbach dokładnego sfilmowania i obfotografowania krateru, który powstał w wyniku zderzenia rakiety SpaceX. Największe trudności sprawiło właściwe ustawienie i przechylenie sondy tak, aby jej kamery były skierowane dokładnie w stronę wgłębienia w gruncie za każdym razem, gdy nad nim przelatywała. Po odpowiedniej kalibracji obiektywów naukowcy musieli niemal tydzień czekać, aż rotujący pod sondą K…

FABRIC-KOLAZ-32-52-75d32fb.jpg
width: 2813
height: 1875

Po zaćmieniu Słońca czas na kolejny kosmiczny spektakl. Nawet 93% tarczy Księżyca skryje się w cieniu
type: item
date: 2026-08-19T07:32:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: niebo
subject: zaćmienie księżyca
description: Już 28 sierpnia wypatrywać należy kolejnych zjawisk astronomicznych nad Polskim niebem. Po tłumnie śledzonym zaćmieniu Słońca, przyszedł czas na naturalnego satelitę, który pokryje się niebawem czerwoną barwą. Aby zobaczyć moment, w którym Księżyc ukrywa się za Ziemią, trzeba będzie wcześnie wstać.
encoded: Niewiele ponad dwa tygodnie po zaćmieniu Słońca, które było aktywnie obserwowane w całej Europie, nad Starym Kontynentem pojawi się kolejne, wyjątkowe zjawisko astronomiczne. Tym razem głównym aktorem, który na chwilę zmieni swój wizerunek, stanie się Księżyc. Do obserwacji zaćmienia naturalnego satelity Ziemi nie będzie potrzebny specjalistyczny sprzęt. Nadchodzące zaćmienie W niektórych serwisach internetowych i mediach społecznościowych wciąż można natrafić na fotografie z ostatniego zaćmienia Słońca, a tymczasem kosmos już serwuje nam kolejne widowisko. Schowany w cieniu Ziemi Księżyc widoczny będzie między innymi w Europie, Afryce oraz obu Amerykach. W Polsce, tak jak w przypadku ostatniego zaćmienia Słońca, obiektu na niebie wypatrywać trzeba będzie chwilę przed zachodem, tuż nad linią horyzontu. Początkowy etap zaćmienia, w którym Księżyc wpada jedynie w zewnętrzny, słabszy cień Ziemi, rozpocznie się nad naszym krajem około godz. 3:24, by następnie przejść w fazę częściową około godz. 4:34. To wtedy satelita zacznie zmieniać swój dotychczasowy kształt, a na jego tarcze spadnie wyraźny cień. Warunki obserwacji Księżyca Dla wszystkich tych, którzy pragną obserwować zaćmienie Księżyca, mamy dobrą wiadomość. W przeciwieństwie do zjawiska słonecznego, nie trzeba wyposażać się w filtrujące światło okulary ani żaden inny specjalistyczny sprzęt. Należy jedynie odnaleźć miejsce z czystym, otwartym horyzontem. Ponieważ nasz naturalny satelita znajdzie się wyjątkowo nisko, wszelkie wzniesienia, zabudowania czy drzewa mogą całkowicie przesłonić najciekawszy moment widowiska. Warto też liczyć na bezchmurne niebo, które nie przesłoni nam widoku na znikający Księżyc. Jakość widoków na nocnym niebie będzie również mocno uzależniona od tego, w której części kraju się znajdujemy. W stolicy Srebrny Glob schowa się za widnokręgiem około godziny 5:45, osiągając do tego momentu maksymalnie 66-procentowe przysłonięcie tarczy. O wiele bardziej widowiskowy spektakl czeka mieszkańców …

shutterstock2676298267-84f8582.jpg
width: 2500
height: 1803

Aż 94% obszaru Bałtyku ma ten sam problem. Eksperci ostrzegają przed morderczym zjawiskiem
type: item
date: 2026-08-19T06:40:13.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: morze bałtyckie
subject: rzeki
subject: sinice
description: Eutrofizacja, czyli groźny proces przeżyźniania wody, który prowadzi do powstawania tzw. pustyni tlenowych, zachodzi na niemal całym obszarze Morza Bałtyckiego. Zjawisko związane jest z gwałtownym rozwojem przemysłu i rolnictwa. Sytuacja zagraża nie tylko organizmom żyjącym w Bałtyku ale również odwiedzającym wybrzeże turystom.
encoded: Wielu turystów planujących wyjazd nad Morze Bałtyckie na pewno spotkało się kiedyś z komunikatem o trujących sinicach. Kąpiel w wodzie bogatej w te organizmy grozi wysypką, swędzeniem skóry czy łzawieniem oczu. Ekspansji bakterii sprzyja zjawisko eutrofizacji, które już teraz dotyczy niemal całego Bałtyku. Eutrofizacja, czyli przeżyźnienie wody Głównym czynnikiem napędzającym eutrofizację Bałtyku jest działalność rolnicza. Nadmierne stosowanie nawozów sztucznych i naturalnych sprawia, że składniki odżywcze (głównie azot i fosfor) przenikają do wód gruntowych, skąd rzekami trafiają wprost do morza. W wodach przepełnionych tymi pierwiastkami dochodzi do masowego zakwitu glonów i sinic, które przy wysokiej temperaturze powodują silne mętnienie wody. Gdy mikroorganizmy obumierają, opadają na dno, a proces ich rozkładu pochłania niemal cały rozpuszczony w wodzie tlen. W warunkach beztlenowych zaczynają namnażać się bakterie wytwarzające trujący siarkowodór. W efekcie na dnie powstają tzw. martwe strefy, czyli całkowicie pozbawione życia obszary, z których uciekają ryby i inne morskie organizmy. Bałtyckie martwe strefy Choć eutrofizacja dotyka niemal całego akwenu, nie wszędzie sytuacja jest na tyle krytyczna, by mówić o beztlenowych pustyniach. Miejsca, gdzie tlenu w wodzie jest za mało, by rozwijało się tam życie, pokrywają ok. 20% głębokiego dna Bałtyku. To obszar większy niż cała Dania. Co istotne, na naszym morzu znajduje się aż 7 z 10 największych tego typu stref na świecie. Oprócz niedotlenienia i zakwitu sinic, eutrofizacja niesie za sobą jeszcze kilka innych szkodliwych skutków. Zdominowana przez glony woda pozbawiona jest bioróżnorodności, co wpływa na utratę siedlisk gatunków wrażliwych. Do takich zalicza się wiele bałtyckich ryb, a wśród nich popularny dorsz, którego populacja od kilku lat jest zagrożona. Zmniejszenie populacji tej ryby to nie tylko wielka strata dla ekosystemu Bałtyku (ryby są elementem diety foki szarej), ale również cios wymierzony w rybołó…

GettyImages-1233910722-2bd28be.jpg
width: 4000
height: 3000

Archeolodzy na Mazowszu natrafili na niezwykłe odkrycie. To pierwszy taki artefakt
type: item
date: 2026-08-18T14:10:44.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mazowsze
subject: starożytność
description: Archeolodzy niespodziewanie natrafili na wyjątkowe znalezisko na stanowisku Łysa Góra w gminie Chorzele na Mazowszu. Badaczom udało się wydobyć antyczną monetę pochodzącą z drugiej połowy IV wieku p.n.e. Władca, za panowania którego wybity został numizmat, rządził ludem zamieszkującym tereny współczesnej Bułgarii.
encoded: Stanowisko archeologiczne Łysa Góra co jakiś czas daje o sobie znać, ogłaszając wieść o nowym odkryciu. W ubiegłym roku o mazowieckiej gminie Chorzele zrobiło się głośno za sprawą odnalezienia unikatowego narzędzia do trepanacji czaszki, stworzonego przez Celtów. Moneta, choć zdecydowanie mniejsza niż medyczny oręż, również wskazuje na obecność ludów przybyłych na te tereny z zachodu Europy. Antyczna moneta z Zeusem W hałdach rutynowo wykopywanej ziemi archeolodzy natrafili na przedmiot, którego w tamtym momencie zupełnie się nie spodziewali. Oczom badaczy z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie ukazała się niewielka, brązowa moneta ukazująca na rewersie słynnego greckiego boga Zeusa. Na awersie uwieczniony został zaś jeździec z napisem ΣΕΥΘΟΥ, naruszony specjalnie wykonanym na numizmacie otworem. To pierwszy tego typu przedmiot, jaki oficjalnie udało się odnaleźć archeologom na tym stanowisku. Dodatkowo, jak podają naukowcy, odkryty artefakt jest pierwszą tak dobrze udokumentowaną monetą antyczną z okresu wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich. Lud Odrysów Według Macieja Widawskiego, numizmatyka badającego artefakt z Łysej Góry, moneta została wybita w Seuthopolis w państwie Odrysów za czasów panowania Seutesa III. Warto zaznaczyć, że koniec rządów tego władcy wyznacza okres schyłkowy trackiego plemienia, które po śmierci Seutesa stopniowo traciło na znaczeniu. Przedtem jednak ten zamieszkujący tereny współczesnej Bułgarii lud słynął ze swojej potęgi militarnej, a w szczególności ze znakomitej kawalerii. Wyjątkowymi pozostałościami po Odrysach są liczne grobowce i kurhany zlokalizowane w okolicy bułgarskiego miasta Kazanłyk, na którego terenie kiedyś istniało Seuthopolis. Wśród zachowanych miejsc pochówku znajduje się znany z doskonale zachowanych helleńskich fresków grobowiec tracki w Kazanłyku, wpisany w 1979 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Pamiątka Celtów Skąd więc moneta używana na terenach współczesnej Bułgarii znalazła się na Mazows…

FABRIC-KOLAZ-32-51-a3a484b.jpg
width: 2813
height: 1875

Wielkie europejskie jezioro wysycha. Niektórych miejsc nie widziano od 50 lat
type: item
date: 2026-08-18T09:57:13.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: alpy
subject: jeziora
subject: niemcy
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: W Konstancji nad Jeziorem Bodeńskim zarejestrowano najniższy w tym roku poziom wody. Utrzymująca się susza oraz niewielka ilość śniegu w Alpach sprawiły, że stan jeziora wynosi jedynie 276 cm. Kryzys wpływa na wygląd największego zbiornika wodnego w Niemczech.
encoded: Po największych rzekach Starego Kontynentu przyszedł czas na jedno z największych europejskich jezior. Jezioro Bodeńskie, nad którego brzegami leżą trzy kraje – Niemcy, Szwajcaria i Austria – mierzy się z dramatycznie niskim poziomem wody. Specjaliści alarmują, że taka sytuacja nie powinna mieć miejsca o tej porze roku. Jezioro Bodeńskie wysycha Nieprzyjemną wiadomość przekazał Instytut Środowiska Badenii-Wirtembergii, który podał informacje z punktu pomiarowego w Konstancji. Tamtejszy wodowskaz pokazał najniższy wynik w tym roku – poziom wody spadł do wysokości 275 centymetrów, przebijając o jeden centymetr wynik z początku lutego. Okres końca zimy i początku wiosny jest jednak czasem, kiedy taka wysokość tafli zwykle się utrzymuje. W przypadku sierpnia tak niski poziom wody jest niepokojącą anomalią świadczącą o negatywnych skutkach kryzysu klimatycznego. Ocieplenie klimatu jako główną przyczynę wskazywała ministra środowiska Badenii-Wirtembergii, Thekla Walker. Już przed wakacjami zapowiadała ona, że okres letni przyniesie znacznie mniej opadów niż zwykle. Dramatyczna sytuacja na Jeziorze Bodeńskim nie jest jednak wyłącznie konsekwencją upalnego lata. Czemu poziom jest tak niski? Główną przyczyną, dla której poziom wody w Jeziorze Bodeńskim osiągnął rekordowo niski wynik, są utrzymujące się w Europie upały. Brak regularnych opadów sprawia, że akwen nie jest zasilany, a wysoka temperatura doprowadza do intensywnego parowania wody z powierzchni zbiornika. Na ujemny bilans wodny wpływa również sytuacja mająca miejsce kilkaset metrów nad taflą Bodensee. W wyniku wzrostu średnich temperatur alpejskie lodowce straciły ponad jedną czwartą swojej powierzchni i łącznie ok. miliona metrów sześciennych lodu w latach 2023–2025. Średnie roczne topnienie grubości pokrywy lodowej wyniosło 1,60 metra, co stanowi dwukrotnie szybszy spadek niż w latach 2018–2023. Cieplejsze zimy przekładają się więc na brak lodu i śniegu w górach, które po letnich roztopach zasilały zwykle akweny …

shutterstock2705597969-30c237e.jpg
width: 5520
height: 3680

Starożytne atrakcje pozostaną otwarte pod osłoną nocy. To wyjątkowa okazja dla turystów
type: item
date: 2026-08-18T06:39:54.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: akropol
subject: grecja
subject: kreta
subject: noc muzeów
subject: starożytność
description: Grecja szykuje się na tamtejszy odpowiednik „Nocy Muzeów”. Już 28 sierpnia ponad 126 obiektów pozostanie otwartych w blasku pełni Księżyca. To świetna okazja na zobaczenie najsłynniejszych zabytków w kraju za darmo.
encoded: „Noc Muzeów”, czyli wydarzenie, podczas którego placówki muzealne pozostają otwarte dla zwiedzających po zmroku, jest organizowana przez setki miast w kilkudziesięciu krajach Europy. To świetna okazja, by podziwiać znane atrakcje w zupełnie nowej, nocnej scenerii. Kolejna okazja do takich przeżyć pojawia się już niedługo w Grecji, gdzie pod osłoną nocy za darmo będzie można odkrywać świat starożytności. Greckie atrakcje w mroku nocy W piątek, 28 sierpnia 2026 roku, greckie Ministerstwo Kultury już po raz 27. organizuje ogólnokrajowe obchody sierpniowej pełni Księżyca. Z tej okazji aż 126 stanowisk archeologicznych, zabytków i muzeów w całej Grecji zostanie otwartych po zmroku, oferując darmowy wstęp od około godziny 19:30 do północy. W 61 z tych miejsc zaplanowano wyjątkowe wydarzenia towarzyszące, takie jak koncerty, spektakle teatralne, pokazy tańca, wystawy oraz nocne oprowadzania z przewodnikiem. Co ciekawe, tegoroczne święto kultury wykracza poza samą noc pełni, a towarzyszące mu imprezy będą odbywać się także w dniach 26, 27, 29 i 30 sierpnia. Znane atrakcje Grecji po zmroku Wybór miejsc, które można podziwiać w nocy z 28 na 29 sierpnia w Grecji, jest ogromny. Wśród 126 obiektów, jakie tej nocy czekać będą na odwiedzających, znaleźć można zarówno światowej sławy atrakcje, jak i mniej znane pozycje o równie imponującym wdzięku. Warto również zwrócić uwagę na specjalne wydarzenia, jakie tej nocy odbywać się będą w poszczególnych przestrzeniach. Pod osłoną nocy zwiedzać będzie można m.in. zjawiskowe wzgórze Akropol, na którym znajduje się jeden z najważniejszych kompleksów antycznych świątyń starożytnej Grecji, wpisany na listę UNESCO. Tamtejsze muzeum pozostanie otwarte od 9:00 rano aż do północy, oferując bezpłatny wstęp na wystawę czasową poświęconą starożytnej sztuce greckiej odnalezionej we Włoszech. Od Akropolu swoją sławą nie odbiegają Delfy — stanowisko archeologiczne, w którego miejscu znajdowała się kiedyś najważniejsza wyrocznia. To tam przepowiedziana…

GettyImages-2233622977-aad189a.jpg
width: 7280
height: 5464

Wypadek podczas polskiej pielgrzymki. Powrót z Medziugoria znowu skończył się tragicznie
type: item
date: 2026-08-17T12:29:24.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Traveler
subject: bośnia i hercegowina
subject: pielgrzymka
subject: węgry
subject: wypadek
description: 13 osób zginęło na Węgrzech w wypadku z udziałem autokaru, w którym przewożeni byli polscy pielgrzymi. Wycieczka wracała z bośniackiej miejscowości Medziugorie, gdzie każdego roku docierają miliony turystów. To nie pierwszy raz, gdy podróż do miejsca objawień maryjnych kończy się tragicznie.
encoded: Wypadek miał miejsce o godzinie 1 w niedzielę podczas powrotu polskiego autokaru z Medziugoria. Wycieczka składająca się z 57 osób wracała do Strzyżowa na Podkarpaciu, skąd również zaczynał się cały wyjazd. Z relacji uczestniczki wypadku wynika, że pojazd niespodziewanie wpadł do przydrożnego rowu, dachował i przewrócił się. Śmiertelny wypadek na Węgrzech Do zdarzenia doszło w okolicy miejscowości Mezőkeresztes w północnych Węgrzech. To właśnie tam, na 139. kilometrze trasy M3, autokar miał zjechać do rowu i się przewrócić. Jak potwierdziła wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul, w wypadku zginęło 13 osób, a 9 zostało ciężko rannych i przetransportowanych do szpitali w Egerze i Miszkolcu. Już wkrótce poszkodowani mają się jednak znaleźć w placówkach zlokalizowanych zdecydowanie bliżej rodzinnego domu. Potwierdza to wiceszefowa Ministerstwa Zdrowia Katarzyna Kacperczyk, która wraz z wiceszefem polskiej dyplomacji Wojciechem Zajączkowskim poleciała na miejsce wypadku. W Budapeszcie ruszyła specjalna infolinia dla osób, które chcą zdobyć informacje na temat wypadku. Bliscy poszkodowanych powinni dzwonić pod numer: +36 20 472 9502. Część ofiar zdarzenia nie została jeszcze zidentyfikowana. Prokuratura rozpoczyna pracę Prokuratura Okręgowa w Krośnie rozpoczęła już dochodzenie w celu ustalenia przyczyn spowodowania wypadku. Przesłuchano już obu kierowców obecnych na pokładzie autokaru. Jeden z nich został już zwolniony, a drugi przebywa jeszcze pod nadzorem policji. Według wstępnych doniesień jako powód utraty kontroli nad pojazdem określa się zaśnięcie kierującego. Na pytania śledczych będzie musiała odpowiedzieć również firma organizująca transport do Medziugoria. Właściciel przewoźnika Tadeusz Dykas zaznacza, że obaj kierowcy regularnie wykonują trasę pomiędzy Polską a miejscem objawień w Bośni i Hercegowinie, co powinno podkreślać ich kompetencje w zakresie prowadzenia pojazdów. Jak podaje Główny Inspektorat Transportu Drogowego, firma była jedenaście razy kontrolowana…

GettyImages-2024447495-d75ac73.jpg
width: 6720
height: 4480

Kolejny wielki sukces Polaka. NASA zachwycona niezwykłym zdjęciem z Bieszczad
type: item
date: 2026-08-14T13:29:45.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: fotografia
subject: kosmos
subject: nasa
subject: perseidy
description: Polski fotograf Marcin Rosadziński po raz szósty zdobył prestiżowe wyróżnienie. Jego fotografia została ogłoszona „Astronomicznym Zdjęciem Dnia” przez NASA. Ukazuje Bieszczady z zupełnie innej, kosmicznej perspektywy.
encoded: Bieszczady uznawane są za jedno z najlepszych miejsc w Europie do obserwacji gwiezdnego nieba. Z fantastycznych warunków skorzystał astronomiczny fotograf Marcin Rosadziński. Teraz jego zdjęcie zostało uznane przez amerykańską agencję kosmiczną. Wielogodzinne poświęcenie Otrzymanie spektakularnej fotografii wymagało od autora kilkugodzinnego poświęcenia. Zdjęcie ukazujące rozgwieżdżone, pełne Perseidów niebo nad Bieszczadami jest wynikiem połączenia 55 pojedynczych kadrów, wykonanych podczas maksimum aktywności roju „spadających gwiazd” w 2024 roku. Jak tłumaczy w rozmowie z PAP fotograf, jego celem było pokazanie górskiego pasma z „zupełnie innej perspektywy – jako mały, kosmiczny świat zawieszony pod ogromem Drogi Mlecznej”. Z pewnością zamierzony efekt został osiągnięty, a wielogodzinna praca w terenie została doceniona prestiżowym wyróżnieniem. Fotografia dnia To, że codziennie NASA publikuje tzw. astronomiczne zdjęcie dnia, nie zmniejsza prestiżu samej nagrody. Każda wybrana fotografia opatrzona jest również krótkim opisem sporządzonym przez zawodowego astronoma. Wyjaśnienie pod zdjęciem Rosadzińskiego skupia się przede wszystkim na Perseidach – ich charakterystyce i możliwościach obserwacji. Data publikacji fotografii przypadała bowiem na 12 sierpnia, czyli dzień, kiedy szansa na zobaczenie tych meteorów jest największa. Zdjęcie Perseidów tego samego autora po raz drugi z rzędu zdobyło codzienne wyróżnienie przyznawane przez NASA. Polscy astrofotografowie To nie pierwsze wyróżnienie dla polskiego twórcy. Rosadziński po raz piąty odbiera statuetkę za „najlepsze zdjęcie astronomiczne dnia”. Polak ma na swoim koncie również miano najlepszego fotografa Drogi Mlecznej 2025 roku według prestiżowej, międzynarodowej społeczności Capture the Atlas, a także sukcesy w konkursie AstroCamera. Warto dodać, że rodzimi astrofotografowie regularnie trafiają na łamy serwisu NASA. Zaledwie 27 lipca br. nagrodzono fotografię Mgławicy Bańka, uchwyconą nad Krakowem przez Pawła Piec…

GettyImages-678610108-962038a.jpg
width: 4280
height: 2965

Kiedy miało miejsce całkowite zaćmienie Słońca w Polsce? Zdjęcia z tamtego wydarzenia zachwycają
type: item
date: 2026-08-14T11:31:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: polska
subject: suwalszczyzna
subject: zaćmienie
description: Zaćmienie słońca z 12 sierpnia 2026 roku cieszyło się dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców naszego kraju. Ogólnokrajowy entuzjazm można porównać do roku 1954, kiedy to słońce w pełni schowało się za księżycem. Wyjątkowe wydarzenie astronomiczne obserwowała wtedy cała Polska.
encoded: Tegoroczne zaćmienie sprawiło, że w Hiszpanii, gdzie Słońce schowało się w całości za Księżycem, miliony ludzi wypatrywały wyjątkowego zjawiska na niebie. Entuzjaści przybywali z całego świata – od Stanów Zjednoczonych po Japonię – by wspólnie zatopić się w kilkuminutowym mroku. Choć całkowite zaćmienie, które w 1954 roku nawiedziło północną Polskę, nie ściągnęło takich tłumów, to atmosfera w kraju była równie uroczysta. Wschodnie ciemności – gdzie widoczne było całkowite zaćmienie? W 1954 roku Księżyc całkowicie zasłonił Słońce tylko na niewielkim fragmencie naszego kraju. Tego zaszczytu dostąpili mieszkańcy Suwalszczyzny, gdzie 30 czerwca 1954 roku o godzinie 13:58 na około dwie minuty zapadł całkowity mrok. Do miast takich jak Suwałki czy Sejny przybyły setki obywateli z całego kraju, w tym astronomowie z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy postanowili obserwować zaćmienie z nietypowej perspektywy. Wzbili się oni na wysokość około 5200 metrów i stamtąd obserwowali to zjawisko. Na pokładzie samolotu znalazł się również korespondent Polskiego Radia, który w następujących słowach komentował całą akcję: „To, co pod nami, było sine i ciemnoszare, teraz jest obok nas i stało się smoliście granatowe. Cień Księżyca pędzi prosto na nas z szybkością 800 m/s. Wrażenie jest tak silne, że grozę widać nawet na twarzach astronomów. Jakaś granitowa chmura czerni pędzi na nasz samolot i w tej chwili całkowicie go ogarnia. Robi się ciemno”. Relacja dziennikarza przepełniona jest emocjonalnymi opisami, które im głębszy zapadał mrok, stawały się coraz bardziej dramatyczne. Na wyobraźnię szczególnie działa fragment, w którym korespondent opisuje, że pod wpływem drastycznej zmiany ciśnienia atrament z jego pióra całkowicie wypłynął. Świadek musiał opisywać całe zdarzenie ołówkiem, co było niezwykłym wyzwaniem z powodu piętnastostopniowego mrozu panującego w kokpicie. Cała Polska w cieniu Księżyca W 1954 roku w tymczasowe obserwatorium astronomiczne zamieniły się leżące nieopodal polsko…

FABRIC-KOLAZ-32-50-f19baf8.jpg
width: 2813
height: 1875

Koniec z transportem konnym w Tatrach? Zmiany na trasie do Morskiego Oka
type: item
date: 2026-08-13T12:49:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: konie
subject: morskie oko
subject: tatry
subject: turyści
description: Wraz z początkiem września rusza pilotażowy projekt zmieniający transport nad Morskie Oko. Trasę wykonywaną dotychczas przez końskie zaprzęgi zastąpią elektryczne busy. Zmiany dotyczą fragmentu od Wodogrzmotów Mickiewicza do Włosienicy.
encoded: Od wielu lat na południu Polski toczył się spór o Morskie Oko. I choć nie jest mowa tu o konflikcie pomiędzy Węgrami a Galicją z początków XX wieku, dyskusje pomiędzy środowiskami przyrodniczymi a właścicielami biznesów turystycznych były równie ogniste. Wszystko zmieniło się w 2025 roku, kiedy to na mocy listu intencyjnego zaczęto wprowadzać nowy model transportu do największej atrakcji polskich Tatr. Wprowadzane od września działania są jednym z jego etapów. Krótsza trasa, koniom lżej – co się zmieni pod Morskim Okiem? Wrześniowy pilotaż to kolejny krok w realizacji nowego modelu transportu na drodze do Morskiego Oka. W ramach tego programu konie, do tej pory intensywnie wykorzystywane pod górskim jeziorem, mają zostać mniej obciążone, przy „zachowaniu kulturowego elementu góralskiego transportu”. Od 1 września przewozy mają funkcjonować na krótszym i łagodniejszym odcinku: od Palenicy Białczańskiej do Wodogrzmotów Mickiewicza, spod których odjeżdżać będą elektryczne busy do Włosienicy. Takie działanie skróci dotychczasowy konny przejazd o ponad połowę. Testowe działania na skróconej trasie pozwolą w praktyce przetestować nowe rozwiązania i zebrać doświadczenia niezbędne do wypracowania, wspólnie z przewoźnikami, ostatecznych zasad funkcjonowania transportu. Zmiany, z racji na skalę przedsięwzięcia i liczebność interesariuszy, są wprowadzane stopniowo, w oparciu o obserwacje efektów. Busowa flota Na ten moment Tatrzański Park Narodowy (TPN) dysponuje czterema busami elektrycznymi, które dojeżdżają na polanę Włosienica z Zakopanego oraz Palenicy Białczańskiej. Do obecnej floty w przyszłości ma dołączyć kolejnych 16 pojazdów, dzięki którym ta forma ruchu w Tatrach zostanie usprawniona. Funkcjonuje również specjalny przejazd łączący Zakopane bezpośrednio z Morskim Okiem, który przeznaczony jest jednak jedynie dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów. Ceny biletów za przejazd e-busem wahają się od 58 zł do 89 zł w zależności od relacji, przy czym przewidzia…

GettyImages-2232102256-7e3319c.jpg
width: 5000
height: 3333

Przegapiłeś ostatnie zaćmienie Słońca? Nic straconego. Nadchodzi widowisko, jakiego nie było od dekad
type: item
date: 2026-08-13T12:05:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: astronomia
subject: egipt
subject: obserwacje
subject: zaćmienie
description: Jeśli nie udało wam się zobaczyć tegorocznego zaćmienia Słońca, nic straconego. Już za rok czeka nas kolejne, jeszcze bardziej spektakularne widowisko. Tym razem niezwykłych wrażeń dostarczy kraj faraonów.
encoded: Emocje po ostatnim zaćmieniu słońca, które w Hiszpanii obserwowały miliony entuzjastów, jeszcze nie opadły, a już możemy zapowiedzieć kolejne. Na całe szczęście, na następne takie wydarzenie nie będzie trzeba czekać kolejnych dekad. Zjawisko astronomiczne, zapowiadane na w 2027 roku, nazywane jest „zaćmieniem stulecia”. Trasa kolejnego zaćmienia Europejskim krajem, w którym będą panować najlepsze warunki do obserwacji Słońca chowającego się za Księżycem, ponownie stanie się Hiszpania. Tym razem entuzjaści zjawiska będą musieli udać się na południe kraju, w okolice Cieśniny Gibraltarskiej. To tam całkowita ciemność potrwa około 3 minut – co stanowi zaledwie połowę czasu, na jaki w mroku zatopi się Egipt. Cień Księżyca będzie się bowiem przesuwał wzdłuż północnej Afryki, przez kraj ze stolicą w Kairze i Morze Czerwone, aż po sam Róg Afryki. Częściowe zaćmienie będzie widoczne również w większości Afryki Subsaharyjskiej, Europie, Indiach oraz Azji Południowo-Wschodniej. Rekordowe zaćmienie w krainie faraonów Mimo, że w Hiszpanii ponownie dostrzeżemy całkowicie zasłonięte przez księżyc słońce, to najlepszym miejscem do obserwacji tego zjawiska będzie Egipt, a dokładnie jego środkowa część. Astronomowie już teraz reklamują wyjazd w 2027 roku do słynnego Luksoru, gdzie 2 sierpnia ciemności mają potrwać nawet do 6,5 minuty. To najdłuższe tego typu zjawisko od 2009 roku, gdy zaćmienie trwało aż 6 minut i 39 sekund na lądzie oraz 6 minut 43 sekundy nad oceanem. W środkowym Egipcie zapanują również inne, sprzyjające słonecznym obserwacjom, warunki. Maksimum zjawiska w tym regionie przypadnie około godziny 13:05 czasu lokalnego, gdy Słońce znajdzie się aż 82 stopnie nad horyzontem, czyli niemal w samym zenicie, co ułatwi podziwianie z tak naprawdę każdego miejsca. Ogromną zaletą Luksoru jest również niezwykle pewna pogoda, gdyż prawdopodobieństwo zachmurzenia w sierpniu wynosi tam zaledwie od jednego do dwudziestu procent. Warunki te sprawiają, że trudno wyobrazić sobie lepsze…

FABRIC-KOLAZ-32-49-cd698cb.jpg
width: 2813
height: 1875

Śmierć najsłynniejszej ptasiej celebrytki. Przez lata śledziły ją miliony widzów
type: item
date: 2026-08-13T06:45:01.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: kalifornia
subject: orzeł bielik
subject: ptaki
description: Śmierć Jackie, słynnej samicy bielika amerykańskiego, wstrząsnęła Stanami Zjednoczonymi. Ptak urodzony w Kalifornii od kilku lat był stale monitorowany, a jego życie stało się śledzonym przez miliony internautów serialem. Eksperci nie byli w stanie ustalić, co spowodowało tak krytyczny stan u zwierzęcia.
encoded: Relacje zapisywane w formacie wideo służą przyrodnikom do obserwacji życia poszczególnych zwierząt. Część z takich nagrań staje się jednak czymś więcej niż tylko materiałem badawczym. Zakochani w tego typu transmisjach ludzie stają się widzami serialu, w którym główne role odgrywane są przez zwierzęta. Jedną z najsłynniejszych nieświadomych aktorek była samica bielika amerykańskiego o imieniu Jackie. Narodziny gwiazdy Jackie przyszła na świat w 2012 roku, a jej narodziny od samego początku wzbudziły nie lada sensacje. Ptak ten został uznany bowiem za pierwszego pisklaka bielika amerykańskiego, jaki kiedykolwiek urodził się w rejonie Big Bear Valley w Kaliforni. W związku z wyjątkowością narodzin zwierzęcia fundacja „Friends of Big Bear Valley” (FOBBV) zdecydowała się podjąć działania, które miały odmienić późniejsze życie małej Jackie. W pobliżu gniazda ptasich rodziców zainstalowano kamerę, by naukowcy i opinia publiczna mogła śledzić losy rodziny bielików. COVID-owy szał Z czasem Jackie rozpoczęła własne, dorosłe życie. Samica przejęła gniazdo, w którym przyszła na świat, i sprowadziła tam ówczesnego partnera, Mr. B. Relacja nie przetrwała jednak próby czasu, a ptaki po kilku latach rozstały się, odlatując w swoje strony. U boku Jackie pojawił się wtedy nowy samiec – Shadow, który stał się jej kompanem na resztę życia. Na ten okres przypadł szczyt popularności internetowej sagi o losach bielików. Gdy świat zmagał się z pandemią COVID-19, a ludzie musieli pozostawać w domach, ptaki – jak gdyby nigdy nic – stawiały czoła codziennym wyzwaniom. Składanie jaj, wysiadywanie i wspólne wychowywanie piskląt stały się darmową terapią oraz stałym punktem dnia dla wielu widzów zamkniętych w czterech ścianach. Walka o życie Sielskie życie ptasiej celebrytki zaczęło się pogarszać na przestrzeni kilku ostatnich tygodni. Przełom nastąpił w ubiegłym miesiącu, gdy skrajnie osłabiona samica stoczyła na ziemi walkę z dwoma młodymi orłami, po której nie była już w stanie odlecieć. Po …

GettyImages-1510278502-424d9f1.jpg
width: 3900
height: 2756

W Hiszpanii tłumy wychodzą z domów. Pierwsze takie zjawisko od ponad wieku
type: item
date: 2026-08-12T12:15:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: hiszpania
subject: turyści
subject: zaćmienie
description: Hiszpanie pieczołowicie przygotowują się na środowe całkowite zaćmienie słońca. To pierwsza od ponad stu lat sytuacja, kiedy księżyc w całości zakryje słońce krótko przed jego zachodem. Do kraju ze stolicą w Madrycie napływają miliony turystów, krajowa linia lotnicza uruchamia specjalne loty a rząd zwołuje jednostki dbające o porządek.
encoded: W Hiszpanii trwa prawdziwa gorączka spowodowana całkowitym zaćmieniem Słońca. Już w środę, 12 sierpnia, na chwilę przed zachodem gwiazda schowa się za Księżycem, który przykryje ją na ok. 2 minuty. Wydarzenie, które w tym kraju z Półwyspu Iberyjskiego nie było widzialne od ponad wieku, przyciąga miliony turystów chcących dostrzec wyjątkowe zjawisko astronomiczne. Hiszpanie reagują na takie zainteresowanie wprowadzając zarówno szereg udogodnień, jak i ograniczeń, których odwiedzający powinni przestrzegać. Łowcy zaćmienia Trasa, z której dostrzec będzie można to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, rozciąga się od zachodniego wybrzeża Galicji aż po śródziemnomorski archipelag Balearów. Hiszpańscy urzędnicy szacują, że w pasie o szerokości 200 km w środę znajdzie się ok. 6 milionów ludzi, z czego pół miliona mają stanowić turyści z tak odległych zakątków świata jak Japonia czy Stany Zjednoczone. Wraz z przyjezdnymi do kraju wjedzie ok. 1,5 miliona samochodów, których kierowcy, jeżdżąc po hiszpańskich miastach, wsiach i polach, będą szukać idealnego miejsca do obserwacji. W rozmowie z brytyjskim serwisem „The Guardian” mieszkańcy Hiszpanii nie kryją entuzjazmu wywołanego zbliżającym się wydarzeniem. Podekscytowanie wybija się ze słów wszystkich przebywających tam obecnie osób, którym pierwszy raz od ponad wieku dane będzie dostrzec Słońce całkowicie skryte za Księżycem. Bezpieczna obserwacja Na tak wzmożony ruch turystyczny musiał odpowiedzieć hiszpański rząd, który zapowiedział zaostrzone działania o charakterze prewencyjnym. Kraj ze stolicą w Madrycie boryka się bowiem od tygodni z dużym zagrożeniem pożarowym, które podczas tak znacznego napływu turystów jeszcze wzrasta. Miliony odwiedzających rozleją się po terenie całego kraju, a duża część z nich będzie musiała spać „na dziko”, ponieważ miejsca noclegowe w mniejszych miejscowościach zostały już dawno wyprzedane. To zwiększa ryzyko nieintencjonalnych podpaleń, które przy panującej obecnie suszy mogą przekształcić się w…

FABRIC-KOLAZ-32-48-fe04402.jpg
width: 2813
height: 1875

Włosy, które ratują przyrodę. Rewolucyjny projekt podbija Rio de Janeiro
type: item
date: 2026-08-12T06:45:32.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: brazylia
subject: ocean atlantycki
subject: oceany
subject: ochrona środowiska
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: W Brazylii rusza niezwykły projekt mający na celu uratowanie zanieczyszczonych wód Atlantyku. W zatoce Guanabara zostały umieszczone specjalne filtry wyłapujące trującą ropę, oleje i inne szkodliwe substancje chemiczne. Najbardziej innowacyjna jest budowa owych barier: skonstruowane są one z... ludzkich włosów.
encoded: Brazylijska fauna zachwyca miłośników przyrody z całego świata. Kolorowe ptaki latające nad Rio de Janeiro stały się nawet bohaterami słynnej disneyowskiej bajki, a jedną z atrakcji największego miasta w kraju pozostają oceaniczne wycieczki w poszukiwaniu humbaków. Życie tamtejszych zwierząt od lat zakłócane jest jednak przez intensywny ruch statków po zatoce Guanabara, zostawiający po sobie ponadto rocznie miliony litrów zanieczyszczeń. Najnowszy projekt organizacji z Brazylii ma przyczynić się do poprawy warunków w tym wyjątkowym miejscu. Włochata rewolucja Można powiedzieć, że brazylijskie organizacje przyrodnicze od lat rwały sobie włosy z głowy z powodu pogarszającej się sytuacji w zatoce Guanabara. Ten leżący u brzegu Rio de Janeiro akwen od lat zanieczyszczany jest ściekami, odpadami przemysłowymi z fabryk oraz tonami wyrzucanych do wody śmieci. Miejscowi rybacy wraz z pogarszaniem się sytuacji ekologicznej zaczęli narzekać na zmniejszającą się populację ryb w zatoce. Naprzeciw skargom mieszkańców wyszła organizacja pozarządowa o nazwie Fiotrar, która zaprojektowała innowacyjny sposób filtrowania zanieczyszczonej wody. Pomysł zainspirowany podobnymi rozwiązaniami z Chile i USA, opiera się na wykorzystaniu ludzkich i zwierzęcych włosów do tworzenia specjalnych, wodnych barier. Spod nożyc do wody Ścięte włosy umieszczane są w specjalnych, pomarańczowych sakwach, które następnie wrzuca się do wody. Mocowane są one do już istniejących barier mających zbierać z zatoki śmieci. Taka instalacja jest co tydzień monitorowana i konserwowana, a filtry z są regularnie wymieniane. Włosy mają niezykłą zdolność do wyłapywania i zatrzymywania zanieczyszczeń. Trwałość bariery z włosów może zaimponować. Może ona pozostawać w wodzie nawet do czterech miesięcy, wyłapując w tym czasie szkodliwe substancje pochodzące ze statków, nielegalnych zrzutów czy innych źródeł. Dodatkowo, włosy są odnawialnym surowcem. W ponad 6-milionowym Rio, gdzie funkcjonuje wiele salonów fryzjerskich, t…

GettyImages-2287655817-12f3525.jpg
width: 9071
height: 5102

Te gady przebyły ocean na pniach drzew. Sensacyjne odkrycie z udziałem polskich naukowców
type: item
date: 2026-08-11T12:15:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: gady
subject: paleontologia
subject: skamieniałości
subject: turcja
description: Zespół paleontologów z udziałem polskich badaczy dokonał wyjątkowego odkrycia na terenach współczesnej Turcji. Naukowcy odnaleźli skamieniałość iguany sprzed ok. 44 milionów lat, która na tereny Anatolii przybyła prawdopodobnie na dryfującym pniu drzewa. To pierwsze takie rozpoznanie na terenach, które kiedyś tworzyły trudno dostępny archipelag.
encoded: Współczesna Anatolia, choć posiada w swoich granicach około 500 wysepek, kojarzona jest raczej z lądem kontynentalnym, na którym leżą największe miasta półwyspu Azja Mniejsza, a więc Turcji. Podobnie rzecz ma się z Półwyspem Bałkańskim, który na skutek procesów tektonicznych przyłączył się do kontynentu europejskiego. Gdy spojrzymy jednak kilkadziesiąt milionów lat wstecz, opisywane tereny przypominały raczej tropikalny archipelag Indonezji. To właśnie do tej wyspiarskiej krainy około 40 milionów lat temu przydryfowało tajemnicze zwierzę. Gad z eocenu W trakcie paleocenu i eocenu (od 66 do 34 milionów lat temu) dzisiejsza Anatolia i Półwysep Bałkański (razem zwane Bałkanatolią) składały się z wielu małych i dużych wysepek. Takie ukształtowanie terenu sprawiło, że rozwijały się tam endemiczne (występujące jedynie na danym obszarze) gatunki ssaków, których pozostałości na przestrzeni lat udało się odkryć. Do tej pory paleontolodzy nie mogli stwierdzić, czy na śródziemnomorskich wyspach żyły kiedyś także gady. Te wątpliwości rozwiało ostatnie odkrycie, w którym brał udział polski zespół badaczy. W odkrytym materiale kopalnym odnaleziono fragmenty uzębienia należącego do iguany z okresu eocenu. Świadczą o tym charakterystyczne dla tego gatunku „guzki”. Niespotykane guzki Naukowcom początkowo trudno było przypisać znalezione skamieniałości do konkretnego gatunku zwierzęcia. Jak podaje jeden z autorów badań, dr hab. Georgios Georgalis z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, stało się to możliwe dzięki odnalezieniu tzw. guzków na uzębieniu. Te niewielkie wypustki pozwoliły potwierdzić, że odnalezione fragmenty zębów należą do przodków współczesnych iguan. Co ważne, niewiele gadów z tej grupy posiada tę charakterystyczną cechę. Występuje ona jedynie u nielicznych iguan z Francji i obu Ameryk, co budzi kolejne pytania o ich ewolucyjne losy. Zagadką pozostaje skala występowania jaszczurów w dawnej Anatolii, ich pełna anatomia oraz dokładna taksonomia. Badacze mają je…

FABRIC-KOLAZ-32-47-85ea221.jpg
width: 2813
height: 1875