National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-05T09:54:48.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Pływające miasto większe niż Gniezno czy Ełk. Czy gigantyczny statek na stałe zamieszka na oceanie?
items: Rekin zaatakował sportowca w Morzu Śródziemnym. Skończyło się na strachu i powierzchownych ranach
items: Zielona rewolucja w centrum stolicy. Słynna warszawska Palma zyska tropikalne sąsiedztwo
items: Historyczny moment na Hawajach. Wulkan pobił rekord i wystrzelił lawę na 200 metrów
items: Niezwykły plebiscyt rozstrzygnięty. Polski przedstawiciel wśród drzew, które zachwyciły Europę
items: Archeologiczna sensacja w Opolu. DNA ujawniło tajemnicę szkieletów zastygłych w miłosnym uścisku
items: Wysyp grzybów w maju. Jakie gatunki znajdziemy już w polskich lasach?
items: Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
items: Legendarny Orient Express wraca na tory. Przejazd będzie możliwy jedynie dla nielicznych
items: To zwierzę stało się hitem internetu. „Donald Trump” z Bangladeszu przyciąga tłumy, ale jego los jest już przesądzony
items: 274 osoby w jeden dzień. To, co dzieje się na Mount Evereście, przeraża ekspertów
items: Jedyne takie lotnisko na świecie. Japoński port zmienia się w królestwo Pokémonów
items: Sztuczna inteligencja skapitulowała przed polskimi rękopisami. Wolontariusze BUW ruszają na ratunek
items: Warszawa w końcu dogoni słynne stolice. Jest plan budowy Muzeum Historii Naturalnej
items: Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
items: Sztuczna inteligencja w służbie zwierzętom. Jak AI zmieni zasady testowania leków?
items: Dinozaury miały niezwykłe towarzystwo. Naukowcy odkryli „świecącą” tajemnicę bursztynu sprzed 100 milionów lat
items: Rewolucja w Amsterdamie. Miasto usuwa z ulic reklamy, które szkodzą planecie
items: Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
items: Skarb z Bizancjum w polskiej wsi. Niezwykłe odkrycie w Świętokrzyskim
items: To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
items: Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
items: 4 maja to najważniejsza data w galaktyce. Gdzie tego dnia można poczuć moc Jedi?
items: Naukowcy odkryli nieznaną wcześniej broń skorpionów. Sekret tkwi w pancerzu
items: W Warszawie powstał wehikuł czasu. Można go zobaczyć na jednej z miejskich ścian

Pływające miasto większe niż Gniezno czy Ełk. Czy gigantyczny statek na stałe zamieszka na oceanie?
type: item
date: 2026-06-05T09:59:04.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Traveler
subject: promy
subject: rejsy
subject: statki
description: Projekt gigantycznego statku firmy Freedom Cruise Line International zaczyna nabierać kształtów. Wielka maszyna ma być czymś więcej niż wycieczkowcem; jednostka stanie się pływającym miastem mieszczącym nie mniej niż 80 000 mieszkańców. Pomysłodawcy zapowiadają, że wizja wodowania promu-giganta nie jest wcale tak odległa.
encoded: Rejs statkiem wycieczkowym dookoła świata to jedno z tych marzeń podróżniczych, które najbardziej rozpalają wyobraźnię. Wielu z nas tęskni za długą podróżą między kontynentami. Co jednak, gdyby ruch fal stał się zupełnie nieodczuwalny, a na środku oceanu można byłoby poczuć się jak w tętniącej życiem europejskiej metropolii? Ekscytujące plany budowy Freedom Ship pokazują, że dla współczesnych podróżników nawet tak śmiałe wizje mogą wkrótce stać się rzeczywistością. Miasto na wodzie Zakładane rozmiary promu Freedom Ship, projektowanego przez firmę Freedom Cruise Line International, zdecydowanie bardziej przywodzą na myśl niewielkie miasto niż klasyczny wycieczkowiec. Ten morski gigant ma mieć około 1,6 kilometra długości oraz aż 30 pokładów. Na tak ogromnej przestrzeni zamieszka nie mniej niż 80 tysięcy osób (czyli więcej, niż liczą sobie np. Siedlce, Gniezno czy Ełk), z czego 50 000 stanowić będą stali mieszkańcy, 10 000 goście rejsowi, a pozostałe 20 000 – członkowie załogi. Kluczowym elementem projektu jest imponująca, samowystarczalna infrastruktura. Plany zakładają powstanie na pokładzie m.in.: hotelowych wieżowców, stadionu sportowego mieszczącego 15 tysięcy widzów, dwóch muzeów oraz parku wodnego, pełnego zaplecza edukacyjnego w postaci szkół, oddziałów banków i punktów handlowych, a nawet wewnętrznej sieci tramwajowej usprawniającej poruszanie się po statku. Życie na statku Plany zakładają, że Freedom Ship będzie znajdował się w bezustannym ruchu, podróżując dookoła świata. Według wstępnych założeń pełne okrążenie kuli ziemskiej zajmie mu od dwóch do trzech lat. Ta niezwykła jednostka ma bez przerwy opływać glob i nigdy nie zyska swojego tradycyjnego portu macierzystego. Tak radykalne rozwiązanie to jednak nie tylko kwestia wizji artystycznej, ale przede wszystkim konieczność wynikająca z monstrualnego rozmiaru promu. Na świecie po prostu nie ma bowiem portu, który byłby w stanie przyjąć tak gigantyczną konstrukcję. W praktyce oznacza to, że Freedom Ship spęd…

FABRIC-KOLAZ-32-23-a835dc1.jpg
width: 2813
height: 1875

Rekin zaatakował sportowca w Morzu Śródziemnym. Skończyło się na strachu i powierzchownych ranach
type: item
date: 2026-06-05T08:38:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: morze śródziemne
subject: rekiny
subject: sardynia
description: Jak relacjonują włoskie media, pewien Francuz pływając w Morzu Śródziemnym przeżył atak rekina. Zdarzenie miało miejsce podczas treningów do triathlonu u wybrzeży Sardynii. Obrażenia zadane przez żarłacza są na całe szczęście niegroźne.
encoded: O tym, kto żyje w wodach Morza Śródziemnego, przekonał się 28-letni Giovanni Caselli, który w trakcie pobytu na Sardynii trenował do triathlonu. Oprócz zakwasów i pobitych rekordów sportowiec przywiezie z włoskiej wyspy jeszcze jedną, wyjątkową pamiątkę. Na całe szczęście ta niebezpieczna przygoda skończyła się na niegroźnych ranach. Krwawy sport Giovanni Caselli, 28-letni mieszkaniec miejscowości Sète koło Montpellier, aktywnie odpoczywał na Sardynii, przygotowując się do zbliżającego się triathlonu. Jak wiadomo, jeden z etapów tej rywalizacji polega na wyścigu pływackim. Aby przygotować się do tej konkurencji, sportowiec trenował w wodach Morza Śródziemnego, gdzie panują idealne warunki do tego. Sportowy rytm został jednak zakłócony w momencie, gdy Francuz dostrzegł zbliżającego się rekina. W opinii Caselliego był to żarłacz czarnopłetwy, słynący z charakterystycznie zakończonych na czarno płetw. Wbrew oczekiwaniom pływaka zwierzę, które zwykle pozostaje obojętne na ludzi, rzuciło się na niego. Jak mówił poszkodowany w rozmowie z francuską gazetą „Midi Libre”: „Zacząłem powoli płynąć tyłem na grzbiecie i wtedy mnie po raz pierwszy ugryzł”. Francuz zaczął krzyczeć, co miało jeszcze bardziej rozwścieczyć rekina. Niegroźne obrażenia Zwierzę miało atakować sportowca aż do samego brzegu. W efekcie zdarzenia Caselli doznał pięciu ugryzień w trzech miejscach: na łydce, kolanie i dłoni. Na całe szczęście po wyjściu na brzeg okazało się, że rany nie są groźne, a interwencja pogotowia nie jest wymagana. Ofiara zachowuje jednak czujność – na zębach rekina znajduje się sporo bakterii, przez które w obrażenia mogło wdać się zakażenie. Wzrost liczby rekinich ataków Choć roczna liczba ataków spowodowanych przez rekiny nadal wydaje się marginalna, możemy mówić o znaczącym wzroście tego typu zdarzeń. Jak podaje International Shark Attack File – kompleksowa baza danych gromadząca informacje o wszystkich znanych przypadkach ataków rekinów na ludzi – w 2025 roku odnotowano 65 niespro…

shutterstock1193096596-fc64a10.jpg
width: 2466
height: 1644

Zielona rewolucja w centrum stolicy. Słynna warszawska Palma zyska tropikalne sąsiedztwo
type: item
date: 2026-06-04T13:17:20.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: palmy
subject: sztuka
subject: tropiki
subject: warszawa
description: Jeszcze w tym roku zmieni się otoczenie słynnej warszawskiej palmy z ronda de Gaulle’a. Miasto zasadzi wiele roślin, które nadadzą znanej roślinie jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. To kolejny etap zmian w centrum stolicy.
encoded: Kiedy w grudniu 2002 roku Joanna Rajkowska stawiała swoją Palmę na samym środku warszawskiego ronda Charlesa de Gaulle’a, dało się usłyszeć liczne głosy sprzeciwu. Krytycy zaznaczali, że nowa – w tamtym czasie postrzegana jako tymczasowa – instalacja jest zbyt jaskrawa i niepasująca do stołecznego krajobrazu. Przez ponad dwie dekady sztuczna roślina stała się jednak nie tylko miejscem manifestów licznych sprzeciwów wobec światowej polityki, ale również rozpoznawalnym punktem na mapie miasta. Teraz wokół Palmy mają zostać posiane kolejne rośliny, dzięki którym sam początek Nowego Światu nabierze jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. Tropiki, a nie beton Warszawski Zarząd Dróg Miejskich zapowiedział, że z otoczenia słynnej Palmy znikną znajdujące się tam obecnie warstwy betonu. Morze tego kompozytu ma zostać zastąpione prawdziwym oceanem stworzonym z traw i bylin. Instalacja artystyczna, której pierwotna nazwa brzmi „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich”, zostanie wkomponowana w iście tropikalny pejzaż, imitujący wodę oraz wyspowy archipelag. Budowniczowie nie stworzą jednak w centrum sztucznego zbiornika, lecz zasadzą rośliny przypominające tropikalny widok. Zostaną usypane sztuczne górki, na których urosną ostnica i werbena. Wokół nich pojawią się szałwia i kocimiętka, które swoim kolorem mają przypominać wody tropikalnych oceanów. Całość zakłada rozbetonowanie ok. 500 m kw. powierzchni i posadzenie niemal 7 tys. bylin i roślin cebulowych. Mieszkańcy stolicy nie muszą się również martwić o los służb porządkowych, które regularnie parkują swoje pojazdy na rondzie. Projekt otoczenia Palmy zakłada pozostawienie zatok, gdzie zaparkować będzie mogła m.in. policja. Nowe centrum Warszawy zielenieje Wizja tropikalnego ronda De Gaulle’a wpisuje się w koncepcję Nowego Centrum Warszawy. Wraz z ograniczaniem pasów ruchu samochodowego, władze miasta decydują się na usuwanie kolejnych warstw betonu. Wzmacniający zasięg miejskiej wyspy ciepła kompozyt zostaje zastąpiony roślinno…

FABRIC-KOLAZ-32-22-2b21731.jpg
width: 2813
height: 1875

Historyczny moment na Hawajach. Wulkan pobił rekord i wystrzelił lawę na 200 metrów
type: item
date: 2026-06-03T09:20:34.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: hawaje
subject: rekordy
subject: wulkany
subject: wybuch
description: Na Hawajach doszło do historycznej erupcji wulkanu Kilauea. Podczas gwałtownego, dziewięciogodzinnego wybuchu potężne fontanny lawy wystrzeliły na wysokość aż 200 metrów. Wyrzucone w atmosferę pyły i materiał wulkaniczny szybko opadły na okolicę, pokrywając grubą warstwą domy oraz zaparkowane kilometry dalej samochody.
encoded: Pod malowniczymi krajobrazami Hawajów skrywa się potężna, napędzana ruchem płyt tektonicznych siła. Raz na jakiś czas daje ona o sobie znać, rozbryzgując w powietrze miliony litrów lawy. Najnowsza erupcja wulkanu Kilauea zapisała się w księgach rekordów. Wszystko za sprawą bezprecedensowej serii fontann lawy, którą wulkan pobił swój własny, utrzymujący się od 40 lat rekord udokumentowanej historii wybuchów. Historyczny wybuch Rekordowy, 48. epizod erupcyjny rozpoczął się z samego rana 1 czerwca 2026 roku. Naukowcy, którzy dojechali na miejsce wybuchu około godz. 5, dostrzegli, że fontanna lawy wznosiła się już na ponad 100 metrów. Prawdziwa eskalacja miała jednak dopiero nadejść godzinę później. Chwilę po godz. 6 wulkaniczna fontanna wystrzeliła na wysokość aż 200 metrów, czym pobiła dotychczasowy rekord ustanowiony na tym wulkanie. Naukowcy zauważyli, że fontanny tryskały tylko z północnego otworu wentylacyjnego krateru, podczas gdy z południowego otworu zaobserwowali jedynie wybuchy gorących gazów. Wrażenie budzi przede wszystkim ilość lawy, która została wyrzucona przez Kilauea. Badacze z „United States Geological Survey” szacują, że erupcja wyrzuciła około 5,5 miliona metrów sześciennych lawy. Taka objętość wypełniłaby niemal trzy Jeziora Maltańskie w Poznaniu oraz ponad pięć Stadionów Narodowych w Warszawie. Wulkaniczny deszcz na Hawajach Tak gwałtowna erupcja przyniosła ze sobą nie tylko potoki lawy. Wulkan wyrzucił w atmosferę potężne ilości pyłu i gazów, które uniosły się na wysokość ponad 7,5 kilometra. Wokół Parku Narodowego Wulkanów Hawajskich zaczął padać deszcz materiału piroklastycznego, zwanego tefrą. Z kolei na pojazdy zaparkowane nawet 8 kilometrów dalej spadł wulkaniczny popiół oraz niezwykle cienkie, złociste nitki szkła wulkanicznego – tzw. włosy Pele, nazwane tak na cześć hawajskiej bogini wulkanów. Wraz z końcem erupcji naukowcy dostrzegli kolejne zjawisko będące konsekwencją ruchu płyt tektonicznych. USGS odnotowało rój sejsmiczny, czyli serię…

GettyImages-2258112330-a4226bb.jpg
width: 6000
height: 4002

Niezwykły plebiscyt rozstrzygnięty. Polski przedstawiciel wśród drzew, które zachwyciły Europę
type: item
date: 2026-06-02T07:58:14.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: konkursy
subject: litwa
subject: polska
subject: słowacja
description: Litewski dąb ze wsi Rukai zdobył prestiżowy tytuł Europejskiego Drzewa Roku 2026. Wygrana w międzynarodowym konkursie to dla niego prawdziwe „drugie życie” – przez długie lata ten niezwykły pomnik przyrody stał na uboczu, zapomniany i omijany przez turystyczne szlaki. Na podium tegorocznej edycji znalazł się także reprezentant Polski.
encoded: Choć drzewa są kluczowym elementem ziemskiego ekosystemu, wciąż zbyt często pozostają niedoceniane. Postępująca urbanizacja sprawia, że wiele z tych wiekowych pomników przyrody przegrywa walkę z piłami mechanicznymi i buldożerami. W czasach, gdy człowiek tak łatwo zapomina o naturze, pielęgnowanie pamięci o tych niezwykłych mieszkańcach naszej planety staje się sprawą fundamentalną. Z tą właśnie misją przychodzi konkurs na Europejskie Drzewo Roku, który od lat wyróżnia i przypomina nam o rozgałęzionych królach naszego kontynentu. Triumfator zza wschodniej granicy W głosowaniu internetowym zwyciężył wyjątkowy dąb ze wsi Rukai na Litwie. Według organizatorów konkursu to 400-letnie drzewo przez lata pozostawało zapomniane, a o jego pięknie wiedzieli jedynie mieszkańcy wioski na północnym zachodzie kraju. Choć można było się spodziewać, że wiekowy olbrzym dokona swoich dni w zapomnieniu, lokalna społeczność całkowicie odmieniła jego los. Mieszkańcy zorganizowali uroczystość na cześć dębu, co znacznie wzmocniło jego lokalne znaczenie. Obecnie dąb oraz kolejne pokolenia mieszkańców Rukai tworzą nowy etap w historii ludzko-drzewnych relacji. Nazwa tegorocznego triumfatora nawiązuje do słowa „pole” – w przeszłości drzewo było bowiem jedynym obiektem na otwartych, rozpościerających się po horyzont połaciach terenu. Współcześnie, choć w okolicy zaczęli osiedlać się ludzie, roślina nadal wyraźnie wyróżnia się w litewskim krajobrazie. Srebro z Tatr Choć swoim wyglądem w niewielkim stopniu przypomina triumfatora, nie ustępuje mu dostojnością i wyjątkowością. Stara jabłoń rośnie w pasterskiej wsi Żar na Słowacji od 150 lat, niezmiennie opierając się ulewom, śnieżycom i upałom. Funkcjonowanie utrudnia jej dodatkowo położenie na wysokości 860 metrów n.p.m. Mimo tak surowych warunków srebrny medalista przez półtora wieku zdołał zachować swój unikatowy wdzięk. Słowackie media zaznaczają, że tak wysoka pozycja ich reprezentanta była możliwa dzięki zmianom w konkursowej ordynacji wybor…

FABRIC-KOLAZ-32-21-434cd8c.jpg
width: 2813
height: 1875

Archeologiczna sensacja w Opolu. DNA ujawniło tajemnicę szkieletów zastygłych w miłosnym uścisku
type: item
date: 2026-05-28T11:00:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kobiety
subject: kochankowie
subject: opole
subject: średniowiecze
description: Opolskie odkrycie archeologiczne nabrało zupełnie nowego znaczenie. Więzi łączące średniowieczną parę, której przytulone do siebie szkielety zostały odkryte pod katedrą, mogą być kompletnie inne od tego, co zakładały naukowe hipotezy. W grobie pochowano bowiem osoby tej samej płci.
encoded: Od momentu odkrycia tajemniczego pochówku przy XIII-wiecznej Katedrze Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu wierzono, że parę odnalezionych szkieletów łączyło uczucie typowe dla kochanków. Najnowsze badania dowiodły, że pozostałości ciał należą do dwóch, niespokrewnionych ze sobą kobiet. To najwcześniejszy dowód na pochówek osób tej samej płci w średniowiecznej Polsce. Podziemny uścisk w Opolu Najnowsze ustalenia naukowców są owocem prac archeologicznych prowadzonych w Opolu w latach 2022–2023. Badacze odkryli tam wówczas łącznie 46 pochówków: 36 na cmentarzu przykościelnym oraz 10 wewnątrz samej świątyni. Wśród nich znajdował się ten najbardziej intrygujący – grób pary zastygłej w czułym uścisku. Podczas gdy jedna z osób spoczywała płasko na plecach, co było typowe dla średniowiecznych obyczajów pogrzebowych, ułożenie drugiej było całkowicie unikatowe. Zmarłą osobę ułożono na boku lub brzuchu z prawą nogą zgiętą w kolanie tak, by okalała kończynę towarzysza. Całość dopełniał niezwykły układ ramion: prawe wsunięto pod szyję drugiej osoby, lewe zaś spoczywało na jej klatce piersiowej. Ta zaskakująca figura tworzyła uścisk, jakiego nie powstydziliby się najbliżsi sobie kochankowie. Nie bez znaczenia pozostaje również lokalizacja grobu. Ciała złożono w bezpośrednim sąsiedztwie ścian świątyni. W średniowieczu było to miejsce prestiżowe i wysoce pożądane, zarezerwowane niemal wyłącznie dla ówczesnych elit. Uczucie zapisane w DNA Aby zidentyfikować ciała zmarłych, naukowcy posłużyli się analizą DNA. Badacze pobrali próbki z zębów trzonowych oraz kości skalistej, która słynie z idealnego konserwowania DNA. Otrzymane wyniki obaliły dotychczasowe hipotezy archeologów. Okazało się, że w uścisku spoczywały dwie kobiety, których nie łączyły bliskie więzy krwi. Szczegółowa analiza kośćca wykluczyła zarówno gwałtowną śmierć w wyniku przemocy, jak i epidemię dżumy czy inne groźne infekcje. Badaczom udało się również ustalić ich pochodzenie. Profil genetyczny zmarłych odpowiadał ówc…

FABRIC-KOLAZ-32-20-88074c5.jpg
width: 2813
height: 1875

Wysyp grzybów w maju. Jakie gatunki znajdziemy już w polskich lasach?
type: item
date: 2026-05-27T12:36:32.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: grzyby
subject: lasy
subject: pogoda
description: Tegoroczna aura sprawiła, że polskie lasy już pod koniec maja wypełniły się grzybami. W wielu regionach kraju dostrzec możemy wysyp m.in. maślaków i koźlarzy. W których województwach koszyki grzybiarzy zapełniają się najszybciej?
encoded: Choć tradycyjnie sezon na grzybobranie kojarzy się z jesienią, polskie lasy pod koniec maja coraz częściej zaskakują tym leśnym bogactwem. Po obfitych opadach w lasach zaroiło się od pierwszych poszukiwaczy, którzy niestrudzenie, z koszykami w ręku, wypatrują dorodnych okazów. Co stoi za majowym przebudzeniem grzybów? Eksperci zwracają uwagę na dwa czynniki: wilgoć oraz wysokie temperatury. Majowe grzybobranie Choć wielu uważa, że grzybobranie to domena jesieni, rzeczywistość bywa inna – pierwsze wyprawy do lasu z sukcesem można planować już w maju. Obecny wysyp zawdzięczamy pogodzie, która w ostatnich tygodniach zdominowała nasz kraj. Intensywne opady zapewniły ściółce niezbędną wilgoć, co w połączeniu z wysokimi temperaturami stworzyło idealne warunki do wzrostu owocników. Dla grzybni to jasny sygnał do intensywnego działania. Eksperci przewidują, że jeśli ta sprzyjająca aura się utrzyma, prawdziwe bogactwo gatunków zaobserwujemy już na początku czerwca. Grzybowa Polska Z aktualnych doniesień serwisu grzyby.pl wynika, że fani leśnych zbiorów powinni skierować swoje kroki przede wszystkim w stronę południowej i centralnej części kraju. Największą aktywność grzybni odnotowuje się obecnie w okolicach dużych aglomeracji: pod Warszawą, Wrocławiem, Łodzią, Krakowem i Szczecinem. Szczególnie hojne dla zbieraczy okazują się południowe powiaty województw śląskiego i dolnośląskiego, a także centralne rejony Opolszczyzny. Na grzybowej mapie wyróżniają się również okolice Trójmiasta oraz zachodnie krańce Wielkopolski. Których grzybów szukać w maju? A jakich grzybów możemy wypatrywać na przełomie maja i czerwca? Mapa z portalu grzyby.pl pokazuje, że w lasach sosnowych oraz liściastych budzą się do życia pierwsze borowiki szlachetne. Grzyb ten, nazywany królem polskich lasów, charakteryzuje się kawowym kapeluszem i jasną siateczką na trzonie, która odróżnia go od niejadalnego goryczaka żółciowego (tzw. szatana). Spacerując wzdłuż brzezin, z dużą łatwością natkniemy się na koźla…

shutterstock2512650895-0389324.jpg
width: 5472
height: 3648

Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
type: item
date: 2026-05-27T08:29:53.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: fontanna
subject: kraków
subject: stare miasto
description: Krakowski rynek czekają duże zmiany. Słynna fontanna „Kryształ” zostanie zastąpiona nowym obiektem, którego wygląd jest rozstrzygany w konkursie architektonicznym. Starówka ma zyskać zupełnie nową atrakcję, przy której turyści będą mogli odpocząć, wsłuchując się w naturalny szum wody.
encoded: Wiemy, że fontanny mogą stanowić niemałą atrakcję turystyczną. Miejsca takie jak rzymska Di Trevi czy wodotrysk na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie co roku przyciągają miliony turystów. W poszukiwaniu tego typu słynnych obiektów, nie musimy nawet zaglądać nad Morze Śródziemne; na inauguracji warszawskiego Multimedialnego Parku Fontann pojawiło się aż 25 tysięcy osób. Nic więc dziwnego, że słynny z turystycznego zainteresowania Kraków również stawia na tego typu przestrzenie. Najnowsza instalacja ulokowana obok Sukiennic ma nie tylko przynosić ulgę w upalne dni, ale również nawiązywać do historii tego miejsca. Zniszczony „Kryształ” do wymiany Ostatnie trzy lata to okres zupełnej katastrofy, która dotknęła krakowski „Kryształ”. Fontanna ta została wykonana w 2010 roku, według konkursu architektonicznego przeprowadzonego dwa lata wcześniej. Projekt wydawał się spektakularny: po zmierzchu instalacja stawała się mieniącą się na różne barwy iluminacją, a przez przeszklone dno fontanny można było zajrzeć w głąb podziemnego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Niestety, ambitne założenia nie sprawdziły się w rzeczywistości. Po latach „Kryształ” zupełnie stracił swój blask. Ekspertyzy techniczne wykazały narastające nieszczelności na łączeniach tafli szkła, które okazały się efektem oddziaływania wody, a nawet ptasich odchodów. Historia dotychczasowej fontanny kończy się więc fiaskiem, który ma przykryć obecnie rozstrzygany projekt. Nowa fontanna głosem mieszkańców Były już prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział, że nowy projekt fontanny jest efektem szeroko prowadzonych konsultacji społecznych. Swoje zdanie na temat nadchodzącej instalacji wygłosiło ponad 700 mieszkańców, akcentując swoje potrzeby związane z projektem. Jakie wniosku już teraz płyną z tych rozmów? Projektanci będą musieli przede wszystkim zwrócić uwagę na rekreacyjny charakter nowego zbiornika. Społeczność Krakowa wyraziła chęć zbudowania fontanny o prostej, jasnej formie ze słyszalnym przepływem w…

GettyImages-1431787737-43afb32.jpg
width: 6720
height: 4480

Legendarny Orient Express wraca na tory. Przejazd będzie możliwy jedynie dla nielicznych
type: item
date: 2026-05-26T08:29:22.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: kolej
subject: orient express
subject: pociągi
description: Po niemal 50 latach na europejskie tory wraca legendarny Orient Express. Nowa trasa poprowadzi z Rzymu do Stambułu, z przystankiem m.in. w Wenecji. Całość – jak przystało na tak elegancką podróż – dostępna będzie tylko dla tych o wyjątkowo „grubych portfelach”.
encoded: Mimo że od ostatniego kursu Orient Expressu minęło już niemal 50 lat, pociąg ten nadal pozostaje w społecznej świadomości Europejczyków. Luksusowe wagony, w których toczyła się tajemnicza intryga Agathy Christie, stale kojarzą się z elitarnością, elegancją i dostojnością pasażerów. Podróż nowym przewoźnikiem również ma przywodzić właśnie te skojarzenia. Spełnić swoje marzenie i przejechać się Orient Expressem La Dolce Vita będą mogli jedynie ci, którzy nie mają skrupułów przed wydaniem tysięcy euro na bilet. Powrót legendy Przejechanie całej Europy Orient Expressem pozostaje marzeniem wielu podróżników. Już od października 2026 roku to pragnienie może się ziścić. To wtedy w swoją pierwszą trasę ruszy nowy pociąg między Rzymem a Stambułem. W trakcie 5-dniowej wycieczki podróżni przejadą m.in. przez Wenecję, Budapeszt czy Braszów. W niektórych miejscach turyści będą mieli możliwość opuścić pociąg i pozwiedzać te wyjątkowe europejskie miasta. Pasażerowie będą mogli spędzić swoją podróż w dwóch różnych typach wagonowych kajut: kabinie deluxe (ok. 7 m²) lub apartamencie (ok. 11 m²). Wnętrze każdego z pomieszczeń inspirowane jest włoskimi latami 60. – ściany pokrywa krwista czerwień, na której mienią się złote elementy wystroju. Gdy podróżni poczują głód, mogą udać się do wagonu restauracyjnego, gdzie czekać na nich będą potrawy przygotowane przez zdobywcę trzech gwiazdek Michelin – Heinza Becka. Kosztowny luksus Podziwianie europejskich widoków z perspektywy Orient Expressu będzie sporo kosztować. By poczuć się jak bohaterowie powieści Christie, pasażerowie zapłacić będą musieli od 16 tysięcy euro (dokładnie 16 640 €). Taka kwota pozwoli na przeżycie 5-dniowej wycieczki kolejowej, która swój finał będzie mieć w orientalnym Stambule. Pozostaje pytanie: kto zdecyduje się na taki wydatek? Już teraz wiemy, że nie każdy dostąpi luksusów „pałacu na szynach”, a niektórzy z nas na bilet do nowego Orient Expressu będą musieli długo oszczędzać. Tak jak w przypadku XX-wiecznych pod…

FABRIC-KOLAZ-32-19-9752635.jpg
width: 2813
height: 1875

To zwierzę stało się hitem internetu. „Donald Trump” z Bangladeszu przyciąga tłumy, ale jego los jest już przesądzony
type: item
date: 2026-05-22T13:31:52.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: bangladesz
subject: byki
subject: donald trump
subject: islam
description: Bawół o imieniu „Donald Trump” stał się międzynarodową sensacją dzięki swojej nietypowej, złotej grzywie, która przyciąga na bengalską farmę tłumy turystów. Mimo ogromnej popularności w mediach społecznościowych, ważący 700 kilogramów celebryta został przeznaczony na rytualną ofiarę z okazji nadchodzącego święta Id al-Adha. Właściciel zwierzęcia przyznaje ze smutkiem, że choć darzy bawoła ogromnym uczuciem, tradycja i religijne poświęcenie są w tym przypadku ważniejsze niż internetowa sława.
encoded: Świat widział już gatunki zwierząt nadawane na cześć globalnych celebrytów. Odkryta w Australii mucha ze względu na swój złoty odwłok została nazwana na cześć słynnej piosenkarki Beyonce, a niewielki żuk wodny z Borneo tytułuje się przydomkiem nawiązującym do laureata Oscara Leonardo DiCaprio. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump również stał się motywacją do nadania nazwy kalifornijskiej ćmy, której żółte łuski do złudzenia przypominają charakterystyczną fryzurę polityka. Zwierze, które obecnie stało się hitem internetu, jeszcze bardziej przypomina urodzonego w Nowym Jorku przedsiębiorcę. Niestety bawoła spotka zdecydowanie gorszy los niż urząd w Białym Domu. Trump z Bangladeszu Bawół-albinos, któremu właściciel nadał imię Donald Trump, stał się prawdziwym fenomenem w sieci. Do farmy w Narajangandź, położonej tuż pod stolicą Bangladeszu, Dhaką, od kilku dni zmierzają tłumy turystów i gapiów pragnących na własne oczy zobaczyć to niezwykłe zwierzę. Bawół zawdzięcza swoje imię charakterystycznej fryzurze, która łudząco przypomina słynną czuprynę byłego prezydenta USA. To właśnie ten specyficzny blond „zaczes” sprawił, że młodszy brat właściciela nie miał wątpliwości, jak nazwać czworonoga. W przeciwieństwie do swojego amerykańskiego imiennika, bawół nie potrzebuje żadnych zabiegów upiększających ani samoopalaczy. Jego wyjątkowa jasna skóra wynika z albinizmu – jednej z najrzadszych cech u tego gatunku, co w połączeniu z nietypową grzywą czyni go unikatowym okazem na skalę światową. Internetowy szał Właściciel oraz bawół musieli zapłacić cenę swojej internetowej sławy. Stres wywołany ciągłymi wizytami spowodował spadek wagi 700-kilogramowego zwierzęcia, czego konsekwencją było zdecydowane ograniczenie liczby odwiedzających. Osoby, którym udało się sfotografować byczego Donalda Trumpa nie kryją swojego szczęścia. 30-letni Faisal Ahmed relacjonował, że „cechy bawoła i prezydenta Donalda Trumpa są naprawdę podobne. Mój siostrzeniec płynął łodzią przez godzinę tylko…

GettyImages-2276410815-b5971d3.jpg
width: 7564
height: 5043

274 osoby w jeden dzień. To, co dzieje się na Mount Evereście, przeraża ekspertów
type: item
date: 2026-05-22T12:42:56.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: himalaje
subject: mount everest
subject: rekordy
subject: turyści
description: Na Mount Evereście został ustanowiony kolejny rekord. Tym razem nie dotyczy on jednak sposobu wejścia na ośmiotysięcznik, a tłumów, które jednej dnia szturmowały najwyższy szczyt na ziemi. Jakie są skutki turystycznej komercjalizacji Himalajów?
encoded: Mount Everest – najwyższy szczyt świata – od kilku lat staje się niezwykle popularną atrakcją. Biura turystyczne z całego świata oferują odważnym (i zamożnym) śmiałkom możliwość zdobycia „dachu świata”. Himalajska komercjalizacja doprowadziła do pobitego 20 maja rekordu: w ciągu jednego dnia na Czomolungmę wspięły się 274 osoby. Środowisko doświadczonych himalaistów studzi jednak ten entuzjazm. Obserwując tłumy w „strefie śmierci”, eksperci zadają kluczowe pytanie: czy w pogoni za prestiżowym trofeum nie zapomnieliśmy o potędze góry, która wciąż pozostaje śmiertelnie niebezpieczna? Rekord na dachu świata Sezon wiosenny na Mount Evereście można uznać za rozpoczęty. Ogromna bryła lodu, która od tygodni uniemożliwiała turystom zdobycie szczytu od strony Nepalu, wreszcie „zlitowała się” nad wspinaczami, otwierając „autostradę” na dach świata. Tłumne wspinaczki aspirujących zdobywców Czomolungmy rozpoczęły się 20 maja o 3:00 i trwały przez 11 godzin. W tym czasie aż 274 śmiałków mogło cieszyć się ze zdobycia najwyższego ośmiotysięcznika. Pozostaje pytanie, jak długo utrzyma się nowo ustanowiony rekord. Patrząc na największą w historii liczbę wydanych pozwoleń na wspinaczkę dla zagranicznych turystów – nepalski rząd udostępnił póki co wejście 500 osobom – można spodziewać się rychłego pobicia tego wyniku. Aspirujących wspinaczy nie zniechęcają też podwyżki cen za pozwolenia na wspinaczkę. Koszt ten wzrósł z poziomu 11 000 dolarów do 15 000. Nic więc nie wskazuje na to, by słynne kolejki ustawiające się pod najwyższym szczytem globu miały w najbliższych latach ulec zmniejszeniu. Komercjalizacja najwyższego szczytu Zyski wpływające do nepalskiego budżetu w związku z wydawaniem pozwoleń na wspinaczkę opiewają na milionowe sumy. Nic więc dziwnego, że mieszczący się w Katmandu rząd nie spieszy się z regulacjami dotyczącymi ruchu turystycznego na dachu świata. Po dwuletniej przerwie od komercyjnych wspinaczek, która w zeszłej dekadzie została wymuszona tragicznymi wypadkami uśm…

GettyImages-1439923823-d75a28e.jpg
width: 6048
height: 4024

Jedyne takie lotnisko na świecie. Japoński port zmienia się w królestwo Pokémonów
type: item
date: 2026-05-21T10:30:09.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: japonia
subject: lotniska
subject: pokemony
description: Wraz z początkiem lipca jedno z japońskich lotnisk przejdzie diametralną metamorfozę. Port lotniczy Noto Satoyama stanie się pierwszym tego typu obiektem poświęconym w całości kreskówce Pokemon. Nowy wygląd ma wnieść nieco radości w obszar, który ucierpiał na skutek trzęsienia ziemi.
encoded: Fenomen świata Pokémon – z którego wywodzą się ikony popkultury, takie jak Pikachu, Bulbasaur czy Snorlax – już dawno wykroczył poza granice Kraju Kwitnącej Wiśni. To jednak w Japonii obecność tej marki jest najbardziej odczuwalna. W ojczyźnie „kieszonkowych potworów” powstają nie tylko kolejne centra handlowe czy parki rozrywki im dedykowane, ale i projekty znacznie większego formatu. Teraz fani serii zyskują unikalną okazję, by dosłownie wzbić się w przestworza w towarzystwie swoich ulubionych bohaterów. Dzięki nowej inicjatywie na lotnisku Noto Satoyama, podróżowanie staje się częścią wielkiej przygody w świecie Pokémon. Transformacja w klimacie Pokémon Port lotniczy Noto Satoyama (położony na półwyspie Noto w środkowej części wyspy Honsiu) przeszedł totalną „Poke-metamorfozę”. Motywy z kultowej serii przejmą wszystkie cztery kondygnacje lotniskowego budynku. W centralnej części dumnie prezentować się będzie Pikachu „pilotujący” samolot, natomiast parter ozdobi mural łączący świat fantastyczny z malowniczą naturą półwyspu Noto. Pokemony spotkamy dosłownie wszędzie – od filarów po tablice informacyjne na drugim piętrze, gdzie postacie „pomagają” w lotniskowych formalnościach. Lotnisko stanie się prawdziwą atrakcją nie tylko dla fanów kultowej serii. Ci, którzy jeszcze nie zagłębili się w przygody Asha Ketchuma zyskają świetny pretekst do rozpoczęcia swojej pokemonowej przygody. Pokemonowy lek Decyzja o przekształceniu lotniska w przestrzeń rodem ze świata Pokémon to znacznie więcej niż tylko komercyjny zabieg mający przyciągnąć turystów. Inicjatywa ta ma głęboki wymiar społeczny – jak wyjaśniają władze portu, projekt zrodził się w odpowiedzi na tragiczne trzęsienie ziemi, które nawiedziło półwysep Noto w 2024 roku, niosąc ze sobą setki ofiar i ogromne zniszczenia. Nowy, bajkowy wizerunek lotniska ma być symbolem odrodzenia i nadziei. Wprowadzając do surowych, terminalowych wnętrz mnóstwo barw, zabawy i pozytywnej energii, twórcy chcą podarować odrobinę uśmiechu i …

FABRIC-KOLAZ-32-18-4826161.jpg
width: 2813
height: 1875

Sztuczna inteligencja skapitulowała przed polskimi rękopisami. Wolontariusze BUW ruszają na ratunek
type: item
date: 2026-05-21T06:00:29.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: archiwum
subject: biblioteka
subject: naukowcy
subject: sztuczna inteligencja
description: Uniwersytet Warszawski uruchomił nową platformę, która ma wzbogacić archiwalne kolekcje uniwersyteckiej biblioteki. Dzięki tej inicjatywie, każdy może pomóc w rozszyfrowywaniu trudnych zapisków na mapach, rysunkach czy dokumentach z czasów Powstania Warszawskiego. Transkrypcje, którym nie dała rady sztuczna inteligencja, wzbogacą zbiory biblioteki cyfrowej, czyniąc polskie dziedzictwo narodowe łatwiejszym do przeszukiwania i badania na całym świecie.
encoded: Uruchomiona przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie platforma TranskriBUW wpisuje się w ideę naukowego crowdsourcingu. W ramach tej metody do pracy angażowane są osoby, które nie muszą posiadać pogłębionego doświadczenia badawczego. Wolontariusze, pracując przy transkrypcji rękopisów, wykonują zadania, które przerosły nawet możliwości sztucznej inteligencji. Wolontariusze na ratunek Obszerne zbiory BUW-u gromadzą dziesiątki tysięcy dokumentów wymagających skatalogowania. Różnorodność dziedzin badawczych, które przez lata tworzyły naukową spuściznę Uniwersytetu sprawia, że w archiwach odnajdziemy teksty o przeróżnym charakterze: od opisów orientalnych kultur po relacje z Powstania Warszawskiego. Ogrom pracy związanej z digitalizacją rękopisów sprawił, że w 2022 roku bibliolodzy sięgnęli po pomoc wolontariuszy. Zespół pracujący przy transkrypcji sztambucha Filipa Jakoba Eberta, zaangażował użytkowników biblioteki, którzy tłumnie włączyli się w odczytywanie XVIII-wiecznych dokumentów. Ta oddolna inicjatywa, przypominająca merytoryczną rywalizację, stała się dla zespołu Gabinetu Rękopisów realnym wsparciem. Wtedy też powstała facebookowa grupa zrzeszająca pasjonatów – archiwistów-amatorów. Gdzie AI nie może, tam badacz pomoże Mimo zaawansowania sztucznej inteligencji, wprawne oko człowieka nadal wygrywa z algorytmami wszędzie tam, gdzie pismo staje się nieczytelne. Choć systemy takie jak Transkribus oferują coraz szersze możliwości, technologia ta wciąż nie jest doskonała. W przypadku skomplikowanych wpisów na starych mapach czy rysunkach architektonicznych, to właśnie ludzka interpretacja pozostaje najskuteczniejszym narzędziem. Przynajmniej na razie algorytmy nie są w stanie zastąpić wnikliwości wolontariuszy. Kierownictwo Gabinetu Rękopisów podkreśla, że pomoc ochotników jest kluczowa w odczytywaniu dokumentów, które poszerzają naukowe zbiory. Akty rozwodowe i plany bitwy: co poddawane jest transkrypcji? Wśród dokumentów przeznaczonych obecnie do dobrowolnej trans…

FABRIC-KOLAZ-32-17-aca9b07.jpg
width: 2813
height: 1875

Warszawa w końcu dogoni słynne stolice. Jest plan budowy Muzeum Historii Naturalnej
type: item
date: 2026-05-20T11:50:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Kultura
subject: muzeum
subject: muzeum historii naturalnej
subject: warszawa
description: W Polsce ma powstać zupełnie nowe Muzeum Historii Naturalnej. Placówka będzie jedynym tego typu obiektem w naszym kraju, uzupełniając lukę w krajowej ofercie kulturalnej. Do tej pory Polska pozostawała jednym z nielicznych państw w Europie, w których odwiedzający nie mieli okazji prześledzić wielkiej historii życia na Ziemi zgromadzonej w jednym miejscu.
encoded: Muzea historii naturalnej stanowią ważne punkty w turystycznych przewodnikach na całym świecie. Słynna placówka z Nowego Jorku zasłynęła w 2006 roku za sprawą premiery kinowego hitu „Noc w Muzeum”. Od tamtej pory każdy kto odwiedza największe miasto USA chce poczuć się jak główny bohater i na własnej skórze przeżyć spotkania z szkieletami dinozaurów, wypchanymi zwierzętami oraz naszymi przodkami z epoki kamienia. Polacy długo musieli czekać aby doświadczyć podobnych doznań. Przez lata pozostawaliśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, który w swojej ofercie nie posiadał Muzeum Historii Naturalnej. Pojawiło się jednak światełko w tunelu, a wszyscy entuzjaści nauki wypatrują zbliżającej się inwestycji w Warszawie. Polska Akademia Nauk rusza z inicjatywą Dopiero co opadł kurz po ogólnokrajowej Nocy Muzeów, a tu już przybywają do nas kolejne informacje związane z tymi placówkami kulturalnymi. Polska Akademia Nauk ogłosiła pierwsze kroki w kierunku budowy Muzeum Historii Naturalnej - pierwszego takiego miejsca na ziemiach Polski. Póki co projekt został przeniesiony z fazy długoletnich dyskusji do etapu organizacyjnego. Kluczowym ruchem jest powołanie pełnomocnika ds. Muzeum Historii Naturalnej prof. Jarosława Stolarskiego - uznanego paleontologa, który w dużej mierze będzie koordynował prace nad powołaniem placówki. 9 milionów artefaktów pod jednym dachem Mimo, że dokładana lokalizacja planowanego muzeum nie jest jeszcze powszechnie znana, już teraz wiemy, że to co prezentować będą muzealne ekspozycje na pewno przypadnie do gustu odwiedzającym. PAN przez lata kompletował pokaźną kolekcję artefaktów, która do tej pory eksponowana była po rozproszonych placówkach. Po zebraniu wszystkich przedmiotów, do dyspozycji muzealników będzie ok. 9 milionów artefaktów. Wśród tych skarbów znajdują się m.in. największe na świecie kolekcje bursztynu i inkluzji owadów, światowej rangi zbiór morskich bezkręgowców czy jedna z najcenniejszych w Polsce kolekcji meteorytów. Wielkie ambicje…

GettyImages-2258290735-1-7fdff17.jpg
width: 5123
height: 3415

Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
type: item
date: 2026-05-17T13:15:36.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: lato
subject: noc
subject: obserwacje
description: Pierwsze białe noce zawitały nad Polską, niosąc ze sobą niezwykłe widowisko. W najbliższych tygodniach będziemy mogli doświadczyć jasnych nocy w niemal każdym zakątku naszego kraju. Najbardziej spektakularne widoki czekają na wybrzeżu Bałtyku, gdzie „wieczny zmierzch” potrwa aż do sierpnia.
encoded: Słynny rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski jedno ze swoich opowiadań poświęcił niemal w całości zjawisku białych nocy. W niegasnącym zmierzchu toczą się losy głównych bohaterów przechadzających się po rozświetlonych, aczkolwiek spowitych nocą ulicach Petersburga. Aby dostrzec to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, nie trzeba jednak kierować się na tak daleką północ. W najbliższych tygodniach również w Polsce możemy doświadczyć stanu, w którym niebo w nocy nie staje się całkowicie ciemne. Miłośnicy astronomii już od kilku dni mają okazję obserwować ten proces. Czym są białe noce? Podziwianie zachodów słońca nad polskim morzem na stałe wpisało się do grona licznych aktywności, jakie należy wykonać będąc nad Bałtykiem. W najbliższych miesiącach po zejściu z plaży nie doświadczymy jednak pełnego mroku. Nocą towarzyszyć będzie nam utrzymujący się zmierzch — tzw. biała noc. Zjawisko to, choć najmocniej kojarzone jest z krajami Skandynawii, również w Polsce możliwe jest do zobaczenia. Białe noce to stan, w którym słońce nie schodzi głębiej pod linię horyzontu niż 18 stopni. W efekcie — szczególnie w czasie przesilenia letniego — możemy podziwiać granatowe niebo, które nad linią horyzontu przechodzi w trwałą, krwiście pomarańczową poświatę. W miejscach położonych na północy naszego kraju trudne do dostrzeżenia będą również niektóre z tych gorzej świecących się gwiazd. Warto pamiętać, że białych nocy nie należy utożsamiać z dniem polarnym. W przypadku tego drugiego mamy do czynienia ze zjawiskiem, w którym słońce w ogóle nie kryje się za horyzontem, pozostając widocznym przez całą dobę. Obszary położone za kołem podbiegunowym doświadczają wówczas nieprzerwanej jasności, która w skrajnych, najbardziej wysuniętych na północ przypadkach może trwać nawet pół roku. Nie wszystkich jednak zjawisko białych nocy raduje tak samo. Okres ten jest prawdziwym utrapieniem dla astronomów i miłośników nocnych obserwacji nieba. Dla wielu z nich — szczególnie tych mieszkających na północy — lato …

shutterstock787836949-cc90ada.jpg
width: 5245
height: 3500

Sztuczna inteligencja w służbie zwierzętom. Jak AI zmieni zasady testowania leków?
type: item
date: 2026-05-14T06:50:06.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: eksperyment
subject: leki
subject: sztuczna inteligencja
subject: zwierzęta
description: Sztuczna inteligencja może pomóc w rozwiązaniu etycznego problemu dotyczącego eksperymentów z wykorzystaniem zwierząt. System uczy się na wynikach z małej grupy, a potem sprytnie je uzupełnia, symulując większe badanie bez konieczności angażowania kolejnych stworzeń. Innowacja może przyczynić się do redukcji liczby wykorzystywanych zwierząt nawet o 50%.
encoded: Niemieccy naukowcy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom osób sprzeciwiających się wykorzystywaniu zwierząt w testach farmaceutycznych. Profesor Jörn Lötsch, farmakolog kliniczny z Uniwersytetu Goethego oraz informatyk, profesor Alfred Ultsch z Uniwersytetu Filipa w Marburgu, opracowali innowacyjny model sztucznej inteligencji o nazwie genESOM. Rozwiązanie to pozwala znacząco ograniczyć liczbę zwierząt biorących udział w eksperymentach, nie wpływając przy tym negatywnie na wiarygodność wyników niezbędnych do określenia skuteczności nowych leków. Jak działa genESOM? Warto na wstępie podkreślić, że ten innowacyjny model nie zastąpi całkowicie eksperymentów na żywych organizmach. Sztuczna inteligencja bazuje bowiem na już uzyskanych wynikach, a następnie generuje na ich podstawie nowe, dodatkowe punkty danych. Tak powstała, spójna całość odzwierciedla kompleksowe badanie, które normalnie wymagałoby zaangażowania znacznie większej liczby zwierząt – mimo że w połowie zostało „uzupełnione” przez AI. Co jednak w momencie, gdy w procesie sztuczna inteligencja natrafi na błąd? Aby nie musieć w pełni polegać na dedukcji inteligencji maszynowej, badacze wprowadzili system kontroli błędów. AI celowo wpuszcza do procesu „fałszywy alarm” i sprawdza, jak on się rozprzestrzenia. Jeśli błędy zaczynają zbyt mocno zniekształcać wynik, system automatycznie przerywa pracę, by nie zepsuć wartości naukowej całego badania. W ten sposób proces generowania nowych danych został oddzielony od procesu kontroli, który na bieżąco śledzi możliwość powstawania wyłączających wyniki błędów. Skuteczność potwierdzona w badaniach Skuteczność modelu genESOM potwierdzono w praktyce, analizując dane z badań nad lekiem na stwardnienie rozsiane. Naukowcy celowo okroili oryginalny zbiór danych z 26 do zaledwie 18 myszy, aby sprawdzić, jak poradzi sobie sztuczna inteligencja. W tak małej grupie wszelkie dowody na działanie leku zniknęły, a statystyki przestały wykazywać jakąkolwiek istotność. Jednak po zastosowaniu …

FABRIC-KOLAZ-32-16-0579ca2.jpg
width: 2813
height: 1875

Dinozaury miały niezwykłe towarzystwo. Naukowcy odkryli „świecącą” tajemnicę bursztynu sprzed 100 milionów lat
type: item
date: 2026-05-13T12:04:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: bursztyn
subject: dinozaury
subject: owady
subject: paleontologia
description: Dobrze nam znane świetliki zamieszkiwały naszą planetę zdecydowanie wcześniej, niż dotychczas sądzono. Naukowcy odkryli skamieniałość sprzed niemal 100 milionów lat, która została zatopiona w bursztynie. Znalezisko udowadnia jak bioluminescencja pozwoliła przetrwać tym owadom całe ery.
encoded: Świetliki to jedne z najbardziej fascynujących owadów współczesnego świata. Te wykorzystujące bioluminescencję stworzenia zajmują wyjątkowe miejsce nie tylko w systematyce przyrodniczej, ale również w naszej kulturze. Ich zwyczajowa nazwa – robaczki świętojańskie – wywodzi się od najkrótszej nocy w roku, na którą przypada szczyt ich okresu godowego. Co roku Noc Kupały rozświetlają dziesiątki maleńkich iskier emitowanych z odwłoków tych owadów, co przez wieki nadawało tej nocy magiczny, niemal mistyczny wymiar. Jak się okazuje, te niezwykłe zwierzęta żyją na naszej planecie od milionów lat. Na długo przed tym, zanim ludzkość zaczęła zachwycać się ich blaskiem, świetliki zamieszkiwały gęste lasy wspólnie z dinozaurami, rozświetlając mroki ery mezozoicznej podobnie do tego, jak robią to podczas dzisiejszych letnich wieczorów. Świetlik zatopiony w krwawym bursztynie Prehistoryczny świetlik został odnaleziony w niewielkim bursztynie. Ten cenny surowiec, w którym przez miliony lat zatopiony był owad, różni się jednak od jantaru znanego z bałtyckich plaż. Skamieniałość została świetnie zakonserwowana w tzw. bursztynie birmańskim, który wydobywany jest w kraju ze stolicą w Naypyidaw. Choć z perspektywy nauki znalezisko jest fascynujące, budzi ono poważne kontrowersje etyczne. Ze względu na trwający od lat krwawy konflikt wewnętrzny w Mjanmie, wydobycie tamtejszych złóż wiąże się z licznymi naruszeniami praw człowieka. Z tego powodu część środowiska naukowego oraz niektóre prestiżowe czasopisma zdecydowały się na bojkot badań opartych na birmańskim bursztynie. Paleontolodzy i etycy zwracają uwagę, że handel tym „krwawym kruszcem” może bezpośrednio finansować działania zbrojne, co stawia badaczy przed trudnym dylematem. Niewielki gatunek z czasów dinozaurów Spoglądając na rozmiar odnalezionego świetlika, trudno sobie wyobrazić, jak tak niewielkie stworzenie przetrwało czasy panowania potężnych dinozaurów. Cretoluciola birmana – bo tak został nazwany owad – mierzy zaledwie kil…

GettyImages-2147727373-a05f1a8.jpg
width: 6000
height: 4000

Rewolucja w Amsterdamie. Miasto usuwa z ulic reklamy, które szkodzą planecie
type: item
date: 2026-05-12T07:00:24.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: amsterdam
subject: holandia
subject: mięso
subject: zmiany klimatyczne
description: Władze Amsterdamu zrywają z niektórymi plakatami. Z przestrzeni miejskiej mają zniknąć wszelkie reklamy mięsa oraz paliw kopalnych. W ten sposób stolica Holandii chce podprogowo walczyć z kryzysem klimatycznym, tworząc proekologiczny przekaz.
encoded: Edukacja związana ze zmianami klimatycznymi pozostaje jednym z największych wyzwań zmieniającego się świata. Władze Amsterdamu postanowiły zrealizować odważny projekt usunięcia niektórych reklam z przestrzeni miejskiej. Zmiany uderzą w produkty paliw kopalnych oraz mięso. Jak można było się spodziewać, nie wszyscy są zadowoleni z nadchodzących zmian, zadając pytanie o sensowność takich działań. Plakaty zamiast billboardów: edukacja środowiskowa w Amsterdamie Władze Amsterdamu podjęły decyzję o całkowitym wycofaniu reklam produktów mięsnych oraz sektora paliwowego z miejskich nośników. Wolne miejsca po billboardach zajęła promocja kultury i lokalnej turystyki. Reklamowane są m.in. koncerty, wystawy i spektakle teatralne. Od teraz pejzaż ulic ma odzwierciedlać ekologiczną politykę holenderskiej stolicy. Władze miasta starają się osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku oraz zredukować spożycie mięsa o 50%. Subtelna polityka Strategia ta ma subtelnie kształtować nawyki konsumenckie mieszkańców Amsterdamu. Chodzi o doprowadzenie do przełomu na miarę tego, który dokonał się w kwestii palenia tytoniu – tak, aby produkty o wysokim śladzie węglowym przestały być postrzegane jako atrakcyjne. Według badaczy ciągła ekspozycja na reklamy, np. fast foodów, normalizuje szkodliwe nawyki żywieniowe. Jak tłumaczy profesor epidemiologii Joreintje Mackenbach, usunięcie tych bodźców z przestrzeni miejskiej ułatwi wykształcenie nowych, zdrowszych norm społecznych. Naukowiec przytacza badania wykonany w Londynie, gdzie usunięcie reklam tzw. śmieciowego jedzenia przyczyniło się do spadku jego konsumpcji. Sprzeciw producentów Mimo, że Amsterdam nie jest nawet pierwszym miastem w Holandii, które zdecydowało się na taki ruch (wcześniej podobne zakazy powstały w Haarlemie, Utrechcie i Nijmegen), podniosły się głosy sprzeciwu. Decyzja spotkała się z przewidywalnym oporem ze strony lobby mięsnego i turystycznego. Holenderskie Stowarzyszenie Mięsa (DMA) określiło nową politykę jako niedopus…

FABRIC-KOLAZ-32-15-08e956c.jpg
width: 2813
height: 1875

Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
type: item
date: 2026-05-10T11:44:21.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: francja
subject: parki rozrywki
description: Największa platforma turystyczna świata opublikowała najnowsze zestawienie najlepiej ocenianych parków rozrywki. Tegoroczny ranking przynosi spore zaskoczenia, detronizując legendarny Disneyland na rzecz innowacyjnego, francuskiego kompleksu Futuroscope. Sprawdź, które miejsca podbiły serca turystów w 2026 roku i gdzie najbliżej polskiej granicy szukać rozrywki na światowym poziomie.
encoded: Mimo że zabawa w parkach rozrywki nie przypada każdemu turyście do gustu, z każdym rokiem kolejne tego typu miejsca cieszą się tłumami zadowolonych odwiedzających. Entuzjaści kolejek górskich, karuzeli i zjeżdżalni liczą nie tylko na wyjątkowe emocje, ale i na bajkowy klimat, który stoi za tymi ekstremalnymi atrakcjami. W głos fanów szybkiej jazdy wsłuchała się największa na świecie platforma turystyczna, która stworzyła ranking najlepszych parków rozrywki. Dla wielu z nich nie trzeba opuszczać Europy. Park w 3D Ranking został stworzony na podstawie opinii użytkowników platformy Tripadvisor. Według odwiedzających najlepszym parkiem rozrywki na świecie okazał się francuski Futuroscope. Co sprawia, że kompleks położony niedaleko Poitiers wyróżnia się na tle konkurencji? Przede wszystkim innowacyjne podejście do parkowych atrakcji. Oczywiście w lunaparku znajdziemy klasyczne elementy, takie jak rollercoastery czy karuzele, jednak to nie one są głównym powodem wizyty w tym wyjątkowym miejscu. Właściciele postawili na doznania cyfrowe zamiast rzeczywistych. Zamiast wsiadać do tradycyjnego wagonika kolejki górskiej, w Futuroscope trafiamy do zaawansowanej sali kinowej, która przenosi nas w zupełnie inny świat. Technologia 3D, ruchome fotele, a nawet kręcąca się podłoga sprawiają, że emocje mogą być tu intensywniejsze niż na klasycznym rollercoasterze. Prawdziwą perłą w koronie parku jest atrakcja zatytułowana „Łowcy Tornad”. Wchodząc do pawilonu, w którym odbywa się pokaz, wcielamy się w rolę poszukiwaczy trąb powietrznych, pragnących za wszelką cenę dotrzeć do samego oka cyklonu. Po zajęciu miejsc rozpoczyna się zawrotna przygoda: symulacja zjawisk atmosferycznych jest tak realistyczna, że u wielu gości wywołuje autentyczne zawroty głowy. Futuroscope prezentuje zupełnie nowe oblicze rozrywki. Internauci docenili to nowatorskie i skuteczne wykorzystanie technologii, która staje się fascynującą alternatywą dla tradycyjnych atrakcji znanych z typowych wesołych miasteczek. E…

shutterstock2693793891-07ba7d7.jpg
width: 4760
height: 3570

Skarb z Bizancjum w polskiej wsi. Niezwykłe odkrycie w Świętokrzyskim
type: item
date: 2026-05-07T08:41:41.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: bizancjum
subject: konie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Świętokrzyskie
description: W Świętokrzyskiej wsi Sobótka doszło do wyjątkowego odkrycia. Okolice Sandomierza ujawniły przed badaczami nietypowy przedmiot – kłódkę, która pochodzi z XII lub XIII stulecia. Średniowieczne znalezisko zachwyca nie tylko swoim wiekiem, ale również oryginalnym, świetnie zachowanym kształtem.
encoded: Wojciech Rudziejewski-Rudziewicz, prezes Stowarzyszenia „Szansa” odpowiedzialnego za najnowsze odkrycie, w rozmowie z PAP podkreślał, że Sobótka to jedna z najstarszych wsi w Polsce. Prezes wskazywał, że funkcjonujące tam niegdyś wczesnośredniowieczne targowisko pozwala spodziewać się odnalezienia różnorodnych artefaktów, które przed wiekami były przedmiotem handlu. Na całe szczęście nie mylił się. Elitarny wyrób z Cesarstwa Bizantyjskiego Stowarzyszenie stojące za najnowszym odkryciem podkreśla, że nie mamy do czynienia z przedmiotem przeciętnym o niskiej wartości historycznej. Specjalistom udało się określić, że znaleziony obiekt pełnił funkcję kłódki w XII lub XIII wieku. Dodatkowej wartości odkryciu nadaje jego zoomorficzny kształt. Tego typu urządzenia w formie konia były już wcześniej znajdowane i prezentowane zarówno w muzealnych, jak i prywatnych kolekcjach. Znalezisko z Sobótki przypomina do złudzenia choćby artefakty ze zbiorów Uniwersytetu Harvarda w Cambridge oraz zabytek z prywatnej kolekcji w Niemczech, oferowany przez LOT-ART Gallery. To podobieństwo pozwala na dokładniejsze określenie wieku odkrytej kłódki. Według dr. hab. Marka Florka z delegatury Urzędu Ochrony Zabytków w Sandomierzu przedmiot został wykonany najprawdopodobniej w XII lub XIII wieku na terenie Bizancjum. Skąd egzotyczny przedmiot pojawił się w Polsce? Jedna z najbardziej prawdopodobnych hipotez łączy znalezisko z okresem wypraw krzyżowych, w których uczestniczyło rycerstwo z ziemi sandomierskiej. Historyczne źródła potwierdzają, że do Jerozolimy wyprawiali się tacy możni jak książę Henryk Sandomierski czy Jaksa z Miechowa. Interesującym przykładem jest również Wielisław „Jerozolimczyk”, którego przydomek jednoznacznie wskazuje na odbytą podróż do Ziemi Świętej. To właśnie ci rycerze i pielgrzymi, powracając z odległych krain, przywozili ze sobą unikalne przedmioty o symbolicznym znaczeniu. Ta niewielka kłódka mogła stanowić dla nich cenną, osobistą pamiątkę z zupełnie innego, egzoty…

FABRIC-KOLAZ-32-14-4809589.jpg
width: 2813
height: 1875

To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
type: item
date: 2026-05-06T12:52:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kraków
subject: łódź
subject: noc muzeów
subject: trójmiasto
subject: warszawa
subject: wrocław
description: Już 16 maja polskie miasta wyjątkowo nie pójdą spać. Noc Muzeów to jedyna taka okazja, by pod osłoną nocy bezpłatnie zwiedzić mroczne magazyny, królewskie apartamenty i nowoczesne galerie. Od podziemnego kanału burzowego w Warszawie, przez salę sądową w Łodzi, aż po industrialną halę montażową we Wrocławiu - sprawdziliśmy, gdzie na odwiedzających czekają najbardziej niezwykłe atrakcje tej wyjątkowej nocy.
encoded: Jedna z wiosennych nocy od lat zarezerwowana jest dla miejskich muzeów i atrakcji turystycznych. Zaraz po zmierzchu tłumy ruszają w wyjątkowe wędrówki, których celem jest zobaczenie jak największej liczby ekspozycji. W mrok podążają nie tylko spragnieni wiedzy mieszkańcy, ale również specjalne linie komunikacji miejskiej, które służą jako połączenie pomiędzy poszczególnymi muzeami. Większość polskich miast tej nocy zaczyna żyć kompletnie innym rytmem – to, co zwykle możliwe jest do zobaczenia jedynie w ciągu dnia, staje się otwarte pod osłoną nocy. Ta wiosenna tradycja, która do Polski zawędrowała z Berlina, funkcjonuje już od 2004 roku. Z każdym rokiem przybywa biorących udział w akcji miast, co oznacza dodatkowe miejsca do zobaczenia dla entuzjastów nocnego zwiedzania. W 2025 roku aż 140 miast przystąpiło do tej inicjatywy. Podziemny kanał i dom pogrzebowy – jakie atrakcje szykuje Warszawa? W 2025 roku w trakcie warszawskiej Nocy Muzeów do dyspozycji zwiedzających zostało oddanych aż 306 placówek. Co ważne, wśród muzeów i atrakcji, które niemal każdego dnia są otwarte dla zwiedzających, w akcji udział wzięły miejsca zazwyczaj zamknięte dla ulicznych gapiów. Nie inaczej jest w tegorocznej edycji. Prawdziwą perłą wśród atrakcji możliwych do zobaczenia w trakcie stołecznego święta jest praski kanał burzowy. Ekspozycja tego wyjątkowego pomieszczenia związana jest z jubileuszem – w 2026 roku konstrukcja obchodzi swoje 120. urodziny. Kanał to nie tylko świadek XIX-wiecznej historii miasta, ale również stale działający mechanizm odprowadzający warszawskie nieczystości. Warto więc przed zejściem pod ziemię pamiętać, by poza pokładami ciekawości wyposażyć się w wytrzymałe buty oraz przygotować się na momentami nieprzyjemne zapachy. Sporym zainteresowaniem co roku cieszą się różnego rodzaju urzędy lub miejsca sprawowania władzy. Również i w tym roku odwiedzający będą mieli okazję rozejrzeć się po wnętrzach m.in. takich budynków jak: Belweder; Ministerstwo Finansów i Krajowe…

GettyImages-531680522-44fda2a.jpg
width: 5260
height: 3507

Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
type: item
date: 2026-05-04T13:27:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: Banksy
subject: dzieła sztuki
subject: londyn
subject: posąg
subject: rzeźba
subject: sztuka
description: W Londynie pojawiła się nowa praca słynnego Banksy’ego. Artysta tym razem zdecydował się zaprezentować przechodniom wzbudzający emocje posąg. Dla wielu rzeźba jest unaocznieniem chorego pożądania władzy.
encoded: Sztuka Banksy’ego od lat wzbudza emocje wśród ludzi na całym świecie. Artysta poprzez tzw. street art opisuje aktualne nastroje społeczne, często szydząc i drwiąc z establishmentu. Najnowsza praca enigmatycznego twórcy również może odnosić się do grup panujących we współczesnym świecie. Dodatkowe emocje budzi lokalizacja, w której Banksy zdecydował się umieścić najnowsze dzieło. Oślepiająca flaga Artysta tym razem zdecydował się skorzystać z nietypowej dla siebie formy sztuki ulicznej. Banksy to bowiem przede wszystkim słynne murale – tak jak „Dziewczynka z balonikiem” z 2002 roku, która stała się światowym fenomenem – a nie rzeźby i posągi. Mimo to nowo powstała praca jakością nie odbiega od swoich ściennych poprzedników. Pomnik przedstawia człowieka w garniturze, dumnie kroczącego i trzymającego maszt z flagą w dłoni. Nie byłoby w tym marszu nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że łopocząca na wietrze flaga zupełnie przesłania widok jegomościowi z posągu. Brak kontroli nad tym, co znajduje się przed idącym, doprowadza do sytuacji, w której postać ta została uchwycona na chwilę przed spadnięciem z wysokiego cokołu. Jak to zwykle bywa w przypadku instalacji Banksy’ego, interpretacji dzieła jest wiele. Większość z nich odnosi się do oślepiającego głodu władzy, który często przesłania rządzącym racjonalne spojrzenie na sytuację. Pragnienie rządzenia staje się tu siłą destrukcyjną, prowadzącą władców na skraj przepaści, z której nie ma już bezpiecznego powrotu. Motywy te są nam dobrze znane nie tylko ze współczesnej polityki – słynna powieść George’a Orwella „Folwark zwierzęcy” opisuje te same mechanizmy, które w najnowszej pracy uwypukla Banksy. Dostojne towarzystwo Dodatkowego znaczenia pracy dodaje również jej umiejscowienie. Najnowszy posąg pojawił się bowiem na Waterloo Place w samym sercu Londynu, w towarzystwie naprawdę dostojnego grona. W sąsiedztwie nowego dzieła znajdują się m.in. pomniki króla Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910; Florence Nightingal…

GettyImages-2274258510-132632c.jpg
width: 5466
height: 3644

4 maja to najważniejsza data w galaktyce. Gdzie tego dnia można poczuć moc Jedi?
type: item
date: 2026-05-04T09:42:44.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: Kultura
subject: lotniska
subject: święta
description: 4 maja to od lat prawdziwe święto dla fanów kultowej sagi „Gwiezdnych Wojen”. Tego dnia bohaterowie Imperium lub Rebelii wychodzą na ulice, by tam prezentować swoje galaktyczne uzbrojenie. Gdzie w tym roku można będzie poczuć ten fantastyczny klimat z odległej galaktyki?
encoded: Wybór daty Dnia Gwiezdnych Wojen nie jest przypadkowy. Aby odkryć tę zagadkę, należy wsłuchać się w najsłynniejsze powiedzenie rycerzy Zakonu Jedi: „May the Force be with you” (Niech Moc będzie z tobą). Fani galaktycznych przygód przekształcili ten znany frazes, zamieniając słowo „Force” (moc) na „fourth” (czwarty), co wyznaczyło datę tego wyjątkowego święta. W ten sposób już od lat Dzień Gwiezdnych Wojen przypada na czwartego maja. Galaktyczne doznania na lotnisku Zasięg święta Gwiezdnych Wojen już dawno wykroczył poza grupy fanów przez cały rok żyjących galaktycznymi przygodami. Obecność Luke’a Skywalkera i Dartha Vadera z każdym rokiem można poczuć w coraz to nowych miejscach. W tym roku kultowe postacie zawitały m.in. na warszawskie Lotnisko Chopina, gdzie będą życzyć „mocy” pasażerom wsiadającym na pokłady samolotów. Stołeczny port lotniczy już kolejny raz angażuje się w kreatywne działania związane z tym globalnym świętem. Tak jak przed rokiem, halę odlotów wypełniły przeróżne rekwizyty, gadżety, a nawet figury związane z sagą. W „Galaktycznym Porcie Kosmicznym” – jak reklamuje się sam popularne lotnisko Chopina – możemy zobaczyć m.in. postaci Dartha Vadera i Mistrza Yody, słynne maszyny kroczące AT-AT oraz rekwizyty z nadchodzącego filmu „Mandalorian i Grogu”. Po raz pierwszy na lotnisku pojawi się również figura Hana Solo zamrożonego w karbonicie, znana z V części sagi. Wystawom eksponatów towarzyszą minikoncerty, które mają przenieść pasażerów w galaktyczny świat. Pytanie tylko, czy lotniskowa kapela zagra lepiej niż zespół z kantyny na Tatooine? Gwiezdne Wojny lokalnie Dzień Gwiezdnych Wojen to przede wszystkim święto fanów kultowej sagi. Nic więc dziwnego, że to właśnie miłośnicy galaktycznych przygód organizują tego dnia mnóstwo oddolnych inicjatyw celebrujących datę 4 maja. Na ulicach warto wypatrywać nietypowych przechodniów wyposażonych w charakterystyczne miecze świetlne – klasyczny oręż Jedi i Sithów. Na warszawskiej Starówce o godz. 18:15 ma dojść …

GettyImages-2151595238-eaa3f81.jpg
width: 6000
height: 4000

Naukowcy odkryli nieznaną wcześniej broń skorpionów. Sekret tkwi w pancerzu
type: item
date: 2026-04-30T06:50:06.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ewolucja
subject: skorpion
subject: walka
description: Nowe badania dowodzą, że broń skorpionów jest zdecydowanie bardziej zabójcza niż zakładano. Analiza mikroskopowa wykazała, jak natura rozmieściła metale w szczypcach i żądłach tych egzotycznych pajęczaków. Dzięki wzmocnionemu arsenałowi mali zabójcy są w stanie skutecznie schwytać, a później uśmiercić swoje ofiary.
encoded: Wielu popkulturowych bohaterów, których moce wzorowano na biologii skorpionów, rusza do walki w odpornych pancerzach. Najlepszym przykładem jest Scorpion – antagonista z komiksów o Spider-Manie – którego kostium pozwala na wyrównane starcia z superbohaterem. Jak się okazuje, w tych fantastycznych motywach kryje się ziarno prawdy. Najnowsze odkrycia naukowców potwierdzają, że broń tych małych zabójców jest wzmocniona jonami metali, które czynią ją niemal niezawodną. Skorpiony pod mikroskopem Wykrycie pierwiatków w organizmach skorpionów było możliwe wyłącznie dzięki zastosowaniu wysokorozdzielczej mikroskopii elektronowej oraz zaawansowanych technik rentgenowskich. Korzystając z tych narzędzi, naukowcy z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej Smithsonian oraz Instytutu Konserwacji Muzeów Smithsonian przeanalizowali 18 gatunków, precyzyjnie mapując stężenia pierwiastków w skali mikroskopowej. Pancerze składają się głównie z białek i chityny, ale w kluczowych miejscach są one wzbogacone jonami metali. Badacze wskazali dwa główne pierwiastki pełniące tę funkcję. Cynk znajduje się zarówno w szczypcach, jak i w żądle, działając jako utwardzacz. Z kolei mangan występuje tylko w kolcu jadowym, tworząc dodatkową warstwę ochronną tuż pod samym czubkiem. Różnice w składzie metali Badania wykazały, że gatunki o cienkich szczypcach częściej wykorzystują jony cynku jako wzmocnienie. Ponieważ ich strategia polega na precyzyjnym chwytaniu ofiary, dodatek tego pierwiastka pełni funkcję ochronną – zapobiega uszkodzeniom mechanicznym i pękaniu delikatnej struktury. Sam Campbell ze Smithsonian twierdzi, że wyniki te wskazują, jak ewolucja dopasowała skład chemiczny pancerza do stylu polowania. Tam, gdzie potrzebna jest ekstremalna twardość przy zachowaniu lekkości, natura „sięga” po odpowiednie dodatki mineralne. Co dalej z badaniami nad ewolucją tkanek? Do niedawna wiedza o metalowych wzmocnieniach u skorpionów opierała się na badaniach zaledwie garstki z 3000 znanych gatunków. Dzięki …

shutterstock2312345785-49a92dc.jpg
width: 6720
height: 4480

W Warszawie powstał wehikuł czasu. Można go zobaczyć na jednej z miejskich ścian
type: item
date: 2026-04-29T14:21:28.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: murale
subject: przyszłość
subject: sztuka
subject: warszawa
description: Warszawa zyskała nowy mural. Podwórko zabytkowej kamienicy Domu Towarowego Braci Jabłkowskich zostało uzupełnione o imponującą instalację artystyczną. Graffiti przenosi widzów zarówno w przeszłość jak i… przyszłość.
encoded: Murale to wyjątkowa forma street artu, która rzadko kogo pozostawia obojętnym. Miejskie malowidła, zwłaszcza te nawiązujące do lokalnej historii, cieszą się ogromną sympatią mieszkańców i turystów. Ta dziedzina sztuki stała się doskonałym sposobem na przywołanie dawnych symboli oraz ważnych elementów kultury i wkomponowanie ich we współczesną tkankę miasta. Wielkoformatowe obrazy tak mocno wpisały się w miejski krajobraz, że dziś stanowią obowiązkowy punkt wielu wycieczek. Czy podobny sukces odniesie najnowsze dzieło, które właśnie ozdobiło ścianę podwórka kamienicy przy ulicy Chmielnej 21? Biorąc pod uwagę jego treść, potencjał jest niewątpliwy. „Warszawa przyszłości” Aby zrozumieć to, co zostało umieszczone na malowidle, należy cofnąć się do początków XX wieku. To właśnie wtedy na stołecznych witrynach sklepowych zaczął pojawiać się futurystyczny produkt – seria kartek pocztowych portretujących Warszawę przyszłości. Graficy zdecydowali się wkomponować w pocztówkowe pejzaże miasta elementy, które po stolicy będą poruszać się w roku 2000. Tym sposobem nad Wisłą zaczęły pędzić wagony podniebnej kolei, a sama rzeka wypełniła się wieloma okrętami. Mural zaprojektowany przez architekta Piotra Glegołę przedstawia wizje, które w opinii XX-wiecznych warszawiaków miały stanowić codzienność dzisiejszej stolicy. I choć miejski transport rozwija się zdecydowanie szybciej pod ziemią niż w chmurach, to jeden element dawnych wyobrażeń wydaje się wyjątkowo trafny. Na niemal każdym futurystycznym pejzażu sprzed lat dostrzeżemy bowiem postać człowieka, który w miejskim pośpiechu upada, doznając uszczerbku na zdrowiu. Dziś ta wizja nabiera symbolicznego znaczenia. W gwarze i natłoku codziennych zobowiązań rzeczywiście łatwo zapomnieć o zachowaniu elementarnego bezpieczeństwa w miejskim gąszczu, spiesząc się na autobus, metro czy tramwaj. XX-wieczny „Photoshop” Warszawscy graficy w XX wieku nie byli odosobnieni w tworzeniu futurystycznych wizji miasta. Trend ten przybył do Polski z za…

FABRIC-KOLAZ-32-13-1cd6735.jpg
width: 2813
height: 1875