Pływające miasto większe niż Gniezno czy Ełk. Czy gigantyczny statek na stałe zamieszka na oceanie?
Projekt gigantycznego statku firmy Freedom Cruise Line International zaczyna nabierać kształtów. Wielka maszyna ma być czymś więcej niż wycieczkowcem; jednostka stanie się pływającym miastem mieszczącym nie mniej niż 80 000 mieszkańców. Pomysłodawcy zapowiadają, że wizja wodowania promu-giganta nie jest wcale tak odległa.
Rejs statkiem wycieczkowym dookoła świata to jedno z tych marzeń podróżniczych, które najbardziej rozpalają wyobraźnię. Wielu z nas tęskni za długą podróżą między kontynentami. Co jednak, gdyby ruch fal stał się zupełnie nieodczuwalny, a na środku oceanu można byłoby poczuć się jak w tętniącej życiem europejskiej metropolii? Ekscytujące plany budowy Freedom Ship pokazują, że dla współczesnych podróżników nawet tak śmiałe wizje mogą wkrótce stać się rzeczywistością. Miasto na wodzie Zakładane rozmiary promu Freedom Ship, projektowanego przez firmę Freedom Cruise Line International, zdecydowanie bardziej przywodzą na myśl niewielkie miasto niż klasyczny wycieczkowiec. Ten morski gigant ma mieć około 1,6 kilometra długości oraz aż 30 pokładów. Na tak ogromnej przestrzeni zamieszka nie mniej niż 80 tysięcy osób (czyli więcej, niż liczą sobie np. Siedlce, Gniezno czy Ełk), z czego 50 000 stanowić będą stali mieszkańcy, 10 000 goście rejsowi, a pozostałe 20 000 – członkowie załogi. Kluczowym elementem projektu jest imponująca, samowystarczalna infrastruktura. Plany zakładają powstanie na pokładzie m.in.: hotelowych wieżowców, stadionu sportowego mieszczącego 15 tysięcy widzów, dwóch muzeów oraz parku wodnego, pełnego zaplecza edukacyjnego w postaci szkół, oddziałów banków i punktów handlowych, a nawet wewnętrznej sieci tramwajowej usprawniającej poruszanie się po statku. Życie na statku Plany zakładają, że Freedom Ship będzie znajdował się w bezustannym ruchu, podróżując dookoła świata. Według wstępnych założeń pełne okrążenie kuli ziemskiej zajmie mu od dwóch do trzech lat. Ta niezwykła jednostka ma bez przerwy opływać glob i nigdy nie zyska swojego tradycyjnego portu macierzystego. Tak radykalne rozwiązanie to jednak nie tylko kwestia wizji artystycznej, ale przede wszystkim konieczność wynikająca z monstrualnego rozmiaru promu. Na świecie po prostu nie ma bowiem portu, który byłby w stanie przyjąć tak gigantyczną konstrukcję. W praktyce oznacza to, że Freedom Ship spędzi całe swoje życie wyłącznie na wodach międzynarodowych, a jego mieszkańcy i turyści będą zmuszeni docierać na stały ląd za pomocą flotylli mniejszych statków. Problem z zasilaniem Kontrowersje budzi sposób w jaki gigantyczny statek ma być zasilany. Pomysłodawcy zaznaczają, że Freedom Ship najprawdopodobniej będzie zasilany paliwem nuklearnym. W ten sposób ograniczony zostanie ślad węglowy, a jednostka osiągnie niezależność energetyczną. Póki co jednak eksperci zaznaczają, że dopuszczenie statku z własnym reaktorem jądrowym do wód terytorialnych wielu państw byłoby niezwykle trudne. Znaki zapytania stawiane są również obok spraw dotyczących bezpieczeństwa. Statek mógłby stać się celem wrogich działań, a jakakolwiek usterka techniczna groziłaby poważnymi następstwami. Przyszłość miasta na wodzie Premiera gigantycznego statku ma być bliższa, niż mogłoby się wydawać. Wizja stworzona w latach 90. przez amerykańskiego inżyniera Normana Nixona może się w końcu ziścić. Projekt oraz miejsce, w którym ma powstać kadłub jednostki, zostały już wyznaczone, a jedyną przeszkodą w realizacji przedsięwzięcia pozostaje – jak to zwykle bywa przy takich inwestycjach – finansowanie. Dyrektor generalny firmy Freedom Cruise Line International, Roger Gooch zapewnia, że strona wykonawcza projektu nie budzi zastrzeżeń, jednak kluczowym warunkiem startu jest pełna kapitalizacja. Strategia finansowa zakłada pozyskanie środków ze zdywersyfikowanych źródeł: sprzedaży lokali na statku oraz działalności operacyjnej spółki czerpiącej zyski np. z pokładowego kasyna. Pozostaje jedynie wyczekiwać momentu, w którym to oceaniczne monstrum wypłynie po raz pierwszy na szerokie wody. Źródła: RMF24, TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rekin zaatakował sportowca w Morzu Śródziemnym. Skończyło się na strachu i powierzchownych ranach
Jak relacjonują włoskie media, pewien Francuz pływając w Morzu Śródziemnym przeżył atak rekina. Zdarzenie miało miejsce podczas treningów do triathlonu u wybrzeży Sardynii. Obrażenia zadane przez żarłacza są na całe szczęście niegroźne.
O tym, kto żyje w wodach Morza Śródziemnego, przekonał się 28-letni Giovanni Caselli, który w trakcie pobytu na Sardynii trenował do triathlonu. Oprócz zakwasów i pobitych rekordów sportowiec przywiezie z włoskiej wyspy jeszcze jedną, wyjątkową pamiątkę. Na całe szczęście ta niebezpieczna przygoda skończyła się na niegroźnych ranach. Krwawy sport Giovanni Caselli, 28-letni mieszkaniec miejscowości Sète koło Montpellier, aktywnie odpoczywał na Sardynii, przygotowując się do zbliżającego się triathlonu. Jak wiadomo, jeden z etapów tej rywalizacji polega na wyścigu pływackim. Aby przygotować się do tej konkurencji, sportowiec trenował w wodach Morza Śródziemnego, gdzie panują idealne warunki do tego. Sportowy rytm został jednak zakłócony w momencie, gdy Francuz dostrzegł zbliżającego się rekina. W opinii Caselliego był to żarłacz czarnopłetwy, słynący z charakterystycznie zakończonych na czarno płetw. Wbrew oczekiwaniom pływaka zwierzę, które zwykle pozostaje obojętne na ludzi, rzuciło się na niego. Jak mówił poszkodowany w rozmowie z francuską gazetą „Midi Libre”: „Zacząłem powoli płynąć tyłem na grzbiecie i wtedy mnie po raz pierwszy ugryzł”. Francuz zaczął krzyczeć, co miało jeszcze bardziej rozwścieczyć rekina. Niegroźne obrażenia Zwierzę miało atakować sportowca aż do samego brzegu. W efekcie zdarzenia Caselli doznał pięciu ugryzień w trzech miejscach: na łydce, kolanie i dłoni. Na całe szczęście po wyjściu na brzeg okazało się, że rany nie są groźne, a interwencja pogotowia nie jest wymagana. Ofiara zachowuje jednak czujność – na zębach rekina znajduje się sporo bakterii, przez które w obrażenia mogło wdać się zakażenie. Wzrost liczby rekinich ataków Choć roczna liczba ataków spowodowanych przez rekiny nadal wydaje się marginalna, możemy mówić o znaczącym wzroście tego typu zdarzeń. Jak podaje International Shark Attack File – kompleksowa baza danych gromadząca informacje o wszystkich znanych przypadkach ataków rekinów na ludzi – w 2025 roku odnotowano 65 niesprowokowanych ataków rekinów na całym świecie, co stanowi duży wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim (47 ataków) oraz średnią z ostatnich pięciu lat (61 incydentów). Eksperci tłumaczą, że zaistniała sytuacja może być spowodowana szeregiem mniej lub bardziej zależnych od ludzi czynników. Wśród nich są m.in. te związane z biologią zwierząt, warunkami klimatycznymi oraz zagęszczeniem ludzi w wodzie. Pomimo alarmujących nagłówków naukowcy przypominają, że globalne populacje rekinów drastycznie kurczą się przez przełowienie. Szansa na bycie zaatakowanym przez rekina pozostaje statystycznie marginalna. Dla porównania, w samych tylko Stanach Zjednoczonych rocznie tonie ponad 4000 osób, a pioruny zabijają globalnie około 24 000 ludzi każdego roku. Szansa na odtworzenie scenariusza z kultowego filmu „Szczęki” pozostaje więc niewielka. Źródła: Polskie Radio 24, The Guardian Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Zielona rewolucja w centrum stolicy. Słynna warszawska Palma zyska tropikalne sąsiedztwo
Jeszcze w tym roku zmieni się otoczenie słynnej warszawskiej palmy z ronda de Gaulle’a. Miasto zasadzi wiele roślin, które nadadzą znanej roślinie jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. To kolejny etap zmian w centrum stolicy.
Kiedy w grudniu 2002 roku Joanna Rajkowska stawiała swoją Palmę na samym środku warszawskiego ronda Charlesa de Gaulle’a, dało się usłyszeć liczne głosy sprzeciwu. Krytycy zaznaczali, że nowa – w tamtym czasie postrzegana jako tymczasowa – instalacja jest zbyt jaskrawa i niepasująca do stołecznego krajobrazu. Przez ponad dwie dekady sztuczna roślina stała się jednak nie tylko miejscem manifestów licznych sprzeciwów wobec światowej polityki, ale również rozpoznawalnym punktem na mapie miasta. Teraz wokół Palmy mają zostać posiane kolejne rośliny, dzięki którym sam początek Nowego Światu nabierze jeszcze bardziej tropikalnego charakteru. Tropiki, a nie beton Warszawski Zarząd Dróg Miejskich zapowiedział, że z otoczenia słynnej Palmy znikną znajdujące się tam obecnie warstwy betonu. Morze tego kompozytu ma zostać zastąpione prawdziwym oceanem stworzonym z traw i bylin. Instalacja artystyczna, której pierwotna nazwa brzmi „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich”, zostanie wkomponowana w iście tropikalny pejzaż, imitujący wodę oraz wyspowy archipelag. Budowniczowie nie stworzą jednak w centrum sztucznego zbiornika, lecz zasadzą rośliny przypominające tropikalny widok. Zostaną usypane sztuczne górki, na których urosną ostnica i werbena. Wokół nich pojawią się szałwia i kocimiętka, które swoim kolorem mają przypominać wody tropikalnych oceanów. Całość zakłada rozbetonowanie ok. 500 m kw. powierzchni i posadzenie niemal 7 tys. bylin i roślin cebulowych. Mieszkańcy stolicy nie muszą się również martwić o los służb porządkowych, które regularnie parkują swoje pojazdy na rondzie. Projekt otoczenia Palmy zakłada pozostawienie zatok, gdzie zaparkować będzie mogła m.in. policja. Nowe centrum Warszawy zielenieje Wizja tropikalnego ronda De Gaulle’a wpisuje się w koncepcję Nowego Centrum Warszawy. Wraz z ograniczaniem pasów ruchu samochodowego, władze miasta decydują się na usuwanie kolejnych warstw betonu. Wzmacniający zasięg miejskiej wyspy ciepła kompozyt zostaje zastąpiony roślinnością, która daje nam cień, odgradza od hałasu i pyłów z ulic oraz poprawia retencję wody. Projekty takie jak Plac Centralny pod Pałacem Kultury i Nauki, przebudowywana ulica Krucza czy nowa Bracka to przykłady inwestycji, które wpisują się w nowoczesne koncepcje urbanistyczne. Historia Palmy w centrum Warszawy Sztuczna palma daktylowa stanęła na rondzie Charlesa de Gaulle’a w Warszawie w 2002 roku. Zainspirowana podróżą artystki do Izraela, miała przypominać o żydowskim pochodzeniu nazwy Alej Jerozolimskich. Choć początkowo planowana jako instalacja czasowa, palma na stałe wpisała się w krajobraz Warszawy i stała się jej nieoficjalnym symbolem oraz znanym punktem orientacyjnym. Była wielokrotnie wykorzystywana jako element manifestacji i protestów społecznych (np. przez pielęgniarki, mniejszości seksualne czy przeciwników Euro 2012). Na ten moment żadne przesłanki nie wskazują na koniec palmowej historii w centrum Warszawy. Wręcz przeciwnie, można oczekiwać, że nowe „towarzystwo” nada sztucznej roślinie nowe życie. Przetarg na inwestycję ruszył wraz z początkiem czerwca, a wybrany wykonawca będzie musiał wykonać wszystkie prace jeszcze w tym roku. Źródło: ZDM Warszawa
Historyczny moment na Hawajach. Wulkan pobił rekord i wystrzelił lawę na 200 metrów
Na Hawajach doszło do historycznej erupcji wulkanu Kilauea. Podczas gwałtownego, dziewięciogodzinnego wybuchu potężne fontanny lawy wystrzeliły na wysokość aż 200 metrów. Wyrzucone w atmosferę pyły i materiał wulkaniczny szybko opadły na okolicę, pokrywając grubą warstwą domy oraz zaparkowane kilometry dalej samochody.
Pod malowniczymi krajobrazami Hawajów skrywa się potężna, napędzana ruchem płyt tektonicznych siła. Raz na jakiś czas daje ona o sobie znać, rozbryzgując w powietrze miliony litrów lawy. Najnowsza erupcja wulkanu Kilauea zapisała się w księgach rekordów. Wszystko za sprawą bezprecedensowej serii fontann lawy, którą wulkan pobił swój własny, utrzymujący się od 40 lat rekord udokumentowanej historii wybuchów. Historyczny wybuch Rekordowy, 48. epizod erupcyjny rozpoczął się z samego rana 1 czerwca 2026 roku. Naukowcy, którzy dojechali na miejsce wybuchu około godz. 5, dostrzegli, że fontanna lawy wznosiła się już na ponad 100 metrów. Prawdziwa eskalacja miała jednak dopiero nadejść godzinę później. Chwilę po godz. 6 wulkaniczna fontanna wystrzeliła na wysokość aż 200 metrów, czym pobiła dotychczasowy rekord ustanowiony na tym wulkanie. Naukowcy zauważyli, że fontanny tryskały tylko z północnego otworu wentylacyjnego krateru, podczas gdy z południowego otworu zaobserwowali jedynie wybuchy gorących gazów. Wrażenie budzi przede wszystkim ilość lawy, która została wyrzucona przez Kilauea. Badacze z „United States Geological Survey” szacują, że erupcja wyrzuciła około 5,5 miliona metrów sześciennych lawy. Taka objętość wypełniłaby niemal trzy Jeziora Maltańskie w Poznaniu oraz ponad pięć Stadionów Narodowych w Warszawie. Wulkaniczny deszcz na Hawajach Tak gwałtowna erupcja przyniosła ze sobą nie tylko potoki lawy. Wulkan wyrzucił w atmosferę potężne ilości pyłu i gazów, które uniosły się na wysokość ponad 7,5 kilometra. Wokół Parku Narodowego Wulkanów Hawajskich zaczął padać deszcz materiału piroklastycznego, zwanego tefrą. Z kolei na pojazdy zaparkowane nawet 8 kilometrów dalej spadł wulkaniczny popiół oraz niezwykle cienkie, złociste nitki szkła wulkanicznego – tzw. włosy Pele, nazwane tak na cześć hawajskiej bogini wulkanów. Wraz z końcem erupcji naukowcy dostrzegli kolejne zjawisko będące konsekwencją ruchu płyt tektonicznych. USGS odnotowało rój sejsmiczny, czyli serię wielu wstrząsów o małej lub umiarkowanej sile, które trwały przez kilka godzin po tym, jak fontanna lawy opadła. Przyszłość hawajskiego kolosa Kilauea to jeden z najskrupulatniej badanych wulkanów na świecie – specjaliści monitorują go nieprzerwanie od ponad wieku. W tym czasie góra wielokrotnie zmieniała swoje oblicze, a najbardziej spektakularnym tego dowodem było gwałtowne zapadnięcie się części jej szczytu w 2018 roku. Od momentu przebudzenia pod koniec 2024 roku wulkan regularnie daje o sobie znać – do mniejszych lub większych erupcji dochodzi tam średnio co kilka tygodni. Mieszkańcy bajecznego archipelagu nie mają jednak powodów do obaw, gdyż nad kaprysami kolosa stale czuwają eksperci, którzy dzięki nowoczesnej aparaturze potrafią przewidzieć niemal każdy kolejny krok żywiołu. Źródło: Discover Magazine Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niezwykły plebiscyt rozstrzygnięty. Polski przedstawiciel wśród drzew, które zachwyciły Europę
Litewski dąb ze wsi Rukai zdobył prestiżowy tytuł Europejskiego Drzewa Roku 2026. Wygrana w międzynarodowym konkursie to dla niego prawdziwe „drugie życie” – przez długie lata ten niezwykły pomnik przyrody stał na uboczu, zapomniany i omijany przez turystyczne szlaki. Na podium tegorocznej edycji znalazł się także reprezentant Polski.
Choć drzewa są kluczowym elementem ziemskiego ekosystemu, wciąż zbyt często pozostają niedoceniane. Postępująca urbanizacja sprawia, że wiele z tych wiekowych pomników przyrody przegrywa walkę z piłami mechanicznymi i buldożerami. W czasach, gdy człowiek tak łatwo zapomina o naturze, pielęgnowanie pamięci o tych niezwykłych mieszkańcach naszej planety staje się sprawą fundamentalną. Z tą właśnie misją przychodzi konkurs na Europejskie Drzewo Roku, który od lat wyróżnia i przypomina nam o rozgałęzionych królach naszego kontynentu. Triumfator zza wschodniej granicy W głosowaniu internetowym zwyciężył wyjątkowy dąb ze wsi Rukai na Litwie. Według organizatorów konkursu to 400-letnie drzewo przez lata pozostawało zapomniane, a o jego pięknie wiedzieli jedynie mieszkańcy wioski na północnym zachodzie kraju. Choć można było się spodziewać, że wiekowy olbrzym dokona swoich dni w zapomnieniu, lokalna społeczność całkowicie odmieniła jego los. Mieszkańcy zorganizowali uroczystość na cześć dębu, co znacznie wzmocniło jego lokalne znaczenie. Obecnie dąb oraz kolejne pokolenia mieszkańców Rukai tworzą nowy etap w historii ludzko-drzewnych relacji. Nazwa tegorocznego triumfatora nawiązuje do słowa „pole” – w przeszłości drzewo było bowiem jedynym obiektem na otwartych, rozpościerających się po horyzont połaciach terenu. Współcześnie, choć w okolicy zaczęli osiedlać się ludzie, roślina nadal wyraźnie wyróżnia się w litewskim krajobrazie. Srebro z Tatr Choć swoim wyglądem w niewielkim stopniu przypomina triumfatora, nie ustępuje mu dostojnością i wyjątkowością. Stara jabłoń rośnie w pasterskiej wsi Żar na Słowacji od 150 lat, niezmiennie opierając się ulewom, śnieżycom i upałom. Funkcjonowanie utrudnia jej dodatkowo położenie na wysokości 860 metrów n.p.m. Mimo tak surowych warunków srebrny medalista przez półtora wieku zdołał zachować swój unikatowy wdzięk. Słowackie media zaznaczają, że tak wysoka pozycja ich reprezentanta była możliwa dzięki zmianom w konkursowej ordynacji wyborczej. Nowy algorytm równoważy bowiem głosy, biorąc pod uwagę liczbę ludności danego kraju. Dzięki temu głosy oddane na drzewa z mniejszych państw zyskały większą wagę, co dało wszystkim uczestnikom równe i sprawiedliwe szanse w rywalizacji. Cud Polski doceniony Trzecia lokata w konkursie przypadła drzewu, które w zeszłym roku było triumfatorem ogólnopolskiego konkursu. Szydłowiecki wiąz szypułkowy znajduje się wewnątrz ogrodowego kompleksu zamku Szydłowieckich, który w zeszłym roku znalazł się na prestiżowej liście „Cudów Polski”. Nietypowa sylwetka drzewa wynika z jego lokalizacji – chcąc przetrwać, musiało wygiąć się w stronę wody. Stało się przez to idealnym miejscem dla dworskich schadzek, które przez 110 lat miały miejsce w Szydłowcu. Na kolejnych miejscach rankingu znalazły się drzewa m.in. z: Portugalii, Francji, Czech. Źródła: Tree of the Year, TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Archeologiczna sensacja w Opolu. DNA ujawniło tajemnicę szkieletów zastygłych w miłosnym uścisku
Opolskie odkrycie archeologiczne nabrało zupełnie nowego znaczenie. Więzi łączące średniowieczną parę, której przytulone do siebie szkielety zostały odkryte pod katedrą, mogą być kompletnie inne od tego, co zakładały naukowe hipotezy. W grobie pochowano bowiem osoby tej samej płci.
Od momentu odkrycia tajemniczego pochówku przy XIII-wiecznej Katedrze Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu wierzono, że parę odnalezionych szkieletów łączyło uczucie typowe dla kochanków. Najnowsze badania dowiodły, że pozostałości ciał należą do dwóch, niespokrewnionych ze sobą kobiet. To najwcześniejszy dowód na pochówek osób tej samej płci w średniowiecznej Polsce. Podziemny uścisk w Opolu Najnowsze ustalenia naukowców są owocem prac archeologicznych prowadzonych w Opolu w latach 2022–2023. Badacze odkryli tam wówczas łącznie 46 pochówków: 36 na cmentarzu przykościelnym oraz 10 wewnątrz samej świątyni. Wśród nich znajdował się ten najbardziej intrygujący – grób pary zastygłej w czułym uścisku. Podczas gdy jedna z osób spoczywała płasko na plecach, co było typowe dla średniowiecznych obyczajów pogrzebowych, ułożenie drugiej było całkowicie unikatowe. Zmarłą osobę ułożono na boku lub brzuchu z prawą nogą zgiętą w kolanie tak, by okalała kończynę towarzysza. Całość dopełniał niezwykły układ ramion: prawe wsunięto pod szyję drugiej osoby, lewe zaś spoczywało na jej klatce piersiowej. Ta zaskakująca figura tworzyła uścisk, jakiego nie powstydziliby się najbliżsi sobie kochankowie. Nie bez znaczenia pozostaje również lokalizacja grobu. Ciała złożono w bezpośrednim sąsiedztwie ścian świątyni. W średniowieczu było to miejsce prestiżowe i wysoce pożądane, zarezerwowane niemal wyłącznie dla ówczesnych elit. Uczucie zapisane w DNA Aby zidentyfikować ciała zmarłych, naukowcy posłużyli się analizą DNA. Badacze pobrali próbki z zębów trzonowych oraz kości skalistej, która słynie z idealnego konserwowania DNA. Otrzymane wyniki obaliły dotychczasowe hipotezy archeologów. Okazało się, że w uścisku spoczywały dwie kobiety, których nie łączyły bliskie więzy krwi. Szczegółowa analiza kośćca wykluczyła zarówno gwałtowną śmierć w wyniku przemocy, jak i epidemię dżumy czy inne groźne infekcje. Badaczom udało się również ustalić ich pochodzenie. Profil genetyczny zmarłych odpowiadał ówczesnym mieszkańcom Europy Środkowo-Wschodniej, co potwierdza ich lokalne korzenie. Tajemnica grobowej relacji Wyniki badań genetycznych ostatecznie obaliły dotychczasowe hipotezy. W wspólnym grobie spoczywały dwie kobiety, które w chwili śmierci były w podobnym wieku – miały około 40 lat. Relacja łącząca zmarłe pozostaje jednak zagadką. Eksperci wskazują na szereg możliwości: ich więź mogła mieć charakter duchowy, zawodowy, instytucjonalny lub po prostu wynikać z głębokiej zażyłości osobistej. Naukowcy biorą pod uwagę także zjawisko tzw. pokrewieństwa fikcyjnego – zwyczaju, w ramach którego osoby niespokrewnione budowały relacje równie silne jak rodzinne, opierając je na wspólnej tożsamości, adopcji czy strategicznych sojuszach społecznych. Choć dokładna natura tej bliskości prawdopodobnie już na zawsze pozostanie tajemnicą, odkrycie to jawi się jako jedno z najistotniejszych w ostatnich latach. Fakt, że w prestiżowym miejscu pochowano dwie niespokrewnione kobiety w tak czułym uścisku, rzuca zupełnie nowe światło na niezwykłą złożoność relacji społecznych w średniowieczu. Źródło: ScienceX Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wysyp grzybów w maju. Jakie gatunki znajdziemy już w polskich lasach?
Tegoroczna aura sprawiła, że polskie lasy już pod koniec maja wypełniły się grzybami. W wielu regionach kraju dostrzec możemy wysyp m.in. maślaków i koźlarzy. W których województwach koszyki grzybiarzy zapełniają się najszybciej?
Choć tradycyjnie sezon na grzybobranie kojarzy się z jesienią, polskie lasy pod koniec maja coraz częściej zaskakują tym leśnym bogactwem. Po obfitych opadach w lasach zaroiło się od pierwszych poszukiwaczy, którzy niestrudzenie, z koszykami w ręku, wypatrują dorodnych okazów. Co stoi za majowym przebudzeniem grzybów? Eksperci zwracają uwagę na dwa czynniki: wilgoć oraz wysokie temperatury. Majowe grzybobranie Choć wielu uważa, że grzybobranie to domena jesieni, rzeczywistość bywa inna – pierwsze wyprawy do lasu z sukcesem można planować już w maju. Obecny wysyp zawdzięczamy pogodzie, która w ostatnich tygodniach zdominowała nasz kraj. Intensywne opady zapewniły ściółce niezbędną wilgoć, co w połączeniu z wysokimi temperaturami stworzyło idealne warunki do wzrostu owocników. Dla grzybni to jasny sygnał do intensywnego działania. Eksperci przewidują, że jeśli ta sprzyjająca aura się utrzyma, prawdziwe bogactwo gatunków zaobserwujemy już na początku czerwca. Grzybowa Polska Z aktualnych doniesień serwisu grzyby.pl wynika, że fani leśnych zbiorów powinni skierować swoje kroki przede wszystkim w stronę południowej i centralnej części kraju. Największą aktywność grzybni odnotowuje się obecnie w okolicach dużych aglomeracji: pod Warszawą, Wrocławiem, Łodzią, Krakowem i Szczecinem. Szczególnie hojne dla zbieraczy okazują się południowe powiaty województw śląskiego i dolnośląskiego, a także centralne rejony Opolszczyzny. Na grzybowej mapie wyróżniają się również okolice Trójmiasta oraz zachodnie krańce Wielkopolski. Których grzybów szukać w maju? A jakich grzybów możemy wypatrywać na przełomie maja i czerwca? Mapa z portalu grzyby.pl pokazuje, że w lasach sosnowych oraz liściastych budzą się do życia pierwsze borowiki szlachetne. Grzyb ten, nazywany królem polskich lasów, charakteryzuje się kawowym kapeluszem i jasną siateczką na trzonie, która odróżnia go od niejadalnego goryczaka żółciowego (tzw. szatana). Spacerując wzdłuż brzezin, z dużą łatwością natkniemy się na koźlarze (o charakterystycznym, pokrytym czarnymi wypustkami trzonie). Natomiast pod młodymi iglakami napotkać możemy gromady pokrytych grubą warstwą śluzu maślaków. Dla prawdziwych koneserów największą gratką pozostają jednak smardze. Te rzadkie rarytasy najchętniej zasiedlają tereny nadrzeczne oraz stare sady i ogrody. Warto pamiętać, że legalnie można je zbierać tylko na terenach przekształconych przez człowieka. Źródła: Grzyby.pl, Fakt Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
Krakowski rynek czekają duże zmiany. Słynna fontanna „Kryształ” zostanie zastąpiona nowym obiektem, którego wygląd jest rozstrzygany w konkursie architektonicznym. Starówka ma zyskać zupełnie nową atrakcję, przy której turyści będą mogli odpocząć, wsłuchując się w naturalny szum wody.
Wiemy, że fontanny mogą stanowić niemałą atrakcję turystyczną. Miejsca takie jak rzymska Di Trevi czy wodotrysk na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie co roku przyciągają miliony turystów. W poszukiwaniu tego typu słynnych obiektów, nie musimy nawet zaglądać nad Morze Śródziemne; na inauguracji warszawskiego Multimedialnego Parku Fontann pojawiło się aż 25 tysięcy osób. Nic więc dziwnego, że słynny z turystycznego zainteresowania Kraków również stawia na tego typu przestrzenie. Najnowsza instalacja ulokowana obok Sukiennic ma nie tylko przynosić ulgę w upalne dni, ale również nawiązywać do historii tego miejsca. Zniszczony „Kryształ” do wymiany Ostatnie trzy lata to okres zupełnej katastrofy, która dotknęła krakowski „Kryształ”. Fontanna ta została wykonana w 2010 roku, według konkursu architektonicznego przeprowadzonego dwa lata wcześniej. Projekt wydawał się spektakularny: po zmierzchu instalacja stawała się mieniącą się na różne barwy iluminacją, a przez przeszklone dno fontanny można było zajrzeć w głąb podziemnego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Niestety, ambitne założenia nie sprawdziły się w rzeczywistości. Po latach „Kryształ” zupełnie stracił swój blask. Ekspertyzy techniczne wykazały narastające nieszczelności na łączeniach tafli szkła, które okazały się efektem oddziaływania wody, a nawet ptasich odchodów. Historia dotychczasowej fontanny kończy się więc fiaskiem, który ma przykryć obecnie rozstrzygany projekt. Nowa fontanna głosem mieszkańców Były już prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział, że nowy projekt fontanny jest efektem szeroko prowadzonych konsultacji społecznych. Swoje zdanie na temat nadchodzącej instalacji wygłosiło ponad 700 mieszkańców, akcentując swoje potrzeby związane z projektem. Jakie wniosku już teraz płyną z tych rozmów? Projektanci będą musieli przede wszystkim zwrócić uwagę na rekreacyjny charakter nowego zbiornika. Społeczność Krakowa wyraziła chęć zbudowania fontanny o prostej, jasnej formie ze słyszalnym przepływem wody. Ważnym elementem instalacji mają też być miejsca do odpoczynku oraz kształt nawiązujący do stojącej tu niegdyś fontanny prof. Zina. Zbiornik ten, potocznie zwany „Kanapą Zina”, upiększał rynek do 2005 roku. Obiekt składający się z dwóch basenów z czarnego granitu wpisał się w świadomość mieszkańców stolicy Małopolski, którzy teraz chcą przywrócenia podobnej instalacji w jego miejsce. Chęć powrotu do tego, co było pokazują głosy apelujące o rezygnację z intensywnego, kolorowego podświetlenia fontanny. Konkurs trwa W krakowskim konkursie architektonicznym postawiono na obiektywizm – projekty są oceniane anonimowo, a autorzy posługują się jedynie numerami identyfikacyjnymi. Na zwycięzców czeka pula nagród w wysokości 90 tys. zł brutto, przy czym zdobywca pierwszego miejsca zyska szansę na podpisanie kontraktu na opracowanie pełnej dokumentacji oraz nadzór nad realizacją inwestycji. Jak zapowiadano, wytyczne projektowe zostały ściśle dostosowane do postulatów mieszkańców zgłoszonych podczas konsultacji społecznych. Czasu na przygotowanie wizji jest jednak niewiele – prace konkursowe można przesyłać za pośrednictwem platformy e-Zamówienia Publiczne ZIW jedynie do piątku, 29 maja, do godziny 12.00. Źródła: PropertyDesign, ZIW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej. Kraków
Legendarny Orient Express wraca na tory. Przejazd będzie możliwy jedynie dla nielicznych
Po niemal 50 latach na europejskie tory wraca legendarny Orient Express. Nowa trasa poprowadzi z Rzymu do Stambułu, z przystankiem m.in. w Wenecji. Całość – jak przystało na tak elegancką podróż – dostępna będzie tylko dla tych o wyjątkowo „grubych portfelach”.
Mimo że od ostatniego kursu Orient Expressu minęło już niemal 50 lat, pociąg ten nadal pozostaje w społecznej świadomości Europejczyków. Luksusowe wagony, w których toczyła się tajemnicza intryga Agathy Christie, stale kojarzą się z elitarnością, elegancją i dostojnością pasażerów. Podróż nowym przewoźnikiem również ma przywodzić właśnie te skojarzenia. Spełnić swoje marzenie i przejechać się Orient Expressem La Dolce Vita będą mogli jedynie ci, którzy nie mają skrupułów przed wydaniem tysięcy euro na bilet. Powrót legendy Przejechanie całej Europy Orient Expressem pozostaje marzeniem wielu podróżników. Już od października 2026 roku to pragnienie może się ziścić. To wtedy w swoją pierwszą trasę ruszy nowy pociąg między Rzymem a Stambułem. W trakcie 5-dniowej wycieczki podróżni przejadą m.in. przez Wenecję, Budapeszt czy Braszów. W niektórych miejscach turyści będą mieli możliwość opuścić pociąg i pozwiedzać te wyjątkowe europejskie miasta. Pasażerowie będą mogli spędzić swoją podróż w dwóch różnych typach wagonowych kajut: kabinie deluxe (ok. 7 m²) lub apartamencie (ok. 11 m²). Wnętrze każdego z pomieszczeń inspirowane jest włoskimi latami 60. – ściany pokrywa krwista czerwień, na której mienią się złote elementy wystroju. Gdy podróżni poczują głód, mogą udać się do wagonu restauracyjnego, gdzie czekać na nich będą potrawy przygotowane przez zdobywcę trzech gwiazdek Michelin – Heinza Becka. Kosztowny luksus Podziwianie europejskich widoków z perspektywy Orient Expressu będzie sporo kosztować. By poczuć się jak bohaterowie powieści Christie, pasażerowie zapłacić będą musieli od 16 tysięcy euro (dokładnie 16 640 €). Taka kwota pozwoli na przeżycie 5-dniowej wycieczki kolejowej, która swój finał będzie mieć w orientalnym Stambule. Pozostaje pytanie: kto zdecyduje się na taki wydatek? Już teraz wiemy, że nie każdy dostąpi luksusów „pałacu na szynach”, a niektórzy z nas na bilet do nowego Orient Expressu będą musieli długo oszczędzać. Tak jak w przypadku XX-wiecznych podróży, wyprawa tym wyjątkowym pociągiem pozostaje doznaniem dla wybranych. Turystyka kolejowa w natarciu W ostatnich latach turystyka realizowana za pomocą kolei mocno zyskuje na znaczeniu. Nawoływania ekologów do ograniczenia masowych lotów przyczyniły się do renesansu podróży pociągami. Wagony sypialne przyciągają turystów na całym świecie swoją autentycznością oraz wygodą. W wielu przypadkach dostępność biletów na ten środek transportu jest niezwykle ograniczona, a na najbardziej obleganych trasach trzeba naprawdę wytężyć czujność, by wyłapać pociągową wejściówkę. Sukcesy takich składów jak szwajcarski Glacier Express, kolejowej trasy Londyn–Paryż, czy nawet nasz rodzimy „Nieśpieszny”, który od kilku tygodni przenosi pasażerów do czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, świadczą o sporym zainteresowaniu tą formą podróży. Źródła: TimeOut, EuroNews Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To zwierzę stało się hitem internetu. „Donald Trump” z Bangladeszu przyciąga tłumy, ale jego los jest już przesądzony
Bawół o imieniu „Donald Trump” stał się międzynarodową sensacją dzięki swojej nietypowej, złotej grzywie, która przyciąga na bengalską farmę tłumy turystów. Mimo ogromnej popularności w mediach społecznościowych, ważący 700 kilogramów celebryta został przeznaczony na rytualną ofiarę z okazji nadchodzącego święta Id al-Adha. Właściciel zwierzęcia przyznaje ze smutkiem, że choć darzy bawoła ogromnym uczuciem, tradycja i religijne poświęcenie są w tym przypadku ważniejsze niż internetowa sława.
Świat widział już gatunki zwierząt nadawane na cześć globalnych celebrytów. Odkryta w Australii mucha ze względu na swój złoty odwłok została nazwana na cześć słynnej piosenkarki Beyonce, a niewielki żuk wodny z Borneo tytułuje się przydomkiem nawiązującym do laureata Oscara Leonardo DiCaprio. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump również stał się motywacją do nadania nazwy kalifornijskiej ćmy, której żółte łuski do złudzenia przypominają charakterystyczną fryzurę polityka. Zwierze, które obecnie stało się hitem internetu, jeszcze bardziej przypomina urodzonego w Nowym Jorku przedsiębiorcę. Niestety bawoła spotka zdecydowanie gorszy los niż urząd w Białym Domu. Trump z Bangladeszu Bawół-albinos, któremu właściciel nadał imię Donald Trump, stał się prawdziwym fenomenem w sieci. Do farmy w Narajangandź, położonej tuż pod stolicą Bangladeszu, Dhaką, od kilku dni zmierzają tłumy turystów i gapiów pragnących na własne oczy zobaczyć to niezwykłe zwierzę. Bawół zawdzięcza swoje imię charakterystycznej fryzurze, która łudząco przypomina słynną czuprynę byłego prezydenta USA. To właśnie ten specyficzny blond „zaczes” sprawił, że młodszy brat właściciela nie miał wątpliwości, jak nazwać czworonoga. W przeciwieństwie do swojego amerykańskiego imiennika, bawół nie potrzebuje żadnych zabiegów upiększających ani samoopalaczy. Jego wyjątkowa jasna skóra wynika z albinizmu – jednej z najrzadszych cech u tego gatunku, co w połączeniu z nietypową grzywą czyni go unikatowym okazem na skalę światową. Internetowy szał Właściciel oraz bawół musieli zapłacić cenę swojej internetowej sławy. Stres wywołany ciągłymi wizytami spowodował spadek wagi 700-kilogramowego zwierzęcia, czego konsekwencją było zdecydowane ograniczenie liczby odwiedzających. Osoby, którym udało się sfotografować byczego Donalda Trumpa nie kryją swojego szczęścia. 30-letni Faisal Ahmed relacjonował, że „cechy bawoła i prezydenta Donalda Trumpa są naprawdę podobne. Mój siostrzeniec płynął łodzią przez godzinę tylko po to, by zobaczyć bawoła-albinosa”. Smutna przyszłość zwierzęcego celebryty Wyjątkowa sława „Donalda Trumpa” nie uchroni go jednak przed czekającym go losem. Jeszcze zanim zwierzę zyskało międzynarodowy rozgłos, jego przyszłość była przesądzona. Bangladesz bowiem przygotowuje się na święto Id al-Adha - jedno z najważniejszych w muzułmańskim kalendarzu. Wydarzenie to upamiętnia skrajne poświęcenie Abrahama, który według Islamu chciał złożyć w boskiej ofierze swojego syna. Bóg oszczędził potomka nakłaniając wiernego do zabicia barana zamiast człowieka. Współcześnie każdy ojciec rodziny składa w ofierze jedno z hodowlanych zwierząt: owce, wielbłąda, barana lub krowę. Właśnie taka przyszłość czeka „Donalda Trumpa”, który szykowany już jest na rytualną egzekucję. Właściciel przyznaje, że uczucie, którym darzy zwierzę przegrywa z poświęceniem, które religia wymaga od wiernego. Źródło: The Telegraph Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
274 osoby w jeden dzień. To, co dzieje się na Mount Evereście, przeraża ekspertów
Na Mount Evereście został ustanowiony kolejny rekord. Tym razem nie dotyczy on jednak sposobu wejścia na ośmiotysięcznik, a tłumów, które jednej dnia szturmowały najwyższy szczyt na ziemi. Jakie są skutki turystycznej komercjalizacji Himalajów?
Mount Everest – najwyższy szczyt świata – od kilku lat staje się niezwykle popularną atrakcją. Biura turystyczne z całego świata oferują odważnym (i zamożnym) śmiałkom możliwość zdobycia „dachu świata”. Himalajska komercjalizacja doprowadziła do pobitego 20 maja rekordu: w ciągu jednego dnia na Czomolungmę wspięły się 274 osoby. Środowisko doświadczonych himalaistów studzi jednak ten entuzjazm. Obserwując tłumy w „strefie śmierci”, eksperci zadają kluczowe pytanie: czy w pogoni za prestiżowym trofeum nie zapomnieliśmy o potędze góry, która wciąż pozostaje śmiertelnie niebezpieczna? Rekord na dachu świata Sezon wiosenny na Mount Evereście można uznać za rozpoczęty. Ogromna bryła lodu, która od tygodni uniemożliwiała turystom zdobycie szczytu od strony Nepalu, wreszcie „zlitowała się” nad wspinaczami, otwierając „autostradę” na dach świata. Tłumne wspinaczki aspirujących zdobywców Czomolungmy rozpoczęły się 20 maja o 3:00 i trwały przez 11 godzin. W tym czasie aż 274 śmiałków mogło cieszyć się ze zdobycia najwyższego ośmiotysięcznika. Pozostaje pytanie, jak długo utrzyma się nowo ustanowiony rekord. Patrząc na największą w historii liczbę wydanych pozwoleń na wspinaczkę dla zagranicznych turystów – nepalski rząd udostępnił póki co wejście 500 osobom – można spodziewać się rychłego pobicia tego wyniku. Aspirujących wspinaczy nie zniechęcają też podwyżki cen za pozwolenia na wspinaczkę. Koszt ten wzrósł z poziomu 11 000 dolarów do 15 000. Nic więc nie wskazuje na to, by słynne kolejki ustawiające się pod najwyższym szczytem globu miały w najbliższych latach ulec zmniejszeniu. Komercjalizacja najwyższego szczytu Zyski wpływające do nepalskiego budżetu w związku z wydawaniem pozwoleń na wspinaczkę opiewają na milionowe sumy. Nic więc dziwnego, że mieszczący się w Katmandu rząd nie spieszy się z regulacjami dotyczącymi ruchu turystycznego na dachu świata. Po dwuletniej przerwie od komercyjnych wspinaczek, która w zeszłej dekadzie została wymuszona tragicznymi wypadkami uśmiercającymi łącznie kilkadziesiąt osób, himalajska turystyka nie może sobie pozwolić na kolejne przestoje. Dość powiedzieć, że liczba wspinaczy, którym udało się stanąć na szczycie, podwoiła się w ciągu ostatnich 30 lat. W sezonach po pandemii COVID-19 możemy również zauważyć stały wzrost liczby wydawanych pozwoleń na wejście. Śmiałków nie zniechęcił nawet 2023 rok – rekordowy pod względem tragicznych wypadków zakończonych śmiercią. Podczas wspinaczki na szczyt zginęło wtedy 18 osób. Dodatkowym obciążeniem dla nepalskich szlaków jest fakt, iż Chiny od kilku lat regularnie zamykają drogi prowadzące na Mount Everest. W związku z tym każdy chętny na zdobycie Czomolungmy turysta musi ubiegać się o pozwolenie, a później podejmować wspinaczkę po nepalskiej, zatłoczonej stronie Himalajów. Środowiskowe koszty wielkiego trofeum W 2019 roku w mediach pojawiło się słynne zdjęcie przedstawiające kolejkę składającą się z dziesiątek wspinaczy czekających na swój moment wejścia na najwyższy szczyt świata. Groteskowa fotografia jest zwieńczeniem kilkutygodniowego okresu aklimatyzacji, w trakcie którego jedna osoba generuje średnio około ośmiu kilogramów śmieci, a większość tych odpadów zostaje na górze. W efekcie zbocza Himalajów usiane są porzuconymi pustymi butlami tlenowymi, zostawionymi namiotami, pojemnikami po żywności, a nawet ludzkimi odchodami. Turystyczny ruch na Mount Evereście generuje tony odpadów, które co roku spiętrzają się w Parku Narodowym Sagarmatha. Tam, gdzie kiedyś nie mogła dotrzeć ludzka stopa, obecnie znajdziemy pozostałości po obozowiskach. Problem potęgują dodatkowo zmiany klimatyczne, w efekcie których wiele lodowców co wiosnę ulega roztopieniu. Topniejący śnieg odsłania kolejne odpady, przez lata zatopione w zamarzniętej wodzie. Nagromadzone nieczystości degradują środowisko naturalne i stanowią realne zagrożenie dla zdrowia społeczności zamieszkujących dorzecze Everestu. Kolejne rekordy w liczbie wdrapujących się na Mount Everest turystów oznaczają nie tylko kolejne milionowe wpływy do nepalskiego budżetu, ale również kolejne kilogramy śmieci, które mogą pozostać na najwyższym szczycie globu. Nie zapominajmy, że w Nepalu co czwarta osoba żyje poniżej granicy ubóstwa, a wpływy z pozwoleń na wspinaczkę oraz obecność turystów mają kluczowe znaczenie dla lokalnej gospodarki. Mimo to zrównoważona turystyka – szczególnie w tak wyjątkowych miejscach – jawi się jako jedno z największych wyzwań środowiskowych tej części Azji. Źródła: BBC, National Geographic Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jedyne takie lotnisko na świecie. Japoński port zmienia się w królestwo Pokémonów
Wraz z początkiem lipca jedno z japońskich lotnisk przejdzie diametralną metamorfozę. Port lotniczy Noto Satoyama stanie się pierwszym tego typu obiektem poświęconym w całości kreskówce Pokemon. Nowy wygląd ma wnieść nieco radości w obszar, który ucierpiał na skutek trzęsienia ziemi.
Fenomen świata Pokémon – z którego wywodzą się ikony popkultury, takie jak Pikachu, Bulbasaur czy Snorlax – już dawno wykroczył poza granice Kraju Kwitnącej Wiśni. To jednak w Japonii obecność tej marki jest najbardziej odczuwalna. W ojczyźnie „kieszonkowych potworów” powstają nie tylko kolejne centra handlowe czy parki rozrywki im dedykowane, ale i projekty znacznie większego formatu. Teraz fani serii zyskują unikalną okazję, by dosłownie wzbić się w przestworza w towarzystwie swoich ulubionych bohaterów. Dzięki nowej inicjatywie na lotnisku Noto Satoyama, podróżowanie staje się częścią wielkiej przygody w świecie Pokémon. Transformacja w klimacie Pokémon Port lotniczy Noto Satoyama (położony na półwyspie Noto w środkowej części wyspy Honsiu) przeszedł totalną „Poke-metamorfozę”. Motywy z kultowej serii przejmą wszystkie cztery kondygnacje lotniskowego budynku. W centralnej części dumnie prezentować się będzie Pikachu „pilotujący” samolot, natomiast parter ozdobi mural łączący świat fantastyczny z malowniczą naturą półwyspu Noto. Pokemony spotkamy dosłownie wszędzie – od filarów po tablice informacyjne na drugim piętrze, gdzie postacie „pomagają” w lotniskowych formalnościach. Lotnisko stanie się prawdziwą atrakcją nie tylko dla fanów kultowej serii. Ci, którzy jeszcze nie zagłębili się w przygody Asha Ketchuma zyskają świetny pretekst do rozpoczęcia swojej pokemonowej przygody. Pokemonowy lek Decyzja o przekształceniu lotniska w przestrzeń rodem ze świata Pokémon to znacznie więcej niż tylko komercyjny zabieg mający przyciągnąć turystów. Inicjatywa ta ma głęboki wymiar społeczny – jak wyjaśniają władze portu, projekt zrodził się w odpowiedzi na tragiczne trzęsienie ziemi, które nawiedziło półwysep Noto w 2024 roku, niosąc ze sobą setki ofiar i ogromne zniszczenia. Nowy, bajkowy wizerunek lotniska ma być symbolem odrodzenia i nadziei. Wprowadzając do surowych, terminalowych wnętrz mnóstwo barw, zabawy i pozytywnej energii, twórcy chcą podarować odrobinę uśmiechu i beztroski przede wszystkim najmłodszym, których życie zostało naznaczone przez tę katastrofę. Zmiany na lotnisku Metamorfoza lotniska to jednak nie tylko uczta dla oczu, ale i dla podniebienia. W restauracji An-non fani będą mogli skosztować tematycznych potraw i napojów. Z kolei butik Serendipity przygotował bogatą ofertę gadżetów – od koszulek i breloków, aż po unikalne akcesoria podróżne, jak choćby przywieszki do bagażu. Aby ułatwić zwiedzanie regionu, w weekendy oraz wakacje uruchomiono specjalną linię autobusową łączącą lotnisko z urokliwą, XVI-wieczną Kanazawą. Warto jednak nie zwlekać z planowaniem podróży zbyt długo – projekt ma charakter czasowy. Pokémonowe królestwo zniknie z terminalu 30 września 2029 roku. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Sztuczna inteligencja skapitulowała przed polskimi rękopisami. Wolontariusze BUW ruszają na ratunek
Uniwersytet Warszawski uruchomił nową platformę, która ma wzbogacić archiwalne kolekcje uniwersyteckiej biblioteki. Dzięki tej inicjatywie, każdy może pomóc w rozszyfrowywaniu trudnych zapisków na mapach, rysunkach czy dokumentach z czasów Powstania Warszawskiego. Transkrypcje, którym nie dała rady sztuczna inteligencja, wzbogacą zbiory biblioteki cyfrowej, czyniąc polskie dziedzictwo narodowe łatwiejszym do przeszukiwania i badania na całym świecie.
Uruchomiona przez Bibliotekę Uniwersytecką w Warszawie platforma TranskriBUW wpisuje się w ideę naukowego crowdsourcingu. W ramach tej metody do pracy angażowane są osoby, które nie muszą posiadać pogłębionego doświadczenia badawczego. Wolontariusze, pracując przy transkrypcji rękopisów, wykonują zadania, które przerosły nawet możliwości sztucznej inteligencji. Wolontariusze na ratunek Obszerne zbiory BUW-u gromadzą dziesiątki tysięcy dokumentów wymagających skatalogowania. Różnorodność dziedzin badawczych, które przez lata tworzyły naukową spuściznę Uniwersytetu sprawia, że w archiwach odnajdziemy teksty o przeróżnym charakterze: od opisów orientalnych kultur po relacje z Powstania Warszawskiego. Ogrom pracy związanej z digitalizacją rękopisów sprawił, że w 2022 roku bibliolodzy sięgnęli po pomoc wolontariuszy. Zespół pracujący przy transkrypcji sztambucha Filipa Jakoba Eberta, zaangażował użytkowników biblioteki, którzy tłumnie włączyli się w odczytywanie XVIII-wiecznych dokumentów. Ta oddolna inicjatywa, przypominająca merytoryczną rywalizację, stała się dla zespołu Gabinetu Rękopisów realnym wsparciem. Wtedy też powstała facebookowa grupa zrzeszająca pasjonatów – archiwistów-amatorów. Gdzie AI nie może, tam badacz pomoże Mimo zaawansowania sztucznej inteligencji, wprawne oko człowieka nadal wygrywa z algorytmami wszędzie tam, gdzie pismo staje się nieczytelne. Choć systemy takie jak Transkribus oferują coraz szersze możliwości, technologia ta wciąż nie jest doskonała. W przypadku skomplikowanych wpisów na starych mapach czy rysunkach architektonicznych, to właśnie ludzka interpretacja pozostaje najskuteczniejszym narzędziem. Przynajmniej na razie algorytmy nie są w stanie zastąpić wnikliwości wolontariuszy. Kierownictwo Gabinetu Rękopisów podkreśla, że pomoc ochotników jest kluczowa w odczytywaniu dokumentów, które poszerzają naukowe zbiory. Akty rozwodowe i plany bitwy: co poddawane jest transkrypcji? Wśród dokumentów przeznaczonych obecnie do dobrowolnej transkrypcji znajdują się: Relacje z Powstania Warszawskiego zebrane przez Wacława Borowego; Plany bitwy pod Pragą z 1757 roku; Akta rozwodowe z końca XVIII i początku XIX wieku; Projekt przebudowy Pałacu Saskiego w Warszawie. Źródło: Uniwersytet Warszawski Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Warszawa w końcu dogoni słynne stolice. Jest plan budowy Muzeum Historii Naturalnej
W Polsce ma powstać zupełnie nowe Muzeum Historii Naturalnej. Placówka będzie jedynym tego typu obiektem w naszym kraju, uzupełniając lukę w krajowej ofercie kulturalnej. Do tej pory Polska pozostawała jednym z nielicznych państw w Europie, w których odwiedzający nie mieli okazji prześledzić wielkiej historii życia na Ziemi zgromadzonej w jednym miejscu.
Muzea historii naturalnej stanowią ważne punkty w turystycznych przewodnikach na całym świecie. Słynna placówka z Nowego Jorku zasłynęła w 2006 roku za sprawą premiery kinowego hitu „Noc w Muzeum”. Od tamtej pory każdy kto odwiedza największe miasto USA chce poczuć się jak główny bohater i na własnej skórze przeżyć spotkania z szkieletami dinozaurów, wypchanymi zwierzętami oraz naszymi przodkami z epoki kamienia. Polacy długo musieli czekać aby doświadczyć podobnych doznań. Przez lata pozostawaliśmy jednym z nielicznych krajów w Europie, który w swojej ofercie nie posiadał Muzeum Historii Naturalnej. Pojawiło się jednak światełko w tunelu, a wszyscy entuzjaści nauki wypatrują zbliżającej się inwestycji w Warszawie. Polska Akademia Nauk rusza z inicjatywą Dopiero co opadł kurz po ogólnokrajowej Nocy Muzeów, a tu już przybywają do nas kolejne informacje związane z tymi placówkami kulturalnymi. Polska Akademia Nauk ogłosiła pierwsze kroki w kierunku budowy Muzeum Historii Naturalnej - pierwszego takiego miejsca na ziemiach Polski. Póki co projekt został przeniesiony z fazy długoletnich dyskusji do etapu organizacyjnego. Kluczowym ruchem jest powołanie pełnomocnika ds. Muzeum Historii Naturalnej prof. Jarosława Stolarskiego - uznanego paleontologa, który w dużej mierze będzie koordynował prace nad powołaniem placówki. 9 milionów artefaktów pod jednym dachem Mimo, że dokładana lokalizacja planowanego muzeum nie jest jeszcze powszechnie znana, już teraz wiemy, że to co prezentować będą muzealne ekspozycje na pewno przypadnie do gustu odwiedzającym. PAN przez lata kompletował pokaźną kolekcję artefaktów, która do tej pory eksponowana była po rozproszonych placówkach. Po zebraniu wszystkich przedmiotów, do dyspozycji muzealników będzie ok. 9 milionów artefaktów. Wśród tych skarbów znajdują się m.in. największe na świecie kolekcje bursztynu i inkluzji owadów, światowej rangi zbiór morskich bezkręgowców czy jedna z najcenniejszych w Polsce kolekcji meteorytów. Wielkie ambicje nowego muzeum Polska Akademia Nauk nie ukrywała ambicji, jakie kryją się za zbliżającym się projektem. Na nowo powstałej stronie internetowej, która dedykowana jest placówce, wyczytamy, że „projekt ma szansę stać się jednym z kluczowych punktów nie tylko na mapie warszawskich instytucji publicznych, ale i całej Europy”. Nowa inwestycja ma więc przybliżyć polską ofertę kulturalną do standardów znanych z największych europejskich stolic. Powstające centrum nauki stanie się nowoczesną platformą edukacyjną, która od dnia premiery może stać się jednym z najliczniej odwiedzanych obiektów Warszawy. Źródła: MHN PAN, Property.design Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Białe noce zawitały nad Polskę. Przez najbliższe tygodnie ciemność niemal całkowicie zniknie
Pierwsze białe noce zawitały nad Polską, niosąc ze sobą niezwykłe widowisko. W najbliższych tygodniach będziemy mogli doświadczyć jasnych nocy w niemal każdym zakątku naszego kraju. Najbardziej spektakularne widoki czekają na wybrzeżu Bałtyku, gdzie „wieczny zmierzch” potrwa aż do sierpnia.
Słynny rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski jedno ze swoich opowiadań poświęcił niemal w całości zjawisku białych nocy. W niegasnącym zmierzchu toczą się losy głównych bohaterów przechadzających się po rozświetlonych, aczkolwiek spowitych nocą ulicach Petersburga. Aby dostrzec to wyjątkowe zjawisko astronomiczne, nie trzeba jednak kierować się na tak daleką północ. W najbliższych tygodniach również w Polsce możemy doświadczyć stanu, w którym niebo w nocy nie staje się całkowicie ciemne. Miłośnicy astronomii już od kilku dni mają okazję obserwować ten proces. Czym są białe noce? Podziwianie zachodów słońca nad polskim morzem na stałe wpisało się do grona licznych aktywności, jakie należy wykonać będąc nad Bałtykiem. W najbliższych miesiącach po zejściu z plaży nie doświadczymy jednak pełnego mroku. Nocą towarzyszyć będzie nam utrzymujący się zmierzch — tzw. biała noc. Zjawisko to, choć najmocniej kojarzone jest z krajami Skandynawii, również w Polsce możliwe jest do zobaczenia. Białe noce to stan, w którym słońce nie schodzi głębiej pod linię horyzontu niż 18 stopni. W efekcie — szczególnie w czasie przesilenia letniego — możemy podziwiać granatowe niebo, które nad linią horyzontu przechodzi w trwałą, krwiście pomarańczową poświatę. W miejscach położonych na północy naszego kraju trudne do dostrzeżenia będą również niektóre z tych gorzej świecących się gwiazd. Warto pamiętać, że białych nocy nie należy utożsamiać z dniem polarnym. W przypadku tego drugiego mamy do czynienia ze zjawiskiem, w którym słońce w ogóle nie kryje się za horyzontem, pozostając widocznym przez całą dobę. Obszary położone za kołem podbiegunowym doświadczają wówczas nieprzerwanej jasności, która w skrajnych, najbardziej wysuniętych na północ przypadkach może trwać nawet pół roku. Nie wszystkich jednak zjawisko białych nocy raduje tak samo. Okres ten jest prawdziwym utrapieniem dla astronomów i miłośników nocnych obserwacji nieba. Dla wielu z nich — szczególnie tych mieszkających na północy — lato to okres odłożenia teleskopu w kąt. Jasne niebo nie pozwala bowiem na obserwacje niektórych obiektów znajdujących się nad naszymi głowami. Kiedy w Polsce dostrzeżemy białe noce? To wyjątkowe zjawisko można obserwować w naszym kraju już od początku maja. Białe noce w pierwszej kolejności spowijają obszary wysunięte najdalej na północ — na czele z Jastrzębią Górą, która stanowi najdalej wysunięty w tę stronę punkt Polski. Czas trwania tego niezwykłego spektaklu zależy od miejsca, w którym się znajdujemy. Na południu białe noce towarzyszą nam jedynie od początku czerwca do pierwszych dni lipca, natomiast na północy w „wiecznym zmierzchu” możemy spacerować aż do sierpnia. Swoją eskalację białe noce mają w trakcie przesilenia letniego — ok. 21 czerwca. To wtedy podczas najkrótszej nocy w roku zmierzch w sposób zjawiskowy płynnie przechodzi w świt. Istnieje jednak jeden niezmienny czynnik, który utrudnia podziwianie tego zjawiska pod każdą szerokością geograficzną: sztuczne światło. Dlatego białe noce najlepiej przeżywać w miejscach z dala od cywilizacji, gdzie blask miast nie zakłóca naturalnego piękna zmierzchu. Gdzie najlepiej zobaczyć białe noce? Jak wcześniej wspomniano, najlepszym regionem w Polsce do obserwacji białych nocy są tereny wysunięte najdalej na północ. Pod koniec czerwca warto więc wybrać się nad polskie morze, by osobiście doświadczyć tego wyjątkowego zjawiska. Okolice Jastrzębiej Góry jawią się jako sceneria idealna – wysokie klify kurortu, w którym wielokrotnie bywał Józef Piłsudski, stanowią doskonałą „lożę” do podziwiania wiecznego zmierzchu. Dla tych, którzy z jakiegoś powodu przegapią białe noce, mamy dobrą wiadomość: to nie koniec astronomicznych wrażeń tego lata. Tuż po tym, jak nad Polskę powróci głęboka czerń nieba, przyjdzie czas na kolejne spektakularne zjawisko – noc spadających gwiazd. Źródła: Nauka w Polsce Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Sztuczna inteligencja w służbie zwierzętom. Jak AI zmieni zasady testowania leków?
Sztuczna inteligencja może pomóc w rozwiązaniu etycznego problemu dotyczącego eksperymentów z wykorzystaniem zwierząt. System uczy się na wynikach z małej grupy, a potem sprytnie je uzupełnia, symulując większe badanie bez konieczności angażowania kolejnych stworzeń. Innowacja może przyczynić się do redukcji liczby wykorzystywanych zwierząt nawet o 50%.
Niemieccy naukowcy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom osób sprzeciwiających się wykorzystywaniu zwierząt w testach farmaceutycznych. Profesor Jörn Lötsch, farmakolog kliniczny z Uniwersytetu Goethego oraz informatyk, profesor Alfred Ultsch z Uniwersytetu Filipa w Marburgu, opracowali innowacyjny model sztucznej inteligencji o nazwie genESOM. Rozwiązanie to pozwala znacząco ograniczyć liczbę zwierząt biorących udział w eksperymentach, nie wpływając przy tym negatywnie na wiarygodność wyników niezbędnych do określenia skuteczności nowych leków. Jak działa genESOM? Warto na wstępie podkreślić, że ten innowacyjny model nie zastąpi całkowicie eksperymentów na żywych organizmach. Sztuczna inteligencja bazuje bowiem na już uzyskanych wynikach, a następnie generuje na ich podstawie nowe, dodatkowe punkty danych. Tak powstała, spójna całość odzwierciedla kompleksowe badanie, które normalnie wymagałoby zaangażowania znacznie większej liczby zwierząt – mimo że w połowie zostało „uzupełnione” przez AI. Co jednak w momencie, gdy w procesie sztuczna inteligencja natrafi na błąd? Aby nie musieć w pełni polegać na dedukcji inteligencji maszynowej, badacze wprowadzili system kontroli błędów. AI celowo wpuszcza do procesu „fałszywy alarm” i sprawdza, jak on się rozprzestrzenia. Jeśli błędy zaczynają zbyt mocno zniekształcać wynik, system automatycznie przerywa pracę, by nie zepsuć wartości naukowej całego badania. W ten sposób proces generowania nowych danych został oddzielony od procesu kontroli, który na bieżąco śledzi możliwość powstawania wyłączających wyniki błędów. Skuteczność potwierdzona w badaniach Skuteczność modelu genESOM potwierdzono w praktyce, analizując dane z badań nad lekiem na stwardnienie rozsiane. Naukowcy celowo okroili oryginalny zbiór danych z 26 do zaledwie 18 myszy, aby sprawdzić, jak poradzi sobie sztuczna inteligencja. W tak małej grupie wszelkie dowody na działanie leku zniknęły, a statystyki przestały wykazywać jakąkolwiek istotność. Jednak po zastosowaniu genESOM i cyfrowym uzupełnieniu brakujących informacji, wszystkie efekty leczenia stały się ponownie widoczne. System odtworzył pełny obraz badania bez generowania błędnych wyników, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa medycznego. Przyszłość eksperymentów z wykorzystaniem sztucznej inteligencji Profesor Lötsch podkreśla, że dzięki genESOM liczbę zwierząt w badaniach można ograniczyć od 30 do 50% bez szkody dla nauki. System ten nie jest jednak magicznym rozwiązaniem, ponieważ do badań nad lekami wciąż potrzebuje danych z rzeczywistych eksperymentów. Badacz zaznacza przy tym, że liczby zwierząt laboratoryjnych nie da się zmniejszać w nieskończoność. Jeśli grupa testowa będzie zbyt mała, AI może zacząć wyolbrzymiać przypadkowe wyniki, co uczyni całe badanie bezwartościowym. Mimo tych ograniczeń twórcy są przekonani, że ich narzędzie to ogromny krok naprzód w drodze do uzyskania kompromisu pomiędzy etyką a skutecznością badań. Dzięki stworzonym mechanizmom maszynowym realne ograniczenie cierpienia zwierząt w laboratoriach może stać się faktem na szeroką skalę. Źródła: Phys.org, ScienceDirect Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Dinozaury miały niezwykłe towarzystwo. Naukowcy odkryli „świecącą” tajemnicę bursztynu sprzed 100 milionów lat
Dobrze nam znane świetliki zamieszkiwały naszą planetę zdecydowanie wcześniej, niż dotychczas sądzono. Naukowcy odkryli skamieniałość sprzed niemal 100 milionów lat, która została zatopiona w bursztynie. Znalezisko udowadnia jak bioluminescencja pozwoliła przetrwać tym owadom całe ery.
Świetliki to jedne z najbardziej fascynujących owadów współczesnego świata. Te wykorzystujące bioluminescencję stworzenia zajmują wyjątkowe miejsce nie tylko w systematyce przyrodniczej, ale również w naszej kulturze. Ich zwyczajowa nazwa – robaczki świętojańskie – wywodzi się od najkrótszej nocy w roku, na którą przypada szczyt ich okresu godowego. Co roku Noc Kupały rozświetlają dziesiątki maleńkich iskier emitowanych z odwłoków tych owadów, co przez wieki nadawało tej nocy magiczny, niemal mistyczny wymiar. Jak się okazuje, te niezwykłe zwierzęta żyją na naszej planecie od milionów lat. Na długo przed tym, zanim ludzkość zaczęła zachwycać się ich blaskiem, świetliki zamieszkiwały gęste lasy wspólnie z dinozaurami, rozświetlając mroki ery mezozoicznej podobnie do tego, jak robią to podczas dzisiejszych letnich wieczorów. Świetlik zatopiony w krwawym bursztynie Prehistoryczny świetlik został odnaleziony w niewielkim bursztynie. Ten cenny surowiec, w którym przez miliony lat zatopiony był owad, różni się jednak od jantaru znanego z bałtyckich plaż. Skamieniałość została świetnie zakonserwowana w tzw. bursztynie birmańskim, który wydobywany jest w kraju ze stolicą w Naypyidaw. Choć z perspektywy nauki znalezisko jest fascynujące, budzi ono poważne kontrowersje etyczne. Ze względu na trwający od lat krwawy konflikt wewnętrzny w Mjanmie, wydobycie tamtejszych złóż wiąże się z licznymi naruszeniami praw człowieka. Z tego powodu część środowiska naukowego oraz niektóre prestiżowe czasopisma zdecydowały się na bojkot badań opartych na birmańskim bursztynie. Paleontolodzy i etycy zwracają uwagę, że handel tym „krwawym kruszcem” może bezpośrednio finansować działania zbrojne, co stawia badaczy przed trudnym dylematem. Niewielki gatunek z czasów dinozaurów Spoglądając na rozmiar odnalezionego świetlika, trudno sobie wyobrazić, jak tak niewielkie stworzenie przetrwało czasy panowania potężnych dinozaurów. Cretoluciola birmana – bo tak został nazwany owad – mierzy zaledwie kilka milimetrów długości. Mimo mikroskopijnego rozmiaru naukowcom udało się dostrzec wiele szczegółów jego budowy. Rozpoznano sześć wyraźnych segmentów odwłoka oraz dwusegmentowy narząd świetlny. Te cechy upodabniają skamieniałość do współczesnych świetlików z podrodziny Luciolinae, których cechą charakterystyczną są właśnie jarzące się odwłoki. Ewolucja świecących owadów Dostrzeżenie narządów świetlnych w odnalezionym okazie zdaje się kluczowe z perspektywy ewolucji. Wiedza ta pozwala nam wnioskować, że świecące się owady zamieszkiwały naszą planetę niemal 100 milionów lat temu. Oznacza to, że już w czasach okresu środkowej kredy, presja ewolucyjna doprowadziła do wykształcenia tych bioluminescencyjnych zdolności. Prawdopodobnie niewielkie owady - bez tych funkcji - byłyby bezbronnym mieszkańcem prehistorycznych lasów, który bez świecącego odwłoku nie mógłby odstraszać drapieżników lub przyciągać potencjalnych partnerów. To odkrycie rzuca zupełnie nowe światło na ekosystemy mezozoiku. Zwierzęta, które zachwycają nas dzisiaj, odgrywały istotną rolę w środowisku zdominowanym przez dinozaury. Wykształcenie bioluminescencji pozwoliło tym niewielkim owadom przetrwać miliony lat, dzięki czemu co roku, wraz z nadejściem wakacji, wciąż możemy wypatrywać ich blasku w polskich lasach. Źródło: ScienceX Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Rewolucja w Amsterdamie. Miasto usuwa z ulic reklamy, które szkodzą planecie
Władze Amsterdamu zrywają z niektórymi plakatami. Z przestrzeni miejskiej mają zniknąć wszelkie reklamy mięsa oraz paliw kopalnych. W ten sposób stolica Holandii chce podprogowo walczyć z kryzysem klimatycznym, tworząc proekologiczny przekaz.
Edukacja związana ze zmianami klimatycznymi pozostaje jednym z największych wyzwań zmieniającego się świata. Władze Amsterdamu postanowiły zrealizować odważny projekt usunięcia niektórych reklam z przestrzeni miejskiej. Zmiany uderzą w produkty paliw kopalnych oraz mięso. Jak można było się spodziewać, nie wszyscy są zadowoleni z nadchodzących zmian, zadając pytanie o sensowność takich działań. Plakaty zamiast billboardów: edukacja środowiskowa w Amsterdamie Władze Amsterdamu podjęły decyzję o całkowitym wycofaniu reklam produktów mięsnych oraz sektora paliwowego z miejskich nośników. Wolne miejsca po billboardach zajęła promocja kultury i lokalnej turystyki. Reklamowane są m.in. koncerty, wystawy i spektakle teatralne. Od teraz pejzaż ulic ma odzwierciedlać ekologiczną politykę holenderskiej stolicy. Władze miasta starają się osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku oraz zredukować spożycie mięsa o 50%. Subtelna polityka Strategia ta ma subtelnie kształtować nawyki konsumenckie mieszkańców Amsterdamu. Chodzi o doprowadzenie do przełomu na miarę tego, który dokonał się w kwestii palenia tytoniu – tak, aby produkty o wysokim śladzie węglowym przestały być postrzegane jako atrakcyjne. Według badaczy ciągła ekspozycja na reklamy, np. fast foodów, normalizuje szkodliwe nawyki żywieniowe. Jak tłumaczy profesor epidemiologii Joreintje Mackenbach, usunięcie tych bodźców z przestrzeni miejskiej ułatwi wykształcenie nowych, zdrowszych norm społecznych. Naukowiec przytacza badania wykonany w Londynie, gdzie usunięcie reklam tzw. śmieciowego jedzenia przyczyniło się do spadku jego konsumpcji. Sprzeciw producentów Mimo, że Amsterdam nie jest nawet pierwszym miastem w Holandii, które zdecydowało się na taki ruch (wcześniej podobne zakazy powstały w Haarlemie, Utrechcie i Nijmegen), podniosły się głosy sprzeciwu. Decyzja spotkała się z przewidywalnym oporem ze strony lobby mięsnego i turystycznego. Holenderskie Stowarzyszenie Mięsa (DMA) określiło nową politykę jako niedopuszczalne ingerowanie w zachowania zakupowe. Branża argumentuje, że mięso pełni istotną rolę w diecie, w związku z czym informacje o nim powinny pozostać powszechnie dostępne i widoczne w przestrzeni miejskiej. Zakaz nie obejmuje prywatnych posesji, co oznacza, że właściciele sklepów wciąż mogą w pewnym stopniu promować swoje towary przed lokalami. Co ważniejsze, restrykcje omijają świat cyfrowy, gdzie dziś skupia się największa aktywność reklamowa. Sceptycy uważają te działania za jedynie symboliczne, a sami eksperci przyznają, że sam zakaz reklam to za mało. A jednak, według powołanego przez ONZ Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, zmiana naszych codziennych nawyków i stylu życia może zredukować globalne emisje nawet o 70% do 2050 roku. Widzimy więc, że jest o co walczyć. Pytanie, czy strategia obrana przez holenderską stolicę przyniesie oczekiwane rezultaty. Źródła: TimeOut, DW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Powstał ranking najlepszych parków rozrywki na świecie. Nieoczywisty tryumf nowoczesnych technologii
Największa platforma turystyczna świata opublikowała najnowsze zestawienie najlepiej ocenianych parków rozrywki. Tegoroczny ranking przynosi spore zaskoczenia, detronizując legendarny Disneyland na rzecz innowacyjnego, francuskiego kompleksu Futuroscope. Sprawdź, które miejsca podbiły serca turystów w 2026 roku i gdzie najbliżej polskiej granicy szukać rozrywki na światowym poziomie.
Mimo że zabawa w parkach rozrywki nie przypada każdemu turyście do gustu, z każdym rokiem kolejne tego typu miejsca cieszą się tłumami zadowolonych odwiedzających. Entuzjaści kolejek górskich, karuzeli i zjeżdżalni liczą nie tylko na wyjątkowe emocje, ale i na bajkowy klimat, który stoi za tymi ekstremalnymi atrakcjami. W głos fanów szybkiej jazdy wsłuchała się największa na świecie platforma turystyczna, która stworzyła ranking najlepszych parków rozrywki. Dla wielu z nich nie trzeba opuszczać Europy. Park w 3D Ranking został stworzony na podstawie opinii użytkowników platformy Tripadvisor. Według odwiedzających najlepszym parkiem rozrywki na świecie okazał się francuski Futuroscope. Co sprawia, że kompleks położony niedaleko Poitiers wyróżnia się na tle konkurencji? Przede wszystkim innowacyjne podejście do parkowych atrakcji. Oczywiście w lunaparku znajdziemy klasyczne elementy, takie jak rollercoastery czy karuzele, jednak to nie one są głównym powodem wizyty w tym wyjątkowym miejscu. Właściciele postawili na doznania cyfrowe zamiast rzeczywistych. Zamiast wsiadać do tradycyjnego wagonika kolejki górskiej, w Futuroscope trafiamy do zaawansowanej sali kinowej, która przenosi nas w zupełnie inny świat. Technologia 3D, ruchome fotele, a nawet kręcąca się podłoga sprawiają, że emocje mogą być tu intensywniejsze niż na klasycznym rollercoasterze. Prawdziwą perłą w koronie parku jest atrakcja zatytułowana „Łowcy Tornad”. Wchodząc do pawilonu, w którym odbywa się pokaz, wcielamy się w rolę poszukiwaczy trąb powietrznych, pragnących za wszelką cenę dotrzeć do samego oka cyklonu. Po zajęciu miejsc rozpoczyna się zawrotna przygoda: symulacja zjawisk atmosferycznych jest tak realistyczna, że u wielu gości wywołuje autentyczne zawroty głowy. Futuroscope prezentuje zupełnie nowe oblicze rozrywki. Internauci docenili to nowatorskie i skuteczne wykorzystanie technologii, która staje się fascynującą alternatywą dla tradycyjnych atrakcji znanych z typowych wesołych miasteczek. Egzotyczne atrakcje i słynny park rozrywki Kolejne dwa miejsca na podium zajmują parki położone w egzotycznych lokalizacjach: Brazylii oraz Indonezji. Srebrny medal w plebiscycie zdobył Beto Carrero World, znajdujący się w miejscowości Penha, na południowym wybrzeżu Atlantyku. To największy park rozrywki w całej Ameryce Łacińskiej. Za bramami charakterystycznego, kolorowego zamku kryje się ponad 100 atrakcji, w tym ekstremalne kolejki górskie, rozbudowane strefy tematyczne, a nawet ZOO. Trzecie miejsce przypadło indonezyjskiemu Waterbom Bali. W przeciwieństwie do poprzedników jest to park wodny, w którym królują dziesiątki przeplatających się zjeżdżalni. Unikatową atrakcją obiektu jest FlowRider, umożliwiający surfing na sztucznie generowanej fali. Egzotyczne kurorty wyprzedziły w rankingu prawdopodobnie najsłynniejszy park świata – Disneyland. Francuskiego kompleksu nikomu nie trzeba przedstawiać – każdego roku media społecznościowe zalewa fala zdjęć z bajkowego świata kultowych bohaterów. Fakt, że zajął on „dopiero” czwarte miejsce, może zaskakiwać. Wygląda na to, że światowe trendy ewoluują, a rynkowi giganci muszą ustąpić miejsca nowym graczom – przynajmniej w kwestii sympatii samych gości. Parki bliżej Polski Na rodzimym podwórku od lat króluje Energylandia, jednak małopolski gigant nie znalazł się w tegorocznym zestawieniu platformy Tripadvisor. Które z wyróżnionych miejsc położone są zatem najbliżej polskich granic? Na miejscu 19. uplasował się praski Thrill Park. Czeski kompleks to wyjątkowy park rozrywki utrzymany w klimacie horroru, który znajduje się w samym centrum miasta, nieopodal Placu Wacława. Jego główną atrakcją jest „Dungeon of Horror” – mroczne lochy, w których profesjonalni aktorzy i efekty specjalne zapewniają odwiedzającym solidną dawkę adrenaliny. Oprócz tradycyjnego nawiedzonego domu miejsce oferuje także interaktywne gry typu escape room oraz doświadczenia w rzeczywistości wirtualnej, skupione wokół przetrwania apokalipsy zombie. Dla wielu praska atrakcja stanowi najstraszniejszy „horror house” w całej Europie. Na drugim brzegu Morza Bałtyckiego, w szwedzkim mieście Göteborgu, mieści się park, który w plebiscycie zajął 15. lokatę. Liseberg to największy park rozrywki w Skandynawii, słynący z doskonałego połączenia historycznego uroku z nowoczesnymi, ekstremalnymi technologiami. Park szczyci się jednymi z najlepszych rollercoasterów w Europie, takimi jak drewniany Balder czy wielokrotnie nagradzany Helix, który oferuje niesamowite widoki na miasto. Wyjątkową cechą Lisebergu jest jego malownicze położenie na wzgórzu oraz bogata oferta kulturalna, obejmująca liczne koncerty gwiazd oraz jeden z najpiękniejszych jarmarków bożonarodzeniowych na świecie. TOP 10 parków na świecie Lista parków, które tworzą najlepszą dziesiątkę, wygląda następująco: Futuroscope – Francja Beto Carrero World – Brazylia Waterbom Bali – Indonezja Disneyland Park – Francja Beach Park – Brazylia Garden City Water Park – Kambodża Puy du Fou – Francja Siam Park – Hiszpania Ramayana Water Park – Tajlandia Blackpool Pleasure Beach – Wielka Brytania. Źródła: Tripadvisor, TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Skarb z Bizancjum w polskiej wsi. Niezwykłe odkrycie w Świętokrzyskim
W Świętokrzyskiej wsi Sobótka doszło do wyjątkowego odkrycia. Okolice Sandomierza ujawniły przed badaczami nietypowy przedmiot – kłódkę, która pochodzi z XII lub XIII stulecia. Średniowieczne znalezisko zachwyca nie tylko swoim wiekiem, ale również oryginalnym, świetnie zachowanym kształtem.
Wojciech Rudziejewski-Rudziewicz, prezes Stowarzyszenia „Szansa” odpowiedzialnego za najnowsze odkrycie, w rozmowie z PAP podkreślał, że Sobótka to jedna z najstarszych wsi w Polsce. Prezes wskazywał, że funkcjonujące tam niegdyś wczesnośredniowieczne targowisko pozwala spodziewać się odnalezienia różnorodnych artefaktów, które przed wiekami były przedmiotem handlu. Na całe szczęście nie mylił się. Elitarny wyrób z Cesarstwa Bizantyjskiego Stowarzyszenie stojące za najnowszym odkryciem podkreśla, że nie mamy do czynienia z przedmiotem przeciętnym o niskiej wartości historycznej. Specjalistom udało się określić, że znaleziony obiekt pełnił funkcję kłódki w XII lub XIII wieku. Dodatkowej wartości odkryciu nadaje jego zoomorficzny kształt. Tego typu urządzenia w formie konia były już wcześniej znajdowane i prezentowane zarówno w muzealnych, jak i prywatnych kolekcjach. Znalezisko z Sobótki przypomina do złudzenia choćby artefakty ze zbiorów Uniwersytetu Harvarda w Cambridge oraz zabytek z prywatnej kolekcji w Niemczech, oferowany przez LOT-ART Gallery. To podobieństwo pozwala na dokładniejsze określenie wieku odkrytej kłódki. Według dr. hab. Marka Florka z delegatury Urzędu Ochrony Zabytków w Sandomierzu przedmiot został wykonany najprawdopodobniej w XII lub XIII wieku na terenie Bizancjum. Skąd egzotyczny przedmiot pojawił się w Polsce? Jedna z najbardziej prawdopodobnych hipotez łączy znalezisko z okresem wypraw krzyżowych, w których uczestniczyło rycerstwo z ziemi sandomierskiej. Historyczne źródła potwierdzają, że do Jerozolimy wyprawiali się tacy możni jak książę Henryk Sandomierski czy Jaksa z Miechowa. Interesującym przykładem jest również Wielisław „Jerozolimczyk”, którego przydomek jednoznacznie wskazuje na odbytą podróż do Ziemi Świętej. To właśnie ci rycerze i pielgrzymi, powracając z odległych krain, przywozili ze sobą unikalne przedmioty o symbolicznym znaczeniu. Ta niewielka kłódka mogła stanowić dla nich cenną, osobistą pamiątkę z zupełnie innego, egzotycznego świata. Obecność artefaktu w Sobótce może sugerować, że któryś z uczestników wielkiej wyprawy osiadł na tych terenach, zabierając ze sobą ten niezwykły przedmiot. Wieś z potężną historią Sobótka to jedna z najstarszych polskich wsi, której nazwa – według wielu przekazów – wywodzi się od pogańskich obrzędów odprawianych podczas letniego przesilenia. Dr hab. Florek twierdzi jednak, że termin „Sobótka” nawiązuje najzwyczajniej do soboty – dnia, w którym odbywały się tamtejsze targi. Tak czy inaczej mówimy o wsi z bardzo bogatą historią, której ślady odnajdywane są wraz z kolejnymi latami. Rudziejewski-Rudziewicz oznajmiał już, że do tej pory udało się odnaleźć m.in. biżuterię, monety z XVI wieku oraz inne przedmioty, które mogły być obiektem handlu. Źródła: Stowarzyszenie Mieszkańców Gminy Annopol "Szansa", Onet Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
Już 16 maja polskie miasta wyjątkowo nie pójdą spać. Noc Muzeów to jedyna taka okazja, by pod osłoną nocy bezpłatnie zwiedzić mroczne magazyny, królewskie apartamenty i nowoczesne galerie. Od podziemnego kanału burzowego w Warszawie, przez salę sądową w Łodzi, aż po industrialną halę montażową we Wrocławiu - sprawdziliśmy, gdzie na odwiedzających czekają najbardziej niezwykłe atrakcje tej wyjątkowej nocy.
Jedna z wiosennych nocy od lat zarezerwowana jest dla miejskich muzeów i atrakcji turystycznych. Zaraz po zmierzchu tłumy ruszają w wyjątkowe wędrówki, których celem jest zobaczenie jak największej liczby ekspozycji. W mrok podążają nie tylko spragnieni wiedzy mieszkańcy, ale również specjalne linie komunikacji miejskiej, które służą jako połączenie pomiędzy poszczególnymi muzeami. Większość polskich miast tej nocy zaczyna żyć kompletnie innym rytmem – to, co zwykle możliwe jest do zobaczenia jedynie w ciągu dnia, staje się otwarte pod osłoną nocy. Ta wiosenna tradycja, która do Polski zawędrowała z Berlina, funkcjonuje już od 2004 roku. Z każdym rokiem przybywa biorących udział w akcji miast, co oznacza dodatkowe miejsca do zobaczenia dla entuzjastów nocnego zwiedzania. W 2025 roku aż 140 miast przystąpiło do tej inicjatywy. Podziemny kanał i dom pogrzebowy – jakie atrakcje szykuje Warszawa? W 2025 roku w trakcie warszawskiej Nocy Muzeów do dyspozycji zwiedzających zostało oddanych aż 306 placówek. Co ważne, wśród muzeów i atrakcji, które niemal każdego dnia są otwarte dla zwiedzających, w akcji udział wzięły miejsca zazwyczaj zamknięte dla ulicznych gapiów. Nie inaczej jest w tegorocznej edycji. Prawdziwą perłą wśród atrakcji możliwych do zobaczenia w trakcie stołecznego święta jest praski kanał burzowy. Ekspozycja tego wyjątkowego pomieszczenia związana jest z jubileuszem – w 2026 roku konstrukcja obchodzi swoje 120. urodziny. Kanał to nie tylko świadek XIX-wiecznej historii miasta, ale również stale działający mechanizm odprowadzający warszawskie nieczystości. Warto więc przed zejściem pod ziemię pamiętać, by poza pokładami ciekawości wyposażyć się w wytrzymałe buty oraz przygotować się na momentami nieprzyjemne zapachy. Sporym zainteresowaniem co roku cieszą się różnego rodzaju urzędy lub miejsca sprawowania władzy. Również i w tym roku odwiedzający będą mieli okazję rozejrzeć się po wnętrzach m.in. takich budynków jak: Belweder; Ministerstwo Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej; Ministerstwo Edukacji Narodowej; Mazowiecki Urząd Wojewódzki; Urząd Dzielnicy Ursynów. Noc Muzeów to idealna okazja, żeby podpatrzeć „od kulis”, jak sprawowana jest władza w mieście i w jakich pokojach podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące funkcjonowania stolicy. Wśród nietypowych atrakcji, które tej nocy czekają na odwiedzających, są jeszcze: zabytkowa nastawnia, tzw. Grzybek, na stacji Warszawa Zachodnia (zapisy na stronie www.plk-sa.pl); Dom Pogrzebowy Służew; siedziba warszawskiego Aeroklubu na bemowskim lotnisku. Cały program dostępny jest na specjalnej stronie Urzędu Miasta. Kraków pod osłoną nocy Noc Muzeów zawita również do stolicy Małopolski, przy czym w Krakowie nocne zwiedzanie odbędzie się wyjątkowo dzień wcześniej – w piątek 15 maja. Wśród najciekawszych propozycji przygotowanych przez miasto królów znalazły się m.in.: nocny spacer po Zamku Królewskim na Wawelu – rzadka okazja, by poczuć majestat dawnej siedziby władców po zmroku; zwiedzanie Starej Synagogi – najstarzej zachowanej synagogi w Polsce, będącej sercem krakowskiego Kazimierza; wyprawa na Wieżę Ratuszową – skąd można podziwiać panoramę nocnego Rynku Głównego. Nocne sądy w Łodzi Wyjątkowe doznania czekają również na zwiedzających w Łodzi. Tamtejszy Sąd Okręgowy, mieszczący się w zabytkowym budynku na pl. Dąbrowskiego 5, zaprasza na inscenizację historycznego procesu „Ślepego Maksa”. Głównym bohaterem wydarzenia będzie legendarny Menachem Bornsztajn, znany szerzej jako „Ślepy Maks”. Ten charyzmatyczny i budzący postrach przywódca łódzkiego świata przestępczego oficjalnie prowadził Biuro Próśb i Podań „Obrona”, jednak w rzeczywistości stał na czele potężnej szajki. Podczas Nocy Muzeów zobaczymy odtworzenie jego drugiego procesu z 1935 roku, w którym Bornsztajn odpowiadał za szereg ciężkich przestępstw. Inscenizacja odbędzie się w reprezentacyjnej sali numer jeden na pierwszym piętrze. Zaplanowano dwa pokazy, aby jak najwięcej osób mogło zasiąść na widowni tego historycznego sądu. Wśród innych łódzkich atrakcji warto rozważyć również odwiedziny w: Radiu Łódź, gdzie uczestnicy będą mieli niepowtarzalną okazję zajrzeć za kulisy pracy radiowców; Muzeum Miasta Łodzi, prezentującym historię tego fabrycznego miasta; Muzeum Kinematografii, mieszczącym się w stolicy polskiego filmu. Wrocławska Noc Muzeów W ramach Nocy Muzeów BWA Wrocław zaprasza na wyjątkowe nocne zwiedzanie swojej przyszłej siedziby w dawnej hali Kraftpost przy ul. Kolejowej 63. Podczas wydarzenia dyrektor dr Maciej Bujko oprowadzi gości po surowych, historycznych wnętrzach, opowiadając o planach przekształcenia tej ogromnej przestrzeni w Galerię Sztuki Współczesnej. Uczestnicy, wyposażeni w latarki, będą mieli okazję wsłuchać się w dźwięki prawie stuletniego budynku, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagane są wcześniejsze zapisy. Prócz tego Wrocław zachęcać będzie odwiedzających swoimi najsłynniejszymi atrakcjami: Panoramą Racławicką oraz Pawilonem Czterech Kopuł. Nocne wyścigi konne i morskie tajemnice W Trójmieście Narodowe Muzeum Morskie zaprasza do gdańskiego Żurawia na wystawę „Złoto za zboże…”, która w interaktywny sposób przybliża realia „złotego wieku” portu nad Motławą. Zwiedzający mogą spotkać wirtualnych mieszkańców dawnego Gdańska oraz wejść na zabytkowy drewniany wyciąg, by z bliska podziwiać jego potężny mechanizm dźwigowy. Podczas Nocy Muzeów wstęp kosztuje symboliczną złotówkę i obejmuje zarówno samodzielne odkrywanie ekspozycji, jak i spotkania z przewodnikiem. Wyjątkowe doznania czekają również na sopockim Hipodromie. Spacery z przewodnikiem pozwolą zajrzeć za kulisy jednego z najnowocześniejszych ośrodków jeździeckich w Polsce. Uczestnicy mają niepowtarzalną okazję zwiedzić zabytkowe stajnie, poznać codzienne życie koni oraz dowiedzieć się, jak funkcjonuje ten historyczny obiekt od strony technicznej. Na zwiedzających czekają m.in. również: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; Europejskie Centrum Solidarności; Muzeum Miasta Gdyni; Grodzisko w Sopocie. Źródła: UM Warszawa, PIK.Wrocław, PIK.Kraków, PIK.Gdansk, UM Łodzi Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
W Londynie pojawiła się nowa praca słynnego Banksy’ego. Artysta tym razem zdecydował się zaprezentować przechodniom wzbudzający emocje posąg. Dla wielu rzeźba jest unaocznieniem chorego pożądania władzy.
Sztuka Banksy’ego od lat wzbudza emocje wśród ludzi na całym świecie. Artysta poprzez tzw. street art opisuje aktualne nastroje społeczne, często szydząc i drwiąc z establishmentu. Najnowsza praca enigmatycznego twórcy również może odnosić się do grup panujących we współczesnym świecie. Dodatkowe emocje budzi lokalizacja, w której Banksy zdecydował się umieścić najnowsze dzieło. Oślepiająca flaga Artysta tym razem zdecydował się skorzystać z nietypowej dla siebie formy sztuki ulicznej. Banksy to bowiem przede wszystkim słynne murale – tak jak „Dziewczynka z balonikiem” z 2002 roku, która stała się światowym fenomenem – a nie rzeźby i posągi. Mimo to nowo powstała praca jakością nie odbiega od swoich ściennych poprzedników. Pomnik przedstawia człowieka w garniturze, dumnie kroczącego i trzymającego maszt z flagą w dłoni. Nie byłoby w tym marszu nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że łopocząca na wietrze flaga zupełnie przesłania widok jegomościowi z posągu. Brak kontroli nad tym, co znajduje się przed idącym, doprowadza do sytuacji, w której postać ta została uchwycona na chwilę przed spadnięciem z wysokiego cokołu. Jak to zwykle bywa w przypadku instalacji Banksy’ego, interpretacji dzieła jest wiele. Większość z nich odnosi się do oślepiającego głodu władzy, który często przesłania rządzącym racjonalne spojrzenie na sytuację. Pragnienie rządzenia staje się tu siłą destrukcyjną, prowadzącą władców na skraj przepaści, z której nie ma już bezpiecznego powrotu. Motywy te są nam dobrze znane nie tylko ze współczesnej polityki – słynna powieść George’a Orwella „Folwark zwierzęcy” opisuje te same mechanizmy, które w najnowszej pracy uwypukla Banksy. Dostojne towarzystwo Dodatkowego znaczenia pracy dodaje również jej umiejscowienie. Najnowszy posąg pojawił się bowiem na Waterloo Place w samym sercu Londynu, w towarzystwie naprawdę dostojnego grona. W sąsiedztwie nowego dzieła znajdują się m.in. pomniki króla Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910; Florence Nightingale, powszechnie uważanej za założycielkę nowoczesnego pielęgniarstwa; Pomnik Wojny Krymskiej oraz kilka innych monumentów poświęconych postaciom wojskowym, książętom i lordom. Trwałość prac Banksy’ego Nowa rzeźba wpisuje się w intensywny okres aktywności Banksy’ego, który w ostatnim czasie regularnie zaskakuje opinię publiczną. Tuż przed świętami w 2025 roku artysta zaprezentował dwa czarno-białe murale – wizerunki dzieci spoglądających w niebo, które powszechnie uznano za głos w sprawie problemu bezdomności wśród najmłodszych. Miłośnicy sztuki ulicznej wiedzą jednak, że te dzieła – przynajmniej fizycznie – są ulotne. Losy prac takich jak mural przedstawiający sędziego brutalnie wymierzającego karę protestującemu mężczyźnie, który we wrześniu 2025 roku niemal natychmiast zniknął z fasady Królewskich Sądów Sprawiedliwości, momentalnie przyciągają fanów artysty pod jego nowe dzieła. Jak podaje jednak „New York Times”, najnowszej pracy Banksy’ego może nie spotkać tak rychły koniec. Jak wynika z e-maila przesłanego do redakcji, władze Londynu mają nadzieję, że najnowszy posąg nie podzieli losu usuniętych prac i stanie się trwałą atrakcją, cieszącą oczy londyńczyków i turystów. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
4 maja to najważniejsza data w galaktyce. Gdzie tego dnia można poczuć moc Jedi?
4 maja to od lat prawdziwe święto dla fanów kultowej sagi „Gwiezdnych Wojen”. Tego dnia bohaterowie Imperium lub Rebelii wychodzą na ulice, by tam prezentować swoje galaktyczne uzbrojenie. Gdzie w tym roku można będzie poczuć ten fantastyczny klimat z odległej galaktyki?
Wybór daty Dnia Gwiezdnych Wojen nie jest przypadkowy. Aby odkryć tę zagadkę, należy wsłuchać się w najsłynniejsze powiedzenie rycerzy Zakonu Jedi: „May the Force be with you” (Niech Moc będzie z tobą). Fani galaktycznych przygód przekształcili ten znany frazes, zamieniając słowo „Force” (moc) na „fourth” (czwarty), co wyznaczyło datę tego wyjątkowego święta. W ten sposób już od lat Dzień Gwiezdnych Wojen przypada na czwartego maja. Galaktyczne doznania na lotnisku Zasięg święta Gwiezdnych Wojen już dawno wykroczył poza grupy fanów przez cały rok żyjących galaktycznymi przygodami. Obecność Luke’a Skywalkera i Dartha Vadera z każdym rokiem można poczuć w coraz to nowych miejscach. W tym roku kultowe postacie zawitały m.in. na warszawskie Lotnisko Chopina, gdzie będą życzyć „mocy” pasażerom wsiadającym na pokłady samolotów. Stołeczny port lotniczy już kolejny raz angażuje się w kreatywne działania związane z tym globalnym świętem. Tak jak przed rokiem, halę odlotów wypełniły przeróżne rekwizyty, gadżety, a nawet figury związane z sagą. W „Galaktycznym Porcie Kosmicznym” – jak reklamuje się sam popularne lotnisko Chopina – możemy zobaczyć m.in. postaci Dartha Vadera i Mistrza Yody, słynne maszyny kroczące AT-AT oraz rekwizyty z nadchodzącego filmu „Mandalorian i Grogu”. Po raz pierwszy na lotnisku pojawi się również figura Hana Solo zamrożonego w karbonicie, znana z V części sagi. Wystawom eksponatów towarzyszą minikoncerty, które mają przenieść pasażerów w galaktyczny świat. Pytanie tylko, czy lotniskowa kapela zagra lepiej niż zespół z kantyny na Tatooine? Gwiezdne Wojny lokalnie Dzień Gwiezdnych Wojen to przede wszystkim święto fanów kultowej sagi. Nic więc dziwnego, że to właśnie miłośnicy galaktycznych przygód organizują tego dnia mnóstwo oddolnych inicjatyw celebrujących datę 4 maja. Na ulicach warto wypatrywać nietypowych przechodniów wyposażonych w charakterystyczne miecze świetlne – klasyczny oręż Jedi i Sithów. Na warszawskiej Starówce o godz. 18:15 ma dojść m.in. do pokazowego starcia, organizowanego przez szkoły trudniące się szermierką mieczami świetlnymi. Podobne wydarzenia będą mieć miejsce również w Krakowie. Dla sympatyków Zakonu Jedi prawdziwą gratką może okazać się wyprawa do wsi Grabowiec pod Toruniem. Jedna z tamtejszych ulic została nazwana na cześć słynnego rycerza jasnej strony Mocy – Obi-Wana Kenobiego. Adres ten zyskał na tyle dużą popularność, że do Grabowca zawitali aktorzy znani z filmowej sagi. Po ulicy tej przechadzali się m.in. Gerald Home, wcielający się w rolę Tesseka, oraz Paul Blake, znany jako łowca nagród Greedo. Słynne plany filmowe W różnych zakątkach globu możemy odnaleźć miejsca, które w kultowej sadze „zagrały” planety z odległej galaktyki. Pustynna Tunezja od dekad pełni rolę planety Tatooine, gdzie do dziś można zwiedzać domostwo Larsów oraz uliczki Mos Espa. Natomiast włoski pałac w Casercie oraz brzegi jeziora Como stworzyły eleganckie i romantyczne tło dla królewskiej planety Naboo. W odległej Gwatemali ruiny Majów w parku Tikal wyłaniają się z dżungli, tworząc bazę rebeliantów na księżycu Yavin 4, a norweski lodowiec Hardangerjøkulen stał się mroźną planetą Hoth. Wiele z tych miejsc funkcjonuje dzisiaj jako atrakcje turystyczne, goszczące fanów Gwiezdnych Wojen z całego świata. Jaki miłośnik bowiem nie będzie chciał zrobić sobie pamiątkowego zdjęcia nad Jeziorem Como – w miejscu, gdzie Anakin Skywalker oświadczył się Padme? Źródło: AntyWeb Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Naukowcy odkryli nieznaną wcześniej broń skorpionów. Sekret tkwi w pancerzu
Nowe badania dowodzą, że broń skorpionów jest zdecydowanie bardziej zabójcza niż zakładano. Analiza mikroskopowa wykazała, jak natura rozmieściła metale w szczypcach i żądłach tych egzotycznych pajęczaków. Dzięki wzmocnionemu arsenałowi mali zabójcy są w stanie skutecznie schwytać, a później uśmiercić swoje ofiary.
Wielu popkulturowych bohaterów, których moce wzorowano na biologii skorpionów, rusza do walki w odpornych pancerzach. Najlepszym przykładem jest Scorpion – antagonista z komiksów o Spider-Manie – którego kostium pozwala na wyrównane starcia z superbohaterem. Jak się okazuje, w tych fantastycznych motywach kryje się ziarno prawdy. Najnowsze odkrycia naukowców potwierdzają, że broń tych małych zabójców jest wzmocniona jonami metali, które czynią ją niemal niezawodną. Skorpiony pod mikroskopem Wykrycie pierwiatków w organizmach skorpionów było możliwe wyłącznie dzięki zastosowaniu wysokorozdzielczej mikroskopii elektronowej oraz zaawansowanych technik rentgenowskich. Korzystając z tych narzędzi, naukowcy z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej Smithsonian oraz Instytutu Konserwacji Muzeów Smithsonian przeanalizowali 18 gatunków, precyzyjnie mapując stężenia pierwiastków w skali mikroskopowej. Pancerze składają się głównie z białek i chityny, ale w kluczowych miejscach są one wzbogacone jonami metali. Badacze wskazali dwa główne pierwiastki pełniące tę funkcję. Cynk znajduje się zarówno w szczypcach, jak i w żądle, działając jako utwardzacz. Z kolei mangan występuje tylko w kolcu jadowym, tworząc dodatkową warstwę ochronną tuż pod samym czubkiem. Różnice w składzie metali Badania wykazały, że gatunki o cienkich szczypcach częściej wykorzystują jony cynku jako wzmocnienie. Ponieważ ich strategia polega na precyzyjnym chwytaniu ofiary, dodatek tego pierwiastka pełni funkcję ochronną – zapobiega uszkodzeniom mechanicznym i pękaniu delikatnej struktury. Sam Campbell ze Smithsonian twierdzi, że wyniki te wskazują, jak ewolucja dopasowała skład chemiczny pancerza do stylu polowania. Tam, gdzie potrzebna jest ekstremalna twardość przy zachowaniu lekkości, natura „sięga” po odpowiednie dodatki mineralne. Co dalej z badaniami nad ewolucją tkanek? Do niedawna wiedza o metalowych wzmocnieniach u skorpionów opierała się na badaniach zaledwie garstki z 3000 znanych gatunków. Dzięki zastosowaniu jednolitych metod na szerszą skalę, badacze w końcu dostrzegli reguły rządzące całą tą grupą zwierząt. To przełom, który otwiera drzwi do badania innych stworzeń – wiemy przecież, że jony metali skrywają się też w żuwaczkach mrówek czy żądłach pszczół. Kluczem nie jest jednak samo stwierdzenie ich obecności, ale zrozumienie, jak precyzyjne rozmieszczenie tych atomów pomogło zwierzętom przetrwać. Dogłębna, a przede wszystkim systemowa analiza, pozwoli prześledzić fascynujący przebieg ewolucji, która wyposażyła te organizmy w niezwykle wytrzymałe metalowe struktury. Źródła: Phys.org, Discover Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W Warszawie powstał wehikuł czasu. Można go zobaczyć na jednej z miejskich ścian
Warszawa zyskała nowy mural. Podwórko zabytkowej kamienicy Domu Towarowego Braci Jabłkowskich zostało uzupełnione o imponującą instalację artystyczną. Graffiti przenosi widzów zarówno w przeszłość jak i… przyszłość.
Murale to wyjątkowa forma street artu, która rzadko kogo pozostawia obojętnym. Miejskie malowidła, zwłaszcza te nawiązujące do lokalnej historii, cieszą się ogromną sympatią mieszkańców i turystów. Ta dziedzina sztuki stała się doskonałym sposobem na przywołanie dawnych symboli oraz ważnych elementów kultury i wkomponowanie ich we współczesną tkankę miasta. Wielkoformatowe obrazy tak mocno wpisały się w miejski krajobraz, że dziś stanowią obowiązkowy punkt wielu wycieczek. Czy podobny sukces odniesie najnowsze dzieło, które właśnie ozdobiło ścianę podwórka kamienicy przy ulicy Chmielnej 21? Biorąc pod uwagę jego treść, potencjał jest niewątpliwy. „Warszawa przyszłości” Aby zrozumieć to, co zostało umieszczone na malowidle, należy cofnąć się do początków XX wieku. To właśnie wtedy na stołecznych witrynach sklepowych zaczął pojawiać się futurystyczny produkt – seria kartek pocztowych portretujących Warszawę przyszłości. Graficy zdecydowali się wkomponować w pocztówkowe pejzaże miasta elementy, które po stolicy będą poruszać się w roku 2000. Tym sposobem nad Wisłą zaczęły pędzić wagony podniebnej kolei, a sama rzeka wypełniła się wieloma okrętami. Mural zaprojektowany przez architekta Piotra Glegołę przedstawia wizje, które w opinii XX-wiecznych warszawiaków miały stanowić codzienność dzisiejszej stolicy. I choć miejski transport rozwija się zdecydowanie szybciej pod ziemią niż w chmurach, to jeden element dawnych wyobrażeń wydaje się wyjątkowo trafny. Na niemal każdym futurystycznym pejzażu sprzed lat dostrzeżemy bowiem postać człowieka, który w miejskim pośpiechu upada, doznając uszczerbku na zdrowiu. Dziś ta wizja nabiera symbolicznego znaczenia. W gwarze i natłoku codziennych zobowiązań rzeczywiście łatwo zapomnieć o zachowaniu elementarnego bezpieczeństwa w miejskim gąszczu, spiesząc się na autobus, metro czy tramwaj. XX-wieczny „Photoshop” Warszawscy graficy w XX wieku nie byli odosobnieni w tworzeniu futurystycznych wizji miasta. Trend ten przybył do Polski z zachodu – miasta takie jak Paryż, Praga czy Nowy Jork również zapełniały się nieprzystającymi do ówczesnej zabudowy maszynami. Te obrazy doskonale oddawały nastroje epoki: z jednej strony ogromne ambicje bycia nowoczesną metropolią, a z drugiej – podskórny lęk przed chaosem i zawrotnym tempem zmian. Jak podaje Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w komunikacie prasowym, wizje te były lustrem, w którym odbijały się nastroje tamtych lat: wielkie marzenia o budowie nowoczesnej metropolii przeplatały się z cichym niepokojem o to, czy w tym zawrotnym tempie zmian nie czeka nas cywilizacyjny chaos. Na pochwałę zasługuje również technika wykonywania futurystycznych pocztówek, którą teraz bez oporów można nazwać „Photoshopem” z poprzedniego stulecia. Różnica w tym, że obecni graficy w mgnieniu oka potrafią nałożyć dowolny obiekt na dowolne tło w programie komputerowym, podczas gdy ponad sto lat temu efekt taki był jedynie możliwy poprzez niezwykle szczegółową pracę. Aby stworzyć ostateczny kolaż artyści musieli dokładnie wycinać, a następnie przyklejać wizerunki machin na warszawskie tło. Co ciekawe, grafiki te miały charakter niemal seryjny – wydawcy na całym świecie korzystali ze wspólnych szablonów. Dzięki temu futurystyczny motyw rowerzysty w obłokach, znany z Warszawy, pojawiał się jako uniwersalny symbol nowoczesności na kartkach pocztowych od Paryża po USA. Wyjątkowy mural i wystawa pocztówek Wielkoformatowe malowidło ufundowane zostało przez Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, a jego wykonawcą jest Good Looking Studio. Równocześnie do premiery muralu udostępniona zwiedzającym została kolekcja pocztówek będących inspiracją dla ściennego obrazu. Prezentowane pocztówki pochodzą z kolekcji filokartysty Łukasza Żaka. Dzieło można zobaczyć przy ulicy Chmielnej 21 w Warszawie. To właśnie tam możemy odkryć, jak ponad sto lat temu wyobrażano sobie stolicę Polski. Źródła: Dom Towarowy Braci Jabłkowskich, TVN24