National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-20T13:29:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Turniej tysięcy kilometrów, milionów kibiców i miliardów dolarów. Co zapamiętamy po mundialu z 2026 roku?
items: Pod sielskim krajobrazem Polski kryje się relikt epoki lodowcowej. Ma ponad 13 tysięcy lat
items: Koniec ze środkowym fotelem w samolocie? Linie lotnicze szykują wielką zmianę
items: Legendarny budynek na Kamiennej Górze odzyska dawny blask. Szykują się zmiany w Gdyni
items: Polscy i duńscy archeolodzy zeszli głęboko pod ziemię. Naukowcy odkrywają sekrety Wikingów na ziemiach Polski
items: Czy ptaki naprawdę lubią latać? Naukowcy zbadali ich emocje i mają zaskakującą odpowiedź
items: Naukowcy odkryli tajemnicę słuchu największych lądowych zwierząt. Słonie komunikują się na odległość dziesiątek kilometrów
items: Archeolodzy otworzyli 3000-letni grobowiec w Egipcie. Kto został pochowany na zachodnim brzegu Nilu?
items: Miejscowość Ząb wyróżnia się swoim wyjątkowym położeniem. To stąd pochodzi sławny polski sportowiec
items: Czerwińsk nad Wisłą bywa nazywany „perłą Mazowsza”. To stąd Jagiełło ruszył na Grunwald
items: Oddał strzały do papieża, potem mówił o boskim planie. Kim dziś jest Ali Ağca?
items: Życie w temperaturach poniżej -60 stopni. Jak wygląda codzienność w „najzimniejszej wiosce świata”?
items: Więziła własną córkę przez 25 lat. Blanche Monnier przeżyła przerażającą historię, która wstrząsnęła Francją
items: Włochy wydały miliony na starożytny skarb. Przez ponad 160 lat pozostawał w ukryciu
items: Naukowcy alarmują. Oceany weszły na „nieznane terytorium”, a to dopiero początek
items: Naukowcy znaleźli zaginione pudełko z lat 80. Zawartość ujawnia sekrety megalodona
items: Czerwcowe Bootydy nadciągają nad Polskę. Nadchodzi noc spadających gwiazd
items: Przełomowa samotna podróż wieloryba. Wyniósł się z miejsca, którego nigdy nie opuszczał
items: Niedźwiedź na rynku w Przemyślu. Zagubione zwierzę spacerowało po śródmieściu
items: Polska w globalnej czołówce. Czy powstanie najdłuższy zadaszony stok narciarski na świecie?
items: Wrocław szykuje się na botaniczną sensację. Zakwitnie najbardziej śmierdzący kwiat świata
items: Wprowadzono „zakaz cienia” na rajskiej plaży. Nowy regulamin nie spotkał się z przychylnym odbiorem
items: Różowe szaleństwo w Wilnie. Festiwal chłodnika przyciągnął tysiące ludzi i zalał miasto jaskrawymi barwami
items: Brytyjczycy budują trzykrotnie większy park niż Energylandia. Universal stworzy w Europie filmowego giganta
items: Ten przeciwnik nie ma barw narodowych. Eksperci podkreślają, że może zdecydować o wynikach na mundialu

Turniej tysięcy kilometrów, milionów kibiców i miliardów dolarów. Co zapamiętamy po mundialu z 2026 roku?
type: item
date: 2026-07-20T13:28:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: lotnictwo
subject: pieniądze
subject: piłka nożna
subject: zmiany klimatyczne
description: Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2026 rozgrywane w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku przeszły do historii. Miniony turniej można analizować przez dwa pryzmaty: niemal bezbłędnej Hiszpanii, która zwyciężyła w całej rywalizacji oraz rekordów, które w iście amerykańskim stylu zostały w trakcie rozgrywek pobite. Największy mundial w historii pozostawia pytanie: czy w tym wydarzeniu chodzi jeszcze o piłkę nożną?
encoded: Gwizdek kończący finał piłkarskich Mistrzostw Świata zwiastował nie tylko wygraną Hiszpanii w całym turnieju, ale również zakończenie trwającego ponad miesiąc największego w historii święta futbolu. Miniony turniej odbył się w iście amerykańskiej konwencji – od samego początku każdy element rozgrywek miał być w swojej mierze rekordowy. Największa dotychczas liczba reprezentacji przełożyła się na rekordowe zainteresowanie, które z kolei skutkowało astronomicznie wygórowanymi cenami biletów. Nic więc dziwnego, że opowiadając o tegorocznym mundialu trudno pominąć wątki poruszające komercjalizację najsłynniejszej dyscypliny sportu na świecie. Co zapamiętamy więc po amerykańskim święcie, w którym coraz mniej chodzi o piłkarskie pojedynki? Finansowy rekord – kto zarobił na mundialu? Choć po finale, który odbył się na MetLife Stadium (East Rutherford pod Nowym Jorkiem) pierwsze strony gazet rozpisywały się głównie o triumfie Hiszpanii, niektóre portale zaczęły zwracać uwagę na cichego, aczkolwiek wcale nie mniej zwycięskiego triumfatora. Każdy z 308 goli, które padły na tegorocznych mistrzostwach, przekładał się – rzecz jasna nie w bezpośrednim stopniu – na kolejne setki, tysiące i miliony dolarów trafiające do kieszeni FIFA. Jak podaje brytyjski magazyn „The Guardian”, organizatorzy rozgrywek zarobili na piłkarskim święcie astronomiczne i rekordowe 15 miliardów dolarów. To około dwa razy tyle, ile zarobiła odbywająca się cztery lata temu katarska impreza (już wtedy okrzyknięta najbardziej lukratywną w historii). Złoty bilet wart fortunę Powody finansowego sukcesu wydają się oczywiste. 104 mecze (najwięcej w mundialowej historii) przełożyły się na ponad 6,5 miliona sprzedanych biletów. Wejściówki na większość spotkań osiągały trudne do wyobrażenia kwoty. Bilety wstępu kosztowały zwykle kilka tysięcy dolarów (fakt ten skrytykował nawet środkowy obrońca reprezentacji Anglii, Marc Guéhi). FIFA po raz pierwszy czerpała również zyski nie tylko z oficjalnej sprzedaży wejściówek.…

GettyImages-2286809774-7f653a9.jpg
width: 4673
height: 3281

Pod sielskim krajobrazem Polski kryje się relikt epoki lodowcowej. Ma ponad 13 tysięcy lat
type: item
date: 2026-07-20T07:39:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: geologia
subject: suwalszczyzna
description: Mało kto wie, że polska Suwalszczyzna ma zdecydowanie więcej podobieństw z mroźną Syberią niż mogłoby się wydawać. Wieloletnia zmarzlina znajdująca na się wschodnich ziemiach naszego kraju tworzy warstwy najzimniejszych skał w Europie. Dotarcie do tych wyjątkowych złóż nie jest jednak proste i wiąże się z kilkuset metrowym zejściem pod powierzchnię ziemi.
encoded: Wieloletnia zmarzlina to warstwa gleby, skał lub materii organicznej, która utrzymuje się w temperaturze 0°C lub niższej przez co najmniej dwa kolejne lata. W niektórych zakątkach naszego globu stan ten wykorzystywany jest przez miejscową ludność. Na terenie położonego na północy archipelagu Svalbard długoletnie panowanie ujemnych temperatur skłoniło rząd do stworzenia Globalnego Banku Nasion, w którym w utrzymującej się temperaturze ok. -18°C przechowywane są nasiona roślin z całego świata. Suwalskie odkrycie nie imponuje jednak bezwzględną wartością temperatury, lecz miejscem i głębokością jej występowania. Niemal 400 metrów pod ziemią zachował się tam relikt warunków panujących podczas ostatniego zlodowacenia. Historia suwalskiego odwiertu O fenomenalnym charakterze suwalskiego podłoża geolodzy wiedzieli już w latach 70. XX wieku. To wtedy w okolicach Udrynia i Szypliszek odkryto, że – wbrew przyrodniczej logice – schodząc w głąb skorupy ziemskiej, temperatura skał ulega ochłodzeniu, a nie ociepleniu. Próby wyjaśnienia tej geologicznej anomalii podjął się dr Jan Szewczyk z Państwowego Instytutu Geologicznego w 2002 roku. Naukowiec postawił hipotezę, że bezpośrednią przyczyną tego zjawiska jest długotrwałe oddziaływanie zlodowaceń, z których ostatnie ustąpiło z tamtych terenów około 13 tys. lat temu. Efekt wieloletniej zmarzliny został dodatkowo spotęgowany dzięki unikatowej konstrukcji podłoża – na Suwalszczyźnie, stosunkowo blisko powierzchni, leżą specyficzne skały (anortozyty), działające jak nieprodukujące ciepła izolatory. Rozważania dr. Szewczyka dały podwaliny pod późniejsze prace wiertnicze, których efektem było odnalezienie wyjątkowej, kopalnej wieloletniej zmarzliny. Najzimniejsze skały w Europie Na weryfikację hipotezy za pomocą wierceń trzeba było czekać kolejnych 8 lat. W lipcu 2010 roku ukończono proces, który pozwolił naukowcom na dostanie się na głębokość 450 metrów. Już pierwsze obserwacje – uwzględniające fakt, że otwór nie był jeszcze ustabiliz…

FABRIC-KOLAZ-32-33-dc592a9.jpg
width: 2813
height: 1875

Koniec ze środkowym fotelem w samolocie? Linie lotnicze szykują wielką zmianę
type: item
date: 2026-07-19T11:46:14.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Porady
subject: Traveler
subject: linie lotnicze
subject: loty samolotem
subject: samoloty
subject: stany zjednoczone
description: Amerykańskie linie lotnicze United Airlines zapowiadają innowacje mającą poprawić komfort podróżnych. Działania skierowane są w uciążliwe dla wielu pasażerów środkowe miejsce w fotelowym rzędzie. Zmiany idą w zgodzie ze zmieniającym się trendem w lotniczej turystyce, w świetle którego część przewoźników rezygnuje z opcji sprzedaży niewygodnej pozycji.
encoded: Wielu z nas środkowe miejsce w samolocie kilkukrotnie uprzykrzyło podniebną podróż. Utrapieniem bywa walka o podłokietnik z osobą zajmującą felerną pozycję oraz samo podróżowanie na fotelu ściśniętym pomiędzy innymi pasażerami. Naprzeciw temu dyskomfortowi wychodzą niektóre z linii lotniczych, oferując zmiany w dostępności środkowych siedzeń. Najnowsza z nich, United Airlines, proponuje całkowite usunięcie niewygodnego miejsca. Zmiany w USA Pierwszymi zmianami, jakie zostały zapowiedziane przez amerykańskiego przewoźnika, było ogłoszenie planowanego na 2027 rok wprowadzenia tzw. relax row. Jak sama nazwa wskazuje, rząd ten zamiast ze standardowych siedzeń będzie składać się z kanapy, która po rozłożeniu specjalnych podnóżków pozwoli użytkownikom klasy ekonomicznej swobodnie się położyć. Linia zapowiada, że w podobne rozwiązania ma zostać wyposażonych ponad 200 Boeingów 777 i 787 – w każdym z nich w kanapy zamieniać się będzie maksymalnie 12 rzędów. Na tym amerykański przewoźnik jednak nie poprzestaje. United zapowiedziało kolejną zmianę w klasie ekonomicznej, która ma poprawić komfort podróżujących. W 50 nowych Airbusach A321XLR w jednym z rzędów ma zostać zlikwidowane środkowe siedzenie. W miejscu niewygodnej pozycji ma zostać zamontowany wspólny stolik dla osoby siedzącej przy przejściu i przy oknie. Linia lotnicza zapowiada, że zmiany mają wejść w życie jeszcze w tym roku. Walka o pasażera Podobne rozwiązania od pewnego czasu testują też przewoźnicy europejscy – Lufthansa i Finnair wprowadziły już pusty środkowy fotel jako opcję dla pasażerów klasy biznes, co pokazuje, że walka o komfort podróżnych przenosi się także na Stary Kontynent. United deklaruje jednak, że jako pierwszy amerykański przewoźnik zdecyduje się na tak szeroko zakrojone zmiany w klasie ekonomicznej, a nie tylko w segmencie premium. Strategie sprzedażowe mające skusić pasażerów komfortem wolnej przestrzeni stosowane są również na inne sposoby. Tani amerykański przewoźnik Frontier Airlines rozpoc…

shutterstock2707647079-8f2bbed.jpg
width: 6000
height: 4000

Legendarny budynek na Kamiennej Górze odzyska dawny blask. Szykują się zmiany w Gdyni
type: item
date: 2026-07-18T09:36:20.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: budynki
subject: gdynia
subject: hotele
subject: remont
description: Słynny gdyński budynek odzyska swój dawny blask. Dom Marynarza, który najpierw gościł w swoich ścianach eleganckich gości ekskluzywnego Domu Zdrojowego, a później marynarzy w czasie postoju w porcie lub w stoczni, przejdzie gruntowną rewitalizację. Inicjatorzy zapowiadają przywrócenie obiektowi pierwotnych walorów estetycznych i rekreacyjnych.
encoded: Rok 2026 wydaje się szczególnie istotny dla mieszkańców trójmiejskiej Gdyni. Władze mają zamiar uhonorować okrągłą, 100-letnią rocznicę powstania miasta wpisaniem jego modernistycznego śródmieścia na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podczas gdy Pomorze czeka na werdykt międzynarodowej komisji, państwowe spółki zapowiadają kolejny projekt upamiętniający architektoniczne dziedzictwo miasta. Procesowi rewitalizacji ma zostać poddany jeden z najbardziej ikonicznych budynków Gdyni, który w XX wieku był świadkiem narodzin miasta. List intencyjny podpisany Można powiedzieć, że pierwszy krok w kierunku rewitalizacji Domu Marynarza został już wykonany. 9 lipca miasto Gdynia, Polski Holding Hotelowy (PHH), Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP) oraz spółka „Dom Marynarza” podpisały list intencyjny inaugurujący współpracę inwestycyjną, która ma przywrócić obiektowi dawny blask. W ramach działań zawartych w dokumencie obiekt ma zostać poddany kompleksowym analizom biznesowym, prawnym i finansowym, które pozwolą określić strategię dalszych działań renowacyjnych. Podczas prac związanych z tak istotnym historycznie budynkiem należy bowiem uwzględnić szereg czynników niezbędnych przy tego typu remontach. Inicjatorzy podkreślają, że zaangażowanie w procesy rewitalizacji zróżnicowanych interesariuszy przyniesie projektowi sukces. Dzięki połączeniu sił lokalnego samorządu, branżowej wiedzy PHH oraz finansowego zaplecza ARP, Dom Marynarza w Gdyni może stać się wzorem tego, jak powinno się w Polsce ratować i odnawiać historyczne budynki oraz miejsca dziedzictwa narodowego. Znaczenie budynku dla Gdyni Podczas aktu podpisania wiceprezydent Gdyni Tomasz Augustyniak podkreślał, jak ważna dla miasta jest dobra kondycja Domu Marynarza. „Niemal stuletni budynek Domu Marynarza jest częścią historii – świadkiem narodzin nowoczesnej Gdyni i dowodem jej morskiej tożsamości. To niewątpliwie jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w Gdyni i jeden z symboli naszego miasta, który przez dziesięci…

GettyImages-2219755347-d1c0b11.jpg
width: 3994
height: 2996

Polscy i duńscy archeolodzy zeszli głęboko pod ziemię. Naukowcy odkrywają sekrety Wikingów na ziemiach Polski
type: item
date: 2026-07-17T11:51:43.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
subject: wyspa wolin
description: Na polskim wybrzeżu trwają prace archeologiczne, których celem jest poznanie prawdziwej historii wyspy Wolin. Polsko-duński zespół schodzi coraz głębiej pod powierzchnię ziemi, odnajdując kolejne wczesnośredniowieczne artefakty. Wiele z nich udowadnia, że to, co obecnie jest porośniętym trawą terenem, przez lata stanowiło istotny port Morza Bałtyckiego.
encoded: Na północnym krańcu Wolina, tam gdzie dziś rozciąga się ciche, porośnięte trawą wzniesienie, tysiąc lat temu tętniła życiem dzielnica rzemieślnicza jednego z największych ośrodków handlowych wczesnośredniowiecznej Europy. Polsko-duński zespół archeologów wznowił właśnie prace, które mają odpowiedzieć na długo zadawane pytanie: jaką rolę w narodzinach Wolina odegrali wikingowie? Co dzieje się na wykopie? Za najnowsze badania odpowiadają naukowcy z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu w Aarhus. To już drugi sezon trzyletniego projektu, który wystartował w ubiegłym roku. Ekipa pracuje w wykopie u podnóża Srebrnego Wzgórza – niegdyś północnej dzielnicy wczesnośredniowiecznego Wolina. Jak zaznacza dr Wojciech Filipowiak z IAE PAN w rozmowie z PAP, dziś to miejsce sprawia wrażenie pustego, porośniętego zielenią pagórka. W IX i X wieku wyglądało to zupełnie inaczej – była to gęsto zabudowana, tryskająca życiem dzielnica rzemieślniczo-handlowa, pełna drewnianych chat, uliczek i warsztatów. Co udało się znaleźć? Warunki panujące na stanowisku są dla archeologów wyjątkowo korzystne. Wilgotne, pozbawione dostępu tlenu warstwy podłoża sprawiają, że w ziemi przetrwały nie tylko przedmioty metalowe czy ceramiczne, ale też materiały organiczne, takie jak drewno, z którego budowano domy czy ulice. W ubiegłym roku archeologom udało się odnaleźć cztery chaty oddzielone rowami odwadniającymi, stanowiące pierwszą taką napotkaną na Wolinie konstrukcję. Wśród odkrytych zabytków znalazły się m.in. bursztynowe paciorki, ozdoby metalowe oraz liczne przedmioty codziennego użytku: naczynia gliniane o różnych kształtach, gliniane przęśliki służące do przędzenia nici, a także osełki wykonane z kamienia sprowadzanego aż z Norwegii. Tak bogaty zestaw znalezisk potwierdza, że Wolin był w tamtym czasie ważnym i zamożnym ośrodkiem, utrzymującym kontakty handlowe na dużą odległość. Przeszłość i przyszłość projektu Badacze mają nadzieję, że odkrycia ze Srebrnego W…

FABRIC-KOLAZ-32-32-559402b.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy ptaki naprawdę lubią latać? Naukowcy zbadali ich emocje i mają zaskakującą odpowiedź
type: item
date: 2026-07-17T06:47:25.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: emocje
subject: latanie
subject: ptaki
description: Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie starali się odpowiedzieć na nieoczywiste pytanie dotyczące funcjonowania zwierząt. Za pomocą szeregu pomiarów chciano się dowiedzieć, czy ptaki czerpią przyjemność z latania. Prozaiczna ciekawość doprowadziła badaczy do bardzo interesujących wniosków.
encoded: Nauka nie musi odpowiadać jedynie na przełomowe pytania, takie, które od lat spędzają naukowcom sen z powiek. Poprzez badania poszukujemy również odpowiedzi na najzwyklejsze wątpliwości, które dręczą ludzką ciekawość. Na pierwszy rzut oka takie zagwozdki mogą wydawać się dziecinne, jednak gdy zmierzymy się z nimi w badawczym laboratorium, dojdziemy do wniosku, że w pozornie błahym problemie tkwi sedno naukowej ciekawości. Do takiej sytuacji doszło w holenderskim Utrechcie, gdzie biolog behawioralny Jorg Massen przez całe życie zadawał sobie jedno pytania, spoglądając w niebo. Jak badać ptasie szczęście? Badania, których wyniki miały ukazać ptasie emocje chwilę po lataniu, wzorowane były na podobnym zabiegu stosowanym wśród ludzi. Massen wraz z zespołem już wcześniej starali się wejść w głąb ludzkich emocji, nie używając bezpośrednich pytań. Ta bezpytaniowa forma badania położyła grunt pod strategię, którą później udało się przeprowadzić na ptakach. Obiektami badania zostało 17 kakadu różowych, zamieszkujących ogród zoologiczny Avifauna niedaleko Amsterdamu. Naukowcy pozwalali uczestnikom badania na swobodne loty, po których każdy z okazów był dokładnie obserwowany. Na ptakach przeprowadzany był tzw. test optymizmu, składający się m.in. z analizy ptasich odchodów pod kątem występowania w nich produktu rozpadu kortykosteronu – ptasiego odpowiednika hormonu stresu (kortyzolu). Szczęśliwe latanie Szereg obserwacji pozwala sądzić, że ptaki rzeczywiście czerpią szczęście z latania. Naukowcy zaobserwowali choćby, że kakadu, które nie były głodne w trakcie lotu, po wylądowaniu od razu zaczynały szukać pokarmu. Jorg Massen twierdzi, że takie zachowanie jest typowe dla zwierząt, które odczuwają wysoki komfort i bezpieczeństwo – czynniki nierozerwalnie połączone ze szczęściem. Na samopoczucie latających zwierząt wpływała również regularność wzbijania się w powietrze. Badacze zaobserwowali, że okazy, które regularnie podejmowały loty, stawały się bardziej optymistyczne niż te, …

shutterstock1821221939-38c0b07.jpg
width: 3821
height: 2554

Naukowcy odkryli tajemnicę słuchu największych lądowych zwierząt. Słonie komunikują się na odległość dziesiątek kilometrów
type: item
date: 2026-07-16T07:41:58.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: dźwięki
subject: komunikacja
subject: słonie
subject: ssaki
description: Wyniki najnowszych badań przedstawiają wyjątkową zdolność słoni, dzięki której te zwierzęta mogą komunikować się na ogromnych odległościach. Unikatowy słuch pozwala olbrzymim ssaków na odbieranie sygnałów z ponad 10 kilometrów. Słonia rozmowa odbywa się jednak nie poprzez wymianę dźwięków, a drgania, które dla człowieka są niezauważalne.
encoded: Rozmiar słoni mógłby świadczyć o tym, że jedynym atutem, jakim te stworzenia zostały obdarzone przez naturę, są ich gabaryty. Te największe lądowe zwierzęta dysponują jednak umiejętnością, której pozazdrościć by im mogły inne gatunki. Słonie potrafią odbierać niskie częstotliwości i infradźwięki, a dzięki odbieraniu drgań sejsmicznych z gruntu ich komunikacja może przebiegać na odległość nawet ponad 10 kilometrów. Aby zbadać tę niesamowitą zdolność trąbowców, zespół badaczy przeprowadził analizy laboratoryjne na naturalnych kościach słoni. Jak słyszy słoń? Dr Sunil Puria, profesor nadzwyczajny na Wydziale Otolaryngologii Harvard Medical School oraz jeden z autorów badania, porównuje działanie słoniowego słuchu do słuchawek dousznych. Gdy człowiek wkłada takie urządzenie do uszu, zaczyna mocniej słyszeć dźwięki własnego ciała. Słonie wykorzystują podobny mechanizm blokowania ucha na swoją korzyść – dobrowolnie zamykając kanały słuchowe, „odcinają” dźwięki z powietrza, co pozwala im znacznie lepiej skupić się na odbieraniu czystych sygnałów sejsmicznych płynących z ziemi. Aby dokładnie przeanalizować ten proces, naukowcy wykorzystali autentyczne kości skroniowe (zawierające ucho środkowe i wewnętrzne) pozyskane od zmarłych słoni oraz ludzkich dawców. Badacze najpierw zatkali kanały słuchowe próbek miękką pianką (symulując zamknięcie ucha przez słonia). Następnie zamontowali kości w urządzeniu wywołującym drgania, które naśladowało fale sejsmiczne przechodzące przez ciało do czaszki. Na koniec skierowali wiązkę lasera na kosteczki ucha środkowego – mierząc ruch naklejonych tam odblaskowych znaczników, sprawdzili, jak kości reagują na różne częstotliwości. Doskonały słuch kostny Już pierwsze obserwacje pozwoliły uzyskać wyniki podkreślające różnice w słuchu między słoniem a człowiekiem. Kosteczki ucha środkowego słonia wibrowały najsilniej przy niskiej częstotliwości około 400 Hz, podczas gdy ludzkie kości robiły to przy około 1,2 kHz. Na jeszcze niższych częstotliwości…

GettyImages-79565084-8d15e93.jpg
width: 5017
height: 3345

Archeolodzy otworzyli 3000-letni grobowiec w Egipcie. Kto został pochowany na zachodnim brzegu Nilu?
type: item
date: 2026-07-15T13:51:52.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: egipt
subject: faraoni
subject: grobowce
subject: luksor
subject: nil
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Holenderscy archeolodzy dokonali kolejnego odkrycia w pobliżu Luksoru. Niedaleko Doliny Królów światło dzienne ujrzał 3000-letni grobowiec z czasów egipskiego Złotego Wieku. Choć najnowsze znalezisko nie dotyczy faraona, nie można bagatelizować jego historycznej wartości.
encoded: Egipska Dolina Królów to jedna z najbardziej imponujących nekropolii na świecie. Każdego roku ponad milion turystów podąża w kierunku źródła Nilu, aż do Luksoru, by tam podziwiać kompleks kilkudziesięciu grobowców, w których przez setki lat chowani byli władcy Egiptu. Tamtejszy region stale zapewnia archeologom kolejne niespodzianki, na które uczeni natrafiają podczas wykopalisk. Do takiego odkrycia doszło niedawno w Szejk Abd el-Kurna – części nekropolii tebańskiej ulokowanej na zachodnim brzegu Nilu, gdzie grzebano egipskich dostojników. Co udało się znaleźć? Za najnowsze odkrycie odpowiada holenderska misja archeologiczna z Uniwersytetu w Lejdzie. Badacze podczas swoich prac natrafili na ślady nieznanego wcześniej grobowca o charakterystycznym kształcie. Układ pochówku odpowiada temu, jaki stosowany był w prywatnych grobowcach w okresie Nowego Państwa (ok. 1550–1070 p.n.e.). W tym właśnie czasie Egiptem rządzili słynni faraonowie, tacy jak Hatszepsut, Tutanchamon i Ramzes II, pod których rządami imperium przeżywało swój złoty wiek. Styl artystyczny inskrypcji znalezionych wewnątrz grobowca oraz kształt wykutej w skale kaplicy (przypominający odwróconą literę „T”) pozwalają specjalistom sądzić, że do powstania pochówku doszło w okresie Ramessydów. Przypada on m.in. na rządy słynnego Ramzesa II Wielkiego – jednego z najpotężniejszych i najdłużej panujących władców w historii starożytnego Egiptu. Do kogo należy grobowiec? Choć czas pochówku przypada na okres potęgi Egiptu, wewnątrz nie spoczął nikt z rodziny królewskiej. Archeolodzy odnaleźli tam jednak inskrypcje z imieniem „Paser” oraz malowidła przedstawiające tego mężczyznę, oddającego cześć różnym bóstwom w kapliczkach, a także siedzącego wraz z żoną przed stołem ofiarnym. Do tej pory badacze nie określili jeszcze dokładnej funkcji, jaką Paser pełnił w państwie. Jego imię może budzić skojarzenia ze słynnym egipskim wezyrem o tym samym imieniu, który żył za czasów XIX dynastii (czyli dokładnie wtedy, gdy powstał…

FABRIC-KOLAZ-32-31-f2f10d2.jpg
width: 2813
height: 1875

Miejscowość Ząb wyróżnia się swoim wyjątkowym położeniem. To stąd pochodzi sławny polski sportowiec
type: item
date: 2026-07-11T12:29:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: małopolska
subject: podhale
subject: tatry
subject: wieś
subject: zakopane
description: Miejscowość Ząb zasłynęła jako najwyżej położona wieś w Polsce. Z miejsca, gdzie urodził się sławny skoczek narciarski Kamil Stoch, roztacza się malowniczy widok na panoramę Tatr. Przez północny stok Gubałówki przechodzi również wiele tras turystycznych, które w sezonie wypełniają się miłośnikami górskich wycieczek.
encoded: Popularność położonej na Podhalu miejscowości Ząb rosła wraz z kolejnymi sukcesami odnoszonymi przez Kamila Stocha. Zdobywca 4 medali olimpijskich od najmłodszych lat związany jest z tą najwyżej położoną w Polsce wsią, w której dzisiaj można nawet przejść się ulicą, której nadano nazwę na cześć zasłużonego sportowca. Ząb, przez lata nazywany Zubsuche, to jednak o znacznie więcej niż tylko dom wybitnego skoczka. Ulokowana w samym centrum Tatr miejscowość jest świetną destynacją dla miłośników gór, którzy nie chcą pchać się do zatłoczonego Zakopanego. Historia najwyżej położonej miejscowości w Polsce Ząb to wieś, która od stuleci przyciąga uwagę nie tylko swoją stomatologiczną nazwą, ale i położeniem. Uchodzi za najwyżej położoną miejscowość w Polsce, z zabudową sięgającą około 1013 m n.p.m. Osada powstała w 1620 roku na górskim stoku nad Białym Dunajcem, w cieniu Tatr. Przez wieki Ząb — do 1965 roku nazywany również Zub lub Zubsuche — przechodził z rąk do rąk, zmieniał administracyjne podporządkowanie i długo pozostawał typową podhalańską wsią, rozciągniętą na wysoko położonych zboczach. Ważnym krokiem w rozwoju wsi było otwarcie szkoły (współcześnie im. Heleny Marusarzówny) w 1885 roku oraz budowa kościoła ukończona w 1921 roku. Aż do połowy lat 70. XX wieku Ząb pozostawał samodzielną gminą, po czym został administracyjnie włączony do gminy Poronin. W Zębie przecięły się również papieskie szlaki. W 1997 roku przez miejscowość przejeżdżał miłośnik górskich wycieczek Jan Paweł II, co zostało uhonorowane pamiątkowym obeliskiem. Polska La Rinconada Miejscowość Ząb zdecydowanie wyróżnia się na tle innych polskich miejscowości. Analizując wysokość, na jakiej powstała ta osada odkryjemy, że rodzinna wieś Kamila Stocha jest najwyżej położoną miejscowością w naszym kraju – tutejsze zabudowania wznoszą się na wysokość około 1013 m n.p.m. Należy jednak pamiętać, że Ząb dzierży ten tytuł w sensie formalnym, jako zwarty układ administracyjno-osadniczy. W Polsce znajdziemy wprawd…

FABRIC-KOLAZ-32-27-03a53da.jpg
width: 2813
height: 1875

Czerwińsk nad Wisłą bywa nazywany „perłą Mazowsza”. To stąd Jagiełło ruszył na Grunwald
type: item
date: 2026-07-11T10:58:36.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: mazowsze
subject: miasta
subject: wisła
subject: władysław jagiełło
description: Nazywany perłą Mazowsza Czerwińsk nad Wisłą leży zaledwie godzinę drogi od Warszawy. W tym malowniczym miasteczku, usytuowanym nad brzegiem królowej polskich rzek, wciąż można poczuć ducha dawnej mazowieckiej zabudowy, która przetrwała tu przez całe wieki. Tutejsze mury kryją fascynujące historie średniowiecznego zakonu oraz opowieść o strategicznej, królewskiej decyzji, która zmieniła losy bitwy pod Grunwaldem. Choć współczesny Czerwińsk rozmiarem nie dorównuje już czasom swojej dawnej świetności, wciąż pozostaje niezwykle atrakcyjnym celem dla miłośników krajowej turystyki.
encoded: Spis treści: Klasztor, który stworzył miasto Czerwińsk w walce z Krzyżakami Złoty wiek i stopniowa utrata znaczenia Sanktuarium Salezjanów w Czerwińsku – najważniejsza atrakcja miasta Inne atrakcje Czerwińska Jak dojechać do Czerwińska nad Wisłą? Podążając od Warszawy z nurtem Wisły, natrafimy na wyjątkowe miasto pamiętające czasy wczesnego średniowiecza. Nad niską zabudową królują dwie romańskie wieże opactwa salezjanów, którzy w XX wieku zaopiekowali się niszczącym wtenczas przybytkiem. Choć w konsekwencji potopu szwedzkiego ogromna część zakonnego dobytku została zrabowana, w mieście nadal można poczuć dostojność i wyjątkowość ośrodka, który kiedyś miał być jednym z ważniejszych punktów na Mazowszu. Klasztor, który stworzył miasto Mimo że pierwsze wzmianki o Czerwińsku nad Wisłą sięgają już XI wieku, to miasto zaczęło rozwijać się szczególnie wyraźnie wraz z budową romańskiego kościoła pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny w pierwszej połowie XII wieku. Klasztor od początku pełnił nie tylko funkcje religijne, ale też ważną rolę strategiczną, związaną z kontrolą przeprawy przez Wisłę. Szybko stał się również znaczącym ośrodkiem gospodarczym, dysponującym licznymi dobrami i wsiami. Z biegiem czasu ukształtowały się dwie części osady: wschodnia (biskupia) i zachodnia (klasztorna). Według jednego z opisów prawa miejskie najpierw otrzymała część wschodnia, w 1372 lub 1373 roku. Część zachodnia została formalnie miastem dopiero w 1582 roku. Do dziś historykom nie udało się całkowicie pewnie ustalić, skąd dokładnie przybyli zakonnicy osiedleni w tamtejszym klasztorze. Najczęściej łączy się ich z kręgiem związanym z klasztorem św. Idziego w belgijskim Liège. Tak czy inaczej, zewnętrzni osadnicy i szereg przywilejów nadanych opactwu przez Bolesława Kędzierzawego i Henryka Sandomierskiego sprawiły, że Czerwińsk stał się istotnym pod względem religijnym, strategicznym i gospodarczym punktem na mapie średniowiecznego Mazowsza i Polski. Czerwińsk w walce z Krzyżakami W swoim…

shutterstock1485729974-35f9744.jpg
width: 5690
height: 3793

Oddał strzały do papieża, potem mówił o boskim planie. Kim dziś jest Ali Ağca?
type: item
date: 2026-07-11T09:31:41.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Ludzie
subject: jan paweł II
subject: papież
subject: watykan
subject: zamachy terrorystyczne
description: Ali Agca, sprawca jednego z najgłośniejszych zamachów w historii, zasłynął z ataku na papieża Jana Pawła II. Obywatel Turcji należący do skrajnie nacjonalistycznej organizacji Szare Wilki oddał na placu Świętego Piotra w Watykanie strzały, które poważnie zraniły Ojca Świętego. Skazany po tym akcie na dożywocie, po blisko 30 latach opuścił więzienie. Do dzisiaj niektóre szczegóły zamachu pozostają niewyjaśnione.
encoded: Spis treści: Burzliwe dzieciństwo Agcy Pierwszy zamach Zamach na papieża Przyczyny zamachu Przebaczenie i nawrócenie Kim stał się Ağca po zamachu? Gdy 13 maja 1981 roku o 17:17 na placu Świętego Piotra w Watykanie padły strzały, cały świat na chwilę zamarł. Pojmany chwilę później Ali Agca – autor zamachu na papieża Jana Pawła II – zaczął wykrzykiwać frazę „I only, I only” (tylko ja, tylko ja), której dokładnego znaczenia nie wyjaśniono aż do dzisiaj. Czego jeszcze nie wiemy o żyjącym do dziś tureckim zamachowcu? Burzliwe dzieciństwo Ağcy Ali Ağca, a właściwie Mehmet Ali Ağca, przyszedł na świat w 1958 roku w ubogiej rodzinie zamieszkującej turecką, południowo-wschodnią prowincję. Panująca tam bieda zmusiła młodego obywatela do zdobywania pieniędzy mało etycznymi sposobami. Ağca od najmłodszych lat zaczął parać się drobnymi kradzieżami i przemytem przez granicę turecko-bułgarską. Nielegalna działalność sprawiła, że przyszły zamachowiec został dostrzeżony przez ekstremistyczną organizację Szare Wilki, która w tamtym czasie odpowiadała za szereg aktów agresji wewnątrz kraju ze stolicą w Ankarze. Skrajnie nacjonalistyczna grupa kierowała się ideą panturkizmu – poglądu, według którego kraj powinien dążyć do zjednoczenia wszystkich ludów tureckich w jeden organizm. Swoje poglądy Szare Wilki manifestowały poprzez akty skrajnej agresji wywołujące chaos w XX-wiecznej Turcji. Do jednego z takich działań miał wkrótce zostać zaangażowany przyszły zamachowiec na życie papieża. Pierwszy zamach Dwa lata przed historycznymi wydarzeniami z placu Świętego Piotra Ali Ağca miał szansę wykazać się w bojówkowych strukturach. Na cel zamachu został wytypowany turecki dziennikarz Abdi İpekçi. Szarym Wilkom nie podobały się lewicowe poglądy głoszone przez redaktora ze Stambułu, za które İpekçi zapłacił własnym życiem. 1 lutego 1979 roku ofiara została zastrzelona przez Ağcę na ulicy. W przeciwieństwie do późniejszego zamachu, sprawcy udało się uciec, a do więzienia trafił dopiero jakiś czas …

GettyImages-514681816-a3f1043.jpg
width: 2920
height: 2172

Życie w temperaturach poniżej -60 stopni. Jak wygląda codzienność w „najzimniejszej wiosce świata”?
type: item
date: 2026-07-04T13:15:16.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: klimat
subject: rosja
subject: syberia
subject: tradycje
subject: zima
description: W leżącym na dalekiej, rosyjskiej Syberii Ojmiakonie życie toczy się w niezwykłych warunkach. Mieszkańcy tej „najzimniejszej wsi na świecie” nauczyli się, jak dopasować swoją codzienność do ekstremalnych warunków. A wyzwań na ekstremalnym mrozie jest naprawdę sporo. Tutaj nie rządzi człowiek, tylko surowa natura.
encoded: Spis treści: Ojmiakon, czyli „niezamarzająca woda” Biegun zimna Stalinowskie represje Zwyczaje w Ojmiakonie Wschodniosyberyjska kuchnia Animistyczne wierzenia Ciągłe utrzymywanie pracy silników, wytapianie wody z bloków lodu czy zakładanie specjalnych biustonoszy krowom to tylko niektóre ze zwyczajów panujących w Ojmiakonie. Tradycje te nie wynikają jednak z kultury mieszkającej tam ludności, a z adaptacji do ekstremalnych warunków. W Ojmiakonie rządzi mróz. Ojmiakon, czyli „niezamarzająca woda” Tłumaczenie nazwy w tym wypadku nie powie nam wiele, a nawet wprowadzi w błąd. Ojmiakon w języku jakuckim oznacza „niezamarzającą wodę”, co odnosi się do pobliskich gorących źródeł termalnych. Dzięki nim pobliska rzeka Indigirka, stanowiąca ważny element lokalnych zwyczajów, w trakcie mroźnych zim nie pokrywa się lodem w całości. Z tych naturalnych dobrodziejstw korzystali już na początku XX wieku okoliczni hodowcy reniferów, którzy w trakcie chłodów poili swoją zwierzynę ciepłą wodą. Biegun zimna O Ojmiakonie zrobiło się głośno w 1926 roku, gdy radziecki geolog Siergiej Obruczew oszacował, że temperatura mogła tam spaść do -71,2°C. Choć ze względu na prowizoryczny sprzęt pomiar nie został należycie potwierdzony, Ojmiakon zaczął wtedy być uważany za najzimniejszą wioskę na Ziemi. Oficjalny rekord padł w lutym 1933 roku – stacja meteorologiczna zarejestrowała temperaturę -67,7°C. Od tamtego roku Ojmiakon nadal uznawany jest za najzimniejsze stale zamieszkane miejsce na naszej planecie. Pod koniec grudnia 2025 roku Jakuckie Centrum Hydrometeorologiczne poinformowało, że temperatura powietrza w wigilię wynosiła -59°C. Należy podkreślić, że nazywanie Ojmiakonu najzimniejszą wioską na świecie nie jest w pełni zgodne z prawdą. W 2004 roku w pobliskim Tomtorze termometry wskazały -72,2 stopnia, detronizując tym samym dotychczasowy rekord. Tryby medialnej maszyny ruszyły jednak już dawno, a wynik nowego rekordzisty nie zyskał tak dużej popularności. Stalinowskie represje Formalnie O…

GettyImages-1251308617-42dc4b2.jpg
width: 4288
height: 2848

Więziła własną córkę przez 25 lat. Blanche Monnier przeżyła przerażającą historię, która wstrząsnęła Francją
type: item
date: 2026-07-04T11:45:51.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Ludzie
subject: francja
subject: matka
subject: miłość
subject: więzienie
description: Przetrzymywana w zamknięciu przez 25 lat Blanche Monnier do dziś uchodzi za symbol bezwarunkowej, oddanej miłości. Mimo więziennych warunków, w których ta mieszkanka Poitiers spędziła niemal całe swoje życie, dziewczyna nigdy nie wyzbyła się swoich uczuć do gorzej usytuowanego Victora Calmiela. Ta tragiczna historia pokazuje ciemne strony matycznej kontroli. Matka Blanche, chcąc zaspokoić własne ambicje, zrujnowała życie córce.
encoded: Spis treści: Zwodniczy luksus Potworna kara Więzienne warunki w piekle Anonimowa pomoc Życie po piekle Mimo że od śmierci Blanche Monnier minął już ponad wiek, jej historia nadal zadziwia ludzi na całym świecie. Dziewczyna, która za swoją – w opinii matki – nieodpowiednią miłość musiała zapłacić życiem, była portretowana przez media, literaturę i sztukę, zarówno tę XX-wieczną, jak i współczesną. Nie ma się co dziwić, że losy zniewolonej kobiety nadal elektryzują – pokazują bowiem, jak cienka jest granica pomiędzy matczyną troską a szaloną chęcią kontroli. Zwodniczy luksus Spoglądając na dzieciństwo Blanche Monnier, trudno znaleźć powód, dla którego jej późniejsze losy mogłyby potoczyć się w tak tragiczny sposób. Ojciec dziewczyny, Charles-Émile Monnier, był wielokrotnie nagradzanym i cenionym profesorem retoryki oraz dziekanem Wydziału Literatury na Uniwersytecie w Poitiers. Matka zaś uchodziła za wpływową bywalczynię salonów, posiadającą liczne koneksje wśród francuskich elit. Blanche miała też starszego brata, Marcela, z którym dzieliła – jak podają niektóre źródła – szczęśliwe dzieciństwo. Dzieciństwo i młodość panny Monnier minęły w zgodzie z dworską etykietą. Konserwatywna rodzina zaszczepiła w arystokratce umiejętności towarzyskie oraz miłość do gry na fortepianie, którą regularnie umilała spotkania odbywające się w ich domu. Można powiedzieć, że Blanche miała tylko jedno zmartwienie – znalezienie odpowiedniego partnera. Uroda 20-letniej Francuzki oraz jej duża popularność sprawiały, że do panny ustawiały się kolejki potencjalnych kandydatów z całego Poitiers. Los chciał jednak, że serce Monnier zabiło mocniej do kogoś spoza salonów. Był to ubogi prawnik, Victor Calmiel, w którym Blanche zakochała się na zabój. Potworna kara Taki wybór córki w opinii matki nie odzwierciedlał statusu rodziny Monnier. Córka nie mogła przecież wyjść za kogoś, kto nie podoła wysokim wymogom finansowym i społecznym stawianym przez jej bliskich. Mimo sprzeciwów Blanche podjęła decyz…

FABRIC-KOLAZ-32-28-b627cce.jpg
width: 2813
height: 1875

Włochy wydały miliony na starożytny skarb. Przez ponad 160 lat pozostawał w ukryciu
type: item
date: 2026-07-01T13:30:48.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: etruskowie
subject: freski
subject: grobowce
subject: skarby
subject: włochy
description: Długoletnie starania włoskiego rządu przyniosły efekt. Grobowiec z IV wieku po długich negocjacjach trafił w ręce państwa, które zamierza go wyeksponować w rzymskim muzeum. To kolejny tegoroczny zakup mający na celu skompletowanie istotnych dla historii Włoch artefaktów.
encoded: Włoskie Ministerstwo Kultury od początku roku konsekwentnie realizuje cel wzbogacania państwowej kolekcji o istotne historycznie artefakty. Po obrazach Antonellego da Messiny i Caravaggia przyszedł czas na wyjątkowe etruskie malowidło, będące częścią grobowca z IV wieku. Koneserów sztuki może szczególnie cieszyć jeden fakt – włoscy politycy nie oszczędzają na dziełach sztuki. Prywatna zdobycz Zakupione w maju przez włoski rząd wyjątkowe freski zostały odnalezione w 1857 roku przez francuskiego archeologa Alessandro François. To od nazwiska odkrywcy pochodzi nazwa podziemnego grobowca, znajdującego się w etruskim, antycznym mieście Vulci. Wyjątkowe znalezisko, ze względu na miejsce swojego odkrycia, nie mogło być jednak przez lata publicznie eksponowane. Starożytne ruiny leżały bowiem na ziemiach należących do włoskiej rodziny Torlonia, która po odseparowaniu fresków umieściła je w prywatnej kolekcji. Choć starania o przejęcie grobowca intensywnie trwały od 1921 roku, dopiero teraz udało się osiągnąć porozumienie z prywatnym właścicielem. Kosztowna polityka Potrzeba było dużo czasu, a przede wszystkim dużo pieniędzy, aby odzyskać etruskie malowidła od bogatej rodziny. Kwota, za którą państwo wykupiło freski z grobowca François, osiągnęła ostatecznie 15 milionów euro. Mimo że z pozoru astronomiczna, kwota ta blednie w porównaniu z poprzednimi zakupami poczynionymi przez ministerstwo. W pierwszym półroczu włoski rząd wydał już kolejne blisko 15 milionów za obraz „Ecce Homo” autorstwa Antonello da Messina oraz około 35 milionów dolarów za rzadki portret pędzla Caravaggia, przedstawiający Maffeo Barberiniego, przyszłego papieża Urbana VIII. Malowidła na swoim miejscu Po latach zmagań o własność nad unikatowymi freskami włoscy politycy mogą wreszcie cieszyć się z sukcesu. Wykupione dzieła sztuki zasilą bowiem kolekcję Villa Giulia w Rzymie. Dyrektor placówki nie kryje zadowolenia, mówiąc, że grobowiec jest „jednym z największych i najlepiej zachowanych arcydzieł starożytn…

FABRIC-KOLAZ-32-30-3e23204.jpg
width: 2813
height: 1875

Naukowcy alarmują. Oceany weszły na „nieznane terytorium”, a to dopiero początek
type: item
date: 2026-07-01T08:45:57.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: oceany
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Czerwcowe temperatury oceanów pobiły dotychczasowy rekord. Średnia wynosząca blisko 21°C sprawiła, że był to najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów oceanicznych. Naukowcy ostrzegają, że wypływamy na „nieznane wody”, a w następnych miesiącach będziemy świadkami padania kolejnych rekordów.
encoded: Niezwykle wysokie temperatury, panujące obecnie w Europie, dotyczą nie tylko lądu. Ciepło uderza również w morza i oceany, pobijając ich dotychczasowe rekordy temperatury. Powszechne morskie upały nie są jednak zjawiskiem nowym – naukowcy podkreślają, że całe pierwsze półrocze stało pod znakiem ekstremalnych anomalii. Jednym z głównych czynników wpływających na rekordowe temperatury jest oceaniczne zjawisko El Niño, które przynosi ekstremalną pogodę na całym świecie. Wrota do nieznanego terytorium Całe pierwsze półroczne 2026 roku stało pod znakiem wybitnie wysokich temperatur panujących w światowych morzach i oceanach. Choć średnia ciepłota wynosiła 20,04°C, plasując się nieznacznie poniżej rekordowego poziomu odnotowanego w analogicznym okresie w 2024 roku, możemy mówić o rekordowych miesiącach. Wisienką na torcie okazał się czerwiec, podczas którego padł absolutny rekord wodnych temperatur. Według unijnego programu obserwacji i monitorowania oceanów Copernicus Marine Service globalna średnia wyniosła aż 20,98°C. To najwyższa zanotowana kiedykolwiek temperatura w szóstym miesiącu roku. Dyrektor instytucji Carlo Buontempo ostrzega, że obecne warunki świadczą o rozpoczęciu nowej fazy, która zaprowadzi ludzkość na „nieznane terytoria”. – Przy temperaturach oceanów na tym poziomie i El Niño na horyzoncie, w nadchodzących miesiącach prawdopodobnie będziemy świadkami padania kolejnych rekordów temperatur – zapowiada koordynator działań. El Niño w natarciu Naukowcy są zgodni – do obecnie poobijanych rekordów przyczynił się w ogromnej mierze szalejący na pacyfiku El Niño. Zjawisko to uwalnia w niektórych częściach Oceanu Spokojnego duże ilości ciepła do atmosfery, co natomiast wpływa na układy wiatrów, chmur oraz wzorce pogodowe na całym świecie. W efekcie sytuacja ta zmienia globalne układy pogodowe prowadząc do klimatycznych zaburzeń i ekstremalnych zjawisk pogodowych. Obecność El Niño sprawia, że trend wysokich temperatur w morzach i oceanach będzie się utrzymywać. Oce…

FABRIC-KOLAZ-32-29-2305527.jpg
width: 2813
height: 1875

Naukowcy znaleźli zaginione pudełko z lat 80. Zawartość ujawnia sekrety megalodona
type: item
date: 2026-06-29T09:46:36.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: rekiny
description: W duńskim muzeum odnaleziono uznawane dotąd za zaginione szczątki megalodona. Zawieruszone pudełko zawierało skamieniałości potwierdzające gigantyczny kształt prehistorycznej ryby. Te ogromne stworzenia żyły w ziemskich oceanach w okresie od około 15 do 3,6 miliona lat temu.
encoded: Wizerunek megalodona pojawia się w wielu współczesnych produkcjach rozrywkowych. Thriller „The Meg” z 2018 roku, w którym nieustraszony Jason Statham rozprawia się z gigantyczną bestią, stał się globalnym hitem, zarabiając w premierowy weekend 96,8 mln dolarów na całym świecie. Najnowsze odkrycie przybliża nam prawdziwy obraz tego rozbudzającego ciekawość monstrum. Odkrycie międzynarodowego zespołu badaczy pozwala nam odpowiedzieć na pytanie: jak naprawdę wyglądał megalodon? Prehistoryczne szczątki w zagubionym pudełku Choć od odkrycia skamieniałości megalodona minęło prawie 50 lat, dopiero teraz naukowcom udało się wnikliwie przeanalizować pozostałości największej ryby w historii. Tak wydłużony proces nie był jednak wynikiem lenistwa, niewiedzy czy braku zaangażowania badaczy. Szczątki odnalezione przypadkowo podczas wykopów gliny trafiły do badawczego laboratorium, gdzie niefortunnie zostały zapodziane. Fragmenty szkieletu megalodona przez kilkadziesiąt lat czekały w ukryciu, aż ktoś na nie natrafi i opisze wygląd prehistorycznego giganta. Chwila ta nadeszła w 2010 roku, kiedy to pracownik duńskiego Muzeum Historii Naturalnej w Kopenhadze natknął się na tajemnicze, wypełnione skamieniałościami pudełka. Po wstępnej analizie okazało się, że zawartość skrzynek to prawdziwy skarb. Największe udokumentowane kręgi Wewnątrz zawieruszonych pudełek znajdowały się mające niemal 11 milionów lat kręgi megalodona, których analiza pozwoliła naukowcom ocenić rozmiar prehistorycznej ryby. Mimo że większość szczątków przez lata uległa zniszczeniu, wartość skamieniałości pozostaje bardzo wysoka, gdyż pozwala ocenić maksymalny rozmiar i masę ciała wielkiego drapieżnika. Najnowsze szacunki wskazują na 24,3 metra długości oraz wagę około 94 ton. Kenshu Shimada, profesor paleobiologii na Uniwersytecie DePaul w Chicago, podkreśla, że odnaleziony okaz stanowi nie tylko największe znane do dziś kręgi rekina, ale i największe kręgi ryby, jakie kiedykolwiek udokumentowano. Określenie rozmia…

shutterstock1101701363-87fdc0c.jpg
width: 4000
height: 2667

Czerwcowe Bootydy nadciągają nad Polskę. Nadchodzi noc spadających gwiazd
type: item
date: 2026-06-22T11:21:42.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: meteory
subject: noc
description: W najbliższych dniach czerwca będziemy świadkami fascynujących zjawisk astronomicznych. Na nocnym niebie pojawią się czerwcowe Bootydy, których aktywność wzrasta nawet do 100 spadających gwiazd na godzinę. Do dostrzeżenia tych niesamowitych meteorów nie potrzeba specjalistycznego sprzętu.
encoded: Miłośnicy nocnego nieba mają powody do ekscytacji. Przełom czerwca i lipca to czas wyjątkowych zjawisk astronomicznych, od których trudno oderwać wzrok. Główną atrakcją są Czerwcowe Bootydy – rój meteorów znany ze swojej niezwykłej nieprzewidywalności. Jak najlepiej przygotować się na ten kosmiczny spektakl? Spadające gwiazdy z gwiazdozbioru Wolarza Bootydy swoją nazwę zawdzięczają gwiazdozbiorowi Wolarza (łac. Bootes). To tam leży radiant meteorów, czyli ich pozorne źródło na niebie. To wyjątkowe zjawisko astronomiczne wynika z drobnych okruchów pozostawionych przez kometę 7P/Pons-Winnecke, która w 1819 roku została odkryta przez francuskiego astronoma Jeana-Louisa Ponsa. Gdy Ziemia przecina strumień takich pyłowych i kamiennych cząstek, wchodzą one w atmosferę i spalają się jako meteory. Od 22 czerwca do 2 lipca rój Bootydów staje się więc aktywny, a niebo nad naszymi głowami zapełnia się żarzącymi „spadającymi gwiazdami”. Cechy Bootydów Mimo że obserwowanie Bootydów zwykle nie jest tak efektowne jak wypatrywanie późniejszych Perseidów, to późne czerwcowe noce należą do jednych z najbardziej wyjątkowych na nocnym niebie. W przypadku nadchodzących meteorów nigdy nie jesteśmy bowiem pewni skali zjawiska. Aktywność roju jest zmienna i nieprzewidywalna — w niektórych latach bywa bardzo słaba, a w innych potrafi zaskoczyć większą liczbą spadających gwiazd. Rekordowa aktywność Bootydów przypada na rok 1998, kiedy to można było zaobserwować około 100 spadających gwiazd w ciągu godziny. Dodatkowo rój może dawać bardzo jasne meteory. Dzieje się tak m.in. ze względu na niedużą prędkość spadania tych meteorów. Czerwcowe Bootydy wpadają w atmosferę z prędkością około 18 km/s, więc spalają się dłużej niż szybkie meteory i przez to są lepiej widoczne oraz częściej wyglądają na jasne. Kiedy wypatrywać spadających gwiazd w czerwcu? Czerwcowe Bootydy najlepiej obserwować w nocach z 26 na 27 oraz z 27 na 28 czerwca, kiedy przypada szczyt aktywności. Maksimum roju występuje 27 czerw…

GettyImages-526188402-6ee0fba.jpg
width: 4791
height: 3229

Przełomowa samotna podróż wieloryba. Wyniósł się z miejsca, którego nigdy nie opuszczał
type: item
date: 2026-06-22T08:00:19.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: oman
subject: półwysep arabski
subject: ssaki
subject: wieloryby
description: Naukowcy przebadali wyjątkową gromadę humbaków zamieszkującą wody Morza Arabskiego. Spośród zwierząt, które na co dzień poruszają się wzdłuż wybrzeży Omanu, badacze zaobserwowali jeden okaz wyłamujący się z reguły. Samica Luban udała się w samotną podróż do – oddalonych o około 7 tysięcy kilometrów – Indii.
encoded: Wybrzeża Omanu stanowią jeden z najciekawszych fragmentów Morza Arabskiego. W wodach przy kraju ze stolicą w Muskacie żyje bowiem wyjątkowa gromada humbaków, licząca zaledwie nieco ponad 80 osobników. Wyjątkowość tych zwierząt objawia się w ich niechętnym stosunku do migracji. W odróżnieniu od innych przedstawicieli tego gatunku, długopłetwce z Morza Arabskiego nie podejmują transoceanicznych wędrówek. Aby lepiej zrozumieć wzorce przemieszczania się tej leniwej grupy, badacze śledzili ich kierunki poruszania przez kilka lat. Wyniki tych badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Marine Science”. Humbak z GPS-em - jak prowadzone były badania? Naukowcy, aby prześledzić wędrówki humbaków, wykorzystali 14 nadajników satelitarnych, które zostały umieszczone na zwierzętach w dwóch lokalizacjach: w wodach obok wysp Masirah oraz Al Hallaniyah. W ten sposób badacze chcieli udokumentować codzienne życie zwierząt, które dopłynęły do wód Morza Arabskiego 70 000 lat temu. Obserwowane długopłetwce przesyłały łącznie nieco ponad 1800 lokalizacji dla wszystkich śledzonych osobników. Całoroczny żer Przeprowadzone badania ukazały miejsca, w których obecność humbaków była najsilniej skoncentrowana. Aż 57% wszystkich lokalizacji zostało nadanych z okolic wyspy Masirah, podczas gdy na drugim miejscu uplasowały się tereny Al Hallaniyah z wynikiem 18%. Oba punkty oddalone są od siebie o nie więcej niż 400 kilometrów, co w porównaniu z długimi, kilkutysięcznymi odległościami pokonywanymi przez inne humbaki daje wynik wręcz spacerowy. Migracje wielorybów z Morza Arabskiego są ledwie przebieżką w porównaniu do innych, żyjących na Ziemi humbaków. Skąd to rozleniwienie? Naukowcy podkreślają znaczenie monsunów, dzięki którym zachodzą zjawiska upwellingu. Proces ten polega na wynoszeniu się zimnych wód głębinowych ku powierzchni zbiornika. Cieplejsze wody powierzchniowe, które zostały wywiane przez wiatr, zostają zastąpione zimnymi, niezwykle bogatymi w sole mineralne i składniki odż…

GettyImages-499518946-33cf87b.jpg
width: 5616
height: 3744

Niedźwiedź na rynku w Przemyślu. Zagubione zwierzę spacerowało po śródmieściu
type: item
date: 2026-06-19T11:39:29.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: bieszczady
subject: niedźwiedzie
subject: województwo podkarpackie
description: Nocną porą na przemyskiej starówce przechadzał się nietypowy gość. Liczne filmy opublikowane w internetowych mediach udokumentowały niedźwiedzia, który jakimś sposobem pojawił się w Przemyślu. Eksperci i służby porządkowe apelują, by w kontakcie z dużym zwierzęciem zachować spokój i nie podchodzić do zagubionego drapieżnika.
encoded: W ostatnim czasie możemy mówić o nasileniu kontaktów ludzi z niedźwiedziami. W efekcie jednego z takich spotkań doszło do tragedii w powiecie sanockim, gdzie zwierzę śmiertelnie zaatakowało 58-letnią kobietę. Na szczęście podczas podobnego zdarzenia w Przemyślu niedźwiedź nikogo nie zaatakował i odszedł w stronę lasu. Niedźwiedź w Przemyślu Chodź niedźwiedzie nieodzownie kojarzone są z terenami Podkarpacia, ich obecność w tamtejszych miastach stanowi egzotyczny widok. Nie dziwi więc zaskoczenie mieszkańców Przemyśla, którzy po godzinie 22 dostrzegli dużego ssaka, przechadzającego się po śródmiejskich uliczkach. Niemal niezwłocznie internet obiegły nagrania, gdzie zagubione zwierzę tuła się po przemyskim rynku. Jednym z internautów, który opublikował podobne wideo, był burmistrz tego miasta Wojciech Bakun. Samorządowiec apelował o zachowanie ostrożności oraz o natychmiastowe powiadomienie Straży Miejskiej w momencie spotkania niedźwiedzia. Oglądając niektóre z nagrań udostępnionych w internecie, można dojść do skutku, że apele burmistrza były zrozumiałe. W spotkaniu z tak niebezpiecznym ssakiem najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. Nie znając zamiarów zwierzęcia, należy wycofać się w bezpieczne miejsce, a nie prowokować stworzenie, podchodząc jak najbliżej w trosce o dobry kadr. Niedźwiedź poza miastem Na szczęście niedźwiedź po odwiedzeniu Przemyśla skierował się w stronę lasu, jego naturalnego domu. Jak przekazała w rozmowie z PAP mł. asp. Karolina Kowalik z Komendy Miejskiej Policji w Przemyślu, funkcjonariusze przez cały czas obserwowali zachowanie zwierzęcia, kontrolując jego drogę powrotną. Ssak sam udał się w kierunku lasu, a służby porządkowe nie musiały stosować bezpośrednich środków przymusu. Niedźwiedzi kryzys – jak poradzić sobie z napływem dużych ssaków? W związku z nasilającą się liczbą incydentów, w których udział biorą ludzie oraz niedźwiedzie, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie zdecydowała się wprowadzić program monitoringu…

shutterstock2782543291-bd11f51.jpg
width: 7588
height: 4948

Polska w globalnej czołówce. Czy powstanie najdłuższy zadaszony stok narciarski na świecie?
type: item
date: 2026-06-18T05:57:25.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: małopolska
subject: narciarstwo
subject: narciarze
subject: stok
description: Jesteśmy o krok bliżej do pierwszego w Polsce całorocznego, krytego stoku narciarskiego. We wsi Babica koło Wadowic wydano pozwolenie na budowę inwestycji, która ma szansę być największym tego typu obiektem na świecie. Projekt ma zapewnić wzorowe warunki dla sportów zimowych przez cały rok.
encoded: Coraz cieplejsze zimy sprawiają, że fani sportów zimowych z każdym rokiem mają większe powody do narzekania. Cieplejsze temperatury skracają sezon narciarski w Polsce, przez co narciarze i snowboardziści muszą szukać śnieżnych doznań poza granicami naszego kraju. Naprzeciw zmianom klimatycznym wychodzi nowa inwestycja, która właśnie otrzymała pozwolenie na budowę w województwie małopolskim. Obiekt według planów ma być jednym z nielicznych tego typu stoków na świecie. Narciarski gigant pod dachem Kąciki ust fanów sportów zimowych mogą się już powoli unieść. Wacław Prorok, który stoi za projektem całorocznego stoku, otrzymał pozwolenie na budowę inwestycji w Babicy. Mimo że szczegóły ostatecznego kształtu hali pozostają jeszcze nieznane, już teraz wiemy, jak duży ma być wyjątkowy obiekt. Kryty stok zajmie bowiem powierzchnię około 27 tysięcy metrów kwadratowych, a sama infrastruktura ma być przystosowana do przyjęcia nawet 2 tysięcy gości jednocześnie. Skalę przedsięwzięcia pokazuje również parking, który według dotychczasowych założeń ma pomieścić aż 700 samochodów. W rozmowie z „Gazetą Krakowską” inwestor, który już wcześniej angażował się w działania sportowe, sponsorując lokalną drużynę piłkarską LKS Orzeł Ryczów, zapowiedział, że w ciągu kolejnych miesięcy powstanie ostateczny projekt krytego stoku oraz poznamy termin rozpoczęcia i zakończenia budowy. Rekordzista spod Wadowic Planowany stok z Babicy niedaleko Wadowic będzie nie tylko pierwszym tego typu obiektem w Polsce, ale też najdłuższą krytą trasą narciarską na świecie. Według zapowiedzi planowana długość zjazdu to aż 650 metrów, czym wyprzedzi o niemal 250 metrów słynny stok w galerii handlowej w Dubaju. Małopolska trasa ma być również dłuższa od tej ulokowanej w litewskich Druskiennikach, która do tej pory była najbliższym dla Polski tego typu obiektem. Kąt nachylenia zjazdu ma wynosić od 10 do 35 stopni, a temperatura panująca w obiekcie nie będzie przekraczać -2 stopni Celsjusza. Wraz z najdłuższą krytą …

FABRIC-KOLAZ-32-26-fd9446c.jpg
width: 2813
height: 1875

Wrocław szykuje się na botaniczną sensację. Zakwitnie najbardziej śmierdzący kwiat świata
type: item
date: 2026-06-17T09:14:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kwiaty
subject: ogród botaniczny
subject: wrocław
subject: zapach
description: Dziwidło olbrzymie ponownie zakwitnie w Polsce. Po zeszłorocznym sukcesie w Warszawie, przyszedł czas na Wrocław, gdzie w ciągu kilku dni przeżyjemy ma dojść do niezwykłego wydarzenia. Roślina słynna jest ze swojego wyjątkowego zapachu, który nie każdemu przypadnie do gustu.
encoded: Po zeszłorocznej sensacji botanicznej w Warszawie przyszedł czas na Wrocław, gdzie już niedługo będziemy mogli podziwiać rozkwit dziwidła olbrzymiego. Już za kilka dni szklarnia wypełni się osobliwym zapachem padliny, a ogromne liście rośliny opadną, ukazując wyjątkowy kwiat. Zaciekawieni chętni już teraz mogą odwiedzać „trupi kwiat”. Odliczanie do zakwitu Już za kilka dni możemy być świadkami historycznego wydarzenia. Po raz pierwszy w historii dziwidło olbrzymie rozkwitnie w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Wydarzenie to już teraz reklamowane jest przez władze ogrodu, które każdego dnia zdają facebookowy raport z postępów tropikalnej rośliny. Według aktualnego stanu (17 czerwca) dziwidło osiąga 94/95 centymetrów wysokości, co jest aż o 10 cm wyższym wynikiem niż w dniu poprzednim. Jak podaje Uniwersytet, gatunek może dorastać do 3 metrów wysokości i mieć nawet do 1,5 metra średnicy. Warszawskie dziwidło miało około 181 cm wysokości i 108,5 cm obwodu tuż przed rozkwitem. Pozostaje więc czekać, aż wrocławski okaz dorówna stołecznej roślinie swoim rozmiarem, po czym otworzy się na kilka dni. Trupia zagrywka Największy kwiatostan na świecie występuje naturalnie w tropikalnych lasach deszczowych wschodniej Azji. Wyjątkowość procesu kwitnienia tej rośliny objawia się w dwóch zjawiskach: otwieraniu spektakularnego kwiatostanu oraz wydzielaniu intensywnego zapachu. Po otwarciu kwiatostanu roślina zaczyna wydzielać bardzo charakterystyczną woń, przypominającą odór gnijącego mięsa. To, co dla ludzi odpychające, jest jednak niezwykle kuszące dla owadów, które zapylają roślinę. Zapach dziwidła zwodzi te stworzenia, naśladując woń padliny. Insekty wlatują do wnętrza kolby, gdzie pokrywa je pyłek, a następnie przenoszą go na inne rośliny. Grzejąca roślina Wyjątkowym zjawiskiem, które ma miejsce podczas kwitnienia dziwidła olbrzymiego, jest również termogeneza. Roślina sama wytwarza ciepło, dzięki czemu temperatura w kolbie może być o 5–10°C wyższa niż w otoczeni…

shutterstock2256348825-143deae.jpg
width: 5408
height: 3600

Wprowadzono „zakaz cienia” na rajskiej plaży. Nowy regulamin nie spotkał się z przychylnym odbiorem
type: item
date: 2026-06-16T05:56:23.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: plaże
subject: regulamin
subject: sardynia
subject: włochy
description: Na włoskiej Sardynii wprowadzono radykalne obostrzenia, które całkowicie zmieniają zasady nadmorskiego wypoczynku. Władze gminy Villasimìus na plaży Punta Molentis zakazały większości dorosłych używania parasoli słonecznych, wprowadzając jednocześnie wysokie opłaty za wstęp. Choć nowe przepisy mają na celu ochronę zniszczonego przez pożar ekosystemu, wywołały one ogromne oburzenie i lawinę prześmiewczych komentarzy ze strony turystów.
encoded: Polska linia brzegowa od lat trawiona jest zjawiskiem potocznie nazywanym „parawaningiem”. Od wczesnych godzin porannych najpopularniejsze plaże w kraju zaczynają zapełniać się kolorowymi tkaninami, gęsto ustawionymi obok siebie. Patrząc na wybrzeże z lotu ptaka można by stwierdzić, że łatwiej na plaży dostrzec fragment osłaniającej przed wiatrem konstrukcji niż piasek. Na taki widok oczy ze zdziwienia przecierałaby pewnie rada gminy Villasimìus na włoskiej Sardynii. Na tamtejszej plaży został właśnie wprowadzony surowy zakaz montowania jakichkolwiek instalacji, które mają pomóc przetrwać turystom upalne dni. Zabroniony parasol Nowo wprowadzone zasady korzystania z plaży Punta Molentis w Villasimìus na Sardynii zupełnie zmieniają tamtejszy sposób relaksu. Z najsilniejszym sprzeciwem spotkała się reguła odnosząca się do umieszczania na wybrzeżu parasoli. W jej świetle zakazuje się urlopowiczom korzystania z konstrukcji chroniących przed promieniami słońca. Zakaz nie obejmuje jednak wszystkich grup: z parasoli korzystać mogą seniorzy po 65. roku życia oraz rodziny z dziećmi, których wiek nie przekroczył 10 lat. Ta druga ulga spowodowała lawinę prześmiewczych komentarzy w internecie. Zakaz wnoszenia na Punta Molentis parasoli to nie jedyne obostrzenie wprowadzone na sardyńskiej plaży. Aby postawić stopę na piasku będzie od teraz trzeba zapłacić aż 10 euro. Przypływający łodzią również będą musieli uiścić opłatę w wysokości 5 euro. Dla nich też obowiązuje limit pobytu wynoszący 1 godzinę oraz zakaz wnoszenia plecaków i lodówek. Sprzeciw urlopowiczów Wprowadzenie tak restrykcyjnego prawa nie spotkało się przychylnym odbiorem użytkowników plaży. Na profilu rady gminy Villasimìus na Facebooku, która ogłosiła nowe obostrzenie pojawiły się liczne komentarze kwestionujące słuszność decyzji. Internauci zaczęli prześmiewczo pytać: „Żeby postawić parasol, muszę wynająć dziecko?” albo „Więc żeby przyjść na plażę z parasolem, muszę albo przyprowadzić dziadka, albo muszę urodzić dz…

shutterstock2232241157-1974e86.jpg
width: 5464
height: 3640

Różowe szaleństwo w Wilnie. Festiwal chłodnika przyciągnął tysiące ludzi i zalał miasto jaskrawymi barwami
type: item
date: 2026-06-14T11:44:29.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kuchnia regionalna
subject: litwa
subject: święta
subject: wilno
description: W Wilnie odbyła się kolejna edycja litewskiego święta chłodnika. W różowej zabawie wzięło udział rekordowe 176 tysięcy osób. O co chodzi w tym wyjątkowym święcie i dlaczego cieszy się tak dużą popularnością?
encoded: Spis treści: Do kogo należy chłodnik? Dumna zabawa Różowe miasto Wilno Chłodnikowe szaleństwo 20 minut do przyjazdu pociągu. Na kolejowym peronie panuje tłok – tym razem to nie pasażerowie wypatrują nadjeżdżającej lokomotywy, a ekscentrycznie ubrani festiwalowicze, którzy przyszli tu w niewiadomym dla mnie celu. Niedaleko kas biletowych ustawiono długie stoły, przy których obok siebie zasiedli mieszkańcy Wilna. Ramię w ramię spoczęli pracownicy korporacji i nauczyciele, kierowcy i pracownicy fizyczni, studenci i profesorowie. Wszystkich łączy zupa, dla której się tu zgromadzili. Weekend przypadający na 30–31 maja to przecież narodowe święto chłodnika – uroczystość, która w ostatnich latach zyskała wyjątkową popularność nie tylko wśród Litwinów. W tych dniach charakterystyczny róż rozlewa się na całe miasto, dekorując ulice i place. Chłodnik możemy dostrzec wszędzie: w restauracjach, na placach zabawy czy w muzeach. Rozglądam się po peronie w poszukiwaniu śladów tej nietypowej zupy. Pomiędzy rzucającymi się w oczy, jaskrawymi strojami dostrzegam niewielką plamę, jakby relikwię po niedojedzonym daniu z botwiny. Tego typu ślady towarzyszyć mi będą przez całą podróż, przypominając o tym, jak istotne, choć szalenie komediowe, jest to święto. Do kogo należy chłodnik? Jest w kuchni kilka takich potraw, o które od wieków trwa walka pomiędzy narodami. Turcy i Grecy namiętnie kłócą się m.in. o pochodzenie baklawy. Na obu brzegach Morza Egejskiego usłyszymy dwie zupełnie odmienne narracje, opowiadające o pochodzeniu tego niezwykle słodkiego przysmaku. Prawda, jak to zwykle bywa przy okazji transkulturowego dziedzictwa, leży pewnie gdzieś pośrodku. Podobnie jest z hummusem czy kimchi. Tytuł naszej, wschodnioeuropejskiej baklawy można bez wątpienia wręczyć chłodnikowi. Charakterystyczna, zimna zupa od mniej więcej XVIII wieku gościła na stołach współczesnej Litwy, Polski, Łotwy oraz Białorusi. Żywiły się nią wszystkie klasy społeczne zamieszkujące tereny Unii Polsko-Litewskiej: …

FABRIC-KOLAZ-32-24-3e3ca11.jpg
width: 2813
height: 1875

Brytyjczycy budują trzykrotnie większy park niż Energylandia. Universal stworzy w Europie filmowego giganta
type: item
date: 2026-06-13T09:29:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: filmy
subject: parki rozrywki
subject: wielka brytania
description: W Wielkiej Brytanii powstanie słynny park rozrywki. Firma Universal planuje otworzenie swojej rozrywkowej filii na wyspach brytyjskich w okolicy miasta Bedford. Pomysł najczęściej odwiedzanego lunaparku w Europie nie wszystkim Brytyjczykom przypadł do gustu.
encoded: Park rozrywki Universal w Orlando na Florydzie jest odwiedzany rocznie przez ponad 21 milionów gości. Nic więc dziwnego, że filmowy potentat planuje otworzyć podobny kompleks w Europie. Jak donoszą brytyjskie media, nadchodząca inwestycja ma stać się najczęściej odwiedzaną tego typu atrakcją na „Starym Kontynencie”. Rozrywkowy gigant na wyspach Nasza rodzima Energylandia ma być maleństwem przy planowanej inwestycji. Firma Universal – potentat w branży filmowej i muzycznej – planuje budowę nowego parku rozrywki w Europie. W centralnej części Wielkiej Brytanii, niedaleko miasta Bedford, ma powstać Universal United Kingdom Resort, które na zawsze odmieni krajobraz tego regionu. Koncern Comcast NBCUniversal, odpowiadający za budowę kompleksu, zakłada, że po otwarciu w 2031 roku park będzie przyciągał 8,5 miliona gości rocznie, stając się najchętniej odwiedzanym parkiem rozrywki w Europie. Jeszcze lepsze wyniki park ma osiągnąć w ciągu 20 lat od premiery obiektu: liczba odwiedzających ma wzrosnąć do nawet 12 milionów rocznie. Finansowanie parku rozrywki Aby w ruch poszły pierwsze wagoniki kolejek górskich, trzeba najpierw zgromadzić kapitał finansowy niezbędny do budowy tak rozległego obiektu. Na szczęście dla inwestorów, którzy wykładają aż 6 miliardów funtów na budowę kompleksu i jego funkcjonowanie, do inwestycji dołączył się brytyjski rząd. Politycy ogłosili przeznaczenie 1,3 miliarda funtów na wsparcie infrastruktury wokół Universal United Kingdom Resort. Fundusze te zostaną wydane m.in. na rozbudowę stacji Wixams do czterech peronów oraz modernizację dojazdowej drogi A421 (co ma kosztować 474 miliony funtów). Kolejna stacja planowana jest w miejscowości Stewartby na początek lat 30. XXI wieku. Decyzja ta jest tłumaczona wzrostem gospodarczym regionu oraz zwiększeniem liczby miejsc pracy. Jak podaje BBC, szacuje się, że projekt wygeneruje 28 tysięcy miejsc pracy w okresie od teraz do otwarcia (w tym 20 tysięcy przy samej budowie i 8 tysięcy stałych etatów po otwarci…

FABRIC-KOLAZ-32-25-aa27637.jpg
width: 2813
height: 1875

Ten przeciwnik nie ma barw narodowych. Eksperci podkreślają, że może zdecydować o wynikach na mundialu
type: item
date: 2026-06-12T12:13:53.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: piłka nożna
subject: smog
subject: Sport
subject: zanieczyszczenia powietrza
description: Na piłkarskich Mistrzostwach Świata 2026, rozgrywanych w USA, Kanadzie i Meksyku, piłkarze będą musieli się zmierzyć z nieoczywistym przeciwnikiem. Wróg ten nie przywdziewa żadnych narodowych barw, a eksperci oceniają, że może wyraźnie osłabić swoich przeciwników. Trzymajmy kciuki, aby dokuczliwy smog nie stał się największym wygranym turnieju.
encoded: W meczu otwarcia piłkarskich mistrzostw świata 2026 reprezentacja Republiki Południowej Afryki nie sprawiła niespodzianki. Przegrała 2:0 z gospodarzami – drużyną Meksyku. Południowoafrykańczycy za niekorzystny wynik mogą przede wszystkim winić swoją grę w obronie, która znacząco przyczyniła się do stracenia obu bramek. Naukowcy zaznaczają, że czynników wpływających na wyniki jest jednak więcej, a nie wszystkie z nich związane są z koncepcjami taktycznymi reprezentacyjnych selekcjonerów. W trakcie mundialu rozgrywanego w trzech największych krajach Ameryki Północnej piłkarze będą musieli zmierzyć się z cichym przeciwnikiem. Piłka w oparach smogu – czy zanieczyszczone powietrze spowalnia sport? Eksperci wychowania fizycznego od dłuższego czasu zwracają uwagę na utrudnienia w uprawianiu sportu spowodowane niską jakością powietrza. Zależność pomiędzy składem atmosfery a wynikami zawodników rozgrywających mecz została udowodniona m.in. w chińskich badaniach. Tamtejsi naukowcy zauważyli spadek liczby podań o 2,5% i wzrost liczby fauli o 5,1% w trakcie meczu przy wyraźnym wzroście smogu. Co ważne, udowodniono również, że to nieprzyzwyczajona do niekorzystnego klimatu drużyna gości zanotowała zdecydowanie gorsze wyniki. Podobną pracę naukową wykonał dr Michał Zacharko z wrocławskiego AWF-u. Jego zespół w sezonie 2019/20 PKO BP Ekstraklasy (najwyższy poziom rozgrywek piłkarskich w naszym kraju) zmierzył wpływ zanieczyszczenia powietrza na rodzimą ligę. Po podzieleniu Polski na trzy strefy – północną, centralną i południową – okazało się, że zawodnicy na południu kraju, gdzie występowanie smogu jest najintensywniejsze, biegali mniej i wolniej niż ich koledzy z północnych okolic. Amerykański smog W kraju organizatora Piłkarskich Mistrzostw Świata 2026 występuje zjawisko nazywane smogiem fotochemicznym lub smogiem z Los Angeles. Różni się ono od zanieczyszczenia spotykanego w Polsce przede wszystkim okresem występowania. Podczas gdy polski smog generowany jest głównie przez prz…

shutterstock2122180142-26fa189.jpg
width: 5464
height: 3415