National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-06-21T10:17:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czeski książę został wymazany z historii. Pochodzenie Władywoja od lat budzi dyskusje
items: Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
items: Węgierski królewicz Emeryk jest symbolem Gór Świętokrzyskich. W jego życiu prawda miesza się z legendą
items: Papież Franciszek nie żyje. Miał 88 lat
items: Henryk Walezy nie był jedyny. Polscy królowie spod znaku LGBTQ
items: Mówi się, że Oda Miśnieńska była pierwszą polską królową. Mąż zdradził ją pół roku po ślubie
items: Zygmunt Luksemburski bronił chrześcijańskich wartości. Walczył z Turkami, husytami i własną żoną
items: Podróżuje z gwiazdami śladami ich przodków. Sam jest dumny ze swojego polskiego pochodzenia
items: Helena Moskiewska była prawosławną królową Polski. Oskarżano ją o szpiegostwo
items: Polski dubbing „Królewny Śnieżki” obrósł legendą. Wokół jego realizacji narosło wiele mitów
items: „Męskie rozkosze” Władysława Warneńczyka. Czy syn Jagiełły był gejem?
items: Przedsława – losy tej księżniczki są pełne zagadek. Bolesław Chrobry okrył ją hańbą
items: Maryna Mniszchówna była pierwszą Polką na rosyjskim tronie. Małżeństwo z carem zakończyło się tragedią
items: Angielski królewicz na piastowskim dworze. Zagadka komesa Magnusa od lat pobudza wyobraźnię
items: Krystyna Rokiczana miała być miłością życia króla Kazimierza Wielkiego. Okazała się szpiegiem
items: Leszek Biały to ambitny władca i smakosz piwa. Przedwczesna śmierć pokrzyżowała jego plany
items: W Warszawie spoczywają średniowieczni biskupi z Nubii. Tajemnica „grobu kapłańskiego”
items: Stańczyk pojawił się na płycie Lady Gagi i w paryskim Luwrze. Kim naprawdę był?
items: Książę Świdrygiełło był solą w oku Władysława Jagiełły. Wielokrotnie wystawiał cierpliwość brata na próbę
items: Wacław III to zapomniany czeski władca Polski. Został zamordowany w tajemniczych okolicznościach
items: Królowa Polski i Czech Ryksa Elżbieta miała burzliwe życie. W ciągu 2 lat straciła dwóch mężów
items: Piękna Żydówka miała zdobyć serce polskiego króla. Kim była tajemnicza Esterka?
items: Narodzin Elżbiety Bonifacji wyczekiwał cały królewski dwór. Medyk przewidział tragedię
items: Barbara Zapolya i Zygmunt I Stary nie umieli bez siebie żyć. Ich miłość przetrwała w korespondencji
items: Córka Mieszka I była królową czterech państw. Jej historia obrosła legendą

Czeski książę został wymazany z historii. Pochodzenie Władywoja od lat budzi dyskusje
type: item
date: 2025-06-21T10:16:17.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: czechy
subject: historia polski
subject: średniowiecze
description: Książę Władywoj rządził Czechami przez niecały rok, a jego krótkie panowanie zapisało się w historii kraju jako czas bezprawia i rozpusty. Badacze od wielu lat spierają się, czy ten kontrowersyjny władca pochodził z dynastii Piastów, czy Przemyślidów.
encoded: Spis treści: Alkoholik i „żmija jadowita” Piast czy Przemyślida? Genealogia pierwszych Piastów pełna jest tajemnic i białych plam, które z powodu dojmującego braku źródeł trudno jest uzupełnić. Na przestrzeni lat historycy spierali się też co do przynależności niektórych postaci historycznych do najstarszej polskiej dynastii panującej. Jedną z osób, które w dawniejszej historiografii postrzegano jako piastowskiego dynastę, był panujący w latach 1002–1003 książę Czech Władywoj (Władywój). Chociaż wspominają o nim pisane w XI wieku kronika Thietmara z Merseburga oraz „Żywot cesarza Henryka II” pióra biskupa Adalbolda II z Utrechtu, Czesi wymazali go ze swojej historii. Nie występuje on w „Kronice Czechów” Kosmasa, a najstarsze wzmianki na jego temat w czeskich źródłach pochodzą dopiero z XIV wieku. Milczenie kronikarzy sprawia, że do dziś nie milkną spory na temat pochodzenia Władywoja, a badacze prześcigają się w teoriach na ten temat. Alkoholik i „żmija jadowita” Na początku X wieku Czechy znalazły się w wyjątkowo trudnej sytuacji politycznej. Po śmierci księcia Bolesława II Pobożnego w 999 r. władzę w państwie przejął jego syn Bolesław III Rudy, którego cechowały okrucieństwo i sadyzm, zwłaszcza w stosunku do najbliższej rodziny. Obawiając się, że jego młodsi bracia Jaromir i Oldrzych będą chcieli pozbawić go korony, pierwszego z nich nakazał wykastrować, a drugiego próbował udusić w łaźni, następnie zaś wygnał obydwu z Czech wraz z matką. W końcu w kwietniu 1002 r. czescy możni, nie mogąc dłużej znieść podłości Rudego, pozbawili go władzy i wypędzili z kraju. To właśnie wówczas na horyzoncie pojawił się tajemniczy Władywoj. Jak informował Thietmar z Merseburga w swojej kronice – czeski lud „wezwał go potajemnie z Polski”. Wybierając Władywoja na nowego monarchę, Czesi trafili z deszczu pod rynnę. Thietmar opisywał go w swoim dziele jako „żmiję jadowitą, traktującą swoich poddanych bez żadnego poszanowania prawa” i człowieka, który „nie mógł wytrzymać nawet jednej …

wladywoj-3f3177f.png
width: 900
height: 600

Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
type: item
date: 2025-06-17T06:50:26.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: cesarz
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Cesarz Neron zapisał się w historii starożytnego Rzymu jako despotyczny i szalony władca oraz prześladowca chrześcijan, który obarczył ich winą za spalenie Wiecznego Miasta. Kiedy w przypływie złości zabił swoją żonę, postanowił zastąpić ją łudząco do niej podobnym młodzieńcem – Sporusem.
encoded: Spis treści: Gejowskie śluby Nerona Tragiczny koniec Bratobójca, matkobójca, żonobójca... Neron miał na sumieniu wiele zbrodni, nic więc dziwnego, że powszechnie uważa się go za jednego z najbardziej krwawych monarchów starożytnego Rzymu. Równie kontrowersyjne było bujne życie erotyczne cesarza, który znany był z wyjątkowej rozwiązłości i licznych seksualnych perwersji. Nieustannie zdradzał swoją pierwszą żonę Oktawię, po czym porzucił ją i za namową kolejnej żony Poppei Sabiny nakazał brutalnie zamordować. Po kilku latach Poppea Sabina sama zginęła z rąk szalonego męża, który następnie znalazł szczęście w ramionach mężczyzny. Historia Sporusa, kochanka i „żony” Nerona, jest jedną z najdziwniejszych opowieści ze starożytnego Rzymu. Jednocześnie doskonale obrazuje, jak nieobliczalnym człowiekiem był cesarz Neron. Gejowskie śluby Nerona Nawet podstawowe informacje dotyczące Sporusa owiane są nimbem tajemnicy. Nie jest znany rok jego urodzenia, chociaż z „Żywotów cezarów” Swetoniusza wynika, że w chwili rozpoczęcia związku z Neronem w 66 r. miał zaledwie kilkanaście lat. Najprawdopodobniej był potomkiem wyzwoleńca – niewolnika, który odzyskał wolność. Przypuszcza się, że imię Sporus zostało mu nadane dopiero przez Nerona i pochodziło od greckiego słowa sporos oznaczającego nasienie lub łacińskiego spurius, czyli „nieślubne dziecko”. Niezależnie od tego, która z tych wersji jest prawdziwa, nowe imię młodzieńca tylko potęgowało hańbę czynu, jakiego dopuścił się wobec niego owdowiały cesarz. Śmierć Poppei Latem 65 r. druga żona Nerona Poppea Sabina zmarła przedwcześnie, będąc w zaawansowanej ciąży. Według Swetoniusza została kopnięta przez cesarza w brzuch po tym, jak zarzuciła mu, że zbyt późno wrócił z wyścigów rydwanów. Kiedy Neron po ataku gniewu doszedł do siebie, nie mógł pogodzić się z tym, że zabił własną żonę. Próbował znaleźć pocieszenie w ramionach Statilii Messaliny, potomkini znamienitego senatorskiego rodu, która została jego trzecią małżonką, lecz cały czas…

NeroSabina-93bbd4d.jpg
width: 800
height: 375

Węgierski królewicz Emeryk jest symbolem Gór Świętokrzyskich. W jego życiu prawda miesza się z legendą
type: item
date: 2025-06-16T06:49:37.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: góry świętokrzyskie
subject: historia polski
subject: królowie
subject: węgry
description: W Nowej Słupi znajduje się opactwo benedyktynów na Świętym Krzyżu, które wzięło swoją nazwę od najważniejszej chrześcijańskiej relikwii. Legenda wiąże powstanie klasztoru z historią węgierskiego królewicza Emeryka, syna Stefana I Świętego. Czy jednak faktycznie miał on związki z Górami Świętokrzyskimi?
encoded: Spis treści: Pobożny królewicz Tajemniczy pielgrzym Pątnik, a może pątniczka? Królewicz Emeryk uznawany jest za patrona młodzieży i jednego z najważniejszych węgierskich świętych. Jego relikwie znajdują się zaś nie tylko na Węgrzech, ale też w Austrii i Niemczech. Przekazy źródłowe na temat syna pierwszego węgierskiego króla są jednak wyjątkowo skąpe, a wiarygodność jego powstających od końca XI wieku żywotów budzi poważne wątpliwości. Wyłania się z nich obraz pobożnego i żyjącego w celibacie następcy tronu, którego przedwczesna śmierć była ogromnym ciosem dla całej dynastii Arpadów. Już w czasach średniowiecza postać św. Emeryka cieszyła się dużą popularnością także w Polsce, w szczególności zaś w Górach Świętokrzyskich, gdzie uchodził on za inicjatora powstania słynnego opactwa łysogórskiego. Pobożny królewicz Nawet podstawowe informacje biograficzne dotyczące Emeryka budzą wątpliwości. Powszechnie uważa się, że przyszedł on na świat w 1000 lub 1007 r., choć daty te pochodzą dopiero z nowożytnych źródeł. Był jedynym synem króla Węgier Stefana I Świętego i księżniczki bawarskiej Gizeli (siostry cesarza Henryka II), który dożył dorosłego wieku. Od najmłodszych lat towarzyszył swojemu ojcu w czasie wizyt w węgierskich ośrodkach kultu chrześcijańskiego, m.in. w opactwie benedyktyńskim Pannonhalma. Jego wychowawcą miał być pochodzący z Wenecji opat benedyktyński św. Gerard Sagredo. „Własne swe płaszcze purpurowe oddawał na obrusy przed ołtarz, które to obrusy po dziś dzień służą w kościołach królewskich” – pisała o nim „Kronika węgierska” z XIII wieku. Stefan widział w Emeryku swojego następcę, więc zadbał o to, aby znaleźć mu odpowiednią kandydatkę na żonę. Zdaniem części badaczy synowa monarchy była córką króla Chorwacji Krzesimira III, inni zaś twierdzą, że była potomkinią cesarza bizantyjskiego Romana III. Według średniowiecznych żywotów Emeryka po ślubie odmówił on współżycia z żoną, pragnąc zachować czystość aż do śmierci. Biograf Stefana I Świętego György Györff…

swiety-emeryk-0-cb94b53.png
width: 900
height: 600

Papież Franciszek nie żyje. Miał 88 lat
type: item
date: 2025-04-21T08:05:09.000Z
creator: Marek Teler
subject: Ludzie
subject: papież
subject: watykan
description: Papież Franciszek nie żyje. Biskup Rzymu i głowa Kościoła katolickiego odszedł w wieku 88 lat. Informację o jego śmierci oficjalnie potwierdziła Stolica Apostolska. Pontyfikat papieża Franciszka przypadał na czas pełen wyzwań dla całego świata. Jedni zapamiętają go jako papieża bliskiego ludziom. Innym zaś trudno będzie wymazać z pamięci kilka jego kontrowersyjnych wypowiedzi.
encoded: Domu Świętej MartySpis treści: Papież Franciszek – biografia Kiedy zostanie wybrany nowy papież? W 2023 r. papież Franciszek przeszedł ostre zapalenie płuc. Od tej pory był wyjątkowo podatny na infekcje dróg oddechowych. Stan jego zdrowia pogorszył się na początku lutego 2025 r. Najpierw zmagał się z ostrym przeziębieniem, następnie z zapaleniem oskrzeli. 14 lutego papież trafił do szpitala, gdzie zdiagnozowano u niego obustronne zapalenie płuc. Po leczeniu papież wrócił do Watykanu i pełnił swe obowiązki w miarę możliwości. W niedzielę wielkanocną pozdrowił nawet wiernych na placu Świętego Piotra. Niestety, w poniedziałek wielkanocny 21 kwietnia poinformowano o jego śmierci. „O 7:35 rano biskup Rzymu, Franciszek, powrócił do domu Ojca. Całe swoje życie poświęcił służbie Panu i Jego Kościołowi” – ogłosił w telewizji watykańskiej kardynał Kevin Ferrell, kamerling. „Uczył nas, jak żyć wartościami Ewangelii z wiernością, odwagą i powszechną miłością, zwłaszcza wobec najuboższych i najbardziej zepchniętych na margines. Z ogromną wdzięcznością za przykład prawdziwego ucznia Pana Jezusa, polecamy duszę papieża Franciszka nieskończonej, miłosiernej miłości Boga, Jedynego i Trybuna”. Papież zmarł w Domu Świętej Marty. Bezpośrednimi przyczynami jego śmierci były udar mózgu, śpiączka i nieodwracalna zapaść kardiologiczna. Jeszcze w 2013 roku Franciszek podpisał list rezygnacyjny. Miał on zostać wykorzystany, gdyby kiedyś poważne i trwałe problemy zdrowotne uniemożliwiły mu wykonywanie obowiązków. Nie dane mu było jednak skorzystać z tej możliwości. Papież Franciszek – biografia Papież Franciszek zwracał szczególną uwagę na znaczenie ubogich w życiu Kościoła katolickiego, ochronę środowiska naturalnego i dialog między religiami. Reprezentował łagodniejszy stosunek do społeczności LGBTQ niż jego poprzednicy, choć jednocześnie jasno opowiadał się przeciwko legalizacji małżeństw jednopłciowych. W ostatnich latach krytykowano go za niejednoznaczną postawę wobec wojny na Ukrainie c…

franciszek-nie-zyje-f8f7edf.png
width: 1080
height: 630

Henryk Walezy nie był jedyny. Polscy królowie spod znaku LGBTQ
type: item
date: 2025-04-20T11:01:24.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: lgbt
description: Homoseksualizm polskich królów przez lata stanowił temat tabu, choć źródła historyczne wyraźnie sugerują, że nie wszyscy polscy władcy byli heteronormatywni. Współcześni badacze szukają więc śladów homoerotycznych relacji monarchów w przekazach źródłowych i dokonują interesujących odkryć.
encoded: Spis treści: „Grzechy sodomskie” Szczodrego Polskie ikony LGBTQ „Włoszkuś” Wiśniowiecki Młodzieńcze przygody królewicza Przyjaźń czy kochanie? W historiografii nie brakuje publikacji opisujących heteroseksualne romanse władców, a niektóre z królewskich kochanek, jak legendarna Esterka czy słynna hrabina Cosel, trwale zapisały się w pamięci Polaków. Kiedy zaś myślimy o nieheteronormatywnych polskich monarchach, najczęściej jako pierwszy przychodzi nam do głowy król Polski i Francji Henryk Walezy. Miał przekłute uszy, przesadnie dbał o wygląd i otaczał się gronem przystojnych dworzan zwanych mignonami. Z kolei w ostatnim czasie za sprawą serialu „Królowie” znów zrobiło się głośno na temat domniemanego homoseksualizmu Władysława Warneńczyka. Okazuje się, że władców Polski, którym kronikarze i historycy przypisywali intymne relacje z mężczyznami, było więcej. Niektórzy z nich znani byli również ze swoich licznych heteroseksualnych podbojów. Chociaż wiarygodność i interpretacja części tych doniesień jest co najmniej dyskusyjna, warto przyjrzeć im się bliżej bez zbędnych emocji i uprzedzeń. „Grzechy sodomskie” Szczodrego Pierwszym polskim monarchą, który zdaniem części badaczy mógł utrzymywać kontakty homoseksualne, był panujący w latach 1058–1079 (od 1076 r. jako król) Bolesław Szczodry, czyli Śmiały. Już w pochodzącym z połowy XIII wieku „Żywocie większym świętego Stanisława” pióra Wincentego z Kielczy pojawiła się informacja, że piastowski władca „porzuciwszy zamiłowanie do cnót, pogrążył się we wszelkich występkach, a ulegając niecnym skłonnościom, jak koń i muł, który nie ma rozumu, ogarnięty złością i niegodziwością, idąc za pożądliwością ciała, zamienił chwałę swą na hańbę, a naturalny sposób życia na taki, który sprzeczny jest z naturą”. Korzystający z tego źródła Jan Długosz w pisanych w latach 1455–1480 „Rocznikach czyli kronikach sławnego Królestwa Polskiego” poszedł o krok dalej. Stwierdził wręcz, iż władca „pogrążył się w budzącym odrazę, nie dającym się wypo…

krolowie-72fd520.png
width: 900
height: 600

Mówi się, że Oda Miśnieńska była pierwszą polską królową. Mąż zdradził ją pół roku po ślubie
type: item
date: 2025-04-14T05:53:52.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: polska
subject: średniowiecze
description: Była czwartą i ostatnią żoną króla Bolesława Chrobrego. Zdaniem niektórych badaczy Oda Miśnieńska to pierwsza królowa Polski. A według jednej z teorii była słynną pięknością z katedry w Naumburgu. W filmie z 1978 r. miała „Poli Raksy twarz”.
encoded: W tym artykule: Kontrowersyjne małżeństwo Ślub Ody z Bolesławem Upokorzona małżonka Pierwsza królowa Polski czy tylko księżna? Losy Ody po śmierci Bolesława W kulturze i na pomniku? Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry Historycy nie mają co do tego najmniejszych wątpliwości. Jego koronacja odbyła się najprawdopodobniej 18 kwietnia 1025 r. w katedrze gnieźnieńskiej. Od tego momentu świątynia stała się miejscem kolejnych tego rodzaju uroczystości. Odpowiedź na pytanie „kim była pierwsza królowa Polski?” nie jest już jednak taka oczywista. Roczniki i kroniki nie przekazały informacji, czy arcybiskup gnieźnieński Hipolit koronował tylko Chrobrego, czy również jego żonę, margrabiankę miśnieńską Odę. Sprawa koronacji Ody jest zresztą tylko jedną z wielu tajemnic, jakie towarzyszą czwartej żonie pierwszego polskiego władcy, który sięgnął po królewską koronę. Kontrowersyjne małżeństwo Oda przyszła za świat zapewne między 996 a 1002 r. jako córka margrabiego Miśni Ekkeharda I i Swanhildy z saskiego rodu Billungów. Miała sześcioro rodzeństwa. W tym margrabiów Miśni Hermana I i Ekkeharda II oraz Matyldę, żonę margrabiego Marchii Łużyckiej Dytryka I. Wcześnie straciła oboje rodziców. Jej ojciec zmarł w 1002 r., matka zaś w 1014 r. Najprawdopodobniej 3 lutego 1018 r. lub w ciągu kolejnych kilku dni wyszła za mąż za księcia Polski Bolesława Chrobrego. Ślub pary odbył się w grodzie Cziczani w Dolnych Łużycach. Identyfikacja miasta wciąż budzi spory wśród badaczy. Małżeństwo przypieczętowało zawarty 30 stycznia 1018 r. w Budziszynie pokój monarchy z cesarzem Henrykiem II, kończący trwający od 1002 r. cykl wojen polsko-niemieckich. A zarazem umacniało więzi Bolesława ze spokrewnionym z dynastią cesarską rodem Ekkehardynów. Córka polskiego monarchy z poprzedniego małżeństwa Regelinda była bowiem żoną starszego brata Ody, margrabiego Hermana. Ślub Ody z Bolesławem Okoliczności zawarcia przez Bolesława i Odę związku małżeńskiego opisał dokładnie w swojej kronice Thietmar z Me…

Uta-von-Naumburg-1ea56e1.png
width: 900
height: 600

Zygmunt Luksemburski bronił chrześcijańskich wartości. Walczył z Turkami, husytami i własną żoną
type: item
date: 2025-04-12T11:03:01.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: cesarz
subject: historia polski
subject: królowie
description: Cesarz Zygmunt Luksemburski zapisał się w historii jako obrońca chrześcijańskiej Europy przed rosnącymi wpływami muzułmanów i ruchów heretyckich. Zorganizowana przez niego krucjata antyturecka zakończyła się jednak klęską, a wieloletnia wojna z husytami spustoszyła jego skarbiec i wciągnęła go w długi.
encoded: Spis treści: Zygmunt Luksemburski – wejście w świat polityki Walka o tron Węgier Obrońca chrześcijaństwa Trudne relacje z Polską Wojna z husytami i temperamentem żony Był królem Węgier, Niemiec, Czech i Włoch, a pod koniec życia jako trzeci przedstawiciel dynastii Luksemburgów osiągnął godność cesarza. Ocena rządów Zygmunta Luksemburskiego, bo o nim mowa, od wielu lat stanowi przedmiot sporu badaczy. Władca ten miał ambicje, by dorównać swojemu ojcu, cesarzowi Karolowi IV, jednemu z najwybitniejszych średniowiecznych monarchów. Jednak prowadzona przez niego polityka osłabiła znajdujące się pod jego panowaniem państwa zarówno militarnie, jak i finansowo. Chociaż należy docenić, że przyczynił się do zakończenia wielkiej schizmy zachodniej i dostrzegał rosnące zagrożenie ze strony Turków osmańskich, jego utopijne przedsięwzięcia często kończyły się niepowodzeniem. Pod koniec życia stał się zaś bohaterem skandalu obyczajowego związanego z bujnym temperamentem jego żony Barbary Cylejskiej. Zygmunt Luksemburski – wejście w świat polityki Zygmunt Luksemburski przyszedł na świat 15 lutego 1368 r. w Pradze lub Norymberdze jako dziesiąte z czternaściorga dzieci cesarza Karola IV, a zarazem drugi potomek z jego czwartego małżeństwa z księżniczką pomorską Elżbietą. Poprzez matkę płynęła w nim piastowska krew, była ona bowiem wnuczką króla Kazimierza III Wielkiego. Swoje imię przyszły monarcha zawdzięczał zaś ulubionemu świętemu swojego ojca, królowi Burgundów Zygmuntowi. Chociaż nigdy nie doczekał się żadnego oficjalnego przydomka, w czeskich kronikach często nazywano go od koloru włosów „rudym lisem”. Zygmunt znał co najmniej sześć języków: niemiecki, czeski, węgierski, łacinę, francuski, włoski i być może chorwacki. Jednym z jego nauczycieli był florencki humanista Niccolò Beccari. Już od najmłodszych lat królewicz stał się obiektem polityki dynastycznej swojego ojca. W 1374 r. został zaręczony z trzyletnią córką króla Węgier i Polski Ludwika Andegaweńskiego Marią, która na m…

Zygmunt-Luksemburski-0-3586134.jpg
width: 1476
height: 738

Podróżuje z gwiazdami śladami ich przodków. Sam jest dumny ze swojego polskiego pochodzenia
type: item
date: 2025-03-09T07:26:20.000Z
creator: Marek Teler
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czas na kuchnię
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: telewizja
description: W nowym programie „Antoni Porowski: nie ma jak w domu” Antoni Porowski zabiera gwiazdy w niezwykłą podróż śladami ich rodzinnych i kulinarnych korzeni. Sam z dumą mówi o swoim polskim pochodzeniu, a w jego rodzinnym domu na stole od lat króluje... bigos.
encoded: Spis treści: Antoni Porowski w NatGeo Historia poprzez jedzenie Kulisy programu Polskie korzenie Antoniego Porady dla podróżników Dalsze plany Antoni Porowski jest Kanadyjczykiem polskiego pochodzenia, który zasłynął jako ekspert kulinarny w reality show „Porady różowej brygady” („Queer Eye”). W swoim nowym programie „Antoni Porowski: nie ma jak w domu” („No Taste Like Home”) odkrywa opowieści, jakie kryją się za ukochanymi rodzinnymi potrawami sześciu popularnych aktorów i aktorek: Florence Pugh, Justina Therouxa, Awkwafiny, Issy Rae, Henry’ego Goldinga i Jamesa Marsdena. W tym celu podróżuje z nimi do krajów, z których pochodzą ich przodkowie, m.in. do Wielkiej Brytanii, Korei Południowej, Senegalu czy Malezji. W „Antoni Porowski: nie ma jak w domu” nie brakuje wzruszeń, emocji, a przede wszystkim solidnej dawki wiedzy na temat jedzenia oraz jego historycznej i kulturowej roli. Polska premiera programu odbyła się 2 marca 2025 r. na kanale National Geographic. Nowe odcinki są emitowane w niedziele o godz. 12. Można go również oglądać na platformie streamingowej Disney+. W rozmowie z Markiem Telerem Antoni Porowski opowiada o kulisach powstawania „Antoni Porowski: nie ma jak w domu”, swoich kulinarnych wspomnieniach z dzieciństwa oraz polskości, którą stale w sobie pielęgnuje. Antoni Porowski w NatGeo Marek Teler: Właśnie wystartowałeś ze swoim nowym programem „Antoni Porowski: nie ma jak w domu”, w którym poruszasz tematykę jedzenia, historii, genealogii i podróży. To idealna kombinacja dla National Geographic. Jak się czujesz jako część rodziny NatGeo? Czy jesteś czytelnikiem naszego magazynu? Antoni Porowski: To dla mnie jeden z tych momentów, kiedy myślisz sobie: „czy ktoś może mnie uszczypnąć?”. W moim rodzinnym domu mieliśmy wykupioną subskrypcję magazynu „National Geographic” – był on jednym z dwóch pism, obok „Martha Stewart Living”, które czytała moja rodzina. Jako nastolatek miałem wiele marzeń i planów, ale nigdy nie wyobrażałem sobie, że kiedyś poprowadz…

Antoni-Porowski-2e94192.jpg
width: 1024
height: 683

Helena Moskiewska była prawosławną królową Polski. Oskarżano ją o szpiegostwo
type: item
date: 2025-02-24T08:27:11.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia
subject: historia polski
subject: kobiety
subject: królowa
subject: polska
description: Helena Moskiewska, żona króla Aleksandra Jagiellończyka, była piękną i inteligentną kobietą, która starała się łagodzić napięte stosunki między Polską i Litwą a Wielkim Księstwem Moskiewskim. Nigdy nie zdobyła jednak przychylności dworu. Jaka była tego przyczyna?
encoded: Spis treści: Trudna droga do małżeństwa Helena Moskiewska dobrodziejką cerkwi prawosławnej Królowa bez korony Helena Moskiewska orędowniczką pokoju Tajemnicza śmierć Heleny Moskiewskiej Małżeństwo Aleksandra Jagiellończyka i Heleny Rurykowiczówny, zwanej również Heleną Moskiewską, było jednym z najbardziej udanych w historii polskiej monarchii. Władca wspierał swoją prawosławną żonę, kiedy zmagała się z krytyką ze strony polskiego duchowieństwa i religijnej teściowej Elżbiety Rakuszanki. Ona zaś próbowała łagodzić napięte stosunki męża z teściem Iwanem III Srogim, a w czasie wojny litewsko-moskiewskiej dążyła za wszelką cenę do zawarcia przez nich pokoju. Parze nie było jednak pisane długie i szczęśliwe życie. Po jedenastu latach małżeństwa Helena została wdową, a następnie sama zmarła przedwcześnie w niewyjaśnionych okolicznościach. Trudna droga do małżeństwa Heleny Rurykowiczówny Helena Rurykowiczówna przyszła na świat 19 maja 1476 r. w Moskwie jako córka wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Srogiego i Zofii (Zoe) Paleolog. Jej matka była bratanicą ostatniego cesarza Bizancjum Konstantyna XI, którego śmierć w czasie oblężenia Konstantynopola przez Turków w 1453 r. stanowi jedną z umownych dat wyznaczających koniec średniowiecza. Helena miała jedenaścioro rodzeństwa, w tym m.in. wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla III i księcia starickiego Andrzeja. Dzieciństwo i młodzieńcze lata spędziła w Moskwie pod okiem matki, która zadbała o to, by jej córka otrzymała wykształcenie godne potomkini Rurykowiczów i Paleologów. Po przejęciu władzy w Wielkim Księstwie Litewskim po śmierci ojca Kazimierza Jagiellończyka w czerwcu 1492 r. Aleksander Jagiellończyk postanowił zadbać o poprawne relacje z Wielkim Księstwem Moskiewskim, które od lat nie układały się najlepiej. Już w październiku 1492 r. sejm litewski zaakceptował pomysł jego małżeństwa z księżniczką moskiewską Heleną, ale droga do realizacji tych planów okazała się długa i skomplikowana. Wiosną 1493 r. doszło bow…

helena-moskiewska-0d05a16.png
width: 1200
height: 630

Polski dubbing „Królewny Śnieżki” obrósł legendą. Wokół jego realizacji narosło wiele mitów
type: item
date: 2025-02-23T10:30:00.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
description: Disneyowska „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków” była pierwszym amerykańskim pełnometrażowym filmem animowanym. Produkcja zapisała się także w dziejach polskiego kina za sprawą znakomitego dubbingu, na którym wychowało się kilka pokoleń.
encoded: Spis treści: Królewna z amerykańskim akcentem Na polskiej ziemi, na światowym poziomie „Hemarysia” i tajemniczy Królewicz Jak widzowie przyjęli pierwszy film o Śnieżce Od początku swojej pracy nad filmem „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków” Walt Disney pragnął, aby dzieci na całym świecie mogły podziwiać ekranizację baśni braci Grimm w językach rodzimych. Już w 1938 r., niecały rok po premierze, film został zdubbingowany w językach niemieckim, francuskim, włoskim, portugalskim, hiszpańskim, szwedzkim, czeskim, duńskim i polskim. Przez 70 lat głosy przedwojennych polskich aktorów towarzyszyły kolejnym pokoleniom dzieci, a wokół tego, jak zrealizowano dubbing i kto brał w nim udział, narosło wiele mitów i legend. Okazuje się, że pierwotnie polski dubbing „Królewny Śnieżki” miał wyglądać zupełnie inaczej niż w ostatecznej wersji, a śpiewającym Królewiczem wcale nie był Aleksander Żabczyński, jak przez lata pisano w rozmaitych publikacjach. Królewna z amerykańskim akcentem Historia polskiego dubbingu jest niemal tak długa, jak historia kina dźwiękowego. Już bowiem w 1931 r. – 4 lata po tym, jak „wielki niemowa” przemówił – odbyła się premiera polskiej wersji językowej francuskiego filmu „Rekin”, a rok później m.in. niemieckiego musicalu „Dwa serca biją w walca takt”. Początkowo polscy aktorzy musieli podróżować do Berlina, aby nagrywać swoje głosy, lecz już w 1935 r. odbyła się premiera brytyjskiego filmu „Siostra Marta jest szpiegiem”, którego dubbing zrealizowano w studiu w Warszawie. Pierwsze tego typu realizacje spotkały się z chłodnym przyjęciem ze strony widzów i krytyków filmowych ze względu na liczne niedoróbki techniczne. Dopiero w 1938 r. pojawił się film z polskim dubbingiem, który wzbudził powszechny zachwyt – „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków”. Droga do realizacji tego ogromnego przedsięwzięcia była długa i skomplikowana, a jego historia stanowi materiał na pełen zwrotów akcji film. Początkowo Walt Disney powierzył realizację polskiego dubbingu …

Sniezka-dubbing-polski-296f80b.png
width: 1200
height: 630

„Męskie rozkosze” Władysława Warneńczyka. Czy syn Jagiełły był gejem?
type: item
date: 2025-02-15T09:04:20.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: lgbt
subject: Odkrywca
subject: średniowiecze
description: Niemal sześćset lat po śmierci król Polski i Węgier Władysław Warneńczyk nadal cieszy się dużą popularnością. Jednym z częściej dyskutowanych tematów jest jego orientacja seksualna. Już w kronice Jana Długosza można znaleźć wzmiankę o „męskich rozkoszach” monarchy, choć historycy nie są zgodni, o jakie „rozkosze” mogło chodzić.
encoded: Spis treści: Warneńczyk w sidłach „haniebnej namiętności” Partner Warneńczyka Spór o króla W 21. odcinku serialu historycznego TVP „Królowie”, kontynuacji „Korony królów”, widzowie zobaczyli zmysłową scenę. Sługa Fedko wyciera króla Władysława Warneńczyka ręcznikiem, po czym zawstydzeni mężczyźni odsuwają się od siebie, kiedy w drzwiach pojawia się rycerz Jan Hincza. Króciutki fragment wystarczył, aby w sieci rozgorzała żywa dyskusja na temat orientacji seksualnej polskiego monarchy. Wbrew niektórym internetowym komentarzom homoseksualizm Warneńczyka nie stanowi efektu bujnej wyobraźni scenarzystów. Opiera się na jednej z możliwych interpretacji fragmentu „Roczników czyli kronik sławnego Królestwa Polskiego” pióra Jana Długosza. a więc dzieła pisanego na dworze królewskiego brata Kazimierza Jagiellończyka. Warneńczyk w sidłach „haniebnej namiętności” Władysław Warneńczyk przyszedł na świat 31 października 1424 r. w Krakowie jako syn króla Polski Władysława II Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Wstąpił na tron jako niespełna dziesięcioletni chłopiec po śmierci ojca, zmarłego 1 czerwca 1434 r. w Grodnie. Przez kolejne pięć lat rządy regencyjne w jego imieniu sprawował biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki wraz z Radą Opiekuńczą. W 1440 r. szlachta węgierska obrała go królem Węgier, licząc na to, iż pomoże ich państwu poradzić sobie z rosnącą potęgą Turków. Pragnąc wywiązać się z pokładanych w nim nadziei, jesienią 1443 r. Władysław rozpoczął zbrojną wyprawę przeciw sułtanowi Muradowi II, która w początkowej fazie stanowiła pasmo sukcesów. 12 czerwca 1444 r. sułtan podpisał z Władysławem dziesięcioletni rozejm, lecz już we wrześniu 1444 r. król Polski i Węgier zaatakował go ponownie przy wsparciu hospodara wołoskiego Vlada II Diabła (ojca słynnego Vlada Palownika zwanego Drakulą). Skłonności polskiego króla To właśnie opisując królewskie wyprawy na Turków, Jan Długosz zamieścił kontrowersyjną informację na temat życia seksualnego władcy, której interpretacja podzieliła histo…

warnenczykkrolowie-352e417.jpg
width: 6526
height: 4351

Przedsława – losy tej księżniczki są pełne zagadek. Bolesław Chrobry okrył ją hańbą
type: item
date: 2025-02-08T11:56:59.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia
subject: historia polski
subject: kobiety
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Kronikarze i historycy nie są zgodni co do dokładnego przebiegu zdarzeń i roli, jaką księżniczka Przedsława odegrała w życiu Bolesława Chrobrego. Kiedy w 1018 r. wkroczył do Kijowa, nie tylko zajął miasto dla swojego zięcia Świętopełka I Przeklętego, ale uprowadził i zgwałcił tę księżniczkę.
encoded: Spis treści: Co wiemy o Przedsławie? Polityczna rola Przedsławy Chrobry w Kijowie Przedsława na Ostrowie Lednickim Wyprawa kijowska Bolesława Chrobrego z 1018 r. miała na celu ponowne osadzenie na Rusi Kijowskiej pozbawionego władzy zięcia monarchy Świętopełka I Przeklętego. Po śmierci ojca Włodzimierza I Wielkiego w 1015 r. Świętopełk objął na krótko rządy na Rusi Kijowskiej, lecz już po roku został zmuszony przez swojego przyrodniego brata Jarosława I Mądrego do ucieczki. Chrobry nie spieszył się zbytnio z pomocą zięciowi, lecz po zakończeniu wieloletniej wojny z Niemcami wyruszył w końcu na wschód, aby odzyskać dla niego tron. Sam miał zresztą napięte stosunki z Jarosławem I Mądrym, który prowadził antypolską politykę i odmówił mu ręki swojej siostry Przedsławy. Chrobry zemścił się więc na władcy Rusi Kijowskiej, uprowadzając i gwałcąc swoją niedoszłą narzeczoną. Okazuje się jednak, że Przedsława mogła odgrywać znacznie większą rolę niż przypisują jej to przekazy kronikarskie. Co wiemy o Przedsławie? Nawet podstawowe informacje biograficzne dotyczące księżniczki Przedsławy pełne są znaków zapytania. O ile bowiem wiadomo, że była córką księcia Rusi Kijowskiej Włodzimierza I Wielkiego, o tyle tożsamość jej matki budzi wątpliwości wśród badaczy. Najczęściej przyjmuje się, że była jedną z dwóch córek Włodzimierza z małżeństwa z księżniczką połocką Rognedą, o których wspomina spisana w 1113 r. kronika kijowska „Powieść minionych lat”. Przyszła zatem na świat przed 986 r. Łącznie Przedsława miała co najmniej dwunastu braci i osiem sióstr z różnych związków swojego ojca. Rodzeństwo mogło być zresztą znacznie liczniejsze, bowiem przed przyjęciem chrztu w 988 r. Włodzimierz miał ponad osiemset kochanek i – jak pisał w swej kronice Thietmar z Merseburga – „nosił opaskę podniecającą na lędźwiach, aby pobudzić jeszcze silniej wrodzoną lubieżność”. Tajemnice towarzyszą również losom Przedsławy przed wyprawą kijowską Bolesława Chrobrego. Francuski historyk Nicolas de Baumgarte…

Przedslawa-a5eb0c5.png
width: 1200
height: 630

Maryna Mniszchówna była pierwszą Polką na rosyjskim tronie. Małżeństwo z carem zakończyło się tragedią
type: item
date: 2025-02-07T10:49:17.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia
subject: polacy
subject: rosja
description: Choć wojewodzianka sandomierska Maryna Mniszchówna została carycą Rosji, jej życiorys daleki był od losów Kopciuszka. Śmierć męża Dymitra Samozwańca I zaledwie dziewięć dni po ślubie była dopiero początkiem gehenny, która stała się jej udziałem.
encoded: W tym artykule: Kim była Maryna Mniszchówna? Droga Maryny Mniszchówny na carski tron Krwawe gody Tragiczne losy Maryny Mniszchówny Losy Maryny Mniszchówny, Polki, która zasiadła na carskim tronie, stały się inspiracją dla wielu polskich i rosyjskich literatów. Zygmunt Krasiński uczynił ją główną bohaterką kobiecą swojej powieści historycznej „Agaj-Han”, a Józef Szujski poświęcił jej dramat „Maryna Mniszchówna”. Małżeństwo Mniszchówny i Dymitra Samozwańca I stanowiło też jeden z głównych wątków tragedii „Borys Godunow” pióra Aleksandra Puszkina i opery Modesta Musorgskiego o tym samym tytule. Chociaż wbrew obiegowej opinii nie była ona jedyną carycą polskiego pochodzenia (Agafia Gruszecka, żona Fiodora III Romanowa, pochodziła z polskiego rodu szlacheckiego herbu Lubicz), swoim burzliwym życiorysem mogłaby obdarzyć kilka osób, a jej historia pokazuje, że marzenie o księciu z bajki może szybko przerodzić się w koszmar. Kim była Maryna Mniszchówna? Marianna Mniszchówna, która zapisała się w historii pod imieniem Maryny, przyszła na świat ok. 1588 r. jako córka wojewody sandomierskiego (od 1593 r. także starosty generalnego ruskiego) Jerzego Mniszcha i Jadwigi Tarłówny. Miała siedmioro rodzeństwa, w tym między innymi starostę generalnego ruskiego Stanisława Bonifacego, kasztelana sądeckiego Franciszka Bernarda i Urszulę, żonę wojewody bełskiego Konstantego Wiśniowieckiego. Ród Mniszchów, z którego się wywodziła, przybył do Polski z Moraw w 1534 r., lecz bardzo szybko dorobił się majątku i zyskał pozycję na dworze Jagiellonów, a następnie Wazów. Rodzina Maryny znana była zresztą ze swojej przebiegłości i sprytu – to właśnie jej stryj Mikołaj Mniszech miał podsunąć królowi Zygmuntowi II Augustowi łudząco podobną do Barbary Radziwiłłówny mieszczkę Barbarę Gizankę jako nową kochankę. Rodzinne ambicje wyniosły Mniszchównę na rosyjski tron, lecz jednocześnie przypieczętowały jej tragiczny los. W 1603 r. na dworze księcia Adama Wiśniowieckiego w Brahiniu pojawił się młody mężc…

Maryna-Mniszchowna-5dc9be1.png
width: 709
height: 473

Angielski królewicz na piastowskim dworze. Zagadka komesa Magnusa od lat pobudza wyobraźnię
type: item
date: 2025-02-06T09:30:16.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: anglia
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Po klęsce króla Anglii Harolda II w bitwie pod Hastings w 1066 r. synowie monarchy udali się na wygnanie. Po nieudanych próbach odzyskania władzy popadli w zapomnienie. Okazuje się jednak, że jeden z królewiczów znalazł prawdopodobnie bezpieczną przystań w Polsce. W krajowej polityce odegrał ważną rolę.
encoded: Spis treści: Buntownik z Wrocławia Bohaterski komes mazowiecki Zaginiony królewski syn? Jeśli nie królewicz to kto? 14 października 1066 r. w bitwie pod Hastings Wilhelm I Zdobywca pokonał króla Anglii Harolda II Godwinsona. Harold II pozostawił kilkoro dzieci – synów Godwina, Edmunda i Magnusa, córki Gythę i Gunhildę, oraz synów-pogrobowców Harolda i Ulfa. Starsi synowie po śmierci ojca zostali wygnani do Irlandii, skąd dwukrotnie organizowali wyprawy odwetowe przeciwko Wilhelmowi. Obie zakończyły się niepowodzeniem. Najprawdopodobniej w 1069 r. dwóch z nich udało się wraz z siostrą Gythą do Danii na dwór króla Swena Estrydsena. Po tym zniknęli z kart historii. Zdaniem części badaczy trzeci syn Harolda II, Magnus, zginął w czasie działań zbrojnych na przełomie 1068 i 1069 r. Lecz niewykluczone, że jego losy potoczyły się zupełnie inaczej. Na dworze księcia polskiego Władysława Hermana, a następnie jego syna Bolesława Krzywoustego, działał bowiem komes wrocławski i mazowiecki o tym imieniu. Miał wysoką pozycję, co sugeruje, że mógł być kimś więcej niż tylko polskim możnowładcą. Buntownik z Wrocławia Informacje o życiu i działalności komesa Magnusa przekazał Gall Anonim w spisanej w latach 1112–1116 „Kronice polskiej”. W ostatnich latach panowania księcia Władysława Hermana Magnus sprawował urząd komesa wrocławskiego, czyli de facto namiestnika Śląska. W 1093 r. zwróciła się do niego z prośbą o pomoc grupa polskich możnowładców, którzy sprowadzili z Saksonii starszego syna monarchy, Zbigniewa, i chcieli, aby Magnus poparł jego prawa do tronu. Możni byli wrogo nastawieni do palatyna Sieciecha, szarej eminencji dworu Władysława Hermana, który wygnał ich do Czech. Liczyli, że komes pomoże im odzyskać utracone wpływy. Opisali mu swoją sytuację w następujących słowach: „My w rzeczy samej, Magnusie, komesie z ramienia królewskiego, jakkolwiek zniewagi Sieciecha, na wygnanie skazani, znosimy, lecz nad tobą, Magnusie, któremu tytuł twego rządzwa więcej ujmy niż zaszczytu prz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/02/1240px-BayeuxTapestryscene57Harolddeath-271d0dc.jpg
width: 1240
height: 1080

Krystyna Rokiczana miała być miłością życia króla Kazimierza Wielkiego. Okazała się szpiegiem
type: item
date: 2024-12-22T10:30:23.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Ze wszystkich żon króla Kazimierza III Wielkiego najwięcej emocji wzbudzała czeska mieszczka Krystyna Rokiczana. Monarcha nie tylko ożenił się z kobietą niższego stanu, ale też popełnił bigamię. Para rozstała się po kilku latach, a wokół przyczyn zakończenia przez władcę kontrowersyjnej relacji narosło wiele mitów.
encoded: Spis treści: Krystyna Rokiczana: kim była? Ślub w atmosferze skandalu Korespondencja z cesarzem, spór z wójtem Tajemnicze rozstanie Krystyna Rokiczana jest drugą obok legendarnej Żydówki Esterki kobietą w życiu Kazimierza III Wielkiego, której losy bardzo chętnie wykorzystywali literaci i dramatopisarze. Legenda o konflikcie pięknej Czeszki z wójtem Łobzowa stała się kanwą dwóch utworów – opery „Kazimierz Wielki i Brózda, czyli król chłopków” Konstantego Majeranowskiego z 1822 r. oraz dramy lirycznej „Rokiczana” Józefa Korzeniowskiego z 1859 r. Kilka pieśni do drugiego z dzieł napisał zresztą wybitny polski kompozytor Stanisław Moniuszko. Mieszczka stała się również jedną z bohaterek wydanej w 1881 r. powieści historycznej Józefa Ignacego Kraszewskiego „Król chłopów”. W utworach tych przedstawiano ją najczęściej jako kobietę pełną wyniosłości i chłodu, a zarazem żądną władzy i splendoru. Wizerunek ten nie był zapewne daleki od prawdy. Piękna Czeszka, która zawróciła w głowie polskiemu królowi, mimo mieszczańskiego pochodzenia używała tytułu królowej. Utrzymywała bliskie relacje z cesarzem Karolem IV, który powierzył jej specjalną misję na piastowskim dworze. Krystyna Rokiczana: kim była? Zachowany materiał źródłowy dotyczący losów Krystyny Rokiczany przed jej ślubem z Kazimierzem III Wielkim jest na tyle skromny, że trudno określić nawet w przybliżeniu rok jej przyjścia na świat. Z całą pewnością urodziła się przed 1330 r., ponieważ już w 1343 r. wymieniana była w źródłach jako żona Mikłusza Rokiczańskiego (Mikuláša Rokycanskego), właściciela majątku Libodřice koło Kouřimu. Nie wiadomo, czy to właśnie ona była matką jego syna i imiennika, który w 1351 r. był już dorosłym mężczyzną. Jeśli tak, to należałoby przesunąć jej narodziny nawet na ok. 1315 r. Nie ma również pewności co do tożsamości jej ojca. W niektórych publikacjach można odnaleźć wiadomość, że była córką praskiego wójta o imieniu Wacław. Niewykluczone jednak, że badacze ci pomylili ojca Krystyny z jej szw…

Krystyna-Rokiczana-7717036.png
width: 1200
height: 630

Leszek Biały to ambitny władca i smakosz piwa. Przedwczesna śmierć pokrzyżowała jego plany
type: item
date: 2024-12-07T12:02:46.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
description: Chociaż książę Leszek Biały zapisał się w historii przede wszystkim za sprawą swej tragicznej śmierci na zjeździe w Gąsawie, przez wiele lat prowadził ambitną politykę zmierzającą do zachowania jedności państwa polskiego. Nie był jednak w stanie zażegnać rodzinnych konfliktów, które pogłębiały się po podziale kraju na dzielnice.
encoded: Spis treści: Leszek Biały – młodość Wejście w dorosłość Polityka ruska i ruskie małżeństwa Rywalizacja o władzę i wpływy Nie ma życia bez piwa Zbrodnia gąsawska Panowanie Leszka Białego naznaczone było przede wszystkim walką o władzę z przedstawicielami wielkopolskiej i opolskiej linii Piastów – Mieszkiem III Starym i jego synem Władysławem Laskonogim oraz Mieszkiem I Plątonogim. A także jego zaangażowaniem w konflikt o władzę na Rusi Halicko-Włodzimierskiej. Władca ten nie tylko dążył do odzyskania faktycznej władzy zwierzchniej w Polsce. Podejmował też próby scalenia państwa polskiego, które od 1138 r. było podzielone na dzielnice. Jego ambitna polityka z czasem przysporzyła mu wrogów nie tylko wśród piastowskich książąt, ale i władców sąsiednich ziem. Gdyby nie jego tragiczna śmierć na zjeździe w Gąsawie, być może zdołałby złączyć pod swoją władzą dzielnicę senioralną, Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie. Leszek Biały – młodość Leszek Biały przyszedł na świat najprawdopodobniej w 1184 lub 1185 r. (według dawniejszej literatury w 1186 lub 1187 r.) jako czwarty syn księcia krakowskiego Kazimierza II Sprawiedliwego i księżniczki znojemskiej Heleny. Miał sześcioro rodzeństwa: nieznaną z imienia żonę wielkiego księcia kijowskiego Wsiewołoda Czermnego, Kazimierza, Bolesława, Odona, Adelajdę, fundatorkę kościoła św. Jakuba w Sandomierzu, młodszego brata Konrada. Wszyscy starsi bracia Leszka zmarli w młodym wieku, jeszcze przed jego narodzinami. Od początku był on więc przygotowywany do roli następcy swojego ojca na krakowskim tronie. „Tymczasem książę Lestek wzrastał w latach i mądrości, chłopcem jeszcze będąc, zaprawiał się pilnie w łowach. Rychło nabrał w tym sporej wprawy i rwał się do władania bronią. A chociaż nie był jeszcze nawet giermkiem, a cóż dopiero rycerzem, okazywał zawczasu chwalebne znamiona rycerskości” – pisał o nim w swojej kronice Wincenty Kadłubek. Nikt nie spodziewał się jednak, jak szybko nastąpi przejęcie przez niego władzy w księstwie krakowskim. Oj…

Leszek-Bialy-ced0e47.png
width: 1200
height: 630

W Warszawie spoczywają średniowieczni biskupi z Nubii. Tajemnica „grobu kapłańskiego”
type: item
date: 2024-12-06T09:53:36.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: grobowce
subject: warszawa
description: Założony pod koniec XIX wieku cmentarz Bródnowski jest zapewne ostatnim miejscem, które przychodzi nam do głowy, gdy myślimy o grobach średniowiecznych biskupów. Okazuje się jednak, że to właśnie tutaj spoczywają szczątki duchownych z odległego Sudanu.
encoded: Spis treści: Grób kapłański Szczątki nubijskich biskupów Kości w muzealnym magazynie Pogrzeb średniowiecznych duchownych Na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie w kwaterze 10A, w pobliżu drewnianego kościoła św. Wincentego à Paulo i grobu słynnego piosenkarza Mieczysława Fogga, znajduje się niepozorna współczesna mogiła oznaczona wyłącznie napisem: „Grób kapłański”. Zapewne niejedna osoba odwiedzająca nekropolię zastanawiała się, kim byli kapłani, którzy znaleźli miejsce wiecznego spoczynku w tym anonimowym grobie. Grób kapłański Choć cmentarz Bródnowski powstał dopiero w 1884 r., spoczywają w nim biskupi z VIII, IX i X wieku. Do tego jeszcze pochodzący z dawnego królestwa Nubii, obejmującego tereny dzisiejszego południowego Egiptu i północnego Sudanu. Historia przewiezienia kapłańskich szczątków do Polski i okoliczności, w jakich doszło do ich pogrzebu na warszawskiej nekropolii, stanowią zaś materiał na pełną zwrotów akcji produkcję filmową. Opowieść o pochówku nubijskich biskupów na cmentarzu Bródnowskim ma bezpośredni związek z pracami archeologicznymi pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego, które odbywały się w Faras w latach 1961–1964. Znajdująca się w północnym Sudanie miejscowość nosiła w czasach starożytnych i średniowiecznych nazwę Pachoras i należała do królestwa Makurii, czyli jednego z trzech królestw Nubii. Na miejscu ekipa prof. Michałowskiego natrafiła na ruiny średniowiecznej katedry biskupów Pachoras. Znajdowało się w niej ponad 150 malowideł wykonanych farbą temperową na suchym tynku mułowym, potocznie nazywanych „freskami z Faras”, a także m.in. epitafia biskupie i malowane naczynia ceramiczne. Celem ekspedycji było uratowanie tych zabytków przed zalaniem wodami Nilu (trwała wówczas budowa Wysokiej Tamy Asuańskiej), co zresztą nastąpiło krótko po wyjeździe archeologów. Znaczną część cennych znalezisk z Faras można dziś podziwiać w Galerii Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie. Pozostałe zaś zasiliły kol…

GrobkaplanskiszczatkibiskupowzFarasCmentarzBrodnowski-eb299b1.jpg
width: 4928
height: 3264

Stańczyk pojawił się na płycie Lady Gagi i w paryskim Luwrze. Kim naprawdę był?
type: item
date: 2024-11-01T09:02:27.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: malarstwo
description: Rok 2024 śmiało można określić mianem roku Stańczyka. Jego wizerunek pędzla Jana Matejki najpierw znalazł się na odwrocie płyty Lady Gagi „Harlequin”, a następnie trafił na nową wystawę czasową Luwru. Jak wyglądało życie najsłynniejszego polskiego błazna?
encoded: Spis treści: Kim był Stańczyk? Złote myśli Stańczyka Ulubiony błazen Zygmunta Starego Ostatnie lata życia Dziedzictwo Stańczyka Na przestrzeni lat Stańczyk był bohaterem wielu utworów literackich i dzieł sztuki. To sprawiło, że bardzo trudno jest oddzielić w jego życiu prawdę od fikcji. Już w 1541 lub 1542 r., a więc jeszcze za życia, stał się bohaterem satyry „Dialog przeciw różnorodności i zmienności polskich strojów” pióra Klemensa Janickiego, w której rozmawiał ze wskrzeszonym królem Władysławem II Jagiełłą. Pisali o nim renesansowi poeci Mikołaj Rej i Jan Kochanowski, a następnie tacy literaci jak Julian Ursyn Niemcewicz, Józef Ignacy Kraszewski czy Stanisław Wyspiański. Jan Matejko umieścił go nie tylko na obrazie „Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska”, ale też na kilku innych swoich dziełach. Były to m.in. „Stańczyk udający ból zębów”, „Zawieszenie dzwonu Zygmunta” i „Hołd pruski”. Nie sposób wymienić wszystkich przedstawień Stańczyka w kulturze, lecz warto pamiętać, że kryła się za nimi prawdziwa biografia niezwykłego człowieka. Kim był Stańczyk? Nawet podstawowe wiadomości biograficzne na temat Stańczyka budzą spory wśród naukowców. Dawniejsi badacze (m.in. Aleksander Brückner) uważali, że Stańczyk to po prostu zdrobnienie – być może pejoratywne – od imienia Stanisław. Autorka biogramu błazna w „Polskim Słowniku Biograficznym” Małgorzata Wilska zauważyła jednak, że od połowy XV wieku określenie Stańczyk występowało także jako nazwisko, i uznała, że nazywał się on Stanisław Stańczyk. Tożsamość Stańczyka Odrzuciła zarazem hipotezę Michała Bobrzyńskiego, jakoby był on tożsamy ze Stanisławem Wyssotą z Sułkowa, rotmistrzem królewskim wzmiankowanym w latach 1491–1533. A także teorię Juliana Krzyżanowskiego, identyfikującego go ze Stasiem Gąską, błaznem Zygmunta II Augusta, upamiętnionym przez Jana Kochanowskiego w utworze „Nagrobek Gąsce”. Staś Gąska znany był zresztą z tego, iż przez całe swoje 80-letnie życie nie powiedział …

JanMatejkoStanczyk-ed23d38.jpg
width: 5766
height: 4289

Książę Świdrygiełło był solą w oku Władysława Jagiełły. Wielokrotnie wystawiał cierpliwość brata na próbę
type: item
date: 2024-10-19T10:53:55.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: litwa
subject: średniowiecze
description: Wielki książę litewski Świdrygiełło rywalizował o władzę z bratem Władysławem II Jagiełłą i stryjecznym bratem Witoldem. Konflikt rodzinny ciągnął się przez dziesiątki lat, w czasie których książęta nieustannie walczyli ze sobą i godzili się, co jakiś czas włączając do swojego sporu nowych bohaterów.
encoded: Spis treści: Świdrygiełło – młodość Początki walki o władzę Spisek z Krzyżakami Sojusz z Moskwą Bunt i pojednanie Niedoszły król Litwy Wielki przegrany Księcia Świdrygiełłę śmiało można określić mianem czarnej owcy w dynastii Giedyminowiczów. Chociaż każdy z dwunastu synów (trzynasty Minigiełło zmarł w dzieciństwie) wielkiego księcia litewskiego Olgierda miał swoje ambicje i na przestrzeni lat rywalizowali oni ze sobą o władzę, to właśnie Świdrygiełło najczęściej występował przeciwko swojemu starszemu bratu, królowi Polski Władysławowi II Jagielle oraz stryjecznemu bratu wielkiemu księciu litewskiemu Witoldowi. Nie wahał się wówczas spiskować z największymi wrogami swoich krewnych, jak choćby Krzyżacy czy Luksemburgowie. Jagiełło miał dużo cierpliwości wobec krnąbrnego księcia, przez co nieustannie przekraczał on kolejne granice. W pewnym momencie Świdrygiełło zapragnął nawet zostać królem Litwy. W tym celu uwięził polskiego monarchę. Burzliwe losy najmłodszego Olgierdowica przypomniał ostatnio serial „Korona królów. Jagiellonowie”, w którym w jego rolę wciela się Michał Chruściel. Świdrygiełło – młodość Świdrygiełło przyszedł na świat między 1373 a 1376 r. jako najmłodszy syn wielkiego księcia litewskiego Olgierda i księżniczki twerskiej Julianny. Miał liczne rodzeństwo, w tym m.in. króla Polski Władysława II Jagiełłę, księcia kijowskiego Skirgiełłę i księżnę mazowiecką Aleksandrę. Był zaledwie kilkuletnim chłopcem, kiedy w maju 1377 r. zmarł jego ojciec. Jego wychowaniem zajmowała się przede wszystkim matka, z którą aż do jej śmierci w 1392 r. przebywał w księstwie witebskim. Po raz pierwszy został wymieniony w źródłach w październiku 1382 r., kiedy to doszło do zawarcia układu pomiędzy książętami litewskimi a zakonem krzyżackim na wyspie u ujścia Dubissy do Niemna. W przeciwieństwie do większości swoich braci nie był na chrzcie Jagiełły, który odbył się 15 lutego 1386 r. w katedrze na Wawelu. Religię chrześcijańską i imię Bolesław przyjął dopiero jakiś czas późni…

swidrygiello0-411f5cf.jpg
width: 2339
height: 1170

Wacław III to zapomniany czeski władca Polski. Został zamordowany w tajemniczych okolicznościach
type: item
date: 2024-09-24T09:44:29.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: czechy
subject: historia polski
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: W przeciwieństwie do swojego ojca, króla Wacława II, Wacław III jest dziś postacią niemal zupełnie zapomnianą. Władca ten mógł złączyć pod swoim panowaniem trzy państwa, lecz przedwczesna śmierć nie pozwoliła mu w pełni wykazać się w roli monarchy.
encoded: Spis treści: Wacław III – rodzina Narzeczony węgierskiej królewny Wacław III królem Węgier Utrata władzy na Węgrzech Wacław III, król Czech i Polski Pełen ogłady czy nieokiełznanej chuci? Walka z Piastami o Polskę Tajemnicze morderstwo Grób Wacława III Król Czech, Polski i Węgier Wacław III z dynastii Przemyślidów często pomijany jest w pocztach polskich monarchów lub zamieszcza się o nim jedynie krótką wzmiankę w biogramie ojca, Wacława II. Jego krótkie życie naznaczone było walką o utrzymanie władzy Przemyślidów na Węgrzech i w Polsce, a przedwczesna śmierć uniemożliwiła mu trwałe zapisanie się w dziejach Europy. W średniowiecznych kronikach przedstawiano go często jako hulakę i rozpustnika. Wielu historyków uważa zaś, że przyczynił się do upadku imperium swojego ojca. Jednocześnie jednak Wacław III starał się załagodzić spory z wrogami Wacława II, których przysporzyła mu jego agresywna polityka. Wielu swoich celów po prostu nie zdążył zrealizować. Zginął bowiem w tragicznych okolicznościach jako ostatni przedstawiciel dynastii Przemyślidów na czeskim tronie. Wacław III – rodzina Wacław III przyszedł na świat 6 października 1289 r. w Pradze jako syn króla Czech Wacława II i Guty Habsburżanki. Miał liczne rodzeństwo, w tym m.in.: siostrę bliźniaczkę Agnieszkę, żonę królewicza niemieckiego Ruprechta z Nassau, Annę, żonę króla Czech Henryka Karynckiego, Elżbietę, żonę króla Czech Jana Luksemburskiego, Małgorzatę, żonę księcia legnicko-brzeskiego Bolesława III Rozrzutnego. Przyrodni brat Przemyślidy Jan Volek, owoc romansu Wacława II z Agnieszką, został z kolei biskupem ołomunieckim. Przyrodnia siostra Agnieszka, córka Wacława II i księżniczki wielkopolskiej Ryksy Elżbiety, wyszła za mąż za księcia jaworskiego Henryka I. Wacław wcześnie stracił matkę, która zmarła 18 czerwca 1297 r. w Pradze w wieku zaledwie 26 lat. Od najmłodszych lat przygotowywany był przez ojca do objęcia po nim w przyszłości władzy w Czechach. Pojawiła się jednak szansa na to, że w przyszłości zo…

waclaw-iii0-a576bc1.jpg
width: 1600
height: 801

Królowa Polski i Czech Ryksa Elżbieta miała burzliwe życie. W ciągu 2 lat straciła dwóch mężów
type: item
date: 2024-09-22T12:23:47.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: czechy
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: królowa
subject: Piastowie
description: Królowa Czech i Polski Ryksa Elżbieta, jedyna córka króla Przemysła II, była hojną mecenaską sztuki i dobrodziejką Kościoła. Przedwcześnie straciła obydwu mężów, a prawdziwe szczęście odnalazła u boku czeskiego rycerza, z którym przez dwadzieścia lat żyła w nieformalnym związku.
encoded: W tym artykule: Ryksa Elżbieta – królowa Czech i Polski Krótkie małżeństwo z Wacławem II Ślub z miłości i dla polityki Wpływowa wdowa i jej kochanek Losy Ryksy Elżbiety, jedynej córki ostatniego męskiego przedstawiciela wielkopolskiej linii Piastów, naznaczone były dramatycznymi przeżyciami. Jako ośmioletnie dziecko została osierocona przez oboje rodziców. Po śmierci dwóch mężów Wacława II i Rudolfa III w wieku 19 lat była już podwójną wdową. Jako królowa wdowa dokonywała licznych fundacji religijnych, m.in. gotyckiego kościoła w Hradcu Královym i klasztoru cysterek w Starym Brnie. Miała także znaczący wpływ na rozwój czeskiego malarstwa miniaturowego. Cały czas aktywnie angażowała się w życie polityczne. Stanowili wraz ze swoim wieloletnim kochankiem Henrykiem z Lipy drugą najbardziej wpływową parę w Czechach obok króla Jana Luksemburskiego i jego żony Elżbiety Przemyślidki. Ryksa Elżbieta – królowa Czech i Polski Ryksa Elżbieta urodziła się 1 września 1288 r. w Poznaniu jako jedyna córka księcia wielkopolskiego (późniejszego króla Polski) Przemysła II i księżniczki szwedzkiej Ryksy, po której zresztą otrzymała imię. Była pierwszą Polką, której data dzienna urodzin została odnotowana w źródłach historycznych. Najprawdopodobniej w 1291 r. została zaręczona z Ottonem, synem margrabiego brandenburskiego Albrechta III z dynastii askańskiej. Księżniczka wcześnie straciła oboje rodziców. Jej matka zmarła między 1288 a 1293 r., a ojciec został zamordowany 8 lutego 1296 r. w Rogoźnie, zaledwie pół roku po koronacji na króla Polski w katedrze gnieźnieńskiej. Opiekę nad pasierbicą przejęła wówczas Małgorzata brandenburska, trzecia żona Przemysła II i zarazem siostra narzeczonego Piastówny. To na zabrała księżniczkę ze sobą do Brandenburgii. Małżeństwo Ryksy i Ottona nie doszło ostatecznie do skutku. Otton zmarł bowiem 11 marca 1298 lub 1299 r., a więc przed osiągnięciem przez jego narzeczoną wieku sprawnego. Wkrótce o rękę księżniczki zaczął zabiegać król Czech Wacław II, kt…

ryksa-elzbieta-eca2172.png
width: 1200
height: 630

Piękna Żydówka miała zdobyć serce polskiego króla. Kim była tajemnicza Esterka?
type: item
date: 2024-09-21T06:27:19.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: średniowiecze
subject: żydzi
description: Ostatni król Polski z dynastii Piastów Kazimierz III Wielki wykazywał się dużą otwartością w stosunku do przedstawicieli narodu żydowskiego. Jan Długosz przypisywał tę postawę monarchy jego romansowi z piękną Żydówką Esterką. Okazuje się jednak, że Esterka i opowieść o jej związku z królem była najprawdopodobniej owocem… antyjudaizmu kronikarza.
encoded: W tym artykule: Kobiety Kazimierza Wielkiego Skąd się wzięła opowieść o Esterce? Tolerancyjny stosunek króla do Żydów Piękna Esterka w obronie współbraci Próba wyjaśnienia zagadki Esterka postacią historyczną czy legendarną? Esterka w literaturze, sztuce i… architekturze Król Polski Kazimierz III Wielki zapisał się w historii kraju nie tylko jako monarcha, który „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. Jest znany również jako kobieciarz, skandalista i bigamista. Kobiety Kazimierza Wielkiego Kiedy poślubiona przez Kazimierza w 1341 r. księżniczka heska Adelajda nie urodziła mu upragnionego potomka, zaczął szukać pocieszenia w ramionach innych kobiet, a w 1356 r. popełnił bigamię, żeniąc się z czeską mieszczką Krystyną Rokiczaną. Jan Długosz w swoich „Rocznikach czyli kronikach sławnego Królestwa Polskiego” pisał wręcz o nim, że „prowadził rozwiązłe życie, gardząc i za nic mając swoją żonę, królową Jadwigę [sic!], inaczej Adelajdę, kobietę urodziwą i zacną, i jawnie i pokątnie żył z nałożnicami, których tłumy jak jakieś siedliska sromoty porozmieszczał w Opocznie, Czchowie, Krzeczowie i wielu innych miejscowościach”. Chociaż kronikarz wyolbrzymiał zapewne rozwiązłość monarchy, faktem jest, że pozostawił on co najmniej dwóch nieślubnych synów, Niemierzę i Jana, a być może również trzeciego, zmarłego w młodości Pełkę. W pamięci Polaków najbardziej zapisał się romans Kazimierza z Żydówką Esterką, za której sprawą miał on nadać Żydom liczne przywileje. Okazuje się jednak, że istnienie żydowskiej kochanki władcy budzi wśród badaczy poważne wątpliwości. Skąd się wzięła opowieść o Esterce? Pierwsza wzmianka źródłowa na temat kochanki Kazimierza III Wielkiego o imieniu Esterka pojawiła się dopiero w spisanych w latach 1455–1480, a więc sto lat po śmierci władcy, „Rocznikach czyli kronikach sławnego Królestwa Polskiego” Jana Długosza. Nie wspominają o niej żadne zachowane dokumenty z czasów panowania piastowskiego monarchy. Nie pojawia się również w skardze wysłanej prz…

kazimierze-wielki-u-esterki-2dadacd.png
width: 1200
height: 630

Narodzin Elżbiety Bonifacji wyczekiwał cały królewski dwór. Medyk przewidział tragedię
type: item
date: 2024-09-06T09:56:32.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: królowa
subject: polska
subject: średniowiecze
description: Elżbieta Bonifacja była jedynym dzieckiem Władysława II Jagiełły i Jadwigi Andegaweńskiej, na które para królewska czekała ponad 13 lat. Na cześć mającego się urodzić dziecka pisano poematy, a jego przyszłość starano się odczytać w gwiazdach. Historii królewny nie było jednak pisane szczęśliwe zakończenie.
encoded: Spis treści: Wielkie wyczekiwanie na polską księżniczkę Elżbieta Bonifacja – „chluba Polaków” i „postrach pogan” Trudne narodziny księżniczki Kiedy zmarła Elżbieta Bonifacja? Dwa zgony, jeden pogrzeb Małżeństwo Władysława II Jagiełły i Jadwigi Andegaweńskiej, zawarte 18 lutego 1386 r. w katedrze na Wawelu, przez wiele lat pozostawało bezpotomne. Królewski dwór powoli tracił nadzieję na to, że para kiedykolwiek doczeka się potomstwa. Kiedy więc jesienią 1398 r. monarchini zaszła w ciążę, narodzin jej dziecka wyczekiwali nie tylko Polacy i Litwini, ale też wiele dworów europejskich. Potomek pary łączył bowiem w sobie geny Andegawenów i Giedyminowiczów, a także – poprzez dwie prababki Elżbietę Łokietkównę i Elżbietę kujawską – dynastii Piastów. Nadworny medyk stworzył horoskop mającego się narodzić dziecka, poeci pisali utwory na jego cześć, a sam papież Bonifacy IX wyraził chęć zostania jego ojcem chrzestnym. Radość z narodzin Elżbiety Bonifacji trwała jednak krótko, a po niecałym miesiącu na królewskim dworze zapanowała podwójna żałoba. Wielkie wyczekiwanie na polską księżniczkę Radosne oczekiwanie na narodziny pierwszego potomka Władysława II Jagiełły i Jadwigi Andegaweńskiej – jak się później okazało, córki Elżbiety Bonifacji – rozpoczęło się najprawdopodobniej w październiku 1398 r. Wtedy bowiem królowa zorientowała się, że jest w ciąży, a nadworny medyk Jan de Saccis, późniejszy rektor Uniwersytetu Krakowskiego, przystąpił do opracowywania horoskopu dziecka. Wyliczył on, że Jadwiga poczęła 16 września 1398 r., i na tej podstawie odczytał z układu gwiazd, jaka przyszłość czeka królewicza lub królewnę. „Wyliczenia” te musiały być błędne, ponieważ de Saccis uznał, że para królewska będzie miała syna. Warto w tym miejscu nadmienić, że dzieło medyka jest najstarszym zachowanym na ziemiach polskich horoskopem. Na czas ciąży Jadwiga nie opuszczała już Krakowa, lecz jej kancelaria cały czas wydawała kolejne dokumenty, m.in. akty fundacyjne i przywileje. Świadectwem panuj…

Elzbieta-Bonifacja-7b06710.png
width: 1200
height: 630

Barbara Zapolya i Zygmunt I Stary nie umieli bez siebie żyć. Ich miłość przetrwała w korespondencji
type: item
date: 2024-09-06T06:55:32.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia
subject: historia polski
subject: królowa
subject: królowie
description: Królowa Barbara Zapolya nie pochodziła z królewskiego, ani nawet książęcego rodu, lecz cieszyła się sympatią Polaków oraz miłością swojego męża Zygmunta I Starego. Parze królewskiej nie było dane długo cieszyć się małżeńskim szczęściem, a miejsce dobrej i pobożnej Węgierki po kilku latach zajęła dumna i wyniosła Bona Sforza.
encoded: Spis treści: Jak Barbara Zapolya została królową Polski? Kim była Barbara Zapolya? Pierwsza koronacja od lat „Najmilsza małżonka” Miłość zapisana w listach Przedwczesna śmierć Gdzie jest pochowana Barbara Zapolya? W 1506 r. Zygmunt I Stary objął władzę w Polsce po śmierci swojego starszego brata Aleksandra Jagiellończyka. To wtedy za namową senatorów zaczął rozglądać się za odpowiednią kandydatką na żonę. Jak Barbara Zapolya została królową Polski? W listopadzie 1509 r. król Zygmunt wyznaczył poselstwo, które miało ubiegać się o rękę księżniczki meklemburskiej Anny, wdowy po landgrafie Hesji Wilhelmie II Średnim. Misja została jednak odwołana z powodu konfliktu zbrojnego Polski z hospodarem mołdawskim Bogdanem III. Nie doszedł również do skutku lansowany przez Maksymiliana I Habsburga projekt małżeństwa Zygmunta z przedstawicielką rządzącego w Mantui rodu Gonzagów. Ostatecznie monarcha zdecydował się więc na ślub z Barbarą Zapolyą ze skonfliktowanego z Habsburgami węgierskiego rodu magnackiego. Zachowana korespondencja Zygmunta i Barbary świadczy o ich szczerej trosce o siebie nawzajem. A gdyby nie przedwczesna śmierć królowej, byliby zapewne jednym z najszczęśliwszych polskich małżeństw królewskich. Kim była Barbara Zapolya? Barbara Zapolya przyszła na świat najprawdopodobniej 11 lutego 1496 r. jako córka palatyna Węgier Stefana Zapolyi i księżniczki cieszyńskiej Jadwigi z dynastii Piastów. Na temat jej daty urodzenia zachowały się sprzeczne informacje. W roczniku Stanisława Naropińskiego zapisano, że żyła ona 25 lat, więc urodziła się w 1490 r. Według bardziej wiarygodnych źródeł węgierskich umarła w 20. roku życia. To sugeruje jej narodziny w 1495 r. lub w pierwszych miesiącach 1496 r. Na początku 1495 r. przyszedł jednak na świat jej brat Jerzy, a wydaje się mało prawdopodobne, by byli z Barbarą bliźniętami. Data dzienna urodzin monarchini znana jest z kolei z jej horoskopów wykonanych w 1504 i 1512 r. Oprócz wspomnianego Jerzego, żupana Spisza, Zapolya miała je…

Barbara-Zapolya-i-Zygmunt-Stary-4fefe18.png
width: 1200
height: 630

Córka Mieszka I była królową czterech państw. Jej historia obrosła legendą
type: item
date: 2024-09-03T12:41:03.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: królowa
subject: polska
subject: średniowiecze
description: Pierwszy historyczny władca Polski Mieszko I miał córkę, która była królową Szwecji, Danii, Norwegii i Anglii oraz matką Kanuta I Wielkiego, jednego z najwybitniejszych skandynawskich monarchów wczesnego średniowiecza. W historii tej księżniczki prawda nieustannie miesza się z legendą i nawet podstawowe informacje na jej temat budzą spory wśród badaczy.
encoded: W tym artykule: Tajemnicza córka Mieszka I Kim była córka Mieszka I, która została panią Skandynawii Zagadka imienia Z Gniezna do Londynu Dlaczego królowa wróciła do Polski Dumna, ale nie Piastówna Ironią losu polską księżniczkę, która była władczynią czterech państw, znamy wyłącznie z przekazów zagranicznych kronikarzy. Nie wspomina o niej Gall Anonim. Nie zna jej Wincenty Kadłubek. Wzmianki o niej próżno też szukać u Jana Długosza. Tajemnicza córka Mieszka I Najstarsze wiadomości o Mieszkównie pochodzą ze źródeł niemieckich. Przede wszystkim od współczesnego jej kronikarza Thietmara z Merseburga, którego wiarygodności nie sposób podważyć. W skandynawskich sagach królewskich postać polskiej księżniczki została z kolei zepchnięta na drugi plan. A na głównym pojawiła się pochodząca ze Szwecji Sygryda Storrada, czyli Dumna. Kobieta znana jest z tego, że swoimi intrygami miała doprowadzić do bitwy morskiej pod Svold. To w tym starciu władcy Danii i Szwecji stanęli przeciw królowi Norwegii. Dziś trudno oddzielić prawdę od fikcji oraz historyczną córkę Mieszka I od legendarnej Sygrydy. Nie ulega jednak wątpliwości, że Piastówna nadal pobudza wyobraźnię nie tylko historyków, ale i pisarzy. Świadczy o tym choćby wydana w 2016 r. powieść Elżbiety Cherezińskiej „Harda”. Kim była córka Mieszka I, która została panią Skandynawii Córka Mieszka I dała początek wielu mitom. Nie ulega jednak wątpliwości, że była postacią historyczną. Thietmar z Merseburga w spisanej w latach 1012–1018 kronice wspominał, że kobieta była żoną króla Danii Swena Widłobrodego oraz matką jego synów, Haralda i Kanuta. Inny niemiecki dziejopis Adam z Bremy w swojej kronice z ok. 1075 r. dodawał z kolei, że król Swen Widłobrody poślubił wdowę po królu Szwecji Eryku Zwycięskim i matkę króla Olafa Skötkonunga. Doczekał się z nią syna Kanuta. W załączonym do kroniki scholionie pojawia się zaś wzmianka, że Eryk ożenił się z córką lub siostrą króla Polski Bolesława Chrobrego. Sytuację komplikują jednak źródła s…

corka-mieszka-i-6019391.jpg
width: 2121
height: 1414