Ta żaba przypomina „wściekłe awokado”. Nie da się jej pomylić z żadną inną
Żaba deszczowa wygląda, jakby miała zły dzień – codziennie. Jej ciemne, okrągłe ciało i sroga mina sprawiły, że internauci ochrzcili ją mianem „wściekłego awokado”. Ten wyjątkowy gatunek zaskakuje jednak nie tylko osobliwą aparycją.
W tym artykule: Gdzie żyje czarna żaba deszczowa? Jak wygląda żaba deszczowa? Tryb życia żaby deszczowej Status żaby deszczowej W królestwie płazów bezogonowych, liczącym około 7000 gatunków, nie brakuje prawdziwych osobliwości. Wystarczy wskazać choćby na goliata płochliwego (Conraua goliath), czyli największą, bo mierzącą ok. 30 cm długości, żabę świata. Albo na żabę omszoną (Theloderma corticale), prawdziwego mistrza kamuflażu. Wymieniając najdziwniejsze żaby, nie można jednak pominąć naszego dzisiejszego bohatera. W końcu „wściekłe awokado” musiało czymś zapracować na swój przydomek. Gdzie żyje czarna żaba deszczowa? Czarna żaba deszczowa (Breviceps fuscus) to gatunek płaza bezogonowego z rodziny Brevicipitidae. Tak jak jej pozostali przedstawiciele, jest afrykańskim endemitem. Zasięg występowania czarnej żaby deszczowej ogranicza się do południowego wybrzeża Republiki Południowej Afryki. Siedliska tego gatunku są zlokalizowane na zboczach Gór Przylądkowych, na wysokości przekraczającej 1000 metrów n.p.m. Jego przedstawiciele zamieszkują fynbosy i piaszczyste obrzeża lasów. Jak wygląda żaba deszczowa? Breviceps fuscus osiąga od 40 do 51 mm długości. Tak jak pozostałe gatunki z rodziny Brevicipitidae, żaba deszczowa ma wyjątkowo krótką głowę, obłe ciało i krótkie kończyny, których stopy są skierowane do wewnątrz. Skóra zwierzęcia jest pozbawiona brodawek, za to występują na niej niewielkie, gęsto nagromadzone guzki. Ubarwienie jest ciemnobrązowe lub prawie czarne. Jedynie część brzuszna jest nieco jaśniejsza. Na skórze płaza nie występują wzory. Przyglądając się przysadzistej i obdarzonej krótkimi kończynami żabie, łatwo można zrozumieć, dlaczego bywa przyrównywana do awokado. A skąd wzięło się określenie „wściekłe”? To zasługa pyska zwierzęcia, który zdaje się wyrażać złość lub niezadowolenie. Rzeczywiście, wystarczy jedno spojrzenie, by dojść do wniosku, że żaba ma zły humor, ale to tylko pozory. Ten niezwykły płaz po prostu tak wygląda. Tryb życia żaby deszczowej Breviceps fuscus to gatunek ryjący. Siedliska żab deszczowych są zlokalizowane z dala od wody, na terenach piaszczystych i wśród niskiej roślinności. Przedstawiciele tego gatunku większość czasu spędzają pod ziemią, w norach o głębokości około 15 cm. Tylne kończyny płaca są wyposażone w wyspecjalizowane guzki, dzięki którym żaba deszczowa może przesuwać glebę i budować norę. W ciągu dnia nie opuszcza schronienia. Prowadzi nocny tryb życia. Obrona przed drapieżnikami Żaby deszczowe nie potrafią skakać i nie radzą sobie w wodzie. Nie znaczy to jednak, że w konfrontacji z drapieżnikami są całkowicie bezbronne. W obliczu zagrożenia, Breviceps fuscus nadyma się i znacząco zwiększa rozmiary ciała. Jeżeli ma taką możliwość, unika bezpośredniej konfrontacji i zakopuje się w glebie. Nawet pod ziemią może nabrać powietrza i powiększyć swój rozmiar, by w ten sposób zaklinować się w otworze. Czym żywi się żaba deszczowa? Podobnie jak większość płazów bezogonowych, czarna żaba deszczowa żywi się głównie owadami. W jej jadłospisie dominują świerszcze, ale nie gardzi także pająkami i larwami owadów. Rozmnażanie W okresie godowym samica wydziela lepką substancję, którą wabi samca. Jaja składa w płytkich, bo około czterocentymetrowych norkach z małym (piętnastomilimetrowym) otworem. Co warte podkreślenia, u żab deszczowych, tak jak u pozostałych przedstawicieli rodziny Brevicipitidae, nie występuje stadium larwalne. Z jaj wykluwają się małe, ale w pełni ukształtowane osobniki. Status żaby deszczowej Dokładna populacja żaby deszczowej nie jest znana. Gatunek ten jest określany jako liczny, więc na razie nie grozi mu wyginięcie. Może się to zmienić, gdy człowiek wkroczy na tereny zamieszkałe przez żaby deszczowe, bowiem gatunek ten nie toleruje naruszania swoich siedlisk. Należy jednak podkreślić, że wiele obszarów objętych zasięgiem występowania Breviceps fuscus podlega ochronie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak wyginęły dinozaury? Uczeni do dziś spierają się o to, jaka katastrofa wywołała wymieranie 66 mln lat temu
Co sprawiło, że 66 mln lat temu przetrwała tylko część gatunków roślin i zwierząt? Wciąż nie jest pewne, jak wyginęły dinozaury. Oto przegląd stanu wiedzy na ten temat.
W tym artykule: Teorie dotyczące tego, jak wyginęły dinozaury Uderzenie planetoidy lub komety Erupcje wulkaniczne Jak wyglądała zagłada dinozaurów? Badania w kraterze Chicxulub Skutki uderzenia planetoidy Sześćdziesiąt sześć milionów lat temu wymarły ostatnie z nielotnych dinozaurów. Identyczny los spotkał olbrzymie mozazaury i plezjozaury w morzach oraz pterozaury w przestworzach. Plankton, podstawa łańcucha pokarmowego w oceanach, również mocno ucierpiał. Wiele rodzin ramienionogów i gąbek morskich zniknęło, podobnie jak kryjące się w twardych muszlach amonity. Zmniejszyła się różnorodność rekinów. Większość roślinności uschła. W sumie więcej niż połowa żyjących na świecie gatunków zniknęła z powierzchni Ziemi. Co spowodowało to masowe wymieranie, które nastąpiło pod koniec kredy i na początku trzeciorzędu? Naukowcy wciąż szukają odpowiedzi na to pytanie. Tym bardziej, że trzeba znaleźć wytłumaczenie, dlaczego większość ssaków, żółwie, krokodyle, żaby i salamandry przeżyły. Ptakom się upiekło. Podobnie ślimakom, małżom, rozgwiazdom i jeżowcom. Rośliny odporne na warunki klimatyczne i będące w stanie przetrwać skrajności poradziły sobie dobrze. Teorie dotyczące tego, jak wyginęły dinozaury Naukowcy skłaniają się w większości ku dwóm teoriom, które mogą wyjaśnić wymieranie w kredzie. Pierwsza to uderzenie ciała niebieskiego, takiego jak kometa bądź planetoida. Druga zakłada nagły wzrost aktywności wulkanicznej. Wszyscy sądzą, że dinozaury ryczały. Tymczasem naukowcy twierdzą, że wydawały ptasie odgłosy Naukowcy znaleźli najstarszą zachowaną krtań nieptasich dinozaurów. Jak się okazało, różni się ona budową zarówno od krtani gadów, jak i od aparatu głosowego ptaków. Pewne cechy tej ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wszyscy-sadza-ze-dinozaury-ryczaly-tymczasem-naukowcy-twierdza-ze-wydawaly-ptasie-odglosy-fot-de-agostini-via-getty-images-b706cd7.jpg" width="938" height="616" alt="Wszyscy sądzą, że dinozaury ryczały. Tymczasem naukowcy twierdzą, że wydawały ptasie odgłosy (fot. De Agostini via Getty Images)" title="Wszyscy sądzą, że dinozaury ryczały. Tymczasem naukowcy twierdzą, że wydawały ptasie odgłosy (fot. De Agostini via Getty Images)" /> Każdy z tych scenariuszy zapełniłby niebo pyłami. One zaś pozbawiłyby Ziemię energii słonecznej, uniemożliwiając proces fotosyntezy. Po opadnięciu pyłu, gazy cieplarniane zablokowane w atmosferze spowodowałyby drastyczny wzrost temperatury. Taka nagła huśtawka klimatyczna mogłaby zakończyć życie wielu organizmów, którym udało się przetrwać długotrwałe ciemności. Uderzenie planetoidy lub komety Teoria uderzenia wzięła się z odkrycia, że warstwa skał pochodząca właśnie z okresu wymierania jest bogata w iryd. Występuje ona na całym świecie, na lądzie i w oceanach. Iryd to pierwiastek rzadko spotykany na Ziemi. Natomiast w meteorytach znajduje się w takim samym stężeniu, jak w tej warstwie skał. Stąd też naukowcy postawili tezę, że iryd został rozproszony na całym świecie w momencie uderzenia komety lub planetoidy w Ziemię. Od czasu pojawienia się wspomnianej hipotezy znaleziono szeroki na 180 kilometrów krater Chicxulub przy półwyspie Jukatan w Meksyku. Czas jego powstania szacuje się na 66 milionów lat temu. Wielu naukowców uważa, że zmiany w środowisku spowodowane przez takie zdarzenie mogły spowodować wymarcie dinozaurów. Erupcje wulkaniczne Jednak wnętrze Ziemi, źródło magmy, także jest bogate w iryd. Niektórzy naukowcy twierdzą, że doszło do potężnych, rozległych wycieków lawy. Wówczas na terenie Indii powstały tzw. trapy – ogromne pokrywy z lawy, mające łącznie 500 tys. km kw. powierzchni i grubość sięgającą 2 km. Wzrost aktywności wulkanicznej datowany na około 66 milionów lat temu również spowodowałby rozprzestrzenienie irydu na całym świecie. Jego skutkiem byłaby też emisja blokujących promienie słoneczne pyłów, sadzy i gazów cieplarnianych. Obie hipotezy mają swoje mocne strony. Niektórzy naukowcy uważają, że obie mogły przyczynić się do wyginięcia. Inni sugerują, że prawdziwym powodem były stopniowe zmiany klimatyczne i zmieniający się poziom mórz. Niezależnie od tego, co kryje się za wymarciem, był to koniec panowania tyranozaurów i świeży start dla szybko dywersyfikujących się i dostosowujących do nowych środowisk życia ssaków. Jak wyglądała zagłada dinozaurów? Oto scenariusz ostatniego dnia przed katastrofą według pierwszej z powyższych teorii. Wyobraźmy sobie wschód słońca w ostatnim dniu ery mezozoicznej 66 milionów lat temu. Promienie słońca padają na bagna i lasy iglaste ciągnące się wzdłuż wybrzeża na dzisiejszym Półwyspie Jukatańskim w Meksyku. Ciepłe wody Zatoki Meksykańskiej tętnią życiem. Kiedy ten zaginiony świat dinozaurów i ogromnych insektów skrzeczy i bzyczy w najlepsze, planetoida wielkości góry pędzi w kierunku Ziemi z prędkością około 64 tysięcy kilometrów na godzinę. Przez kilka ulotnych chwil kula ognia, która wydaje się być dużo większa i bardziej jaskrawa niż świecące słońce, przemyka przez niebo. Chwilę później planetoida uderza w Ziemię. Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź Do niedawna sądzono, że w historii Ziemi istniały zwierzęta, które umiały poruszyć pewną częścią ciała z prędkością naddźwiękową. Chodzi o dinozaury z rodziny diplodoków, mające... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czy-dinozaury-potrafily-machnac-ogonem-tak-szybko-ze-wywolywaly-grom-dzwiekowy-znamy-juz-odpowiedz-fot-getty-images-1176e78.jpg" width="933" height="700" alt="Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź (fot. Getty Images)" title="Czy dinozaury potrafiły machnąć ogonem tak szybko, że wywoływały grom dźwiękowy? Znamy już odpowiedź (fot. Getty Images)" /> Siła wybuchu penetruje skorupę ziemską na głębokość kilkudziesięciu kilometrów, żłobiąc krater o szerokości ponad 185 kilometrów i powodując parowanie tysięcy kilometrów sześciennych skał. Wybuch uruchamia lawinę następujących po sobie kataklizmów, które prowadzą do zagłady 80 procent życia na Ziemi – w tym większości dinozaurów. Badania w kraterze Chicxulub Grupa brytyjskich naukowców, pracująca na platformie wiertniczej w Zatoce Meksykańskiej, uzyskała próbki z górnego pierścienia krateru Chicxulub. Pierścień znajduje się tam, gdzie Ziemia odbiła się w kilka sekund po uderzeniu. Wybrzuszenie w obrębie ścian krateru uformowało dużą, okrągłą strukturę. Dzięki badaniu jej geologii naukowcy mają nadzieję na lepsze poznanie niesamowitych zjawisk, które tego dnia nawiedziły naszą planetę. To co już wiemy mogłoby posłużyć za scenariusz do niejednego filmu w Hollywood. Dzięki „kalkulatorowi konsekwencji” – programowi opracowanemu przez zespół geofizyków z Purdue University i Imperial College London – użytkownicy mogą wprowadzać szereg kluczowych detali, na przykład rozmiar planetoidy i jej prędkość, by tworzyć szczegółowe scenariusze wydarzeń. – Można wypróbować różnych odległości od miejsca uderzenia, by zobaczyć, jak skutki zmieniają się wraz z odległością – tłumaczy Joanna Morgan, jeden z czołowych naukowców przy projekcie Chicxulub. – Jeżeli znajdowalibyśmy się blisko epicentrum, w odległości tysiąca kilometrów, kula ognista zabiłaby nas od razu albo po kilku sekundach. – Faktycznie jeśli bylibyśmy na tyle blisko, by zobaczyć uderzenie, zginęlibyśmy na miejscu – potwierdza Gareth Collins, wykładowca planetologii na uniwersytecie Imperial College London i uczestnik badań. Skutki uderzenia planetoidy Dziewięć sekund po uderzeniu obserwator spaliłby się wskutek silnego promieniowania cieplnego. Drzewa, trawa i krzewy spontanicznie stanęłyby w płomieniach. Po pożarze czas na powódź. W zależności od lokalnej topografii, skutki uderzenia wywołałyby tsunami. 2,5 minuty po uderzeniu woda wzbiła się na wysokość 4,5 kilometra. Po 10 minutach fala zmniejszyła swoją wysokość do 1,5 km, ale znajdowała się już 220 km od miejsca uderzenia planetoidy. Następujące po tym trzęsienie ziemi o sile 10,1 w skali Richtera byłoby najsilniejszym trzęsieniem w historii. – Tak silne wstrząsy sejsmiczne odpowiadałyby skumulowanym trzęsieniom ziemi z ostatnich 160 lat – tłumaczy Rick Aster, profesor sejsmologii na Colorado State University i były przewodniczący Amerykańskiego Towarzystwa Sejsmologicznego. Zaledwie osiem minut po uderzeniu materiał wyrzucony w powietrze zacząłby opadać, pokrywając palący się krajobraz warstwą gorącego żwiru i popiołu. Najstarszy dowód na to, że dinozaury jadły ssaki. Dawne gady wyglądały jak wrony i miały cztery skrzydła Czym żywiły się dinozaury? Te mięsożerne jadły także ssaki. Czy ma to jakiś związek z ludźmi? W głębi lądu, poza zasięgiem bezpośrednich skutków eksplozji, oczom obserwatora ukazałoby się ciemniejące niebo i apokaliptyczny pokaz spadających gwiazd, wywołanych przez powracający na Ziemię gruz. – Nie przypominałoby to deszczu meteorów – twierdzi Collins. – Meteory rozpalają się przy większych prędkościach i robią się gorące. Tutaj deszcz gruzu na nowo wchodziłyby do atmosfery na mniejszych wysokościach, leciał wolniej i emitował promieniowanie podczerwone. – Nie do końca wiemy, jak by to wyglądało. Może coś na kształt czerwonej łuny – dodaje. Następnie niebo ściemniałoby, a wirujące dookoła popiół i gruz pogłębiłyby zapadający mrok. – Przez kilka pierwszych godzin panowałaby prawie całkowita ciemność – podkreśla Collins. – Jednak potem niebo zaczęłoby się rozjaśniać. Następne tygodnie, a może miesiące czy lata wyglądałyby jak coś pomiędzy zmierzchem a bardzo zachmurzonym dniem.
Plaże nad Bałtykiem - które są najpiękniejsze, najczystsze i najmniej zatłoczone? Oto nasz ranking
Plaże nad Bałtykiem są doceniane nie tylko przez Polaków, ale także przez turystów zza granicy, którzy cenią sobie ich klimat i piękno. Jakie są najładniejsze plaże w Polsce?
W tym artykule: Plaże nad Bałtykiem: gdzie warto pojechać? Plaże nad Bałtykiem z małą ilością turystów Postanowiliśmy stworzyć subiektywną listę dziesięciu najładniejszych terenów do opalania nad wybrzeżem. To swoiste uzupełnienie rankingu najpiękniejszych plaż w Polsce. Jako bonus także coś dla poszukujących spokojnego wypoczynku: mało popularne, a równie urokliwe plaże nad Bałtykiem. Plaże nad Bałtykiem: gdzie warto pojechać? Jakie są najlepsze plaże w Polsce? Każdy ma oczywiście inne ulubione "typy", ale my prezentujemy wszystko to, co najlepszego ma do zaoferowania Bałtyk. Plaże, o których mowa niżej, należą do tych najbardziej chwalonych i najchętniej odwiedzanych przez amatorów naturalnego piasku. To również coś dla miłośników malowniczych widoków i niepowtarzalnego nadmorskiego klimatu, o który trudno w innych lokalizacjach. Oto najładniejsze (naszym zdaniem) polskie plaże. Plaża w Świnoujściu (północno-zachodnia) Ranking otwiera północno-zachodnia plaża w Świnoujściu, jedna z najbardziej popularnych i najbardziej cenionych przez turystów. Zejście do wody jest tu bardzo łagodne i przyjazne nawet dla małych dzieci. O bezpieczny wypoczynek dbają ratownicy, którzy strzegą linii nadbrzeżnej i wodnej przez całe lato. Jest to więc idealna propozycja dla rodzin z dziećmi, którzy z jednej strony chcą cieszyć się pięknymi widokami i czystym piaskiem, a z drugiej zależy im na bezpieczeństwie. Polecamy! Plaże na Helu (Mała i Duża) Hel od wielu lat króluje w rankingach polskich regionów wakacyjnych. Nic dziwnego, bo oferuje nie tylko malowniczy krajobraz, ale również dwie fantastyczne plaże, na których każdy znajdzie coś dla siebie. Plaża Duża ulokowana jest nad otwartym morzem, natomiast Plaża Mała mieści się od strony Zatoki Gdańskiej (przy Fokarium). Ponieważ są to plaże nadzorowane przez miasto, ich czystość jest bez zarzutu. Ich kolejnym atutem jest to, że znajdują się w centrum, co sprawia, że mają znakomitą infrastrukturę gastronomiczną, rozrywkową i noclegową. Plaża w Trzęsaczu Mniej popularna, choć piękna i warta polecenia plaża. Bałtyk oferuje i takie skarby. Plaża w Trzęsaczu jest długa na około 2 kilometry i całkiem szeroka. Ulokowana nieopodal centrum. Wejść na nią można albo przez las, albo przez wydmy. Obie te opcje są wyjątkowo malownicze, zatem warto się tam wybrać choćby dla tego faktu. Co ważne, do dyspozycji plażowiczów oddane są leżaki, a piasek jest nieskazitelnie czysty. Mniej uczęszczana, ale naprawdę rekomendowana pozycja na naszej liście! Plaża w Gdyni-Orłowie Jeśli jesteście amatorami spacerów brzegiem morza, to bardzo dobrym tropem będzie wypoczynek na plaży w Gdyni-Orłowie. Nie jest tak zatłoczona, jak plaża w Sopocie. Omijają ją też coraz częstsze na Bałtyku zakwity sinic. Atrakcją jest natomiast stromy, malowniczy klif. Nie tylko Wolin. 10 najpiękniejszych i najciekawszych wysp na Bałtyku Wyspy na Bałtyku to nie tylko Wolin i Uznam. Nie każdy o tym wie, ale Morze Bałtyckie jest usiane tysiącami wysp! Wśród nich znajdują się prawdziwe perły, oferujące piękne plaże, wspani... Jest tu piękne molo, na które, w odróżnieniu od sopockiego, wstęp jest wolny. W pobliskich restauracjach można napić się kawy lub zjeść dobry lunch. Zresztą jest to możliwe także na plaży, bo funkcjonuje tu kilka lokali ulokowanych niemalże na piasku. W sklepach przy przystani rybackiej można kupić wędzone ryby. Przy plaży znajduje się Scena Letnia Teatru Miejskiego w Gdyni. Wieczorami w sezonie można tam obejrzeć spektakle. W pobliżu jest też park Kolibki i Psia Plaża. Plaża w Międzyzdrojach Ta lista byłaby niekompletna bez plaży w Międzyzdrojach. Ta strzeżona plaża piaszczysta jest przyjazna zwierzętom, co już jest dużym plusem dla właścicieli czworonogów, którzy coraz chętniej wypoczywają ze swoimi pupilami nad morzem. Niestety ze względu na dużą popularność, plaża ta bywa oblężona przez turystów. Jeśli to nie problem, to powinna się wam spodobać, bo należy do raczej szerokich i malowniczych. Przy tym łatwo się z niej dostać do innych atrakcji, jakie oferuje miasto, m.in. na słynną Aleję Gwiazd lub na przystań ze statkami. Dużym plusem plaży w Międzyzdrojach jest też możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego. Plaża w Kołobrzegu Kolejną piaszczystą plażą, która każdego roku zdobywa serca turystów jest plaża w Kołobrzegu, czyli popularnej miejscowości wakacyjnej. Tutaj również, podobnie jak w Międzyzdrojach, można zabrać ze sobą czworonoga. Nieopodal znajduje się słynne molo, porównywane z tym w Sopocie, a także ujście rzeki Parsęty, gdzie można podziwiać statki wpływające do portu. W sezonie letnim na plaży w Kołobrzegu funkcjonują trzy główne kąpieliska: Kąpielisko Zachód, Kąpielisko Centralne i Kąpielisko Wschód (przy osiedlu Kołobrzeg Podczele). W centralnym fragmencie plaży w Kołobrzegu, niestety, jest dość tłoczno, co rzecz jasna wynika z popularności tego miejsca. Jeśli więc zależy wam na większym poczuciu spokoju, udajcie się na zachodni brzeg, czyli Grzybowo. Plaże nad Bałtykiem z małą ilością turystów Od czasu do czasu każdy chce złapać oddech, a tłumy plażowiczów niekiedy zaburzają kontakt z naturą. Dlatego poniżej pokazujemy wam cztery plaże nad morzem, na których można odnaleźć spokój i ukojenie. W przeciwieństwie do poprzednich propozycji, na tych plażach rzadko można uświadczyć dużych grup osób, zwłaszcza poza sezonem wysokim. Jakie są najspokojniejsze i zarazem najpiękniejsze plaże w Polsce? Lato nad Bałtykiem: Pomorze Zachodnie Piechotą, rowerem i katamaranem. Tak zwiedzałem Pomorze Zachodnie. I odkryłem polską Amazonię nad Bałtykiem. Plaża w Poddąbiu Poddąbie, czyli wieś z liczbą ludności nieprzekraczającą kilkudziesięciu, ulokowana jest między Ustką i Rowami, a więc dwoma niezwykle popularnymi kurortami. Mimo to sama w sobie jest mało znana. Dlatego na plażę w Poddąbiu przychodzi nieliczne grono osób. To warunki idealne dla spokojnego wypoczynku. By dojść do plaży, trzeba pokonać urokliwy odcinek lasu bukowo-sosnowego, a następnie zejść schodami prosto z bajecznego klifu. Plaża w Sarbinowie To kolejny skarb ukryty nieopodal głośnej turystycznej miejscowości, tym razem Mielna. Zaledwie 7 kilometrów dalej znajduje się wieś Sarbinowo z piękną, choć niewielką plażą. Dawniej Sarbinowo było umiejscowione się aż 1,5 km od linii brzegowej, natomiast fale morskie bezpowrotnie pochłonęły część lądu. Co ciekawe, wzdłuż tutejszej plaży rozciąga się promenada. Widać stąd także latarnię w Gąskach, oddaloną o około 5 kilometrów. Plaża w Dąbkach Kolejną propozycją jest plaża w Dąbkach. Szeroka (ok. 50 metrów), długa na około 2 kilometry i piaszczysta, ze strzeżonym kąpieliskiem. Można tu spotkać łodzie miejscowych rybaków, co z pewnością wpływa na klimat tego zacisznego miejsca. Interesujące jest także to, że nieopodal plaży, wśród porastającego wydmy sosnowego lasu, rozciąga się długa na około 6 kilometrów promenada. Jest więc, gdzie spacerować i co jeść, a jednocześnie cieszyć się spokojem i kontaktem z naturą. Plaża w Chałupach Jeśli chodzi o najpiękniejsze plaże w Polsce, Chałupy zdecydowanie przodują w rankingach. Choć miejscowość Chałupy jest dość popularna wśród turystów, to jednak ruch turystyczny skupia się głównie wokół kampingów i sportów wodnych (w obrębie Zatoki Puckiej). Ale jeśli będziecie omijać wejścia przy popularnych kempingach, odkryjecie prawdziwe skarby, jakie ma do zaoferowania plaża. Wejścia poza centrum, prowadzące przez las, są warte uwagi. Przy odrobinie szczęścia można mieć plażę tylko dla siebie.
Oto najpiękniejsze zabytki świata. Które z nich mieliście okazję zobaczyć?
Najpiękniejsze zabytki świata to mnóstwo różnych rankingów, z których każdy zawiera nieco inne obiekty. Świat jest pełen zabytków, które warto zwiedzić i którymi można się szczerze zachwycić.
W tym artykule: Najpiękniejsze zabytki świata: Hagia Sophia Najpiękniejsze zabytki świata: Most Karola w Pradze Najpiękniejsze zabytki świata: Katedra w Bordeaux Najpiękniejsze zabytki świata: Pałac w Wersalu Najpiękniejsze zabytki świata: Angkor Wat Najpiękniejsze zabytki świata: Wielki Mur Chiński Biorąc pod uwagę obiekty z całego świata naprawdę trudno jest stworzyć listę obejmującą najpiękniejsze zabytki świata, która choćby zbliży się do obiektywności. Poniżej przedstawiamy bardzo subiektywną listę tych, które przez wielu podróżników, ale i historyków sztuki uważane są za najcenniejsze zabytki świata. Znajdują się na różnych kontynentach, dalej i bliżej Polski. Być może warto zainspirować się nimi na kolejną podróż? Najpiękniejsze zabytki świata: Hagia Sophia Fot. Getty Images Najpiękniejsze zabytki świata bardzo często są obiektami sakralnymi. Haga Sophia w przeszłości była ważną świątynią chrześcijańską, a następnie meczetem. Znajduje się w Stambule, największym mieście współczesnej Turcji. Haga Sophia została wybudowana jako Kościół Mądrości Bożej, a jej budowa ruszyła w roku 532 naszej ery. Funkcję chrześcijańskiej świątyni pełniła aż do zdobycia Konstantynopola (dzisiejszego Stambułu) przez Turków w 1453. Dobudowano do niej wtedy cztery minarety, które znajdują się tu do dziś. Zachwyca jej ogrom, kunszt budowli oraz liczne mozaiki, które zachowały się w środku. W czasie swego istnienia bazylika była wielokrotnie niszczona, jednak przetrwała w pięknym stanie, dlatego możemy ją dziś podziwiać. To jeden z przykładów architektury bizantyjskiej, których do dziś pozostało niewiele, a zarazem namacalne świadectwo wczesnego rozwoju chrześcijaństwa. Obiekt ten bardzo często wymieniają listy wyróżniające najciekawsze zabytki świata. Jest powszechnie uznawany za najwspanialszy spośród obiektów architektonicznych powstałych w pierwszym tysiącleciu naszej ery. Z pewnością warto odwiedzić go choć raz, a w miarę możliwości wrócić, by jeszcze lepiej poznać tę niezwykłą świątynię. Najpiękniejsze zabytki świata: Most Karola w Pradze Najpiękniejsze zabytki świata znajdują się niekiedy na wyciągnięcie ręki. Zalicza się do nich wspaniały Most Karola w czeskiej Pradze. Most prowadzi nad rzeką Wełtawą, łącząc praskie dzielnice o nazwach Malá Strana i Staré Město. Ma ponad pół kilometra długości i niemal 10 metrów szerokości. Jego budowa rozpoczęła się z roku 1357. Most miał zastąpić poprzednią kamienną przeprawę, zmytą przez powódź. Od początku był wspaniałym i reprezentacyjnym obiektem – w okresie baroku zdobiło go 30 figur przedstawiających świętych. Z mostem wiąże się wiele legend i wydarzeń historycznych. Przyjmuje się, że to właśnie z mostu Karola wrzucono do Wełtawy świętego Jana Nepomucena. Do dziś figura świętego zdobi most, a każdy, kto jej dotknie, według wierzeń na pewno wróci do Pragi. Natomiast kamień węgielny pod budowę mostu wmurowany został o godzinie 5:31 rano, która została wskazana jako najkorzystniejsza przez astrologów. Na jednym z końców mostu znajduje się wieża mostowa z rzeźbami pochodzącymi z XIV wieku. W artykułach wymieniających najsłynniejsze zabytki świata bardzo często pojawia się Most Karola. To jedna z największych i najpopularniejszych atrakcji miasta, które jest przecież pełne wspaniałych obiektów architektonicznych. Most jest otwarty jedynie dla ruchu pieszych i bardzo wiele osób przechadza się nim, podziwiając panoramę Pragi oraz ciesząc się nastrojowym światłem latarni. Warto zobaczyć go zarówno w dzień, jak i w nocy! Trzeba jednak spodziewać się tłumów – codziennie tysiące turystów spacerują w tym niezwykłym miejscu. Najpiękniejsze zabytki świata: Katedra w Bordeaux Moda na Bordeaux Nie ma już statecznego, konserwatywnego Bordeaux. Zakurzonych butelek w piwniczkach, starszych panów w tużurkach i wielopokoleniowych historii. Najpiękniejsze zabytki świata znajdują się także we Francji. Spośród tamtejszych pięknych, gotyckich katedr naprawdę trudno jest wybrać tę "najpiękniejszą". Raz rozpoczęte spory mogłyby trwać latami, dlatego proponujemy w tym zestawieniu zwiedzenie katedry Saint Andre w Bordeaux. To naprawdę stara świątynia – ukończono ją wraz z końcem XI wieku. Wzorowano ją na katedrze Notre Dame w Paryżu, choć według niektórych przerosła ją wspaniałością. Podobnie jak w historii licznych średniowiecznych kościołów, także katedra w Bordeaux była wiele razy przebudowywana i rozbudowywana. Zachwyca już sam bogato zdobiony front katedry, pokryty licznymi płaskorzeźbami przedstawiającymi postaci i sceny biblijne. Konstrukcja katedry jest typowa dla gotyku, ażurowa i delikatna. Jednym z najsłynniejszych i zarazem najcenniejszych obiektów wewnątrz kościoła są organy. Zachowane wyposażenie kościoła jest bogate i imponujące – zwiedzający zobaczą liczne obrazy i rzeźby. Z dzwonnicy stojącej obok kościoła można podziwiać panoramę całego miasta. Mając na względzie zabytki całego świata, trudno jest wytypować tylko jedną katedrę średniowieczną. Ta z pewnością zachwyci wielu miłośników gotyku zarówno zewnętrzną architekturą, jak i wystrojem wnętrz. Można ją zwiedzić samodzielnie lub z przewodnikiem, który wtajemnicza turystów w historię. Najpiękniejsze zabytki świata: Pałac w Wersalu Wersal – nie tylko piękny, ale i genialny. Wersalskie fontanny napędzał „technologiczny cud” Pałac wersalski zachwycał pod wieloma względami, ale wyjątkowo interesująca jest rewolucyjna XVII-wieczna maszyna, która pompowała wodę z Paryża do królewskiego pałacu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fontanna-apolla-jest-jednym-z-55-obiektow-wodnych-w-palacu-wersalskim-wpisanym-na-liste-swiatowego-dziedzictwa-unesco-photograph-by-berthold-steinhilber-laif-redu-x-ae0de5a.jpeg" width="938" height="528" alt="Fontanna Apolla jest jednym z 55 obiektów wodnych w Pałacu Wersalskim, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. (Photograph by Berthold Steinhilber, Laif/Redu​x)" title="Fontanna Apolla jest jednym z 55 obiektów wodnych w Pałacu Wersalskim, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. (Photograph by Berthold Steinhilber, Laif/Redu​x)" /> Najpiękniejsze zabytki świata to lista, która nie mogłaby obyć się bez słynnego Wersalu. To już druga pozycja rodem z Francji (która w swoich granicach ma liczne najcenniejsze zabytki świata). Najsłynniejszym obiektem w tym regionie jest oczywiście pałac wersalski. To istniejący do dziś symbol francuskiej monarchii absolutnej. Od roku 1682 pałac pełnił funkcję oficjalnej siedziby króla Francji. Wcześniej jednak zaprojektowało go i wybudowało kilku słynnych, wspaniałych architektów. W pałacu istnieje 700 pomieszczeń. Oprócz architektury samego obiektu zachwyt budzi też pieczołowicie zaplanowany park zajmujący 800 ha, z ogromnym ogrodem i licznymi fontannami. Początkowo w tym miejscu stał nieduży zameczek myśliwski króla Ludwika XIII. On i jego następca, Ludwik XIV, często urządzali polowania w okolicznych lasach. To właśnie Ludwik XIV, zwany później Królem Słońce, postanowił przebudować pałac w Wersalu i nadać mu nowego charakteru. Rozpoczął się okres świetności Wersalu, który zakończyła dopiero krwawa rewolucja francuska. Dziś pałac wersalski odwiedza 7 milionów turystów rocznie. Zwiedzać można 120 z 700 pomieszczeń. Z jednej strony, procent powierzchni udostępnionej do zwiedzania jest niewielki, z drugiej – to wystarczająco, by spędzić tu cały długi dzień. Zdecydowanie warto poświęcić ten czas, by dotknąć żywej historii Francji w jej najciekawszym okresie. Rozmach, z jakim zbudowano pałac i przylegające do niego obiekty do dziś zapiera dech w piersiach i uświadamia, jak potężna była władza królewska we Francji. Najpiękniejsze zabytki świata: Angkor Wat Chciałbyś zobaczyć Kambodżę? Oto 5 miejsc, których nie możesz ominąć Ten kraj wciąż należy do najtańszych w Azji. Zbieramy więc na bilet i... zwiedzamy! Najpiękniejsze zabytki świata to nie tylko Europa. Pora na drugi azjatycki obiekt w tym zestawieniu: potężną świątynię Angkor Wat. to najlepiej zachowana świątynia w kompleksie Angkor, czyli na terenie państwa Khmerów, istniejącego od roku 802 do roku 1432. Świątynia znajduje się na terenie dzisiejszej Kambodży. Słowa "Angkor Wat" oznaczają nie mniej, nie więcej, jak „Świątynia Miejska”. Jej budowę zlecił Surjawarman II ku czci Wisznu, bóstwa hinduskiego. Wliczając otaczającą ją fosę oraz mury, świątynia zajmuje powierzchnię 2,08 km², a najwyższa z jej wież liczy 65 metrów. Świątynia Angkor Wat to żywa historia. Znajduje się w niej między innymi kamienny "arras", który ma 600 m długości i przedstawia ponad 20 000 postaci z mitów i legend, a także eposów indyjskich. Na ścianach budowli przedstawiono także dworskie życie. Wiemy dziś, że reliefy widoczne w świątyni były pokryte wieloma kolorami, w tym złotym. Nad wszystkim górował posąg boga Wisznu na grzbiecie świętego ptaka Garudy. Wymieniając skarby świata nie sposób zapomnieć o imponującej Angkor Wat. Aby zwiedzić pozostałości kompleksu w całości, warto zaplanować kilkudniowy pobyt w tym miejscu. W całym kompleksie znajduje się około 100 świątyń zachowanych w różnym stopniu. Do bram kompleksu Angkor można dostać się z pobliskiego miasta Siem Reap. Najpiękniejsze zabytki świata: Wielki Mur Chiński Mur Chiński: każdy podróżnik powinien stanąć na nim chociaż raz Wielki Mur Chiński został wpisany na listę siedmiu nowych cudów świata w 2007 r., jako symbol wytrwałości i uporczywości. Najpiękniejsze zabytki świata bywają nietypowe. Trudno nie zaliczyć do nich Wielkiego Muru Chińskiego. Nie jest tylko sam mur, ale cały system obronny, w skład którego wchodzą forty, wieże obserwacyjne, zapory naturalne, a także fragmenty murów ziemnych, murowanych i kamiennych. Pierwotnie system rozciągał się na długości 2400 km. Powstał, by chronić Północne Chiny przed postarzającymi się najazdami ludów Wielkiego Stepu. Początek rozbudowy tych fortyfikacji datuje się na III wiek przed naszą erą. Wielki Mur Chiński powstawał na przestrzeni wielu lat. Zapory wznoszono w zależności od bieżącej potrzeby. Zachodnia cześć muru chroniła też Jedwabny Szlak. W XVII wieku dynastia Ming została pokonana przez Mandżurów, a w wyniku tego zdarzenia Mur Chiński znalazł się na terenie jednego państwa i utracił znaczenie obronne i strategiczne. Tylko niewiele fragmentów Wielkiego Muru Chińskiego jest dziś w na tyle dobrym stanie technicznym, by mogli je zwiedzać turyści. Mur został wpisany na listę UNESCO w roku 1987, jako największy obiekt tego typu na świecie. Mimo, że dawno już utracił swoją świetność, nadal rozpala wyobraźnię podróżujących i wiele osób marzy, by stanąć kiedyś na jego grzbiecie.
Koty boją się ogórków i to panicznie. Dlaczego? Odpowiedź was zaskoczy
Potrafią spacyfikować psa, zmusić do pełnego posłuszeństwa człowieka (któremu wydaje się, że jest jego właścicielem), za to panicznie boją się ... ogórków. W internecie jakiś czas temu zaroiło się od filmików z domowymi kotami w roli głównej, które panikują na widok tego warzywa. Brytyjski naukowiec wyjaśnia, skąd ten strach.
W tym artykule: Koty boją się ogórków, bo ich nie znają Koty boją się ogórków, ponieważ kojarzą się z wężami Koty boją się zmian w miejscach, które uważają za bezpieczne Czy straszenie kotów ogórkami jest bezpieczne? Jakiś czas temu internauci zaczęli masowo umieszczać nagrania, na których widać, jak koty boją się ogórków. Procedura najczęściej jest taka: czekamy aż czworonóg spokojnie przysiądzie, na przykład by zjeść i kładziemy tuż za nim ogórka. Tak, zwykłego zielonego ogórka. Gdy zwierzę zorientuje się, co ma za plecami, najczęściej ucieka lub zaciekle się broni. Brytyjski weterynarz i zwierzęcy behawiorysta, dr Roger Mugford wyjaśnia, skąd ten strach się bierze. Rozwiązania zagadki mogą być dwa. Koty boją się ogórków, bo ich nie znają Po pierwsze: lęk przed nieznanym. Koty znane są ze swojej ciekawości świata, stąd angielskie porzekadło „curiosity killed the cat”. To odpowiednik naszego „ciekawość to pierwszy stopień do piekła”. Według behawiorysty kształt i kolor warzywa, z którym zwierzak najczęściej ma kontakt po raz pierwszy w życiu, po prostu zmusza go do reakcji obronnej. View oEmbed on the source website Koty boją się ogórków, ponieważ kojarzą się z wężami Ale jest jeszcze druga hipoteza. Dr Mugford twierdzi, że kotom podłużny kształt ogórków może kojarzyć się z wężem. Tutaj reakcja instynktowna jest zupełnie zrozumiała – atak lub ucieczka. Taki lęk jest zresztą powszechnie spotykany wśród ssaków, włączając w to nas. Strach przed wężami rozpowszechniony jest wśród małp i małp człekokształtnych. Szympansy potrafią bać się nawet dżdżownicy, która kojarzy im się z wężem. Według ewolucjonistów ofidofobia – czyli chorobliwy lęk przed wężami – najprawdopodobniej była cechą faworyzowaną przez selekcję naturalną. Jej początki sięgają czasów, kiedy prymitywne ssaki musiały przeżyć i rozmnażać się w środowisku zdominowanym przez gady. Aby nie stać się obiadem węża, wynalazły sposoby na wykrywanie, unikanie i wyprzedzanie ich ataku. 5 typów kocich charakterów. Fińscy naukowcy przyjrzeli się psychologii kotów Biolodzy wyróżnili 5 typów kocich charakterów. Które rasy kotów są najbardziej strachliwe? Prof. Lynne Isbell, antropolog z University of California w Davis dowodzi, że sąsiedztwo beznogich gadów było przyczyną zaawansowanego rozwoju mózgu. Sokoli wzrok, oczy patrzące na wprost, percepcja głębi i rozróżnianie kolorów w jej interpretacji nie są niczym innym, jak elementem wyścigu zbrojeń między drapieżnikiem i ofiarą. Koty boją się zmian w miejscach, które uważają za bezpieczne Obserwacje psychologów potwierdzają też nasze codzienne doświadczenia. Gdy napotykamy węża w lesie, z reguły instynktownie zamieramy w bezruchu. Dostrzegamy te zwierzęta niezależnie od świadomej obserwacji. A w ogrodach zoologicznych przed terrariami z wężami stoimy wyjątkowo długo, czasami wielokrotnie dłużej niż np. przed wybiegiem lwów czy słoni. Nie znosimy tych gadów, a jednocześnie nie potrafimy przestać na nie patrzeć. Wróćmy do kotów i ogórków. Nie bez znaczenia jest też miejsce straszenia – tam, gdzie domowe koty dostają od swoich opiekunów posiłek. To dla nich miejsce bardzo ważne, swoista ostoja bezpieczeństwa i spokoju. Jeśli niespodziewanie pojawi się tam nieznany obiekt, do tego przypominający groźnego drapieżnika, reakcja kota jest oczywista. Czy straszenie kotów ogórkami jest bezpieczne? Podskakujące futrzaki z pewnością są zabawne, ale weterynarze stanowczo odradzają straszenie ich dla zabawy. Szczególnie w miejscu dla nich tak ważnym jak to, gdzie się codziennie pożywiają. Na zaufanie kota trzeba bardzo długo pracować, a w ten sposób można je łatwo stracić. U wrażliwszych zwierząt takie straszenie może także odbić się na ich zdrowiu.
Drzewa chronione w Polsce: lista gatunków będących pod ochroną
Zastanawiasz się, które gatunki drzew zostały objęte ochroną ścisłą lub częściową? Poniżej wymieniamy najciekawsze drzewa chronione w Polsce.
W tym artykule: Brzoza ojcowska Brzoza karłowata Jarząb brekinia Jarząb szwedzki Cis pospolity Sosna limba Sosna drzewokosa Sosna błotna Sosna górska Drzewa objęte ochroną gatunkową są unikatowymi, niezwykle cennymi elementami przyrody. Wśród nich można znaleźć gatunki endemiczne, czyli występujące wyłącznie na określonym obszarze, rzadkie i zagrożone wyginięciem. Ochrona prawna pozwala im rosnąć bez ingerencji człowieka i dzięki temu – przetrwać. Rośliny pod ochroną zostały ujęte w Rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 października 2014 r. Wykaz obejmuje aż 415 gatunków objętych ochroną ścisłą, ponad 300 podlegających ochronie częściowej i 12 chronionych częściowo z możliwością ich pozyskiwania. Na tej liście znajduje się także wiele gatunków drzew. Obowiązujące przepisy chronią je przed wycinką przez cały rok, zatem właściciele terenów, na których mają być wykonywane prace związane z usunięciem drzew, muszą upewnić się, czy gatunki rosnące w granicach nieruchomości są objęte ochroną. Jakie są drzewa chronione w Polsce? Brzoza ojcowska Naszą listę otwiera rzadka i wyjątkowo piękna odmiana brzozy brodawkowatej. Brzoza ojcowska (Betula pendula var. oycowiensis) po raz pierwszy została opisana w 1809 roku (przez Wilibalda Bessera). Pół wieku później ten niezwykły gatunek został odkryty w Siedmiogrodzie, jednak aż do 1920 roku nie został sklasyfikowany i ogłoszony. Drzewo osiąga od 2 do 15 m wysokości. Pień pokryty jest białą, niełuszczącą korą. Liście są rombowate, osiągają długość do 4 cm i zbiegają się ostrym klinem wzdłuż ogonka. W drugim roku życia brzozy zawiązują się kwiatostany męskie. Okres kwitnienia przypada na kwiecień i maj. Pojedyncze stanowiska brzozy ojcowskiej występują w Siedmiogrodzie, na Słowacji i w Ukrainie, Szwecji i Danii. W Polsce występuje na pięciu stanowiskach: w Dolinie Kobylańskiej i Hamerni (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), Chojniku (Sudety), Czerwonej Górze (Wyżyna Sandomierska) i Skiełku (Beskid Wyspowy). Brzoza ojcowska jest niezwykle rzadkim gatunkiem, który w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Największym zagrożeniem dla niego są inne drzewa, które zakłócają brzozie dostęp do światła. Brzoza karłowata Kolejnym przedstawicielem rodziny brzozowatych w naszym zestawieniu jest brzoza karłowata, czyli Betula nana. Specyficzny wygląd tej niewysokiej krzewinki jest zasługą przystosowania do wzrostu w wyjątkowo niesprzyjających warunkach. Brzoza karłowata dorasta do 100 cm, a jej szerokość zamyka się w przedziale 50–120 cm. Charakteryzuje się ciemnymi (niemal czarnymi) pędami, które pokrywają drobne pączki. Męskie kwiatostany rosną na wierzchołkach lub po bokach pędów, natomiast żeńskie – na bocznych krótkopędach. Małe, niemal okrągłe liście osiągają długość do 1,5 cm. Ta piękna roślina występuje przede wszystkim na półkuli północnej (w tundrze). Izolowane stanowiska brzozy karłowatej można znaleźć także w Europie Środkowej, Południowej i Ameryce Północnej. W Polsce stanowi pozostałość okresu lodowcowego. Rośnie na trzech reliktowych stanowiskach: na Pojezierzu Chełmskim, w Górach Izerskich i Bystrzyckich. Kiedyś występowała także w polskich Karpatach. Brzoza karłowata jest zagrożona przez ekspansywne gatunki drzew. Dużym zagrożeniem dla tej rośliny jest też osuszanie terenów podmokłych. Od 1983 roku podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Jarząb brekinia Pierwszy przedstawiciel rodziny różowatych w zestawieniu to jarząb brekinia, czyli Sorbus torminalis. Osiąga do 25 m wysokości i do 100 cm pierśnicy. Charakteryzuje się rozpostartymi konarami i gęstą, szeroką koroną. Pojedyncze, klapowane liście mają ok. 10 cm długości. Białe kwiaty zbierają się w wyprostowane, luźne podbaldachy. Jarząb brekinia rośnie w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej. Najwyższe stanowiska tego drzewa są zlokalizowane na Kaukazie, natomiast najliczniejsze – w Europie Południowej. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, występującym na rozproszonych stanowiskach. Najwięcej z nich znajduje się na niżu. Drzewo występuje też w Karpatach, ale tylko na dwóch stanowiskach: w Rożnowie i na Białowodzkiej Górze. Roślina została ujęta w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii NT, co oznacza, że jest bliska zagrożenia. Z tego względu podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Jarząb szwedzki Kolejny chroniony reprezentant rodziny różowatych to jarząb szwedzki – Sorbus intermedia. Osiąga wysokość do 20 m i charakteryzuje się szeroką koroną o regularnym kształcie. Pojedyncze liście, o długości do 10 cm, mają kształt eliptyczny lub odwrotnie jajowaty. Kwiatostany osiągają szerokość do 10 cm. Okres kwitnienia przypada na maj. Jarząb szwedzki występuje w wielu krajach Europy. W Polsce, w stanie dzikim, rośnie wyłącznie między Kołobrzegiem a Gdynią, w nadbałtyckich lasach. Warto jednak podkreślić, że dzięki rozsiewaniu się drzew sadzonych na terenach zieleni, obecnie można spotkać ten gatunek niemal w całym kraju. Na swoich naturalnych stanowiskach, jarząb szwedzki jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin figuruje w kategorii EN, czyli jako gatunek zagrożony. Cis pospolity Pierwszym drzewem iglastym w zestawieniu jest cis pospolity. Ten wiecznie zielony gatunek osiąga do 28 m wysokości i do 140 cm pierśnicy, choć warto podkreślić, że może rosnąć też w formie krzewu. Wówczas osiąga wysokość do 4 m. Ciemnozielona korona ma jajowato-stożkowy kształt. Pień (cis pospolity może być rośliną jedno- lub wielopienną) jest pokryty wiśniowo-szarą albo ciemnobrunatną korą. Skrętoległe igły są szablaste i spłaszczone. Ich długość zamyka się w przedziale 2–3 cm. Małe kwiaty żeńskie mają jajowaty kształt. Męskie (kuliste) są tylko nieznacznie większe. Cis pospolity rośnie niemal w całej Europie. Wyjątek stanowi północna i wschodnia część kontynentu. Rozproszone stanowiska tych drzew znajdują się także w Polsce, jednak należy podkreślić, że na stanowiskach naturalnych jest gatunkiem rzadkim. Warto wiedzieć, że ten gatunek cisa jest drzewem, które zostało najwcześniej objęte ochroną w Polsce. Ochrona została ustanowiona na mocy statutu warckiego, wydanego w 1423 roku przez Władysława Jagiełłę. Współcześnie cis pospolity jest nieprzerwanie chroniony od 1946 roku. Obecnie podlega ochronie częściowej. Sosna limba Czas na pierwszego przedstawiciela rodziny sosnowatych. Sosna limba, czyli Pinus cembra, osiąga ok 25 m wysokości, przy czym należy podkreślić, że w niektórych przypadkach roczne przyrosty sięgają zaledwie 20 cm. Korona jest wąska, stożkowata lub jajowata, i może sięgać aż do podłoża. U młodych osobników jest gładka, ale z wiekiem traci regularność. Igły drzewa są sztywne i ostro zakończone. Kwiatostany męskie osiągają do 1,5 cm długości, natomiast żeńskie – do 1 cm. Dojrzałe szyszki (o długości ok. 8 cm) mają jasnobrązowy kolor. Sosna limba to europejski endemit. Występuje w piętrze subalpejskim w Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Francji i we Włoszech. Rośnie też na izolowanych stanowiskach w wyższych położeniach górskich. W Polsce, w stanie dzikim, występuje wyłącznie w Tatrach. Drzewa rosną pojedynczo, wśród kosodrzewiny. Idealnym podłożem dla limby są skaliste, mocno nasłonecznione zbocza, choć warto zaznaczyć, dobrze czuje się też na glinianych glebach. Sztucznie nasadzane stanowiska limby znajdują się w Tatrach, Sudetach i szczytowych partiach Beskidu Śląskiego. Od 1946 do 2014 roku sosna limba podlegała w Polsce ścisłej ochronie gatunkowej. Obecnie jest objęta ochroną częściową. Sosna drzewokosa Sosna drzewokosa (Pinus ×rhaetica Brūgger) jest mieszańcem międzygatunkowym sosny górskiej i sosny zwyczajnej. Charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem pod względem morfologicznym i genetycznym. To sprawia, że występuje zarówno w formie drzewiastej, jak i krzewiastej. Te pierwsze mogą osiągać wysokość do 20 m. Pokrój i budowa nie są cechami, które pozwalają odróżnić sosnę drzewokosą od gatunków rodzicielskich. Jej cechą szczególną jest natomiast liczba aparatów szparkowych, która na 5-milimetrowym odcinku środkowej, wypukłej części igły powinna wynosić od 50 do 55. Roślina występuje na obszarze Europy Środkowej i Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce można ją spotkać niemal wyłącznie na wielkim Torfowisku Batorowskim, w Sudetach, Tatrach i Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej. Na niżu występuje wyłącznie w Borach Dolnośląskich. W Polsce ma status rośliny zagrożonej i jest objęta ochroną ścisłą. Sosna błotna Kolejny interesujący gatunek z rodziny sosnowatych, który podlega ochronie prawnej, to sosna błotna, czyli Pinus rotundata. Jest mieszańcem dwóch podgatunków sosny górskiej: Pinus mugo subs. mugo i Pinus mugo subs. uncinata. Roślina może mieć formę krzaczastą lub drzewiastą. Osiąga do 15 m wysokości. Sosna błotna występuje w Alpach, Karpatach i śladowo w Pirenejach. W Polsce można ją spotkać w Górach Stołowych, Bystrzyckich i Borach Dolnośląskich. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody nadała temu podgatunkowi kategorię zagrożenia EN. W Polsce sosna błotna jest objęta ochroną ścisłą. Sosna górska Naszą listę zamyka sosna górska, czyli Pinus mugo Turra. To drzewo (występuje też jako krzew) charakteryzuje się niskim, płożącym pniem, który osiąga wysokość dochodzącą do 3,5 m. Szpili (o długości do 8 cm) wyrastają po dwie z krótkopędu. Dojrzałe szyszki osiągają ok. 5 cm długości. Sosna górska występuje w krajach Europy Środkowej i południowej, od centralnych Alp, aż po Karpaty. W Polsce można spotkać ją w Tatrach, Sudetach i Beskidzie Żywieckim. Od 1954 do 2014 roku gatunek ten podlegał ścisłej ochronie. Obecnie jest objęty ochroną częściową. Czy drzewa posiadają świadomość? Wszyscy sądzimy że w świecie ożywionym to zwierzęta są najbardziej rozwinięte. Nowa teza postawiona przez filozofa Emanuele Coccia z Uniwersytetu w Trieście jednak, umieszcza rośliny na sz...
Największa ćma na świecie odkryta w Australii? Jest tak ciężka, że ledwo lata
Największa ćma na świecie „upolowana” przez budowniczych? Niecodziennego odkrycia dokonano na jednem z placów budowy w północno-wschodniej Australii. Wymiary owada robią wrażenie.
W tym artykule: Gigantyczna ćma znaleziona na placu budowy Gigantyczna ćma australijska Jaka jest największa ćma na świecie? Największa ćma w Polsce Gigantyczna ćma znaleziona na placu budowy Na placu budowy w australijskim mieście Mount Cotton znaleziono okaz gigantycznej ćmy drzewnej, czyli gatunku z rodziny Cossidae. Zwierzę miało ponad 25 centymetrów rozpiętości skrzydeł i ważyło prawie 30 gramów. Meagan Steward, dyrektor budującej się szkoły określiła wydarzenie jako „niesamowite znalezisko", ale przyznała, że nie była bardzo zaskoczona. Stwierdziła, że pracując w tak niewielkiej odległości od dzikich terenów jest przyzwyczajona do regularnych odwiedzin przez koale, kaczki, węże, żaby drzewne, a nawet oposy i żółwie. Wspomniany okaz znaleziono na terenie budowy szkoły publicznej w miejscowości Mount Cotton w stanie Queensland. Okaz został dokładnie i bezpiecznie dla osobnika sfotografowany, a następnie wypuszczony na granicy znajdującego się nieopodal lasu deszczowego. W dniu znalezienia wyjątkowego okazu szkoła była zamknięta, więc uczniowie nie mieli szansy na własne oczy zobaczyć wyjątkowego zwierzęcia. Jednak historia ćmy nie kończy się na sesji fotograficznej. Zdjęcia natchnęły uczniów szkoły do kreatywnego pisania, co zaowocowało spisaną opowieścią o inwazji gigantycznych owadów. Niestety, historia ma dosyć drastyczne zakończenie – wedle opowieści jedna z nauczycielek, pani Wilson zostaje zjedzona. Największe, najpiękniejsze i najbarwniejsze – poznaj fascynujące gatunki motyli Te gatunki motyli to jedne z najbardziej niezwykłych owadów świata. Gigantyczna ćma australijska Gigantyczne ćmy drzewne (Endoxyla cinereus) to jeden z największych gatunków ćmy na świecie. W pełni dojrzałe samice osiągają najczęściej są prawie dwa razy większe od samców i potrafią osiągać 25 centymetrów rozpiętości skrzydeł i wagę około 30 gramów. Są jednak gatunkiem niezwykle rzadkim, a ich występowanie w naturze ogranicza się do Australii i Nowej Zelandii. Po raz pierwszy ćma drzewna została opisana w 1890 roku. – Jest tak ciężka, że ledwo lata. W większości przypadków samice po prostu wczołgują się na drzewo lub pień, siadają tam i czekają, aż znajdą je osobniki płci przeciwnej. Jako dorosłe żyją tylko kilka dni, łączą się w pary, składają jaja i umierają – mówi Dr Christine Lambkin, szefowa działu entomologii Queensland Museum, w rozmowie z australijskim serwisem ABC. Jaka jest największa ćma na świecie? Na świecie wyróżnia się ponad 160 000 gatunków ciem. Za największą ćmę uważana jest pawica atlas (Attacus atlas). W rzeczywistości jednak pod względem wielkości plasuje się ona na trzecim miejscu, tuż za Coscinocera hercules (zwaną też ćmą Herkulesa) i Thysania aggrippina. – Pawica atlas – ćma, która jest jedną z największych na świecie! Jej skrzydła mają rozpiętość 25–30 centymetrów! Występuje głównie w Azji Południowo-Wschodniej, południowych Chinach i Indonezji – czytamy na facebookowym profilu Martyny Wojciechowskiej, prowadzącej program „Kobieta na krańcu świata” i byłej redaktor naczelnej magazynu „National Geographic”. Rozpiętość skrzydeł w przypadku Thysania aggrippina (występuje głownie w Ameryce Południowej i Środkowej) jest bardzo zbliżona do pawicy atlas, wynosi bowiem 30 cm. Z kolei ćma Herkules, która z powodu braku otworu gębowego dożywa maksymalnie ośmiu dni, może się pochwalić rekordowymi 36 cm. Coscinocera Hercules zamieszkuje przede wszystkim tropikalną część Australii i Nowej Gwinei. Interaktywna mapa kleszczy w Polsce – sprawdź, gdzie jest ich najwięcej Powstała specjalna mapa kleszczy, z której możemy się dowiedzieć, gdzie te niewielkie pajęczaki występują najczęściej. Mieszkańcy jakich województw muszą zachować szczególną ostroż... Największa ćma w Polsce Największa ćma występująca nad Wisłą to zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos). Swoją nazwę zawdzięcza charakterystycznemu wzorowi przypominającemu czaszkę na grzbietowej stronie tułowia. Z kolei swą łacińską nazwę zaczerpnęła z mitologi greckiej, a dokładnie od rzeki Acheron. Rozpiętość skrzydeł zmierzchnicy wynosi od 9 do 13 cm, a masa ciała 10 g. Występują na terenie całej Europy oraz północnej i południowej części Afryki.
Atrakcje w Anglii – 8 miejsc i rzeczy, które warto zobaczyć!
By zobaczyć najpopularniejsze atrakcje w Anglii musimy się przede wszystkim udać do Londynu – ale nie tylko tam! Czy warto? Oczywiście! W Anglii czeka na nas bowiem wiele atrakcji!
W tym artykule: Stonehenge Pałac Buckingham Pałac Westminsterski i Big Ben Zamek Windsor Muzeum Brytyjskie Atrakcje w Anglii dla dorosłych - Bath Atrakcje w Anglii dla nastolatków – London Eye Atrakcje w Anglii dla dzieci – Warner Bros Studio Tour London Anglia to bardzo różnorodny kraj, w którego rozmaitych zakątkach możemy natrafić na interesujące zabytki, obiekty, wydarzenia i rozrywki. Jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – warto dodać, że częścią najludniejszą i największą. Anglia przyciąga wiele milionów turystów rocznie, choć obecnie zwiedzanie Wysp Brytyjskich jest nieco utrudnione z powodu Brexitu. Jeśli decydujemy się na podróż, konieczne będzie wyrobienie paszportu. Stonehenge Nie można być w Anglii i nie odwiedzić Stonehenge. To budowla megalityczna w hrabstwie Wiltshire, która przyciąga co roku miliony turystów. Miejsce owiane jest tajemnicą – do dziś nie udało się bowiem ustalić naukowcom, jakie dokładnie było jego przeznaczenie i w jaki dokładnie sposób powstało. Istnieje za to dużo hipotez, w tym niektóre bardziej prawdopodobne niż inne. Stonehenge to najważniejsza i chyba najbardziej znana tego typu budowla na świecie, położona 140 kilometrów od Londynu, w pobliżu Salisbury. Będąc w stolicy można więc wybrać się na jednodniową wycieczkę – własnym samochodem, busem lub korzystając z oferty zorganizowanej wycieczki. Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge? Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej. Obiekt pochodzi z okresu późnego neolitu, choć powstawał w trzech fazach. Najprawdopodobniej spełniał funkcję kultową, rytualną. Choć pozornie to tylko kamienne kręgi, warto wybrać się do Stonehenge i poczuć tą charakterystyczną, niezwykłą atmosferę, jaka otacza to miejsce. Około 2,5 kilometra od megalitów powstało w 2013 roku Stonehenge Visitor Centre, gdzie można obejrzeć wystawy stałe i czasowe. Znajduje się tam kawiarnia, galeria oraz sklep z pamiątkami. Pałac Buckingham Buckingham Palace (Pałac Buckingham) to ważny punkt na liście obiektów do zwiedzenia w Wielkiej Brytanii. Jest oficjalną londyńską rezydencją monarchów brytyjskich od roku 1837. Nie wszyscy wiedzą, że na terenie pałacu można znaleźć między innymi pocztę, sklep jubilerski, gabinet medyczny i bankomat. Pałac Buckingham to największy na świecie pałac królewski, który został zbudowany w 1703 roku, a przez kolejne lata systematycznie go rozbudowywano. Jedna z największych atrakcji Londynu wróciła po ponad roku Żołnierze z 1. Batalionu Coldstream Guards po raz pierwszy od wielu miesięcy przemaszerowali przed Buckingham Palace. Kiedy sztandar królewski wisi na pełnej wysokości, oznacza to, że monarchini jest w pałacu. Turystów przyciągają nie tylko wspaniałe wnętrza obiektu (wiele z nich można zwiedzać, choć nie we wszystkie miesiące), ale też słynna zmiana warty przed pałacem, którą warto zobaczyć na własne oczy. Od kwietnia do lipca można ją oglądać codziennie o godzinie 11.30. W pozostałych miesiącach w roku zmiana warty odbywa się co drugi dzień. Pałac Westminsterski i Big Ben Popularne atrakcje w Anglii, przyciągające wielu turystów, to również Pałac Westminsterski i oczywiście symbol Londynu, a w pewnym sensie także Wielkiej Brytanii – słynny Big Ben. Palace of Westminster, czyli Pałac Westminsterski to budynek zabytkowy, neogotycki. Jest siedzibą brytyjskiej Izby Gmin, Izby Lordów oraz urzędów z nimi związanych. Co ciekawe, jego budowę rozpoczęto dużo wcześniej niż się na pozór wydaje – uczynił to jeszcze Knut Wielki w 1016 roku. Do roku 1512 pałac służył jako siedziba monarchy. Na północnym krańcu budynku znajduje się właśnie wieża zegarowa Big Ben, której właściwa nazwa to Elizabeth Tower. Pałac Westminsterski otwarty jest od 9.00 do 17.00, w dni, w których nie odbywają się obrady parlamentu. Za wejście dorośli zapłacą 29 funtów. Dla dzieci i młodzieży przewidziane są zaś zniżki, a nawet darmowe bilety. Zamek Windsor Znajdująca się w mieście Windsor rezydencja królów angielskich spodoba się wszystkim miłośnikom wielkich zamków i pięknych wnętrz. Windsor Castle, czyli Zamek Windsor, znajduje się w hrabstwie Berkshire w południowej Anglii. Położony jest na zachód od Londynu. Odległość z centrum stolicy do samego zamku wynosi około 35 kilometrów. Wyprawa jednak zajmie nam z pewnością cały dzień, bo naprawdę jest co oglądać. To jeden z najczęściej i najchętniej odwiedzanych zamków angielskich – zarówno przez obywateli Wielkiej Brytanii, jak i przez turystów. Koszt biletu dla osoby dorosłej to 26,5 funta od niedzieli do piątku i 28,5 funta w soboty. Bilety dla młodzieży, dzieci, osób niepełnosprawnych i dla grup są tańsze. Dzieci poniżej 5 lat wchodzą za darmo. Jeśli chodzi o godziny wejścia, zależą od daty zwiedzania. Od 1 marca do 31 października do budynku możemy wejść między 10.00 a 17.15, a od 1 listopada do 28 lutego między 10.00 a 16.15. Zamek został zbudowany w XI wieku przez Wilhelma I Zdobywcę, a kolejni władcy go rozbudowywali. Turyści mogą zwiedzić apartamenty królewskie, kaplicę świętego Jerzego i Queen Mary’s Dolls’ House, czyli pomieszczenie z niesamowitym domem dla lalek, wykonanym specjalnie dla królowej Marii, żony króla Jerzego V. Muzeum Brytyjskie Lista najważniejszych atrakcji w Anglii obejmuje oczywiście Muzeum Brytyjskie – największe muzeum w Wielkiej Brytanii i jedno z największych na świecie. Od swojego otwarcia w XVIII wieku British Museum otwarte jest dla zwiedzających za darmo. W jego zbiorach znajduje się przeszło 8 milionów eksponatów. Nie wszystkie dostępne są dla turystów. Wśród tych, które są wystawione na widok publiczny i tak każdy znajdzie coś interesującego dla siebie. Londyn w 24 godziny. Podpowiadamy, jak to zrobić Bez żadnej przesady – stolica Europy. Stąd wychodzą trendy i mody. Tu koncentruje się życie kulturalne, rozrywkowe, biznesowe, a w dużej części również polityczne naszego kontynentu. I ... Są to zbiory niezwykłe, pochodzące z różnych stron świata. Dużym zainteresowaniem cieszą się zwłaszcza zabytki z czasów starożytnych – z Bliskiego Wschodu, Egiptu, Grecji i Rzymu. W Muzeum Brytyjskim możemy zobaczyć między innymi Kamień z Rosetty, dzięki któremu udało się rozszyfrować egipskie hieroglify. Atrakcje w Anglii dla dorosłych - Bath Bath to popularne miasto w Anglii – miejscowość położona w hrabstwie Somerset, 159 kilometrów od Londynu. Z wycieczki do Bath ucieszą się nie tylko fani rzymskich łaźni, ale też czytelnicy książek Jane Austen. Akcja jej dwóch powieści, czyli „Opactwa Northanger" i „Perswazji" umiejscowiona została właśnie w Bath. Sama pisarka mieszkała tu bowiem przez kilka lat. Od tamtych czasów zabudowa miasta zmieniła się bardzo nieznacznie, zaś jego charakterystyczny klimat pozostał. Warto podejść przede wszystkim do Centrum Jane Austen, by dowiedzieć się więcej o życiu pisarki. Najbardziej spektakularny budynek w Bath to niewątpliwie Royal Crescent – 30 szeregowych domów, połączonych ze sobą i tworzących jednolity łuk. Koniecznie musimy też dotrzeć do słynnego mostu Pulteney na rzece Avon. Most łączy starą część Bath z nową. Na całej swojej rozpiętości Pulteney Bridge jest zabudowany – mieszczą się w nim sklepiki, w których można zrobić wspaniałe zakupy. To jeden z zaledwie czterech takich mostów na świecie. Kiedy już zmęczymy się zwiedzaniem, możemy zażyć leczniczych kąpieli z których słynie miasto. Niestety, w samych łaźniach rzymskich obowiązuje zakaz kąpieli. Ale ponieważ w Bath występują jedyne na terenie Wielkiej Brytanii źródła geotermalne, które posiadają wiele leczniczych właściwości, warto udać się do Thermae Bath Spa, by z nich skorzystać. Atrakcje w Anglii dla nastolatków – London Eye W Anglii coś dla siebie znajdą tak dorośli, nastolatki, jak i dzieci. Mnóstwo młodzieży można spotkać przy słynnym Londyńskim Oku, czyli London Eye. To koło obserwacyjne, nazywane również Kołem Millenijnym, czyli Millennium Wheel, ponieważ zostało wybudowane z okazji nowego tysiąclecia. Ten popularny, diabelski młyn znajduje się w dzielnicy Lamberth, na południowym brzegu Tamizy. Chętni mogą wsiąść do jednej z 32 klimatyzowanych kapsuł pasażerskich, które wyniosą ich na wysokość 135 metrów. Pełny obrót koła trwa około 30 minut. Standardowy bilet można kupić online za 32,5 funta. Normalna cena biletów w kasie to 36 funtów. Widoki i wrażenia są jednak niezapomniane i na pewno spodobają się każdemu. Jeśli pogoda będzie sprzyjać, z wysokości można zobaczyć nawet oddalony Zamek Windsor. Do London Eye udaje się wiele wycieczek szkolnych. Jeśli zatem organizuje się wycieczkę szkolną z Polski, warto uwzględnić i tę atrakcję. Atrakcje w Anglii dla dzieci – Warner Bros Studio Tour London Atrakcje w Anglii dla dzieci są naprawdę liczne! Można wybrać się do parku rozrywki Legoland Windsor lub do tak zwanego Thomas Land, będącego częścią parku rozrywki Drayton Manor, koło Tamworth. W hrabstwie Hampshire w Anglii znajduje się też park rozrywki Paultons Park z licznymi atrakcjami kierowanymi do dzieci. Olbrzymią atrakcją jest jednak z pewnością Warner Bros Studio Tour London, przyciągające wszystkich fanów Harry'ego Pottera. Tak naprawdę wyprawa do tego miejsca pozwoli mile spędzić czas zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Według internautów te atrakcje turystyczne są za drogie. Ile kosztują bilety? Jak się okazuje, najpopularniejsze atrakcje turystyczne to często jedne z najdroższych. Tak przynajmniej twierdzą użytkownicy jednego z branżowych serwisów. Można zwiedzić tam plany filmowe i dowiedzieć się, jak powstawały znane wszystkim filmy. Miejsce jest tak magiczne, jak i opowieść o dorastającym czarodzieju. Lepiej z wyprzedzeniem zaplanować swoją wizytę, aby nie zabrakło biletów. W cenie wejściówek możemy zobaczyć między innymi Wielką Salę w Hogwarcie, Zakazany Las czy Ulicę Pokątną. Na zwiedzających czeka zresztą wiele różnych atrakcji. Kiedy się zmęczymy, możemy się zaś udać na miejscu na popołudniową herbatkę i przekąskę.
Jeziora i kąpieliska w Kujawsko-Pomorskiem: najpiękniejsze miejsca na wypoczynek nad wodą
Jeziora w Kujawsko-Pomorskiem bez wątpienia należą do najpiękniejszych akwenów w Polsce. Które z tamtejszych akwenów warto odwiedzić? Aby odpowiedzieć na to pytanie, przygotowaliśmy listę obejmującą najpiękniejsze jeziora w województwie kujawsko-pomorskim.
W tym artykule: Jezioro Gopło Jezioro Wikaryjskie Jezioro Żurskie Jezioro Kamionkowskie Malownicze zbiorniki wodne działają jak magnes na turystów spragnionych wypoczynku w pięknych okolicznościach przyrody, ale nie tylko na nich. To także raj dla wędkarzy i nurków eksplorujących tajemniczy, podwodny świat. Z niektórymi z jezior w Kujawsko-Pomorskiem wiążą się ciekawe legendy, inne zapewniają widoki, które dosłownie zapierają dech w piersiach. Pozostałe oferują typowo plażowe atrakcje. O tym, że największe atrakcje w Kujawsko-Pomorskiem to przede wszystkim malownicze zbiorniki wodne, decyduje położenie tego magicznego regionu. Obszar województwa obejmuje fragmenty pięciu makroregionów: Doliny Dolnej Wisły, Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, Pojezierza Iławskiego, Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, Pojezierza Wielkopolskiego i Pojezierza Południowopomorskiego. To sprawia, że jeziora stanowią integralny element tamtejszego krajobrazu. Ruszamy w Polskę! 13 pomysłów na majówkę dla spoźnialskich Nic nie zaplanowałeś na długi weekend? Podpowiadamy sposoby na spędzenie fantastycznej majówki niedaleko domu. Niektóre z nich rozciągają się pośród lasów, z dala od ośrodków miejskich, inne zlokalizowane są bliżej miast. Z jednej strony, tak duża ilość kąpielisk stwarza niezwykle dogodne warunki do wypoczynku, tak samo dla mieszkańców, jak i dla przyjezdnych. Zaś z drugiej strony - mnogość zbiorników wodnych wcale nie ułatwia wyboru konkretnego miejsca. Aby uprościć nieco tę kwestie, poniżej opisujemy najpiękniejsze jeziora w województwie kujawsko-pomorskim. Jezioro Gopło Zaczynamy od atrakcji nie mniejszego kalibru niż zamki w Kujawsko-Pomorskiem. Jezioro Gopło to jedna z najbardziej wyrazistych wizytówek regionu, która rozsławia go w całym kraju. Największy akwen województwa legitymuje się długością 25 km, szerokością 3,5 km (w najszerszym punkcie) i powierzchnią 21,8 km kw. Jego maksymalna głębokość przekracza 16 m, a średnia - 4,7 m. Dla Gopła charakterystyczna jest niezwykle urozmaicona linia brzegowa z licznymi zatoczkami i półwyspami. Z lustra wody wyrastają też liczne wyspy. To siedlisko wielu gatunków ptaków i miejsce, w którym odpoczywają ptaki wędrowne. Otaczają je tereny Parku Krajobrazowego Nadgoplański Park Tysiąclecia (obszar Natura 2000 "Ostoja Nadgoplańska"), które decydują o niepowtarzalnych walorach krajobrazowych tego miejsca. Polska jest jednym z najuboższych w wodę krajów europejskich. „Pustynnieje na naszych oczach” W wodzie powstało życie, woda jest najważniejszym komponentem ciała wszystkich organizmów. U dorosłego człowieka woda stanowi ok. 60-75% masy ciała. Bez wody nie ma życia na Ziemi. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-ostatnich-latach-poziom-wod-gruntowych-w-polsce-obnizyl-sie-o-dwa-metry-zasoby-wodne-nie-odnawiaja-sie-w-takim-tempie-jak-dawniej-fot-getty-images-c6f8870.jpeg" width="938" height="527" alt="W ostatnich latach poziom wód gruntowych w Polsce obniżył się o dwa metry. Zasoby wodne nie odnawiają się w takim tempie, jak dawniej (fot. Getty Images)" title="W ostatnich latach poziom wód gruntowych w Polsce obniżył się o dwa metry. Zasoby wodne nie odnawiają się w takim tempie, jak dawniej (fot. Getty Images)" /> Jan Długosz nazwał Gopło Mare Polonorum (Morze Polaków). Nic dziwnego. W czasach średniowiecznych jego powierzchnia była trzykrotnie większa od obecnej! Skoro o historii mowa, z jeziorem wiąże się wiele ciekawych legend i opowieści. To tam urodził się Piast Kołodziej - ojciec Siemowita, legendarny protoplasta dynastii Piastów. Kolejna traktuje o królu Popielu - złym władcy, który w wieży zlokalizowanej w Kruszwicy, na półwyspie jeziora Gopło, miał być pożarty przez myszy. Co Gopło oferuje przyjezdnym? Właściwie wszystko, o czym można zamarzyć - czystą wodę, dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną i niezliczone atrakcje w okolicy. Mysia Wieża, z którą wiąże się wspomniana wcześniej legenda o królu Popielu, to tylko jedna z nich. Jezioro Wikaryjskie Kolejny zbiornik wodny na naszej liście to Jezioro Wikaryjskie, położone w pobliżu Włocławka. Jego powierzchnia to 60 ha. Jezioro Wikaryjskie należy do płytkich akwenów - średnia głębokość to 4 m, a maksymalna 11 m. Sama nazwa jeziora jest dość tajemnicza. Przed II wojną światową, nazywało się Kowalewicze. Kiedy zmieniono nazwę na Wikaryjskie? Trudno powiedzieć. Szukacie pomysłu na weekend? Oto najlepsze miejsca nad wodą w województwie śląskim Aglomeracja śląska, gdzie obok jednego miasta wyrasta kolejne, nie wydaje się być wymarzonym miejscem do spędzenia wolnych chwil nad malowniczym brzegiem jeziora. To jednak tylko pozory. W rze... O popularności tego miejsca decyduje przede wszystkim jego położenie. Akwen jest usytuowany w bliskim sąsiedztwie miasta. Od centrum Włocławka dzieli go ledwie kilka kilometrów. Mimo to, nad brzegiem jeziora można bez trudu znaleźć wytchnienie od miejskiego zgiełku. Niemal całą linię brzegową otacza las. Najbardziej rozbudowaną infrastrukturę turystyczną znajdziemy na zachodnim brzegu zbiornika. Działa tam ośrodek wypoczynkowy, wypożyczalnia sprzętu wodnego i kilka lokali gastronomicznych. Znajdziemy tam też piaszczyste kąpieliska - Plażę Miejską oraz Bahama. Jeżeli jednak zależy nam na bardziej intymnych warunkach, znajdziemy je tam bez problemu. Wystarczy udać się na spacer wzdłuż linii brzegowej, by po chwili trafić na jedną z wielu dzikich plaż, pozwalających odpocząć w ciszy i spokoju. Jezioro Żurskie Kolejne polecane przez nas miejsce to sztuczny zbiornik wodny na Wdzie, zlokalizowany na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego, w Borach Tucholskich. Jego powierzchnia to 440 ha. Maksymalna głębokość zalewu dochodzi do 18 m, a średnia - do 8 m. Zbiornik został utworzony w 1929 roku, celem zapewnienia energii elektrowni wodnej Żur. Na uroczystości otwarcia tego obiektu gościł sam prezydent Ignacy Mościcki. "Polskie Malediwy" nie dla turystów? "Popularyzowanie tego miejsca jest nieodpowiedzialne" Zainteresowanie lazurowym jeziorem koło Turku jest coraz większe, a władze elektrowni i lokalne organizacje turystyczne ostrzegają przed wycieczkami: „to bardzo niebezpieczne miejsce. Są inn... Już samo położenie Jeziora Żurskiego wskazuje na walory tego miejsca. Bory Tucholskie uchodzą przecież za jeden z najbardziej malowniczych obszarów w województwie kujawsko-pomorskim i nie sposób nie zgodzić się z tym stwierdzeniem. Niektóre obszary jeziora są dobrze zagospodarowane pod kątem przyjmowania turystów. Ośrodki wczasowe i gospodarstwa agroturystyczne znajdziemy przede wszystkim w obszarze wsi Tleń i Osie. Wystarczy jednak zapuścić się w głąb borów, by móc cieszyć się kontaktem z naturą. Zgadza się, to miejsce spodoba się przede wszystkim miłośnikom przyrody, nie tylko ze względu na bogatą florę, ale i faunę. W obszarze jeziora bytują bobry i wydry, spotkać tam można też zaskrońca i liczne gatunki ptaków. Zbiornik stwarza też niezwykle dogodne warunki do wędkowania. Jezioro Kamionkowskie Naszą listę zamyka Jezioro Kamionkowskie, zlokalizowane w pobliżu Torunia. Powierzchnia zbiornika to 71,4 ha, a jego maksymalna głębokość dochodzi do 15 m. Szukacie pomysłu na weekend? Oto najlepsze jeziora w Małopolsce do odwiedzenia Pod względem oferowanych atrakcji turystycznych, Małopolska to właściwie region kompletny. Znajdziemy tam masę zabytków, majestatyczne góry, tereny leśne ze wspaniałymi okazami flory i fau... Przy jeziorze działa obszerna baza turystyczna, obejmująca kompleks rekreacyjno-wypoczynkowy, pole biwakowe, domki letniskowe, wypożyczalnie sprzętu pływackiego i lokale gastronomiczne. Tamtejsza plaża jest strzeżona przez ratowników WOPR-u, obszerna, piaszczysta i świetnie zagospodarowana. Nie brakuje tam atrakcji dedykowanych najmłodszym, wśród których na pierwszym miejscu należy wymienić zjeżdżalnię.
Gwiazdozbiór Lutni: gdzie jest na niebie? Charakterystyka, pochodzenie, mitologia, znaczenie
Gwiazdozbiór Lutni jest jednym z charakterystycznych gwiazdozbiorów nieba północnego, będącym na 52 miejscu pod względem wielkości. Co warto wiedzieć o gwiazdozbiorze Lutni? Jakie tajemnice kryje? Skąd wzięła się jego nazwa?
W tym artykule: Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Lutni? Charakterystyka gwiazdozbioru Lutni Pochodzenie gwiazdozbioru Lutni Mitologia i znaczenie Łacińska nazwa tego gwiazdozbioru to "Lyra". Lutnia to dość mały gwiazdozbiór, jednak był znany już w czasach starożytnych. Jeśli wiemy gdzie go szukać na niebie, powinniśmy go znaleźć bez większego trudu. W tej konstelacji znajduje się wiele interesujących obiektów - w tym przede wszystkim Wega, czyli najjaśniejsza gwiazda tego gwiazdozbioru. Jest to jednocześnie piąta pod względem jasności gwiazda na niebie i druga najjaśniejsza gwiazda, gdy mówimy o niebie letnim. Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Lutni? Gwiazdozbiór Lutni w Polsce możemy podziwiać na niebie od wiosny do jesieni. Chociaż gwiazdozbiór jest niewielki, dość łatwo go znaleźć na niebie, gdy wie się obok czego jest położony. W jego zlokalizowaniu pomaga również jego najjaśniejsza gwiazda, Wega. Blisko niej znajdują się cztery słabsze gwiazdy, ułożone w równoległobok. Całość tworzy razem konstelację. Gwiazdy tworzą coś na kształt ramy instrumentu - lutni. To instrument muzyczny popularny w czasach starożytnych i w okresie wczesnonowożytnym. Co ciekawe, wywodzi się on z Bliskiego Wschodu, gdzie zajmował ważne miejsce - wspomina się o nim nawet w "Baśni tysiąca i jednej nocy". Tak naprawdę jednak - o czym świadczy choćby nazwa łacińska - gwiazdozbiór przedstawia nie tyle lutnię, co lirę. To instrument strunowy z grupy chordofonów, który wywodzi się ze starożytnej Grecji. Urodziłeś się pod innym znakiem, niż sądzisz. Profesor astronomii tłumaczy Astrologia od wieków cieszy się niesłabnącą popularnością. Któż nie chciałby z pozycji Słońca, Księżyca, planet i gwiazd wywróżyć sobie pomyślności, miłości czy bogactwa. Jedna... Gwiazdozbiór Lutni (czy też Liry) znaleźć możemy na skraju Drogi Mlecznej. Pomocny w jej odnalezieniu może być gwiazdozbiór Łabędzia i gwiazdozbiór Herkulesa. Lutnia znajduje się bowiem pomiędzy nimi. Gwiazdozbiór Smoka oraz gwiazdozbiór Liska również sąsiadują z tą konstelacją. Do gwiazdozbioru Lutni doprowadzi nas linia przechodząca przez inne gwiazdozbiory nieba północnego - Wielki Wóz i konstelację Smoka. Gdyby poprowadzić linię przez przednie koła Wielkiego Wozu, przedłużając ją przez gwiazdozbiór Smoka, natrafimy na Lutnię. Możemy również poszukać na niebie tak zwanego "Trójkąta letniego", tworzonego między innymi przez najjaśniejszą gwiazdę gwiazdozbioru Lutni - Wegę. Pozostałe dwie gwiazdy, tworzące z nią Trójkąt letni to Deneb i Altair. Charakterystyka gwiazdozbioru Lutni Gwiazdozbiór Lutni to typowa konstelacja naszego letniego nieba. Znajduje się na skraju Drogi Mlecznej i - choć mała - jest dość dobrze widoczna. Najjaśniejszą gwiazdą tego gwiazdozbioru jest Wega. To piąta pod względem jasności gwiazda nocnego nieba. Od Ziemi odległa jest o 25 lat świetlnych, a więc umiejscowiona jest dosyć blisko. Nazwa gwiazdy pochodzi z języka arabskiego, w którym znaczy tyle co "pikujący orzeł". Grecy zaś nazywali gwiazdę "Lirą" - podobnie zresztą jak cały gwiazdozbiór. Wegę można zobaczyć gołym okiem z całej półkuli północnej. Na półkuli południowej dostrzegalna jest zaś do 51° S szerokości geograficznej. Razem z dwiema innymi gwiazdami tworzy tak zwany "Trójkąt letni". Na ten charakterystyczny asteryzm składają się Deneb (z gwiazdozbioru Łabędzia), Altair (z gwiazdozbioru Orła) i właśnie Wega. Na półkuli północnej trójkąt letni można obserwować aż do późnej jesieni. Nieuzbrojonym okiem możemy zobaczyć w konstelacji Lutni około 45 gwiazd. W gwiazdozbiorze Lutni znajdziemy przede wszystkim gwiazdy Gamma, Beta, Delta i Zeta Lyrae. Tworzą one charakterystyczny czworobok, składający się na zarys konstelacji. Gamma Lyrae odległa jest od Słońca o około 620 lat świetlnych. Inna jej nazwa to "Sulafat", co oznacza w języku arabskim "żółw". Beta Lyrae to gwiazda zmienna zaćmieniowa, znana też jako "Sheliak". Warto wiedzieć, że jest to też arabska nazwa całego gwiazdozbioru. Delta Lyrae to optyczna para gwiazd złożona z czerwonej gwiazdy typu M (Delta-2) i słabszej, białej gwiazdy (Delta-1). Dość znana jest czwarta z gwiazd tworzących równoległobok tego gwiazdozbioru. Epsilon Lyrae to gwiazda podwójnie podwójna, czyli gwiazda poczwórna. Nazywana jest czasem właśnie "Double Double". W którym mieście warto oglądać gwiazdy? 10 kosmicznych ciekawostek Gdzie jest największy meteoryt świata? Gdzie najlepiej spośród miast obserwować gwiazdy? Kim byli afronauci? W gwiazdozbiorze Lutni możemy znaleźć sporo interesujących obiektów. Niezwykle znana i ciekawa jest Mgławica Pierścień. Jest to jedna z najsłynniejszych mgławic planetarnych. Odkryta została w styczniu 1779 roku, choć kwestia jej odkrywcy jest sporna. Uznawany za niego jest francuski astronom Antoine Darquier de Pellepoix, choć wiele wskazuje na to, że jej prawdziwy odkrywca to Charles Messier. To pierwszy astronom, który stworzył systematyczny katalog obiektów mgławicowych oraz gromad gwiazd. Mgławica Pierścień jest dzięki temu znana również jako Messier 57 lub po prostu M57. Mgławicę można znaleźć na niebie pomiędzy gwiazdami beta i gamma Lyrae, Warto również wspomnieć o Lirydach. Jest to rój meteorów, których radiant znajduje się na granicy konstelacji Lutni i Herkulesa. Meteory związane są z kometą Thatchera, a aktywne są między 16 a 25 kwietnia, przy czym szczyt ich aktywności przypada na około 21-22 kwietnia. Należy dodać, że Lirydy to pierwszy rój, o którym wspominają starożytne kroniki. Istnieją również tak zwane Czerwcowe Lirydy, jednak ich aktywność jest raczej słaba. To rój meteorów aktywny od 11 do 21 czerwca, a maksimum przypada na 16 czerwca. Pochodzenie gwiazdozbioru Lutni Gwiazdozbiór Lutni przedstawia ten instrument muzyczny - a konkretnie nie lutnię, lecz lirę. To instrument należący do najsłynniejszego, znanego z mitów śpiewaka, Orfeusza. Był to tracki śpiewak i poeta, który zgodnie z mitologią był synem Apolla lub trackiego boga Ojagrosa oraz muzy Kaliiope (muzy poezji epickiej). Jego śpiew i muzyka oddziaływała na ludzi w niezwykły sposób. Podobno jej niesamowite działanie nie obejmowało zresztą wyłącznie ludzi - fale cichły, pochylały się ku niemu drzewa, a dzikie bestie przy nim łagodniały. Mitologia i znaczenie Lutnię - a raczej lirę - stworzył podobno bóg Hermes. Została przygotowana ze skorupy żółwia. Tak wykonaną lirę otrzymał w podarunku od swojego ojca, Apolla, Orfeusz - tracki śpiewak i poeta. Muzyka i śpiew Orfeusza w niezwykły sposób oddziaływały na ludzi i na otaczający go świat. Najsłynniejszy mit z jego udziałem opowiada o próbie odzyskania żony, Eurydyki, którą ukąsiła żmija. Kobieta zmarła - Orfeusz postanowił więc udać się do świata podziemnego by ją uratować. Jego muzyka zauroczyła nawet strażników Hadesu. Sam bóg świata podziemnego zgodził się by śpiewak zabrał swoją żonę ze sobą, wracając do świata żywych. Jedynym warunkiem było to, by Orfeusz nie oglądał się za siebie w trakcie drogi. Niestety, gdy byli już u kresu podróży śpiewak zobaczył światło słoneczne i tak się uradował, że są już blisko, iż odwrócił się z radości do swojej żony, by podzielić się z nią swoim szczęściem. Zrobił to zbyt wcześnie - Eurydyka została zatem znów zabrana do Hadesu. On zaś dostał zakaz spotykania się z nią póki żyje. Zabroniono mu wchodzić do podziemi. Wędrował zatem po świecie, grając i śpiewając. Każdy może być astronomem! Sprawdź, jak obserwować niebo „I oto wyszliśmy znów zobaczyć gwiazdy" - pisał Dante. A żeby ujrzeć ich jasność potrzebna jest... ciemność. Sprzęt to sprawa drugorzędna. Orfeusz znany jest jako uczestnik wyprawy Argonautów. Z uwagi na niesamowite właściwości swej gry i śpiewu (nawet kamienie podskakiwały w tańcu, słysząc dźwięk jego strun) bardzo się przydał podczas tej wyprawy. Uspokoił wzburzone morze, jak również ocalił uczestników wyprawy przed Syrenami. Po śmierci swojej żony Orfeusz był zrozpaczony i postanowił nie wiązać się więcej z żadną kobietą. Jego ciało rozszarpały więc na strzępy oburzone Menady - towarzyszki boga Dionizosa. Uczyniły to, gdy Orfeusz odmówił udziału w Bachanaliach. Według jednej z wersji mitu to było zresztą przyczyną jego śmierci - nie brał udziału w misteriach dionizyjskich, ponieważ większą czcią obdarzał boga Apolla. Rozszarpane przez bachantki ciało Orfeusza nawet po śmierci nie przestało śpiewać. Szczątki zostały wrzucone do rzeki - jego głowa oraz lira popłynęły z nurtem aż na wyspę Lesbos. Tu zbliżamy się do końca historii - lira Orfeusza został umieszczona przez Zeusa pośród gwiazd. Stało się tak na prośbę Muz oraz Apolla. Zgodnie z mitem tak właśnie powstał gwiazdozbiór Lutni (Liry).
Testowanie na zwierzętach - co robić, by temu zapobiec?
Testowanie na zwierzętach ma służyć wyższym celom, jednak w praktyce oznacza cierpienie i śmierć wielu gatunków, hodowanych i trzymanych w laboratoryjnej niewoli. Co można zrobić, by powstrzymać takie praktyki?
W tym artykule: Testy na zwierzętach Jak wygląda testowanie na zwierzętach? Zakaz testowania na zwierzętach Jak zapobiegać testom na zwierzętach? To zaskakujące, ale niektóre kraje wciąż dopuszczają, a nawet nakazują prawnie testowanie na zwierzętach, mimo że dziś już wiadomo, że badania przeprowadzane na zwierzętach nie przynoszą praktycznie żadnego pożytku. Czy w dobie rozwiniętej nauki i stale rosnącej świadomości społecznej, testy na zwierzętach wciąż są konieczne? Czy "wyższe cele" mogą usprawiedliwić okrucieństwo wobec zwierząt? Testy na zwierzętach Testowanie na zwierzętach ma dać odpowiedź na pytanie o szkodliwość określonych substancji dla ludzkiego organizmu. W praktyce laboratoryjnej, na żywych organizmach testowano (a w wielu przypadkach robi się to nadal) niemal wszystko - od kosmetyków, przez środki higieny, substancje czyszczące i przemysłowe, broń chemiczną, aż po leki. Obecnie, trudno jest znaleźć substancję chemiczną (naturalną lub syntetyczną), która nigdy nie byłaby testowana na zwierzętach. Wbrew powszechnej opinii, testy na zwierzętach nie są domeną czasów współczesnych. Takimi eksperymentami interesował się już Arystoteles, a rzymski lekarz Galen przeprowadził pierwsze wiwisekcje (wykonywane na żywych zwierzętach). Najbardziej inteligentne zwierzęta, które zaskoczyły niejednego naukowca. Sprawdź, jak wiele potrafią Potrafią dopasowywać elementy kolorami, otworzyć butelkę, a nawet grać w gry. Oto najbardziej inteligentne zwierzęta na świecie. Wraz z postępem cywilizacji, rola takich badań rosła. W XX wieku zaczęto je wykonywać na masową skalę, co było rezultatem nie tylko rozkwitu nauki, ale i wprowadzania na rynek kolejnych produktów, które należało przebadać pod kątem skuteczności i bezpieczeństwa. Na żywych zwierzętach zaczęto testować dosłownie wszystko, nawet płyny hamulcowe i środki do czyszczenia felg aluminiowych. W praktyce oznacza to, że w imię tzw. "wyższego celu", zwierzęta poddawane są okrutnym torturom. Jak wygląda testowanie na zwierzętach? W powyższym stwierdzeniu nie ma nawet cienia przesady, bo takie badania są przeprowadzane na przytomnych osobnikach. Znieczulenie? Nic z tych rzeczy! Aby wyniki badań mogły być maksymalnie wiarygodne, poddawany testom osobnik musi odczuwać wszystko, co się z nim dzieje. Jak dokładnie wygląda testowanie produktów na zwierzętach? To zależy od badanej substancji. W niektórych próbach, zwierzęta laboratoryjne są zmuszane do wdychania aerozoli, gazów i oparów, w innych - do zjadania określonych rzeczy. Należy podkreślić, że ukrywanie danych produktów w pożywieniu zwykle nie przynosi rezultatu, więc "karmienie" realizowane jest przez sondę żołądkową. Psy mają świadomość! Zresztą nie tylko one wśród zwierząt Psy, a prawdopodobnie także inne zwierzęta mają samoświadomość - twierdzi włoski badacz Roberto Cazzolla Gatti na łamach pisma „Ethology, Ecology and Evolution”. Jedną z najokrutniejszych prób, jakie na zwierzętach przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych, jest tzw. test Draize'a, czyli badanie toksyczności ostrej. Ta metoda przewiduje umieszczenie danej substancji na oku lub skórze zwierzęcia (zwierzęta futerkowe najpierw są golone), które przez cały czas pozostaje przytomne i unieruchomione. Takie badanie trwa 14 dni i często doprowadza do wystąpienia nieodwracalnych uszkodzeń oczu lub skóry. Gdy badane zwierzę przestaje być przydatne, zostaje zabite. Jeżeli powstałe podrażnienia nie są poważne, "obiekt" może być wykorzystany do kolejnych badań. Trudno sobie wyobrazić cierpienia zwierząt laboratoryjnych. Oprócz bólu, odczuwają przecież niewyobrażalny strach. Ktoś może powiedzieć, że cel uświęca środki, jednak warto zadać sobie proste pytanie - co w tym przypadku jest celem? Dziś wiadomo już, że wyniki wielu testów przeprowadzanych na zwierzętach nie są wiarygodne. 7 listopada 1997 roku, na łamach prestiżowego czasopisma naukowego "Science" opublikowano wyniki badań Amerykańskiego Instytutu Raka. Przeprowadzone testy wykazały, że niemal 67 proc. medykamentów stosowanych w leczeniu chorób nowotworowych, które nie dawały pozytywnych wyników w testach przeprowadzonych na myszach, działa na organizm ludzki. Ciekawostki o zwierzętach domowych i egzotycznych - sprawdź czy je znasz Ciekawostki o zwierzętach potrafią zaskoczyć niejednego miłośnika przyrody, tej dzikiej i udomowionej. Wydaje ci się, że świat przyrody nie kryje przed tobą tajemnic? Zatem koniecznie spra... 5 lat później dr. Gerrit van Meer zbadał 42 substancje testowane na zwierzętach, które zostały dopuszczone do stosowania przez ludzi. Wyniki były szokujące - okrutne testy nie ujawniły ok. 81 proc. skutków ubocznych ich stosowania. To tylko kilka przykładów potwierdzających brak zasadności przeprowadzania takich prób. Zakaz testowania na zwierzętach Przez wiele lat cierpienie zwierząt było całkowicie bagatelizowane, jednak od pewnego czasu zaczyna się to zmieniać. W 2004 roku, w Unii Europejskiej wprowadzono zakaz testowania na zwierzętach gotowych kosmetyków. 5 lat później zakazem objęto także testowanie składników kosmetyków. Od 11 marca 2013 roku żaden z krajów członkowskich nie może importować i sprzedawać kosmetyków i ich składników testowanych na zwierzętach. Sprawdź, ile wiesz o zwierzętach roślinożernych. Czym żywią się te gatunki? Zwierzęta roślinożerne stanowią niezwykle rozbudowaną grupę. W naturze, występują we wszystkich rozmiarach i kształtach. Najmniejsi przedstawiciele roślinożerców są trudni do zauważen... To ważny krok, jednak nie można tu mówić o przełomie, bo w wielu krajach testowanie kosmetyków na zwierzętach wciąż jest dozwolone, a w niektórych, jak choćby w Chinach, nawet prawnie nakazane. Co istotne, nie mówimy tu wyłącznie o krajach rozwijających się. W USA zaledwie kilka stanów zakazuje okrutnych praktyk. Stosowne regulacje wprowadzono w Kalifornii, nieco później tę samą drogę obrały władze Newady i Illinois. W marcu 2021 roku, do tej listy dołączyła Wirginia. To dobry początek, ale co z pozostałymi 46 stanami? Jak zapobiegać testom na zwierzętach? Czy my, jako konsumenci, możemy zapobiec cierpieniu zwierząt? Wiele osób wychodzi z założenia, że ich głos nic nie znaczy, a to olbrzymi błąd. Należy założyć, że gdyby nie działalność obrońców praw zwierząt, los laboratoryjnych czworonogów prawdopodobnie nigdy nie uległby zmianie. Pierwszym krokiem w kwestii zakończenia tych nieludzkich praktyk jest nabranie świadomości w kwestii tego, co wrzucamy do koszyka. To, że na terenie Unii obowiązuje zakaz sprzedaży kosmetyków testowanych na zwierzętach, nie oznacza, że producenci nie dopuszczają się takich praktyk. Załóżmy, że firma X chce sprzedawać swoje produkty w Chinach. Wówczas, musi sfinansować badania, którym ich asortyment zostanie tam poddany. W tym kontekście, oznaczenie cruelty free traci jakikolwiek sens. Inna sprawa, w krajach Unii wciąż są sprzedawane kosmetyki, które przed wprowadzeniem zakazu zostały przebadane na zwierzętach. Ile wiesz o zwierzętach wszystkożernych? Sprawdź, ciekawostki na ich temat Zwierzęta wszystkożerne są jednym z najdoskonalszych tworów ewolucji. Ich układ pokarmowy jest przystosowany do wchłaniania składników odżywczych pochodzących z różnorakiego pożywienia... Kolejny sposób to wywieranie presji na rządzących. W sieci krąży wiele petycji, a każdy podpis jest na wagę złota. Aby jednak takie działania mogły przybrać masową skalę, należy zwiększyć świadomość społeczną w tym temacie. To niewiarygodne, ale wiele osób wciąż nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wielkie cierpienie wiąże się z takimi badaniami. Im głośniej będziemy mówić, tym wyraźniej zostaniemy usłyszani.
Kosmos i planety: budowa Układu Słonecznego oraz nazwy planet
Kosmos i planety fascynują człowieka od zawsze. Przybliżamy najważniejsze informacje o każdej planecie, a także związane z nimi ciekawostki o kosmosie.
W tym artykule: Merkury Wenus Ziemia Mars Jowisz Saturn Uran Neptun Planetami nazywamy ciała niebieskie okrążające gwiazdę, znajdujące się na orbicie wokół niej. Wewnątrz planet nie zachodzą żadne reakcje termojądrowe. Świecą one światłem odbitym. Planety słoneczne krążą wokół Słońca w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Obracają się wokół własnej osi oraz mają kształt zbliżony do kuli. Można wyróżnić dwa rodzaje planet – wewnętrzne (skaliste) oraz zewnętrzne. Planety wewnętrzne mają skalną lub skalno-lodową powłokę. Cechują się sporą gęstością, posiadają nie więcej niż kilka księżyców, mają atmosferę, a także są zbudowane z minerałów o wysokiej temperaturze topnienia. Planety zewnętrzne to natomiast obiekty, których orbita jest położona w większej odległości od gwiazdy. Zbudowane są z w dużym stopniu z gazów i mają liczne księżyce. Merkury Planeta skalista położona najbliżej Słońca i cechująca się najmniejszą powierzchnią spośród wszystkich planet – jej średnica wynosi 4879 km. Merkury jest zbudowany w 70% z metali, a w 30% z krzemianów. Cechą wyróżniającą tę planetę są ogromne wahania temperatury, która średnio wynosi 167 stopni Celsjusza, lecz może wahać się od minus 173 do 427 stopni. Ta planeta straciła atmosferę i wykształciła drugą. Pierwszy taki przypadek Naukowców interesują planety z atmosferą, ponieważ jest ona niezbędna istotom żywym. Okazuje się, że planeta może stracić atmosferę, a potem ją odzyskać. Egzoplaneta GJ 1132 b, oddalon... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ilustracja-przedstawiajaca-egzoplanete-gj-1132-b-ktora-krazy-wokol-czerwonego-karla-w-odleglosci-okolo-40-lat-swietlnych-od-ziemi-fot-nasa-esa-i-r-hurt-ipac-caltech-b55b4b2.png" width="938" height="528" alt="Ilustracja przedstawiająca egzoplanetę GJ 1132 b, która krąży wokół czerwonego karła w odległości około 40 lat świetlnych od Ziemi (fot.: NASA, ESA i R. Hurt (IPAC / Caltech))" title="Ilustracja przedstawiająca egzoplanetę GJ 1132 b, która krąży wokół czerwonego karła w odległości około 40 lat świetlnych od Ziemi (fot.: NASA, ESA i R. Hurt (IPAC / Caltech))" /> Merkury jest niemalże pozbawiony atmosfery. Na planecie tej występuje silne pole magnetyczne, które wykazuje zdolność do odchylania wiatru słonecznego. Na jej powierzchni znajdują się liczne kratery uderzeniowe oraz równiny, dlatego przypomina Księżyc. Jest całkowicie pozbawiona naturalnych satelitów. Merkurego można dostrzec gołym okiem tuż po zachodzie Słońca lub krótko przed wschodem. Wenus Wenus to planeta skalista, której nazwa pochodzi od rzymskiej bogini miłości. Jest najbardziej zbliżoną planetą do Ziemi pod względem masy i wielkości, dlatego bywa nazywana siostrą Ziemi lub planetą bliźniaczą. Posiada najgęstszą ze wszystkim planet atmosferę, o masie 93-krotnie większej w porównaniu do ziemskiej, składającą się w głównej mierze z dwutlenku węgla z domieszką azotu. Ma natomiast znacznie słabsze pole magnetyczne niż Ziemia. Planeta ta jest pozbawiona naturalnych satelitów. Została uznana za najgorętszą spośród wszystkich planet, gdyż obserwuje się na niej średnie temperatury przekraczające 400 stopni Celsjusza. Jest to spowodowane tym, że atmosfera cechuje się sporą zawartością gazów cieplarnianych. Powierzchnię Wenus pokrywa nieprzezroczysta warstwa chmur kwasu siarkowego, które wykazują wysoką zdolność odbijania światła. Jak dotąd badaczom nie udało się odnaleźć na planecie jakichkolwiek przejawów życia. Ziemia Ziemia to największa z planet skalistych oraz piąta pod względem wielkości spośród wszystkich planet. Zarazem jest jedyną, na której do tej pory potwierdzono obecność żywych organizmów oraz ruchy tektoniczne. Atmosfera składa się w 21% z tlenu, w 78% z azotu, około 0,9% argonu i 0,04% dwutlenku węgla. Ziemia jest jednego naturalnego satelitę, którym jest Księżyc. Wygląda na to, że po raz pierwszy jesteśmy świadkami narodzin planety. To bardzo burzliwy proces Ten pomarańczowy wir tańczący wokół galaktycznej paszczy może być pierwszym w historii obserwacji kosmicznych dowodem na formowanie się nowej planety. Największą powierzchnię Ziemi (70,8%) zajmują oceany. Naszą planetę tworzą również kontynenty i wyspy. Planeta ta obiega słońce w ciągu 365 dni czasu słonecznego. Ze względu na nachylenie osi Ziemi, pojawiają się w ciągu roku wahania poziomu oświetlenia, co prowadzi do występowania różnych pór roku. Przez wiele lat ludzie wierzyli, że Ziemia jest płaska i kręci się wokół niej Słońce. Mars Planeta skalista, której promień wynosi około połowy promienia Ziemi. Jej nazwa pochodzi od rzymskiego boga wojny. Ma w dużym stopniu rozrzedzoną atmosferę, dlatego nie jest dobrze chroniona przed wiatrem słonecznym ani promieniowaniem kosmicznym. Składnikiem atmosfery jest głównie dwutlenek węgla. Na powierzchni Marsa znajdują się liczne wulkany i doliny pochodzenia tektonicznego. Planeta ta wyróżnia się czerwonym kolorem. Barwa ta wytworzyła się za sprawą tlenków żelaza, które bogato występują w glebie. Powierzchnia planety składa się głównie z bazaltu. Mars ma dwa księżyce. Jeden rok marsjański odpowiada 1,88 roku na Ziemi, pory roku trwają niemal dwukrotnie dłużej, a czas trwania doby słonecznej wynosi ponad 24 godziny i 39 minut. Na Marsie panuje również chłodna aura – temperatura średnio wynosi od minus 63 do minus 140 stopni Celsjusza. Na powierzchni planety znajdują się liczne kratery uderzeniowe, wulkany, kaniony, doliny i czapy lodowe. Naukowcy uznają, że spośród wszystkich planet na Marsie występuje największe prawdopodobieństwo obecności warunków sprzyjających życiu. Dotychczas przeprowadzone misje kosmiczne dowiodły, że na powierzchni Czerwonej Planecie znajduje się woda w formie lodu. Marsa można dostrzec z Ziemi gołym okiem. Jowisz Jowisz to największa spośród wszystkich planet Układu Słonecznego – jej masa jest 2,5 krotnie większa niż wszystkich pozostałych. Ma aż 79 księżyców, a jeden z nich, Ganimedes, jest uznawany za największego w całym Układzie Słonecznym naturalnego satelitę. Co musielibyśmy zrobić, by Wenus nadawała się do zamieszkania? Zadanie wydaje się niewykonalne, jednak autorzy science fiction i naukowcy już od dawna się nad tym zastanawiają. Ten gazowy olbrzym w 75% składa się z wodoru, a w 25% z helu. Kształt Jowisza przypomina spłaszczoną elipsoidę. Jest to druga po Wenus najintensywniej odbijająca światło słoneczne planeta. Grubość jej atmosfery jest szacowana na przeszło 5000 kilometrów, co czyni Jowisza planetą o największej atmosferze. Saturn Saturn to planeta zewnętrzna zaliczana do gazowych olbrzymów, który wielkością ustępuje jedynie Jowiszowi. Jego masa w porównaniu do Ziemi jest większa 95 razy. Ma 82 naturalne satelity oraz charakterystyczne pierścienie, które tworzy lód, odłamki skalne oraz pył kosmiczny. Na Saturnie wieją silne wiatry, których prędkość sięga 1800 km/godz. Pole magnetyczne tej planety jest tylko nieznacznie mniejsze niż ziemskie. Saturn ma gęstą atmosferę, której ciśnienie jest o niespełna 50% większe niż na Ziemi. Uran Siódma od Słońca planeta zewnętrzna, której masa jest 14-krotnie większa w porównaniu do Ziemi. Krąży wokół Słońca w pozycji bocznej. Nazwa Uran pochodzi od greckiego boga Uranosa. Planeta ta ma gęstą atmosferę, którą tworzy głównie wodór i hel. Na Uranie znajduje się sporo lodu – znacznie więcej w porównaniu do pozostałych gazowych olbrzymów. Na planecie tej panuje najniższa temperatura spośród wszystkich obiektów w Układzie Słonecznym – osiąga ona wartość minus 224 stopni Celsjusza. Pluton jednak jest planetą? Pluton od 2006 r. nie jest planetą, jednak część astronomów nie zgadza się z tą decyzją. Uran ma 27 księżyców, a największy z nich nosi nazwę Tytania. Planeta ta ma warstwową strukturę, utworzoną m.in. z metanu, wody i lodu. Ma charakterystyczne pierścienie, które można dostrzec z Ziemi za pomocą teleskopu. Wiatr na Uranie wieje z prędkością do 900 km/godz. Jedno okrążenie Słońca zajmuje Uranowi 84 lata. Neptun Najdalej położona od Słońca planeta, której masa jest 17 razy większa od Ziemi. Neptun ma atmosferę o składzie zbliżonym do Urana – tworzy ją głównie wodór i hel, wraz ze śladowymi ilościami azotu, węglowodorów, amoniaku i wody. Jego wnętrze składa się ze skał i lodu. Swoją charakterystyczną niebieską barwę planeta ta zawdzięcza zawartości metanu w swoich zewnętrznych strukturach. Wiatr na Neptunie wieje z największą prędkością spośród wszystkich planet Układu Słonecznego – sięga maksymalnie 2100 km/godz. Temperatura wynosi natomiast około minus 226 stopni Celsjusza.
Ciekawostki o kosmosie. Czego jeszcze nie wiemy o Wszechświecie?
Ciekawostki o kosmosie bywają intrygujące, zaskakujące, a czasem też trochę straszne. Przede wszystkim uzmysławiają nam jednak, jak mało w gruncie rzeczy wiemy o naturze wszechświata oraz o naszym w nim miejscu.
W tym artykule: Najnowsze ciekawostki o kosmosie Zaskakujące ciekawostki o kosmosie Niepokojące ciekawostki o kosmosie Intrygujące ciekawostki o kosmosie Ciekawostki o kosmosie dla dzieci Pozostaje ufać, że wraz z postępem technologicznym ludzkość będzie zdobywała coraz więcej odpowiedzi na nurtujące ją od tysięcy lat pytania. Najnowsze ciekawostki o kosmosie Wbrew wyobrażeniom, jakie moglibyśmy wynieść po seansie dowolnego filmu science fiction, w przestrzeni kosmicznej panuje absolutna cisza. Nie ma tam bowiem powietrza, a bez niego fale dźwiękowe nie mogą się przenosić. Są do tego natomiast zdolne fale radiowe - nasłuchując przez radioteleskopy, wychwycimy z kosmosu wiele interesujących rzeczy. W październiku 2021 roku astronomowie odebrali tajemniczy sygnał radiowy dochodzący z centrum galaktyki Drogi Mlecznej. Nie pasuje on zupełnie do naszej aktualnej wiedzy o kosmosie, co mogłoby sugerować, że uczeni natknęli się na całkowicie nowy obiekt we wszechświecie. Na razie pozostaje im wyłącznie jego obserwacja i wyciąganie wniosków. Napięta sytuacja na orbicie. Czy to koniec amerykańsko-rosyjskiej współpracy kosmicznej? Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) miała być symbolem nowego ładu. Symbolem świata, w którym współpracę dla dobra ludzkości przedkłada się ponad waśnie i interesy narodowe. Tymczase... Wszechświat posiada swój specyficzny zapach. Człowiekowi oczywiście dość trudno go wyczuć, bo poza stacją kosmiczną znajduje się zawsze w skafandrze. Wspomniana woń jest jednak uchwytna na przykład po otwarciu śluzy powietrznej z powodu spaceru kosmicznego. Astronauci porównują ją do rozgrzanego metalu albo grilla. Za emitowanie tego zapachu odpowiada ozon. Zaskakujące ciekawostki o kosmosie Ślady astronautów biorących udział w lądowaniu na Księżycu 20 lipca 1969 r. pozostaną tam przez kolejne 100 milionów lat. Jest to możliwe dlatego, że Srebrny Glob nie zna zjawisk takich jak deszcz czy wiatr, nie występuje tam również atmosfera. Erozja na jego powierzchni zachodzi wyłącznie wskutek bombardowania go przez mikrometeoryty. Proces ten postępuje jednak bardzo powoli. Co widać na Księżycu? Zależy od tego... gdzie mieszkasz Na dryfującej po atramentowej nieskończoności cętkowanej kuli ludzie potrafią dostrzec różne rzeczy. Wenus, jako jedyna planeta w Układzie Słonecznym, obraca się wstecznie do kierunku Słońca. Ponadto jej obrót wokół własnej osi, zachodzący w ciągu 243 dni, trwa dłużej niż obrót wokół Słońca (225 dni). Oznacza to, że na tej planecie jeden dzień jest dłuższy niż jeden rok. Chociaż na Ziemi obserwujemy wyłącznie opady wody (pod rozmaitymi postaciami), w przypadku innych planet sprawa przedstawia się zgoła inaczej. Na Wenus z nieba pada kwas siarkowy, zaś na Uranie i Neptunie nierzadko zdarzają się... opady diamentów. Nie są to zresztą wcale najbardziej ekstremalne zjawiska we Wszechświecie. Niepokojące ciekawostki o kosmosie W 1995 roku naukowcy odkryli pierwszą egzoplanetę, czyli planetę krążącą wokół gwiazdy innej niż Słońce. Obecnie znamy już około czterech tysięcy takich planet. Na niektórych z nich panują trudne do wyobrażenia warunki - mogą tam występować np. opady szkła albo roztopionego żelaza. Uczeni mają nadzieję, że prędzej czy później odnajdą egzoplanetę o parametrach sprzyjających rozwojowi życia. NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe – Wenus jest tak gorąca, że aż świeci – mówi dr Brian Wood z Laboratorium Badawczego Marynarki Wojennej USA. Jego zespół opublikował dane zebrane przez zmierzającą ku Słońcu sondę ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/58316a3df1fd327368d152a5dc9d2fe24248ee81-fef0ddc.jpeg" width="938" height="528" alt="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" title="NASA ma pierwsze w historii zdjęcia powierzchni Wenus w świetle widzialnym. Zrobiła je sonda Parker Solar Probe (fot. NASA's Goddard Space Flight Center/Joy Ng)" /> W 2004 roku amerykańscy piloci zaobserwowali kilkakrotnie u wybrzeży Kalifornii niezidentyfikowany obiekt latający, który z wyglądu przypominał... miętowe drażetki tic tac. Poruszał się z prędkością i zwrotnością niespotykaną wśród maszyn produkowanych przez człowieka. Armia USA wykluczyła, aby obiekt należał do arsenału znanej jej broni powietrznej. Incydent do dziś pozostaje zatem niewyjaśniony. W maju 2017 r. międzynarodowy zespół naukowców pobrał próbki z wnętrza krateru uderzeniowego Chicxulub, znajdującego się na dnie Zatoki Meksykańskiej, w pobliżu półwyspu Jukatan. Krater ten powstał w wyniku rozbicia się asteroidy, przez którą wyginęły dinozaury. Uczeni uważają dziś, że katastrofa nastąpiła w najgorszym możliwym miejscu - ze względu na obecność ogromnych pokładów siarki, która na wiele lat zablokowała dopływ promieni słonecznych. Doprowadziło to do gigantycznych zmian klimatu na całym globie. Intrygujące ciekawostki o kosmosie Człowiek produkuje śmieci nie tylko na Ziemi. Wokół naszej planety krąży już około pół miliona sztuk śmieci kosmicznych, czyli przedmiotów pozostawionych przez ludzi, a nie mających obecnie żadnego pożytecznego zastosowania. W kosmosie znajdziemy zatem fragmenty rakiet czy satelitów, ale także akcesoria codziennego użytku (np. klucze porzucone podczas budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej). W trakcie obserwacji obiektów kosmicznych widzimy tak naprawdę ich obraz sprzed wielu lat – dokładnie tylu, ile lat świetlnych dzieli je od Ziemi. Jeśli więc dana gwiazda znajduje się od nas o 60 lat świetlnych, oglądamy jej stan sprzed 60 lat (bo właśnie tyle czasu potrzebuje światło, by do nas dotrzeć). Zasada ta działa też w odwrotną stronę: znajdując się odpowiednio daleko, można byłoby zobaczyć Ziemię z dalekiej przeszłości. Ciekawostki o kosmosie dla dzieci We Wszechświecie znajduje się więcej gwiazd niż ziarenek piasku na wszystkich ziemskich plażach razem wziętych. Czyli przynajmniej miliard bilionów. Po powrocie z Księżyca astronauci uczestniczący w misji Apollo 11 zostali poddani kwarantannie. Okazało się jednak, że na powierzchni Srebrnego Globu nie występują żadne choroby dotykające ludzi. Zachód słońca na Marsie wydaje się niebieski.
Galaktyka Andromedy. Jak zobaczyć ją na niebie? Kiedy zderzy się z Drogą Mleczną?
Galaktyka Andromedy to jeden z najpopularniejszych obiektów głębokiego nieba, który znajduje się w odległości ok. 2,5 mln lat świetlnych od Ziemi. Warto więc poświęcić mu nieco naszej uwagi, poznając najważniejsze informacje na temat galaktyki Andromedy.
W tym artykule: Historia obserwacji galaktyki Andromedy Informacje o galaktyce Andromedy Struktura galaktyki Andromedy Cechy galaktyki Andromedy Galaktyka Andromedy to jeden z najbardziej oddalonych od nas obiektów, który wciąż można dostrzec gołym okiem. Z pewnością jest to też obiekt bardzo charakterystyczny, o niezwykle długiej historii jego obserwacji. Historia obserwacji galaktyki Andromedy Galaktyka Andromedy została zauważona już w roku 964 przez perskiego astronoma Abd al-Rahman al-Sufi. W swojej "Księdze gwiazd stałych" opisał ją jako małą chmurkę. Niezależnego odkrycia galaktyki dokonał następnie Niemiec Simon Marius, 15 grudnia 1612 roku. Nie posiadając wiedzy o pracy Al-Sufiego, Charles Messier wpisał nazwisko niemieckiego astronoma w swoim katalogu, uznając go za odkrywcę galaktyki Andromedy. Została ona wówczas opisana jako dwa stożki lub piramidy światła złączone podstawami, o osi na linii północny zachód – południowy wschód i ze znacznie jaśniejszym centrum. Badacz podkreślił również, że w ciągu 15 lat obserwacji, obiekt ten nie zmienił swojej pozycji i kształtu. W zaledwie 10 dni odkryto milion nowych galaktyk W 300 godzin przeprowadzono astronomiczne badanie nieba, które niedawno zajmowało lata. Efektem ekspresowego mapowania nieba południowego przez naukowców pracujących na radioteleskopie ASKAP w... Początkowo uznano, że jest to mgławica gazowa i tak też ją sklasyfikowano, gdyż nie było możliwości dostrzeżenia gwiazd. Pierwszym przełomem w tej kwestii była analiza jej widma wykonana przez Williama Hugginsa w 1864 roku. Na jej podstawie angielski astronom uznał, iż obserwowany obiekt ma gwiezdną naturę. Mimo to naukowcy wciąż spierali się, co do tej kwestii. Ostatecznie w 1920 roku doszło do Wielkiej Debaty, w której udział wzięli Harlow Shapley (skłaniający się ku teorii mgławic spiralnych) oraz Heber Doust Curtis (opowiadający się za teorią wyspowego Wszechświata i galaktycznego charakteru Andromedy). Debata mogłaby trwać w nieskończoność, gdyby nie dokładne zdjęcie obiektu wykonane przez Edwina Hubble'a w 1923 roku przy użyciu 2,5-metrowego teleskopu zwierciadlanego. Dzięki zdjęciu, udało mu się zidentyfikować cefeidy i na ich podstawie oszacował odległość do Andromedy. Tym samym runął mit o wyjątkowości naszej Galaktyki. Hubble ogłosił, że Wszechświat składa się z milionów galaktyk oraz innego typu obiektów. Informacje o galaktyce Andromedy Jeszcze do niedawna powszechnym było stwierdzenie, iż galaktyka Andromedy jest największą galaktyką w Grupie Lokalnej, do której zaliczamy też naszą Drogę Mleczną. Najnowsze dane obserwacyjne wskazują jednak na większą ilość ciemnej materii w obrębie Drogi Mlecznej, co może świadczyć o tym, iż jest ona najmasywniejszą galaktyką w tej grupie. Dzięki obserwacjom Teleskopem Spitzera możemy za to oszacować, że galaktyka Andromedy ma o wiele większą liczbę gwiazd, których jest ok. bilion. Ważną informacją na temat Andromedy jest również to, iż jest ona jedną z niewielu galaktyk przesuniętych ku fioletowi. To z kolei oznacza, że zbliża się ona w naszym kierunku. Andromeda znajduje się na kursie kolizyjnym z Drogą Mleczną, a początek ich zderzenia nastąpi za ok. 4,5 miliarda lat. Prawdopodobnie galaktyki będą się ze sobą mieszać przez kilka kolejnych miliardów lat, by w końcu stworzyć galaktykę eliptyczną. Odkryto Dysk Wolfe'a. Galaktykę, która nie powinna istnieć Odkrycie masywnej galaktyki sprzed 12,5 mld lat, gdy znany nam Wszechświat istniał dopiero 1,5 mld lat, podważyło obowiązującą teorię o powstawaniu takich spiralnych tworów, w tym naszej D... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dysk-wolfe-a-nie-powinien-istniec-niezwykla-galaktyka-zaprzecza-wiedzy-o-kosmosie-fot-nrao-aui-nsf-04d178c.jpeg" width="938" height="528" alt="Dysk Wolfe’a nie powinien istnieć. Niezwykła galaktyka zaprzecza wiedzy o kosmosie fot. NRAO/AUI/NSF" title="Dysk Wolfe’a nie powinien istnieć. Niezwykła galaktyka zaprzecza wiedzy o kosmosie fot. NRAO/AUI/NSF" /> Naukowcy mieli sporo trudności z ustaleniem odległości do galaktyki Andromedy. Po odkryciu drugiego typu cefeid ustalenia Edwina Hubble'a stały się nieaktualne, a dystans ostatecznie oszacowano na ponad dwa miliony lat świetlnych. Z kolei w latach 90. XX wieku, dzięki danym z satelity Hipparcos można było dokonać nieco dokładniejszych szacunków, które wskazywały na 2,9 miliona lat świetlnych. Liczba ta uległa jednak zmniejszeniu, gdy okazało się, że pomiary tego typu obiektów są zawyżane przez satelitę o ok. 10%. Taką zaniżoną wartość potwierdzają również najnowsze badania przeprowadzone w 2005 roku. Jeśli chodzi o szacowaną masę halo Andromedy, to obecnie (razem z ciemną materią) wynosi ona ok. 1,23*1012 mas Słońca, czyli mniej niż szacunki dla Drogi Mlecznej. Andromeda mimo to jest większa i zawiera w sobie dużo więcej gwiazd. Niektórzy naukowcy sądzą, że jest ona nawet większa, niż mogłyby na to wskazywać aktualne szacunki. Struktura galaktyki Andromedy Galaktyka Andromedy została sklasyfikowana jako galaktyka spiralna bez poprzeczki, o średniej wielkości jądrze i dobrze rozwiniętych ramionach spiralnych. Ostatnie obserwacje nasiliły jednak przypuszczenia, iż być może posiada ona niewielką poprzeczkę. Andromeda została też przyporządkowana do najbardziej powszechnej klasy galaktyk o aktywnych jądrach - LINER. Galaktyka ma gęste podwójne jądro i minimum dwa spiralne ramiona z pierścieniem kosmicznego pyłu. Wyniki badań ogłoszone w 2005 roku mogą wskazywać na to, że spiralny dysk Andromedy może mieć średnicę 220 tysięcy lat świetlnych, czyli trzy razy więcej niż wcześniej szacowano. Okryta właśnie struktura galaktyk nazwana „Łukiem Olbrzyma" może zmienić nasze pojęcie o kosmosie Rozległy łuk galaktyk zdaje się podważać dotychczasową wiedzę o kosmosie Płaszczyzna obrotu galaktyki jest nachylona pod kątem 77° do kierunku w stronę Ziemi. Prędkość jej rotacji zmienia się w zależności od odległości od jądra. Masa skoncentrowana w jądrze jest natomiast szacowana na ok. 6*109 mas Słońca. W galaktyce Andromedy udało się dostrzec dość specyficzny podział na ramiona wewnętrzne i zewnętrzne, które dzieli od siebie co najmniej 13 tysięcy lat świetlnych. Obserwacje wskazują natomiast na fakt, iż kształt jej dysku może się stopniowo zmieniać w pierścień. Z kolei halo Andromedy wydaje się być podobne do halo Drogi Mlecznej. Liczba gwiazd maleje więc wraz z odległością od jądra i są one ubogie w metale. Cechy galaktyki Andromedy Dzięki zdjęciom z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a udało się ustalić, że jądro galaktyki Andromedy ma podwójną strukturę, przez co tworzy w pewnym sensie układ podwójny. Niektórzy naukowcy sądzą, że jedna z części jądra galaktyki może stanowić pozostałość po mniejszej galaktyce, która została wchłonięta przez Andromedę. Dzięki obserwacjom dokonanym przez Europejską Agencję Kosmiczną udało się zlokalizować w obrębie galaktyki dużo ognisk promieniowania X. Pojawiła się wówczas sugestia, że mogą to być czarne dziury. W 2006 roku teleskop Chandra wykonał zdjęcia jądra Andromedy w paśmie rentgenowskim. Pojawiło się na nim czwarte źródło, które do tej pory nie było znane. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można sądzić, że uwidoczniło się ono w efekcie opadania materii na supermasywną czarną dziurę. Po zarejestrowanym rozbłysku rentgenowskim źródło to przygasło, ale nadal jest jaśniejsze niż przed tym wydarzeniem. Galaktyka bez ciemnej materii. Dobra i zła wiadomość jednocześnie? Naukowcy od lat próbują wyjaśnić zjawisko ciemnej materii. Czy odkrycie niecodziennej galaktyki pomoże naukowcom w rozwiązaniu tej zagadki? Szacunkowo galaktyka Andromedy zawiera 460 gromad kulistych, z których Mayall II jest największa. Co więcej, ta konkretna gromada jest też najjaśniejsza w całej Grupie Lokalnej, gdyż dwukrotnie przewyższa swoją jasnością znajdującą się w obrębie Drogi Mlecznej gromadę Omega Centauri. Mayall II, której inna nazwa to Globular One, zawiera w sobie kilka milionów gwiazd z kilku pokoleń. Może ona być więc dowodem na wchłonięcie galaktyki karłowatej przez Andromedę. To jednak nie koniec nowości związanych z gromadami. Jak się okazuje, w galaktyce Andromedy znajdują się również zupełnie nowe typy gromad gwiazd odkryte w 2005 roku. Tak jak gromady kuliste zawierają one setki tysięcy gwiazd, ale są o wiele większe i jednocześnie mniej zagęszczone.
Maria Konopnicka - Życie i twórczość (biografia, wiersze, utwory)
Maria Konopnicka to polska pisarka, uznawana za jedną z najwybitniejszych poetek okresu realizmu. Publicystka, tłumaczka, nowelistka, krytyczka literatury, aktywistka społeczna oraz autorka utworów dla dzieci.
W tym artykule: Życie Marii Konopnickiej Twórczość Marii Konopnickiej Śmierć Marii Konopnickiej Zgodnie z postanowieniem polskiego Sejmu, 2022 rok został uznany rokiem Marii Konopnickiej. Życie Marii Konopnickiej Maria Konopnicka przyszła na świat 23 maja 1842 roku w Suwałkach, a zmarła 8 października 1910 roku we Lwowie. Jej ojcem był Józef Wasiłkowski, a matką Scholastyka z Turskich. Miała również pięcioro rodzeństwa – Jana Jarosława, Zofię, Laurę Celinę, Wandę Zenobię oraz Jadwigę Julię. Rodzina Wasiłkowskich zamieszkała w Suwałkach, w domu będącym własnością rejenta Jana Zapiórkiewicza. Kiedy Konopnicka skończyła siedem lat, wraz z rodziną przeniosła się do Kalisza, zamieszkując w pałacu Puchalskich. W 1854 roku zmarła matka Marii, a ojciec zajął się wychowywaniem dzieci. Był człowiekiem o surowej i poważnej religijności, udzielającym swojemu potomstwu wymagających nauk moralnych. Zarazem uchodził za miłośnika i znawcę literatury, w związku z czym zapoznał Marię Konopnicką z dziełami wielu wybitnych autorów, w tym Mickiewicza, Krasińskiego, Słowackiego czy Cycerona. 5 rzeczy, które warto wiedzieć o Krośnie Krosno nie bez powodu nazywane jest Miastem Szkła. Niektórzy mówią o nim również „mały Kraków”. Sprawdź, czym przyciąga to tajemnicze podkarpackie miasto. W latach 1855-1856 Maria Konopnicka pobierała nauki na pensji u sióstr Sakramentek w Warszawie. W tym okresie poznała Elizę Orzeszkową, z którą się zaprzyjaźniła. W 1862 roku mężem Marii został 12 lat starszy od niej Jarosław Konopnicki, zubożały ziemianin. Wspólnie zamieszkali w Bronowie koło Poddębic. Ich życie było przepełnione typowymi zwyczajami szlacheckimi – polowaniami, gwarnymi biesiadami, jarmarkami czy zjazdami. Maria Konopnicka zajęła się wychowywaniem dzieci i podejmowała rolę gospodyni domowej. W 1863 roku wraz z mężem i synem wyemigrowała do Drezna i Wiednia, z obawy przez aresztowaniem Jarosława. Kolejnego roku powrócili do kraju. Konopnicka była rozczarowana swoim małżeństwem, głównie z powodu ograniczeń narzucanych jej przez męża. Nie była również zadowolona z pełnienia roli gospodyni domowej, a mąż nie akceptował jej zamiłowania do literatury. W 1876 roku odeszła od Jarosława, a następnie przeprowadziła się wspólnie z dziećmi do Warszawy. Aby utrzymać dzieci i zapewnić im wykształcenie, podjęła się pracy przy udzielaniu korepetycji, a następnie tłumaczenia utworów literackich. Pomagała jej w tym znajomość wielu języków – francuskiego, rosyjskiego, niemieckiego, angielskiego, włoskiego oraz czeskiego. Począwszy od 1878 roku Maria Konopnicka rozpoczęła działalność jako aktywistka społeczna. Wzięła udział m.in. w międzynarodowym proteście przeciwko prześladowaniu polskich dzieci we Wrześni (1901-1902), przeciw ustawom uwłaszczeniowym (1909) czy przeciwko prześladowaniu unitów. Sprzeciwiała się represjom ze strony władz pruskich, opowiadała się za prawami kobiet, a także popierała resocjalizację więźniów kryminalnych i politycznych. Była również redaktorką demokratycznego pisma kobiecego „Świt”. Współpracowała także z wieloma innymi czasopismami jako krytyczka literacka, w tym „Gazetą Polską”, „Kłosem” czy „Kurierem Warszawskim”. 14 lutego 1890 roku Konopnicka rozpoczęła wędrówkę po Europie, nazwaną przez biogramów jej „tułaczymi latami”. Odwiedziła m.in. Francję, Niemcy, Włochy, Austrię, Czechy i Szwajcarię. W 1903 roku przyznano jej dworek w Żarnowcu z okazji 25-lecia pracy pisarskiej. Twórczość Marii Konopnickiej Maria Konopnicka swój debiut poetycki miała w 1870 roku, kiedy opublikowała pod pseudonimem Marko wiersz pt. „Zimowy poranek”. W 1876 roku na łamach „Tygodnika Ilustrowanego” ukazał się jej poemat „W górach”, który spotkał się z pozytywną recenzją Henryka Sienkiewicza i pozwolił uwierzyć pisarce w swój talent. Swój pierwszy tomik poezji („Poezje”) Konopnicka wydała w 1881 roku. Konopnicka pisała wiersze, nowele, poematy, szkice, prace krytyczno-literackie, a także publicystyczno-reportażowe. W swoim utworach podejmuje tematykę społeczno-polityczną. Kreśli motyw chłopskiego losu, głodu, ciężkiej pracy, cierpienia, przemocy, krzywdy i nędzy. W jej utworach można również odnaleźć odniesienia do folkloru. Autorka oddaje głos zwykłym prostym ludziom, przedstawiając w wielowymiarowy sposób środowisko społeczne, w którym przyszło im żyć. W swojej twórczości nieraz zamieszcza krótkie, przepełnione goryczą lub ironią puenty. 5 książek, które warto przeczytać w 2022 roku Literatura faktu, biografie, książki podróżnicze. Tytuły, które inspirują i skłaniają do refleksji. Oto lista książek, które warto przeczytać w 2022 r. Pisarka zachęca odbiorców do działania w celu przezwyciężania społecznej niesprawiedliwości oraz przyjmowania patriotycznej postawy. Często doprowadza czytelnika do wzruszenia i współczucia. Stosuje również różnego rodzaju symbolikę, m.in. biblijną czy romantyczną, a także odwołania do tradycji, literatury i sztuki europejskiej. Jej twórczość jest również przepełniona sentymentalizmem oraz liryzmem. Utwory Konopnickiej często stawały się obiektem krytyki, np. niektóre środowiska katolickie uznawały je za bluźniercze i bezbożne. Maria Konopnicka opublikowała również wiele utworów dla dzieci, m.in. baśnie, wiersze i opowiadania. Unika w nich przesadnego dydaktyzmu, lecz skupia się na pobudzaniu wrażliwości estetycznej młodych odbiorców. Często w swojej literaturze ukazuje niesprawiedliwość społeczną przy użyciu obrazu skrzywdzonego dziecka. W jej twórczości można znaleźć motywy fantastyczne, a także umiejętne połączenie atmosfery powagi i żartu. Konopnicka napisała wiele ważnych utworów. Do najbardziej znanych spośród nich można zaliczyć: Literatura dziecięca: • „Na jagody”, • „Śpiewnik dla dzieci”, • „O krasnoludkach i sierotce Marysi”, • „O Janku Wędrowniczku”, • „Co słonko widziało”, • „Stefek Burczymucha”, • „Szkolne przygody Pimpusia Sadełko”, • „Nasza szkapa”, • „Dym”. Poematy: • „Imagina”, • „Pan Balcer w Brazylii”, • „Przez głębinę”. Zbiory wierszy: • „Poezje”, • „Śpiewnik historyczny 1767–1863”, • „Ludziom i chwilom”, • „Drobiazgi z podróżnej teki”, • „Nowe pieśni”, • „Głosy ciszy”, • „Italia”, • „Damnata”, • „Linie i dźwięki”, • „Z mojej Biblii”. Wybór wierszy: • „Memu miastu”, • „Wolny najmita”, • „Pieśń o domu”, • „Kubek”, • „Zimowy poranek”, • „Kaliszowi”, • „Tęsknota”, • „W poranek”, • „Noc”, • „Jaś nie doczekał”. Nowele: • „Moi znajomi”, • „Na drodze”, • „Ludzie i rzeczy”, • „Na normandzkim brzegu”, • „Cztery nowele”. Śmierć Marii Konopnickiej Maria Konopnicka zmarła na zapalenie płuc 8 października 1910 roku we Lwowie, a 11 października 1910 roku została pochowana na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Jej grób został umieszczony na Panteonie Wielkim Lwowian. Pogrzeb zorganizowała Maria Dulębianka – malarska i wieloletnia przyjaciółka Konopnickiej. Polskie nekropolie na świecie Zbliżają się dni, w których całymi rodzinami odwiedzamy groby bliskich nam zmarłych. Podróżujemy do rodzinnych stron lub wręcz przeciwnie, jedziemy w odległe miejsca, by uczcić pamięć ... W wydarzeniu tym uczestniczyło niespełna 50 tysięcy osób i stało się ono głośną manifestacją o charakterze patriotycznym. Jednak ówczesny arcybiskup lwowski Józef Bilczewski stwierdził, że Maria Konopnicka nie było prawowierną katoliczką i wydał osobom duchownym zakaz uczestnictwa w uroczystości. Na krótko przed śmiercią Konopnicka wypowiedziała do dzieci nad swoim łóżkiem następujące zdanie „Jakże bym ja umrzeć mogła? Ja bym tam nie wytrzymała! Wyrwałabym się spod ziemi!”. Na grobie pisarki został natomiast umieszczony następujący cytat będący fragmentem jej utworu pt. „W zaduszny dzień”: „…Proście wy Boga o takie mogiły, Które łez nie chcą, ni skarg, ni żałości, Lecz dają sercom moc czynu, zdrój siły Na dzień przyszłości…”.
Gwiazdozbiór Andromedy: gdzie jest na niebie? Charakterystyka, pochodzenie, mitologia, znaczenie
Co warto wiedzieć o konstelacji Andromedy? Gdzie dokładnie możemy ją znaleźć na niebie? Skąd wzięła się nazwa gwiazdozbioru?
W tym artykule: Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Andromedy? Charakterystyka gwiazdozbioru Andromedy Pochodzenie gwiazdozbioru Andromedy Mitologia i znaczenie Gwiazdozbiór Andromedy jest gwiazdozbiorem nieba północnego. To 19. pod względem wielkości gwiazdozbiór na niebie. Zajmuje obszar 722 stopni kwadratowych, a jego najjaśniejszą gwiazdą jest Alpheratz (Sirrah). Andromeda to konstelacja duża i wyrazista - łatwo ją zauważyć na niebie. Najciekawszym obiektem w niej jest Galaktyka Andromedy, leżąca około 2,5 miliona lat świetlnych od Ziemi. Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Andromedy? Gwiazdozbiór Andromedy jest gwiazdozbiorem nieba północnego, który znajdziemy w pobliżu gwiazdozbioru Perseusza, Kasjopei, Jaszczurki, Ryby, Pegaza i Trójkąta. Gwiazdozbiór Woźnicy, Wieloryba, Jaszczurki, Trójkąta, Andromedy, Cefeusza, Kasjopei i Perseusza tworzą razem rodzinę konstelacji Perseusza. Andromeda to 19. pod względem wielkości gwiazdozbiór na naszym niebie. Możemy go dostrzec na polskim niebie od lata do zimy, przy czym najlepiej widoczny jest w miesiącach jesiennych. Konkretnie gwiazdozbiór można obserwować od sierpnia (wówczas jest widoczny rankiem) do stycznia (widzimy go wtedy wieczorem). Jest widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 36° S a 90° N. Gwiazdozbiory widoczne w Polsce. Kiedy i jak możemy je obserwować? Od wieków ludzie wpatrując się w niebo poszukiwali na nim gwiazd łączących się w charakterystyczne kształty. Gwiazdozbiory - niektórzy dopatrują się w ich układach magicznych znaczeń, ... Słynne gwiazdozbiory nieba północnego to między innymi gwiazdozbiór Oriona, gwiazdozbiór Lutni czy właśnie gwiazdozbiór Andromedy. Andromeda jest szczególnie chętnie poszukiwana, ponieważ możemy w niej dostrzec drobną, jasną mgiełkę - to Galaktyka Andromedy, którą da się zobaczyć gołym okiem, ale możemy też wygodnie ją obserwować przez małe lornetki. Znajdziemy ją w północnej części tej konstelacji - blisko granicy gwiazdozbioru Andromedy z gwiazdozbiorem Kasjopei. To galaktyka większa od Drogi Mlecznej, ale jednocześnie posiadająca mniejszą masę. Najjaśniejsze gwiazdy Andromedy uzupełniają czworokąt konstelacji Pegaza. Razem z Pegazem Andromeda tworzy coś na kształt wozu z dyszlem. Gwiazdozbiór wybiega z północno-wschodniego rogu kwadratu konstelacji Pegaza, kierując się w stronę gwiazdozbioru Perseusza. Jeśli narysowalibyśmy linię, przechodzącą przez Gwiazdę Polarną oraz przez gwiazdę Cih, która lśni najjaśniej w gwiazdozbiorze Kasjopei, dotarlibyśmy właśnie do konstelacji Andromedy, a konkretnie do znajdującej się w niej gwiazdy Mirach. Najlepiej jest najpierw znaleźć konstelację Kasjopei, która posiada charakterystyczny kształt litery W. Andromeda znajduje się tuż obok. Charakterystyka gwiazdozbioru Andromedy Gwiazdy konstelacji Andromedy leżą praktycznie w jednej linii - łatwo jest zatem znaleźć i dostrzec cały gwiazdozbiór. Gołym okiem można dostrzec w konstelacji około 100 gwiazd. Niektóre z nich są oczywiście jaśniejsze od innych. Najjaśniejszą gwiazdą w całej konstelacji Andromedy jest Alpheratz, znana również jako Sirrah. Gwiazda ta uzupełnia figurę Pegaza - tworzy razem z nim wielki kwadrat. Dawniej należała zresztą do gwiazdozbioru Pegaza, a jej nazwa pochodzi jeszcze z tamtych czasów. Arabskie określenie "surrat al-faras" oznacza tyle co "pępek konia". W tej chwili zaś Alpheratz tworzy głowę Andromedy. Perseidy: Sierpniowe niebo pełne łez Pod koniec tego tygodnia warto wypuścić się wieczorem za miasto, by z dala od jego świateł oglądać rój Perseidów - jeden z największych na naszym niebie. Kolejną, istotną gwiazdą znajdującą się w gwiazdozbiorze Andromedy jest Mirach. To druga co do jasności gwiazda w tej konstelacji, której odległość od Słońca wynosi około 197 lat świetlnych. Nazwa "Mirach" pochodzi od arabskiego słowa "miʾzar", oznaczającego "pas". Chodzi tu oczywiście o pas Andromedy. Mirach to czerwony nadolbrzym, który odpowiada biodru Andromedy. Kolejną jasną gwiazdą w tym gwiazdozbiorze jest Almach. Gwiazda ta odległa jest od Słońca o około 350 lat świetlnych. To gwiazda wielokrotna, której nazwa wywodzi się również z języka arabskiego. W języku arabskim "ʿināq al-arḍ" oznacza "ryś stepowy", "karakal". Nazwa nawiązuje bowiem do gatunku drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych. Arabowie znali jednak tą gwiazdę również pod inną nazwą - "Rijl al Musalsalah", czyli "Stopa kobiety". W konstelacji Andromedy znajdziemy wiele ważnych i interesujących obiektów. Przede wszystkim Galaktykę Andromedy. To galaktyka spiralna, znana również jako Messier 31 lub M31. Czasami można się też spotkać z nazwą NGC 224. Dawniej Galaktyka Andromedy zwana też była Wielką Mgławicą w Andromedzie. Galaktyka Andromedy ma znacznie więcej gwiazd niż Droga Mleczna, w której znajduje się Ziemia. Te dwie galaktyki znajdują się na kursie kolizyjnym. Tak naprawdę - jak zdołali ustalić naukowcy - proces zderzenia tych dwóch struktur już się rozpoczął. Ostatecznie te dwie galaktyki połączą się - będzie to miało miejsce za około 4 miliardy lat. Stworzą wspólnie galaktykę eliptyczną. Niektórzy nazwali ją już roboczo "Milkdromeda". Nasza galaktyka jest prawdopodobnie pełna martwych cywilizacji Według naukowców, większość pozaziemskich cywilizacji, które mogły powstać w naszej galaktyce, zdążyła się do tej pory prawdopodobnie unicestwić. Galaktyka Andromedy jest największą i najjaśniejszą galaktyką, widoczną na niebie północnym. To najbardziej oddalony obiekt, który można dostrzec z Ziemi gołym okiem. Odkryto w niej wiele źródeł promieniowania X. Najprawdopodobniej to czarne dziury. W gwiazdozbiorze Andromedy znajduje się także mgławica planetarna NGC 7662, nazywana także Mgławicą Niebieskiej Kuli Śnieżnej lub Błękitną Śnieżką. Na zdjęciach wykonanych przy pomocy Teleskopu Hubble'a wygląda jak niebieski dysk - jak patrzące na nas oko. Warto również wspomnieć o Andromedydach. Jest to już niemal wygasły rój meteorów o radiancie w gwiazdozbiorze Andromedy, który powstał około 1846 roku z rozpadu komety Bieli. Stąd też rój znany jest także jako Bielidy. W roku 1872 wywołał silny deszcz meteorów. Do dzisiaj można zauważyć jego małą aktywność od połowy listopada. Maksimum roju przypada na 2 grudnia. Pochodzenie gwiazdozbioru Andromedy Gwiazdozbiór Andromedy został tak nazwany z uwagi na mit grecki. Konstelację tą ustanowili zresztą starożytni Grecy. Żyjący w II wieku naszej ery słynny astronom Ptolemeusz, który jest autorem kompendium wiedzy o astronomii "Mathematike Syntaxis" (traktat znany jest również jako "Almagest"), wymienił gwiazdozbiór Andromedy wśród 48 innych konstelacji. Pochodzenie gwiazdozbioru nierozerwalnie związane jest z greckim mitem o Andromedzie. Stąd też Andromedę otaczają związane z nią mitologicznie postacie, jak Perseusz, Kasjopea czy Pegaz. Od potwora morskiego, który miał ją pożreć (gwiazdozbiór Wieloryba) konstelację Andromedy oddziela tylko konstelacja Ryb. Warto wiedzieć, że na średniowiecznych przedstawieniach nieba Andromeda była ukazywana razem z dwiema skałami, do których została przykuta. Mitologia i znaczenie Gwiazdozbiór Andromedy został tak nazwany na cześć Andromedy - córki króla Etiopii, Cefeusza oraz Kasjopei. To postać z mitologii greckiej. Cefeusz - zgodnie z mitem - również został po śmierci przemieniony w gwiazdozbiór i identyfikowany jest z gwiazdozbiorem Cefeusza. Podobnie zresztą jak Kasjopeja, matka Andromedy, która również znalazła się na niebie. Gwiazdozbiór Andromedy sąsiaduje na nieboskłonie z jedną i drugą konstelacją, jak również z Perseuszem, Pegazem i Wielorybem, którzy są w mitach powiązani z Andromedą. Andromeda była piękną królewną. Jej matka chwaliła się nawet, że jest piękniejsza od Nereid - nimf morskich, które były córkami Nereusa i Doris, i były znane z wielkiej urody. Nimfy poprosiły więc boga mórz, jezior i rzek Posejdona, żeby ukarał królową Kasjopeję za jej pychę. Posejdon zesłał więc na kraj Cefeusza i Kasjopei potwora morskiego - Ketosa. Król i królowa szukali rozpaczliwie sposobu, by ocalić swój kraj. Wyrocznia oznajmiła, że jest na to szansa - konieczne będzie jednak złożenie w ofierze pięknej Andromedy. Gdy lud dowiedział się o tym, wymusił na rodzicach postąpienie zgodnie ze słowami Wyroczni. Andromedę przykuto więc do skały jako ofiarę dla potwora. Piękna królewna czekała na swoje przeznaczenie. Ocalił ją jednak Perseusz - syn Danae i Zeusa. Podróżujący przez Libię i Etiopię Perseusz zauważył śliczną Andromedę i zakochał się w niej. Zmierzył się z potworem i po ciężkiej walce zgładził go. Gdy ją oswobodził, udali się razem do pałacu jej ojca, który zgodził się, by wybawca Andromedy został jej mężem. Do ślubu doszło - mimo spisku zawiązanego przez Fineusa, który był wcześniej zaręczony z dziewczyną. Zdjęcia z teleskopu Hubble'a przerobione na muzykę [Posłuchaj] Jak przekonywał zwiastun do słynnego horroru z 1979 roku, ”w kosmosie nikt nie usłyszy twojego krzyku”. Choć w przestrzeni pozaziemskiej brak molekuł pozwalających ludzkiemu uchu słysze.. Warto wiedzieć, że nie bez powodu Pegaz również jest ulokowany na niebie w pobliżu konstelacji Perseusza i Andromedy. To właśnie na Pegazie - skrzydlatym koniu, zrodzonym z krwi Meduzy, której Perseusz odciął głowę - bohater wracał do domu i z jego grzbietu ujrzał piękną Andromedę. Mit o Andromedzie został najprawdopodobniej zainspirowany mitologią babilońską, ugarycką lub filistyńską. Andromeda została żoną Perseusza i razem z nim udała się do Argos, a później do Tyrynsu. Małżonkowie żyli zgodnie i spokojnie. Mieli razem 7 dzieci, w tym córkę Gorgofonę, która została królową Sparty, a także 6 synów: Persesa, Alkajosa, Stenelosa, Helehosa, Mestora i Elektryona. Po śmierci Andromeda została umieszczona na niebie i stała się gwiazdozbiorem nieba północnego. Tuż przy niej możemy znaleźć również jej męża, Perseusza, jej matkę, ojca oraz Wieloryba. Mianem "Ketosa" starożytni Grecy określali bowiem wszystkie wielkie stwory morskie - w tym również wieloryby. W języku łacińskim gwiazdozbiór ten nazywa się nawet "Cetus".
Ignacy Łukasiewicz - twórca przemysłu naftowego
Rok 2022, w którym przypada 200. rocznica urodzin i 140. rocznica śmierci twórcy przemysłu naftowego, został ogłoszony przez Sejm rokiem Ignacego Łukasiewicza. Warto więc nieco bliżej przyjrzeć się historii życia tego wspaniałego Polaka, który zasługuje na pamięć kolejnych pokoleń.
W tym artykule: Ignacy Łukasiewicz - życiorys Ignacy Łukasiewicz - wynalazek Ignacy Łukasiewicz - działalność społeczna i filantropijna Ignacy Łukasiewicz - śmierć Ignacy Łukasiewicz to postać, która na dobre wpisała się w historię naszego kraju. Niezwykle inteligentny i przedsiębiorczy wynalazca, jednocześnie był wyjątkowo skromnym człowiekiem dbającym o innych. Ignacy Łukasiewicz - życiorys Ignacy Łukasiewicz urodził się 23 marca 1822 roku w Zadusznikach koło Mielca. Miał czwórkę rodzeństwa, a jego ojciec zasłużył się w Powstaniu Kościuszkowskim. W 1832 r. Łukasiewicz rozpoczął naukę w rzeszowskim gimnazjum, ale już niespełna cztery lata później musiał zrezygnować z dalszej edukacji. Po śmierci ojca sytuacja finansowa rodziny była na tyle zła, że Ignacy podjął pracę pomocnika aptekarskiego w Łańcucie i potem w Rzeszowie. To właśnie tam, a następnie we lwowskiej aptece Piotra Mikolascha zdobył wiedzę i umiejętności, które pozwoliły mu rozwijać swoje zainteresowania podczas studiów farmaceutycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Większość paliw kopalnych na świecie jest „nie do wydobycia”. Kraje Bliskiego Wschodu mogą zbankrutować Nawet jeżeli zastosujemy się do wytycznych naukowców, mamy tylko 50 proc. szans na powstrzymanie wzrostu średniej temperatury powietrza. W swoich młodzieńczych latach Ignacy Łukasiewicz nie zajmował się jednak tylko nauką i pracą. Aktywnie uczestniczył w procesie planowania i organizacji powstania krakowskiego w 1846 r. Władze austriackiego nie dały się jednak zaskoczyć, przez co Łukasiewicz trafił do lwowskiego więzienia, gdzie spędził niemal dwa lata. Nie zmniejszyło to jednak jego patriotycznych zapędów, gdyż już po swoim sukcesie, Ignacy Łukasiewicz wspierał też finansowo powstanie styczniowe przeciwko Rosjanom. Ignacy Łukasiewicz - wynalazek Prace nad swoim niezwykłym wynalazkiem Łukasiewicz rozpoczął w aptece Piotra Mikolascha we Lwowie. Wówczas celem jego doświadczeń, które przeprowadzał razem z Janem Zehem, było jednak pozyskanie z ropy naftowej środka leczniczego. Nie miało to więc początkowo żadnego związku z przemysłem naftowym. Dopiero gdy sprzedaż destylowanej ropy w aptekach okazała się mało dochodowa, Łukasiewicz wpadł na pomysł, aby wykorzystać ją do oświetlania. Oczywiście konieczne było dokładne oczyszczenie ropy z frakcji ciężkich, powodujących kopcenie. Ostatecznie jednak udało się tego dokonać i dzięki pomysłowi oraz pracy Ignacego Łukasiewicza uzyskano naftę. Bardzo ważne było też zaprojektowanie i wykonanie lampy, w której można było wykorzystać naftę. Znane wszystkim dotychczas lampy olejne zupełnie się nie sprawdzały i wybuchały pod wpływem działania nafty. Dlatego Łukasiewicz zwrócił się po pomoc do blacharza Adama Bratkowskiego, który słynął we Lwowie z wykonywanych przez siebie lamp olejnych. Na podstawie pomysłu Łukasiewicza udało mu się skonstruować lampę, która pozwoliła na powszechne korzystanie z właściwości nafty. A za symboliczny początek jej ery uważa się datę 31 lipca 1853 r., kiedy to po raz pierwszy użyto lampy naftowej nocą na lwowskiej sali operacyjnej, na której udało się uratować życie pacjenta. Górnicy wśród fal. Jak się pracuje na bałtyckiej platformie wydobywczej? [FOTOREPORTAŻ] Choć Bałtyk to nie zatoka meksykańska, wśród jego fal stoją platformy wydobywcze ropy naftowej. Przedstawiamy fotoreportaż Mikołaja Nowackiego, który ukazał się w jubileuszowym wydaniu m... Jak wiemy, sukces samej nafty, jak i lamp naftowych był błyskawiczny. Już rok po jej debiucie Ignacy Łukasiewicz otworzył z Tytusem Trzecieskim i Karolem Klobassą pierwszą kopalnię ropy naftowej w Bóbrce koło Krosna, która działa do dzisiaj. Z kolei w Ulaszowicach pod Jasłem stworzono rafinerię oczyszczającą surowiec z kopalni. Kiedy strawił ją pożar, Łukasiewicz zbudował dużą przetwórnię ropy w Chorkówce koło Krosna. Ignacy Łukasiewicz szybko stał się sławny. Na całym świecie doceniano doskonałą jakość nafty otrzymywanej w rafinerii w Chorkówce. Z powodzeniem konkurowała ona z naftą z Rumunii czy USA. Nic więc dziwnego, że do tej pory powtarza się opowieść o tym, jak pracownicy słynnego Johna D. Rockefellera przyjechali do Łukasiewicza, by poznać jego techniki uzyskiwania tak dobrej jakościowo nafty. A warto podkreślić, że wynalazca nie zamierzał przed nikim zatajać swojej wiedzy. Ignacy Łukasiewicz uważał, że nafta powinna służyć wszystkim ludziom. Dlatego chętnie dzielił się opracowaną przez siebie technologią z innymi. Warto podkreślić, że nafta nie była jedynym produktem wytwarzanym przez Ignacego Łukasiewicza. W rafinerii produkowano również smary, oleje, asfalt czy gudrinę (rodzaj parafiny). Świat doceniał osiągnięcia polskiego wynalazcy, dzięki czemu w 1873 r. otrzymał on medal i dyplom uznania za zasługi dla przemysłu naftowego. Miało to miejsce w trakcie Wystawy Powszechnej w Wiedniu. Kilka lat później sam Łukasiewicz zorganizował niezwykle ważne wydarzenie, jakim był kongres naftowy w Lwowie. Rezultatem tego spotkania było stworzenie Towarzystwa Naftowego dla Opieki i Rozwoju Przemysłu i Górnictwa Naftowego w Galicji z siedzibą w Gorlicach. Nieco później zmieniło ono swoją nazwę na Krajowe Towarzystwo Naftowe. Ignacy Łukasiewicz - działalność społeczna i filantropijna Dla Ignacego Łukasiewicza zysk z prowadzonej przez niego działalności z pewnością nie był najważniejszy. Dużo uwagi kierował za to na swoich pracowników oraz ich rodziny. Dbał nie tylko o bezpieczeństwo robotników w trakcie pracy w kopalni, ale także o ich dobrobyt. W ramach swoich działań założył kasę bratniej pomocy, do której wszyscy robotnicy wpłacali minimalną kwotę. Dzięki temu mogli liczyć na świadczenia socjalne, takie jak pomoc lekarza, emerytury i renty. Dziś jest to dla nas oczywiste, ale w XIX wieku była to rzadkość. Wraz ze swoimi wspólnikami Łukasiewicz przyczyniał się również do rozbudowy sieci dróg w okolicy oraz do zakładania szkół ludowych. To najgłębsza na świecie trasa turystyczna. Zejdź z nami do wnętrza ziemi [FOTOREPORTAŻ] Nie Wieliczka, nie Bochnia, ale właśnie Kłodawa może pochwalić się największą i najgłębszą kopalnią soli w Polsce. Zaglądamy do jej wnętrza. Wynalazca interesował się też polityką i został posłem w galicyjskim Sejmie Krajowym. Wybrany jako przedstawiciel chłopstwa, dbał nie tylko o rozwój przemysłu naftowego, ale także lokalnej społeczności. Łukasiewicz nie szczędził też środków na wsparcie działań niepodległościowych. Oprócz pieniędzy oferował schronienie w swoim dworku w Chorkówce wszystkim, którzy tego potrzebowali. Jak już wiemy, pieniądze nigdy nie były dla Ignacego Łukasiewicza priorytetem. Dlatego chętnie przekazywał najróżniejsze darowizny, zarówno na rzecz kościoła, jak i dla potrzebujących. Wspierał też finansowo powstanie kas gminnych, dzięki którym mieszkańcy mogli pożyczać pieniądze na uczciwych warunkach. Ignacy Łukasiewicz - śmierć Ostatnie lata życia upłynęły Ignacemu Łukasiewiczowi na intensywnej pracy. Wynalazca nie miał czasu na odpoczynek, gdy było tak dużo do zrobienia. Wiele osób uważa, że takie podejście było właśnie jednym z czynników, który doprowadził do jego śmierci. Codziennie muszą natlenić 9000 litrów krwi! Jak działają płuca Wdech i wydech, wdech i wydech... Statystycznie, jedna osoba przez całe życie wdycha ponad 300 ton powietrza, więc czyż nie warto poznać lepiej narząd, który to umożliwia? Pod koniec 1881 roku Łukasiewicz się przeziębił, co znacząco osłabiło jego organizm. Mimo zdiagnozowanego zapalenia płuc nadal wykonywał swoje obowiązki i nie zwalniał tempa pracy. Nic więc dziwnego, że na początku nowego roku zupełnie podupadł na zdrowiu. Mimo ciężkiego stanu, gorączki i utraty przytomności ciągle mówił o planowanych przez siebie inwestycjach na przyszłość. Niestety nie miał możliwości wprowadzenia ich w życie. Ignacy Łukasiewicz zmarł 7 stycznia 1882 roku. Słynny wynalazca, przedsiębiorca, polityk i wielki społecznik został pochowany w kościele w Zręcinie, który sam ufundował.
Gwiazdozbiór Oriona: gdzie jest na niebie? Charakterystyka, pochodzenie, mitologia, znaczenie
Orion położony jest na krawędzi Drogi Mlecznej, przechodzącej przez górną część tej konstelacji. Wiąże się z nim ciekawa historia - jego nazwa została bowiem nadana na cześć mitycznego Oriona, greckiego olbrzyma, który był synem boga Posejdona. Co warto wiedzieć o tym gwiazdozbiorze?
W tym artykule: Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Oriona? Charakterystyka gwiazdozbioru Oriona Pochodzenie gwiazdozbioru Oriona Mitologia i znaczenie Gwiazdozbiór Oriona leży w obszarze równika niebieskiego. Jako że równik dzieli sferę niebieską na część północną i południową, gwiazdy tej konstelacji położone są na obu. Na polskim niebie Oriona możemy najlepiej obserwować od miesiąca października do końca lutego. Następnie konstelacja niknie na zachodzie. Gdzie jest na niebie gwiazdozbiór Oriona? Orion to 26. pod względem wielkości konstelacja na nocnym niebie. Jest na tyle jasny, że nawet gołym okiem można dostrzec w nim około 120 gwiazd, a także mgławice. W Polsce gwiazdozbiór jest widoczny jesienią, zimą i wiosną. Znajdziemy go na niebie mniej więcej od października do maja. W lecie nie jest widoczny, ponieważ "wschodzi" w dzień. W październiku możemy go w całości zobaczyć nad horyzontem po północy. W listopadzie już w godzinach późnowieczornych, czyli około 21:00-22:00 znajdziemy go nad horyzontem, patrząc w kierunku wschodnio-południowym. O tej samej porze w grudniu będzie już widoczny wysoko nad horyzontem. W lutym znajdziemy go już po zachodniej stronie nieba. W którym mieście warto oglądać gwiazdy? 10 kosmicznych ciekawostek Gdzie jest największy meteoryt świata? Gdzie najlepiej spośród miast obserwować gwiazdy? Kim byli afronauci? Orion to gwiazdozbiór bardzo charakterystyczny, a przez to dosyć łatwy do znalezienia. Jest doskonałym punktem odniesienia do szukania Plejad. Tuż przy nim znajdziemy też gwiazdozbiór Skorpiona oraz gwiazdozbiór Wielkiego Psa, z jego najjaśniejszą gwiazdą - Syriuszem. Syriusz jest zresztą najjaśniejszą gwiazdą na nocnym niebie i jedną z najbliższych gwiazd południowego nieba. Sąsiadujące z gwiazdozbiorem Oriona konstelacje to gwiazdozbiory Wielkiego Psa, Bliźniąt, Byka, a także Zająca. Gwiazdozbiór Oriona można znaleźć na niebie kierując się wzrokiem na południe od Bliźniąt i Byka. Gwiazdozbiory nieba północnego możemy odnaleźć na mapie nieba - dowiemy się nie tylko gdzie szukać Oriona, ale też będziemy mogli łatwiej znaleźć gwiazdozbiór Lutni, gwiazdozbiór Smoka czy gwiazdozbiór Woźnicy. Orion posiada charakterystyczny kształt - gdyby połączyć kropki liniami, rzeczywiście powstanie coś na kształt łowcy z łukiem i maczugą, albo z mieczem i tarczą. Charakterystyka gwiazdozbioru Oriona Gwiazdozbiór Oriona jest 26. pod względem wielkości konstelacją, położoną w obszarze równika niebieskiego. Jest uznawany za najpiękniejszą konstelację na niebie. W Polsce to jeden z najbardziej charakterystycznych gwiazdozbiorów nieba zimowego, górujący na początku grudnia. Pas Oriona to najjaśniejsza i najbardziej charakterystyczna część tego gwiazdozbioru. To asteryzm utworzony przez trzy jasne gwiazdy - ζ Ori (Alnitak), ε Ori (Alnilam) i δ Ori (Mintaka). Są to błękitne nadolbrzymy, znacznie bardziej masywne niż nasze Słońce. Skąd wiemy, jaki wiek ma gwiazda? Po stuleciach patrzenia przez teleskopy w nocne niebo wiemy całkiem sporo o gwiazdach. Astronomowie są w stanie określić kluczowe atrybuty każdej gwiazdy, takie jak jej masa czy skład. W jaki... Alnitak to gwiazda potrójna, a Mintaka gwiazda wielokrotna, złożona z czterech składników. Choć nie są położone w tej samej odległości od Ziemi, sprawiają na niebie takie wrażenie, jakby były ustawione w jednej linii. Niezwykle ciekawym elementem gwiazdozbioru Oriona jest Wielka Mgławica w Orionie, znana też jako Mgławica Oriona. To najjaśniejsza mgławica dyfuzyjna na niebie, którą można zobaczyć gołym okiem. Widoczna jest na południe od Pasa Oriona. To najbliższy nam obszar gwiazdotwórczy, czyli taki, w którym powstają gwiazdy. Pod Pasem Oriona znajdziemy zaś Mgławicę Koński Łeb. To ciemna mgławica, odkryta jeszcze w roku 1888 przez Williaminę Fleming. Te mgławice - wraz z innymi, jak na przykład Mgławica Płomień i Messier 78 - tworzą Obłok Molekularny w Orionie, znany też jako Kompleks Oriona. Właśnie w Orionie znajdziemy też gwiazdę Betelgezę. Betelgeza to czerwony nadolbrzym – 10. pod względem jasności gwiazda na nocnym niebie. Nazwa ta wywodzi się z języka arabskiego, a sama gwiazda widoczna jest na prawym ramieniu postaci Oriona. Ma wyraźnie czerwoną barwę - jesteśmy w stanie dostrzec to gołym okiem. Tworzy wierzchołek tak zwanego "trójkąta zimowego", złożonego również z Syriusza (gwiazdy znajdującej się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa) oraz Procjona (gwiazdy znajdującej się w gwiazdozbiorze Małego Psa). Betelgeza jest znacznie większa od Słońca. Gdybyśmy ustawili ją na jego miejscu, sięgałaby do orbity Jowisza. Betelgeza umiera i pożegna się z nami jako supernowa. Z uwagi na odległość jej wybuch dostrzeżemy dopiero po długim czasie. Możliwe więc, że już wybuchła, ale spektakl ten zobaczą dopiero kolejne pokolenia. Jeśli wybuchła w przeszłości, być może uda się to dostrzec za naszego życia. Starożytne miasta, które mieli odwiedzić kosmici. Czy można odnaleźć ich ślady? Był rok 1954, kiedy Erich von Däniken, 19-latek z katolickim wykształceniem i pasjonat latających spodków, wspiął się na Wielką Piramidę w Gizie. Wówczas było to jeszcze dozwolone. Czte... Najjaśniejszą gwiazdą w tej konstelacji jest Rigel. Jest to jednocześnie siódma najjaśniejsza gwiazda na niebie - pomijając Słońce. Rigel znany jest także pod nazwą Algebar i jest tak naprawdę złożony z czterech gwiazd. Rigel to skrót arabskiego określenia oznaczającego "lewą nogę olbrzyma". W gwiazdozbiorze Oriona znajdziemy również gwiazdę Bellatrix, poświęconą walczącym kobietom. To niebieskobiały olbrzym, który znany był jako gwiazda poświęcona Amazonkom - wojowniczym kobietom, które zgodnie z grecką mitologią wywodziły się od boga wojny Aresa oraz nimfy Harmonii. W Orionie znajdziemy również Trapez - tworzą go cztery najjaśniejsze gwiazdy Wielkiej Mgławicy w Orionie. Z komety Halleya powstał z kolei rój meteorów, przez który Ziemia w każdym roku przechodzi dwukrotnie. Jesienią to Orionidy, których 5-dniowe maksimum aktywności przypada na około 21 października. Wiosną z kolei rój obserwujemy jako eta Akwarydy w Wodniku. Pochodzenie gwiazdozbioru Oriona Gwiazdozbiór Oriona to bardzo stara konstelacja. Był znany już w Mezopotamii. Dla ówczesnych konstelacja przedstawiała Prawdziwego Pasterza Niebios. Sąsiadowały z nim Łuk i Strzała. Czy zwierzęta potrafią używać gwiazd do nawigacji? Dotychczas uważano, że człowiek jest jedyną z istot żyjących na ziemi, które potrafią dokładnie przyglądać się gwiazdom. Przez tysiąclecia Droga Mleczna na naszym niebie służyła jak... Egipcjanie z kolei na terenie nekropolii memfickiej wybudowali szereg piramid, które odpowiadały swym położeniem gwiazdom gwiazdozbioru Oriona. Słynne piramidy w Gizie odzwierciadlają idealnie trzy gwiazdy z Pasa Oriona. Ziemskie odbicie nieba miało ułatwić faraonowi przejście w zaświaty. Starożytni Grecy wierzyli, że konstelacja przedstawia Oriona - jednego z greckich bohaterów i syna boga Posejdona. Ta nazwa pozostała do dziś. Mitologia i znaczenie Orion to postać z mitologii greckiej. Był olbrzymem o dużej sile i urodzie. Orion był synem Posejdona (boga mórz, jezior, rzek, trzęsień ziemi, żeglarzy i rybaków). Jego matką była z kolei Euriale - jedna z trzech Gorgon. Jej imię oznaczało "dalekosiężna". Gorgony były to córki Forkosa i Keto - bóstw morza. W innych wersjach mitu Orion był synem Hyrieusa z Beocji, czyli mitologicznego króla Hyrii. Orion był myśliwym z Beocji - to historyczna kraina w środkowej części starożytnej Grecji. Był też bratem Polifema - jednego z cyklopów. Orion był olbrzymem - tak dużym, że mógł swobodnie kroczyć po dnie oceanu, a jego głowa znajdowała się ponad falami. Zgodnie z innymi przekazami umiał zaś chodzić po wodzie. Niestety, miał również gwałtowny charakter. Każdy może być astronomem! Sprawdź, jak obserwować niebo „I oto wyszliśmy znów zobaczyć gwiazdy" - pisał Dante. A żeby ujrzeć ich jasność potrzebna jest... ciemność. Sprzęt to sprawa drugorzędna. Jego piękna żona, Side, została strącona do Tartaru, ponieważ mogła konkurować urodą z małżonką Zeusa, Herą. Szczyciła się nawet, że jest od niej piękniejsza, za co właśnie spotkała ją kara. Orion został oślepiony przez króla Ojnopiona za zgwałcenie jego córki, królewny Merope. Udało mu się jednak odzyskać wzrok dzięki promieniom słonecznym Heliosa. Z mitem o Orionie związane są również Plejady. Były to nimfy zwiastujące dobrą pogodę, które Orion tak długo prześladował, aż zaczęły prosić Zeusa by je przemienił w zwierzęta. Później zaś zostały zmienione w gwiazdy - dziś zwane Plejadami. Orion prześladował też Hiady - nimfy zwiastujące złą pogodę. Zgodnie z mitem, Orion zmarł na skutek ukąszenia skorpiona. Stało się to na Delos, dokąd zabrała go zakochana w nim bogini Eos. Wielki skorpion został nasłany przez boginię łowów Artemidę, którą Orion próbował zgwałcić. Zgodnie z inną wersją mitu zabiły go jej strzały, ponieważ ją obraził. Po śmierci został umieszczony na nieboskłonie, tworząc tym samym gwiazdozbiór Oriona. Tuż przy nim można znaleźć gwiazdozbiór Skorpiona.
Władysław Bartoszewski. Dlaczego 2022 jest jego rokiem?
Władysław Bartoszewski zapisał się w polskiej świadomości zbiorowej głównie dzięki maksymie, że warto być przyzwoitym. Stwierdzenie to przyświecało mu w ciągu całego długiego życia, przypadającego na okres wojny, Polski Ludowej oraz budowania dojrzałej demokracji w stylu zachodnim.
W tym artykule: Kim był Władysław Bartoszewski? Biografia Władysława Bartoszewskiego Rodzina Władysława Bartoszewskiego Książki Władysława Bartoszewskiego Chociaż profesor Bartoszewski odszedł kilka lat temu, jego spuściznę intelektualną ciągle przywołuje wielu rodzimych polityków i ludzi pióra. Sporo okazji ku temu przyniesie z pewnością rok 2022, oficjalnie ogłoszony Rokiem Władysława Bartoszewskiego. Kim był Władysław Bartoszewski? Działalność Władysława Bartoszewskiego posiadała co najmniej kilka wymiarów: społeczny, naukowy, polityczny, dyplomatyczny. Ta różnorodność wynikała zapewne nie tylko z jego osobistych ambicji, ale także (a może przede wszystkim) z potrzeby chwili oraz silnie rozbudzonej wrażliwości sumienia. Bartoszewski określał się przez całe życie jako człowiek głęboko wierzący. Nie mógł zatem pozostawać obojętnym na bezmiar cierpienia i niesprawiedliwości, jakie tak często widywał wokół siebie. Jako polityk Bartoszewski potrafił niejednokrotnie wzbudzać kontrowersje. Zwłaszcza u schyłku życia, kiedy w kpiącym tonie wypowiadał się o dyplomatycznych potknięciach działaczy polskiej prawicy. Jego zasługi z okresu okupacji i PRL-u były jednak na tyle znaczące, że zapewniły mu moc odznaczeń krajowych i zagranicznych. Do dzisiaj wiele osób nie waha się określać profesora mianem swojego autorytetu moralnego. Biografia Władysława Bartoszewskiego Dzieciństwo i młodość Władysław Bartoszewski urodził się 19 lutego 1922 roku w Warszawie. Wywodził się z warstwy inteligenckiej: jego ojciec Władysław piastował wysokie stanowisko w Narodowym Banku Polskim, zaś matka Beata była księgową. "Głos rozsądku jest cichy". Ten wywiad z Władysławem Bartoszewskim nie traci na znaczeniu Przypominamy rozmowę z wybitną postacią polskiej dyplomacji i historii o tym jak ważna jest rozwaga i rozsądek w niespokojnych czasach. Rodzina mieszkała na ulicy Bielańskiej, na obrzeżach dzielnicy północnej. Młody Władek ukończył najpierw Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki (1937), a później Liceum Humanistyczne Towarzystwa Wychowawczo-Oświatowego "Przyszłość" (1939). Maturę udało mu się więc zdać tuż przed wybuchem wojny. W trakcie oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 roku Bartoszewski pracował jako sanitariusz z ramienia Polskiego Czerwonego Krzyża. To zajęcie - jak sam później twierdził - wywarło przemożny wpływ na kształtowanie się jego osobowości. Zmusiło go bowiem po raz pierwszy do konfrontacji z ludzkim cierpieniem i śmiercią. Równie istotne pod tym względem okazały się początkowe miesiące hitlerowskiej okupacji, niosące ze sobą atmosferę brutalności i terroru. Pół roku w Auschwitz 19 września 1940 roku Niemcy urządzili na Żoliborzu łapankę, w wyniku której przypadkowo schwytani warszawiacy trafili do nowo powstałego obozu koncentracyjnego Auschwitz. W tej grupie znalazł się także Władysław Bartoszewski, mający wówczas zaledwie 18 lat. W obozie spędził ponad sześć miesięcy - został wypuszczony 8 kwietnia 1941 r. Do dzisiaj dokładnie nie wiadomo, z czyjej inicjatywy doszło do jego uwolnienia; zabiegali o nie zarówno przerażeni rodzice młodzieńca, jak i działacze PCK. Bardzo możliwe, że wszystkie te naciski skłoniły ostatecznie władze obozowe do pozbycia się uciążliwego więźnia numer 4427. Archeolodzy odkryli tunel na terenie dawnego obozu zagłady Grupa archeologów kierowana przez Wojciecha Mazurka z Chełma oraz Yorama Haimiego z Izraela trafiła na ślady podziemnego tunelu, wykopanego prawdopodobnie przez więźniów z Sonderkommando Po powrocie do Warszawy Władysław Bartoszewski nie opowiadał początkowo nikomu o swoich oświęcimskich doświadczeniach. Wiele lat później przyznawał jednak, że spowodowały one u niego głęboki kryzys wiary. Unaoczniły bowiem nastoletniemu chłopcu bezmiar ludzkiego bestialstwa, trudny do porównania z czymkolwiek innym. Chociaż w tamtym okresie Auschwitz nie był jeszcze obozem zagłady (miał się nim stać od roku 1942), zatrudniona w nim załoga SS nie szczędziła więźniom cierpienia i upokorzeń. Bartoszewski podkreślał niejednokrotnie, że w czasie jego pobytu w obozie dzienny bilans zgonów wynosił od kilkudziesięciu do nawet kilkuset. On sam otarł się zresztą o śmierć z wycieńczenia. Ratunek zawdzięczał ofiarności współwięźniów, którzy zanieśli go z własnej inicjatywy do obozowego szpitala. Pamięć przymusowego pobytu w Auschwitz skłoniła Bartoszewskiego do wytężonej działalności konspiracyjnej. Przez kilkanaście miesięcy był sekretarzem Zofii Kossak, która zaangażowała go do pomocy przy tworzeniu Rady Pomocy Żydom. Młody Władysław pozostawał w strukturach "Żegoty" przez ponad rok, chociaż - według jego własnych słów - odczuwał przy tym często paraliżujący strach o siebie i bliskich. Silniejsze od strachu okazało się jednak poczucie powinności oraz duma z ratowania wielu ludzkich istnień. Lata powojenne Tuż po wojnie Władysław Bartoszewski został współpracownikiem Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Włączył się też w działalność Polskiego Stronnictwa Ludowego, a zatem jedynej liczącej się partii opozycyjnej wobec komunistów. Niestety, represje stalinowskie nie oszczędziły również Bartoszewskiego. Skazany pod fałszywym zarzutem szpiegostwa, lata 1946-1954 spędził w więzieniu. Rehabilitacji doczekał się w 1955 roku. Izrael: Poczuj moc Ściany Płaczu Jedno z najbardziej mistycznych miejsc na świecie, najświętsze miejsce judaizmu. Wraz z upływem czasu Władysław Bartoszewski był coraz bardziej doceniany zarówno w Polsce, jak i za granicą. Pomoc niesiona przez niego narodowi żydowskiemu przyniosła mu kilka wysokich odznaczeń, np. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski czy izraelski tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Bartoszewski prowadził też wykłady z historii najnowszej na wielu uczelniach krajowych i europejskich. Ponadto, już w wolnej Polsce, był ambasadorem RP w Austrii oraz (dwukrotnie) ministrem spraw zagranicznych. Zmarł 24 kwietnia 2015 roku, przeżywszy 93 lata. Rodzina Władysława Bartoszewskiego Rodzice przyszłego dyplomaty wychowywali go w domu pełnym ciepła. Ojciec Władysława wpoił potomkowi postawę tolerancji i otwartości, zachęcając go na przykład do utrzymywania kontaktów z żydowskimi dziećmi z sąsiedztwa. Rodzicielska postawa mocno zaważyła na charakterze młodego Bartoszewskiego, który nigdy nie przestał troszczyć się o los słabszych i wykluczonych. Władysław Bartoszewski był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, Antoniną Mijal-Bartoszewską, miał syna Władysława Teofila. Książki Władysława Bartoszewskiego Na wykształceniu Władysława Bartoszewskiego zaciążyły w decydującym stopniu wydarzenia z lat wojny i okupacji, jak również początki Polski Ludowej. W okresie od 1941 do 1944 roku studiował polonistykę na podziemnym Wydziale Humanistycznym UW. Po wojnie jeszcze dwukrotnie usiłował kontynuować naukę, lecz za każdym razem uniemożliwiały to przyczyny natury politycznej. Ostatecznie nigdy nie uzyskał więc dyplomu, choć pod koniec lat 50. złożył pracę magisterską na ręce profesora Juliana Krzyżanowskiego. Koszmar II wojny światowej wciąż prześladuje dzieci, które ją przeżyły [REPORTAŻ] W wieku ośmiu lat moja matka Teresa została okradziona z dzieciństwa. Spała, ściskając ukochanego pluszowego lisa, gdy we wczesnych godzinach porannych 1 września 1939 r. przerażająca burz... Pomimo braku formalnego wykształcenia wyższego, Bartoszewski z powodzeniem prowadził zajęcia z historii najnowszej dla studentów w kilku krajach. Wykładał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium oraz Uniwersytecie w Augsburgu. Napisał także ok. 40 książek, poświęconych najczęściej tematyce polsko-niemieckiej i polsko-żydowskiej. Najbardziej znane spośród nich to m.in.: Ten jest z ojczyzny mojej, 1859 dni Warszawy czy Moja Jerozolima, mój Izrael. Teksty Bartoszewskiego do dzisiaj uchodzą za niezwykle cenne źródło wiedzy na temat okupacji niemieckiej w Polsce.
Zamki, pałace i ruiny w Świętokrzyskim: gdzie warto się wybrać?
Województwo świętokrzyskie to nie tylko piękna przyroda i malownicze góry. Znajdziesz tu także zamki i pałace. Ruiny w Świętokrzyskim przyciągają rzesze turystów.
W tym artykule: Zamek królewski w Chęcinach Zamek Krzyżtopór w Ujeździe Zamek królewski w Sandomierzu Zamek w Bodzentynie Zamek w Mokrsku Górnym Pałac w Kurozwękach Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku Pałac we Włostowie Dwór Niemojewskich w Lasocinie Dworek Mikołaja Reja w Nagłowicach Osobom wymieniającym walory województwa regionu świętokrzyskiego, w pierwszej kolejności na myśl przychodzą malownicze góry i wspaniałe okazy flory. Nie można jednak zapomnieć, że w granicach tego niezwykłego polskiego regionu znajdziemy też wiele zabytków o ogromnej wartości historycznej. Wśród nich są także świętokrzyskie zamki i pałace. Te nie są tak popularne jak ich małopolskie odpowiedniki, jednak nie sposób odmówić im uroku i niepowtarzalnego charakteru. Które zamki i ruiny w Świętokrzyskim warto odwiedzić, zwiedzając ten niezwykły region? Każde województwo zachwyca na swój indywidualny sposób. Świętokrzyskie urzeka niezbyt wysokimi, za to wyjątkowo pięknymi górami i obiektami sakralnymi, choć trzeba przyznać, że wiele do zaoferowania mają także jeziora w Świętokrzyskim. Mylą się jednak ci, którzy twierdzą, że drugie najmniejsze województwo w Polsce polubią wyłącznie wielbiciele przyrody i starych kościołów. Atrakcje w Świętokrzyskim to także zamki - warownie i rezydencje, w których gościły koronowane głowy, oraz pałace i dworki, w tym posiadłości, w których natchnienia szukali najwybitniejsi polscy autorzy. Najciekawsze z nich wymieniamy w poniższym zestawieniu. Zamek królewski w Chęcinach Zaczynamy od obiektu, który bez cienia wątpliwości stanowi jedną z największych atrakcji regionu świętokrzyskiego. Monumentalna warownia, wyrastająca na skalistym wzgórzu, została wzniesiona na przełomie XIII i XIV wieku, z polecenia Władysława Łokietka. W zamierzeniu, forteca wybudowana na planie wieloboku pełniła rolę obronną, jednak na przestrzeni lat jej funkcja ulegała zmianie. Zamek w Chęcinach był reprezentacyjną rezydencją, punktem zbioru oddziałów wyruszających na wojnę z Krzyżakami, więzieniem, w którym przetrzymywano jeńców wziętych do niewoli podczas bitwy pod Grunwaldem, a nawet skarbcem chroniącym majątek archidiecezji gnieźnieńskiej. Dzika przyroda, piękne krajobrazy i... porcelana. Skarby Ziemi Świętokrzyskiej Najgorszy jest pierwszy krok. Paraliżuje mnie widok zielonego dywanu z trawy falującego jak łóżko wodne i świadomość, że pod stopami mam jezioro głębokie na trzy metry. – Stąpaj po k.. Zamek znacząco ucierpiał podczas potopu szwedzkiego. W kolejnych latach, zaczął popadać w ruinę, a miejscowa ludność rozbierała otaczające go mury, by pozyskać materiał do budowy domów. Jakiś czas temu obiekt poddano rewitalizacji i dziś można zwiedzać pięknie odrestaurowaną warownię. Zamek Krzyżtopór w Ujeździe Kolejny na naszej liście jest zamek, który swoją potęgą i stylem przyćmiewa inne tego typu obiekty, nie tylko w okolicy, ale i w całej Polsce. Mowa o zamku Krzyżtopór, zlokalizowanym we wsi Ujazd. O wybudowaniu monumentalnej rezydencji zadecydował Krzysztof Ossoliński - ówczesny wojewoda sandomierski. Prace rozpoczęły się w 1627 roku, a zakończyły - 17 lat później. W tym czasie plany były wielokrotnie zmieniane. Finalnie powstał zamek w stylu pallazo in fortezza. Aby ten zachwycający obiekt mógł powstać, konieczne było otwarcie dodatkowych kamieniołomów. Zamkowe wnętrza były urządzone z niebywałym przepychem. Salę jadalną wieńczył nie murowany strop a wielkie akwarium. Kunsztowne rzeźbienia wypełniały niemal każde pomieszczenie, nawet w stajniach umieszczono lustra, tylko po to, by mogły w nich przeglądać się konie. Dziś po tym zachwycającym obiekcie pozostały tylko ruiny, które swoją potęgą wprawiają w osłupienie każdego przyjezdnego. Zamek królewski w Sandomierzu Przenosimy się do Sandomierza. W miejscu, w którym wzniesiono zamek królewski, w XII wieku istniał drewniany gród obronny. Osadę wybudowano na wzgórzu otoczonym korytem Wisły. To właśnie lokalizacja stanowiła o wartości obronnej tego miejsca. Gdy Sandomierz stał się stolicą księstwa dzielnicowego (na mocy ostatniej woli Bolesława Krzywoustego), drewniany zamek zyskał rangę regularnej rezydencji władców tamtejszych ziem. Kielecczyzna: "Co będzie ciekawsze: wizyta w raju czy w piekle" Kielecczyzna zapewnia niezwykłe wrażenia. Można tu spotkać smoka albo wybrać się na spacer do piekła. W XIV wieku, w czasie panowania Kazimierza Wielkiego, na miejscu dawnej warowni wzniesiono nowy, murowany zamek. Obiekt utrzymany w stylu gotyckim został wybudowany na planie ośmioboku, a jego najbardziej charakterystycznym elementem była wysoka wieża obronna. W tamtym czasie, pełnił rolę siedziby królewskich starostów. Jak większość tego typu obiektów, zamek w Sandomierzu znacząco ucierpiał w trakcie potopu szwedzkiego. W stanie niemal nietkniętym zachowało się jedynie skrzydło zachodnie, które na polecenie Jana III Sobieskiego zostało przekształcone w budynek pałacowy, który zachował się do dziś. Zamek w Bodzentynie Ruiny zamku w Bodzentynie nie są zbyt tłumnie odwiedzane przez turystów, a szkoda, bo obiekt ten ma swój niepowtarzalny urok. Warownia została wzniesiona w XIV wieku, z polecenia biskupa krakowskiego Floriana z Mokrska herbu Jelita. Wybudowano ją w miejscu, w którym wcześniej mieścił się biskupi dwór. W czasie swojej największej świetności, zamek Bodzentynie składał się z trzech skrzydeł otaczających piękny dziedziniec i wieży, która pełniła funkcję więzienia. Do warowni przylegały zabudowania gospodarcze. Zamek w Mokrsku Górnym Początki zamku w Mokrsku sięgają początku XIV wieku, kiedy na polecenie Piotra herbu Jelita wzniesiona została warownia obronna w Mokrsku Dolnym. W drugiej połowie XIV wieku podjęto decyzję o budowie kolejnego obiektu, tym razem o charakterze mieszkalnym. Zamek został wzniesiony w Mokrsku Górnym. 15 najpiękniejszych tras pieszych w Polsce Dla aktywnych przygotowaliśmy przegląd najpiękniejszych szlaków pieszych na terenie Polski - tych jedno i kilkunastodniowych. Pakuj plecak i ruszaj! Na przestrzeni lat, zamek przechodził z rąk do rąk, aż w XVIII wieku został opuszczony. Dziś pozostały po nim jedynie ruiny. Pałac w Kurozwękach Kolejny obiekt na naszej liście został wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku. W tym czasie, pełnił funkcję warowni rycerskiej. Następnie został przebudowany na dwór obronny, by finalnie stać się wspaniałą rezydencją utrzymaną w barokowym stylu. Obecnie w pałacu w Kurozwękach mieści się Muzeum: Skarby i pamiątki rodu Popielów. Na terenie obiektu działa też hotel, restauracja, kawiarnia, stadnina koni i pierwsza w Polsce hodowla bizonów amerykańskich. Niewątpliwą atrakcją tego miejsca jest labirynt wyznaczony w polu kukurydzy. Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku Nasz kolejny obiekt to miejsce silnie związane z jednym z najznakomitszych polskich pisarzy. Piękny pałacyk został podarowany Sienkiewiczowi z okazji 25-lecia działalności literackiej. Od tego czasu, obiekt pełnił funkcję letniej rezydencji wielkiego autora. To właśnie tam spod pióra Sienkiewicza wyszło wiele wybitnych dzieł, w tym "W pustyni i puszczy". Szukacie pomysłu na weekend? Oto najlepsze jeziora w Małopolsce do odwiedzenia Pod względem oferowanych atrakcji turystycznych, Małopolska to właściwie region kompletny. Znajdziemy tam masę zabytków, majestatyczne góry, tereny leśne ze wspaniałymi okazami flory i fau... Współcześnie, w pałacyku w Oblęgorku mieści się muzeum, którego ekspozycja jest poświęcona życiu i twórczości wielkiego noblisty. Szczególną uwagę warto poświęcić parterowi, gdzie odtworzono mieszkanie pisarza. Pałac we Włostowie Z pięknie odtworzonej posiadłości przenosimy się do robiących ogromne wrażenie ruin. Pałac we Włostowie powstał w latach 1854-1860, na polecenie rodziny Karskich. Neorenesansową budowlę zaprojektował Henryk Marconi. Na przełomie XIX i XX wieku, obiekt doczekał się znaczącej przebudowy. Najpiękniejsze zamki w Małopolsce. Które z nich warto zwiedzić? Małopolskę śmiało można nazwać krainą zamków i w tym stwierdzeniu nie będzie nawet krzty przesady. Piękne rezydencje i monumentalne warownie stanowią stały element tamtejszego krajobraz... W trakcie II wojny światowej pałac został częściowo zajęty przez wojska Wermachtu. Już po wojnie mieściła się tam szkoła podstawowa i Państwowe Gospodarstwo Rolne. Wspaniały niegdyś obiekt zaczął popadać w ruinę. Do dziś zachował się tylko niewielki fragment budowli, a o jej świetności przypominają dwa kamienne lwy, pilnujące bramy wjazdowej. Dwór Niemojewskich w Lasocinie Obiekt pochodzący z XIX wieku był określany mianem dworu, jednak ze względu na bogate zdobnictwo i wszechobecny przepych, zdecydowanie bliżej było mu do pałacu. Budowla o powierzchni 800 m kw. została wzniesiona na terenie pięknego parku. Poza budynkiem mieszkalnym, w skład zespołu pałacowego wchodziły zabudowania gospodarcze, stodoły i spichlerz. Dworek Mikołaja Reja w Nagłowicach Ostatnim obiektem na naszej liście jest pochodzący z XVIII wieku, niezwykle klimatyczny dworek Walewskich. Wcześniej w tym miejscu mieścił się dwór rodu Rejów, który w XVI wieku odziedziczył nie kto inny, jak sam ojciec polskiej literatury - Mikołaj Rej. Dworek jest otoczony pięknym parkiem w stylu angielskim, w którym rosną dęby sadzone ręką wielkiego pisarza. Obecnie mieści się tam muzeum poświęcone życiu i twórczości Reja.
Jak rozpocząć przygodę z terrarystyką? Podpowiadamy, gatunki do terrarium dla początkujących i nie tylko
Zwierzęta do terrarium dają możliwość obcowania z gatunkami, których na co dzień nie możemy obserwować w ich naturalnym środowisku. Dodatkowo, pięknie urządzony zbiornik stanowi prawdziwą ozdobę mieszkania, nie można jednak zapomnieć, że jest to przede wszystkim przestrzeń bytowa gatunku, który zamierzamy hodować. Aranżacja terrarium musi zatem odpowiadać nie naszym upodobaniom, a specyficznym wymogom danego zwierzaka. Jak zacząć swoją przygodę z terrarystyką? Poniżej zamieszczamy garść praktycznych porad.
W tym artykule: Jak zacząć z terrarystyką? Zwierzęta do terrarium Zwierzęta do terrarium dla początkujących Rodzaje i wyposażenie terrarium Pokarm dla zwierząt terrarystycznych Terrarystyka to wspaniałe hobby, warto jednak pamiętać, że wymaga ono niemałego zaangażowania. O ile obserwacja życia i zachowań mieszkańców takiego zbiornika może dać wiele frajdy, to trzeba wiedzieć, że zwierzęta terrariowe wymagają odpowiedniej troski, może nie tak dużej jak zwierzęta gospodarskie, ale z całą pewnością niemniejszej niż choćby zwierzęta futerkowe. Jak zacząć z terrarystyką? Zwierzęta do terrarium należy dzielić na cztery grupy: gady, płazy, pajęczaki, owady. Każda z tych gromad jest reprezentowana przez liczne gatunki, które z powodzeniem można hodować w warunkach terrarystycznych. Zanim jednak zdecydujemy się na konkretnego zwierzaka, warto zadać sobie podstawowe pytanie - czego właściwie oczekujemy od naszego pupila? Nie można bowiem zapomnieć, że nie wszystkie zwierzęta terrarystyczne akceptują bezpośredni kontakt z człowiekiem. Jeżeli zatem chcemy brać naszego ulubieńca na ręce, najpierw trzeba upewnić się, który gatunek pozwala na to. Kolejna rzecz to doświadczenie. To prawda, zwierzęta terrariowe nie wymagają nieustannej atencji i wyprowadzania na spacery, jednak twierdzenie, że opieka nad nimi ogranicza się do karmienia i sprzątania zbiornika nie ma nic wspólnego z prawdą. Należy pamiętać, że gatunkom hodowanym w terrarium trzeba zapewnić odpowiednie warunki. Mówimy tu przecież o osobnikach, które po pierwsze - nie są przystosowane do życia w niewoli, po drugie - nie wykazują zdolności adaptacyjnych. Terrarium musi wiernie odzwierciedlać ich naturalne środowisko, nie tylko pod względem wystroju, ale przede wszystkim panujących w nim warunków - temperatury i wilgotności. Nie obejdzie się zatem bez wielu godzin poświęconych na studiowanie literatury fachowej. Nie można nie wspomnieć, że niektóre zwierzęta do terrarium wymagają świadectwa pochodzenia. Mamy tu na myśli gatunki zagrożone, które wymagają rejestracji w starostwie powiatowym właściwym dla miejsca zamieszkania hodowcy. Które gatunki zwierząt są najlepsze dla alergików? Zwierzęta bez sierści są postrzegane jako najlepszy wybór dla osób zmagających się z alergiami. Jest w tym sporo racji, należy jednak podkreślić, że sierść nie jest jedynym czynnikiem ... Zwierzęta do terrarium Hodowcy, którzy mają już doświadczenie ze zwierzętami terrarystycznymi, mają do wyboru przedstawicieli wielu wspaniałych gatunków. Najciekawsze wymieniamy poniżej. Skorpion włoski Skorpiony nie są specjalnie wymagające w kwestii hodowli, jednak ich agresywna natura sprawia, że będą dobrym wyborem wyłącznie dla osób, które mają już pewne doświadczenie w kwestii pielęgnacji zwierząt do terrarium, tym bardziej, że mówimy tu przecież o jadowitym pajęczaku. Gatunek Euscorpius italicus żyje do 8 lat, co należy uznać za imponujący wynik. Charakteryzuje się brązowym ubarwieniem i masywnymi szczypcami. Wymaga niewysokiego, za to rozległego terrarium, które zapewni mu dużą ilość schronień. Ogrzewanie nie jest konieczne. Żółw grecki Żółwie wydają się być odpowiednie dla początkujących hodowców, ale to tylko pozory. Aby móc właściwie pielęgnować te gady, trzeba dysponować nie tylko rozległą wiedzą, ale i doświadczeniem. Dodatkowo, hodowla żółwia wymaga sporej samodyscypliny - niezwykła uroda i flegmatyczna natura tych zwierząt zachęcają do bliskich kontaktów, ale w rzeczywistości, żółwie nie lubią głaskania czy podnoszenia. Żółw grecki jest zaliczany do gatunków, które są najczęściej hodowane w warunkach amatorskich. Charakteryzuje się masywnym, silnie uwypuklonym pancerzem i może dorastać nawet do 36 cm. Od późnej wiosny do wczesnej jesieni, może przebywać na świeżym powietrzu. Jeżeli hodowca nie może zapewnić mu takich warunków, musi postarać się o odpowiednio duże terrarium, odpowiadające minimum 8-krotnej długości pancerza. Drzewołaz złocisty Płazy wykazują wyjątkową wrażliwość na warunki zewnętrzne, a co za tym idzie - są dedykowane wyłącznie doświadczonym hodowcom. Drzewołaz złocisty należy do średnich przedstawicieli swojego gatunku - osiąga do 4 cm długości. Terrarium musi zapewniać mu wilgotność na poziomie 90 proc., zatem wymaga doskonałej wentylacji. Temperatura dzienna powinna oscylować w przedziale 25-26 st. Celsjusza. W nocy, właściwa temperatura to 20-22 st. Celsjusza. Zwierzęta do terrarium dla początkujących Wymienione wyżej gatunki wymagają wiedzy i doświadczenia. Początkujący miłośnicy terrarystyki powinni zdecydować się na jedno z poniższych zwierząt. Straszyk australijski Owady to gromada dość łatwa w pielęgnacji, a ich obserwacja sprawia niemałą frajdę. Straszyk australijski zachwyca mimetycznym wglądem. Osiąga do 16 cm długości. Wymaga dość suchego, przewiewnego terrarium. Szyszkowiec zwyczajny Także wiele jaszczurek nie sprawia większych problemów początkującym hodowcom. Jednym z takich gatunków jest szyszkowiec zwyczajny. Jaszczurka osiąga długość do 20 cm, z czego ok. 10 cm przypada na kolczasty ogon. Gatunek ten charakteryzuje się ciemnobrązowym lub niemal czarnym ubarwieniem. Wymaga terrarium w typie stepowym, z dużą ilością kamieni i roślinami odpornymi na deficyt wody. Wąż zbożowy Podobnie jak jaszczurki, niektóre węże idealnie nadają się dla osób, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z terrarystyką. Do takich zalicza się wąż zbożowy - smukły, muskularny, osiągający do 180 cm. Wymaga sporego terrarium - minimalne wymiary to 80/40/40 cm, ale najlepiej wybrać większy zbiornik. Minimum 1/3 jego powierzchni musi być ogrzewana specjalnym promiennikiem, a temperatura powinna być nieustannie monitorowana. W terrarium nie może zabraknąć basenu. Boa dusiciel – olbrzym, któremu grozi wyginęcie. Czy naprawdę jest tak straszny? Boa dusiciel. Chyba najbardziej znany wąż spośród dusicieli. Bohater filmów i literatury. Możemy go spotkać zarówno na wolności jak i w terrariach. Wciąż budzi strach, choć sam zagrożo... Rodzaje i wyposażenie terrarium Terraria powinny imitować środowisko naturalne hodowanych w nich zwierząt. Mając to na względzie, należy przyjąć podział na następujące typy zbiorników: terrarium suche - zbiornik, w którym hoduje się zwierzęta pustynne, półpustynne i stepowe. W tym przypadku, właściwym podłożem jest suchy piasek. Funkcję elementów wystroju pełnią skały i kamienie, ale także suche trawy i korzenie. Warto pamiętać, że takie terraria wymagają silnego oświetlenia, zatem zakup specjalnej lampy jest absolutną koniecznością. W wielu przypadkach, wskazana jest też instalacja ogrzewania podłoża, a gdy w zbiorniku mają zamieszkać jaszczurki lub żółwie - także źródła promieniowania UV. terrarium wilgotne - tego typu zbiorniki dzielimy na ogrzewane i nieogrzewane. Pierwszy z wymienionych ma za zadanie odwzorować środowisko charakterystyczne dla wilgotnych lasów tropikalnych. Jest wyposażony w basen (najczęściej), a funkcję stałego lądu pełni torf. W roli dekoracji doskonale sprawdzają się skałki i gałęzie. Nie może zabraknąć w nim roślin: pnączy i epifitów. Wymaga utrzymywania wysokiej temperatury, czasami także zraszania ciepłą wodą. Terraria nieogrzewane mają za zadanie imitować środowisko płazów i gadów żyjących w strefie umiarkowanej. Najczęściej są wyposażone w basen. W części lądowej, stosuje się torf, a funkcję dekoracyjną pełnią liście, kamienie, gałęzie i korzenie. W roli oświetlenia, dobrze sprawdzą się świetlówki, które nie emitują zbyt dużo ciepła, terrarium półsuche - kolejna grupa terrariów tworzy środowisko pośrednie między suchym i wilgotnym. Jego zadaniem jest odwzorowanie warunków strefy o umiarkowanej ilości opadów: obszarów nizinnych, górzystych, lasów, zarośli lub łąk. Jako podłoże, najczęściej stosuje się liście, piasek, drewienka lub torf, adekwatnie do wymogów przedstawianych przez hodowany gatunek. Funkcję dekoracyjną pełnią kamienie, skałki, korzenie i gałęzie. Terraria półsuche ogrzewa się lampami grzewczymi i UV (jeżeli wymaga ich dany gatunek), akwaterrarium - zbiornik imitujący brzeg rzeki z dużą częścią wodną i mniejszą lądową. Służy do hodowli gatunków ziemnowodnych. Funkcję dekoracyjną pełnią kamienie, gałęzie i rośliny sztuczne lub żywe. Do tej grupy zbiorników zalicza się też paludarium, którego rolą jest imitowanie warunków środowiska bagiennego. Pokarm dla zwierząt terrarystycznych Aby zapewnić hodowanemu gatunkowi właściwe warunki, do jego specyficznych wymogów należy dostosować nie tylko środowisko bytowe, ale także podawany pokarm. O ile niektóre gatunki zadowolą się pokarmem roślinnym lub owadami (żywymi lub suszonymi), to nie można zapomnieć, że większe gady wymagają karmienia gryzoniami. Na szczęście nie muszą być to żywe osobniki, bo właściwie każdego zwierzaka terrarystycznego można nauczyć pobierania martwego pokarmu.
Paleozoik – co wydarzyło się w tym niezwykłym okresie?
Paleozoik to era sięgająca aż 542 miliony lat wstecz. Pojawiło się wtedy wiele najważniejszych, znanych nam dziś grup organizmów, choć nie wyglądały one jeszcze tak, jak teraz. Co działo się na naszej planecie setki milionów lat temu? Na jakie okresy dzieli się paleozoik i jakie przełomowe wydarzenia miały wtedy miejsce? Przeczytaj i poszerz swoją wiedzę na temat ery paleozoicznej.
W tym artykule: Era paleozoiczna Najważniejsze wydarzenia paleozoiku Okresy paleozoiku Ciekawostki ery paleozoicznej Podobnie jak w przypadku innych era, nazwa paleozoik pochodzi od greckich słów „palaios” – stary i „zoon” – istota żywa, zwierzę. Świat w paleozoiku w niczym nie przypominał tego, który znamy dziś. Kontynenty i oceany były rozmieszczone zupełnie inaczej, co więcej lądy były martwe i puste Życie istniało tylko w morzach i oceanach, gdzie mieszkały mięczaki takie jak małże, ślimaki czy głowonogi, a także gąbki, ramienionogi oraz szkarłupnie. Świat roślin był bardzo ubogi. Przeważały proste grzyby, porosty i glony. Na początku paleozoiku panował chłodny klimat, ale z czasem coraz bardziej się ogrzewał i pod koniec ery był nieco cieplejszy niż obecnie. Charakterystyczny dla ery paleozoicznej jest nagły rozkwit życia. Organizmy zaczęły być bardziej złożone, szybko ewoluowały i zasiedlały coraz to nowe tereny. Nowe formy życia mające wytwory szkieletowe, mogły osadzać się w skałach. Dzięki temu w przeciwieństwie do poprzednich er, z paleozoiku zachowało się sporo skamieniałości, które pozwalają prześledzić zmiany, jakie zachodziły wtedy w środowisku. Sylur - jeden z okresów ery paleozoicznej. Sprawdź, ile wiesz o tym okresie Sylur to trzeci okres ery paleozoicznej. Poprzedza go ordowik, zaś po nim następuje dewon. Do najważniejszych wydarzeń, jakie miały wtedy miejsce, należy niewątpliwie zasiedlenie lądów prz... Era paleozoiczna Paleozoik to pierwsza era eonu fanerozoicznego. Trwała ona ponad 290 milionów lat, od 542 aż do 251milionów lat temu. Po niej nastąpił mezozoik, na później kenozoik, w którym obecnie żyjemy. Paleozoik dzieli się aż na sześć okresów. Są to kolejno kambr, ordowik, sylur, dewon, karbon i perm. Pierwsze trzy okresy zalicza się do starszego paleozoiku, natomiast trzy pozostałe określane są jako paleozoik młodszy. W okresie około 542 do 510 milionów lat temu miało miejsce gwałtowne pojawienie się olbrzymiej liczby zróżnicowanych morskich bezkręgowców, które wytwarzały zmineralizowane elementy szkieletowe. Wydarzenie to, nazywane eksplozją kambryjską, wyznacza początek paleozoiku, a przy tym również fanerozoiku. Za koniec ery paleozoicznej uznaje się tzw. wielkie wymieranie permskie. Masowe wymieranie żywych organizmów w ostatnich milionach lat permu sprawiło, że z powierzchni Ziemi zniknęło ponad 90 proc. gatunków morskich, przeszło 60 proc. rodzin gadów i płazów oraz 30 proc. rzędów owadów. Również drzewiaste widłaki, skrzypy i paprocie wymarły w tym czasie. Skala tego wydarzenia była tak duża, że nazywa się je czasem „matką wymierań”. Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej Era mezozoiczna czasem bywa nazywana średniowieczem dziejów Ziemi. Według tabeli stratygraficznej, mezozoik to środkowa era fanerozoiku. Poprzedzał ją paleozoik, zaś po niej nastąpił trwaj... Najważniejsze wydarzenia paleozoiku Okres paleozoiku to czas silnych ruchów górotwórczych. Miały miejsce orogenezy kaledońska i hercyńska, w wyniku których powstały m.in. Góry Kaledońskie, Grampiany, Góry Skandynawskie, Sudety i Góry Świętokrzyskie. Na terenie Polski panowały warunki podobne do tych, jakie dzisiaj mamy w okolicach równika. Powstawały pokłady soli kamiennej w okolicach Inowrocławia oraz Kłodawy. Era paleozoiczna to również czas tworzenia się złóż węgla kamiennego. Już na początku paleozoiku istniały wszystkie znane nam dziś typy zwierząt z wyjątkiem kręgowców. Na początku ery świat fauny reprezentowały tylko stworzenia morskie. Stopniowo lądy stawały się coraz bardziej przyjazne dla zwierząt. Zaczęły zasiedlać je pajęczaki, owady i proste płazy. W karbonie pojawiły się pierwsze gady. Paleozoik to też czas rozwoju flory, która początkowo była bardzo uboga. W sylurze pojawiły się ryniofity – pierwsze rośliny lądowe. W dewonie zaczęły rozprzestrzeniać się drzewiaste rośliny zarodnikowe. Szczyt ich rozwoju przypada na karbon, w permie powoli ustępowały już miejsca roślinom nagonasiennym. Dlaczego wikingowie opuścili Grenlandię? Wikingowie zamieszkiwali Grenlandię przez kilkaset lat. Dlaczego w końcu opuścili swoje osady? Okresy paleozoiku Pierwszym okresem ery paleozoicznej był kambr, który datuje się na okres od 542 do 489 milionów lat temu. Powietrze zawierało wtedy niewiele tlenu. W morzach i oceanach żyły jednokomórkowe glony, stawonogi i gąbki. Pojawiły się pierwsze strunowce. Po kambrze nastąpił ordowik trwający od 489 do 443 milionów lat temu. Zmienił się układ dotychczasowych kontynentów, wtedy też miał miejsce początek orogenezy kaledońskiej. W wodach pojawiły się pierwsze zielenice. Najważniejszym wydarzeniem syluru, okresu trwającego od 443 do 416 milionów lat temu, było wyjście roślin i zwierząt na ląd. W następującym po nim dewonie, który zakończył się 359 milionów lat temu, rośliny i zwierzęta coraz bardziej rozwijały się. Rozpoczęła się też orogeneza hercyńska, a na lądzie pojawiły się pierwsze płazy. Od 359 do 299 milionów lat temu trwał karbon. Był to czas panowania paproci drzewiastych, widłaków i skrzypów. Wśród fauny dominowały płazy. Ostatnim okresem paleozoiku był perm trwający od 299 do 251 milionów lat temu. Powstały wtedy liczne, graniowe masywy. Wśród żywych organizmów pojawiły się ssakokształtne gady i kotylozaury. Okres ten zakończyło masowe wymieranie gatunków. Ciekawostki ery paleozoicznej Pierwsze drapieżniki polowały z wykorzystaniem jedynie zmysłów zapachu i dotyku. Dopiero po pewnym czasie, w wyniku ewolucji wykształciły się u nich oczy, które pozwoliły im z namierzać ofiarę z większej odległości. To z kolei sprawiło, że ofiary z czasem wykształciły różnego rodzaju twory ochronne, takie jak muszelki, skorupki czy pancerze. Charakterystyczne dla okresu paleozoiku były trylobity. Kilka tysięcy gatunków tych stawonogów żyło w oceanach od kambru aż do permu. Miały spłaszczony, owalny kształt z wyróżnioną częścią głowową, tułowiową i ogonową. Najczęściej mierzyły po kilka centymetrów, jednak największe osobniki osiągały nawet do 70 cm. Były mułożercami. Na grzbiecie miały pancerz i potrafiły zwijać się w kulkę. Skład powietrza znacząco różnił się od dzisiejszego. Na początku paleozoiku, w kambrze, zawartość tlenu w atmosferze stanowiła jedynie 10 proc. tego co dzisiaj. Miało to znaczący wpływ na rozwój takich, a nie innych organizmów w tamtym okresie. Człowiek nie byłby w stanie zbyt długo przetrwać w panujących wtedy warunkach.
Zwierzęta gospodarskie - które gatunki są do nich zaliczane?
Zwierzęta gospodarskie zwykle nie wzbudzają większego zainteresowania u osób, które nie zajmują się rolnictwem. Niesłusznie, bo ich związek z człowiekiem jest silny i nierozerwalny. To właśnie gatunki gospodarskie dostarczają nam surowca spożywczego, a w wielu miejscach wciąż stanowią podstawową siłę pociągową. Ich rola jest zatem nieoceniona. Jakie rozróżniamy gatunki gospodarskie? Czym charakteryzują się ich przedstawiciele?
W tym artykule: Koń Świnia Krowa Koza Owca Gęś Kaczka Kura Zwierzęta gospodarskie to gatunki hodowane w warunkach gospodarstwa rolnego, w celu pozyskania siły pociągowej, uzyskania produkcji towarowej lub materiału do reprodukcji. Obowiązujące w Polsce przepisy kwalifikują do tej grupy gatunki koniowate (koń i osioł), bydło (bydło domowe i bawoły), drób (różne rodzaje kur, kaczek i gęsi, a także: indyk, przepiórka japońska, struś utrzymywany w warunkach fermowych i perlica), owce, kozy, świnie i zwierzęta futerkowe. Warto podkreślić, że do kategorii gospodarskiej kwalifikowane są także niektóre zwierzęta leśne i górskie. Mowa tu o jeleniowatych utrzymywanych w warunkach fermowych. Większości z nas, kojarzą się jednak przede wszystkim z gatunkami, które stanowią nieodłączny element krajobrazu polskiej wsi. Najpopularniejsze z nich opisujemy poniżej. Koń Konie zostały udomowione mniej więcej 3,5 tys. lat temu, najpierw w środkowej części Azji, później - w pozostałych częściach świata. O ile w wielu krajach są hodowane dla mięsa, to w Polsce stanowią przede wszystkim siłę pociągową lub służą utrzymaniu otwartego krajobrazu (w miejscach, gdzie koszenie trawy jest niemożliwe albo nieuzasadnione ekonomicznie), a sama konina cieszy się ledwie marginalnym zainteresowaniem. Podstawowy podział tych zwierząt obejmuje trzy rasy: zimnokrwistą, ciepłokrwistą i kuce. W Polsce, najczęściej hodowane są konie polskie - rasa późno dojrzewająca, wywodząca się od tarpana. Ciekawostka - konie mogą spać w pozycji leżącej lub stojącej. Świnia Świnie to nic innego, jak udomowiona forma dzika. Pierwsze przypadki udomowienia tych zwierząt miały miejsce prawdopodobnie 15 tys. lat temu, na Bliskim Wschodzie. Dziś, stanowią najliczniej hodowane zwierzęta na świecie, przede wszystkim dla pozyskania mięsa. Warto podkreślić, że niemal połowa światowego pogłowia przypada na Chiny, gdzie stan hodowli tych zwierząt jest szacowany na ok. 500 mln. osobników. Świnie są niezwykle inteligentnymi zwierzętami, które łatwo przystosowują się do różnych warunków. Wypuszczone na wolność, dziczeją. Ciekawostka - świnia znalazła się na liście 100 najbardziej inwazyjnych gatunków. Trzeba bowiem wiedzieć, że zdziczałe osobniki pustoszą miejscową florę i faunę, co jest najbardziej widoczne w obszarze wysp Pacyfiku i w krajach Ameryki Południowej. Jedne z najrzadszych krów na świecie urodziły się we Wrocławiu. Poznajcie bantengi jawajskie We wrocławskim ZOO pojawili się nowi mieszkańcy. Prima i Assam to bantengi jawajskie. W ubiegłym roku ich populacja spadła o 70 proc. Krowa Krowy zapewniają ludziom przetrwanie od niepamiętnych czasów. Ich udomowienie nastąpiło ok. 10,5 tys. lat temu, w Afryce oraz na terenie dzisiejszego Pakistanu i Turcji. Podobnie jak w dawnych czasach, dziś nadal hoduje się je dla mięsa i mleka, ale także dla skór. Ciekawostka - badania naukowe dowiodły, że genom krowy jest w 80 proc. zbieżny z genomem człowieka. Ponadto, ok. tysiąc genów dzieli z gryzoniami i psem. Kolejna ciekawostka - te zwierzęta są uważane za święte nie tylko w Indiach. W kulturze egipskiej, krowa jest uznawana za święte zwierzę bogini Izydy. Koza Koza została udomowiona mniej więcej 10 tys. lat temu, na południu Europy i w południowo-wschodniej części Azji. Największe hodowle znajdują się w Afryce i Chinach. Zwierzęta te cechują się rozwiniętą inteligencją, dzięki czemu dobrze radzą sobie w naturze. Podobnie jak świnie, kozom zdarza się "wybierać" wolność. Osobniki, które uciekły z gospodarstwa, dziczeją i stanowią realne zagrożenie dla miejscowej flory. Taki problem jest najbardziej widoczny w Nowej Zelandii i Australii. Ciekawostka - kozy były jednymi z pierwszych zwierząt sprowadzonych do Ameryki ze Starego Kontynentu. Owca Nie jest do końca jasne, od jakiego zwierzęcia pochodzi owca i kiedy została udomowiona. Niektórzy naukowcy są zdania, że jej przodkiem jest muflon, który został udomowiony mniej więcej 12 tys. lat temu (w Mezopotamii). Początkowo, zwierzęta te były hodowane dla mięsa, mleka i skór. Około 8 tys. lat temu dostrzeżono jeszcze jeden walor hodowlany owiec - wełnę. Największe hodowle występują w Azji i Afryce. Ciekawostka - owca była pierwszym sklonowanym zwierzęciem. Stepy – gdzie występują i co je charakteryzuje? Stepy należą do najbardziej charakterystycznych ekoregionów. Drzewa i krzewy są tam niezwykle rzadkim zjawiskiem, a dominującą rolę pełni roślinność trawiasta. Specyficzna charakterystyk... Gęś Udomowienie gęsi miało miejsce mniej więcej 4 tys. lat temu, równocześnie w Grecji, Rzymie, Egipcie i Babilonii. Większość obecnie hodowanych rasy pochodzi od gęsi gęgawy i gęsi łabędzionosej, niektóre (choć te są w mniejszości) stanowią udomowioną formę bernikli kanadyjskiej i gęsi białoczelnej. W Polsce, najchętniej hodowaną rasą jest biała kołudzka, stanowiąca ok. 90 proc. pogłowia. Ciekawostka - gęsi należą do najczujniejszych ptaków. Ich naturalne zdolności zostały wykorzystane podczas wojny w Wietnamie, gdzie stada gęsi były trzymane w pobliżu samolotów Wietnamskich Sił Powietrznych. Kaczka Udomowienie kaczki nastąpiło ok. 4 tys. lat temu, najpierw w południowo-wschodniej Azji, a nieco później - w Rzymie, Grecji, Babilonii i Egipcie. Większość obecnie hodowanych ras wywodzi się od krzyżówki. Przodkiem nielicznych jest kaczka piżmowa, sprowadzona do Europy z Ameryki Południowej (w XVI wieku). W wyniku udomowienia, w kaczkach zanikł instynkt terytorialny. Zmieniły się też niektóre zachowania tych ptaków - o ile w naturze nie zdarza się, że samce wysiadują jaja, to w przypadku kaczek gospodarskich takie zachowania czasami mają miejsce. Ciekawostka - w trakcie lotu, kaczki potrafią wzbić się na wysokość nawet 1200 metrów. Kura Kurę udomowiono 8 tys. lat temu, w Chinach. Do Europy dotarła 3 tys. lat później. Do niedawna uważano, że przodkiem tego ptaka jest kur bankiwa jednak dziś wiadomo, że kury mają geny przynajmniej kilku dzikich ptaków. Polska jest jednym z największych producentów drobiu na świecie. Ciekawostka - początkowo, kury były hodowane nie dla mięsa i jaj. Ptaki wykorzystywano w pokazowych walkach, co w niektórych krajach jest praktykowane także obecnie.
Sylur - jeden z okresów ery paleozoicznej. Sprawdź, ile wiesz o tym okresie
Sylur to trzeci okres ery paleozoicznej. Poprzedza go ordowik, zaś po nim następuje dewon. Do najważniejszych wydarzeń, jakie miały wtedy miejsce, należy niewątpliwie zasiedlenie lądów przez żywe organizmy. Jak wyglądał świat w sylurze? Jakie wydarzenia geologiczne miały wtedy miejsce i jakie organizmy zasiedlały lądy i morza? Przeczytaj i poznaj najważniejsze informacje oraz ciekawostki na temat tego okresu w dziejach Ziemi.
W tym artykule: Czym się charakteryzuje sylur? Geografia w sylurze Życie i klimat w sylurze Sylur - ciekawostki Paleozoik to najstarsza era franeozoiku. Dzieli się on aż na sześć okresów, a jednym z nich jest właśnie sylur. Jego nazwa pochodzi od angielskiego słowa „silurian” i nawiązuje do celtyckiego plemienia sylurów, którzy kiedyś zamieszkiwali Anglię i Walię. Wydzielenie systemu i nadanie mu nazwy zawdzięczamy brytyjskiemu geologowi i stratygrafowi, Roderickowi Murchisonowi, który w 1835 badał osady na terenach Anglii i Walii. Dolną granicę syluru wyznacza pojawienie się graptolitów, wymarłych już dziś zwierząt zaliczanych do strunowców. Na początku okresu poziom mórz podniósł się, co było efektem topnienia lądolodu, jednak na skutek orogenez pod koniec syluru z powrotem opadł, co znów przyczyniło się do wyginięcia różnych gatunków. Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej Era mezozoiczna czasem bywa nazywana średniowieczem dziejów Ziemi. Według tabeli stratygraficznej, mezozoik to środkowa era fanerozoiku. Poprzedzał ją paleozoik, zaś po niej nastąpił trwaj... Czym się charakteryzuje sylur? Czas trwania syluru to około 24 miliony lat. Okres ten rozpoczął się około 443 milionów lat temu i trwał do 419 milionów lat temu. Sylur dzieli się dodatkowo na cztery epoki – landower, wenlok, ludlow i przydol. Trzy pierwsze nazwy pochodzą z Walii, czwarta - przydol - z Czech. Sylur to czas stabilnego klimatu. Zlodowacenie, które spowodowało wymieranie ordowickie, dobiegło końca. Ocieplenie i podniesienie się poziomu mórz, pozwoliło odrodzić się niektórym organizmom żyjącym jeszcze w poprzednim okresie, choć bioróżnorodność morskiej fauny nie była aż tak duża jak wcześniej. Na początku syluru, świat wyglądał zupełnie niepodobnie to tego, co znamy teraz. Lądy były puste. Nie było na nich nie tylko życia, ale też nawet gleby. Padające deszcze wsiąkały w skały i szybko parowały. Rzeki i jeziora stanowiły rzadkość. Również wzmożona aktywność wulkaniczna i silne wiatry, dość charakterystyczne dla tego okresu, sprawiały, że lądy nie były zbyt przyjaznym miejscem dla żywych organizmów. Mimo tego, to właśnie sylur jest okresem, który uznaje się za początek życia na lądach. Choć już wcześniej miały miejsce pierwsze próby ich zasiedlenia przez żywe organizmy, to dopiero w sylurze pojawiły się bardziej złożone zwierzęta i rośliny lądowe. Geografia w sylurze Rozmieszczenie lądów i mórz w sylurze, było zupełnie niepodobne do tego, które znamy dzisiaj. Na półkuli południowej znajdował się ogromnych rozmiarów paleokontynent Gondwany, w którego skład wchodziły dzisiejsza Afryka, Ameryka Południowa, Indie, Australia oraz Antarktyda. Mniejszymi kontynentami były Laurencja, obejmująca część Ameryki Północnej i Grenlandii, a także Baltika – obszar współczesnej platformy wschodnioeuropejskiej obejmujący swoim zasięgiem m.in. obszary dzisiejszej wschodniej Polski. Z Baltiką sąsiadował też maleńki kontynent Awalonia. Istniało jeszcze kilka niewielkich kontynentów, np. Syberia. W sylurze wciąż miały miejsce zapoczątkowane jeszcze w późnym kambrze ruchy górotwórcze, nazywane orogenezą kaledońską. Jej kulminacją była kolizja Laurencji z Baltiką i wypiętrzenie gór w zachodniej części dzisiejszego Półwyspu Skandynawskiego. Pod koniec syluru oba kontynenty, a także pobliska Awalonia, połączyły się ze sobą, tworząc jeden większy kontynent nazwany Laurusją. Życie i klimat w sylurze Po glacjale w późnym ordowiku, klimat syluru był stosunkowo ciepły, szczególnie na Laurencji. Świadczyć o tym może duże rozprzestrzenianie się struktur węglanowych, podobnych do raf. Chłodniejsze warunki panowały na Gondwanie, która była położona bliżej bieguna południowego. Po wielkim wymieraniu ordowickim, które miało miejsce tuż przed granicą z sylurem, zaczęły odradzać się ekosystemy morskie. Florę stanowiły zielenice, krasnorosty i sinice. Koralowce i gąbki z grupy stromatoporoidów zaczynały tworzyć organiczne budowle przypominające rafy. W morzach żyły też drapieżne zwierzęta należące do łodzikowatych oraz wielkoraków, a także kręgowce z grupy bezszczękowców. W sylurze pojawiły się też ryby z grupy akantodów, o wzmocnionych kolcami płetwach. Do najważniejszych wydarzeń syluru należy podbój lądów. To właśnie z tego okresu pochodzą znaleziska ryniofitów – pierwszych roślin naczyniowych. Same ryniofity wymarły pod koniec dewonu, jednak zapoczątkowały one wszystkie linie rozwojowe prowadzące do obecnie żyjących roślin lądowych. Również pierwsze zwierzęta wyszły na ląd w sylurze – początkowo były to bezkręgowce.\ Neogen - jeden z okresów ery kenozoicznej. Sprawdź, ile wiesz o tym wyjątkowym okresie Neogen – środkowy okres ery kenozoicznej, to czas, kiedy nasza planeta przeszła wiele zmian, zarówno geologicznych, jak i związanych ze światem roślin i zwierząt. Neogen jest szczególnie ... Sylur - ciekawostki W sylurskich morzach żyły ciekawe drapieżniki – wielkoraki. Były to stawonogi o ciele zakończonym długim kolcem, być może jadowym. Miały one pięć lub sześć par odnóży – tylne służyły do wiosłowania, przednie u niektórych zakończone były szczypcami. Możliwe, że wielkoraki wychodziły na krótkie chwile na ląd. Świadczyć o tym mogą skrzela przystosowane do chwilowego pobierania tlenu z powietrza. Żaden z przedstawicieli tych sylurskich stawonogów nie dotrwał do czasów współczesnych. Uważa się, że pierwszym pajęczakiem, który skolonizował ląd, był skorpion. Jego najstarsze skamieniałości pochodzą z przed 430 milionów lat. Kiedyś twierdzono, że pierwsze skorpiony posiadały skrzela. Obecnie badacze skłaniają się jednak ku teorii, że nigdy nie żyły one w morzach, a oddychały za pomocą płucotchawek. Pierwsze rośliny żyjące na lądzie, dalej niż w strefach przybrzeżnych bagien, były bardzo proste i nie wysokie. Zazwyczaj składały się jedynie z łodygi i bardzo prostego, skąpego systemu korzeniowego. Bardziej skomplikowane okazy pojawiły się wraz z rozwojem tkanki naczyniowej pod koniec syluru.