National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T17:57:47.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Polska dla ciekawskich: Sielinko - Rzeźnia z historią
items: W pruskim forcie
items: Połoniny huculskiej swobody
items: Letnicy zamiast ryb
items: Stocznie. Gasnący blask chwały

Polska dla ciekawskich: Sielinko - Rzeźnia z historią
type: item
date: 2013-09-30T07:00:00.000Z
creator: Michał Rembas
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ciekawostki
subject: podróże
subject: polska
subject: wycieczki
subject: zwiedzanie
description: Po wizycie w Muzeum Gospodarki Mięsnej tylko najwięksi twardziele nie przejdą na wegetarianizm
encoded: Muzeum inkwizycji? Izba tortur? Nic z tych rzeczy. W niewielkiej wsi Sielinko pod Opalenicą w Wielkopolsce, w Muzeum Gospodarki Mięsnej zgromadzono ponad 7 tys. eksponatów mrożących krew w żyłach. Ukazują one historię rzemiosła rzeźniczego i przemysłu mięsnego od połowy XVII w. do lat 60. XX w. To jedyne takie miejsce w Polsce i jedno z trzech na świecie (Węgry, Niemcy). W rozległej hali jak okiem sięgnąć maszyny rzeźnicze. W gablotach narzędzia – noże, sztylety, tasaki. Stoły, do których przywiązywano barany, piece do opalania korpusów świń, opaski na oczy dla idących na rzeź krów (w tym miejscu część zwiedzających blednie i opuszcza muzeum. Ja ruszam jednak dalej...). Są też wagi sklepowe, z których dwie są w stylu secesyjnym (zalegalizowane w 1913 i 1920 r.). Można również oglądać prototyp kuchenki mikrofalowej sprzed 48 lat (jest wielkości lodówki!). A także drewniane chłodziarki, do których wkładano bloki lodowe wycinane z zamarzniętych rzek czy jezior. Na ścianach m.in. portrety królów polskich, którzy nadawali przywileje rzeźnikom. To niezwykłe muzeum stworzył prof. Wincenty Pezacki z Akademii Rolniczej w Poznaniu. Otwarto je w 1996 r., ale eksponaty profesor wyszukiwał i gromadził już od 1974 r. „Jak miło się kiedyś kupowało” – myślę, gdy patrzę na stół sprzedażowy z 1902 r. z jarocińskiego sklepu. Zdobiony motywami kwiatowymi, a także wizerunkami uśmiechniętych łaciatych świnek, krówek i baranków. W niewielkiej wsi Sielinko pod Opalenicą w Wielkopolsce, w Muzeum Gospodarki Mięsnej zgromadzono ponad 7 tys. eksponatów mrożących krew w żyłach. (Fot. Michał Rembas) No to w drogę: Muzeum Gospodarki Mięsnej w Sielinku, przy ul. Parkowej 2, można zwiedzać od wtorku do piątku. Bilet normalny kosztuje 2 zł, ulgowy 1 zł. Szczegółowe informacje: www.muzeum-szreniawa.pl

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ddf169eafd1c97d3af1851dda6eb26736956d300-d716270.jpeg
width: 1000
height: 667

W pruskim forcie
type: item
date: 2013-06-13T07:16:00.000Z
creator: Michał Rembas
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: polska
subject: wyspa wolin
description: „W prawo zwrot! Naprzód marsz” – pokrzykuje gromkim głosem groźny gefrajter w pruskim hełmie. A zwiedzający karnie wykonują komendy. Zwiedzanie Fortu Gerharda w Świnoujściu to świetna zabawa w wojsko.
encoded: Jeszcze kilkanaście lat temu popadał w ruinę, zarośnięty i zawalony stertami śmieci. Dziś jest największą atrakcją Świnoujścia. Ceglasto-ziemny fort na prawym brzegu Świny wznieśli Prusacy w latach 1848–1856. Jego ciężkie działa strzegły szlaku wodnego do Szczecina. Zabójcze kaponiery Po II wojnie światowej stacjonowali tu żołnierze radzieccy, potem urządzono w nim magazyny. W końcu fort kompletnie opustoszał. Odżył dopiero pod koniec lat 90. XX w., gdy wydzierżawił go pasjonat fortyfikacji i były saper w jednej osobie Piotr Piwowarczyk. Jak wspomina, samych tylko śmieci trzeba było wywieźć stąd przeszło 1200 ton! Do tego doszła wycinka części drzew i krzewów, które zarosły wały. Koszary, po remoncie, wyglądają dziś jak nowe. Fort, zwany niegdyś Wschodnim, dostał imię Gerharda dla uczczenia znakomitego XVIII-wiecznego inżyniera Gerharda Corneliusa van Wallrawe, projektanta m.in. twierdz w Szczecinie i Kłodzku. Dziś w roli perfekcyjnych żywych kosiarek snują się po wałach forteczne kozy. A bramy twierdzy strzegą wartownicy w niemieckich mundurach sprzed 100 lat. Na ramieniu karabiny, a na głowach pruskie hełmy ze szpikulcem: słynne pikielhauby. Ale to dopiero początek. Goście zostają „rekrutami” i od tej chwili bierze ich w obroty energiczny kapral. Ustawieni w szereg ćwiczą musztrę, a potem ponaglani okrzykami w żwawym tempie ruszają na wały: po ciemku przemierzają korytarze i prochownie, pokonują „pole minowe”, asystują przy strzelaniu z XIX-wiecznej angielskiej armatki. I zwiedzają koszary z imponującą kolekcją militariów. Unikalna wieża Pantery W ciągu kilkunastu lat udało mu się zdobyć doskonale zachowaną kuchnię polową z 1915 r. (na zaprzęg konny), wóz taborowy z tego samego czasu oraz kolekcję pruskich i niemieckich mundurów. Do tego dochodzi istny arsenał broni: zabytkowe karabiny i pistolety, części rakiet V1 i V2, kilka dział oraz wyciągnięty z morza gąsienicowy ciągnik artyleryjski z okresu II wojny światowej. Tuż przy bramie nowa atrakcja – poddane staran…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2b7688ff7ae9b6594e503e659cf239c53e8d2d33-b7300ea.jpeg
width: 960
height: 638

Połoniny huculskiej swobody
type: item
date: 2010-11-26T17:04:07.000Z
creator: Michał Rembas
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ukraina
description: Przysiółek Carina w ukraińskich Karpatach. Czy to ranek, czy wieczór, pod domkiem uzdrowiciela Mychajła Nieczaja zawsze stoi kolejka kilku, czasem kilkunastu chorych. Przyjeżdżają tu szukać pomocy nie tylko z całej Ukrainy, ale też z Rosji, Białorusi, Mołdawii. Młodzieniec w okularach, który przez dwie godziny stał bez ruchu, trzech krótko ostrzyżonych osiłków (gangsterów?) w skórzanych kurtkach, tleniona 30-latka i młode małżeństwo. Nikt z nich nie wygląda na schorowanego. Na pozór…
encoded: – Nie ciała uzdrawiam, lecz dusze – tłumaczy molfar, czyli czarownik, cudotwórca. – Pomagam, gdy normalna medycyna nie daje rady. Najczęściej przychodzą do niego chorzy z objawami psychopatii, neurastenii, schizofrenii, czasem też narkomani, epileptycy i impotenci. Molfar Mychajło nie wygląda na swoje 80 lat, jest bardzo żwawy. Tyle że nawet w ciepły dzień nosi wełnianą czapkę i kurtkę. – Czarne siły dręczą nasze dusze i stąd choroby. Gdy wróg chce nam zaszkodzić, używa czarnej magii. Ja używam tylko białej – zastrzega. – Właściwie prawie cała moja praca to zaklinanie słowem – tłumaczy. Od czasu do czasu, by móc zwalczać złe duchy, Mychajło wprowadza się w trans za pomocą wirującego tańca. – Bez transu nie dałbym rady. Kręcę się wtedy jak bączek – mówi. Rozglądam się po wąskiej izdebce, w której przyjmuje chorych: świece, w kącie lalka z gałganków do magicznych zabiegów, na stole osikowy krzyż. – Zły duch nie lubi osiki, bo Pan Jezus całował krzyż osikowy – wyjaśnia molfar. Zbierać zioła na połoninach nauczyła go babcia. – Nim zerwę zioło, zawsze przemawiam do niego: „Ja ciebie, roślinko, zabieram z ziemi do siebie, żebyś ty zbawiła chorego człowieka, dała mu siłę” – opowiada. Oddaje cześć wiatrowi, ogniowi, wodzie. – W połowie jestem chrześcijaninem, a w połowie poganinem. Zresztą, w przyrodzie wszystko jest podwójne: dzień i noc, nędza i bogactwo, dobro i zło – stwierdza. Poza pomaganiem ludziom Mychajło ma jeszcze jedną pasję – gra na drumli w kapeli Strumień Czeremoszu. Jego zespół niedawno wydał płytę, a on sam – książkę Znaki karpackiej Marii poświęconą magii. W kieszeni nosi nowy model komórki, na pożegnanie wręcza wizytówkę. A na dachu chałupy uzdrowiciela sterczy antena satelitarna. Tak to jest na Huculszczyźnie: nowe co rusz przeplata się ze starym. Huculi żyją w Karpatach Wschodnich, w dolinach górnego Prutu, Białego i Czarnego Czeremoszu i Cisy. Niewielka grupa w Rumunii, większość na Ukrainie. I choć mówią dialektem ukraińskim z domieszką słów rumuńskic…

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400

Letnicy zamiast ryb
type: item
date: 2009-03-22T10:56:12.000Z
creator: Michał Rembas
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: rybołóstwo
description: Coraz mniej rybaków z Rowów wypływa „na dorsza” w morze. Jeszcze przed 10 laty w tutejszym porcie cumowało, jedna przy drugiej, przeszło 20 łodzi. Było gwarno, całe rodziny wybierały ryby z sieci. – Za rok, dwa, łodzi będzie jeszcze mniej – wzdycha Jadwiga Fudala, sołtys Rowów, której ojciec i mąż byli rybakami.
encoded: Kto by pomyślał, że jeszcze w latach 60. Rowy były typową osadą rybacką? Dziś położona 17 kilometrów na północny wschód od Ustki miejscowość żyje przede wszystkim z letników. Pełno tu ośrodków wczasowych i pensjonatów i w szybkim tempie powstają kolejne. – 360 osób zameldowanych jest w Rowach na stałe, drugie tyle, związanych z turystyką, tymczasowo, latem bywa tu naraz 30 tys. osób – wylicza pani sołtys. – A rybołówstwem trudni się raptem dwudziestu kilku mieszkańców. Jednym z ostatnich tutejszych rybaków jest Józef Gajewski. Nawet w sztormową pogodę, gdy wypłynięcie w morze jest niemożliwe, nie usiedzi w domu. Idzie do portu rzucić okiem na swoją przerobioną z szalupy ratunkowej sześciometrową łódź z silnikiem Ursusa. Miejscowi rybacy używają motorów od ciągników, bo są niezawodne. A to na morzu najważniejsze. – Sprawdzam, czy nie brak oleju, czy wszystko na swoim miejscu – mówi 74-letni rybak. – Taki już jestem: dmucham na zimne. Gajewski w Rowach mieszka od 1945 roku, gdy jego rodzice przyjechali tu z centralnej Polski. W Rowach mieszkali wtedy Niemcy, których nie zdążono jeszcze wysiedlić. I to oni uczyli pierwszych Polaków rybaczenia. Stary rybak pływa prawie całe życie: najpierw łowił z ojcem, potem ze szwagrem. Gdy kolejni pomocnicy nie sprawdzali się, w 1960 r. wziął do pomocy żonę, Janinę. Na długie 10 lat. I choć morski przesąd mówi, że „baba na pokładzie to nieszczęście gotowe”, radziła sobie lepiej niż niejeden mężczyzna. – Wie pan, polubiłam tę „rybaczkę” – opowiada mi przy herbacie. – I teraz, gdybym tylko mogła, jeszcze bym popływała. Do dziś wspomina historię, jak to kiedyś na morzu pomachała do zbliżającego się samo-lotu. Lotnik, pewnie z uprzejmości, przeleciał tuż nad łodzią. – Podmuch silnika był tak straszny, że niemal wcisnęło nas w wodę – wspomina pani Janina. – Nigdy się tak nie wystraszyłam. Teraz wypływają we trójkę: Józef Gajewski, jego zięć Eugeniusz i syn Stanisław. Podobnie wygląda obsada pozostałych kutrów: rybołówstwo w Rowach to rod…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b6e140447d212696edb96e6a20adb3580e3e105e-8daa558.jpeg
width: 600
height: 400

Stocznie. Gasnący blask chwały
type: item
date: 2009-03-10T14:39:49.000Z
creator: Michał Rembas
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: historia
subject: prl
description: Na bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej jak przed 28 laty wiszą świeże kwiaty, flagi, wizerunki papieża i Matki Boskiej Częstochowskiej. Przypominają czas chwały zakładu – historyczny strajk w 1980 r. Na jej tle co chwilę turyści robią sobie pamiątkowe zdjęcia.
encoded: A za bramą ponury krajobraz: puste przestrzenie, chaszcze, zrujnowane hale, budynki z powybijanymi szybami, sterty żelastwa i kikuty betonowych konstrukcji. Na horyzoncie potężne, nieruchome najczęściej dźwigi. Słynna sala BHP, gdzie Lech Wałęsa podpisywał porozumienia sierpniowe, jest opuszczona. Te tereny już do stoczni nie należą. Okrojony o połowę zakład rozciąga się dobre kilkaset metrów dalej, na wyspie Ostrów. Tam też pusto i biednie, a nastroje podłe. Los zakładu, który kiedyś trząsł całą Polską, spoczął w rękach Komisji Europejskiej. Starsi pracownicy firmy dobrze wspominają lata 70., najlepszy czas istniejącej od 1947 r. Stoczni Gdańskiej, która powstała w miejscu dwóch poniemieckich stoczni założonych jeszcze w XIX w. – Za Gierka stoczniowiec to był gość, zarabiało się u nas dwie, trzy średnie krajowe – wspomina 56-letni monter kadłubów Andrzej Stanólewicz. – Jak urodził nam się syn, potem córka, to i tak jeszcze potrafiliśmy z żoną zaoszczędzić. A teraz można wyciągnąć co najwyżej średnią albo półtorej. A są i tacy, co dostaną ledwo 1 500 zł. Za złotych czasów PRL-u w stoczni (od 1967 r. imienia Lenina) pracowało 18 tys. osób, rocznie wodowano przeszło 30 statków. O zbyt nikt się nie martwił, Związek Radziecki kupował polskie statki, jak leci. Stocznia dawała pracownikom mieszkania, opłacała kwatery, miała własną służbę zdrowia, przyzakładową szkołę, żłobki i przedszkola, ośrodki wypoczynkowe, sanatoria, dom kultury. – Ale to było chore, istny kołchoz – mówi Jerzy Borowczak, jeden z organizatorów strajku w 1980 r., kiedyś monter i kowal, w latach 90. przewodniczący zakładowej „Solidarności”. – Nawet ten, co w stoczniowej świniarni zwierzęta karmił, dostał przywileje Karty stoczniowca i premia za wodowanie też mu się należała – wspomina. Władzy zależało na przychylności stoczniowców. Dobrze pamiętano, że to buntowniczy żywioł: w grudniu 1970 r. w proteście przeciw podwyżkom cen żywności robotnicy z „Lenina” strajkowali. W starciach z wojskiem i milicją zg…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e5dc6a2c90dd45393ee53c0e63a3f74c04cde4d1-0bdd4d9.jpeg
width: 640
height: 412