National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T16:25:15.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Życie intymne ptaków - prawdziwa arena walk
items: Książęta Puszczy Białowieskiej. Rysie, nasze leśne koty
items: Pan na bocianim gnieździe
items: Susły – Powrót śpiochów

Życie intymne ptaków - prawdziwa arena walk
type: item
date: 2019-08-12T02:00:00.000Z
creator: Marzenna Nowakowska
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: kopulacja
subject: Lifestyle
subject: miłość
subject: natura
subject: ornitologia
subject: ptaki
subject: Travel
subject: żurawie
subject: zwierzęta
description: Naukowcy przez lata w ptasim zbliżeniu widzieli głównie sposób na przekazanie nasienia z narządów płciowych samca do dróg rodnych samicy. Tymczasem jest to arena wyścigu zbrojeń w walce płci.
encoded: Początkowo wygląda jak balon z gumy do żucia, który pojawił się pod kuprem, by ułamek sekundy później wystrzelić w całej okazałości. Koniuszek poskręcanego jak korkociąg, mierzącego 20 cm penisa kaczora piżmówki amerykańskiej porusza się z prędkością 3,6 m/s. Wybuchowy wzwód – tak określiła tę erekcję Patricia Brennan, która na Uniwersytecie Yale zajmuje się dziedziną niemal zupełnie przez naukę ignorowaną – ptasimi narządami płciowymi. Wprawdzie ornitolodzy już dawno policzyli, że zaledwie 3 proc. z około 10 tys. gatunków ptaków zachowało penisy, podczas gdy reszta w czasie ewolucji je utraciła i zadowala się niewielkim wynicowaniem kloaki, czyli końcowej części jelita, ale nie koncentrowali się na ich budowie. Jeszcze w 1998 r. ornitolog James Briskie w artykule Avian Genitalia (Ptasie genitalia) narzekał na brak systematycznych badań narządów płciowych ptaków, a pruderia ta u schyłku XX w. wydała mu się zaskakująca. Tylko czy brak badań anatomii skrzydlatego seksu to naprawdę wynik pruderii? A może zawiniły same ptaki? Ich kopulację, trwającą sekundę lub dwie, łatwo przeoczyć. Ot, samiec wskakuje na grzbiet wybranki, z trudem utrzymuje równowagę, i po chwili, niejako z ulgą, zeskakuje. Pytanie „co tu badać” wydawało się logiczne. Zresztą sam akt, jak sądzili naukowcy, ma na celu wyłącznie błyskawiczne przekazanie nasienia samicy, bo najciekawsze i najważniejsze dla strategii rozrodczej obu płci rozgrywa się przed kopulacją. Dlatego ptasie zaloty są tak spektakularne – argumentował już Karol Darwin w dziele O powstawaniu gatunków, a jego przyjaciel Tomas Huxley, zapoznawszy się z teorią doboru naturalnego, wykrzyknął: „Jak można było być tak głupim, żeby na to nie wpaść!”. Podniecone perkozy stroszą pióra, potrząsają głowami, krążą wokół siebie na wodnej tafli, oddalają się i przybliżają, by od czasu do czasu zanurkować i wynurzyć się z zielonymi pękami podwodnej roślinności w dziobach. Zbliżają się, unoszą i... Tak jak ludzie dodają tangu „pieprzu”, trzymając róż…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b5468653e7260f2068a9baa5c36e3d419c76625f-70cd345.jpeg
width: 1000
height: 667

Książęta Puszczy Białowieskiej. Rysie, nasze leśne koty
type: item
date: 2009-03-26T08:17:27.000Z
creator: Marzenna Nowakowska
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: kampinoski park narodowy
subject: koty
subject: polska
subject: puszcza
subject: rysie
subject: zwierzęta
description: Ma cętki, krótki ogon, na uszach pędzelki, a po obu stronach pyska bokobrody. Wszyscy wiemy, jak wygląda największy kot Europy. Ale kto go widział w naturze? Garstka wybrańców. I to jedynie dzięki naukowym podstępom!
encoded: Na świeżym śniegu widniał dowód rodzinnego szczęścia. Odcisk łapy z wyraźnie zaznaczonymi opuszkami, a tuż obok – drugi, podobny, nieco mniejszy. Matka z młodym musiała przejść tędy całkiem niedawno. Puszczę Białowieską, ostatni skrawek naturalnego nizinnego lasu porastającego kiedyś całą Europę, spowijała grudniowa cisza. Gdzieś w leśnych ostępach przyczaiła się samica rysia i jej dziecko. Może nawet koty patrzyły skądś na mnie niezauważone, bo ubarwienie ich futra zapewnia doskonały kamuflaż? Zimą nabiera ono srebrnego odcienia, dzięki czemu kontury sylwetki giną na tle ośnieżonych pni i runa. Dlatego dr Krzysztof Schmidt z Zakładu Badania Ssaków w Białowieży, który na badanie biologii rysia eurazjatyckiego poświęcił 16 lat, zaledwie kilka razy widział jego sylwetkę, cień przemykający leśnym duktem. Metoda prostych obserwacji nie wchodzi tu w grę. Skąd zatem czerpać wiedzę na temat zachowań rysi? Rozwiązaniem jest telemetria. Ale żeby ją zastosować, trzeba kota schwytać. – Zależy nam, żeby nawet włos z cennego futra nie wypadł – śmieje się naukowiec. – Odnajdujemy ofiarę rysia i zastawiamy przy niej specjalnie skonstruowane pułapki. Gdy zwierzę w nią wpadnie, pułapka wysyła sygnał, a my szybko nadjeżdżamy. Kot dostaje zastrzyk usypiający. Bezwładnego rysia trzeba przenieść na płachtę zabezpieczającą przed wychłodzeniem. Nie jest to trudne, bo nawet największy ryś waży nie więcej niż 30 kg. Dorosłe samce osiągają 20–25 kg, samice zaś od 17–19 kg. Po zmierzeniu, zważeniu, pobraniu próbek, np. do analiz genetycznych, i sfotografowaniu kot dostaje obrożę z nadajnikiem radiowym. Gdy się obudzi, zmyka, a naukowcy od tej chwili mogą śledzić każdy jego ruch, namierzając go z odległości ok. 0,5 km. – To wystarczający dystans, by rysia tropić, ale go nie płoszyć – zapewnia dr Schmidt. – Te koty są przyzwyczajone do obecności ludzi. W końcu las jest „przedsiębiorstwem hodowli drewna”. Zauważyłem, że spokojnie odpoczywają nawet, gdy 50 m dalej trwa wycinka! W ciągu ostatnich …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/26f89e39d5bf131e91d47d810d615095b661b644-61d8229.jpeg
width: 700
height: 461

Pan na bocianim gnieździe
type: item
date: 2009-03-26T07:14:59.000Z
creator: Marzenna Nowakowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bociany
subject: natura
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Ich pojawienie się oznacza nadejście wiosny. Ale nie tylko dlatego boćki cieszą się w naszym kraju sympatią.
encoded: Bociany kołowały nad wrześniowym Istambułem, między Europą a Azją. Ważące niecałe 4 kg ciała dawały się unosić szerokim skrzydłom rozpostartym na dwa metry, sztywno jak łuk czarno-białej paralotni. Ich elegancja tu, nad ruchliwym wschodnim miastem, rzucała się w oczy jeszcze bardziej niż na kaszubskich łąkach przed moim domem, gdzie w lecie trzebiły norniki. Długie dzioby, którymi latem uderzały w podziemne nory tłustych gryzoni, chwytały jaszczurki, przyszpilały pisklęta skowronka czy wyciągały z zaoranych bruzd wijące się dżdżownice i pędraki, teraz pruły gorące powietrze. Czerwone nogi wyciągnięte w geście baletnicy odcinały się od białych wachlarzy ogonów. Lecący bocian, ptak z kraju, gdzie – jak pisał Cyprian Kamil Norwid – winą jest dużą popsować gniazdo na gruszy bocianie, to w dalekiej podróży wzruszający widok. Jest jak spotkanie z rodakiem. I nie ma w tym poczuciu wspólnoty wielkiej przesady. Co czwarty bocian biały na świecie naprawdę zakłada gniazda w naszym kraju. – Bocian biały wychowuje pisklęta w Europie, północnej Afryce, Azji Mniejszej, Armenii, Azerbejdżanie, wschodnim Iraku oraz Iranie – wylicza dr hab. Zbigniew Jakubiec, prezes Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Przyrody „Pro Natura”, organizacji koordynującej akcję liczenia gniazd bocianów w ramach programu ochrony tego gatunku. – Jest też niewielka populacja w RPA. Na świecie żyje łącznie około 160 tys. par. Z tego ponad 50 tys. par wybiera właśnie Polskę. Stałam więc na wysokim wzgórzu już w Azji i dodawałam „Polaka” do „Polaka”. Z pierwszą dziesiątką poszło prosto, w połowie setki zgłupiałam – liczyłam już tego osobnika czy nie? Zdawało się, że ptaków przybywa. Te, od których zaczęłam, gorący prąd powietrza w kilka minut uniósł tak wysoko, że stawały się punkcikami zawieszonymi w błękicie. Inne dopiero zaczynały tę spiralną wspinaczkę, którą odbywały niemal bez własnego wysiłku. Pogubiłam się. Nic dziwnego. W końcu między wrześniem a październikiem przelatują tędy dziesiątki tysięcy bocianów. …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a0e2f7cbdad57dfa7fcb44a1b027a8778fba2dd6-2553605.jpeg
width: 700
height: 458

Susły – Powrót śpiochów
type: item
date: 2009-03-22T19:49:27.000Z
creator: Marzenna Nowakowska
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: natura
subject: suseł
subject: zwierzęta
description: W Polsce żyły kiedyś dwa gatunki susłów. Ponad 30 lat temu jeden z nich drastycznie zmniejszył swoją liczebność, drugi wyginął. Dopiero teraz, dzięki ludziom oddanym idei ochrony przyrody, oba gatunki tych gryzoni znów budzą się do życia na naszych łąkach.
encoded: Lipiec 2006 roku był wyjątkowo upalny. Nawet słoneczniki na polach Opolszczyzny odwróciły kwiaty od słonecznej tarczy i zwiesiły płatki. W południe temperatura przekraczała 35°C. A ja dałam się zamknąć w dużej klatce na środku olbrzymiej łąki w Kamieniu Śląskim. Był to jedyny sposób, żeby z odległości kilku kroków obejrzeć susły moręgowane, słynne śpiochy. Przed dziewiątą rano przyprowadził mnie tu Borys Kala z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra” i uprzejmie wskazał stołeczek za parawanem wyplecionym z gałązek oraz uszczelnionym sianem. Po czym odszedł. Gryzonie niedawno wstały. Początkowo nie było ich widać, gdyż – przestraszone naszymi krokami – schowały się w podziemnych norach. Wystarczyło jednak, że posiedziałam kilka minut bez ruchu, a z otworów w łące zaczęły wysuwać się pyszczki. Jeden po drugim. Nagle na przestrzeni 40 m2 pojawiło się ich kilkanaście. Większe i mniejsze, chudsze i grubsze. Stawały słupka, wygrzewały się w słońcu, ganiały z nory do nory, sięgały po zioła i wpychały listki do pyszczków. Susły całe lato poświęcają na wielkie obżarstwo, gromadząc zapasy tłuszczu przed zimą. Na „pastwisko” wychodzą około 3–4 godziny po wschodzie słońca, a spać idą 2–3 godziny przed zachodem. Czasem, gdy jest wyjątkowo gorąco, chowają się pod ziemię także około południa. Kichnęłam. Rozległ się świst. Susły zniknęły pod ziemią. Po chwili znów wyszły. Gdy Borys Kala wrócił, ruszyliśmy na obchód terenu. Gryzonie mieszkały nie tylko w klatce. Obszar ponad 20 hektarów łąk niedaleko sanktuarium św. Jacka był podziurawiony jak sito. Tam właśnie przyrodnik wraz z grupą pomagających mu wolontariuszy szukał śladów działalności susłów. Sprawdzał, które z nor zatkanych przez niego rano sianem zostały odczopowane. O obecności zwierząt świadczyły też świeże bobki. Po południu mieliśmy przyjść z lunetą i obserwować zwierzęta przy tak oznakowanych miejscach. Trudno uwierzyć, że jeszcze w czerwcu 2005 r. nie było tu żadnego susła moręgowanego. Podobnie jak w całej…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/62b01414b3d9c1b168d8d15e2a3dfb786b2ca8e8-39c21df.jpeg
width: 600
height: 403