Czy zwierzęta myślą? Odpowiedź nie jest jednoznaczna
Zastanawiasz się, czy zwierzęta myślą? Na to pytanie naukowcy szukają odpowiedzi od lat i choć pewności wciąż nie mamy, przeprowadzone dotychczas badania wskazują na to, że tak.
W tym artykule: Jak myślą zwierzęta? Jakie zwierzęta myślą? Wiele gatunków zwierząt już nieraz zaskoczyło swoim intelektem. Przykład? Dwie pszczoły z São Paulo, które wspólnymi siłami otworzyły butelkę. Choć nagranie spotkało się z różnym odbiorem, szybko stało się viralem. Na tym jednak nie koniec. Podobnych historii jest znacznie więcej. W 2021 roku Internet podbiło wideo amerykańskich naukowców, którzy nauczyli świnie obsługują joystick i grają w gry wideo. Kilka lat temu naukowcy dowiedli z kolei, że wrony mają poziom inteligencji zbliżoną do siedmioletniego dziecka. Natomiast najnowsze badania dowiodły, że sójki potrafią przejść przeznaczoną dla nich wersję słynnego testu pianki marshmallow, badający poziom samokontroli. Do najinteligentniejszych zwierząt świata zalicza się także choćby kruki, delfiny, krowy, papugi, ośmiornice czy nawet szczury. Mimo że lista jest zdecydowanie dłuższa, wiele osób wciąż zadaję sobie pytanie – czy zwierzęta myślą? Takie zachowania są mocnym argumentem na „tak”. Dlaczego właśnie ta ryba jest tak szybka? Zdziwisz się, gdy poznasz jej sekret Jak wynika z badań, organ produkujący olej pomaga miecznikom rozwijać większe prędkości podczas grasowania w morzu. Jak myślą zwierzęta? Przyjętą przez badaczy miarą zdolności zwierząt do myślenia i oceny ich inteligencji jest to, jak radzą sobie one w labiryntach, jak rozwiązują podsuwane im zagadki oraz czy mają świadomość „własnego ja”. Tę ostatnią cechą sprawdza się za pomocą tzw. testu czerwonej plamki. Uśpionemu zwierzęciu rysuje się na czole lub szyi czerwoną plamkę, a następnie stawia przed nim lustro. Jeśli po przebudzeniu i ujrzeniu własnego odbicia zwierzę wyciera plamkę z czoła, oznacza to, że ma świadomość samego siebie. Jeżeli próbuje wytrzeć plamkę z odbicia, to znaczy, że tej świadomości nie ma. Za pomocą takiego eksperymentu świadomość „własnego ja” stwierdzono u goryli, orangutanów, szympansów, bonobo, słoni, psów, delfinów butlonosych, orek, świń oraz srok. Inną oznaką inteligencji u zwierząt jest zdolność do oszukiwania. Z pewnością mają ją szympansy i rezusy, a także wilki. Kiedy złożona z kilkunastu osobników wataha wilków przemieszcza się, wszystkie idą za przewodnikiem stada, stawiając łapy dokładnie na jego śladach. Dla obserwatora wygląda to tak, jakby tropy zostawił po sobie tylko jeden drapieżnik. Jakie zwierzęta myślą? Słonie może nie oszukują, za to potrafią współczuć, myją jedzenie i używają różnych narzędzi, a robią to w bardzo kreatywny sposób. Mózg słonia waży co najmniej 5 kg, czyli znacznie więcej niż mózgi innych zwierząt o zbliżonych gabarytach: hipopotamów czy nosorożców. Mózg płetwala błękitnego jest zaledwie dwa razy większy od mózgu słonia, choć sam płetwal jest większy od słonia aż 20 razy. Co zrobić, by zwierzęta nas kochały? Sprawdź, jak zdobyć zaufanie psa, kota i innych pupilów O tym, czy zwierzętom jest z nami dobrze, świadczy wiele czynników. Poczynając od stanu futra czy upierzenia przez chęć do zabawy, apetyt po umiejętność uczenia się nowych rzeczy. Z kolei... O inteligencji szczurów mógłby długo opowiadać każdy, kto kiedykolwiek hodował te zwierzęta. Szczury bardzo szybko się uczą i mają doskonałą pamięć, dzięki czemu np. bez trudu odnajdują drogę wyjścia w najbardziej nawet skomplikowanych labiryntach. Myśleniem wykazują się też osły. Wbrew powszechnej opinii osły wcale nie są uparte, po prostu przed wykonaniem polecenia kalkulują, czy może przynieść im ono więcej szkody, czy więcej pożytku. I jeśli osioł np. odmawia przejścia przez kałużę, to dlatego, że ocenił, iż może ją ominąć i przejść „suchym kopytem”. Jak wychować szczęśliwego, zdrowego i grzecznego pupila? Tego dowiesz się z przewodnika dla miłośników kotów i psów, który jest już dostępny w sprzedaży. Specjalny numer magazynu „National Geographic Polska” możesz nabyć bez wychodzenia z domu za pośrednictwem strony kultowy.pl:
Zwierzęta monogamiczne, czyli gatunki, które łączą się na całe życie
Czy monogamia istnieje w przyrodzie? Mimo powszechnego przekonania, że większość gatunków wybiera więcej niż jednego partnera, to nie brakuje ssaków, ptaków czy owadów podążających zupełnie inną drogą. Choć pod względem liczebności zwierzęta monogamiczne ustępują tym preferującym poligamiczny styl życia, to warto wiedzieć, które z nich kochają aż po grób.
W tym artykule: Monogamia u zwierząt Ptaki monogamiczne Czy i jakie owady żyją w monogamicznych związkach? Monogamia u zwierząt Monogamia wśród zwierząt nie jest zjawiskiem powszechnym, ale to nie oznacza, że nie ma jej w ogóle. Choć miłość na całe życie zdarza się w przyrodzie bardzo rzadko, to już cykliczna monogamia, czyli pozostawanie wiernym jednemu partnerowi przez jeden lub kilka sezonów rozrodczych, nie jest osobliwością. – Monogamia złożona z trzech elementów, czyli wierności seksualnej, społecznego przywiązania do partnera oraz wspólnej opieki rodzicielskiej, dotyczy 5 proc. zwierząt – tłumaczy Diane Witt, zoolog z National Science Foundation. Miłość rodzicielska jest najpiękniejsza. Udowadniają to wzruszające zdjęcia zwierząt Nie ma silniejszej więzi nad miłość między rodzicem i dzieckiem. I jest to prawidło dotyczące nie tylko ludzi. Rodzicielstwo jest wyjątkowe, także w świecie dzikich zwierząt. Zobacz wyj.. Doskonałym jej przykładem są gibony, które tworzą pary charakteryzujące się silnymi więzami między samcem a samicą. Żyjące głównie w lasach południowo-wschodniej Azji gibony są wyjątkami, bo wśród czterech rodzajów małp człekokształtnych (do których zalicza się też goryle, szympansy i orangutany) tylko one są monogamistami. Para zakochanych gibonów uwielbia własne towarzystwo i potrafi godzinami siedzieć na drzewie, przytulając się i flirtując. A gdy pojawią się dzieci, rolą samca jest ich ochrona przed agresją innych samców. Warto jednak dodać, że zwierzęta monogamiczne nie zawsze są wierne swoim drugim połówkom. Także w małżeństwach gibonów zdarzają się skoki w bok. Ptaki monogamiczne Bezapelacyjnie najwięcej monogamistów i cyklicznych monogamistów (przeszło 90%) jest wśród ptaków, które wiodą prym w tej dziedzinie. Od wieków symbolem wierności były łabędzie. I choć dzięki badaniom genetycznym wykryto, że czasem samiec łabędzia wychowuje nie swoje dzieci, to generalnie łabędzie pozostają sobie wierne przez co najmniej kilka sezonów, a bywa, że i przez całe życie. Ma to głęboki sens, bo dzięki monogamii ptaki nie tracą czasu na zdobywanie nowych partnerów i mają go więcej na rozród. A ponieważ odbywają długie migracje, czas jest dla nich wyjątkowo cenny. Do grona ptaków, które uznaje się za monogamiczne, oprócz łabędzi, etolodzy zaliczają także: wrony, albatrosy, pingwiny, sępy płowe, żurawie japońskie, gęsi. Czy i jakie owady żyją w monogamicznych związkach? Monogamiczne bywają nawet owady. W koloniach termitów żyją razem, w jednej komorze lęgowej król i królowa (w przeciwieństwie do mrówek, u których samce giną zaraz po zaplemnieniu królowej). Królewska para może wspólnie „rządzić” kolonią termitów przez całe życie, które w zależności od gatunku może trwać nawet do 50 lat. Monogamia rzadko, ale zdarza się także wśród motyli. Nie jest ona jednak spowodowana wielką miłością, a co najwyżej obawą przed skokiem w bok. Aby uniknąć zdrady, motyle potrafią zatkać otwór genitalny partnerki. Aczkolwiek skutki takie obrotu spraw odczuje także samiec, bowiem później zwyczajnie brakuje mu sił na produkcję nowej porcji nasienia. Podobna sytuacja dotyczy również chrząszczy. Z lekką różnicą, że pierwsze skrzypce gra samica, a nie samiec. Jakie jeszcze zwierzęta są stałe w uczuciach? Zajrzyjcie do naszej galerii >> Seks na zgodę, grupowe orgie, miłość zamiast jedzenia? Zwierzęta mają bardzo bujne życia erotyczne Choć natura zna prostsze sposoby prokreacji, najczęściej stosuje rozmnażanie płciowe. Dlaczego? Znamy odpowiedzi.
Obżarstwo to ich drugie imię. Poznaj największych zwierzęcych żarłoków
Żeby żyć, trzeba jeść. Czasem bez opamiętania.
W kwestii zwyczajów żywieniowych zwierząt też mamy do czynienia ze skrajnościami. Są takie stworzenia (np. węże czy gekony), które potrafią wytrzymać bez jedzenia nawet kilka miesięcy (pod warunkiem, że wcześniej się porządnie najadły), a są i takie, które muszą jeść niemal non stop. Do żerujących przez całą dobę zalicza się ryjówka aksamitna. Ten mały ssak (długość ciała 6–8 cm), powszechnie występujący m.in. w Polsce zjada w ciągu doby co najmniej tyle pokarmu, ile sam waży (czyli 5 do 12 g). Już kilka godzin bez jedzenia może być dla niego śmiertelne. Warto dodać, że ryjówka poluje i żywi się owadami, a zatem w przeciwieństwie do gryzoni uważanych za szkodników jest to zwierzę pożyteczne. Niebywałym apetytem odznaczają się gąsienice jedwabników. Przez 4–5 tygodni życia gąsienicy masa jej ciała zwiększa się 10 tys. razy. To dlatego, że gąsienica je bez przerwy. Aby wykarmić niedużą hodowlę jedwabników powstałą z 10 g greny (czyli jaj jedwabnika), potrzeba aż 300 kg liści morwy. Sławę żarłoka ma szarańcza pustynna występująca w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Przez większość czasu owad ten żyje samotnie, odżywia się owocami i zielonymi częściami roślin, nie wyrządzając większych szkód. Jednak co kilka lat łączy się w ogromne stada składające się z miliardów osobników. Tak wielka chmara może w ciągu kilku minut zniszczyć całe pola upraw, zostawiając po sobie nagą ziemię.
Zmysły zwierząt są niesamowite. Jak postrzegają świat?
Ostrość zmysłów oznacza szybkość informacji.
W zależności od tego, w jakim środowisku żyje zwierzę i jaki tryb życia prowadzi, rozwija najbardziej przydatne mu zmysły. Drapieżnik nie obędzie się bez sokolego wzroku, a zwierzę aktywne nocą potrzebuje czułego słuchu. Niektóre zwierzęta dysponują zmysłami kompletnie niewykształconymi u człowieka – ryby, a także dziobaki mają zmysł elektryczny (wyczuwają pole elektryczne generowane przez inne zwierzęta), ptaki, pszczoły i termity posiadają zmysł magnetyczny (wykrywają kierunki pola magnetycznego, co ułatwia im orientację w przestrzeni), a grzechotniki posługują się zmysłem termicznym (potrafią zlokalizować ofiarę na podstawie ciepła emitowanego przez jej ciało). Nieomylny węch mają... ryby – łososie i węgorze, które zapamiętują zapach miejsca swego urodzenia, dzięki czemu bezbłędnie wracają do niego po latach. Trudno rozstrzygnąć, czy mistrzostwo świata zwierząt w tej kategorii arbitralnie przyznać właśnie im, czy może samcowi pawicy grabówki (Eudia pavonia). Ten nocny motyl potrafi wyczuć wabik samicy z odległości 11 km. Wynik zadziwiający tym bardziej, że samiczka produkuje ledwie 0,0001 mg substancji zapachowej. Ponieważ motyle nie mają nosa, komórki węchowe znajdują się u nich, tak jak u większości owadów, w rozgałęzieniach czułków. Rekordzista w kategorii „najlepszy słuch” także należy do rzędu motyli. To barciak większy (Galleria mellonella) wyczuwający ultradźwięki o częstotliwości 300 kHz. Dla porównania – człowiek słyszy dźwięki o maksymalnej częstotliwości 20 kHz, natomiast delfiny i nietoperze, powszechnie uważane za ekspertów od ultradźwięków, rozpoznają dźwięki maksymalnie do 160 kHz. Tę niezwykłą zdolność barciaka większego zidentyfikowali całkiem niedawno szkoccy naukowcy z University of Strathclyde w Glasgow, którzy swoje odkrycie opisali na łamach majowego wydania Biology. Zdaniem szefa zespołu badaczy dr Jamesa Windmilla tak wysoce rozwinięta zdolność odbierania ultradźwięków u barciaków jest zapewne wynikiem ewolucyjnego wyścigu zbrojeń między motylami a polującymi na nie nietoperzami. Dzięki odbieraniu wysokich dźwięków motyle komunikują się między sobą, pozostając niesłyszalnymi dla nietoperzy. Jak widać, czułość słuchu nie idzie w parze z wielkością uszu – największe uszy w stosunku do reszty ciała ma fenek, zwany też lisem pustynnym, ale służą mu głównie do chłodzenia organizmu. W kategorii „ostrość wzroku” prym wiodą ptaki drapieżne. Sokoły, orły i jastrzębie potrafią wypatrzyć ofiarę (np. niedużego gryzonia) nawet z wysokości ok. 4 km. Niezwykłe zdolności wzrokowe, choć innego typu, mają ważki, które rozpoznają w ciągu jednej sekundy aż 300 pojedynczych obrazów, podczas gdy człowiek rozpoznaje ich ledwie 12. A zatem to, co dla nas jest ciągłym filmem, dla ważki jest powolną prezentacją slajdów.
Jad - broń doskonała świata zwierząt. Nie tylko węże go używają
Ukąszenia to potężna, bywa, że śmiertelna broń.
Zwierzęta gryzą i żądlą, aby obezwładnić ofiarę, lub w obronie własnej. Ale jad jadowi nierówny – bywają śmiertelne ukąszenia, które prawie w ogóle nie bolą, ale są takie, które nie zagrażają życiu, za to bolą jak diabli. Do kategorii niegroźnych dla życia, ale okrutnie bolesnych należy cios zadany przez dziobaka. To australijskie, przyjaźnie wyglądające zwierzę jest jednym z nielicznych jadowitych ssaków. Samiec dziobaka ma na tylnych kończynach ostrogi jadowe, którymi wprowadza toksynę w ciało agresora. Efektem jest rozdzierający ból, który może przerodzić się w hiperalgezję (przeczulicę) – trwający miesiącami stan nasilonego odczuwania bólu nawet pod wpływem delikatnego dotyku. Przeczulica jest skutkiem uszkodzenia funkcjonowania receptorów bólowych w miejscu wkłucia ostrogi dziobaka. Dojmujący ból potrafią zadawać pająki, np. czarna wdowa (Latrodectus mactans). Jej jad jest 15 razy silniejszy od jadu grzechotnika i bez trudu zabija owady. Ssaki i ptaki zazwyczaj jedynie paraliżuje, bo pająk dysponuje jadem oszczędnie i wstrzykuje bardzo małą dawkę. Jad czarnej wdowy to neurotoksyna, która po przedostaniu się do ciała człowieka wnika do krwiobiegu, a następnie wraz z krwią rozprzestrzenia się po organizmie i uszkadza zakończenia nerwowe zlokalizowane w różnych miejscach. Samo ugryzienie jest niezbyt bolesne, bardzo bolesne są natomiast skurcze mięśni pojawiające się 20–30 minut po ukąszeniu. Najgorsze są bóle kurczowe brzucha, które trwają do 48 godzin. – Objawy wywołane ukąszeniem przez czarną wdowę nazywane są latrodektyzmem i oprócz silnych bólów kurczowych obejmują bóle głowy i wymioty. Wskazana jest też profilaktyka przeciw tężcowi – informuje dr hab. med. Jacek Sein Anand z Pomorskiego Centrum Toksykologii. Na szczęście czarne wdowy są raczej bojaźliwe, chętniej chowają się przed ludźmi niż ich atakują. Helodermy arizońskie też unikają ludzi, ale gdy zostaną do tego zmuszone, gryzą naprawdę boleśnie. Heloderma arizońska jest jedną z trzech jadowitych jaszczurek świata, obok helodermy meksykańskiej i warana z Komodo. Jej jad jest niegroźny dla człowieka, choć po ugryzieniu mogą wystąpić omdlenia i wymioty. Największym problemem nie jest jednak jad, lecz to, że jaszczurka bardzo silnie zaciska szczęki, a zmuszenie jej do ich rozwarcia nie jest wcale łatwe. Dlaczego heloderma tak długo przytrzymuje ofiarę w szczękach? Otóż w odróżnieniu od węży jej jad nie jest wstrzykiwany pod silnym ciśnieniem, lecz spływa pomału małymi wyżłobieniami znajdującymi się w zębach jaszczurki. Za najboleśniejsze owadzie ukąszenie – według skali bólu Schmidta – uważa się atak mrówki Paraponera clavata. Owad ten występuje w Amazonii i w świecie anglojęzycznym nazywany jest bullet ant, bo zadawany przez niego ból porównywalny jest do bólu od postrzału. Twórca skali bólu odczuwanego po użądleniach bądź ukąszeniach, amerykański entomolog Justin Schmidt, porównał boleści wywołane przez Paraponera clavata do chodzenia po rozżarzonych węglach z gwoździami wbitymi w stopy. Tymczasem jedno z plemion amazońskich Indian – Satere Mawe – używa tych mrówek do rytuału inicjacji. Młodzi chłopcy, aby stać się mężczyznami, muszą stać przez 10 minut w trawie pełnej mrówek pocisków i znosić ich ugryzienia. Wielu z nich po takich torturach miesiącami leczy obolałe ciało. Marta Koton-Czarnecka
Liga mistrzów natury. Zwierzęce rekordy zawstydzają ludzkość
Do czego zdolne są zwierzęta? Do wszystkiego, bo w świecie przyrody nie ma rzeczy niemożliwych
Żyjące w azjatyckich lasach wielkookie wyraki bez trudu odkręcają głowę o 180 stopni, kaszaloty nurkują na głębokość 2500 m, a termity budują na pustyni klimatyzowane osiedla. Wszystkie te niezwykłe umiejętności są przejawem przystosowania zwierząt do środowiska, w którym żyją. I mowa tu nie tylko o warunkach fizycznych, takich jak ekstremalny upał czy ciemność, ale także o skomplikowanych zależnościach współtworzonych przez wszystkie żyjące w danym środowisku organizmy. Klasycznym przykładem takiej relacji, silnie stymulującej rozwój adaptacji, jest zależność między drapieżcą a jego ofiarą bądź między pasożytem a jego żywicielem. Zgodnie z koncepcją „Czerwonej Królowej” drapieżnik musi być coraz szybszy, sprawniejszy i wyposażony w coraz lepsze zmysły, bo jego ofiara też jest coraz szybsza, sprawniejsza i coraz lepiej przystosowana do ucieczki bądź obrony. A zatem, jak mówiła Czerwona Królowa z powieści "Po drugiej stronie lustra" Lewisa Carrolla, aby utrzymać się w tym samym miejscu, trzeba biec, ile sił. Dobrze znaną biologom ilustracją tego, jak na rozwój przystosowań działa zarówno presja drapieżców, jak i zmiany warunków siedliskowych, jest przypadek krępaka brzozowego (Biston betularia). Badania nad adaptacją tych ciem prowadzone były w Anglii od połowy XIX w. Wówczas większość osobników miała jasne ubarwienie, co było przystosowaniem do przebywania na pokrytych porostami, a przez to jasnych pniach drzew i pozostawania niewidocznymi dla drapieżnych ptaków. Jednak w następstwie rozwoju przemysłu powietrze w Anglii ulegało zanieczyszczeniu dymami i sadzą. Skutek? Porosty obumarły, a pnie drzew pociemniały, tak że uwadze drapieżców zaczęły uchodzić ciemne motyle. Ciemne ubarwienie okazało się na tyle dobrym przystosowaniem do nowych warunków, że obecnie w uprzemysłowionych rejonach Anglii 90 proc. populacji Biston betularia to osobniki o ciemnych skrzydłach. Nie mniej istotna dla rozwoju, niekiedy naprawdę zdumiewających, przystosowań jest panująca w świecie zwierząt walka o byt. Przedstawiciele różnych gatunków biją się o pokarm, wodę i schronienie. Tylko dzięki rozwiniętym umiejętnościom przystosowawczym mogą zyskać przewagę nad konkurencją i znaleźć dla siebie niszę ekologiczną. Wewnątrz gatunku jest jeszcze trudniej, bo tu prócz walki o byt mamy do czynienia także z rywalizacją o partnerów do rozrodu. To dlatego pająki przynoszą samicom prezenty, goryle prężą muskuły, a altanniki budują kunsztowne „gniazdka miłości”. Różnorodność umiejętności i zachowań zwierząt jest ogromna. I pomyśleć, że znamy tylko 1,4 mln z ponad 10 mln gatunków fauny, jakie według szacunków żyją na świecie. Aż trudno sobie wyobrazić, jakimi zdolnościami dysponują te jeszcze niepoznane. Oto subiektywna lista ekstremalnych zwierzęcych talentów i adaptacji. Południowoamerykański koliber uszatek niebieskobrzuchy (Colibri coruscans) zawisa w locie, by posilić się nektarem. (Fot. Michael & Patricia Fogden/Minden Pictures/FPM) Warto wiedzieć: Rekordy zwierząt 240 km/godz. – to prędkość, jaką może rozwinąć sokół wędrowny, czyli najszybszy ptak. 100 razy na sekundę może machać skrzydłami koliber (najszybciej spośród ptaków). 11 300 m n.p.m. – na takiej wysokości obserwowano sępa plamistego, to prawdopodobnie najwyżej latający ptak. 36 000 km – tyle w ciągu roku pokonuje rybitwa popielata. Co roku przelatuje ona z Grenlandii na Antarktydę i z powrotem. 500 V – prąd o takim napięciu potrafi wygenerować węgorz elektryczny z Amazonii. Prąd służy mu do ogłuszania ofiar oraz do obrony przed napastnikami. 60 cm – na taką odległość skacze pchła, co odpowiada 200-krotności długości jej ciała. To absolutny rekord wśród zwierząt. do 2 lat – tyle czasu może spędzić w nieprzerwanym locie jerzyk. Ten mały ptak ląduje tylko po to, by zbudować gniazdo i wykarmić pisklęta. Jerzyki latają nie tylko długo, ale i szybko – w locie poziomym osiągają do 110 km/godz.
Naprawdę trudno znaleźć na Ziemi miejsca, gdzie nie ma życia.
Zwierzęta żyją w krainie wiecznych śniegów i lodów, a także na niemiłosiernie suchych i spalonych słońcem pustyniach. Są w najwyższych partiach gór i w głębinach oceanów. Wszędzie tam konkurentów i zwierzęcych wrogów jest co prawda mniej, za to surowość siedliska stawia nieprawdopodobnie wysokie wymagania. W upale północnej Afryki bytują jedne z najosobliwszych ssaków – golce. Te małe, niemal pozbawione owłosienia gryzonie żyją w podziemnych koloniach zhierarchizowanych podobnie jak społeczności mrówek czy pszczół. Osobniki tworzące kolonię dzielą się na robotnice, żołnierzy i królową. Robotnice kopią tunele, gromadzą jedzenie i zajmują się młodymi; żołnierze bronią kolonii, a królowa poświęca się reprodukcji. Podziemne mieszkanie zapewnia golcom w miarę przyjemną i stabilną temperaturę. Pustynia to nie tylko żar, ale także chroniczny brak wody. Dlatego żyjące na pustyniach zwierzęta imają się przeróżnych sposobów, aby ją zdobyć. Na przykład chrząszcz namibski do perfekcji opanował sztukę przemiany pary wodnej w krople wody. W czasie parnej nocy bądź mglistego poranka ustawia się pancerzem w kierunku wiatru, pochylając głowę do dołu. Cząsteczki pary osadzają się na silnie hydrofilowych pokrywach skrzydeł owada, następnie łączą w większe krople i dzięki grawitacji spływają specjalnymi rowkami w kierunku głowy, wprost do otworu gębowego spragnionego chrząszcza. Dla niektórych zwierząt codziennością jest zmaganie się z ekstremalnym zimnem. Na przykład żyjące na Antarktydzie pingwiny cesarskie słyną z tego, że odbywają lęgi w czasie antarktycznej zimy, gdy temperatura powietrza dochodzi do –50OC. Wysiadywaniem jaj w tych skrajnie trudnych warunkach zajmują się samce, które dla ochrony przed mrozem skupiają się w zbite gromady, sprawiedliwie wymieniając się najcieplejszymi miejscówkami w środku stada. I oczywiście przez cały czas dbają o to, aby być ustawionym tyłem do wiatru. Po wykluciu się piskląt oboje rodzice koncentrują się na polowaniu na oceanie, a oczekujące na pożywienie maluchy zbijają się w „szkółki”, w których im tłoczniej, tym cieplej. Kolejne ekstremum to głębiny oceanów. Rekord w ich penetrowaniu należy do kaszalota, który potrafi zanurzyć się na głębokość 2500 m i przebywać pod wodą nawet 90 minut. To dzięki zgromadzonemu w głowie zwierzęcia spermacetowi, czyli woskowatej substancji zmieniającej swój ciężar właściwy pod wpływem temperatury. Im głębiej kaszalot nurkuje, tym bardziej oziębia spermacet, który gęstnieje i staje się coraz cięższy, pozwalając zwierzęciu na coraz szybsze schodzenie w dół. Kaszaloty, tak jak inne wieloryby, przed zanurkowaniem wydychają powietrze z płuc, dzięki czemu nie przedostaje się ono do krwi i nie ma niebezpieczeństwa rozszerzania się gazów podczas wynurzania. Zapasy tlenu potrzebne na czas nurkowania gromadzone są w mięśniach wieloryba. Problemu wynurzania się nie mają żyjące na stałe w zimnych i ciemnych głębinach drapieżne ryby głębinowe. Wszystkie są ciemnej, bliżej nieokreślonej barwy, ale na ich ciałach znajdują się liczne świecące punkciki. Dzięki nim osobniki tego samego gatunku mogą się rozpoznawać, gdyż spośród około 150 gatunków ryb głębinowych każdy charakteryzuje się innym wzorem świetlnym. Organy świetle służą rybom głębinowym także do odstraszania wrogów lub, jak w przypadku ryb żabnicokształtnych, wabienia zdobyczy. Należąca do żabnicokształtnych maszkara ma na głowie długi, cienki, wygięty do przodu wyrostek zakończony świecącym punktem. Gdy jakaś zaciekawiona ryba zbliży się do „światełka”, maszkara otwiera paszczę i połyka niesioną strumieniem wody ofiarę.