National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-26T11:03:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości?
items: Hang Son Doong to miejsce jak z kosmosu. Jaskinia skrywa perły wielkości piłek do tenisa
items: Kto zabił goryle z Gór Wirunga [REPORTAŻ]
items: Chiny: Odkrywamy zapomniany Szlak Herbaciany [ REPORTAŻ]
items: Ekstremalna wspinaczka. Przygoda w Yosemite [REPORTAŻ]
items: Rzeczne duchy: delfiny słodkich wód
items: Punkt bez odwrotu. Ten szczyt sprawdził siły najlepszych
items: Walka o koale. Czy Australia zdoła je ocalić?
items: "Chciałbym, aby już nikogo nie spotkał mój los." Pola skaczącej śmierci w Kambodży [REPORTAŻ]
items: Chiny: Przez Ałtaj na nartach retro
items: Podróż pod skórę Ameryki: Jaskinie południa
items: Tłok na Ewereście
items: Ostatni ludzie z jaskiń. Przesłanie z Papui-Nowej Gwinei

W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości?
type: item
date: 2023-05-09T13:35:00.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: chiny
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: mnisi
subject: Sport
subject: Travel
subject: tybet
description: Czy kraina Shangri-La istnieje naprawdę? To pytanie z pewnością zadaje sobie każdy, kto choć raz sięgnął po książkę „Zaginiony horyzont” autorstwa Jamesa Hiltona. Odpowiedzi udzielają Mirka Duijn i Nina Spiering, czyli reżyserki filmu „Shangri-La. Raj w budowie".
encoded: W tym artykule: Shangri-La – reportaż z mitycznej krainy szczęśliwości Shangri-La – kraina stworzona przez Jamesa Hiltona Zhongdian stał się Shangri-La Strefa Trzech Równoległych Rzek W poszukiwaniu Shangri-La „Shangri-La. Raj w budowie” na Millennium Docs Against Gravity Shangri-La to fikcyjna kraina w Himalajach, położona w Tybecie u podnóża góry Karakal (wyższej niż Mount Everest), stworzona przez Jamesa Hiltona w powieści „Zaginiony horyzont”. Choć od premiery poczytnej lektury mija 90 lat, marzenie o lepszym świecie nie ustaje. Jak wygląda życie w „tybetańskiej krainie szczęśliwości”? Przeczytajcie reportaż ze szczytu świata. Shangri-La – reportaż z mitycznej krainy szczęśliwości Grupa rozradowanych turystów ze wschodnich Chin stara się poruszyć olbrzymim tybetańskim młynem modlitewnym. Wysoki na 15 m, średnicy sięgającej 7,5 m Młyn Modlitewny Szczęśliwego Zwycięstwa ozdobiony został płaskorzeźbami obrazującymi 56 chińskich grup etnicznych współdziałających ze sobą w harmonii. Ubrani w brązowe szaty mnisi z ogolonymi głowami przybywają na pomoc turystom, którzy próbowali pchnąć młyn przeciwnie do biegu wskazówek zegara, czyli – według założeń tybetańskiego buddyzmu – w złą stronę. Mnisi odwracają kierunek obrotu młyna i rozkręcają go niczym gargantuiczny bąk-zabawkę. Czyjś telefon rozbrzmiewa dźwiękami chińskiego przeboju. Kobieta w liliowych rajstopach sięga do olbrzymiej torebki. Mężczyzna w garniturze zaczyna przeszukiwać kieszenie skórzanego płaszcza. Dzwoniący telefon należy jednak do jednego z mnichów, który z fałd swojej szaty wydobywa aparat. Patrząc na rozciągające się u swoich stóp miasto, wykrzykuje coś do słuchawki. Widać stąd hotel Paradise, pięciogwiazdkowego olbrzyma otaczającego basen pływacki i plastikową replikę świętej góry Kawagebo. Wokół rozciągają się rzędy betonowych bloków. Dalej, oparty o zbocze wzgórza, stoi odnowiony XVII-wieczny klasztor Ganden Sumtseling, nieco mniejsza, lecz równie imponująca wersja tybetańskiego kompleksu klasztor…

w-poszukiwaniu-shangri-la-gdzie-tybetanczycy-znajda-swoja-kraine-szczesliwosci-ed54b1b.jpg
width: 2120
height: 1414

Hang Son Doong to miejsce jak z kosmosu. Jaskinia skrywa perły wielkości piłek do tenisa
type: item
date: 2019-07-03T05:08:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: jaskinie
subject: natura
subject: Travel
subject: zwierzęta
description: Hang Son Doong to miejsce, gdzie natura rzeźbiła w skale przez miliony lat, tworząc największą na świecie jaskinię. Od pierwszego kroku myśliwego w 1991 roku po wyprawy badaczy – jej historia to fascynująca podróż do wnętrza Ziemi.
encoded: Spis treści: Przejście przez podziemny świat Hang Son Doong Wielki Mur Wietnamski i nowe odkrycia Jaskinia Hang Son Doong bez tajemnic Hang Son Doong, czyli „jaskinia górskiej rzeki”, to największy podziemny korytarz na świecie i jedna z najpiękniejszych jaskiń. Znajduje się w Parku Narodowym Phong Nha-Ke Bang w środkowym Wietnamie. Jej olbrzymie przestrzenie, formacje geologiczne i unikalny ekosystem od lat fascynują badaczy i podróżników. Została odkryta w 1991 roku przez miejscowego myśliwego Ho Khanha. Jaskinia na dobre trafiła na mapy eksploratorów dopiero w 2009 roku dzięki brytyjskiej ekipie Howarda Limberta. To wyjątkowe miejsce zdaje się przenosić odwiedzających w czasy prehistoryczne, oferując krajobrazy jak z powieści „Zaginiony świat” sir Arthura Conan Doyle’a. Po latach podjęto kolejną wyprawę, mającą na celu przejście całej długości jaskini, pokonanie Wielkiego Muru Wietnamskiego i dokładne zbadanie jej ogromnych korytarzy. Relację z niej spisał Mark Jenkins. Przejście przez podziemny świat Hang Son Doong – Za psią ręką, uważaj na dinozaury – niesie się głos w ciemności. Po rwanej wymowie brytyjskiego wojskowego rozpoznaję Jonathana Simsa, ale nie mam pojęcia, o czym mówi. Odnajduję go, świecąc czołówką. Siedzi samotnie pod ścianą jaskini, a siwe bokobrody wymykają mu się spod kasku. – Ciągnij dalej, stary – burczy. – Mojej rozwalonej kostce trzeba chwili odpoczynku. Nasza spięta liną dwójka przekroczyła podziemną rzekę Rao Thuong i wspięła się po skarpie. Szedłem dalej samotnie, trzymając się widocznych w świetle latarki śladów sprzed roku. Sims był członkiem pierwszej ekspedycji, która wiosną 2009 r. w zapomnianym rejonie środkowego Wietnamu weszła do Hang Son Doong, czyli „pieczary górskiej rzeki”. Jaskinia ukryta w ostępach Parku Narodowego Phong Nha-Ke Bang jest częścią sieci około 150 grot. Podczas pierwszej wyprawy ekipa spenetrowała 4 km Hang Son Doong. Zatrzymała ją 60-metrowa ściana błotnistego wapienia nazwana Wielkim Murem Wietnamskim. Rok …

hang-son-donng-903371d.jpeg
width: 6000
height: 4000

Kto zabił goryle z Gór Wirunga [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-05-02T12:15:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: reportaże
subject: Sport
subject: Travel
description: Uzbrojeni po zęby rebelianci buszują w parku narodowym w środkowej Afryce. Uchodźcy tłoczą się u jego granic. Wytwórcy węgla drzewnego bez opamiętania trzebią starodrzew. A latem 2007 r. ktoś z zimną krwią zastrzelił siódemkę wielkich małp.
encoded: ZABÓJCY ZACZEKALI, AŻ ZAPADNIE ZMROK. UZBROJENI W PISTOLETY MASZYNOWE WIECZOREM 22 LIPCA 2007 R. NA ZBOCZU WULKANU MIKENO OSACZYLI DWUNASTOOSOBOWĄ, ZNANĄ TURYSTOM RODZINĘ RUGENDO. Ojciec, ponaddwustukilowy samiec imieniem Senkwekwe, na pewno zwęszył napastników. Być może zmarszczył szeroki nos, ale nie zorientował się, że coś mu grozi. Widział już tysiące ludzi i traktował ich obecność jak zło konieczne. Rodzina Rugendo czasami wychodziła z lasu, aby przekąsić coś na okolicznych polach, co złościło miejscowych chłopów. Strażnicy leśni mieszkający niedaleko o ósmej wieczorem słyszeli strzały. Nazajutrz pieszy patrol znalazł trzy zastrzelone samice – Mburanumwe, Nezę i Safari. W pobliżu natknęli się na skulonego oseska, dziecko Safari. Następnego dnia ujrzeli martwego Senkwekwe. Dostał serię w pierś. Trzy tygodnie później odnaleziono trupa Macibiry, innej samicy z rodziny Rugendo. Jej dziecko też musiało zginąć. Miesiąc wcześniej zaatakowano dwie samice i dziecko z innego stada. Jedna z samic zginęła od strzału w tył głowy, jakby to była egzekucja. Osesek, żywy, tulił się do martwej matki. Trupa drugiej samicy nie znaleziono. W sumie w ciągu dwóch miesięcy zabito siedem goryli z gór Wirunga. Podejrzanych nie brakowało. Po parku prócz goryli włóczą się tysiące uzbrojonych żołnierzy dwóch rywalizujących ugrupowań partyzanckich oraz regularnego wojska kongijskiego, zaangażowanych w trójstronne porachunki. Pełno tu też kłusowników i smolarzy prowadzących nielegalny wyrąb i wytwarzających węgiel drzewny. Po sąsiedzku z parkiem gospodarują ubodzy chłopi, a w pobliżu zorganizowano obozy dla uchodźców. Dziwne byłoby, gdyby wśród tego gąszczu ludzkich nieszczęść los oszczędził zwierzęta. Ale któż mógłby z zimną krwią zabijać goryle? Po co? PARK NARODOWY WIRUNGA z powodu swego niezrównanego bogactwa przyrodniczego można nazwać perłą w koronie parków Afryki. Ustanowiono go w 1925 r. jako pierwszy na kontynencie. Wirunga to wąski pas olśniewających krajobrazów zajmujący mniej wię…

goryl-gorski-w-parku-wirunga-2016-e794f95.jpeg
width: 1024
height: 683

Chiny: Odkrywamy zapomniany Szlak Herbaciany [ REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-05-02T09:20:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chiny
subject: syczuan
subject: Travel
subject: tybet
description: Na legendarnym szlaku długo wymieniano chińską herbatę na tybetańskie konie. Dziś ta tysiącletnia handlowa droga znów ma przed sobą perspektywy.
encoded: Głęboko w górach zachodniego Syczuanu przedzieram się przez bambusowy las, próbując odnaleźć legendarną herbacianą drogę. Sześćdziesiąt lat temu była głównym szlakiem handlowym, najważniejszym łącznikiem między Chinami i Tybetem. Ale być może szukam na próżno. Przed kilku dniami spotkałem człowieka, który kiedyś dźwigał tędy na plecach ładunki herbaty; ostrzegł mnie, że czas, pogoda i bujna roślinność mogły sprawić, że szlak przestał istnieć. Parę uderzeń siekiery powala jednak bambusowe tyczki i przed sobą dostrzegam szeroką na nieco ponad metr ścieżkę wijącą się w górę wśród drzew. Niemal zarośniętą, kamienistą, pokrytą śliskim zielonym mchem. Wgłębienia w kamieniach – ślady po okutych metalem końcówkach kijów, którymi podpierały się setki tysięcy tragarzy wędrujących tędy przez tysiąc lat – wypełnia woda. Dróżka ciągnie się przez 15 m, potem wiedzie w górę popękanymi stopniami i znów znika, kompletnie zniszczona przez monsunowe powodzie. Brnę dalej i odnajduję wąskie przejście na ścianie tak stromej, że muszę chwytać się drzew, żeby nie spaść w koryto płynącego głęboko w dole strumienia. Mam nadzieję, że w końcu przekroczę Ma’anshan, przełęcz między Ya’an i Kangding. Tej nocy rozbiłem namiot ponad potokiem. Rankiem pokonuję kolejne 500 m, aż na dobre zatrzymuje mnie nieprzebyta ściana dżungli. Tu Herbaciany Szlak się skończył. Rzeczywiście, większa jego część zniknęła. W beztroskim pędzie ku nowoczesności Chiny zasypują ślady swej przeszłości. Starożytna droga ciągnęła się prawie 2255 km przez centrum Kataju, jak nazwał Chiny Marco Polo, z Ya’an, leżącego w prowincji Syczuan, słynącej z plantacji herbaty, do Lhasy, stolicy Tybetu, na 3650 m n.p.m. Piął się w górę od chińskich zielonych dolin przez smaganą wiatrem, zaśnieżoną Wyżynę Tybetańską, zamarznięte brody Jangcy, Mekongu i Saluinu, tajemnicze góry Nienczen Tangla. Wznosił się czterema ekstremalnie trudnymi do przebycia przełęczami na wysokości 5000 m n.p.m., by w końcu opaść do świętego miasta Tybetańczyków…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a7691c063ad57b14c284e4a6abb6eccb97efa42f-c5b1b42.jpeg
width: 500
height: 333

Ekstremalna wspinaczka. Przygoda w Yosemite [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-03-25T08:37:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Sport
subject: sporty ekstremalne
subject: Travel
subject: wspinaczka
subject: wspinaczka górska
description: Jest słoneczny wrześniowy poranek. Młody mężczyzna przylega do ściany Półkopuły (Half Dome). Ta granitowa formacja skalna z 650-metrową, pionową, gładką ścianą wznosi się w sercu doliny Yosemite. Wspinacz jest sam, a tkwi tak wysoko nad ziemią, że dostrzec go mogą chyba tylko orły.
encoded: Jest słoneczny wrześniowy poranek. Młody mężczyzna przylega do ściany Półkopuły (Half Dome). Ta granitowa formacja skalna z 650-metrową, pionową, gładką ścianą wznosi się w sercu doliny Yosemite. Wspinacz jest sam, a tkwi tak wysoko nad ziemią, że dostrzec go mogą chyba tylko orły. Człowiek wiszący na czubkach palców na występie nie szerszym niż grubość monety i wspierający się butami o zmarszczki pionowej ściany to Alex Honnold. Słuchając z iPoda rapowania Eminema, próbuje dokonać czegoś, co nie udało się jeszcze nikomu: wejść na Półkopułę drogą Regular Northwest Face bez asekuracji. Przez dwie godziny i trzy kwadranse wspinał się jak uskrzydlony – bezbłędnie, precyzyjnie. Mimo ekstremalnego wysiłku, przechodząc setki razy z jednego chwytu na drugi i ze stopnia na stopień, nie zawahał się ani razu. Wspinając się „na żywca” (czyli w pojedynkę bez asekuracji), ma się do dyspozycji wyłącznie torebkę z magnezją i profesjonalne obuwie. Żadnych lin, haków. Wspinacza do ściany przytwierdzają jedynie jego wiara i zdolności. Dlatego zwątpienie bywa zabójcze. Jeśli czubki palców Honnolda nie wytrzymają – albo jeśli tylko zwątpi – spadnie i zabije się. Gdy do szczytu pozostaje mu już mniej niż 30 m, psychiczne zmęczenie i widok gładkiej jak szkło skalnej płaszczyzny nagle paraliżują śmiałka. Honnold zamiera w bezruchu. – To mi nie utrzyma stopy – mówi do siebie, patrząc na wyślizgany występ w skalnej płaszczyźnie. – Jezu, co za kanał. Dwa dni temu, gdy pokonywał tę samą drogę, tyle że z liną, szło mu jak po maśle. Na górze znalazł się błyskawicznie, więc nabrał pewności, że zdoła przełoić (w żargonie alpinistycznym „łojenie” oznacza wspinaczkę) legendarną, skrajnie trudną drogę na żywca. W 1957 r. pierwsze wejście na Półkopułę zajęło ekipie Kalifornijczyka Royala Robbinsa pięć dni. Aby dotrzeć na szczyt, 1475 m ponad dno doliny, wspinacze wbili w skałę z setkę haków do mocowania pętlowych drabinek, po których wciągali się do góry. To była „hakówka”, czyli wspinaczka techniką …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3a50bbed456de7b11e4c5f27567c5e6c04827001-be600e5.jpeg
width: 714
height: 476

Rzeczne duchy: delfiny słodkich wód
type: item
date: 2019-03-14T06:56:17.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: delfiny
subject: dżungla
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Słodkowodne delfiny Inie tropią zdobycz w... lasach, korzystając z dorocznego wielkiego przyboru Amazonki.
encoded: Delfiny pływają między drzewami. Ich gibkie ciała przemykają wśród konarów, owijają się wokół żłobkowanych pni. Trawiastozielone ryby czmychają pomiędzy liście, a różowe jak malinowa guma do żucia delfiny kłapią za nimi długimi niczym dzioby zębatymi pyskami. I nie jest to jakiś magiczny, oniryczny pejzaż z kart powieści Márqueza tylko pora wysokiej wody w górnym biegu Amazonki, poniżej peruwiańskiego miasta Iquitos. Rzeka zalała tropikalną puszczę, więc słodkowodne delfiny mogą polować wśród drzew. Przodkowie Inia geofrensis, amazońskiego delfina, oddzielili się od swych oceanicznych pobratymców 15 mln lat temu, w miocenie. – Poziom morza był wtedy wyższy niż dziś – tłumaczy Healy Hamilton, biolożka z Kalifornijskiej Akademii Nauk w San Francisco – i duże obszary Ameryki Południowej, w tym nizina Amazonki, pozostawały zalane płytką warstwą słonawych wód. Potem, gdy morze się cofnęło, odcięci w dolinie rzeki przodkowie delfinów wyewoluowali w niezwykłe zwierzęta, mało podobne do popularnych butlonosów, gwiazd ekranu i oceanariów. Delfiny słodkowodne mają wydatne, baniaste czoła i cienkie, wydłużone dzioby, przydatne do łapania ryb w plątaninie gałęzi lub do wydłubywania skorupiaków z dennego mułu. Inaczej niż u ich oceanicznych pobratymców, u delfinów słodkowodnych kręgi szyjne nie są zrośnięte, co pozwala im odchylać głowy nawet pod kątem prostym – pożyteczna cecha, gdy trzeba się prześlizgiwać między pniami. Rzeczne delfiny mają szerokie płetwy piersiowe i uwstecznioną płetwę grzbietową (duża utrudniałaby przedzieranie się w ciasnych przestrzeniach). Mają też małe oczy – do orientacji w mętnej wodzie bardziej przydatna od wzroku jest echolokacja. Delfiny Inia, zwane w Brazylii boto, ważą do 200 kg i mierzą do 2,5 m długości. Są największe spośród czterech gatunków delfinów rzecznych. Pozostałe żyją w Gangesie i Indusie (Indie i Pakistan), w Jangcy (Chiny) oraz w La Placie (Argentyna i Urugwaj). Wszystkie są do siebie podobne, ale jest to podobieństwo powierzchowne…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d287f5dcc370be0eadfe02eb105ecd17907fe1cf-0d2109c.jpeg
width: 714
height: 478

Punkt bez odwrotu. Ten szczyt sprawdził siły najlepszych
type: item
date: 2019-01-04T05:58:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: birma
subject: góry
subject: Lifestyle
subject: Sport
subject: szczyty
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wspinaczka
description: Jak nieznany szczyt górujący ponad dżunglą Mjanmy nieomal pokonał elitę wspinaczy.
encoded: Tekst Mark Jenkins Zdjęcia Cory Richards Wiatr z impetem uderza we mnie, a ja kurczowo chwytam się czekanów, aby nie odpaść od ściany. Opieram głowę o śnieg, uspokajam się i patrzę w dół. Pod moimi rakami jest 1500 m przepaści. To jakby stanąć w otwartych drzwiach samolotu. Jestem przywiązany linami do dwóch towarzyszy, nie mamy żadnego zakotwiczenia do zbocza. Odpadnięcie tutaj oznaczałoby, że wszyscy trzej runęlibyśmy w ramiona śmierci. Gdy wiatr słabnie, wbijam aluminiową szablę w śnieg i zaczepiam do niej linę. Nie utrzymałaby mnie, gdybym zaczął spadać, ale daje wystarczający komfort psychiczny, aby iść dalej. Skupiam się. Mocuję frienda i asekuruję partnerów, Cory’ego Richardsa i Renana Ozturka, nad rozpadliną. – Niezłe prowadzenie, stary! – Cory przekrzykuje wiatr, gdy udaje mu się dotrzeć do mnie. Odbija w lewo, szukając przejścia w górę między skałami i śniegiem. Kiedy pojawia się Renan, na mojej półce skalnej nie ma już miejsca, więc trawersuje kawałek dalej. Cory ostrożnie wbija przednie zęby raków w cienką półkę ponad nami i małymi kroczkami znika nam z oczu. Czekamy z Renanem skuleni, tupiemy nogami i klaszczemy bolącymi z zimna dłońmi w rękawicach. Jesteśmy zbyt daleko od siebie, by rozmawiać. Stoimy przy skalnej ścianie ponad 5 km n.p.m. Po półgodzinie zaczynamy marznąć, po godzinie – nie czujemy palców u rąk i u nóg. – Nie dam już rady – krzyczy Renan przez pokrytą kryształkami lodu brodę. – Nie czuję stóp. Muszę zacząć się ruszać. Nie wiemy, co robi Cory ponad nami, ale jest tak zimno, że jest nam wszystko jedno. Renan zaczyna się wspinać, ja idę za nim. Jesteśmy wciąż związani liną. Powinna być przypięta do ściany, aby nas asekurować, ale podejmowanie takiego jak to śmiertelnego ryzyka zdarza się w himalaizmie nader często. Gdy nie ma dobrych punktów asekuracyjnych, stają się nimi partnerzy wspinaczkowi – fizycznie i emocjonalnie. Musisz zawierzyć swoje życie ich zdolności oceny sytuacji i umiejętnościom, a oni swoje twoim. Renan i ja zatrzymujemy …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/59c229161ce81b57232a923fdc68501070af1aba-a2e2a7a.jpeg
width: 670
height: 448

Walka o koale. Czy Australia zdoła je ocalić?
type: item
date: 2018-07-16T05:07:30.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: australia
subject: Edukacja
subject: fotografia
subject: koala
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: natura
subject: Parenting
subject: reportaże
subject: Shopping
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zagrożenia
subject: zagrożone gatunki
description: Reportaż o ratowaniu pięknych i wyjątkowych stworzeń.
encoded: Jest druga nad ranem. Koala zaczepia się o drut kolczasty na ogrodzeniu jak więzień, który próbuje uciec z zakładu Karnego. W domu Megan Aitken w Burpengary, przedmieściu Brisbane, dzwoni telefon. 42-letnia Aitken prowadzi ochotniczą organizację, która ratuje koale przed zaskakująco rozległą gamą zagrożeń. Jeszcze zanim dyspozytor podał jej adres, działaczka zdążyła narzucić ubranie na piżamę. Kiedy dociera na miejsce, inne ochotniczki, Jane Davies i Sandra Peachey, już tam są. Sierść koali zaczepiła się o drut kolczasty. Po drugiej stronie ogrodzenia rosną eukaliptusy, blade jak duchy. – Najwyraźniej próbował dostać się do drzew – mówi Aitken, po czym, stojąc w snopach świateł samochodu, naciąga grube skórzane rękawice. Pomimo wyglądu milutkich pluszaków koale potrafią bowiem zażarcie bronić się przed schwytaniem. Warczą, drapią i gryzą. Aitken ma blizny, które są tego dowodem. Davies narzuca na zwierzę koc – żeby je uspokoić, ale też ochronić się przed pazurami i zębami. Peachey otwiera drzwiczki, Aitken zaś chwyta przez koc czarnonose stworzenie, wyplątuje je z kolców i wrzuca do klatki. – Dobra robota, miłe panie! – woła. Patrząc na schwytanego przed chwilą koalę, Aitken rozważa następny problem. Gdyby zwierzak był chory albo ranny, ratowniczki zawiozłyby go do szpitala dla dzikich zwierząt w Beerwah, o 40 minut jazdy na północ. Ale ten osobnik jest zdrowy, więc zgodnie z przepisami muszą wypuścić go na wolność gdzieś w pobliżu, gdyż koale zamieszkują określony teren i żerują wciąż na tych samych drzewach. Tyle że to jest Deception Bay, gęsto zaludnione przedmieście. W świetle latarek kobiety studiują plan miasta. – To cały problem – mówi Aitken. – Dla koali pozostało tak niewiele miejsca. W końcu ratowniczki zabierają zwierzę do parku Boama. To kawałek otwartego terenu ciągnący się aż do plaży. W ciemnościach taszczą klatkę między drzewami i stawiają pod eukaliptusem o szarej korze. Cofając się, otwierają pokrywę. Koala mknie w górę po pniu i znika. – Powodzeni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/9566987ca9128a9bda50afb1fb5c9b400e797d9b-3f0a30d.jpeg
width: 670
height: 529

"Chciałbym, aby już nikogo nie spotkał mój los." Pola skaczącej śmierci w Kambodży [REPORTAŻ]
type: item
date: 2018-05-16T07:44:02.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: kambodża
subject: reportaże
description: Aki Ra delikatnie odgarnia palcami ziemię i odsłania ciemnozieloną minę zagrzebaną 5 cm pod powierzchnią gruntu. Mina przypomina dużą konserwę. Na tej polnej drodze w północno-zachodniej Kambodży podłożyli ją jakieś 15 lat temu Czerwoni Khmerzy. To najbardziej zaminowany rejon jednego z najbardziej zaminowanych krajów świata.
encoded: – Bouncing Betty („krzepka Betty”), mina typu 69, produkcji chińskiej – tłumaczy mi Aki Ra, a przezroczysta przeciwodłamkowa osłona twarzy przy jego hełmie pokrywa się mgłą oddechu. Bouncing Betty to amerykańskie określenie miny przeciwpiechotnej wyskakującej. Pod wpływem nacisku ładunek wyskakuje z ziemi i dopiero wtedy wybucha, rażąc odłamkami na wszystkie strony. Może poharatać nogi całemu oddziałowi wojska. Aki Ra mówi cicho. Wie, jak jest skonstruowana nie tylko ta mina, lecz także wszystkie inne, jakie się tu spotyka. W połowie lat 70., gdy miał pięć lat, Czerwoni Khmerzy zabrali go rodzicom i umieścili w dżungli, w leśnym sierocińcu. Pol Pot, przywódca Khmerów, pogrążył kraj w chaosie: pozamykał szkoły, szpitale, fabryki, banki i klasztory. Wymordował nauczycieli i przedsiębiorców. Miliony mieszkańców miast wysiedlił na wieś i zagnał do przymusowej pracy na roli i w obozach. Małe rączki dzieci takich jak Aki Ra były cennymi narzędziami. Chłopca wyuczono zakładania min. Rozbrajał też i rozbierał miny nieprzyjaciela. Z odzyskanych materiałów wybuchowych powstawały prymitywne ładunki – fugasy (od angielskiego akronimu zwane też „ajdikami”). Gdy po kilku latach do Kambodży wkroczyli Wietnamczycy, Aki Ra został wcielony do armii inwazyjnej i zmuszony do walki z wcześniejszymi towarzyszami broni. Gdy w końcu w 1992 r. w Kambodży pojawiły się siły pokojowe ONZ, Aki Ra mieszkał w dżungli mniej więcej od 15 lat. Zaciągnął się do sił ONZ jako saper, specjalista od rozminowywania. Gdy dwa lata później wojska ONZ wycofano, najlepsze ziemie nadal były zaminowane. Rolnicy, którzy próbowali uprawiać swoją rolę, ginęli. Przez 15 lat Aki Ra oczyszczał pola z min bezpłatnie, posługując się tylko nożem i kijem. Najczęściej rozbrajał ładunki, czasem też detonował. Szacuje, ?że unieszkodliwił około 50 tys. min. –Znalazłem wiele takich, które sam podkładałem – wyznaje zakłopotany. Teraz ma do pomocy własną ekipę – Kambodżańską Drużynę Samopomocy w Rozminowywaniu. Saperzy korzystaj…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2dba47802cc73ecb85513aa233e4fcec56adcef2-aec7e03.jpeg
width: 2850
height: 1880

Chiny: Przez Ałtaj na nartach retro
type: item
date: 2018-04-20T08:42:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: narciarstwo
description: Myśliwska kultura z gór północnych Chin pozwala zobaczyć początki narciarstwa
encoded: Myśliwi w absolutnej ciszy suną na nartach przez Ałtaj, tropiąc wapiti. Jest minus 39°C. Pięciu mężczyzn pokonuje głęboki kopny śnieg na wystruganych ze świerka nartach, których spód obito końską skórą. Każdy dzierży w dłoni jeden drewniany kij. Od dzieciństwa zgłębiali tajniki posługiwania się tym pozornie prymitywnym sprzętem – właściwego ułożenia włosia, zapewniającego przyczepność w trakcie podchodzenia pod górę i gładką powierzchnię do szybkich zjazdów, w trakcie których kij służy do utrzymywania równowagi. Na najnowocześniejszych nartach z parą kijków próbuję dotrzymać im kroku. Łapiemy uspokajający rytm, przecinając zaspy wzdłuż brzozowego zagajnika, aby następnie skręcić prosto w ciemny świerkowy las. Nie padają żadne słowa. Słychać jedynie stłumiony świst futrzanych nart. Każdy myśliwy ma zatknięty za pasem nóż, na ramieniu lasso z końskiego włosia, a w sankach z koziej skóry ciągnie zapasy: koc, kurtkę z chińskiego demobilu i chleb. Resztę sprzętu: dwa toporki, garnuszek, pięć misek, czajnik, kawał koniny – rozdzielili po równo. Nie wiedzą, ile potrwa wyprawa. Zdarza się, że tropią wapiti przez kilka dni. Gdy wyruszaliśmy z Aukoram – osady myśliwych położonej w odludnej północnej części zachodnich Chin – przywódca grupy, Tursen, wcale nie myślał jednak o wapiti. Mrużąc oczy w oślepiającym blasku słońca, zastanawiał się nad nieprzewidywalnością opadów śniegu. Kiedyś nie ulegało wątpliwości, że zima przyniesie w Ałtaju zamiecie, które otulą lasy i grzbiety gór białym puchem. Tymczasem tegoroczna zima jest pierwszą śnieżną od czterech lat. Spadło tyle śniegu, że wyprawa ma sens. Bo chociaż w Chinach poważnie ograniczono dostęp do broni palnej i polowania, to myśliwi z Ałtaju nigdy nie tropili wapiti ze strzelbą. Ich bronią od zawsze był śnieg. Głęboki śnieg. Tej zimy znów zapanowały idealne warunki – śniegowy kożuch o grubości 1,25 m. Tursen upaja się jazdą na nartach i ciszą. I nawet jeśli nie zabije żadnego wapiti, a wyprawa ma jedynie pokazać cudzoziemcowi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d8c0c1d090c65b9bbd6226bc3fd6b27ded9845c1-40cfdbb.jpeg
width: 1500
height: 1000

Podróż pod skórę Ameryki: Jaskinie południa
type: item
date: 2018-03-01T04:14:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: grota
subject: grotołaz
subject: jaskinie
subject: speleologia
subject: wspinaczka
description: Zagorzali miłośnicy speleologii mierzą się z rozległymi podziemiami trzech południowych stanów USA.
encoded: Koziorożec przeciska się przez Zwieracz. Postękując z wysiłku, pobladły, z paznokciami zdartymi o skały i nienaturalnie skręconą szyją Marion „Koziorożec” Smith pokonuje zacisk jako ostatni z 6-osobowego zespołu, klnąc przy tym jak szewc. Prześlizgnięcie się przez Zwieracz – kręty tunel zwężający się u wylotu do średnicy piłki koszykowej – wymaga gibkości jogina. Ręce wyciągnięte ponad głową – jak przy skoku „na główkę”, biodra nienaturalnie wypchnięte, nogi niewygodnie podkurczone. – Teraz już wiesz – Kristen Bobo stara się nie oślepiać czołówką – …że im bardziej Mariona rajcuje jaskinia, tym szpetniej klnie. 38-letnia Bobo sama jest świetnym speleologiem. Ma posturę dziecka, a jej wielkie, sarnie oczy emanują niezłomną wiarą. Koziorożec trochę nieporadnie wypadł ze szczeliny i oznajmił: – No! Weszliśmy, to i wyjdziemy. Tak przypomniał nam, że chcąc wydostać się na powierzchnię, przyjdzie nam przez Zwieracz przeciskać się jeszcze raz. Z zawodu historyk, 62-letni dziś Smith ma skórę tak jasną, jakby całe życie spędził pod ziemią. Bo też odkąd w 1966 r. zaczął myszkować po jaskiniach, penetruje je niemal co tydzień. Zbadał ponad 80 km dziewiczych korytarzy. Odpoczywamy po zapasach ze szczeliną. Czołówki wyłączone – oszczędzamy baterie. Otacza nas głęboka, nieprzenikniona czerń, jakiej nigdy nie ma na powierzchni. Tam nawet w najciemniejsze noce sączy się skądś odrobina światła. Gwiezdnego, księżycowego, od ognia albo kuchennej lampy znaczącej smugę pod drzwiami sypialni. W trzewiach Ziemi mrok jest tak gęsty, że można w nieskończoność trzymać dłoń tuż przed okiem i nigdy jej nie zobaczyć. To mrok pierwotny, pradawny, niczym niezmącony. Mrok obecny od zarania dziejów. Znajdujemy się w nowo odkrytym rozgałęzieniu Jaskini Jaguara, w labiryncie ukrytym pod polami i zalesionymi wzniesieniami Tennessee. Ten stan, podziurawiony niczym szwajcarski ser, jest częścią tzw. TAG, regionu Tennessee– Alabama–Georgia. To południowy kraniec wapiennego pasa utworzonego setki milionów …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d4066a0468ecd74e8d1d3b607b4bc591f1050f6b-c6e6e9f.jpeg
width: 714
height: 476

Tłok na Ewereście
type: item
date: 2013-07-30T05:47:17.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: alpinizm
subject: himalaizm
subject: himalaje
subject: mount everest
subject: śmierć
subject: wypadek
description: Co zrobić z chaosem na Górze Gór?
encoded: Wraz z Szerpą Panuru wyruszamy z górnego obozu na południowo-wschodniej grani Everestu. Po godzinie wspinaczki napotykamy pierwsze zwłoki. Martwy himalaista leży na boku, jakby ułożył się do drzemki w śniegu. Głowę zakrywa mu częściowo kaptur anoraka, z dziur w ocieplanych spodniach wiatr wywiewa kłęby gęsiego puchu. Dziesięć minut później musimy wyminąć następnego trupa. Ciało martwej kobiety okrywa łopocząca kanadyjska flaga przyciśnięta butlą tlenową, by nie porwał jej wiatr. Drepczemy po stromiźnie gęsiego, trzymając się lin poręczowych. Ja i Panuru jesteśmy wciśnięci w kolejkę ludzi wspinających się przed i za nami. Dzień wcześniej, w obozie III, nasza ekipa stanowiła część małej grupki. Ale dziś rano po przebudzeniu zdumieni obserwujemy defilujący przed naszym namiotem sznur himalaistów. No i teraz, na wysokości 8230 m, tkwimy w korku. Musimy posuwać się w tym samym tempie co reszta, niezależnie od własnych sił i możliwości. Przed północą przypatrywałem się łańcuchowi światełek z czołówek wspinaczy, który zdawał się wznosić w czarne niebo. Nade mną ponad setka pełznących powoli ludzi. Na jednym skalnym odcinku co najmniej 20 osób było dowiązanych do jednej postrzępionej liny, zakotwiczonej na jednej jedynej paskudnie pogiętej szabli śnieżnej wbitej w lód. Gdyby kotwa puściła, lina i karabinek trzasnęłyby od razu pod ciężarem dwóch tuzinów ludzi, którzy pokoziołkowaliby w dół, na spotkanie śmierci. Sznur wspinaczy mija ciało Shriyi Shah-Klorfine, 33-letniej Kanadyjki pochodzenia nepalskiego, która zmarła 19 maja. Himalaistka zasłabła podczas zejścia ze szczytu. (Fot. Kristoffer Erickson) Przewodnik naszego zespołu, Szerpa Panuru, zarządza wypięcie się z tej liny. Schodzimy na bok, na lód, i ruszamy sami – dla doświadczonych wspinaczy tak jest bezpieczniej. Po 20 minutach widzimy następne zwłoki. Mężczyzna wciąż przywiązany do liny siedzi w śniegu zamarznięty na kość; ma czarną twarz i szeroko otwarte oczy. Kilka godzin później, tuż przed tzw. Stopniem Hillary’e…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a636297a09bd1b575f4b9e114278d90b1b6ca88e-ae5e4e0.jpeg
width: 2304
height: 1728

Ostatni ludzie z jaskiń. Przesłanie z Papui-Nowej Gwinei
type: item
date: 2012-03-20T09:55:52.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: papua nowa gwinea
subject: Społeczeństwo
description: W jaskiniach pośród dzikich puszcz żyje ostatni koczowniczy lud Papui-Nowej Gwinei. Kiedy doń trafiliśmy, jego członkowie przekazali współczesnemu światu zaskakujące przesłanie.
encoded: Dziewczyna umiera. Leży w jaskini zwinięta w kłębek obok ogniska. Nazywa się Lidia Maiyu. Kaszle, jej ciałem wstrząsają dreszcze, krzyczy z bólu. Ma jakieś 15 lat. Trzy miesiące temu urodziła dziecko, które zmarło. Grupa zostawiła ciało noworodka w jaskini i poszła dalej. Pasu Aiyo, mąż Lidii, mówi mi, że tak już jest. – Kiedy zachorujesz, to albo zdrowiejesz, albo umierasz. Ciemność za poświatą płonącego pod skalnym nawisem ogniska jest nieprzenikniona. Deszcz smaga ogromne liście. Wygląda na to, że tutaj, w górach Papui-Nowej Gwinei, nocą zawsze pada. To dlatego Lidia i inni członkowie jej ludu zwanego Meakambut szukają schronienia pod skałami. Jaskinie znajdują się wysoko, w urwiskach. Dostanie się do nich czasami wymaga wspinaczki. Są też naturalnymi fortecami, które kiedyś chroniły Meakambutów przed łowcami głów i kanibalami. Ale to było dawno. Teraz ich wrogowie są mniej gwałtowni, ale równie śmiercionośni: malaria, gruźlica... Pasu przepędza psa Biyi i siada przy ognisku. Wygładza przepaskę biodrową z liści i kładzie głowę Lidii na swoich kolanach. Dziewczyna spogląda na niego żałośnie. Pasu prosi swego brata Johna, by nas zapytał, czy możemy jej pomóc. Jak się okazuje – wkroczyliśmy w sytuację kryzysową. Nasz plan podążania za Meakambutami, jednym z ostatnich jaskiniowych, na wpół koczowniczych ludów w Papui-Nowej Gwinei, stracił na znaczeniu. Nasz specjalista od pierwszej pomocy bada Lidię i stwierdza, że jej płuca wypełnia płyn, serce wali w tempie 140 uderzeń na minutę, a temperatura wynosi 40OC. Najwyraźniej dziewczyna cierpi na zagrażające życiu zapalenie płuc. Podajemy jej antybiotyk. Nakłaniamy chorą do wypicia kubka odkażonej wody z cukrem i sugerujemy, by rankiem wynieść ją z gór i przetransportować w dół rzeki, do przychodni w wiosce Imboin. Dwaj inni Meakambuci, Michael Wakinjua i jego maleńki syn, też są poważnie chorzy. Sebastian Haraha jest etnografem, który miał określić położenie jaskiń Meakambutów za pomocą GPS-u. Ma nadzieję, że zarejestruj…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3c57546d480251f30f33eab8b7c3db8d08506246-57fa860.jpeg
width: 670
height: 447