National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-10T14:55:59.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Mosty pomiędzy kulturami. Laureaci Nagrody Benedykta Polaka 2026
items: Kajaki - wszystko, co warto wiedzieć . Trasy dla początkujących, średniozaawansowanych i ekstremalistów
items: Twierdza zębów smoka. Każdy poszukiwacz tajemnic powinien to miejsce zobaczyć
items: Wszystkie "naj" w USA. Ameryka w poprzek
items: Chełm: Biały duch białych podziemi
items: Podziemny świat Rapa Nui. Setki jaskiń we wnętrzu Wnętrze Wyspy Wielkanocnej
items: Kambodża: Tropikalny raj po przejściach
items: Rapa Nui: Wyspa kolosów
items: Amazonki powrót do źródeł
items: Mrożone węże Gór Białych
items: Goryle – włochaci kuzyni z Gór Mglistych
items: Grenlandia na ostro
items: Kalimnos
items: Twierdza zębów smoka

Mosty pomiędzy kulturami. Laureaci Nagrody Benedykta Polaka 2026
type: item
creator: Marcin Jamkowski
subject: Nauka
subject: nagrody
subject: nauka
description: Uhonorowano troje ludzi, których życiowe drogi prowadziły przez amazońską dżunglę, marokańskie archiwa, laboratoria Tuluzy i teatralne sceny Indii oraz Polski. Ich biografie przypominają, że współczesna eksploracja nie polega już wyłącznie na odkrywaniu białych plam na mapach. Dziś odkrywa się przede wszystkim ludzi, idee i niewidzialne połączenia między światami.
encoded: W gotyckich wnętrzach wrocławskiego ratusza panował półmrok rozświetlany czerwcowym słońcem wpadającym przez wysokie okna. Na ścianach – portrety dawnych rajców, pod sklepieniami – rozmowy prowadzone po polsku, francusku, angielsku i hindi. W tej historycznej przestrzeni, odbyła się ceremonia wręczenia Nagrody Benedykta Polaka. Laureatami zostali: ojciec Symeon Czesław Stachera – franciszkanin, antropolog i badacz dialogu międzyreligijnego, profesor Jean Pierre Majoral – światowej sławy francuski chemik i pionier badań nad dendrymerami, oraz Mandar Shrikrishna Purandare – indyjski tłumacz, aktor, muzyk i ambasador kultury budujący od lat mosty między Indiami a Polską. Każdy z nich działa w innej dziedzinie, ale wszystkich łączy pasja poznawania świata i przybliżania ludziom tego, co pozornie odległe. Franciszkanin, który opisał Azję przed Marco Polo Patron nagrody, Benedykt Polak, żył osiem wieków temu, ale jego misja brzmi zaskakująco współcześnie. W połowie XIII wieku Europa żyła w strachu przed Mongołami. Niewiele wiedziano o potędze, która niczym burza przetaczała się przez stepy Azji i pustoszyła rubieże Europy. Ludzi ze wschodu, których początkowo nie znano nawet z imienia, nazwano Tatarami – wysłannikami z Tartaru, czyli z piekieł. Wielu współczesnych było przekonanych, że nadciąga apokalipsa. W 1245 roku papież Innocenty IV postanowił spróbować dyplomacji i wysłać na wschód misje, które dotrą do serca mongolskiego imperium i do wielkiego chana zawiozą list. Jednak zadanie przerosło posłów – trzy papieskie misje zawiodły. Na czele czwartej wyprawy papież postawił leciwego Włocha Giovanniego da Pian del Carpine, 60-latka bez doświadczenia podróżniczego, ale z dobrymi pomysłami. Jednym z nich było to, by z papieskim listem udać się z Lyonu do Pragi szukając pomocy. Tam zaś poradzono mu by skierował się do… Wrocławia. Czy przyczyną było to, że Polacy mieli już swoje doświadczenia z tatarskimi najazdami, wschód rozumieli jak mało kto w Europie, a od pojmanych mon…

nagrodzeniilaudatorzyfotmarzenahmielewicz-5240-178c5c5.jpg
width: 1920
height: 1280

Kajaki - wszystko, co warto wiedzieć . Trasy dla początkujących, średniozaawansowanych i ekstremalistów
type: item
date: 2020-08-03T13:35:10.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: czarna hańcza
subject: kajakarstwo
subject: kajaki
subject: porady
subject: rekreacja
subject: rospuda
subject: Sport
subject: Travel
subject: wodospady
description: Daleko od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą! Ruszamy na spływ kajakowy.
encoded: Z wiosłem w dłoni Miarowy ruch wioseł: prawa ręka, lewa, prawa, lewa. Szum trzcin niespiesznie przesuwających się wzdłuż burt i odgłosy wody kapiącej z piór. Cisza, spokój, skupienie. Nagle w pobliskich zaroślach odzywa się głos drapieżnika i zaraz na niebie pojawia się sylwetka sokoła – ptak szuka porannej zdobyczy. Po chwili 50 m od kajaka kołuje myszołów. A rano widzieliśmy bielika. To nie wspomnienia z wizyty w zoo – tak potrafi wyglądać zwykły dzień podczas spływu kajakowego w dolinie Rospudy. Nie ma innego sposobu, by dotrzeć do takich dzikich i nietkniętych miejsc – kajak jest tu wprost wymarzonym środkiem lokomocji. Lekki, zwrotny, świetnie sobie radzi na odcinkach, gdzie rzeka meandruje. Jest wygodny na długich jeziorach rynnowych, w które wpływa kręta rzeka. I w dodatku pakowny, można w nim schować namioty, śpiwory i ekwipunek na kilkudniowy spływ. – Moda na kajaki wraca – powiedział mi jeden z właścicieli wypożyczalni na Suwalszczyźnie. Przez długi weekend w okolicach Bożego Ciała wynajął 80 kajaków – wszystkie, jakie miał. Większość dla jednego stołecznego banku, resztę dla indywidualnych kajakarzy, którzy sami skrzykują się w kilkunastoosobowe grupy – jak my. Nic dziwnego, że sport ten wraca do łask. Wraz z postępem technologicznym i zastosowaniem w łódkach nowoczesnych materiałów przestał być męczącą walką z cieknącymi drewnianymi wrakami lub kruchymi ciężkimi samoróbkami z włókna szklanego i żywicy. Teraz siedzi się wygodnie w lekkich łódeczkach z kolorowego polietylenu, a wszystkie ubrania przewozi się w wodoszczelnych workach. – Kajaki dają możliwość niezwykle bliskiego obcowania z przyrodą oraz są wspaniałym sposobem na wzmocnienie kondycji – mówi Marcin Chodorowski, który uprawia ten sport od lat, i to w każdą pogodę – nawet zimą! Podczas wiosłowania pracują nie tylko mięśnie rąk, ale (w zależności od stylu pływania, rodzaju sprzętu i rzeki) także grzbietu, obręczy barkowej, a nawet brzucha. Czasami biorą w nim udział... nogi! Po dniu spędzonym w …

kajaki-co-warto-wiedziec-516088a.jpeg
width: 2000
height: 1499

Twierdza zębów smoka. Każdy poszukiwacz tajemnic powinien to miejsce zobaczyć
type: item
date: 2020-07-26T08:22:23.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: skarby
subject: tajemnice
subject: Travel
subject: wojsko
description: Warowna linia miała chronić Berlin przed Polakami, gdyby ci chcieli ruszyć na pomoc Francji.
encoded: Bunkry majaczyły w oddali. Gdzieniegdzie było widać betonowe ścianki, w innych miejscach wieżyczki ze szlachetnej stali i pojedyncze stanowiska dla karabinów maszynowych zwane „tobrukami”. Krajobraz w całej okolicy nosił silne znamię ingerencji człowieka – dolinki ukształtowane jak pod linijkę, precyzyjnie poprowadzone kanały, podsypane sztucznie wzgórza. No i te bunkry wyzierające zza drzew. – Na długości ok. 100 km Niemcy zbudowali ponad 100 obiektów bojowych: bunkrów, umocnień, gniazd artylerii – opowiada przewodnik. – A to i tak zaledwie jedna trzecia tego, co zamierzali wznieść. Planowano bunkier co 300 m, a budowa miała trwać do 1951 r. Modelowy pancerwerk Z grupą pasjonatów podziemi zbliżamy się do „flagowego” obiektu Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego – pancerwerku 717. To gniazdo obronne własnymi wieżami strzeleckimi, podziemnymi magazynami amunicji i żywności, elektrownią, studnią… i linią kolejową łączącą je z dziesiątkami podobnych budowli wzniesionych między Odrą i Wartą. „Siedemset siedemnastka” jest dla zwiedzających bramą do międzyrzeckich podziemi. Na przedpolu betonowych ścian spod cienkiej pokrywy śnieżnej wystają regularne „kolce”. – To „zęby smoka” – mówi z uśmiechem przewodnik. Zbrojone betonowe słupki miały przeszkodzić czołgom w zdobywaniu „wschodniej linii Maginota”, natomiast potykacze (wystające pręty zbrojeniowe) – ostudzić zapał piechoty. U podstaw decyzji o budowie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego legły postanowienia konferencji wersalskiej kończącej I wojnę światową. Alianci nałożyli wówczas na Niemców zakaz budowania nowoczesnej armii – ograniczyli liczebność wojsk, zakazali tworzenia floty, lotnictwa itp. Niemcy, nim zaczęli jawnie te ustalenia łamać, postawili na budowę fortyfikacji. Odgrodzenie się od Polski miało pierwszorzędne znaczenie, bo po zwycięskiej wojnie z ZSRR zyskaliśmy opinię silnego przeciwnika, który w razie wojny francusko-niemieckiej ruszy na Berlin. Linia fortyfikacji miała zatem być gwarancją bezpieczeństwa dla…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7cf2d107cc1c014f3deee347210000c3c7a52de6-4f79097.jpeg
width: 1517
height: 1007

Wszystkie "naj" w USA. Ameryka w poprzek
type: item
date: 2020-06-03T09:04:00.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka północna
subject: Moto
subject: podróże
subject: Shopping
subject: Sport
subject: stany zjednoczone
subject: Technologia
subject: Travel
description: Pokolenia bitników, harleyowców, kowbojów i hippisów ruszały z jednego wybrzeża Północnej Ameryki na drugie. Szukali natchnienia, przygody, ucieczki lub lepszego życia. Ja pojechałem znad Atlantyku nad Pacyfik poszukać najpiękniejszych gór.
encoded: NAJTRUDNIEJ ... to było na samym początku. Bo początek tej podróży był końcem innej. Tak dobrej, że żal było ją kończyć i trudno się było pożegnać. Trwała rok, kiedy mieszkaliśmy całą rodziną w Cambridge. Dla mnie to była cudowna podróż w czasie – powrót na studia i bieg przez półki z książkami akademickimi. Ale również emocjonująca przygoda ze wspinaniem – co weekend bowiem z ekipą studenckich przyjaciół jeździliśmy na północ, od Bostonu – w Góry Białe. Właśnie podczas jednej ze wspinaczkowych wycieczek jeden z przyjaciół zaczął wymieniać nazwy gór, skał i ścian Ameryki, które zawsze chciałem odwiedzić. Squamish, Smith Rock, Boulder Canyon, Rifle – te nazwy nie istnieją w przewodnikach turystycznych. Nie dotrze do nich nikt, kto puści się w podróż przereklamowaną transamerykańską Drogą 66. Popłakaliśmy więc na pożegnanie i ruszyliśmy spod Bostonu, kierując się na zachód, by wszystkie te wymarzone miejsca zobaczyć. NAJŁATWIEJ ... to było kupić samochód. Od razu skreśliliśmy z listy wszystkie szpanerskie coupé, odłożyliśmy zakup kabrioleta na późną starość w Kalifornii, a z najlepszego serwisu ogłoszeniowego Ameryki – Craigslist.com, wybraliśmy „szewcia” G20 – wielkiego zielonego nastoletniego vana ze stajni Chevroleta. Miał pod budą ogromne łóżko, a pod maską sześciolitrowy, ośmiocylindrowy silnik, który palił tyle, że przy dodaniu gazu w baku tworzył się chyba wir! No, ale za to kosztował zaledwie 1,5 tys. dol.! „Szewcio” był naszą kuchnią, sypialnią, łazienką i środkiem transportu jednocześnie. Przejechał z nami rok, zrobił 20 tys. mil i nigdy się nie zepsuł. NAJBARDZIEJ NUDNO ... to było na preriach Kanady. Kiedy ruszyliśmy z naszego niemal już rodzinnego Cambridge, przejechaliśmy przez monumentalne wodospady Niagara (nad którymi właśnie kręcona była bollywoodzka superprodukcja, o tym że ona go kocha, ale on kocha inną – a może odwrotnie), przetrwaliśmy najbardziej drobiazgową na świecie kontrolę graniczną na wjeździe do Kanady i zanurzyliśmy się w Krainę Wielkic…

usa-e9f8b6f.jpeg
width: 5070
height: 3380

Chełm: Biały duch białych podziemi
type: item
date: 2019-10-24T13:56:45.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chełm
subject: kopalnie
subject: kreda
subject: Travel
description: Nikt nie wie, kiedy powstały, dokąd biegną ani jakie kryją skarby. Za to połknęły już jeden dom i ciężarówkę. Oto Chełmskie Podziemia Kredowe.
encoded: Kamienica zniknęła w 1956 r. Stała przy ulicy Lubelskiej – jednej z głównych ulic Chełma, niedużego miasta, które dziś leży na polskiej Ścianie Wschodniej, a przez wieki znajdowało się w centrum Rzeczypospolitej. Pewnego dnia dom po prostu zapadł się pod ziemię! Mieszkańcy miasta prędko przypomnieli sobie o rozciągających się pod starówką tajemniczych średniowiecznych korytarzach. Lata 50. ubiegłego wieku nie sprzyjały jednak wyjaśnianiu dawnych legend i tajemnic, więc dom po cichu odbudowano, a o dziwnych tunelach szybko zapomniano. Podziemia nie pozwoliły jednak tak po prostu wymazać się z pamięci – przypomniały o sobie w równie spektakularny sposób jeszcze raz. W latach 70. na tej samej ulicy Lubelskiej w powstałej nagle wyrwie w ziemi zniknęła cała ciężarówka! Na szczęście nikomu nic złego się nie stało. Czasy były już wówczas nieco inne, więc po tym wydarzeniu włodarze miasta sięgnęli po dawne plany, wezwali na pomoc górników ze Śląska i rozpoczęli eksplorację oraz zabezpieczanie jedynych istniejących na świecie podziemi kredowych. Ich początki giną w mroku historii. Prawdopodobnie po raz pierwszy mieszkańcy osady (podniesionej do rangi miasta przez Władysława Jagiełłę) zaczęli drążyć tunele około XIII w. Pierwsze korytarze powstały w okolicach góry zamkowej. Wbrew pozorom nie było to trudne zadanie, ponieważ Chełm leży na obszarze zbudowanym z miękkich skał: kredy, wapienia oraz margli. Wydobywana kreda była stosowana w farbiarstwie, do budowy domów, przy wytopie metali, ich polerowaniu i do produkcji leków. Ponieważ zapotrzebowanie na białe kruszywo było spore, a handlarze przyjeżdżali po nie z odległych części kraju, wkrótce w miękkiej kredowej skale kopał już każdy, kto popadnie. Większość właścicieli domów rozpoczynała budowę sztolni... we własnej piwnicy! Według dokumentów miejskich pochodzących z XVII w. na 100 kamienic stojących na chełmskim Starym Mieście aż 80 miało wówczas pod piwnicami kredowe podziemia. Z czasem pod miastem powstała istna plątanina…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5c4a5ec9c19d16da19da8587b799f18341a903b8-84a2ef5.jpeg
width: 4000
height: 3000

Podziemny świat Rapa Nui. Setki jaskiń we wnętrzu Wnętrze Wyspy Wielkanocnej
type: item
date: 2019-09-06T04:52:04.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chile
subject: jaskinie
subject: Sport
subject: Travel
subject: wyspa wielkanocna
description: Przeczytaj opowieść o polskiej grupie śmiałków, która postanowiła je zbadać.
encoded: – Ja!-ski!-nia! – krzyczy Rafał, pokazując ręką w górę. Huk fal zagłusza skandowane sylaby. Od godziny skacząc z kamienia na kamień, idziemy brzegiem Pacyfiku po północno-wschodnich rubieżach Rapa Nui, niedużej, przypominającej trójkąt wyspy. Europejczycy w 1722 r. nazwali ją Wielkanocną – od dnia, w którym po raz pierwszy przybili do jej brzegów. Nad naszymi głowami piętrzy się klif zbudowany z wulkanicznych głazów, tufów i popiołów. Wszystko przemieszane jak warstwy w torcie i zapieczone siłami natury. Około 3 mln lat temu seria potężnych erupcji dała początek wyspie, a kolejne wybuchy ukształtowały jej powierzchnię. W materii wyrzucanej z ognistego wnętrza Ziemi, niczym rodzynki, tkwią jaskinie – długie i ciasne tunele. Ich odnalezienie, penetracja i kartowanie oraz badanie tego, co przez setki lat pozostawili w nich mieszkańcy Rapa Nui, jest celem naszej 18-osobowej wyprawy. Otwór, na który wskazuje Rafał Kardaś, na co dzień nauczyciel geografii oraz instruktor wspinania, znajduje się jakieś 20 m nad wybrzeżem. Wejścia doń broni połać kruchej skalnej ściany – momentami pionowej, momentami odchylającej się do tyłu. Rafał związuje się liną i ostrożnie rusza w górę. Dochodzi na półeczkę pod solidnie wywieszającym się okapem. Pokonanie go jest możliwe tylko dzięki tzw. żywej drabinie – musi stanąć na moich ramionach, by wejść na dalszą część ściany. Nikt z nas nie ma wątpliwości, co się stanie, jeśli Rafał odpadnie. W końcu dociera do krawędzi otworu, zagląda do niego i wślizguje się do środka. – Jest ciasno, ale to klasyczny tunel lawowy! – krzyczy. – Wchodzicie? Dotarcie tam kolejnych dwóch osób zajmuje godzinę. W końcu zziajani, skuleni na półeczce o powierzchni metra kwadratowego, zakładamy kaski, szykujemy oświetlenie i sprzęt. Rafał i Beata Michalak prowadzą pomiary topograficzne dalmierzami laserowymi i szkicują jaskinię. Ja ruszam do przodu. Przez pierwszych 10 m tunelu można posuwać się na kolanach. Korytarz ma owalny przekrój, typowy dla jaskiń powstającyc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dbb277aa5dc1ff630ed34a78e37305f0e2514403-ad94e7e.jpeg
width: 600
height: 400

Kambodża: Tropikalny raj po przejściach
type: item
date: 2019-07-22T07:29:00.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kambodża
subject: Lifestyle
subject: podróże
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Coraz bardziej trendy, ale jeszcze nie zepsuta masową turystyką. Miotająca się między piekłem najnowszej historii a rajem ciągle nieskażonej natury. Ostatnio wieją dla niej pomyślne wiatry. Mieszkańcy Kambodży spieszą się, jakby chcieli zostawić przeszłość za plecami.
encoded: Kocimi ruchami przebiegła przez dziedziniec, wskoczyła na kamienny mur świątyni z orientalnymi freskami przerośnięty korzeniami gigantycznego drzewa. Po czym wdała się w śmiertelną walkę wręcz. Lara Croft, przystojna pani archeolog w ciele Angeliny Jolie – jej kilka szybkich ciosów wystarczy, by przeciwnicy pokotem leżeli na ziemi. Nie czekając, aż przybędą wrogie posiłki, kobieca wersja Indiany Jonesa zeskoczyła na ziemię i... grunt się pod nią rozstąpił. Lecąc z naszego Angkoru, wylądowała wprost w halach Paramount Pictures w Hollywood, gdzie nakręcono dalsze sceny filmu Tomb Raider – mówi przewodnik. Historia powstania hollywoodzkiego hitu kręconego w ruinach kambodżańskiej świątyni i inspirowanego tajemnicami tego miejsca jest żelaznym punktem każdej wycieczki po Angkorze. Nic dziwnego, że Angkor rozpala wyobraźnie scenarzystów i turystów – wygląda, jakby był nie z tego świata. Pierwszy raz zobaczyłem go jeszcze przed świtem. Ogromny zespół pałaców i świątyń. Długie rzędy kolumn, wielopiętrowe, kaskadowe kamienne konstrukcje. Gigantyczne twarze bogów wykute w omszałych piaskowcach. Setki budowli. Największe otoczone niewiarygodnie szeroką fosą porośniętą kwiatami. Każdy detal konstrukcji ma znaczenie symboliczne, religijne. A całość w samym sercu gęstej dżungli... „Sceneria niczym z kanonu literatury podróżniczej” – pomyślałem, czekając, aż opadną opary mgieł, które potęgowały jeszcze wrażenie, jakie robiły wyłaniające się wysokie wieże świątyń. Przyjechałem tak wcześnie, że jeszcze nie było turystów. Pałace emanowały spokojem. Wewnętrzną harmonią. Pięć wielkich wież, znanych z flagi Kambodży, dopiero z wolna zalewało światło świtu. Ruszyłem w ich kierunku szerokim kamiennym mostem. Owoce związków bogów Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa oznaczającego miasto. Do dziś w używanym w Kambodży języku khmerskim znaczy „stolica” lub „święte miejsce”. Leżący kilka kilometrów od miasta i lotniska w Siem Reap na północnym zachodzie kraju zespół pałaców, świątyń …

kambodza-tropikalny-raj-po-przejsciach-86106c3.jpeg
width: 2121
height: 1414

Rapa Nui: Wyspa kolosów
type: item
date: 2019-07-15T11:00:00.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chile
subject: Edukacja
subject: Lifestyle
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspa wielkanocna
description: Zastępy kamiennych posągów Moai nieustępliwie strzegą legend Rapa Nui – chilijskiej Wyspy Wielkanocnej.
encoded: Na powitanie były kwiaty. Już na lotnisku zawisły na mojej szyi (i na szyjach moich kompanów) girlandy kuszące zapachami tropików. Dobry początek – pomyślałem sobie, gdy urocza Polinezyjka obdarowała mnie też uśmiechem równie pięknym co kwiaty. – Iorana! – „Witaj”! Potem szybko przyszedł czas na Hanga Roa, jedyne na wyspie miasto, choć to szumne słowo dla osady parterowych domków ukrytych w gąszczu tropikalnej roślinności. Po tutejszych drogach samochody zżarte przez sól Pacyfiku poruszają się dostojnie, z prędkością zaledwie 30 km/godz., w myśl zasady, że i tak nie ma się dokąd spieszyć. Mijają je jadący konno na oklep długowłosi, wytatuowani faceci. Zachowują się, jakby sjesta trwała cały dzień. W ogrodach rosną bananowce, za uszami dziewczyn zatknięte są kolorowe kwiaty, w restauracyjkach podają drinki z parasolkami i homary. Doprawdy, rajski początek! Dalej były już tylko kamienne posągi. Wielkie 30-metrowe kolosy. I średnie – o połowę niższe. I małe – wielkości rosłego mężczyzny. Mówi się tu na nie moai. Jedne stoją na okazałych ceremonialnych platformach-ołtarzach, inne są niedbale porzucone w krzakach w zakątkach wyspy. W sumie jest ich tu ponad 900. Dla miejscowych są święte. Turystom nie wolno ich niszczyć, wchodzić na nie i dotykać. Do wielu nie można się nawet zbliżać. Nikt dokładnie nie wie, jak powstały, jak je transportowano i jaką pełniły funkcję. Te wyniosłe kolosy, największa atrakcja Wyspy Wielkanocnej, zainspirowały więcej legend niż grobowiec Tutanchamona, piramidy Majów i Stonehenge razem wzięte! Wszystko dla kolosa Najpopularniejsze posągi stoją już w samym mieście Hanga Roa. Ale niedaleko domu, który wynajęliśmy na czas wyprawy, również wznoszą się kamienne kolosy. Pognałem je obejrzeć, gdy tylko rozpakowałem plecak. Pięć figur stało w równym szeregu na nadmorskim „ołtarzu” Ahu Vai Uri. Odwrócone tyłem do Pacyfiku patrzyły w głąb lądu. Niewysokie, miały może po pięć metrów wzrostu, zrobione z tufu – szarej, miejscowej skały wulkanicznej. Jedne…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/50710d8acd4c29195591335a7ea103fb83156282-c9f7108.jpeg
width: 1000
height: 671

Amazonki powrót do źródeł
type: item
date: 2015-06-29T06:27:25.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: piotr chmieliński
subject: podróże
subject: rzeka amazonka
description: Czy w XXI w. można przenieść początek najpotężniejszej rzeki świata o 1200 km? Oto historia serii wielkich wypraw i niezwykłej wędrówki źródła Amazonki po peruwiańskich Andach.
encoded: Dolina była bardzo rozległa. Łagodne stoki porośnięte wysokogórską trawą pokrywał poranny szron. Na szczytach wzgórz wystawały skały, a dołem sączył się mały potok. „Strumień Amazonka” – żartowaliśmy. W istocie powyżej bazy naszej wyprawy schodziły się trzy kilkukilometrowe górskie strumienie. Jeden z nich, ten najdłuższy (wówczas jeszcze nie wiedzieliśmy który), był źródłem Amazonki. Ciekiem rodzącym się z sopli powstających nocą na wysokogórskich trawach, topiących się lodów i śniegów rozległego masywu Nevado Mismi. Te krople dawały początek najpotężniejszej rzece świata, która spływa z białych szczytów Andów na południu Peru i wijąc się przez głębokie doliny, nabiera wody i mocy, by na nizinach Brazylii meandrować przez największą na świecie tropikalną puszczę. Zbiera wodę z obszaru 5,5 mln km2. Żywi setki milionów ludzi. Amazonka. Gdy po 7 tys. km od miejsca narodzin dociera wreszcie do ujścia do Atlantyku, jest już tak szeroka, że pierwsi odkrywcy przybywający ze Starego Lądu, wpływając w nią, sądzili, że znajdują się w zatoce morskiej. Dopiero zaczerpnąwszy wody zza burty, zrozumieli, że płynęli w nurcie rzeki tak szerokiej, jak żadna, którą znali. Od brzegu do brzegu miała 200 km. Badacze z GPS-em – Biegniemy, biegniemy! – pokrzykiwaliśmy do siebie nawzajem w bazie u źródeł Amazonki, gdy z obolałą głową po lodowatej nocy spędzonej na wysokości 4800 m n.p.m. wyczołgiwaliśmy się przed namioty. Mróz był tak przenikliwy, że biegliśmy na koniec obozu, gdzie najwcześniej docierały rozgrzewające promienie wychodzącego zza grani słońca. Stawałem na palcach i dopiero gdy zaczynało mi świecić na twarz, czułem, że zaczynam odtajać. Był rok 2000. GPS-y miały jeszcze dokładność rzędu kilkudziesięciu metrów. Ich sygnał zakodowany przez armię USA, właściciela satelitów, pływał i zwodził, by nie dać szans na wykorzystanie bojowe. Andrzej Piętowski, szef wyprawy, i Piotr Chmieliński – dwaj wielcy kajakarze – zaprosili do udziału w wyprawie naukowców z Uniwersytetu Harvarda w …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/835104c3a87f28245e6626c6b3f9b575384d8e34-dd9c295.jpeg
width: 900
height: 600

Mrożone węże Gór Białych
type: item
date: 2012-02-20T13:19:00.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Sport
subject: sporty zimowe
subject: stany zjednoczone
subject: wspinaczka górska
subject: wspinaczka lodowa
description: Czy jest jakiś pożytek z marznącej mżawki w górach? Owszem! Będzie się po czym wspinać!
encoded: Powierzchnia jeziora trzeszczała przy każdym kroku. Świeży grudniowy lód nie zachęcał do podróży w poprzek zamarzniętego Newfound Lake (pol. „jezioro nowo odnalezione”). – Pospiesz się, bo jak pęknie, to my będziemy odnalezieni. Ale dopiero na wiosnę! – krzyczał Paul, mój amerykański przyjaciel i partner wspinaczkowy. Dźwięczące odgłosy uderzeń naszych butów i kijków trekkingowych o lód oraz dalekie stuki pękającej pokrywy jeziora dopingowały lepiej niż niejeden program motywacyjny w korporacji. – Biegnę, biegnę! Już wrzucam trzeci bieg terenowy! – wydarłem się do niego i mamrocząc pod nosem wszystkie znane mi angielskie przekleństwa, ruszyłem z ciężkim plecakiem z kopyta przez gładką taflę. Błysk lodu w oku Nie wspinałem się zimą 15 lat. Po jednym sezonie w Tatrach oświadczyłem swoim kumplom, że dla mnie wspinanie plus zima równa się Afryka. Zwiedziłem z liną pół afrykańskiego kontynentu i nie żałowałem. Dopiero pobyt w New Hampshire, w północno-wschodniej części USA – i niegasnący entuzjazm Paula dla wspinania zimowego – zdołały zmienić moje nastawienie. – Nigdzie na świecie klimat nie jest tak sprzyjający do wspinania lodowego jak tutaj – zachęcał mnie tygodniami już od wczesnej jesieni. Kiedy zorganizował mi buty, raki i czekany, nie było wyjścia: trzeba było ruszyć na mróz. Dwie godziny samochodem na północ od Cambridge, koło Bostonu, gdzie wtedy mieszkałem, wilgotne ciepłe wiatry wiejące od Florydy wzdłuż Apallachów spotykają się z lodowatymi powiewami nadciągającymi z północnej Kanady. Na dodatek w miejscu zetknięcia się tak skrajnych mas powietrza wyrasta spory masyw górski. Każdej zimy jest tak obficie obsypany śniegiem i oblany lodem, że nazwano go Górami Białymi. Jego ściany, zbocza i okolice pokryte są zamarzniętą skorupą od listopada aż do kwietnia – nic więc dziwnego, że dla wschodniej części USA góry stanu New Hampshire są wymarzonym miejscem do uprawiania wspinaczki lodowej. Samo wspinanie lodowe to nic innego jak wchodzenie w górę po zamarzniętej wo…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cf9deeef7a62be36b489c506c219a3e00818f0a3-2efc765.jpeg
width: 494
height: 329

Goryle – włochaci kuzyni z Gór Mglistych
type: item
date: 2009-04-03T05:44:51.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: goryl
subject: małpy
subject: natura
subject: zwierzęta
description: Czarne jak smoła dziecko bawiło się wśród bambusowych zarośli. Chwytnymi rączkami próbowało upychać kolejne listki w roześmianej buzi. Mama, też czarna niczym tusz do kaligrafii, podtykała mu gałązki, a brzdąc próbował naśladować zwinne ruchy jej nadgarstka.
encoded: Dopełnieniem idyllicznego obrazka był przechadzający się w okolicy tatuś – stateczny, nieco siwiejący na grzbiecie. Jak przystało na ojca rodziny, ważył ze 200 kg! Zaniepokojony przydługim wpatrywaniem się obiektywu w jego domowe stadło, wstał, przeciągnął się groźnie, ryknął tak, że włosy stanęły dęba i ruszył wprost na kamerę – by „przyłożyć”, jak sądziłem, wścibskiemu operatorowi. Tak wyglądał mój pierwszy, jeszcze telewizyjny, kontakt z gorylami górskimi. Karisimbi, wulkan liczący 4 507 m n.p.m., pokrywały szare watowate chmury. Obserwowałem go już od kilku dni z okien domu w Ruhengeri (Musanze) na północy Rwandy, licząc, że uda mi się wstrzelić w „okienko” ładniejszej aury. Do Rwandy przyjechałem po zdjęcia do śmiertelnie poważnego tematu – rzezi Tutsich przez Hutu w 1994 r. W tym malutkim afrykańskim kraju, zwanym „Szwajcarią Czarnego Lądu” lub „Krajem tysiąca wzgórz”, zginęło wówczas milion ludzi w ciągu zaledwie trzech miesięcy. Ślady tragedii zarastają bardzo powoli, a pamięć o niej jest pieczołowicie pielęgnowana przez obecną władzę. W Ruhengeri chciałem uciec od makabry i zrealizować jedno ze swoich dziecięcych marzeń – zobaczyć goryle górskie na wolności. Goryle należą do małp naczelnych – gromady, z której wywodzą się nasi najbliżsi kuzyni. Określenie ich przez prymatologów jako „człowiekowate” rozwiewa wszelkie wątpliwości. To bowiem właśnie z gorylami (a także z szympansami) człowiek ma najwięcej wspólnych cech. Amerykańscy genetycy wyliczyli z dużą precyzją, że 97–98 proc. genotypu każdy z nas ma identyczne jak goryle. Według niektórych badań większe są różnice genetyczne pomiędzy małpami ze stad pochodzących z sąsiednich wzgórz niż między nimi a ludźmi. Nasi włochaci krewniacy zamieszkują równikowe lasy Afryki – od Kamerunu, przez Kongo, po Rwandę. Dzielą się na dwa gatunki i cztery podgatunki. Nie wgłębiając się w zawiłości systematyki małp naczelnych, w której naukowcy zapowiadają wprowadzenie wkrótce zmian, trzy z tych podgatunków to goryle nizin…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/517cc079c155edbbbf1181cdfb6afd1a3e2f6c18-93943a1.jpeg
width: 640
height: 431

Grenlandia na ostro
type: item
date: 2009-03-25T15:00:20.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: foki
subject: goryl
subject: grenlandia
subject: Kultura
subject: lód
subject: lodowce
subject: roald amundsen
description: Nigdy nie przypuszczałem, że góry lodowe i pola śnieżne mogą stworzyć scenerię dla tak gorącej wyprawy.
encoded: Z początku nic nie wskazywało, że tak to się pięknie rozkręci. Gdy awionetka dotknęła kołami pasa startowego na lotnisku Ilulissat nad Zatoką Disko na Grenlandii, deszcz siąpił, jakby to był polski październik. „Zimno, wietrznie i buro”, warknąłem pod nosem, jeszcze nie wiedząc, jak grzeszę. Na dodatek ekipa z jachtu „Stary”, z którą się tam umówiłem, co tu owijać w bawełnę, nie pojawiła się. Siedziałem więc sam jak (środkowy) palec w tej dżdżystej pogodzie na stercie ważącego 75 kg sprzętu wspinaczkowego, nurkowego i fotograficznego, zastanawiając się, „co ja tu właściwie robię”? SMAK 1. – ŻEGLARSKI – No siema! Sorki za spóźnienie, ale na lotnisko jechaliśmy stopem – wyrwał mnie z zadumy głos dwójki Polaków. Grzegorz i Tomek płynęli tu jachtem ze Szczecina. Zajęło im to dwa miesiące, więc elastyczne podejście do kwestii czasu uznałem za uzasadnione. Na tej lodowatej wyspie miały się wymienić załogi, nim „Stary” ruszy w najtrudniejszą podróż dla jednostki pod żaglami – przez Przejście Północno-Zachodnie. Poszukiwania tego przesmyku, którym dałoby się przepłynąć z Atlantyku na Pacyfik przez północną Kanadę, trwały ok. 400 lat i pochłonęły setki ofiar. Jako pierwszy z problemem rozprawił się 100 lat temu najsłynniejszy żeglarz polarny Roald Amundsen, znany m.in. ze zdobycia bieguna południowego. Amundsenowi pokonanie Przejścia zajęło trzy lata (dwa zimowania w trakcie nocy polarnej!) i kosztowało utratę statku. Do dziś szlak pokonało zaledwie ok. 50 jednostek (w tym lodołamacze atomowe i jeden tankowiec z – symboliczną – 1 baryłką ropy), ale tylko ok. 10 jachtów. Żaden z nich przed „Starym” nie płynął pod polską banderą. Ja miałem dołączyć do ekipy na dwa tygodnie, w czasie których zamierzaliśmy pływać po wodach grenlandzkiej Zatoki Disko, nim jacht wyruszy do północnej Kanady. – Póki co, „Stary” miał awarię, stąd 2–3 dni spóźnienia – wyjaśnił Tomek. – No i, całkiem bym zapomniał, nocujemy na dziko w namiotach – dodał Grzegorz. Od razu poczułem, że to będą ostre i uda…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1a8d2caac34a6f5417bce3cdae7f47f9cb4f674d-f79623e.jpeg
width: 640
height: 427

Kalimnos
type: item
date: 2009-03-23T10:48:48.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: egzotyka
subject: kalymnos
subject: morze egejskie
subject: Sport
subject: wspinaczka
description: Żadnych zabytków. Żadnego zwiedzania, muzeów, turystyki. Można z czystym sumieniem zająć się tym, co tu najważniejsze – wspinaniem.
encoded: Odgłos pierdzącego skutera wyrwał mnie ze snu. Narastające tran tan tan ta tan tta ttadan, którego nie dało się zdusić poduszką naciąganą na uszy. – Już ósma – pomyślałem. – Gruby sklepikarz za chwilę wyłoży świeże bułki – szepnąłem do śpiącej w najlepsze narzeczonej. Była późna jesień. Zbyt późna, by jeszcze nacieszyć się poranną kąpielą w morzu. Póki na wznoszące się nad wioską wapienne ściany nie wyjdzie pełne, ostre słońce, trzeba o tej porze roku chodzić tu w dwóch polarach. Szybka kawa, bułki z figowym dżemem albo miodem tymiankowym i można wychodzić. Z sąsiednich pokojów dochodzą odgłosy przyjaciół kończących poranną toaletę. Jeszcze kilka minut i spotykamy się na obrośniętym kwieciem podwórzu. Plany były ustalone przy kolacji, więc nie ma co deliberować. Pakujemy liny i resztę wspinaczkowych „zabawek” do plecaków, odpalamy skutery (główny środek transportu na wyspie) i jedziemy w skały. Nareszcie. Mimo wspinania prawie dzień w dzień nikt nie ma dość – w końcu na Kalimnos są jedne z najlepszych w Europie skał do uprawiania naszego hobby! Z daleka skały Kalimnos wyglądają jak jeden wielki mur wapienia ciągnący się kilometrami wzdłuż zachodniego wybrzeża wyspy. Wysoki miejscami na 30, a czasami na ponad 200 metrów, wznosi się nad drogą wijącą się w rytmie wcinających się w głąb lądu zatok Morza Egejskiego. Na poboczu krętej szosy półmetrowe obeliski z napisem „rock climbing area” – żeby, broń Boże, nie przegapić żadnego z najlepszych rejonów wspinaczkowych. Parkujemy przy jednym z takich znaków, skąd pod samą ścianę prowadzi 20-minutowe podejście. Słońce praży już na dobre, więc ostry marsz w górę przebiega w atmosferze przesyconej zapachem tymianku porastającego suche zbocza. – Artysta! Koniec tych zachwytów. Wiąż się „sznurkiem” i łoimy – z romantycznego nastroju wyrywa mnie (jakże słuszne!) wezwanie przyjaciół, gdy już docieram pod ścianę. Już pierwsze ruchy potwierdzają same najlepsze rzeczy, których nasłuchałem się o sztandarowym sektorze Kalimnos – „Grand…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7562ca08e4c61b871491c9289bfb8d6134571c36-10b4771.jpeg
width: 800
height: 600

Twierdza zębów smoka
type: item
date: 2009-03-22T19:59:21.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: adolf hitler
subject: dzieła sztuki
subject: fortyfikacje
subject: historia
description: Powstająca w tajemnicy warowna linia miała chronić Berlin przed Polakami, gdyby ci chcieli ruszyć na pomoc Francji.
encoded: Bunkry majaczyły w oddali. Gdzieniegdzie było widać betonowe ścianki, w innych miejscach wieżyczki ze szlachetnej stali i pojedyncze stanowiska dla karabinów maszynowych zwane „tobrukami”. Krajobraz w całej okolicy nosił silne znamię ingerencji człowieka – dolinki ukształtowane jak od linijki, precyzyjnie poprowadzone kanały, podsypane sztucznie wzgórza. No i te bunkry wyzierające zza drzew. – Na długości 100 km Niemcy zbudowali ponad 100 obiektów bojowych: bunkrów, umocnień, gniazd artylerii – opowiada przewodnik. – A to i tak zaledwie jedna trzecia tego, co wznieść zamierzali. Planowano bunkier co 300 m, a budowa miała trwać do 1951 r.! Z grupą pasjonatów podziemi zbliżamy się do „flagowego” obiektu Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego – pancerwerku 717. To jakby samowystarczalne gniazdo obronne z własnymi wieżami strzeleckimi, podziemnymi magazynami amunicji i żywności, elektrownią, studnią... i linią kolejową łączącą je z dziesiątkami podobnych budowli wzniesionych między Odrą i Wartą. „Siedemsetsiedemnastka” jest jednym z najlepiej zachowanych bunkrów i oficjalną bramą do zwiedzania międzyrzeckich podziemi. Na przedpolu betonowych ścian spod cienkiego śniegu wystają regularne „kolce”. – To „zęby smoka” – mówi z uśmiechem przewodnik. Zbrojone, betonowe słupki miały przeszkodzić czołgom i działom samobieżnym w zdobywaniu „wschodniej linii Maginota”, natomiast zainstalowane gdzienie-gdzie potykacze (wystające pręty zbrojeniowe) – ostudzić zapał i powstrzymać tempo atakującej piechoty. A wszystko po to, by budowane w największym sekrecie hitlerowskie umocnienia nigdy nie zostały sforsowane. Los chciał jednak inaczej... U podstaw decyzji o budowie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego legły postanowienia konferencji wersalskiej kończącej I wojnę światową. Alianci nałożyli wówczas na Niemców zakaz budowania nowoczesnej armii – ograniczyli liczebność wojsk, zakazali tworzenia floty, lotnictwa itp. Niemcy, nim zaczęli jawnie te ustalenia łamać, postawili na budowę fortyfika…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ee199e997e97cb898bb2bd9a9ac89042adfd6785-3b9b9e2.jpeg
width: 600
height: 399