16 smakołyków z jarmarków bożonarodzeniowych – czego warto spróbować
Najlepsze przysmaki z jarmarku bożonarodzeniowego to coś więcej niż tylko jedzenie – to zapachy, smaki i wspomnienia. Sprawdź, jakie potrawy i napoje są nieodłączną częścią zimowych jarmarków i których warto spróbować tej zimy.
Spis treści: Grzane wino Świąteczna gorąca czekolada Niemieckie ciasteczka Lebkuchen Gorący rum z masłem Placek alzacki Grzane porto ze świątecznymi przyprawami Hot-dog z kiełbaską Koktajl jajeczny Gorący wiśniowy kubek Pierniczki choinkowe Grzany cydr Orzechy w miodzie Grzane piwo Karmelowy krokant z solonymi orzeszkami i preclami Wypiekane precle Strucla bożonarodzeniowa Jarmarki bożonarodzeniowe w różnych miastach Europy przyciągają nie tylko atmosferą świąt, ale także zapachem grzanego wina, cynamonu i świeżo pieczonych ciasteczek. Wśród kolorowych stoisk znajdziesz mnóstwo tradycyjnych przysmaków – zarówno tych na słodko, jak i na słono. Od klasycznego grzańca, przez rum z masłem, aż po chrupiące precle i kiełbaski i pajdy ze smalcem – europejskie zimowe jarmarki to prawdziwy festiwal smaków. Grzane wino Tradycyjne grzane wino, znane jako mulled wine lub Glühwein, jest jednym z mniej znanych osiągnięć starożytnego Rzymu, gdzie podgrzewano wino z przyprawami w chłodne dni. Najczęściej powstaje na bazie czerwonego wina, choć na jarmarkach bożonarodzeniowych coraz częściej spotyka się także wersje białe i owocowe. Swój charakterystyczny aromat zawdzięcza korzennym przyprawom, takim jak cynamon, goździki, anyż i skórka cytrusów. W różnych krajach istnieją jego lokalne odmiany – w Skandynawii popularny jest glögg, często wzbogacany migdałami i rodzynkami. Choć grzane wino podgrzewa się do wysokiej temperatury, tradycyjnie nie doprowadza się go do wrzenia, by nie odparować alkoholu i zachować pełnię smaku. Świąteczna gorąca czekolada Ciepła filiżanka gęstej, aksamitnej gorącej czekolady to prawdziwa zimowa przyjemność, której trudno się oprzeć. W świątecznej wersji napój zyskuje wyjątkowy charakter dzięki dodatkowi aromatycznych przypraw, takich jak cynamon czy gałka muszkatołowa. To właśnie one nadają mu korzenny, rozgrzewający posmak, idealnie wpisujący się w atmosferę bożonarodzeniowych jarmarków. Całość staje się jeszcze bardziej kusząca, gdy zostaje zwieńczona puszystą bitą śmietaną, tworząc apetyczny kontrast z intensywną czekoladą. Taki napój to nie tylko deser, ale także mały świąteczny rytuał, który potrafi umilić nawet najchłodniejszy zimowy wieczór. Niemieckie ciasteczka Lebkuchen Słynne Lebkuchen, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych przysmaków świątecznych jarmarków u naszych zachodnich sąsiadów, słodzony miodem i doprawiany korzenną mieszanką cynamonu oraz imbiru. Ich historia sięga średniowiecza, kiedy wypiekano je w klasztornych piecach jako wyjątkowo trwały i aromatyczny smakołyk adwentowy. Charakterystyczny, głęboki smak ciasteczek wynika z połączenia przypraw, miodu oraz mielonych orzechów, które nadają im miękkiej, lekko wilgotnej konsystencji. Gorący rum z masłem Gorący rum z masłem to mniej znana, ale tradycyjna zimowa alternatywa dla grzanego wina, która coraz częściej pojawia się na jarmarkach bożonarodzeniowych. Napój ten wywodzi się z amerykańskiej kolonialnej receptury hot buttered rum, popularnej zwłaszcza wśród żeglarzy i mieszkańców północnego wybrzeża. Jego aksamitną konsystencję zawdzięcza połączeniu złotego rumu, miękkiego jasnobrązowego cukru oraz niesolonego masła, które po rozpuszczeniu tworzą kremową bazę. Charakter świąteczny nadaje mu mieszanka korzennych przypraw, takich jak cynamon, gałka muszkatołowa czy goździki. Ten aromatyczny, rozgrzewający napój nie tylko umila mroźne wieczory, ale też zaskakuje gości czymś rzadziej spotykanym niż tradycyjne grzańce. Placek alzacki Flammkuchen to tradycyjne danie wywodzące się z pogranicza niemiecko-alzackiego, które coraz częściej pojawia się także na jarmarkach bożonarodzeniowych. Choć przypomina pizzę, wyróżnia się brakiem sosu pomidorowego i wyjątkowo cienkim, chrupiącym ciastem. Jego charakterystyczny smak tworzy połączenie wędzonego boczku oraz crème fraîche, które po zapieczeniu stają się delikatnie kremowe. Całość wzbogacają aromaty gałki muszkatołowej i świeżego tymianku, nadające potrawie świątecznego, korzennego akcentu. To rozgrzewająca, pachnąca propozycja, idealna do podjadania w chłodne zimowe wieczory podczas świątecznych festynów. Grzane porto ze świątecznymi przyprawami Grzane porto ze świątecznymi przyprawami to elegancka alternatywa dla klasycznych grzańców, coraz częściej spotykana na jarmarkach bożonarodzeniowych. Rubinowe porto po podgrzaniu staje się jeszcze głębsze w smaku, tworząc idealną bazę dla aromatycznych dodatków. Cynamon, goździki i pieprz nadają mu korzennego, rozgrzewającego charakteru, typowego dla zimowych napojów. Liście laurowe i rozmaryn wprowadzają z kolei subtelną, ziołową nutę, która wyróżnia ten napój spośród innych świątecznych propozycji. To doskonały wybór dla tych, którzy lubią połączenie słodyczy porto z bogactwem świątecznych przypraw, zwłaszcza podczas chłodnych, festynowych wieczorów. Hot-dog z kiełbaską Hot-dog z kiełbaską to jeden z najbardziej rozpoznawalnych przysmaków jarmarków bożonarodzeniowych, idealny na szybkie, rozgrzewające przekąszenie w zimowe dni. Soczysta kiełbaska podawana jest w chrupiącej bułce, która świetnie kontrastuje z miękkimi dodatkami. Karmelizowana cebula i kiszona kapusta nadają mu słodko-kwaśny balans, tak charakterystyczny dla festynowych potraw. Obowiązkowa porcja musztardy podkreśla smak kiełbaski, dodając jej wyrazistości. Całość często dopełnia szybki sos w stylu currywurst, który nadaje temu klasykowi świąteczny, pikantno-korzenny akcent. Koktajl jajeczny Koktajl jajeczny to klasyk zimowych jarmarków, znany z kremowej konsystencji i bogatego, świątecznego smaku. Tradycyjnie przygotowuje się go z żółtek ucieranych z cukrem, które nadają napojowi aksamitną gładkość. Dodatek śmietany sprawia, że jest wyjątkowo sycący i rozgrzewający, idealny na chłodne grudniowe wieczory. Sherry i rum wprowadzają delikatną, korzenną głębię, która pięknie łączy się z zimowymi aromatami. Całość wieńczy solidna szczypta świeżej gałki muszkatołowej, dzięki której koktajl zyskuje swój charakterystyczny, świąteczny urok. Gorący wiśniowy kubek Gorący wiśniowy kubek to aromatyczny zimowy napój, który coraz częściej pojawia się na jarmarkach bożonarodzeniowych jako ciekawa odmiana klasycznego grzańca. Powstaje z połączenia czerwonego wina i likieru czereśniowego, dzięki czemu zyskuje intensywnie owocowy, głęboki smak. Dodatek świeżych przypraw, takich jak cynamon, goździki czy anyż nadaje mu rozgrzewającego, korzennego charakteru idealnego na mroźne wieczory. Cytrusy wprowadzają lekką, orzeźwiającą nutę, która równoważy słodycz wiśni. Podawany na gorąco i udekorowany laską cynamonu, stanowi efektowną, świąteczną propozycję, która przyciąga zapachem z odległości. Pierniczki choinkowe Pierniczki choinkowe to klasyk jarmarków bożonarodzeniowych, który potrafi jednym kęsem przenieść na zaśnieżony, tętniący aromatami rynek. Ich prostota kryje intensywną mieszankę cynamonu, imbiru i ziela angielskiego, tworząc głęboki, korzenny smak. Podczas pieczenia uwalniają charakterystyczny świąteczny zapach, który natychmiast budzi zimowy nastrój. Na wielu jarmarkach spotkać można ich lokalne odmiany, niekiedy ozdobione cukrem lub delikatnym lukrem. To idealna przekąska do chrupania w drodze między straganami, rozgrzewająca aromatem i świąteczną atmosferą. Grzany cydr Ten super prosty, rozgrzewający jesienny koktajl to napój, który często pojawia się także na świątecznych jarmarkach jako delikatniejsza alternatywa dla klasycznego grzańca. Jego ciepła, korzenna nuta idealnie komponuje się z chłodnymi, przepełnionymi aromatami uliczkami festynów. Podawany na gorąco sprawia, że każdy łyk natychmiast rozgrzewa i poprawia nastrój. Laska cynamonu użyta jako dekoracja dodaje mu nie tylko efektownego wyglądu, ale także podkreśla jego aromat. To napój, który zachwyca prostotą i świątecznym urokiem, a jednocześnie idealnie wpasowuje się w zimowy klimat jarmarków. Orzechy w miodzie Ta pyszna mieszanka orzechów to jedna z tych przekąsek, które na jarmarkach bożonarodzeniowych kuszą zapachem już z daleka. Połączenie migdałów, makadamii, nerkowców, pekanów, orzechów włoskich, orzeszków ziemnych i nasion tworzy wyjątkowo chrupiącą, różnorodną kompozycję. Każdy składnik pokryty jest błyszczącym, miodowym sosem z odrobiną soli, dzięki czemu smaki słodkie i słone idealnie się równoważą. Podczas prażenia orzechy nabierają głębokiego aromatu, który natychmiast przywołuje świąteczny klimat. To idealna przekąska do podjadania w drodze między straganami, dodająca energii w chłodne zimowe wieczory. Grzane piwo Grzane piwo to ciekawa, coraz popularniejsza alternatywa dla tradycyjnych zimowych napojów, która świetnie wpisuje się w klimat jarmarków bożonarodzeniowych. Podgrzanie piwa wydobywa z niego łagodniejsze, słodowe nuty, dzięki czemu idealnie łączy się ze świątecznymi przyprawami. Dodatek cynamonu, goździków i anyżu nadaje mu korzennego aromatu, przywołującego typowy grudniowy nastrój. Klementynki wprowadzają świeżą, cytrusową słodycz, która pięknie równoważy głębię przypraw. To napój, który zaskakuje smakiem i z łatwością staje się hitem zimowych spotkań przy straganach. Karmelowy krokant z solonymi orzeszkami i preclami Chrupiące krokanty to jedna z tych świątecznych przekąsek, które na jarmarkach bożonarodzeniowych znikają szybciej, niż zdążysz je podać. Połączenie słodyczy i subtelnej słoności sprawia, że są niesamowicie wciągające i trudno poprzestać na jednym kawałku. Ich karmelowa, łamiąca się struktura idealnie nadaje się do dzielenia – wystarczy je pokruszyć i pozwolić każdemu sięgnąć po małą porcję. Aromat prażonych orzechów i karmelu doskonale wpisuje się w zimowy klimat, unosząc się w powietrzu między festynowymi straganami. To przekąska, którą warto zrobić w większej ilości, bo znika błyskawicznie – dlatego dobrze zachować choć odrobinę tylko dla siebie. Wypiekane precle Te efektowne precle to jeden z hitów jarmarków bożonarodzeniowych, wyróżniający się swoim charakterystycznym, lekko słodowo-drożdżowym aromatem dzięki temu, że przygotowuje się je z piwem zamiast wody. Dodatek soli kamiennej na wierzchu nadaje im przyjemnej chrupkości i klasycznego wyglądu rodem z europejskich festynów. Podczas pieczenia precle nabierają złocistej barwy i miękkiego, sprężystego wnętrza, idealnego do maczania w ciepłych dipach. Resztki użytego piwa świetnie sprawdzą się w kremowym dipie camembert, który podkreśla ich słodowo-maślany charakter. To przekąska, która doskonale łączy świąteczną atmosferę z tradycyjnym smakiem ulicznych wypieków. Strucla bożonarodzeniowa Ten delikatnie przyprawiony, świąteczny wypiek to klasyk jarmarków bożonarodzeniowych, którego aromat suszonych owoców i korzennych przypraw przyciąga przechodniów już z daleka. Jego miękkie wnętrze skrywa słodki marcepan, dodający mu wyjątkowego, migdałowego charakteru. Podczas pieczenia owoce i przyprawy łączą się w harmonijną, świąteczną kompozycję, która idealnie pasuje do gorącej herbaty lub grzańca. To jeden z tych wypieków, które często kupuje się jako domowy prezent, pięknie zapakowany i gotowy do wręczenia najbliższym. Doskonale sprawdza się także jako popołudniowa przekąska, wprowadzając do dnia odrobinę zimowej, świątecznej magii. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„W Korei musieliśmy czytać „Pana Tadeusza” po koreańsku” – rozmawiamy z Mijin Mok
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Mijin, Koreanką od wielu lat mieszkającą we Wrocławiu. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało jej dzieciństwo w Korei Południowej, czym różni się tamtejsza szkoła od polskiej, dlaczego hanbok przypomina jej małe święto i jak to jest przenieść swoje życie z Inczon do Polski.
Kiedy pierwszy raz przyjechała do Polski, nie mówiła ani słowa po polsku. Dziś prowadzi podcasty, nagrywa na YouTube i napisała książkę, w której opisuje nie tylko życie w Korei, ale i w Polsce. Mijin Mok, znana jako Koreanka Mijinka, opowiada, jak wyglądała jej droga do językowej płynności i dlaczego nasz kraj zaskoczył ją bardziej, niż się spodziewała. Dlaczego Mijin zdecydowała się zamieszkać w Polsce? Mijin Mok przyjechała do Polski kilkanaście lat temu, początkowo w ramach wymiany studenckiej. – To miała być przygoda na chwilę – mówi. – Ale coś z tej Polski zostało we mnie na zawsze. Po studiach wróciłam, zamieszkałam i zaczęłam uczyć się języka na poważnie. Dziś mówi płynnie po polsku, prowadzi swój kanał Koreanka na YouTube i regularnie publikuje treści na Instagramie, gdzie dzieli się codziennością, różnicami kulturowymi i zabawnymi sytuacjami, w które wpada jako cudzoziemka w Polsce. Jak ocenia język polski? Mijin Mok przyznaje, że język polski był dla niej dużym wyzwaniem. – Nie tylko gramatyka, ale też dźwięki. „Szczęście” – dla mnie to był koszmar – śmieje się. – Ale Polacy są bardzo wspierający, kiedy widzą, że się starasz. Kiedy robiłam błędy, nie śmiali się, tylko pomagali. Dziś sama pomaga innym uczyć się języków. W swojej książce „Koreańczycy. W pułapce doskonałości” pisze nie tylko o presji sukcesu w Korei, ale i o swoim zderzeniu z polską rzeczywistością. Posłuchaj rozmowy Koreanki Mijin z National Geographic Rozmowę z Mijin Mok poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Grudzień na kanale National Geographic – 3 wyjątkowe pozycje, których nie można przegapić
Grudzień w National Geographic przynosi widzom fascynujące nowości i premiery na kanałach National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People. Sprawdź, jakie programy, serie i dokumenty – od historycznych odkryć po dziką przyrodę – przygotowano na ostatni miesiąc roku.
Spis treści: Inkowie: powstanie i upadek imperium – fascynująca historia tajemniczego imperium Jak oni to zbudowali? – niezwykłe konstrukcje, które przeczą logice Przyrodnicze cuda Europy – fascynująca podróż po dzikich zakątkach kontynentu Grudniowa ramówka National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People zachwyca różnorodnością tematów – od pełnych tajemnic dokumentów historycznych, przez spektakularne produkcje o dzikiej przyrodzie, aż po serie ukazujące inżynierskie osiągnięcia ludzkości. Poniżej znajdziesz propozycje, które zapewnią niezapomniane wrażenia zarówno miłośnikom historii, jak i fanom przyrody czy nowoczesnych technologii. Programy takie jak „Inkowie: powstanie i upadek imperium” czy „Jak oni to zbudowali” udowadniają, że grudzień w National Geographic to czas pełen inspiracji i odkryć. Inkowie: powstanie i upadek imperium – fascynująca historia tajemniczego imperium „Inkowie: powstanie i upadek imperium” to dokumentalna seria, która szczegółowo przybliża dzieje jednego z najbardziej zagadkowych imperiów Ameryki Południowej. Widzowie dowiedzą się, jak Inkowie stworzyli swoje potężne państwo – od organizacji społecznej i administracyjnej, przez niezwykłe osiągnięcia w architekturze i rolnictwie, po rozwiniętą sieć komunikacyjną zbudowaną z dróg i mostów. Seria pokazuje też, jakie były źródła siły Inków, a także przyczyny ich dramatycznego upadku po kontakcie z hiszpańskimi konkwistadorami. Szczególny nacisk położony jest na rolę Machu Picchu, tajemnice budowy kamiennych miast i wpływ Inków na dzisiejszą kulturę regionu. Program łączy najnowsze ustalenia archeologiczne z pasjonującą narracją, co czyni go obowiązkową pozycją dla wszystkich zainteresowanych historią cywilizacji. Premiera w niedzielę 14 grudnia o godz. 15:00 na kanale National Geographic. Jak oni to zbudowali? – niezwykłe konstrukcje, które przeczą logice „Jak oni to zbudowali?” to fascynująca seria dokumentalna, która odsłania kulisy powstania jednych z najbardziej zadziwiających współczesnych budowli. Radykalni architekci, wizjonerscy inżynierowie i bezkompromisowi konstruktorzy prezentują projekty, które wydają się łamać prawa logiki – a niekiedy i grawitacji. W dziesięciu godzinnych odcinkach widzowie poznają sekrety stworzenia konstrukcji, które zachwycają rozmachem i pomysłowością: parku zawieszonego na palach nad rzeką Hudson, stalowej galerii w Denver, niezwykłego budynku ze skrzydłami wśród florydzkich bagien, słynnego Muzeum Guggenheima w Bilbao, jedynego w swoim rodzaju wieżowca na Manhattanie, futurystycznego lotniska z lasem i monumentalnym wodospadem, a także galerii sztuki zaprojektowanej tak, by przetrwać nawet najmocniejsze huragany. Seria nie tylko ukazuje proces powstawania tych arcydzieł inżynierii, ale również opowiada o inspiracjach twórców, zastosowanych technologiach i wyzwaniach, które musieli pokonać, by zrealizować swoje śmiałe wizje. To pasjonująca podróż po świecie nowoczesnej architektury, która dowodzi, że granice kreatywności wciąż można przesuwać. Premiera w niedzielę 21 grudnia o godz. 15:00 na kanale Nat Geo People. Przyrodnicze cuda Europy – fascynująca podróż po dzikich zakątkach kontynentu „Przyrodnicze cuda Europy” to pasmo wyjątkowych programów dokumentalnych, które ukazują piękno, różnorodność i niezwykłe zjawiska przyrodnicze naszego kontynentu. Widzowie zobaczą zarówno majestatyczne krajobrazy, jak i sekrety dzikich ekosystemów – od chłodnych fiordów, po śródziemnomorskie wybrzeża, od gór, po ukryte zakątki lasów. W ramach cyklu pokazane zostaną m.in.: „Ukryte piękno Europy”, seria prezentująca zapierające dech w piersiach pejzaże czterech europejskich państw, w tym Polski, gdzie natura zaskakuje swoją dzikością i bogactwem. „Wybrzeże Chorwacji” – opowieść o ponad 1200 wyspach tworzących jeden z najcenniejszych przyrodniczo regionów Europy, który dziś musi mierzyć się z konsekwencjami zmian klimatycznych. „Dzikie szlaki Europy”, czyli barwna podróż przez najbardziej malownicze zakątki kontynentu i ich zwierzęcych mieszkańców. „Sekrety śródziemnomorskiej przyrody” – wyprawa poprzez górskie krajobrazy i malownicze wybrzeża, ukazująca niezwykłą różnorodność natury strefy śródziemnomorskiej. Nie zabraknie też „Sardynii: Kamiennej Arki”, fascynującej historii wyspy, która przed milionami lat oderwała się od Europy i zaczęła zmierzać ku Afryce, tworząc unikatowy świat geologii i przyrody. Premiera pasma w sobotę 6 grudnia o godz. 15:00 na kanale National Geographic Wild. Źródło: National Geographic Polska
Nowy dworzec Warszawa Zachodnia już działa! Obszerne przejścia mogłyby pomieścić Boeinga 747
Dzisiaj otwarto nowy dworzec Warszawa Zachodnia. Przestronna hala, wygodne przejście podziemne, nowoczesne kładki, windy i udogodnienia dla podróżnych – wszystko gotowe na przyjęcie tysięcy pasażerów każdego dnia.
Długo wyczekiwana modernizacja dworca Warszawa Zachodnia została zakończona. Dnia 28 listopada 2025 roku podróżni po raz pierwszy skorzystali z nowej infrastruktury. Przebudowany obiekt zyskał zupełnie nowe oblicze, zarówno funkcjonalnie, jak i wizualnie. Prace modernizacyjne trwały pięć lat i objęły kompleksową przebudowę największej stacji kolejowej w Polsce pod względem liczby kursujących pociągów. Inwestycja powinna usprawnić planowanie podróży do stolicy Polski. Przestronne przejście podziemne pod stacją gotowe do użytku Nowym sercem dworca jest podziemna hala zlokalizowana na poziomie -1. Przejście ma długość ponad pół kilometra i aż 64 metry szerokości, co czyni je najobszerniejszym tego typu obiektem w Warszawie. Dotychczasowe wąskie i zatłoczone tunele zostały całkowicie zastąpione nową przestrzenią. Według wypowiedzi przedstawicieli wykonawcy Budimex przejście jest na tyle obszerne, że mogłoby pomieścić nawet Boeinga 747. Taka skala projektu jest bezprecedensowa w skali kraju. Nowoczesna infrastruktura: windy, kładki, rampy i schody ruchome Dla wygody podróżnych w nowym dworcu Warszawa Zachodnia przygotowano liczne udogodnienia. Przestrzeń została wyposażona w windy, które umożliwiają dostęp do wszystkich poziomów, oraz w schody ruchome zapewniające szybkie i komfortowe przemieszczanie się. Nowa kładka dla pieszych prowadzi bezpośrednio na perony, znacznie ułatwiając poruszanie się po stacji. Dodatkowo przygotowano rampy dla rowerzystów oraz spiralny zjazd, który połączył dzielnice Wola i Ochota. Nawigacja i dostępność: co się zmieniło na stacji Po modernizacji stacja Warszawa Zachodnia jest przygotowana na przyjęcie nawet 100 tys. pasażerów dziennie. Obsługuje prawie tysiąc pociągów każdego dnia, w tym regionalne, dalekobieżne i podmiejskie. Znaczne zmiany objęły również dach obiektu. Na powierzchni 2,5 hektara zadaszenia zamontowano panele fotowoltaiczne, które pokrywają do 30% zapotrzebowania energetycznego dworca. To jedno z największych tego typu rozwiązań w Europie. Na dzień otwarcia uruchomiono także pierwsze punkty usługowe. Reszta przestrzeni handlowo-usługowej ma być udostępniana sukcesywnie w nadchodzących miesiącach. Źródło: M. St. Warszawa
Procesy norymberskie – prawdziwa historia najsłynniejszych procesów sądowych po II wojnie światowej
Procesy norymberskie stały się inspiracja dla filmu Jamesa Vanderbilta, który właśnie wchodzi na ekrany polskich kin. Słynne procesy to seria przełomowych postępowań sądowych po II wojnie światowej, których celem było osądzenie głównych zbrodniarzy nazistowskich za zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości oraz pokojowi. Poznaj prawdziwą historię tych wydarzeń, ich przebieg, oskarżonych i ich wpływ na współczesne prawo międzynarodowe.
Spis treści: Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Procesy norymberskie na stałe zapisały się w historii jako pierwsza w dziejach seria międzynarodowych procesów, w których wymierzono sprawiedliwość najwyższym przywódcom III Rzeszy. Te przełomowe postępowania nie tylko ukarały sprawców najcięższych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, lecz także zapoczątkowały budowę międzynarodowego systemu odpowiedzialności karnej. Prawdziwa historia tych wydarzeń, które już wkrótce zobaczymy na wielkim ekranie, obrosła legendą dzięki skali dokumentacji procesów, ich publicznemu charakterowi oraz wpływowi na powojenne prawo. Do dziś analizowane są przez prawników, historyków i opinię publiczną na całym świecie, stając się inspiracją nie tylko dla nauki, ale również dla kultury i współczesnego kina. Procesy norymberskie – geneza, przebieg i główni oskarżeni Powstanie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego i zakres oskarżeń Po zakończeniu II wojny światowej alianci stanęli przed wyjątkowym wyzwaniem: jak osądzić osoby odpowiedzialne za największe zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie przeciwko pokojowi? W wyniku ustaleń konferencji jałtańskiej i poczdamskiej utworzono Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (MTW) z siedzibą w Norymberdze. To właśnie tu w listopadzie 1945 roku rozpoczął się pierwszy z tzw. procesów norymberskich, uznany za wzorzec międzynarodowego sądownictwa karnego. Oskarżenia koncentrowały się wokół czterech głównych kategorii: zbrodnie przeciwko pokojowi (planowanie, rozpoczęcie i prowadzenie wojny agresywnej), zbrodnie wojenne (łamanie praw wojny, okrutne traktowanie jeńców i ludności cywilnej), zbrodnie przeciwko ludzkości (ludobójstwo, eksterminacja, deportacje), spiskowanie w celu popełnienia powyższych przestępstw. Nowością była zasada odpowiedzialności indywidualnej za czyny popełnione z rozkazu państwa oraz prymat prawa międzynarodowego nad prawem krajowym. MTW stał się areną, na której po raz pierwszy świat zobaczył, że sprawcy zbrodni na masową skalę mogą być postawieni przed sądem i publicznie rozliczeni. Najważniejsze postacie i grupy oskarżonych w procesach norymberskich W pierwszym procesie norymberskim przed sądem stanęło 24 czołowych nazistowskich przywódców, reprezentujących różne środowiska: aparat państwowy, armię, gospodarkę, dyplomację i propagandę. Do najbardziej znanych należeli: Hermann Göring (jeden z głównych architektów państwa nazistowskiego), Joachim von Ribbentrop (minister spraw zagranicznych), Rudolf Hess (zastępca Hitlera), Albert Speer (minister uzbrojenia). Oskarżeni stanowili przekrój niemieckich elit odpowiedzialnych za zbrodniczą politykę III Rzeszy. W kolejnych procesach osądzano przedstawicieli innych grup: lekarzy, prawników, przedsiębiorców, członków SS, gestapo i wyższych oficerów Wehrmachtu. Procesy te ukazywały, że odpowiedzialność za zbrodnie spoczywała nie tylko na politycznych liderach, ale również na elitach zawodowych i całych strukturach państwa nazistowskiego. Przebieg pierwszego procesu norymberskiego i wydane wyroki Pierwszy proces norymberski trwał od listopada 1945 do października 1946 roku. Przesłuchano setki świadków, zebrano ogromną liczbę dokumentów i dowodów zbrodni nazistowskich. Sąd orzekł wobec oskarżonych różne kary: 12 osób zostało skazanych na karę śmierci przez powieszenie (m.in. Göring – który popełnił samobójstwo tuż przed wykonaniem wyroku), trzech na dożywotnie więzienie, kilku na kary od 10 do 20 lat, a część uniewinniono. Wyroki te miały zarówno wymiar sprawiedliwości wobec ofiar, jak i symboliczny – podkreślając, że nawet najwyżsi przedstawiciele władzy nie są ponad prawem. Kolejne procesy norymberskie oraz polskie procesy zbrodniarzy wojennych Amerykańskie Trybunały Wojskowe i specyfika kolejnych procesów Po zakończeniu pierwszego procesu odbyło się jeszcze 12 tzw. „procesów następczych” prowadzonych przez amerykańskie trybunały wojskowe. Dotyczyły one m.in. przemysłowców, lekarzy, prawników oraz urzędników SS. Szczególne znaczenie miały procesy przemysłowców, którzy byli sądzeni za udział w eksploatacji niewolniczej pracy i dostarczanie technologii dla machiny wojennej III Rzeszy. Te procesy poszerzyły katalog oskarżonych i ukazały, że zbrodnie były efektem współpracy różnych grup społecznych i zawodowych. Wśród osądzanych znalazły się osoby związane z koncernami IG Farben i Krupp, ale także lekarze prowadzący eksperymenty na więźniach obozów koncentracyjnych. Proces lekarzy – eksperymenty medyczne i odpowiedzialność za zbrodnie Jednym z najgłośniejszych postępowań był proces lekarzy, podczas którego sądzono 23 osoby oskarżone o przeprowadzanie okrutnych eksperymentów na więźniach oraz udział w programie eutanazji. To właśnie ten proces zaowocował powstaniem Kodeksu Norymberskiego – podstawy współczesnej bioetyki, wprowadzającej m.in. zasadę świadomej zgody pacjenta na udział w badaniach medycznych. Procesy w Polsce – sprawa Arthura Greisera i krakowskie rozprawy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym Równolegle do norymberskich postępowań również w Polsce prowadzono procesy zbrodniarzy wojennych. Szczególnie głośny był proces Arthura Greisera, namiestnika Kraju Warty, który odpowiadał za brutalną germanizację i eksterminację ludności polskiej. Greiser został skazany na śmierć przez polski sąd specjalny. W Krakowie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym sądzono m.in. kierownictwo obozu Auschwitz. Procesy te miały nie tylko wymiar sprawiedliwości, ale były także ważnym elementem dokumentowania zbrodni i utrwalania pamięci historycznej. Znaczenie procesów norymberskich dla prawa międzynarodowego i dziedzictwa ludzkości Nowe pojęcia prawne i ich wpływ na współczesność Procesy norymberskie po raz pierwszy wprowadziły do prawa międzynarodowego takie pojęcia jak zbrodnie przeciwko ludzkości czy zbrodnie przeciwko pokojowi. Wskazały na indywidualną odpowiedzialność sprawców, nawet jeśli działali oni w imieniu państwa. Ustalenia z Norymbergi stały się fundamentem dla rozwoju międzynarodowego prawa karnego oraz powstania Trybunału Karnego dla Rwandy, byłej Jugosławii czy Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze. Ponadto procesy norymberskie zdefiniowały standardy sprawiedliwego procesu i publicznego rozliczenia za najcięższe naruszenia praw człowieka, będąc punktem odniesienia dla postępowań dotyczących zbrodni wojennych i ludobójstwa w XX i XXI wieku. Dokumentacja procesów norymberskich jako część „Pamięci Świata” UNESCO W 2018 roku UNESCO wpisało dokumentację procesów norymberskich na listę programu „Pamięć Świata”. Zbiór ten obejmuje 454 tomy akt oraz 430 godzin nagrań zeznań 319 osób. Materiały te są bezcennym źródłem do badań nad mechanizmami zbrodni oraz rozliczeń z totalitaryzmem. Ich unikatowy charakter polega na kompletności, różnorodności oraz transparentności procesu dokumentowania zbrodni. Procesy norymberskie a współczesne postępowania przeciwko zbrodniarzom wojennym Dziedzictwo procesów norymberskich jest obecne w działaniach współczesnych trybunałów, które sądzą zbrodniarzy odpowiedzialnych za ludobójstwo, zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości w Rwandzie, byłej Jugosławii czy Sudanie. Mechanizmy, zasady i orzecznictwo wypracowane w Norymberdze są bezpośrednim punktem odniesienia dla dzisiejszych postępowań międzynarodowych. Procesy norymberskie pokazują, że żaden system totalitarny nie jest w stanie uciec przed osądem historii, a fundamentalne wartości prawa i sprawiedliwości są ponadczasowe. Stanowią ważną przestrogę i fundament dla obrony praw człowieka w obliczu zagrożeń współczesnego świata. Źródła: Instytut Pamięci Narodowej Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„Nie zapomnę tej nocy pod lodem”. Dziennikarz Travelera odwiedził krainę prawdziwej zimy. To podróżniczy hit tego sezonu
Noc pod zorzą polarną to marzenie wielu podróżników. Jeden z dziennikarzy National Geographic spełnił je, spędzając noc na skutej lodem tafli jeziora w Finlandii. Od dzisiaj do Rovaniemi, stolicy Laponii, dolecimy LOT-em bezpośrednio z Warszawy.
Spis treści: Podcast z serca fińskiej zimy Dlaczego zorza polarna przyciąga tylu podróżników? Co usłyszysz w odcinku podcastu? LOT-em do Laponii Spędzenie nocy na zamarzniętym jeziorze w samym sercu fińskiej Laponii to doświadczenie, które łączy w sobie ekstremalne warunki, wyciszenie i spektakularne zjawiska natury. W podcaście „National Geographic Polska” podróżnik i dziennikarz Travelera Michał Cessanis opowiada, jak wyglądała noc spędzona pod otwartym niebem, przy trzaskającym lodzie i w towarzystwie zorzy polarnej. Podcast z serca fińskiej zimy W podcaście „National Geographic Polska” relacjonowana jest wyprawa do Finlandii, w trakcie której podróżnik spędza noc na zamarzniętym jeziorze. Warunki są ekstremalne – temperatura spada poniżej zera, a jedynym schronieniem jest namiot typu „swamp tent” ustawiony na lodzie. Dźwięki skrzypiącego lodu, cisza polarnej nocy i rozgwieżdżone niebo to tło tej wyjątkowej przygody. Gość podcastu dzieli się swoimi odczuciami – zarówno zachwytem, jak i lekkim niepokojem, jaki towarzyszy przebywaniu w tak nietypowym miejscu. Dlaczego zorza polarna przyciąga tylu podróżników? Zorza polarna to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk przyrodniczych. W fińskiej Laponii można ją obserwować od późnej jesieni do wiosny, przy sprzyjających warunkach pogodowych i odpowiednim poziomie aktywności słonecznej. W czasie nocnej wyprawy zorza pojawiła się nad jeziorem, tworząc zjawiskowy spektakl świateł na tle czarnego nieba. Gość podcastu opisuje swoje emocje: od wzruszenia, przez poczucie małości wobec natury, po fascynację potęgą przyrody. Co usłyszysz w odcinku podcastu? W odcinku poznasz: kulisy wyprawy w mroźne rejony Finlandii, przygotowania do noclegu na lodzie, jak wyglądała zorza tego wieczoru, czy noc na jeziorze była bezpieczna, jakie emocje towarzyszyły podróżnikowi. Aby dowiedzieć się więcej o Laponii posłuchajcie nowego odcinka podcastu. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodkastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska i na Spotify. LOT-em do Laponii Od grudnia 2025 roku do Rovaniemi można polecieć bezpośrednio z Warszawy, dzięki nowemu połączeniu PLL LOT. To wygodna opcja dla osób planujących zimowy wyjazd do Laponii – zwłaszcza tych, którzy chcą zobaczyć zorzę polarną, odwiedzić wioskę świętego Mikołaja lub po prostu doświadczyć arktycznej przygody bez przesiadek. Loty odbywają się raz w tygodniu i dostępne są do początku marca. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Pomysł na prezent pod choinkę: Z okazji Black Friday specjalna cena na prenumeratę National Geographic i Traveler
Oto idealny prezent świąteczny dla bliskiej osoby, która kocha podróże lub fascynuje się światem. Z okazji Black Friday na kultowy.pl dostępna jest wyjątkowa promocja: specjalny kod daje rabat na roczną prenumeratę National Geographic Polska oraz Traveler.
Z okazji Black Friday redakcja magazynów National Geographic i National Geographic Traveler przygotowała wyjątkową ofertę dla miłośników podróży i świata nauki. Na stronie kultowy.pl udostępniono promocję, w ramach której kod rabatowy BF2025 pozwala uzyskać 15% zniżki na roczną prenumeratę dwóch popularnych magazynów: National Geographic Polska oraz Traveler. To jednorazowa okazja dla wszystkich, którzy chcą podarować sobie lub bliskim niezwykły prezent świąteczny, pełen wiedzy, inspiracji i wspaniałych zdjęć. Jak skorzystać z kodu rabatowego BF2025 na kultowy.pl? Aby skorzystać z promocji, wystarczy wejść na stronę kultowy.pl, wybrać interesującą nas roczną prenumeratę – National Geographic Polska lub Traveler – a następnie przy finalizacji zakupu wpisać kod rabatowy BF2025. Po jego zatwierdzeniu cena zostanie automatycznie obniżona o 15%. Zniżka na Traveler i National Geographic dostępna jest tylko online i wymaga ręcznego wpisania kodu promocyjnego. To szybki i prosty sposób, by uzyskać tańszą prenumeratę bez konieczności zakładania konta czy długiej rejestracji. Dlaczego to dobry pomysł na prezent świąteczny? Prenumerata National Geographic Black Friday to świetna okazja do zakupu prezentu, który naprawdę inspiruje. To nie tylko kolekcja fascynujących artykułów i reportaży, ale też pięknie wydane magazyny, które można podarować bliskiej osobie pod choinkę. Jeśli ktoś z Twoich bliskich interesuje się światem, nauką, przyrodą lub szuka inspiracji podróżniczych, prenumerata Traveler Black Friday to strzał w dziesiątkę. W dobie szybkiego internetu i treści dostępnych online, tradycyjna, drukowana prasa z ekskluzywnymi materiałami staje się czymś wyjątkowym. To prezent, który będzie powracać co miesiąc przez cały rok – z nową porcją wiedzy, odkryć i zachwytów nad światem. Co zawiera roczna prenumerata tych magazynów? Roczna prenumerata kultowy.pl obejmuje regularne dostawy drukowanych wydań magazynów bezpośrednio do domu. W przypadku National Geographic Polska czytelnicy otrzymują dostęp do fascynujących reportaży, artykułów naukowych, najnowszych odkryć oraz fotografii najwyższej jakości. Z kolei Traveler to magazyn stworzony z myślą o tych, którzy kochają podróże, nieznane kultury, smaki i krajobrazy. Każde wydanie dostarcza inspiracji podróżniczych, praktycznych porad oraz relacji z najbardziej niezwykłych zakątków świata. Oba tytuły to wyjątkowa szansa na poznawanie świata bez wychodzenia z domu – idealne dla każdego ciekawego świata czy podróżnika z pasją. Do kiedy trwa promocja z okazji Black Friday? Oferta zniżkowa z kodem rabatowym BF2025 dostępna jest w związku z obchodami Black Friday. Źródło: National Geographic Polska
„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swoimi sprawdzonymi metodami nauki, radzi, jak zacząć mówić płynnie i obala popularne mity językowe. Rozmowę z Danielem Lalewiczem poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
LOT otwiera bramę do krainy fiordów! Nowe połączenie Warszawa–Stavanger już działa
24 listopada 2025 r. Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły bezpośrednie, całoroczne połączenie z Warszawy do Stavanger. Nowa trasa to nie tylko ułatwienie dla 110 tys. Polaków w Norwegii, ale i brama do jednych z najpiękniejszych krajobrazów Europy.
24 listopada Polskie Linie Lotnicze LOT zainaugurowały nową trasę lotniczą z Warszawy do Stavanger. Rejsy LO489 startują z Lotniska Chopina w Warszawie cztery razy w tygodniu: w poniedziałki, wtorki, czwartki i piątki o godzinie 8:10. Powroty, rejsy LO490, zaplanowano na te same dni o godzinie 11:25. Czas podróży wynosi niecałe 2 godziny. Połączenie jest całoroczne i stanowi kolejny krok w rozwoju siatki połączeń PLL LOT do regionu Europy Północnej. Stavanger to trzecia nowość w północnej Europie – po Reykjaviku (w kwietniu) i przed Rovaniemi (rusza 27 listopada). Stavanger i Rogaland – bezpośrednie rejsy do serca fiordów Nowe bezpośrednie loty do Stavanger otwierają podróżnym drogę do jednego z najbardziej malowniczych regionów kraju, gdzie Rogaland – ze stolicą w Stavanger – zachwyca fiordami, wodospadami, skalistymi klifami i rybackimi wioskami, a po drodze łatwo natknąć się na fascynujące ciekawostki o Norwegii. Region oferuje różnorodne trasy trekkingowe – od krótkich spacerów na słynną Preikestolen po wymagające wyprawy na Kjerag. Wędrując po okolicznych szlakach, turyści mogą podziwiać dziką przyrodę i niesamowite widoki na fiordy, zatoki oraz surowe wybrzeże. Spacer po Stavanger to także możliwość odwiedzenia targu rybnego, klimatycznych kawiarni z widokiem na port i poznania lokalnych tradycji. Region ten to idealne miejsce na połączenie aktywnego wypoczynku z odkrywaniem kultury i historii Norwegii. Preikestolen, Kjerag i fiordy – cuda natury w zasięgu dwugodzinnego lotu Dzięki nowej trasie lotniczej Polskie Linie Lotnicze LOT umożliwiają szybki dostęp do jednych z najpiękniejszych atrakcji przyrodniczych Europy. Preikestolen, czyli „Ambona”, to słynna skalna półka zawieszona 604 metry nad Lysefjordem – miejsce uwielbiane przez fotografów i turystów z całego świata. Nieopodal znajduje się także Kjerag z wyjątkowym Kjeragbolten – głazem zawieszonym między dwiema skałami. Trasy prowadzące do tych miejsc przyciągają miłośników górskich wędrówek, którzy pragną na własne oczy zobaczyć majestatyczne widoki fiordów i klifów. Loty Warszawa Stavanger to idealna opcja dla podróżnych chcących szybko dotrzeć do tych naturalnych cudów. 110 tys. powodów, by lecieć – Polacy w Norwegii zyskują nowe połączenie Według danych przytoczonych przez Roberta Luderę, Prokurenta i Dyrektora Biura Siatki Połączeń PLL LOT, w Norwegii mieszka około 110 tys. Polaków. Nowe połączenie do Stavanger stanowi znaczące ułatwienie dla tej społeczności, umożliwiając szybsze i wygodniejsze podróże między Polską a południowo-zachodnią Norwegią. Do tej pory najpopularniejszym kierunkiem wśród lotów do Norwegii było Oslo. Teraz Polacy pracujący i mieszkający w regionie Rogaland mają bezpośredni dostęp do rodzimego kraju bez konieczności przesiadek czy długiej podróży wewnątrz Norwegii. Nuart Festival – kiedy street art spotyka naturę Stavanger to nie tylko natura – to także jedno z najważniejszych miast kultury w Norwegii. Co roku odbywa się tu Nuart Festival – doceniany festiwal street artu, który przyciąga światowej sławy artystów. Powstające murale odmieniają przestrzeń miejską i przyciągają tłumy zwiedzających. Miasto oferuje także bogaty program koncertów, wystaw i wydarzeń kulturalnych. Lokalne galerie i muzea prezentują dorobek artystów z całej Skandynawii, a codzienne życie w Stavanger to połączenie tradycji z nowoczesnością. Spacerem przez norweskie wybrzeże – co zobaczyć w Stavanger Podczas wizyty w Stavanger warto przeznaczyć czas na spacer wzdłuż nabrzeża. Kolorowe domy, tradycyjne łodzie rybackie, lokalne restauracje i kawiarnie tworzą wyjątkowy klimat miasta. To miejsce, gdzie kultura łączy się z naturą – idealne dla tych, którzy szukają zarówno ciszy fiordów, jak i miejskiego tętna życia. W centrum koniecznie trzeba zobaczyć monumentalną katedrę w Stavanger – najstarszą w Norwegii, której historia sięga XII wieku. Niedawno pisaliśmy o odnalezionym tam relikwiarzu św. Swituna. Warto też zajrzeć do Gamle Stavanger, urokliwej dzielnicy z ponad 170 białymi, drewnianymi domkami, tworzącej jedno z najlepiej zachowanych drewnianych osiedli w Europie. Miłośników nowoczesności zainteresuje Norweskie Muzeum Ropy Naftowej, które w interaktywny sposób pokazuje, jak odkrycie surowca zmieniło oblicze regionu i całego kraju. Źródło: LOT.com; National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Serial „Ród Guinnessów” – prawda i fikcja: 6 kluczowych różnic, które zaskoczą fanów hitu z Netflixa
Fabuła serialu „Ród Guinnessów” to temat, który wzbudza ogromne emocje. Czy wątek przejęcia rodzinnego browaru przez potomków Benjamina Lee Guinnessa rzeczywiście odzwierciedla wydarzenia historyczne, czy może twórcy serialu wprowadzili więcej fikcji niż można by przypuszczać? Poznaj najważniejsze podobieństwa i różnice pomiędzy rzeczywistością a serialową wizją losów rodziny Guinnessów.
Spis treści: Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Debiutujący 25 września 2025 roku serial „Ród Guinnessów” szybko zdobył ogromną popularność, już w dwa dni przyciągając 3,5 miliona widzów. Fabuła osadzona wokół dzieci Benjamina Lee Guinnessa i walki o rodzinny browar elektryzuje publiczność, lecz nie wszystko, co widzimy na ekranie, ma potwierdzenie w autentycznych wydarzeniach. Warto przeanalizować, które wątki to rzeczywiste elementy historii Guinnessów, a które zostały znacząco zmodyfikowane lub całkowicie zmyślone na potrzeby serialu. Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Ród Guinnessów jest jedną z najsłynniejszych rodzin w historii Irlandii. Benjamin Lee Guinness był nie tylko przedsiębiorcą, ale też wybitnym filantropem i politykiem. Po jego śmierci w 1868 roku fortuna i odpowiedzialność za browar przeszły na jego dzieci: Arthura, Edwarda, Anne i Benjamina. W rzeczywistości rodzina Guinnessów miała znaczący wpływ na rozwój Dublina – inwestowała w infrastrukturę, kościoły i liczne inicjatywy społeczne. Działalność browaru Guinness uczyniła z nazwiska Guinness synonim sukcesu i dobrobytu, a ich piwo szybko stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. To, co pokazano w serialu, opiera się na prawdziwych osobach i ich realnych dokonaniach, choć niektóre wydarzenia uległy wyraźnej fabularyzacji. Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Fabuła serialu „Ród Guinnessów” skupia się na przejęciu kontroli nad legendarnym browarem po śmierci Benjamina Lee Guinnessa. Serialowi bohaterowie – czworo jego dzieci – stają przed wyzwaniem ochrony rodzinnego dziedzictwa w obliczu narastających konfliktów rodzinnych oraz politycznych zawirowań XIX-wiecznego Dublina i Nowego Jorku. W produkcji pojawia się wiele motywów: walka o władzę, skomplikowane relacje między rodzeństwem, kwestie spadkowe, a także szerszy kontekst społeczno-polityczny epoki. Wątki te wzbogacono o liczne zwroty akcji, tajemnice i romanse, które mają na celu podniesienie dramatyzmu i atrakcyjności serialu. Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Choć twórcy serialu deklarują inspirację faktami historycznymi, wiele wątków ukazanych w „Ród Guinnessów” opiera się na prawdziwych wydarzeniach i postaciach. Rzeczywiście, Benjamin Lee Guinness zmarł w 1868 roku, a jego dzieci musiały przejąć kontrolę nad rodzinnym majątkiem i browarem. Konflikty wokół spadku, zaangażowanie rodziny w politykę oraz ich działalność filantropijna to elementy mające potwierdzenie w dokumentach historycznych. Autentyczne jest także ogromne znaczenie browaru w życiu gospodarczym Dublina i w rozwoju miasta. Niektóre relacje i wybory bohaterów, choć uproszczone w serialu, są osadzone w faktach. Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Serial „Ród Guinnessów”, mimo odniesień do prawdziwych wydarzeń, znacznie odbiega od dokumentalnej relacji historycznej. Wśród najważniejszych różnic należy wymienić: scenę burzliwego protestu fenian podczas pogrzebu Benjamina Lee Guinnessa – nie potwierdzono takiego incydentu w źródłach historycznych; przerysowane i dramatyczne spory rodzinne – rzeczywiste konflikty miały bardziej złożony charakter niż przedstawiono w serialu; sugestia homoseksualizmu Arthura Guinnessa – brak historycznych dowodów, że rzeczywiście był gejem, to domniemanie wprowadzone dla współczesnej narracji; liczne romanse, zdrady i intrygi – są głównie wynikiem twórczej licencji scenarzystów i mają na celu uatrakcyjnienie fabuły. Te różnice wyraźnie pokazują, że serial „Ród Guinnessów” traktuje historię jako punkt wyjścia do stworzenia własnej, emocjonującej opowieści. Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa W serialu pojawia się kilka mocno fabularyzowanych motywów, które nie mają potwierdzenia w dokumentach historycznych. Przykładem jest dramatyczny protest fenian na pogrzebie Benjamina Lee Guinnessa, który w rzeczywistości nie miał miejsca. Również część konfliktów pomiędzy rodzeństwem oraz liczne romanse i zdrady są typową dla współczesnych seriali formą podbicia napięcia. Twórcy serialu nie kryją, że ich celem było stworzenie opowieści atrakcyjnej dla widza, a nie rekonstrukcji wydarzeń. To podejście spotkało się z mieszanymi opiniami zarówno widzów, jak i historyków. Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Twórcy „Ród Guinnessów” bazują na prawdziwych postaciach, lecz wiele cech i motywacji bohaterów to efekt interpretacji scenarzystów. Arthur, Edward, Anne i Benjamin są odwzorowani zgodnie z podstawowymi informacjami biograficznymi, lecz ich relacje, wybory i emocje są często przedstawiane w sposób przerysowany. Postacie drugoplanowe i przeciwnicy rodziny Guinnessów to w większości zmyślone osoby lub połączenie kilku rzeczywistych postaci w jedną. Z tego powodu wiele serialowych zachowań nie powinno być traktowanych jako dokładny obraz historycznej rzeczywistości. Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Browar Guinness był jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów przemysłowych XIX-wiecznej Europy. Dzięki inwestycjom Benjamina Lee Guinnessa i jego następców, browar znacząco rozwinął się technologicznie i logistycznie. Firma zatrudniała tysiące pracowników, a jej wyroby były eksportowane na cały świat. Guinnessowie nie ograniczali się jednak do produkcji piwa. Angażowali się także w działalność filantropijną, wspierali odbudowę katedry św. Patryka w Dublinie oraz inicjatywy społeczne dla ubogich mieszkańców miasta. Ten aspekt historii rodziny został w serialu ukazany, lecz w uproszczonej i dramatycznej formie. Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Znajomość prawdziwych losów rodziny Guinnessów pozwala na pełniejsze zrozumienie kontekstu serialu i docenienie smaczków historycznych. Mimo licznych odstępstw od faktów, „Ród Guinnessów” wciąga, bawi i inspiruje do własnych poszukiwań dotyczących dziejów browaru i jego twórców. To serial dla tych, którzy cenią połączenie historii i fikcji, a także dla wszystkich zainteresowanych fenomenem Guinnessa – zarówno w kulturze, jak i w rzeczywistości XIX-wiecznej Irlandii. Źródła: RadioTimes, BBC Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
W co drugim polskim domu mieszka pies. Oto które rasy psów wybieramy najczęściej
Na popularność rasy wpływa wiele czynników – od wyglądu, przez temperament, po obecność w mediach społecznościowych czy filmach. Psy gwiazd lub pupile znanych influencerów często zyskują fanów na całym świecie.
Nawet 49% gospodarstw domowych w Polsce posiada co najmniej jednego psa. Łącznie szacuje się, że w Polsce żyje około 8 mln psów. W kontekście popularności rasowych psów w domach – choć dane precyzyjne są mniej dostępne – warto podkreślić, że obok psów rasowych ogromną wartość mają również psy nierasowe (mieszańce, psy ze schronisk) – często okazują się równie lojalnymi, zdrowymi i pełnymi osobowości towarzyszami życia. I tych w naszym kraju jest najwięcej. Poniższy ranking przedstawia 10 najpopularniejszych psów rasowych, które trafiają do domów w naszym kraju. 1. Beagle Beagle – wesoły, ciekawski i przyjazny wobec dzieci. Rasa myśliwska (wyspecjalizowany w polowaniach na zające) – ma bardzo rozwinięty węch i instynkt podążania za zapachem. W związku z tym spacer z luźną smyczą może być wyzwaniem. Wymaga dużej dawki ruchu i zabawy zapachowej. Może mieć skłonności do nadwagi i chorób uszu (ze względu na budowę). Idealny dla rodziny aktywnej, ale należy świadomie pracować nad posłuszeństwem 2. Border collie Border collie – bardzo inteligentny i energiczny, potrzebuje dużo ruchu. Jedna z najbardziej inteligentnych ras psów – świetny w sportach psich i ratownictwie. Niedawno pisaliśmy o suczce collie, która dostała pracę na lotnisku. Jednak jeśli trafi do domu „kanapowego”, bez właściwej dawki ruchu i stymulacji, może u collie'go pojawić się frustracja, niszczenie przedmiotów czy nadmierne szczekanie. Wymaga aktywnego właściciela – najlepiej kogoś, kto ma czas, przestrzeń i pomysły na codzienną pracę z psem. Dla domu z ogrodem lub aktywnych ludzi. 3. Buldog francuski Buldog francuski – mały, ale o dużej osobowości. W jednym z amerykańskich miasteczek został nawet burmistrzem. Świetny do mieszkań i dla osób prowadzących miejskie życie. Charakteryzuje się krępą budową, krótką kufą – co oznacza, że może mieć skłonności do problemów oddechowych, nadmiernego nagrzewania się, może być wybredny w ruchu. Zaleca się uważne wybieranie hodowcy i świadomość tych aspektów zdrowotnych. Dobrze, jeśli mieszkanie ma przy jakiejś przestrzeni do krótkich spacerów. 4. Cavalier King Charles Spaniel Cavalier King Charles Spaniel – delikatny, kochający i idealny do życia rodzinnego. Rasa brytyjska arystokratycznego pochodzenia – świetna jako pies do towarzystwa. Ma jednak pewne charakterystyczne zdrowotne predyspozycje, choćby problemy z sercem (wrodzona wada zastawki mitralnej), przepukliny, skrócona czaszka w niektórych odmianach. Właściciel powinien być świadomy tych kwestii i być gotowy na regularne kontrole. Temperament łagodny, uwielbia być blisko człowieka – dobry wybór dla rodzin z dziećmi lub seniorów. 5. Chihuahua Chihuahua – najmniejszy z psów, ale z ogromnym charakterem. Niewielkich rozmiarów, co czyni rasę odpowiednią do mieszkań. Jednakże może mieć silny „terierowy” temperament – bywa dominujący, nie boi się większych psów – więc właściciel musi wiedzieć, jak prowadzić małego „silnego” psa. Wraz z rozmiarem pojawiają się też specyficzne problemy – np. związane z uzębieniem, układem kostnym, utrzymaniem prawidłowej wagi. Wymaga czułości, ale także stanowczości. Dobry wybór dla osoby samotnej lub pary, która chce towarzysza w lekkiej formie, ale powinna być świadoma wagi odpowiedzialności. 6. Golden retriever Golden retriever to rasa łagodna, inteligentna i skłonna do zabawy. Świetnie nadaje się do pracy jako pies terapeutyczny, ratowniczy, lub szkoleniowy – ma wysoką gotowość do współpracy i chęć zadowalania opiekuna. Jest też znany z długowieczności. Kilka late temu pisaliśmy o 20-letnim psie tej rasy. Wymaga regularnej pielęgnacji – dłuższa sierść, skłonność do linienia. Wymaga aktywności fizycznej i umysłowej – jeśli jej brak, mogą pojawić się zachowania destrukcyjne. Idealna dla rodzin i osób aktywnych. 7. Husky syberyjski Husky syberyjski – piękny i niezależny, wymaga doświadczonego opiekuna. Jedna z najmądrzejszych ras psów. Rasa wywodząca się z rejonu arktycznego – silna, wytrzymała, z dużą potrzebą ruchu i celowością w działaniu. Świetny pies zaprzęgowy w dawnych czasach. W warunkach miejskich właściciel musi zapewnić mu dużo aktywności, najlepiej w formie dłuższych biegów lub intensywnych spacerów. Brak takiej aktywności może prowadzić do ucieczek, destrukcji lub nadmiernego szczekania. Temperament niezależny – nie zawsze chętnie wykonuje każdy rozkaz bez motywacji. 8. Jamnik Jamnik – uroczy „wąż na czterech łapach” o dużym sercu. Rasa niemiecka przecież hodowana do polowania na borsuki – charakterystyczna dłuższa sylwetka, krótkie nogi. To oznacza specyficzne potrzeby: powinien unikać nadmiernych skoków i schodów, by zmniejszyć ryzyko problemów z kręgosłupem (np. dyskopatia). Temperament często odważny, niezależny i uparty – wymaga konsekwencji w szkoleniu. Dobrze sprawdzi się jako pies w mieszkaniu, ale potrzebuje regularnych spacerów i stymulacji. Upartość jamników sprawia, że mają ogromną wolę przetrwania. Niedawno nasze serca skradła historia jamnika, który samotnie przeżył 16 miesięcy na jednej z australijskich wysp. 9. Labrador retriever Labrador retriever to rasa o bardzo przyjaznym, cierpliwym i inteligentnym usposobieniu. Jest idealna dla rodzin z dziećmi. Potrzebuje dużo ruchu (np. aportowanie, pływanie), dobrze reaguje na szkolenie i sprawdza się jako pies przewodnik czy terapeutyczny. Ma skłonność do nadwagi – właściciele powinni pilnować diety i aktywności. Historycznie pochodzi z Nowej Fundlandii i była wykorzystywana do aportowania w wodzie. 10. Maltańczyk Maltańczyk – mały piesek z wielką osobowością, idealny do tulenia. Rasa typowo do towarzystwa; długość życia często wyższa niż u dużych ras. Wymaga jednak regularnej pielęgnacji – długą sierść lub jej krótszą wersję „pet cut”. Temperament przyjazny, czuły, ale może być nieco „księżniczką” – należy zwracać uwagę, by nie rozpuszczać psa nadmiernie, bo mogą powstać trudności w zachowaniu. Dla osób chcących małego, uroczego towarzysza w mieszkaniu. Źródło: Petto Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Błękitne psy w Czarnobylu. Niepokojące odkrycie zaniepokoiło badaczy
Na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia zauważono psy z intensywnie niebieską sierścią. Organizacja „Dogs of Chernobyl” prowadzi śledztwo w tej sprawie i stara się ustalić przyczynę niecodziennego zjawiska.
Na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia zaobserwowano niecodzienne zjawisko – kilka psów o intensywnie niebieskiej sierści. Widok zwierząt z tak nietypowym umaszczeniem zaniepokoił wolontariuszy i opiekunów działających w tym rejonie. Niebieskie psy pojawiły się w okolicach zrujnowanej elektrowni jądrowej w Czarnobylu, gdzie od lat funkcjonuje Strefa Wykluczenia – obszar o promieniu około 30 km, ewakuowany po katastrofie z 1986 roku. Czarnobylskie psy, choć wydają się zdrowe i aktywne, wyraźnie różnią się od reszty populacji, a ich niezwykła sierść może wskazywać na kontakt z substancjami chemicznymi. „Dogs of Chernobyl” prowadzi śledztwo w sprawie tajemniczej substancji Organizacja „Dogs of Chernobyl” zareagowała na doniesienia o niebieskiej sierści psów. Grupa ta od lat działa w Czarnobylu, opiekując się setkami zwierząt, które pozostały na skażonym terenie. Obecnie priorytetem organizacji jest schwytanie psów z niebieską sierścią i przeprowadzenie szczegółowych badań. Chodzi o ustalenie, czy niepokojący kolor wynika z zewnętrznego skażenia chemicznego, czy może jest efektem wewnętrznych zmian organizmu spowodowanych promieniowaniem lub innym czynnikiem środowiskowym. Do tej pory nie ustalono jednoznacznej przyczyny niebieskiego koloru sierści. Jednak członkowie „Dogs of Chernobyl” nie wykluczają, że psy mogły wejść w kontakt z silnymi barwnikami przemysłowymi lub substancjami chemicznymi znajdującymi się na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia. Opieka nad psami w Strefie Wykluczenia trwa od 2017 roku „Dogs of Chernobyl” rozpoczęło swoją działalność w Czarnobylu w 2017 roku. Od tego czasu organizacja regularnie dokarmia zwierzęta żyjące na opuszczonym terenie, zapewnia im opiekę weterynaryjną, przeprowadza szczepienia, sterylizację oraz oznaczanie. Wolontariusze grupy podkreślają, że populacja psów w Czarnobylu stale się rozwija. Choć część z nich żyje w trudnych warunkach, zwierzęta często są w dobrej kondycji, a ich przystosowanie do życia w skażonym środowisku zadziwia ekspertów. Pojawienie się psów z niebieską sierścią to jednak nowość i stawia pod znakiem zapytania bezpieczeństwo ich środowiska. Organizacja kontynuuje obserwację oraz badania, by ustalić źródło potencjalnego zagrożenia. Możliwe skażenie chemiczne, ale zwierzęta są aktywne i zdrowe Mimo niepokojącego wyglądu psy z niebieską sierścią zachowują się jak wszystkie inne – są aktywne, poruszają się bez problemów i nie wykazują żadnych oznak choroby. Stanowi to kolejną zagadkę dla badaczy, którzy zastanawiają się, jak substancja zmieniająca kolor futra może wpływać na zdrowie zwierząt. Nie można wykluczyć, że niebieska sierść to efekt przypadkowego kontaktu ze składnikami chemicznymi występującymi w ruinach przemysłowych. Czarnobylska Strefa Wykluczenia pełna jest porzuconych budynków i urządzeń, które mogą zawierać niebezpieczne pozostałości substancji przemysłowych z czasów Związku Radzieckiego. Badacze podkreślają, że niezbędne jest przeprowadzenie dalszych testów i analiz laboratoryjnych, by poznać dokładne źródło niebieskiego zabarwienia sierści. Źródła: BBC Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Nowy poczet władców Polski startuje! Do 2032 roku ukażą się aż 42 tomy
Nowa seria „Poczet Władców Polski” to pierwsze w historii kompletne i naukowe biografie wszystkich polskich monarchów. Premiera już 29 listopada 2025 podczas Targów Książki Historycznej w Arkadach Kubickiego. To wydarzenie bez precedensu!
Państwowy Instytut Wydawniczy inauguruje serię „Poczet Władców Polski” – projekt bez precedensu w polskiej historiografii. Po raz pierwszy powstaje pełna, naukowa seria monografii wszystkich władców Polski. Do 2032 roku ukażą się aż 42 tomy, tworzące jednolity, spójny cykl przedstawiający monarchów polskich od najdawniejszych czasów. Nowy poczet władców Polski Za merytoryczny nadzór nad serią odpowiada rada naukowa w składzie: prof. Jacek Banaszkiewicz, prof. Marek Barański, prof. Henryk Litwin i prof. Zofia Zielińska. W projekcie udział biorą najwybitniejsi historycy-mediewiści, specjalnie zaproszeni do napisania poszczególnych tomów. Pierwsze dwa tomy – „Bolesław Chrobry” autorstwa prof. Andrzeja Pleszczyńskiego oraz „Ludwik Węgierski” prof. Stanisława A. Sroki – trafią do sprzedaży 25 listopada 2025. Bolesław Chrobry i Ludwik Węgierski – pierwsze tomy już w sprzedaży Monografia „Bolesław Chrobry” autorstwa prof. Andrzeja Pleszczyńskiego ukazuje sylwetkę pierwszego koronowanego władcy Polski jako jedną z kluczowych postaci wczesnego średniowiecza. Autor opiera się na najnowszych badaniach i szerokim materiale źródłowym, starając się zrekonstruować sposób myślenia i działania władcy w jego epoce, bez powielania późniejszych mitów i uproszczeń. Szczególną uwagę poświęca relacjom z Niemcami, polityce dynastycznej oraz koronacji Bolesława w 1025 roku. Książka liczy 448 stron i została wydana w twardej oprawie. Z kolei prof. Stanisław A. Sroka prezentuje w pracy „Ludwik Węgierski” bieżący stan wiedzy o królu, którego rządy w Polsce trwały dwanaście lat. Książka oparta została na źródłach węgierskich i polskich, a autor dotarł do całkowicie nowych informacji, m.in. opinii medycznych obalających teorię o przyczynie śmierci władcy. Książka ukazuje znaczenie panowania Ludwika nie tylko w Polsce, ale i w Europie – od Adriatyku po Karpaty. Liczy 400 stron i została wydana w twardej oprawie. Kim byli ci władcy? Nowe fakty i odkrycia historyczne Bolesław Chrobry to władca, który według saskiego kronikarza Brunona z Kwerfurtu „kochany był jak dusza i więcej niż życie”. Prof. Pleszczyński przedstawia go jako realistę i stratega, który zręcznie lawirował pomiędzy cesarstwem a interesem dynastii Piastów. Książka przybliża także wydarzenia Zjazdu Gnieźnieńskiego z 1000 roku oraz koronację Chrobrego, której tysiąclecie przypada w 2025 roku. Ludwik Węgierski, choć na Węgrzech zyskał przydomek Wielkiego, w Polsce był oceniany mniej entuzjastycznie. Jego rządy były postrzegane jako okres przejściowy między panowaniem Kazimierza Wielkiego a rządami jego córki Jadwigi. Profesor Sroka dowodzi, że decyzje polityczne Ludwika – w tym przekazanie sukcesji córkom – miały kluczowe znaczenie dla przyszłości unii polsko-litewskiej i dynastii Jagiellonów. Targi Książki Historycznej 2025 – premiera, spotkanie, emocje Oficjalna premiera serii odbędzie się podczas Targów Książki Historycznej w Arkadach Kubickiego. Spotkanie z autorami zaplanowano na 29 listopada 2025 (sobota), godz. 13:00, w Sali Kinowej. W wydarzeniu udział wezmą: prof. Andrzej Pleszczyński, prof. Stanisław A. Sroka oraz dr Łukasz Michalski – dyrektor Państwowego Instytutu Wydawniczego. Rozmowę poprowadzi redaktor Michał Karpowicz. Wstęp na targi oraz spotkanie jest wolny. Dla pasjonatów historii to niepowtarzalna okazja, by osobiście spotkać autorów i dowiedzieć się więcej o kulisach powstawania serii. Seria, jakiej jeszcze nie było: 42 monografie do 2032 roku „Poczet Władców Polski” to projekt wyjątkowy. Po raz pierwszy w dziejach polskiej humanistyki powstaje tak kompleksowe, naukowe opracowanie wszystkich monarchów – od pierwszych Piastów aż po czasy nowożytne. Seria ma ogromne znaczenie nie tylko dla środowiska akademickiego, ale również dla polskiej edukacji i kultury pamięci. Każdy z tomów tworzony jest od podstaw, z myślą o popularyzowaniu rzetelnej wiedzy historycznej opartej na faktach. Zakończenie całego projektu planowane jest na 2032 rok. Do tego czasu ukaże się łącznie 42 tomy. Seria „Poczet Władców Polski” to nie tylko monumentalna praca wydawnicza, ale również nowe otwarcie w polskiej refleksji nad dziejami państwa i jego przywódców. Źródła: https://piw.pl Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Złota era dinozaurów – jak wyglądał świat gdy cała Ziemia była „Parkiem Jurajskim”?
Okres jurajski był czasem, gdy na Ziemi panowały dinozaury, tropikalna roślinność i niezwykłe zwierzęta morskie. Sprawdź, jak wyglądało życie w tej epoce i co doprowadziło do jej końca.
Spis treści: Kiedy po Ziemi chodziły dinozaury? Rozpad Pangei i nowy klimat Podwodne życie i rafy koralowe Dinozaury i pierwsze ssaki Ten okres w historii naszej planety kojarzymy przede wszystkim z dominacją wielkich gadów. I rzeczywiście różne rodzaje dinozaurów dominowany wówczas na Ziemi. To również w tej erze klimat Ziemi zmienił się z gorącego i suchego na wilgotny i subtropikalny. Kiedy po Ziemi chodziły dinozaury? Okres jurajski to przedział dziejów Ziemi trwający od około 201,3 do 145 milionów lat temu. To środkowa część ery mezozoicznej. Nazwa „jura” pochodzi od wapiennych utworów w Górach Jurajskich, które opisał niemiecki geolog Alexander von Humboldt. Na podstawie tych badań francuski uczony Alexandre Brongniart wprowadził termin „okres jurajski”. Wyróżnia się trzy etapy jury: wczesną, środkową późną jurę. Jura pozostawiła nam szczególnie dobrze zachowany zapis kopalny życia. Obejmuje on m.in. teropody, które – jak sądzą naukowcy – ewoluowały w ptaki. Dzięki temu bogatemu zapisowi wiemy, że jura była epoką dinozaurów przemierzających tropikalną Ziemię porośniętą paprociami, roślinami okrytonasiennymi i iglastymi. W płytkich morzach śródlądowych, powstałych wskutek rozpadu lądów, roiło się od „potworów morskich”, rekinów oraz zakwitów planktonu, które miejscami mogły barwić wodę na krwistą czerwień. Rozpad Pangei i nowy klimat Na początku jury postępował i przyspieszał rozpad superkontynentu Pangei. Laurazja – północna część – rozdzieliła się na Amerykę Północną i Eurazję. Gondwana, południowa połowa, zaczęła się rozpadać w jurze środkowej. Wschodnie bloki – Antarktyda, Madagaskar, Indie i Australia – oddzieliły się od zachodnich, czyli Afryki i Ameryki Południowej. Nowe oceany zalały przestrzenie między nimi. Na dnach oceanów rosły grzbiety, wypychając poziom mórz wyżej i w głąb kontynentów. Taka ilość wody nadała wcześniejszemu, gorącemu i suchemu klimatowi wilgotny, „kapiący” subtropikalny charakter. Pustynie powoli zazieleniały. Obfitowały sagowce przypominające palmy oraz rośliny iglaste – m.in. araukarie i sosny. Miłorzęby dywanem porastały średnie i wysokie szerokości geograficzne półkuli północnej. Na południe od Równika szczególnie dobrze radziły sobie podokarpusy – rodzaj iglastych. Obecne były też drzewa paprociowe. Podwodne życie i rafy koralowe Oceany – zwłaszcza nowo utworzone, płytkie morza śródlądowe – tętniły różnorodnym i obfitym życiem. Na szczycie łańcucha pokarmowego znajdowały się długoszyje, wiosłopłetwe plezjozaury, olbrzymie krokodyle morskie, rekiny i płaszczki. Powszechne były i ichiozaury przypominające ryby, głowonogi podobne do kałamarnic oraz amonity o spiralnych muszlach. W ciepłych wodach rozrastały się rafy koralowe. Doskonale miały się gąbki, ślimaki i małże. Mikroskopijny plankton mnożył się i mógł miejscami barwić ocean na czerwono. Dinozaury i pierwsze ssaki Na lądach dinozaury odciskały swoje piętno – dosłownie. Roślinożerny zauropod Brachiosaurus sięgał do około 16 m wysokości. Mierzył mniej więcej 26 m długości, a jego masa przekraczała 72 ton. Diplodocus, inny zauropod, osiągał około 27 m długości. Sama skala mogła odstraszać napastników, takich jak masywny, mięsożerny Allosaurus, który chodził na dwóch potężnych nogach. Mimo to Allosaurus i inne zwinne drapieżniki, np. celurozaury, z pewnością od czasu do czasu odnosiły sukces. Do ich ofiar należały m.in. silnie opancerzone stegozaury. Najstarszy znany ptak – archaeopteryx, wzbił się w niebo w późnej jurze. Najpewniej wyewoluował z wczesnego dinozaura celurozaurowego. Archaeopteryx musiał dzielić przestrzeń powietrzną z pterozaurami, latającymi gadami obecnymi od późnego triasu. Tymczasem owady – m.in. skoczki liściowe i chrząszcze – występowały obficie. Wokół nóg dinozaurów krzątało się wiele najwcześniejszych ssaków. „Nie wiedziały”, że po wymarciu dinozaurów nieptasich – pod koniec kredy – to ich potomkowie zdominują Ziemię. Źródło: National Geographic Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Czeska oferta dla Polaków: najlepsze uzdrowiska nawet o połowę tańsze
Po raz pierwszy w historii Czechy ruszają z programem dla kuracjuszy z Polski! Dzięki OPEN POLSKA możesz spędzić tydzień w wybranych hotelach już od 1800 zł. Leczenie, relaks i wellness w Karlowych Warach, Mariańskich i Franciszkowych Łaźniach oraz Jáchymovie czekają – liczba miejsc ograniczona!
Czeska Centrala Ruchu Turystycznego CzechTourism oraz kraj karlowarski uruchomiły program OPEN POLSKA – pierwszą w historii akcję skierowaną do Polek i Polaków. To niepowtarzalna okazja, aby spędzić tydzień w kilku wybranych do programu hotelach w renomowanych czeskich uzdrowiskach za jedyne 1800 zł. Polacy, dotąd stanowiący mniej niż 1% odwiedzających zachodnioczeskie uzdrowiska, są teraz szczególnie zapraszani, by odkryć czeskie „podziemne morze zdrowia”. Oferta OPEN POLSKA jest ograniczona czasowo – rezerwacji trzeba dokonać do końca stycznia 2026 roku, a pobyt musi odbyć się do końca maja (lub do wyczerpania puli pokoi). Hasło OPEN POLSKA należy podać przy rezerwacji. Co zawiera tygodniowy pobyt z rabatem OPEN POLSKA? W ramach pakietu Medical wellness z rabatem OPEN POLSKA otrzymujesz: 7 noclegów w pokoju 2-osobowym w wybranym hotelu śniadania i kolacje wstępną konsultację lekarską 1 zabieg dziennie (łącznie 6 w ciągu tygodnia) Zabiegi obejmują terapie wodne, manualne, torfowe oraz lokalne czeskie specjalności. Pakiet został opracowany na podstawie rekomendacji grupy polskich lekarzy, którzy odwiedzili czeskie uzdrowiska w sierpniu 2025 roku. Wstępna konsultacja i plan zabiegów mają profilaktyczny charakter, a badania koncentrują się na wykrywaniu niedoborów i poprawie ogólnego stanu zdrowia. Dodatkowe zabiegi można dokupić po konsultacji z lekarzem. Jakie są ceny i na co trzeba uważać? Standardowy koszt pobytu w czeskich uzdrowiskach wynosi 80–250 EUR za dzień w zależności od standardu hotelu. Z rabatem OPEN POLSKA można zapłacić już od 1800 PLN za cały tydzień. Do ceny należy doliczyć obowiązkową opłatę uzdrowiskową – ok. 2 EUR za dzień. Choć cena promocyjna jest niezwykle korzystna, zaleca się zwrócić uwagę na: odpowiednie stosowanie wód leczniczych (nie mieszać źródeł, nie pić z plastiku) punktualność przy zabiegach komunikację z personelem (najpewniejszy kontakt po angielsku, po niemiecku i po rosyjsku) Gdzie możesz skorzystać z programu: Karlowe Wary, Mariańskie, Franciszkowe i Jáchymov Program OPEN POLSKA obowiązuje w wybranych hotelach w czterech uzdrowiskach zachodnioczeskich: Karlowe Wary – największe historyczne uzdrowisko Europy kontynentalnej, słynne z kuracji pitnych i nowego instytutu balneologii I-LAB Mariańskie Łaźnie – romantyczne miasto w stylu neoklasycystycznym Franciszkowe Łaźnie – spokojna lokalizacja, alternatywa dla in vitro Jáchymov – specjalizacja w leczeniu bólów stawów, znane z kuracji radonowych Wszystkie uzdrowiska znajdują się stosunkowo blisko Polski i mają dobre połączenia komunikacyjne. Lotnisko w Pradze znajduje się w kierunku Karlowych Warów, a planowany nowy odcinek autostrady ma skrócić czas podróży o kolejne 20 minut. Pobyt w uzdrowiskach arto połączyć z jednym dniem w czeskiej stolicy. Jak zarezerwować i nie przegapić tej historycznej oferty? Aby skorzystać z programu, należy: Wybrać hotel z oferty OPEN POLSKA. Ich dostępność jest stale aktualizowana na tej stronie. Skontaktować się z nim mailowo i podać hasło OPEN POLSKA. Zarezerwować pobyt rozpoczynający się w niedzielę. Oferta jest ograniczona czasowo i ilościowo. Po pobycie otrzymasz krótką ankietę – organizatorzy liczą na opinię i rekomendację. To część testowego charakteru programu. Nie ma dofinansowania NFZ – to w pełni prywatna inicjatywa nastawiona na profilaktykę i regenerację. Jednak nawet bez rabatu czeskie uzdrowiska są 30–50% tańsze od zachodnioeuropejskich odpowiedników. Polacy są mile widziani i mile widziane są także dłuższe pobyty lecznicze. Czesi chcą stworzyć jeszcze bardziej międzynarodową atmosferę w swoich uzdrowiskach. To wyjątkowy moment, by spróbować czegoś nowego, zadbać o zdrowie i odpocząć w pięknym stylu. Źródło: visitczechia, Karlsbad region | ŽivyKraj.cz
„Trudno uwierzyć, że to nie Włochy” – dotarłem do jednego z najpiękniejszych miast Europy
Stolica Styrii przyciąga nie tylko architekturą, ale też atmosferą, której trudno szukać gdzie indziej w Austrii. Tylko tu śródziemnomorski luz tak doskonale przeplata się z habsburską elegancją.
Spis treści: Targ pełen smaków i aromatów Styrii Spacer po Grazu: gdzie włoski klimat spotyka austriacką elegancję Franciszkanie, rzeźnicy i włoski renesans w samym sercu Grazu Zamek Cesarski i schody, które nigdy się nie spotykają Szynka spod wulkanu i sekretne smaki cesarskiego Grazu Alternatywny Graz: sztuka uliczna i biały słoń w kościele Jabłkowe skarby Styrii i złoto austriackiej Toskanii Jak zaplanować podróż do Grazu? Graz to jedno z tych miejsc, gdzie włoski temperament spotyka austriacką precyzję. Położone po południowej stronie Alp, kusi nie tylko śródziemnomorską atmosferą i kawą podawaną w stylu rzymskim, ale też intensywnymi smakami Styrii: od zielonego oleju z pestek dyni, po jabłkowe wino. To idealny kierunek na weekendowy city break z nutą kulinarnego szaleństwa. Targ pełen smaków i aromatów Styrii Na targu na Kaiser-Josef-Platz panuje gwar, który miesza się z zapachem świeżych ziół, dojrzewających serów i owoców prosto z sadu. Stragany uginają się od złocistych jabłek, słodko pachnących malin i czereśni, a obok nich pysznią się stosy pomidorów, papryki i główki kapusty, jeszcze wilgotne od porannej rosy. Sprzedawcy nawołują klientów z charakterystyczną, śpiewną intonacją, a ich głosy stapiają się z szelestem papierowych toreb i stukotem noży krojących chrupiący chleb. W powietrzu unosi się też wyrazisty aromat styryjskiego oleju z pestek dyni – ciemnozielonego płynu o orzechowym posmaku, który można tu kupić niemal na każdym rogu. Niektórzy sprzedawcy pozwalają spróbować kilku kropel na kromce białego pieczywa: smak jest intensywny i głęboki. To właśnie ten świeży olej, nazywany często „zielonym złotem Styrii”, sprawia, że w południowej Austrii warzywa czy sałatki zamieniają się w coś absolutnie wyjątkowego, a Kaiser-Josef-Platz to najlepsze miejsce, aby rozpocząć zwiedzanie Grazu. Spacer po Grazu: gdzie włoski klimat spotyka austriacką elegancję Na spacer po centrum miasta udaję się wczesnym popołudniem, kiedy słońce zawisa nad czerwonymi dachami Grazu. W powietrzu unosi się lekko słodkawy zapach, kojarzący się z rozgrzanym kamieniem i świeżym pieczywem z małych piekarni, które kryją się w bocznych ulicach. Kamienice mają fasady w kolorach wyblakłej ochry i piasku, a ich okna zdobią ciężkie, zielone okiennice. Graz to podobno najbardziej włoskie z austriackich miast. Położony po tej cieplejszej, południowej stronie Alp, ma w sobie wiele ze śródziemnomorskiego klimatu Italii. Nawet kawa jest tu częściej podawana na sposób rzymski niż wiedeński. Wchodzę w Herrengasse, główną arterię Starego Miasta. Wytyczona w XV wieku aleja wraz z sąsiednimi uliczkami jest przeznaczona wyłącznie dla ruchu pieszego, rowerowego oraz tramwajowego, tworząc jednocześnie handlowe centrum miasta. To tu od ponad stu lat stoi dom towarowy K&O — najstarszy w Austrii. Z zewnątrz to elegancka kamienica, ale najcenniejsze kryje się na dachu: taras, z którego miasto wygląda jak malowane akwarelą. Szukacie dobrego miejsca w Grazu na selfie z czerwonymi dachami miasta w tle? Lepszego nie znajdziecie. Z tarasu doskonale widać wąskie uliczki, ogromny Park Miejski i wieżę zegarową na Schlossbergu – jeden z symboli miasta. Franciszkanie, rzeźnicy i włoski renesans w samym sercu Grazu Schodzę w stronę Klasztoru Franciszkanów. Wewnętrzny krużganek pachnie chłodnym kamieniem i starym drewnem. Panuje tu absolutna cisza. Aż trudno uwierzyć, że znajduję się w ścisłym centrum drugiego największego miasta w Austrii. Zakątek Franciszkański – tuż obok klasztoru – jest wciąż znany jako Kwartał Rzeźników. Swoją nazwę zawdzięcza wielowiekowej tradycji — to właśnie w tym miejscu handlarze mięsem sprzedawali dawniej swoje wyroby. Obecnie to popularny punkt spotkań mieszkańców, gdzie można poczuć południowy klimat — widoczny zarówno w otoczeniu, jak i w ofercie kulinarnej z włoskimi i styryjskimi specjałami. Po obiedzie warto zajrzeć do Eckhards Confiserie, by skosztować lokalnych słodkości z olejem z pestek dyni. Zakręcam w stronę dziedzińca budynku Parlamentu. Landhaus, a szczególnie jego wewnętrzny dziedziniec z arkadami, uchodzi za perłę włoskiego renesansu. W sali obrad, ukrytej za charakterystycznymi okrągłymi oknami, zbiera się parlament Styrii. W okresie adwentu architektura obiektu stanowi wyjątkowe tło dla słynnej szopki lodowej, a sam dziedziniec staje się miejscem koncertów i spektakli teatralnych. Zamek Cesarski i schody, które nigdy się nie spotykają Tuż za rogiem wznosi się Zamek Cesarski. Nie chodzi bynajmniej o kolejną letnią rezydencję imperatorów Austrii. W latach 1379–1619 Graz był siedzibą dworu cesarzy Ferdynanda II i Ferdynanda III, zanim przenieśli się do Wiednia, stanowiąc przez ten czas de facto stolicę państwa południowych Habsburgów. Po tym okresie pozostało jedno z najbardziej tajemniczych rozwiązań architektonicznych późnego gotyku – podwójne spiralne schody – dwa biegi mocno zakręconych schodów, które mijają się w drodze do wnętrza Zamku, jednak nigdy się nie łączą. Szynka spod wulkanu i sekretne smaki cesarskiego Grazu Spacer po mieście pełnym knajpianych ogródków pobudził mój apetyt. Wchodzę do restauracji Die Herzl (Prokopigasse 12). Drewniane belki stropu pachną żywicą, a w powietrzu unosi się aromat pieczonego mięsa i ziół. Zamawiam deskę wędlin, w tym styryjską szynkę dojrzewającą Volcano. Jest cienko pokrojona, o lekko różowym środku i delikatnym tłuszczu, który topi się na języku. Intrygujący smak — zioła, lekka słodycz, subtelny aromat drewna bukowego. Kelnerka mówi, że dojrzewa co najmniej sześć miesięcy w Vulkanland, regionie wulkanicznych wzgórz i winnic. Na deser wybieram Piekarnię Dworską Edegger-Tax (Hofgasse 6) z 1561 roku. Nazwa brzmi dostojnie i nie ma w tym przypadku. To tu regularnie bywała cesarzowa Elżbieta, zwana Sisi. Mnie zachwyca efektowny, drewniany portal sklepu, zwieńczony złoconym wizerunkiem dwugłowego orła. Wewnątrz czeka już na mnie Joshua Monis, popularny twórca internetowy z Grazu, którego zamierzam spytać o jego ulubione miejsce w mieście. „Nie zdziwisz się, jeśli wymienię Wzgórze Schlossberg, które widać z każdego zakątka Grazu” – opowiada Joshua – „Z dawnej fortecy pozostała już co prawda tylko wieża zegarowa. Resztę rozebrano na rozkaz Napoleona Bonaparte. Można tam wjechać kolejką linowo-szynową lub wejść po schodach. Na górze warto napić się piwa w jednym z ogródków lub po prostu odpocząć. Wiosną i latem na Schlossbergu bywa naprawdę wiele ludzi”. Alternatywny Graz: sztuka uliczna i biały słoń w kościele Do niedawna lewobrzeżny Graz uchodził za mniej pocztówkową część miasta. Oświetlona późno popołudniowym słońcem okolica przybiera ciepły pomarańczowy odcień, gdy przechodzę przez most na rzece Mur i kieruję się w stronę Placu Lend. Na wystawach designerskich butików wiszą torby z recyklingu, w witrynach stoją ceramiczne kubki w kształcie jabłek, a w środku pachnie kawą z małych palarni. Z każdej strony patrzą na mnie gigantyczne murale, zdobiące fasady starych budynków. Tom Lohner, lokalny artysta i autor jednego z murali, opowiada mi, że Lend to miejsce tętniące życiem o każdej porze. To tu spotykają się lokalni mieszkańcy, a w okolicy są najlepsze bary i kawiarnie w mieście. Młodzi siedzą na ławkach, piją piwo prosto z butelek (picie alkoholu na ulicach jest w Austrii dozwolone), a powietrze pachnie meksykańskim jedzeniem z knajpy La Meskla (Lendplatz Marktstand 40). Tuż obok znajduje się Tag Werk — eksperymentalny sklep, w którym każdy produkt przygotowują ludzie poniżej 25. roku życia. Na półkach: lniane torby, kolorowe czapki i biżuteria z recyklingu. Plac Lend to dopiero początek alternatywnego Grazu. Idąc dalej, trafiam na ulicę, którą nieformalnie nazywa się Kurt Cobain Strasse. Kawałek dalej znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w mieście – kościół St Andrä, jedyna znana mi świątynia katolicka urządzona w stylu pop-art. Wnętrze jest jak kontrapunkt do tradycyjnej katedry — białe ściany przecięte kolorowymi instalacjami, a na nich neonowi święci jak z puszek zupy Campbell. Na środku stoi ogromna rzeźba białego słonia – jasne nawiązanie do powiedzenia o białym słoniu w pokoju, czyli o temacie, o którym wszyscy wiedzą, ale nikt nie mówi. Jabłkowe skarby Styrii i złoto austriackiej Toskanii „Świeże, soczyste, styryjskie” – to nie tylko slogan, ale i fakt: aż 80% jabłek uprawianych w Austrii pochodzi ze Styrii. Styryjskie jabłko to prawdziwa bomba witaminowa – smaczne, niskokaloryczne, a przy tym pełne wartości odżywczych. Z jabłek wytwarza się tu nie tylko soki i nektary, ale i cydry, likiery, dżemy czy destylaty. W regionie działa nawet specjalny szlak turystyczny – Steirische Apfelstraße, który prowadzi przez sady, winiarnie i gospodarstwa oferujące lokalne specjały. Przy szklance jabłkowego wina spotykam się z Konradem Cygalem, polskim śpiewakiem operowym, który od lat mieszka w Grazu i doskonale zna tutejsze tradycje. „Nasze najlepsze szczepy to Sauvignon blanc i Gelber Muskateller – to drugie wino jest uznawane za złoto austriackiej Toskanii” – mówi artysta i dodaje: „Wystarczy łyk Muskatellera albo łyżeczka jabłkowego dżemu, by zrozumieć, że Styria smakuje słońcem”. Jak zaplanować podróż do Grazu? Graz to idealny kierunek na city break – łączy śródziemnomorski klimat, zabytki wpisane na listę UNESCO i autentyczną, lokalną kuchnię. Jeśli planujesz krótki wyjazd do drugiego największego miasta Austrii, poniżej znajdziesz najważniejsze informacje praktyczne: od dojazdu i noclegu, po miejsca, gdzie dobrze zjesz i co warto zobaczyć. Jak dojechać do Grazu? Najwygodniejszym sposobem dotarcia do Grazu z Polski jest lot do Wiednia, dostępny m.in. z Warszawy, Gdańska i Krakowa. Z wiedeńskiego lotniska można bezpośrednio dojechać pociągiem do Grazu – podróż zajmuje około 2,5 godziny. Ceny biletów zaczynają się już od 10 euro. Gdzie się zatrzymać? W Grazu znajdziesz dużą bazę noclegową w różnych przedziałach cenowych. Dla osób szukających komfortu w rozsądnej cenie sprawdzi się Motel One – ceny za noc zaczynają się tam od około 120 euro. Jeśli wolisz coś bardziej kameralnego, rodzinny Hotel Gollner, położony tuż obok Josefplatz, oferuje wygodne pokoje już od 150 euro za noc. W cenie znajduje się także styryjskie śniadanie, które pozwoli dobrze rozpocząć dzień. Gdzie dobrze zjeść w Grazu? Kuchnia Styrii to coś, czego warto spróbować podczas wizyty w Grazu – od oleju z pestek dyni po wykwintne lokalne wina. Poniżej lista rekomendowanych miejsc: Restaurant Der Steirer (Hotel Weitzer, Belgiergasse 1) – kultowa kuchnia styryjska w nowoczesnym wydaniu. s’Fachs (Neutorgasse 13) – sklep i bistro z lokalnymi produktami prosto od producentów. Na miejscu można spróbować m.in. pesto z pestek dyni czy win w ramach kulinarnego "castingu". Landhaus Keller (Schmiedgasse 9) – klasyczna austriacka kuchnia z takimi daniami jak tafesspitz czy Graser Kraupthauptel. Die Geniesserei am Markt (Kaiser-Josef-Platz 6) – restauracja przy samym targu, z daniami ze świeżych produktów dostępnych tego samego dnia. Kawiarnia König (Kaiser-Josef-Platz 1) – historyczna kawiarnia, popularna wśród lokalnych literatów. Café Promenade (Erzherzog-Johann-Allee 1) – elegancka kawiarnia w parku miejskim, idealna na kawę i ciasto w zielonej scenerii. Gatto im Museum (Joanneumsviertel, Raubergasse 10) – klimatyczny bar ogrodowy w muzeum etnograficznym. Co warto wiedzieć przed wyjazdem? Planując zwiedzanie Grazu, warto rozważyć zakup karty turystycznej Graz Card. Karta umożliwia: darmowy transport publiczny w strefie 101 (w tym kolejkę i windę na Schlossberg), bezpłatny wstęp do wielu muzeów i atrakcji. Dostępne są trzy warianty: 24 h – 23–30 euro, 48 h – 29–39 euro, 72 h – 34–44 euro. Dla osób, które posiadają już bilet na komunikację miejską, przygotowano wersję Graz Card Light – obejmuje te same zniżki i wejścia, ale bez transportu. Wypad za miasto? Muzeum Schwarzeneggera i jezioro Thalersee Jeśli masz trochę więcej czasu, zaplanuj krótki wypad do miejscowości Thal, oddalonej o zaledwie 4 km od Grazu. Znajduje się tam Muzeum Arnolda Schwarzeneggera, urządzone w jego rodzinnym domu. Tuż obok leży malownicze jezioro Thalersee, idealne na spacer i chwilę odpoczynku. Źródła: National Geographic Traveler, Austria.info Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najlepsze produkcje od National Geographic na listopad – na co warto czekać jesienią
Najlepsze produkcje od National Geographic na listopad to zestawienie premier i wyjątkowych programów, które warto zobaczyć w długie jesienne wieczory. Odkryj inspirujące dokumenty, fascynujące seriale i ekscytujące opowieści o przyrodzie, historii i niezwykłych ludziach. Zobacz, na co warto zwrócić uwagę w ramówce National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People.
Listopadowa ramówka kanałów National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People to prawdziwa gratka dla wszystkich miłośników nauki, podróży i niezwykłych opowieści. Wśród premier znajdziesz zarówno emocjonujące dokumenty historyczne, odkrywające kulisy najważniejszych wydarzeń XX wieku, jak i spektakularne filmy przyrodnicze oraz fascynujące serie podróżnicze. Każdy miłośnik wiedzy i dobrej rozrywki znajdzie w listopadzie coś dla siebie – od niesamowitych historii z najdalszych zakątków świata po opowieści o odwadze, przetrwaniu i sile ludzkiego ducha. Najlepsze premiery National Geographic w listopadzie – co warto obejrzeć? Listopad w National Geographic to czas, gdy na antenie pojawiają się wyjątkowe dokumenty i serie, które pozwalają widzom odkrywać świat w sposób niepowtarzalny. W tym miesiącu propozycje programowe obejmują zarówno tematy historyczne, jak i fascynujące historie ze świata przyrody oraz inspirujące podróże. Oto wybrane najciekawsze produkcje na listopad: Programy historyczne i dokumentalne – listopadowe nowości National Geographic Najdziwniejsze przedmioty (Strangest Things) Premiera: 5 listopada, godz. 21:00, National Geographic Ten niezwykły cykl zabiera widzów do laboratoriów, muzeów i magazynów, gdzie dzięki nowoczesnej technologii 3D odkrywane są tajemnice najdziwniejszych artefaktów naszej planety. Program koncentruje się na niecodziennych znaleziskach i artefaktach, a naukowcy oraz historycy przedstawiają nowe spojrzenie na zagadkowe przedmioty z dawnych epok. Zastosowanie zaawansowanej technologii badawczej przybliża świat nauki do szerokiego grona odbiorców i buduje most między przeszłością a teraźniejszością. Przywódcy III Rzeszy (Masters of Reich) Premiera: 28 listopada, godz. 21:00, National Geographic Ten czteroodcinkowy cykl dokumentalny wykorzystuje odtajnione nagrania dźwiękowe i niepublikowane wcześniej materiały filmowe, by pokazać mechanizmy rządzące III Rzeszą i kulisy funkcjonowania jej przywódców. Dzięki nowoczesnym metodom analizy oraz cyfrowemu przetwarzaniu dźwięku, odkrywane są nowe fakty na temat decyzji i rozmów osób odpowiedzialnych za jedne z najważniejszych wydarzeń II wojny światowej. Polacy pod Monte Cassino (Hidden Histories: The Poles at Monte Cassino) Premiera: 7 listopada, godz. 21:00, National Geographic Film dokumentalny skupiający się na jednym z najważniejszych, a jednocześnie najbardziej niedocenianych epizodów II wojny światowej. Twórcy prezentują nie tylko wydarzenia z bitwy, ale także jej znaczenie polityczne i historyczne dla Polski i Europy. Filmy i serie przyrodnicze – niezwykłe światy na ekranie National Geographic Miodożery: Mistrzowie przetrwania (The Incredible Honey Badger) Premiera: 30 listopada, godz. 14:00, National Geographic Wild Ratel, nazywany również miodożerem, to jeden z najbardziej fascynujących mieszkańców afrykańskiej fauny. Program pokazuje, jak ten niezwykły drapieżnik uczy się radzić sobie z zagrożeniami, znosi ukąszenia jadowitych skorpionów i zmaga się z wrogo nastawionymi pszczołami. Naukowe spojrzenie na zwierzę i jego środowisko pozwala zrozumieć mechanizmy przetrwania w świecie dzikiej przyrody. Dzikie cuda Europy (Europe’s Wild Marvels) Premiera: 29 listopada, od godz. 15:00, National Geographic Wild Seria dokumentalna ukazująca bogactwo europejskiej przyrody, od lodowych pustkowi Svalbardu po ciepłe wybrzeża Morza Śródziemnego. Kamery National Geographic pokazują zarówno popularne, jak i rzadko spotykane gatunki – lamparty perskie, orły przednie, wieloryby czy niedźwiedzie polarne. Produkcja łączy spektakularne zdjęcia przyrodnicze z aktualnymi badaniami naukowymi, wzbogacając wiedzę widzów o europejskiej faunie i florze. Niesamowita Afryka (African Nights) Premiera: 2 listopada, od godz. 14:00, National Geographic Wild Cykl ukazujący różnorodność kontynentu afrykańskiego, od inteligentnych zachowań dzikich zwierząt po tajemnice ekosystemów takich jak Masai Mara. Programy te pogłębiają wiedzę o roli sprytu i adaptacji w przetrwaniu. Podróże, odkrycia i inspiracje – propozycje od Nat Geo People na jesienne wieczory Odkryć świat (The Infinite Explorer) Premiera: 9 listopada, godz. 12:00, National Geographic Profesor Hannah Fry odwiedza sześć krajów – od Hiszpanii, przez Wietnam, Grecję, Koreę Południową, Irlandię po Islandię – i przybliża, jak geografia, kultura i historia kształtują codzienność ich mieszkańców. Program łączy elementy reportażu podróżniczego z naukową analizą społeczną, pokazując, jak lokalne tradycje oraz warunki naturalne wpływają na tożsamość społeczeństw. Travel Man Premiera: 15 listopada, godz. 16:00, Nat Geo People Seria rozrywkowa z udziałem Richarda Ayoade’a, znanego z „Gadget Man”, przedstawia nietuzinkowe podejście do podróżowania. W każdym odcinku prowadzący oraz jego gość eliminują nudne elementy tradycyjnych wycieczek i oceniają najciekawsze atrakcje odwiedzanych miast. Praktyczny przewodnik po listopadowych premierach National Geographic Planowanie wieczorów z National Geographic jest niezwykle proste – wystarczy śledzić aktualną ramówkę kanałów i korzystać z zapowiedzi premier. Oto kilka wskazówek, które ułatwią zaplanowanie jesiennego relaksu z najlepszymi dokumentami i serialami: Kiedy i gdzie oglądać nowe programy National Geographic, National Geographic Wild i Nat Geo People? National Geographic: premiery i największe dokumenty, zarówno historyczne, jak i naukowe. National Geographic Wild: głównie filmy i serie poświęcone dzikiej przyrodzie, niezwykłym zwierzętom oraz fascynującym ekosystemom. Nat Geo People: propozycje o podróżach, inspirujących ludziach i ciekawych kulturach. Aktualne harmonogramy premier znajdziesz na oficjalnej stronie National Geographic, a także w serwisach z telewizyjnymi przewodnikami programowymi. Jak zaplanować listopadowe wieczory z najlepszymi dokumentami i serialami? Warto przejrzeć ramówkę na początku miesiąca i zaznaczyć interesujące programy w swoim kalendarzu. Dla osób korzystających z telewizji internetowej istnieje opcja ustawienia przypomnień o premierach lub nagrywania wybranych programów na później. Najczęściej zadawane pytania o premiery National Geographic w listopadzie Czy programy National Geographic są dostępne w internecie? Tak, część produkcji dostępna jest na platformach streamingowych współpracujących z National Geographic. Które serie dokumentalne polecane są dla całej rodziny? Seriale przyrodnicze i podróżnicze, np. „Dzikie cuda Europy” czy „Odkryć świat”, są dostosowane także dla młodszych widzów. Czy National Geographic planuje premiery polskich produkcji? W listopadzie szczególnie polecamy film „Polacy pod Monte Cassino”, który podejmuje temat ważny dla polskiej historii. Źródło: National Geographic Polska – Oficjalna strona
Zaskakujące wyniki: język polski najłatwiejszy dla AI, angielski poza czołówką
Zdumiewające odkrycie zespołu międzynarodowych naukowców: język polski, mimo mniejszych zasobów w internecie, został oceniony jako najłatwiejszy do przetwarzania przez modele językowe AI. Angielski i chiński? Zaskakująco wypadły gorzej.
Najnowszy raport opublikowany na portalu arXiv przez zespół naukowców w składzie: Yekyung Kim, Jenna Russell, Marzena Karpińska oraz Mohit Iyyer, zaskoczył środowisko inżynierów zajmujących się sztuczną inteligencją. W badaniu modeli językowych AI obsługujących długi kontekst odkryto, że język polski – mimo najmniejszych zasobów w internecie – jest najłatwiejszy do przetwarzania dla sztucznej inteligencji. To wynik, który zaskoczył nawet samych autorów badania. Jak to możliwe? Polski łatwiejszy dla modeli niż angielski Choć język polski to zaledwie ułamek globalnych danych tekstowych dostępnych w sieci, okazało się, że modele AI potrafią lepiej rozumieć i przetwarzać polszczyznę niż język angielski czy chiński. Naukowcy zaznaczają, że mimo iż modele nie były intensywnie trenowane na danych polskojęzycznych, to właśnie język polski osiągnął najwyższe wskaźniki skuteczności. Jest to tym bardziej zaskakujące, że dotychczas angielski uważano za naturalny wybór do trenowania i oceny modeli językowych. Niespodziewany ranking języków: co zawiodło angielski i chiński? Co ciekawe, języki takie jak angielski i chiński – tradycyjnie uważane za najlepiej obsługiwane przez systemy AI – nie znalazły się nawet w pierwszej piątce najłatwiejszych języków. To bezprecedensowa sytuacja, która może wymusić zmianę w podejściu do projektowania i trenowania modeli wielojęzycznych. Eksperci wskazują, że dane z badania powinny zostać potraktowane poważnie przez twórców technologii sztucznej inteligencji. Co te wyniki oznaczają dla przyszłości modeli wielojęzycznych? Dane z badania otwierają nowe perspektywy dla rozwoju AI w kontekście wielojęzyczności. Wynik języka polskiego sugeruje, że nie tylko wielkość zasobu treningowego, ale też struktura języka i jego cechy gramatyczne mogą mieć kluczowe znaczenie dla skuteczności AI. To sygnał dla twórców modeli: warto inwestować również w języki niszowe. Dla polskich użytkowników technologii AI to wiadomość niezwykle budująca. Okazuje się, że polszczyzna – często pomijana w globalnych rankingach – ma ogromny potencjał w kontekście przyszłości sztucznej inteligencji. Źródło: konferencja Colm 2025 Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najlepsze sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem – poznaj 7 wyjątkowych miejsc, które cieszą się świetnymi opiniami
Najlepsze sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to idealny wybór dla osób szukających skutecznej rehabilitacji i relaksu w zdrowym, morskim klimacie. Zebraliśmy opinie kuracjuszy i przygotowaliśmy zestawienie najchętniej wybieranych ośrodków, które wyróżniają się szeroką ofertą zabiegów i komfortowymi warunkami.
Spis treści: Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Sanatorium „Cegielski” w Ustce – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Sanatoria nad Bałtykiem przyciągają kuracjuszy z całej Polski dzięki połączeniu profesjonalnych zabiegów, leczniczego mikroklimatu i wypoczynku blisko morza. Ranking powstał na podstawie opinii pacjentów i branżowych zestawień. Obejmuje miejsca takie jak pełen atrakcji Kołobrzeg, Sopot czy Świnoujście, które regularnie otrzymują wysokie oceny za poziom świadczonych usług, nowoczesną bazę zabiegową oraz wyjątkową atmosferę sprzyjającą regeneracji i wypoczynkowi. Uzdrowisko Kołobrzeg – kompleksowe zabiegi i nowoczesna baza nad morzem Uzdrowisko Kołobrzeg jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc dla kuracjuszy szukających najlepszych sanatoriów nad Morzem Bałtyckim. To ośrodek oferujący szeroki zakres zabiegów, od balneoterapii przez hydroterapię po fizykoterapię. Baza zabiegowa jest regularnie modernizowana, a bliskość plaży sprawia, że kuracjusze mogą korzystać nie tylko z terapii, ale również codziennych spacerów nad morzem. Zaletą jest bogaty wybór pakietów turnusowych, dostosowanych do różnych potrzeb zdrowotnych. Opinie pacjentów podkreślają profesjonalizm personelu i wysoką jakość świadczonych usług. Wśród zabiegów znaleźć można kąpiele solankowe, masaże, inhalacje oraz terapie borowinowe. Wady? W sezonie letnim ośrodek cieszy się dużą popularnością, co może wiązać się z większą liczbą gości. Sanatorium uzdrowiskowe MSWiA w Sopocie – rehabilitacja blisko plaży i molo Sopockie sanatorium MSWiA przyciąga zarówno lokalizacją tuż przy plaży i molo, jak i profesjonalną ofertą zabiegów rehabilitacyjnych. Kuracjusze mają do dyspozycji nowoczesny sprzęt oraz specjalistyczne programy rehabilitacyjne, w tym zabiegi na kręgosłup i stawy oraz terapie oddechowe. Atmosfera jest spokojna, a personel słynie z życzliwości i indywidualnego podejścia do pacjenta. Sopot jest ostatnio szczególnie popularny wśród kuracjuszy z Czech i Słowacki, którzy nazywają nadbałtycki kurort „polskim Monte Carlo”. Dużym plusem są także smaczne posiłki, które według opinii pacjentów, wyróżniają się na tle innych sanatoriów. Ośrodek oferuje także bogaty program rekreacyjny, pozwalający na korzystanie z atrakcji Sopotu. Minusem dla niektórych mogą być ograniczone terminy dostępności miejsc w szczycie sezonu. Uzdrowisko Świnoujście – sanatoria z ofertą dla osób z problemami oddechowymi Świnoujście to wyjątkowe uzdrowisko na wyspach, gdzie morski klimat i obecność jodu sprzyjają terapii schorzeń układu oddechowego i krążenia. Ośrodki w Świnoujściu oferują nowoczesne zaplecze zabiegowe oraz szeroki wachlarz terapii: od hydroterapii, przez inhalacje solankowe po kinezyterapię. Kuracjusze chwalą wysoką jakość usług oraz zaangażowanie personelu medycznego. Szczególnie doceniane są terapie indywidualne, przystosowane do potrzeb seniorów oraz osób po urazach. Położenie tuż przy promenadzie i blisko plaży sprzyja spacerom i relaksowi. Wadą może być większa liczba odwiedzających w sezonie wakacyjnym. Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach – kameralna atmosfera i profesjonalna obsługa Sanatorium „Cegielski” w Dąbkach to propozycja dla osób ceniących kameralność i indywidualne podejście do pacjenta. Położone blisko plaży i nadmorskiej promenady, zapewnia szybki dostęp do kąpieli słonecznych i morskich. Kuracjusze mogą liczyć na szeroką gamę zabiegów rehabilitacyjnych, od masaży leczniczych przez hydroterapię po elektroterapię. Po godzinach warto zobaczyć wybrać się na wycieczkę i zobaczyć jedno z nadbałtyckich miast, jak choćby atrakcje Ustki. Wyróżnikiem są komfortowe pokoje oraz domowa atmosfera. Obsługa dba o indywidualne potrzeby każdego kuracjusza, co znajduje odzwierciedlenie w bardzo dobrych opiniach. W ofercie znajdują się także zabiegi pielęgnacyjne oraz programy wellness. Wadą dla niektórych może być ograniczona liczba miejsc, co wymaga wcześniejszej rezerwacji. Uzdrowisko Kamień Pomorski – borowina, solanki i spokojna lokalizacja Kamień Pomorski to jedno z najstarszych uzdrowisk nad Bałtykiem, słynące z naturalnych złóż borowiny i solanek. Ośrodek specjalizuje się w leczeniu schorzeń reumatologicznych, układu ruchu oraz oddechowego. Kuracjusze mogą korzystać z kąpieli solankowych, okładów borowinowych, fizykoterapii i hydroterapii. Położenie w spokojnej okolicy, z dala od tłumów, sprzyja regeneracji i relaksowi. Opinie podkreślają skuteczność zabiegów oraz spokojną, wyciszającą atmosferę. Wady? Mniejsza liczba atrakcji turystycznych w porównaniu z większymi kurortami, co dla niektórych może być minusem. Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu – rodzinny klimat i szeroka oferta rehabilitacji Sanatorium „Energetyk” w Kołobrzegu wyróżnia się przyjazną, niemal rodzinną atmosferą oraz szeroką ofertą rehabilitacyjną. Ośrodek jest niewielki, co pozwala na większą indywidualizację terapii i szybki kontakt z personelem. Kuracjusze korzystają z różnorodnych zabiegów: masaży, inhalacji, fizykoterapii oraz hydroterapii. Komfortowe warunki zakwaterowania oraz dogodna lokalizacja blisko plaży sprzyjają wypoczynkowi. Opinie często podkreślają profesjonalizm obsługi oraz czystość w ośrodku. Wadą może być ograniczona liczba miejsc, przez co warto zarezerwować pobyt z wyprzedzeniem. Uzdrowisko Dąbki – zabiegi w otoczeniu przyrody i spokojnej atmosferze Dąbki to mniejsze, ale bardzo cenione uzdrowisko nad Bałtykiem. Ośrodki w Dąbkach oferują zabiegi balneologiczne, inhalacje, masaże oraz terapie z wykorzystaniem borowiny i solanki. Klimat jest tu wyjątkowo łagodny, a bliskość lasów i jezior sprzyja regeneracji sił witalnych. Kuracjusze cenią sobie ciszę, spokój oraz bezpośredni kontakt z naturą. Ośrodki dbają o komfortowe warunki pobytu oraz indywidualne podejście do każdego pacjenta. W opiniach przewija się zachwyt nad spokojem i możliwością prawdziwego wypoczynku z dala od miejskiego zgiełku. Wadą może być mniejszy wybór atrakcji poza sezonem letnim. Najważniejsze zabiegi oferowane w sanatoriach nad Bałtykiem Sanatoria nad Bałtykiem oferują szeroką gamę zabiegów, w tym: balneoterapię (kąpiele solankowe, borowinowe) hydroterapię masaże lecznicze fizykoterapię (elektroterapia, ultradźwięki) inhalacje kinezyterapię terapie indywidualne dla seniorów Każdy ośrodek dostosowuje zabiegi do potrzeb kuracjuszy, bazując na aktualnych standardach lecznictwa uzdrowiskowego. Opinie kuracjuszy o pobycie w sanatoriach nadmorskich Kuracjusze najczęściej chwalą: wysoki poziom opieki medycznej nowoczesną bazę zabiegową dostęp do morza i nadmorskich spacerów różnorodność zabiegów miłą i pomocną obsługę Wadą może być większe obłożenie w sezonie wakacyjnym. Klimat morski i jego wpływ na zdrowie kuracjuszy Pobyt w sanatorium nad Bałtykiem wspiera leczenie m.in. chorób układu oddechowego, krążenia i reumatycznych. Mikroklimat z wysoką zawartością jodu oraz bliskość lasów wpływają korzystnie na odporność organizmu i ogólne samopoczucie. Czym kierować się przy wyborze sanatorium nad Bałtykiem Przy wyborze ośrodka warto zwrócić uwagę na: profil leczniczy sanatorium ofertę zabiegów lokalizację względem morza opinie innych kuracjuszy warunki zakwaterowania dostępność terminów Rezerwacja pobytu – na co zwrócić uwagę Rezerwując turnus, warto: zrobić to z wyprzedzeniem, zwłaszcza na sezon letni upewnić się, czy ośrodek ma wolne miejsca sprawdzić możliwość refundacji przez NFZ dopytać o szczegóły pobytu (dieta, animacje, rekreacja) Sanatoria u uzdrowiska nad Bałtykiem to propozycja zarówno dla osób aktywnych, jak i szukających spokoju oraz pełnej regeneracji. Niezależnie od wybranego ośrodka, nadmorski klimat sprzyja zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Źródła: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
LOT uruchamia nowe bezpośrednie połączenie do Azji Centralnej – to będzie hit przyszłego roku!
Polskie Linie Lotnicze LOT opublikował dzisiaj zaskakującą wiadomość. 31 maja 2026 roku rusza nowe, bezpośrednie połączenie z Warszawy do Ałmaty – drugiego kazachskiego miasta w siatce połączeń narodowego przewoźnika. Bilety są już dostępne!
Polskie Linie Lotnicze LOT ogłosiły start bezpośredniego połączenia z Warszawy do Ałmaty – dawnej stolicy Kazachstanu. Inauguracyjny rejs został zaplanowany na 31 maja 2026 roku. To oznacza, że podróżni już teraz mogą planować swoje wyprawy do Azji Centralnej. Bilety są dostępne w sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej lot.com, LOT Contact Center oraz biur LOT Travel. To drugie połączenie PLL LOT z Kazachstanem – po Astanie – wpisujące się w strategię rozwoju siatki połączeń narodowego przewoźnika. Ałmaty, jako ważne centrum biznesowe i kulturalne, staje się atrakcyjnym celem zarówno dla podróżnych biznesowych, jak i turystycznych. Jak często polecisz z Warszawy do Ałmaty? Rejsy na trasie Warszawa-Ałmaty będą odbywały się z dużą regularnością. W sezonie letnim podróżni będą mogli skorzystać z połączenia cztery razy w tygodniu – we wtorki, czwartki, soboty i niedziele. Z kolei w sezonie zimowym liczba rejsów zostanie ograniczona do trzech tygodniowo. Samoloty będą startować z warszawskiego Lotniska Chopina o godzinie 22:40. Przylot do Ałmaty zaplanowany jest na godzinę 9:20 czasu lokalnego. Lot potrwa około 6,5 godziny. W drogę powrotną pasażerowie wyruszą o 9:20 czasu lokalnego, a lot potrwa o godzinę dłużej. Boeing 737 MAX 8 na trasie do Kazachstanu Rejsy na trasie Warszawa-Ałmaty będą obsługiwane przez nowoczesne samoloty Boeing 737 MAX 8. To komfortowa i oszczędna maszyna, znana z ciszy pracy silników i wysokiego standardu wyposażenia kabiny. LOT wybrał ten model samolotu nieprzypadkowo – lot do Ałmaty trwa około 6,5 godziny, a powrotny nawet 7,5 godziny, dlatego komfort pasażerów odgrywa tu kluczową rolę. Boeing 737 MAX 8 umożliwi wygodne pokonywanie tej odległości z zachowaniem wysokiej jakości usług. Dlaczego warto wybrać Ałmaty jako kierunek podróży? Ałmaty to niezwykłe miasto – dawna stolica Kazachstanu, która wciąż pozostaje najważniejszym centrum kultury, biznesu i sztuki w kraju. Położone u podnóża gór Tienszan, oferuje spektakularne widoki i bezpośredni kontakt z naturą. To miejsce, gdzie nowoczesna architektura przeplata się z monumentalnymi budynkami pełnymi historii. Miasto słynie z kosmopolitycznego klimatu, bogatej oferty kulinarnej, muzeów i galerii. Szczególną atrakcją jest wzgórze Kok Tobe – z gondolą, mini zoo, centrum SPA oraz jedyną w kraju kolejką górską. To także punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama miasta w pełnej krasie. Miłośnicy przyrody odnajdą tu prawdziwy raj – Jezioro Wielkie Ałmackie z lazurową wodą, otoczone szczytami przekraczającymi 4000 m n.p.m., zmienia kolor w zależności od pory roku. To jedno z najbardziej magicznych miejsc w całym Kazachstanie. Nie można też pominąć bogatej oferty kulturalnej miasta. Kazachskie Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych posiada ponad 1000 eksponatów, a Państwowe Muzeum Sztuki gromadzi ponad 23 000 dzieł – od rękodzieła po dzieła uznanych artystów. Kuchnia regionu to mieszanka smaków Europy i Azji – treściwa, aromatyczna i zróżnicowana. Szczególnie warte uwagi są dania takie jak kuurdak i lagman, które opierają się na mięsie, warzywach i intensywnych przyprawach. Źródło: PLL LOT
Te zwierzęta prowadzą tajemniczy i skryty tryb życia – „Zapomnieliśmy o ich istnieniu”
Mongolskie rosomaki przez lata wymykały się obserwatorom. Ich obecność na stepach udokumentowano dopiero niedawno, co rzuca nowe światło na ich zwyczaje.
Spis treści: Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Zagrożenia i ochrona Nieuchwytne, samotnicze i doskonale przystosowane do życia w ekstremalnych warunkach. Rosomaki z Mongolii przez dekady pozostawały poza zasięgiem naukowców i fotografów. Dopiero współczesne technologie pozwoliły zbliżyć się do ich świata. Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Rosomaki, zwierzęta prowadzące skryty i samotniczy tryb życia, są niezwykle rzadko obserwowane przez ludzi. Choć zazwyczaj kojarzą się z północnymi lasami Kanady, Alaski czy Skandynawii, okazuje się, że zamieszkują także górzyste i zalesione obszary północnej oraz zachodniej Mongolii, m.in. w rejonie gór Ałtaj i Doliny Darhad. Przez wiele lat ich obecność w tym regionie była jedynie domniemana – brakowało jednoznacznych dowodów w postaci zdjęć, materiałów wideo czy potwierdzonych śladów DNA. Sytuacja zmieniła się na początku XXI wieku dzięki wysiłkom zespołów badawczych i lokalnych pasjonatów przyrody. Rozmieszczono fotopułapki w trudno dostępnych, wysokogórskich rejonach, prowadzono badania śladów na śniegu, pobierano próbki włosów i odchodów do analizy genetycznej, a także prowadzono wywiady z pasterzami i myśliwymi, którzy znali zwierzę z lokalnych przekazów. Przełomowym momentem było zarejestrowanie rosomaka przez fotopułapkę podczas nocnej aktywności na stepie – co stanowiło pierwsze niepodważalne potwierdzenie obecności gatunku na tym obszarze. To odkrycie zainicjowało długofalowe badania nad biologią, rozmieszczeniem i ochroną tego tajemniczego drapieżnika w mongolskich górach. Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Rosomaki to zwierzęta wyjątkowo terytorialne, samotnicze i niezwykle skryte. Prowadzą nocny tryb życia, poruszają się po rozległych, trudno dostępnych obszarach górskich, unikając otwartych przestrzeni i kontaktu z człowiekiem. Ich naturalne środowisko – chłodne, wysokogórskie rejony, często pokryte śniegiem – sprawia, że prowadzenie badań terenowych wymaga ogromnego nakładu czasu, sprzętu i wysiłku logistycznego. Ten wytrzymały drapieżnik potrafi pokonywać nawet kilkadziesiąt kilometrów dziennie, przemieszcza się szybko, często zmieniając kierunki, co utrudnia jego śledzenie. Gęste futro, które chroni go przed ekstremalnym zimnem, ma kolor doskonale zlewający się z otoczeniem, co czyni go niemal niewidzialnym dla oka ludzkiego, zwłaszcza w zimowych warunkach. Nawet doświadczeni tropiciele i naukowcy przyznają, że szansa na bezpośrednie spotkanie rosomaka w naturze jest skrajnie niska, a obserwacje opierają się głównie na ślady, fotopułapki lub analizę genetyczną pozostawionych szczątków. Zagrożenia i ochrona Choć rosomaki nie są obecnie formalnie uznawane za gatunek zagrożony wyginięciem, ich populacja w Mongoliiprawdopodobnie jest niewielka, rozproszona i trudna do dokładnego oszacowania. Na ich sytuację coraz silniej wpływają zmiany klimatyczne, w tym topnienie śniegu i skracanie się zimowych sezonów, które utrudniają rozmnażanie i ograniczają dostęp do naturalnych schronień. Dodatkowo, kurczenie się siedlisk, presja ze strony działalności człowieka – np. wypas zwierząt, wyrąb lasów, rozwój infrastruktury – prowadzą do fragmentacji ich terytoriów i zakłóceń w ich naturalnym trybie życia. Władze Mongolii, przy współpracy z organizacjami międzynarodowymi i zespołami naukowymi, zaczynają wdrażać programy ochrony dużych ssaków drapieżnych, w tym rosomaka. Kluczowym elementem tych działań jest monitoring populacji, badania genetyczne oraz instalacja fotopułapek, które pozwalają lepiej zrozumieć zwyczaje, zasięg występowania i potrzeby ekologiczne gatunku. Tylko dzięki dokładnemu poznaniu biologii i zachowań rosomaka możliwe będzie opracowanie skutecznych strategii ochrony, które uwzględnią zarówno aspekty przyrodnicze, jak i lokalną specyfikę społeczno-kulturową regionu. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Już niedługo zmiana czasu na zimowy. Który czas jest dla nas lepszy?
W ostatni weekend października po raz kolejny zmienimy czas z letniego na zimowy. Tej nocy będziemy spać o godzinę dłużej. Choć dla wielu to dobra wiadomość, wciąż pojawiają się pytania: który czas jest dla nas lepszy i czy to już ostatnia zmiana czasu?
W tym artykule: Kto wymyślił zmianę czasu? Od kiedy zmieniamy czas w Polsce? Zmiana czasu – który czas był pierwszy? Letni czy zimowy? Zmiana czasu – kiedy ostatni raz przestawimy zegarki? Zmiana czasu – ciekawostki Kto wymyślił zmianę czasu? Zaczęło się w Niemczech. 30 kwietnia 1916 roku obywatele II Rzeszy pierwsi na świecie przesunęli zegarki o godzinę do przodu. To nie Niemcy jednak wpadli na pomysł sezonowej zmiany czasu. Pierwszy na ten pomysł wpadł amerykański uczony i polityk Benjamin Franklin. Ten sam, który uważany jest za wynalazcę piorunochronu, a jednocześnie współautor Konstytucji USA. Franklin zauważył, że gdyby ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej, zyskałaby na tym gospodarka. Tym tropem poszedł Brytyjczyk William Willet. Był tak przekonany o genialności pomysłu, że z własnych funduszy w 1907 r. opublikował broszurkę „The Waste of Daylight" („Marnowanie światła dziennego"). W opracowaniu wyliczył, że gdyby w okresie letnim przestawić zegary o 80 minut, można byłoby zaoszczędzić na oświetleniu kilka milionów funtów. Rząd brytyjski do wyliczeń Willeta podchodził sceptycznie. Tematem zainteresowali się natomiast Niemcy, którzy jako pierwsi w Europie zdecydowali się na inny czas letni i zimowy. W ich ślady poszły kolejne europejskie państwa, a wraz z nimi Amerykanie, którzy 19 marca 1918 roku ogłosili obowiązek stosowania czasu letniego na czas wojny. Strategiczna decyzja miała dać oszczędność ogromnych ilości paliwa wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej. Od kiedy zmieniamy czas w Polsce? W naszym kraju pierwsze próby wprowadzenia zmiany czasu czyniono jeszcze w pierwszej połowie XX wieku. Jednak dopiero od 1977 nieprzerwanie przestawiamy zegarki każdej wiosny i jesieni. Dziś czas letni obowiązuje w prawie 70 krajach świata. Od roku 2000 w całej Unii Europejskiej czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a kończy w ostatnią niedzielę października. Zmiana czasu – który czas był pierwszy? Letni czy zimowy? Po raz pierwszy zmieniono czas na letni 30 kwietnia 1916 r. Do tego czasu zawsze obowiązywał czas zimowy i to właśnie czas zimowy uznaje się dzisiaj na bardziej naturalny. Ewentualna decyzja o rezygnacji ze zmiany czasu stawia pytanie, który pozostawić. Oryginalny zimowy czy letni? Obiektywnie rzecz biorąc, żadna opcja nie jest idealna. W przypadku powrotu do czasu zimowego i utrzymaniu go przez cały rok 21 czerwca w Rzeszowie słońce będzie wstawać godzinę wcześniej niż teraz, czyli o 3:08. Tymczasem decydując się na długie wakacyjne dni i przyjemny czas letni przez cały rok, w Świnoujściu (czyli najbardziej na północ i na zachód położonym mieście w Polsce) 21 grudnia grudnia słońce będzie wstawać o 9:25. Zmiana czasu – kiedy ostatni raz przestawimy zegarki? Mimo że już w 2019 r. Parlament Europejski był bliski ukończenia prac nad likwidacją zmiany czasu, ostateczne decyzje zostały wstrzymane z powodu trwającej pandemii COVID-19 i wstrzymane do odwołania. W 2021 roku jednak Komisja Europejska zaleciła państwo członkowskim Unii Europejskiej kontynuowanie obecnych regulacji przynajmniej do 2026 r. W 2025 roku zmiana czasu z letniego na zimowy nastąpi z soboty 25 października na niedzielę 26 października. O godzinie 3:00 wskazówki zegarów należy cofnąć na 2:00. Tej nocy będziemy więc spać o godzinę dłużej. Zmiana czasu – ciekawostki Unikajmy przesuwania wskazówek do tyłu. To niekorzystne dla mechanizmów – radzą zegarmistrzowie. Aby nie zepsuć zegarka, lepiej przesunąć wskazówki o jedenaście godzin do przodu. Wiele osób ma problem z zapamiętaniem, kiedy cofa się zegar o godzinę, a kiedy przyspiesza. W zapamiętaniu pomóc może anglojęzyczny zwrot: spring forward, fall back. Powiedzenie wykorzystuje dwuznaczność słów spring (wiosna lub skok) i fall (jesień, ale też upadek). Wychodzi nam więc „wiosna – skok w przód" i „jesień – upadek w tył". Szwedzcy lekarze z Karolinska Institutet przeprowadzili interesujący eksperyment. Wzięli pod lupę rejestry szpitalne z ostatnich 20 lat. Okazało się, że zmiany czasu miały wpływ na liczbę zdiagnozowanych zawałów serca. W pierwszych tygodniach po zmianie czasu na letni – i tym samym po gwałtownym skróceniu snu o godzinę – liczba ataków serca wzrastała o 5%. Co ciekawe, podczas jesiennego „wydłużania snu" tendencja była odwrotna – ludzie rzadziej dostawali zawału. Bez względu na obliczenia ekonomistów i ostrzeżenia lekarzy są i tacy, którzy w zmianie czasu widzą dobre strony. Brytyjczycy zauważyli, że przesuwanie wskazówek zegarków znacząco wpływa na bezpieczeństwo na drogach. Lepsza widoczność wieczorem przekłada się na mniejszą liczbę wypadków. Czas letni sprzyja branży sportowej i rekreacyjnej. Kiedy dzień kończy się później, można dłużej oddawać się aktywnościom na świeżym powietrzu – chociażby grze w tenisa czy w golfa. Cierpi z kolei branża rozrywkowa – przede wszystkim właściciele kin, bo ludzie mniej chętnie chadzają na seanse do ciemnych, zamkniętych sal, kiedy na zewnątrz świeci słońce. Z podobnych powodów widzów tracą stacje telewizyjne. Nasz autor Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Katastrofalna burza tropikalna na Filipinach nie odpuszcza. Kolejne loty są odwoływane
Tajfun Fengshen zabił pięć osób z jednej rodziny, dwie uznaje się za zaginione. Ulewne deszcze i powodzie sparaliżowały kilka regionów Filipin.
Już od miesiąca burza tropikalna atakuje Filipiny. Wczoraj wczesnym rankiem miejscowości Pitogo w prowincji Quezon, na północnym Luzonie, doszło do tragicznego wypadku. Drzewo palmowe, powalone przez silny wiatr, runęło na bambusowy dom. W wyniku katastrofy zginęła cała pięcioosobowa rodzina, w tym dwoje dzieci. Na miejscu działały służby ratunkowe. Jak podała filipińska agencja ds. katastrof, jedynym ocalałym był nastoletni chłopiec, który znajdował się poza domem w chwili zdarzenia. Zaginieni po osuwisku w Bukidnon Na południowej wyspie Mindanao, w prowincji Bukidnon, intensywne opady deszczu wywołały osuwisko ziemi. Motorowy pojazd trójkołowy z dwiema osobami spadł z urwiska. Obie osoby uznaje się za zaginione. Lokalne władze poinformowały, że droga łącząca Bukidnon z regionem Davao została zablokowana i nieprzejezdna. Osoba ranna na wyspie Panay W Estancia, miejscowości na wyspie Panay w środkowych Filipinach, zawalił się drewniany dom. Jedna osoba została uwięziona pod gruzami i odniosła obrażenia. Służby ratunkowe udzieliły jej pomocy na miejscu. To jedno z wielu zdarzeń spowodowanych ulewnym deszczem, który nawiedził centralne wyspy kraju. Masowe powodzie i ewakuacje Tajfun Fengshen przyniósł rozległe powodzie, szczególnie na wyspach Samar i Panay. W mieście Calbayog City w Samar woda zalała liczne dzielnice mieszkalne. W San Roque w prowincji Pampanga (na Luzonie) ulice zmieniły się w rzeki, a mieszkańcy poruszali się jedynie za pomocą rowerów wodnych i łodzi. Na zdjęciach opublikowanych przez lokalne media widać mieszkańców ewakuujących się z małymi dziećmi na rękach. 47 000 osób ewakuowanych i zamknięte loty W południowo-wschodniej części wyspy Luzon ewakuowano co najmniej 47 000 osób. Ewakuowani trafili do tymczasowych schronień przygotowanych przez władze. Władze lotnictwa cywilnego odwołały wiele lotów. Narodowa agencja meteorologiczna PAGASA poinformowała, że w niedzielę 19 października otwarto pięć zapór wodnych na Luzonie, by obniżyć poziom wody. Władze apelują o lepsze przygotowanie na przyszłość Prezydent Filipin Ferdinand Marcos Jr, w oświadczeniu opublikowanym na Facebooku, wezwał do wzmocnienia systemu reagowania kryzysowego. Podkreślił, że Filipiny są krajem wyjątkowo podatnym na klęski żywiołowe. Przypomniał również, że Fengshen nawiedził kraj zaledwie kilka dni po serii trzęsień ziemi, które w ostatnich trzech tygodniach zabiły co najmniej 87 osób. Kraj sparaliżowany przez żywioł Filipiny doświadczają średnio 20 burz tropikalnych i tajfunów rocznie. Jednak ostatnie wydarzenia pokazują wzrastającą siłę zjawisk pogodowych. Tajfun Fengshen sparaliżował duże części kraju: zalane zostały miasta, odcięto regiony komunikacyjnie, wiele rodzin zostało bez dachu nad głową. Mimo że burza przesunęła się już nad Morze Południowochińskie, skutki jej obecności będą odczuwalne jeszcze przez wiele dni – nie tylko przez rodziny ofiar, ale i przez dziesiątki tysięcy mieszkańców pozbawionych dostępu do prądu, wody i pomocy medycznej. Źródło: National Geographic
Polskie miasto dało nazwę planetoidzie! Znajduje się między orbitami Marsa i Jowisza
Między orbitami Marsa i Jowisza odkryto planetoidę, która od teraz nosi nazwę Chorzów. To hołd dla miasta z województwa śląskiego, w którym znajduje się jedno z najstarszych planetariów w Polsce. Odkrycia dokonali polscy astronomowie.
W 2013 roku dwóch polskich astronomów – Michał Kusiak i Michał Żołnowski – odkryło obiekt kosmiczny znajdujący się w głównym pasie asteroid między orbitami Marsa i Jowisza. Planetoida ta ma średnicę 2,2 kilometra i potrzebuje 4,77 roku, aby obiec Słońce. Po latach od odkrycia, dzięki decyzji Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU), obiekt ten oficjalnie otrzymał nazwę (535266) Chorzów. Polscy odkrywcy i ich motywacje Zgodnie z tradycją, odkrywcy planetoid mogą zaproponować nazwę dla swojego odkrycia. Michał Kusiak i Michał Żołnowski wybrali nazwę „Chorzów” ze względu na szczególne znaczenie tego miasta dla polskiej astronomii. W swoim poście na Facebooku Kusiak napisał, że Chorzów kojarzy się pozytywnie nie tylko jako centrum astronomii, ale także wydarzeń sportowych i kulturalnych. Miasto ma bogatą historię sięgającą XIII wieku. Znaczenie Chorzowa dla astronomii i sportu Chorzów, położony w województwie śląskim, jest siedzibą jednego z najstarszych i największych planetariów w Polsce – Planetarium Śląskiego. To właśnie ta instytucja była głównym powodem, dla którego miasto zostało uhonorowane nazwą planetoidy. Obiekt (535266) Chorzów będzie krążył w pasie asteroid jako trwały symbol wkładu polskich naukowców w odkrywanie kosmosu. Chorzów znany jest również z bogatej historii sportowej. Przez wiele lat był głównym miejscem rozgrywek międzynarodowych reprezentacji Polski w piłce nożnej. Przed otwarciem Stadionu Narodowego w Warszawie w 2012 roku, to właśnie w Chorzowie rozgrywano najważniejsze mecze kadry narodowej. Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń był mecz z Anglią w 1973 roku, zakończony zwycięstwem Polski 2:0, które zapewniło udział w Mistrzostwach Świata w 1974 roku. Inne polskie miasta w przestrzeni kosmicznej Chorzów nie jest jedynym polskim miastem, które zostało uwiecznione w kosmicznych rejestrach. Istnieje planetoida (1572) Posnania, nazwana na cześć Obserwatorium Poznańskiego, odkryta w 1949 roku. W 2007 roku uczniowie z Sierpca odkryli planetoidę, którą nazwano (199950) Sierpc. Co więcej, w latach 70. XX wieku cztery kratery na Marsie otrzymały nazwy Puńsk, Grójec, Rypin i Puławy. Źródła: media społecznościowe Michała Kusiaka Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Oto dolnośląski Cud Polski 2025! Przyciąga śladami aktywności wulkanicznej i interaktywnymi centrami nauki
Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to wyjątkowe miejsce, które w 2025 roku zdobyło tytuł Cudu Polski w plebiscycie National Geographic Traveler. Odkryj z nami największe atrakcje tego niezwykłego miejsca na Dolnym Śląsku.
Spis treści: Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Małe Organy Myśliborskie – malownicza formacja skalna na Pogórzu Kaczawskim Sudecka Zagroda Edukacyjna – interaktywne centrum nauki dla dzieci i dorosłych Kamieniołom Lubiechowa – odkryj przekrój wulkanicznej historii regionu Geopunkty edukacyjne i ścieżki dydaktyczne – szlaki po pradawnych wulkanach UNESCO i Cuda Polski 2025 – światowe wyróżnienia dla Krainy Wygasłych Wulkanów Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to prawdziwa perła Dolnego Śląska, doceniona przez głosujących w plebiscycie Cuda Polski, pokonała innych kandydatów z regionu. Ten rozległy obszar, obejmujący ok. 1300 km² Gór i Pogórza Kaczawskiego, przyciąga spektakularnym krajobrazem, niezwykłą historią geologiczną oraz bogactwem edukacyjnych i przyrodniczych atrakcji. Znajdziesz tu ślady trzech epok aktywności wulkanicznej, spektakularne stożki, wyjątkowe formacje skalne oraz interaktywne centra naukowe. Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Ostrzyca Proboszczowicka to niekwestionowany symbol Krainy Wygasłych Wulkanów. Ten charakterystyczny stożek wulkaniczny, zwany także śląską Fudżijamą, wznosi się na wysokość 501 m n.p.m. i jest najwyższym wzniesieniem Pogórza Kaczawskiego. Ostrzyca przyciąga zarówno miłośników przyrody, jak i fotografów – sylwetka wzniesienia góruje nad okolicą i jest widoczna z wielu kilometrów. Na szczycie znajduje się punkt widokowy, z którego można podziwiać panoramę całej okolicy. Zbocza Ostrzycy porastają rzadkie gatunki roślin, a sama góra objęta jest ochroną rezerwatu przyrody. Wędrówka na szczyt nie jest trudna, choć końcowy odcinek prowadzi po charakterystycznych bazaltowych gołoborzach. Ostrzyca to idealny cel rodzinnej wycieczki oraz doskonały przykład reliktu aktywności wulkanicznej sprzed 15 milionów lat. Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Wielkie Organy Myśliborskie to jedna z najbardziej spektakularnych formacji skalnych w Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów. Znajdują się w rezerwacie przyrody nad rzeką Jawornik i przyciągają uwagę wysoką ścianą bazaltowych kolumn, powstałych z zastygłej lawy w trakcie powolnego ochładzania magmy. Struktura ta przypomina swoim wyglądem organy kościelne – stąd jej nazwa. Kolumny osiągają wysokość do 30 metrów, a kształt i układ skał robią ogromne wrażenie na zwiedzających. Wokół Wielkich Organów wyznaczono ścieżkę edukacyjną z tablicami informacyjnymi, dzięki czemu można lepiej zrozumieć procesy geologiczne, które ukształtowały ten niezwykły krajobraz. To miejsce szczególnie polecane miłośnikom fotografii, geologii i pieszych wędrówek. Małe Organy Myśliborskie – malownicza formacja skalna na Pogórzu Kaczawskim Małe Organy Myśliborskie to mniejsza, ale równie malownicza formacja bazaltowych słupów zlokalizowana nieopodal Wielkich Organów. Powstały w wyniku podobnych procesów wulkanicznych, choć ich rozmiary są skromniejsze. Słupy tworzą zwarte skupisko, a całość prezentuje się niezwykle efektownie na tle otaczających lasów i łąk. To doskonałe miejsce na krótki spacer oraz ciekawe tło do zdjęć. Małe Organy są mniej znane od swojego większego odpowiednika, co sprawia, że panuje tu spokojniejsza atmosfera. Miejsce to jest świetnym przykładem różnorodności geologicznej regionu oraz świadectwem młodej aktywności wulkanicznej na terenie Gór Kaczawskich. Sudecka Zagroda Edukacyjna – interaktywne centrum nauki dla dzieci i dorosłych Sudecka Zagroda Edukacyjna w Dobkowie to nowoczesne centrum naukowe, które zyskało ogromną popularność wśród rodzin z dziećmi oraz grup szkolnych. Znajdują się tu interaktywne wystawy, eksperymenty i warsztaty, które w przystępny sposób przybliżają tajniki geologii, wulkanizmu oraz lokalnej przyrody. Centrum oferuje między innymi modele wybuchających wulkanów, symulatory trzęsień ziemi oraz bogaty program zajęć edukacyjnych. Dzięki nowoczesnemu podejściu do nauki Sudecka Zagroda Edukacyjna pozwala na bezpośrednie poznawanie procesów geologicznych i historii regionu. Obiekt jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami, a szeroka oferta warsztatów sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. To jedno z najważniejszych miejsc edukacyjnych w całej Krainie Wygasłych Wulkanów. Kamieniołom Lubiechowa – odkryj przekrój wulkanicznej historii regionu Kamieniołom w Lubiechowej to wyjątkowa atrakcja dla pasjonatów geologii i miłośników historii Ziemi. Na terenie dawnego wyrobiska można zobaczyć naturalny przekrój przez stożek wulkaniczny, dzięki czemu doskonale widoczne są kolejne warstwy magmy, popiołu i skał. Miejsce to jest jednym z najważniejszych geopunktów edukacyjnych w regionie i pozwala na zrozumienie procesów, które kształtowały krajobraz Dolnego Śląska przez miliony lat. W kamieniołomie organizowane są wycieczki z przewodnikiem, podczas których można dowiedzieć się więcej o powstawaniu wulkanów oraz zobaczyć wyjątkowe okazy minerałów. Kamieniołom stanowi niepowtarzalną okazję do „dotknięcia” prehistorii tego miejsca. Geopunkty edukacyjne i ścieżki dydaktyczne – szlaki po pradawnych wulkanach Kraina Wygasłych Wulkanów oferuje liczne geopunkty edukacyjne oraz ścieżki dydaktyczne prowadzące przez najciekawsze miejsca regionu. Szlaki te umożliwiają samodzielne poznawanie wulkanicznej przeszłości Dolnego Śląska – prowadzą zarówno przez najwyższe stożki, jak i przez mniej znane, ukryte w lasach formacje skalne. Przy każdym punkcie znajdują się tablice informacyjne opisujące geologię i historię danego miejsca, a niektóre trasy wyposażone są w aplikacje mobilne ułatwiające zwiedzanie. Wśród popularnych szlaków znajdują się m.in. Trasa Wygasłych Wulkanów, Szlak Organy, a także ścieżki wokół Ostrzycy. Oferta regionu zachęca do aktywnej turystyki i rodzinnych wypraw, a także pozwala na naukę przez zabawę. UNESCO i Cuda Polski 2025 – światowe wyróżnienia dla Krainy Wygasłych Wulkanów Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów jest pierwszym w Polsce geoparkiem wpisanym na listę Światowych Geoparków UNESCO. To międzynarodowe wyróżnienie podkreśla unikatowość regionu w skali Europy i świata oraz stanowi gwarancję najwyższej jakości ochrony dziedzictwa geologicznego. W 2025 roku miejsce to zdobyło także tytuł Cudu Polski w naszym ogólnopolskim plebiscycie National Geographic Traveler, co świadczy o rosnącej popularności i docenieniu przez turystów. Sponsorem plebiscytu jest: Źródł0: Kraina Wygasłych Wulkanów – UNESCO Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.