National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-05-23T10:43:05.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dlaczego lubimy się zakładać? Nawet najbardziej znani naukowcy obstawiają zakłady
items: Pokonanie Krzyżaków nie przyniosło spokoju. Polska zapłaciła za zwycięstwo wysoką cenę
items: Antoni Patek to polski wynalazca znany dziś na całym świecie. Jego zegarki cenili monarchowie
items: Dlaczego w Ameryce nie mówi się po arabsku? Jeden z powodów zaskoczył historyków
items: Człowiek, który zbudował perpetuum mobile? Udało mu się nabrać wszystkich
items: Labrador, małpa i słoń przed trybunałem. Najsłynniejsze procesy sądowe zwierząt
items: Róg jednorożca, najdłuższe jelito i jajo zniesione przez kobietę. Przedziwne gabinety osobliwości
items: Zostali uznani za świętych, choć nie powinni. Jak to możliwe?
items: Islamski architekt Sinan przekształcał kościoły w meczety. Talentem dorównywał Michałowi Aniołowi
items: Sekrety muzułmańskiej alkowy. Kiedyś islam był bardziej liberalny niż chrześcijaństwo
items: Czy Polska była kiedyś krajem Wandalów? Nasi przodkowie się z nimi utożsamiali i byli z tego dumni
items: Inkwizytorzy z piekła rodem. Mieli ogromną władzę, ale czy kierowała nimi tylko wiara?
items: Papież kontra papież. Jak to się stało, że Kościół miał kilku Ojców Świętych w jednym momencie?
items: Czy Krzyżacy wykorzystywali religię jako parawan? Ich okrucieństwo zdecydowanie tego dowodzi
items: Koniec XIX wieku obfitował w dziwne zjawiska. Niektórzy próbowali nawiązać kontakt z duchami
items: Historia Egiptu – pierwsi władcy, piramidy, konflikty. Co wiemy o Egipcie w czasach starożytnych?
items: Bitwa Warszawska – przebieg i znaczenie wydarzeń z sierpnia 1920 r.
items: Polak, który wyprzedził Marco Polo. Wiedział o mrocznej tajemnicy
items: Filip II Macedoński zbudował potęgę Macedonii. To dzięki niemu Aleksander Wielki stworzył imperium
items: Czy hobbici istnieli naprawdę? Tajemnicze odkrycie w Indonezji
items: Powstanie islamu. Jak narodził się kult Allaha?
items: Rozejm bożonarodzeniowy. Jak Święta wstrzymały walki na froncie
items: Skąd wiadomo, że Mieszko I przyjął chrzest jako pierwszy? Część historyków nie kryje wątpliwości
items: Jak nasi przodkowie cenili miód? Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karali śmiercią przez powieszenie
items: Kto wynalazł pszczelarstwo? Jak produkowano miód i hodowano pszczoły w starożytności

Dlaczego lubimy się zakładać? Nawet najbardziej znani naukowcy obstawiają zakłady
type: item
date: 2025-06-07T09:31:11.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: naukowcy
subject: psychologia
description: Uwielbiamy się ekscytować, mieć rację i wpływać na rzeczywistość. Zakładając się, spełniamy wszystkie te potrzeby, nie ryzykując przy tym zbyt wiele.
encoded: Spis treści: Potrzeba ekscytacji Zakłady motorem postępu Myślenie magiczne Zakłady Hawkinga W herbaciarni słynnego ośrodka badawczego Bell Laboratories popołudniami spotykali się naukowcy, by w swobodnej atmosferze porozmawiać o intrygujących problemach. Dyskusje często zamieniały się w trudne do rozstrzygnięcia spory i za najlepszy sposób ich zakończenia uznawano zakład. Jego zawarcie potwierdzano wpisem do specjalnej księgi, którą wypełniano przez kilkadziesiąt lat. Do 1990 r., kiedy to „Księga zakładów” zniknęła. Ukradł ją ktoś, kto nie potrafił przegrywać. Dziś taki „numer” niewiele by dał. Naukowe zakłady przeniosły się bowiem do internetu, a tam nic nie ginie. W serwisie Long Bets zawarto już setki formalnych naukowych zakładów. Np. o to, czy do 2030 r. powstaną sterowane całkowicie automatycznie samoloty pasażerskie albo czy w 2060 r. liczba ludności świata będzie mniejsza niż obecnie. Najdłużej na rozstrzygnięcie poczeka zakład o to, czy w 2150 r. będzie żyła przynajmniej jedna osoba urodzona w roku 2000. Potrzeba ekscytacji Nie tylko naukowcy uwielbiają się zakładać. Zakładamy się wszyscy i o wszystko. Każda sytuacja zawierająca element niepewności może być pretekstem do zakładu, a jedyną granicę stanowi wyobraźnia. Pewien Kanadyjczyk założył się o 15 tys. dolarów, że wytrzyma miesiąc mieszkania w męskiej łazience (wygrał). Gwiazdor NBA Shaquille O’Neil założył się z własnym menedżerem, że wejdzie bez zapowiedzi do Białego Domu (powstrzymali go agenci Secret Service). Przed piłkarskim mundialem w 2014 londyńscy bukmacherzy przyjmowali zakłady, czy urugwajski piłkarz Luis Suarez ugryzie w czasie meczu któregoś z rywali. Opłacało się zaryzykować – Suarez chapnął zębami Włocha Giorgio Chielliniego, za co miłośnicy zakładów inkasowali 175 funtów (za jednego postawionego). Jak mówi prof. Tomasz Zaleśkiewicz, kierownik Katedry Psychologii Ekonomicznej SWPS i Centrum Badań nad Zachowaniami Ekonomicznymi zakładając się, kieruje nami potrzeba ekscytacji. – Większość…

thorne-hawking-zaklad-8403536.jpg
width: 1024
height: 721

Pokonanie Krzyżaków nie przyniosło spokoju. Polska zapłaciła za zwycięstwo wysoką cenę
type: item
date: 2025-01-24T07:58:30.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: bitwa pod grunwaldem
subject: krzyżacy
subject: polska
subject: zakon
description: Polskie zwycięstwo nad zakonem przyszło po długiej i wyniszczającej walce. Niestety, sukces nie przyniósł oczekiwanego pokoju. Wręcz przeciwnie – stał się początkiem nowych sporów i nieporozumień.
encoded: Spis treści: Krzyżacy mieli konkretny plan ataku Chrzest Litwy ratunkiem? Polska bez tego, czego chciała najbardziej Budżet Krzyżaków zniszczony Podpisanie aktu zjednoczenia 4-letni rozejm Prusy kontratakują Krzyżacy to najbardziej karni rycerze, jacy kiedykolwiek istnieli. Przewyższali pod tym względem nawet legie rzymskie, albowiem Rzymianie buntowali się niekiedy, podczas gdy rycerz zakonny wytrzymywał najcięższe próby” – opowiadał o nich po wiekach Adam Mickiewicz podczas wykładów we Francji. A w „Grażynie” pisał: „Przebrzydły Zakon podobny do smoku/Jeden łeb utniesz, drugi rośnie skoro/I ten ucięty rośnie w dziesięcioro”. Pięćset lat przed tymi słowami polskiego wieszcza państwo zakonne osiągało właśnie szczyt swej potęgi. Rozciągało się od Łeby przez Gdańsk i Królewiec po Kłajpedę. Kontrolowało ujścia Wisły, Niemna i Pregoły. Miało 120 zamków, z których bracia-rycerze nadzorowali terytorium powierzchni 58 tys. km kw. Formalnie podlegało papieżowi, jednak w czasie tzw. niewoli awiniońskiej (1309–1370) i wielkiej schizmy zachodniej (1378–1417), gdy za głowę Kościoła uważało się dwóch lub trzech dostojników, było to zwierzchnictwo iluzoryczne. Krzyżacy robili, co chcieli, a ich potęga i bogactwo przyciągały tłumy chętnych pragnących służyć zakonowi. Byli to głównie niemieccy rycerze zubożali z powodu kryzysu ekonomicznego, który dotknął zachodnią Europę po epidemiach dżumy i klęskach nieurodzaju. Kierowały nimi nie tyle motywy religijne, ile chęć znalezienia bezpiecznej przystani i zdobycia majątku. Ich czysto świeckie dążenia nadawały polityce zakonu jeszcze bardziej agresywny charakter. Po podboju Prus (1283) i odebraniu Polsce Pomorza Gdańskiego (1308) naturalnym celem ekspansji stała się Litwa. Krzyżacy mieli konkretny plan ataku Krzyżacy atakowali wschodniego sąsiada metodycznie, dokonując co roku łupieżczych najazdów. Chodziło o wyniszczenie terenów przygranicznych, by po ucieczce sterroryzowanej ludności łatwiej je zajmować. Litwini bronili się dzielnie, a…

bitwa-pod-grunwaldem-2056ba5.jpg
width: 1280
height: 853

Antoni Patek to polski wynalazca znany dziś na całym świecie. Jego zegarki cenili monarchowie
type: item
date: 2024-10-06T08:03:00.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: polska
subject: szwajcaria
subject: wynalazki
description: Antoni Patek założył firmę Patek Philippe, znaną ze szwajcarskich zegarków. Jako pierwsza w historii zaczęła ona masowo produkować zegarki kieszonkowe. Kim był Antoni Patek i jak osiągnął sukces?
encoded: Spis treści: Kim był Antoni Patek? Emigracja do Szwajcarii Antoni Patek i Adrien Philippe Zegarek królowej Wiktorii Antoni Patek – dziedzictwo Patek Philippe – ciekawostki Rzadko który polski wynalazca jest dziś znany z nazwiska na całym świecie. Przykładowo Jan Szczepanik, zwany „polskim Edisonem”, nie kojarzy się od razu z telewizją, choć był jej pionierem. Ignacy Łukasiewicz jest znany jako twórca przemysłu naftowego, ale głównie w Polsce. Tymczasem Antoni Patek zdobył światowy rozgłos. Kim był Antoni Patek? Antoni Patek to polski zegarmistrz, pionier przemysłowej produkcji zegarków. Stworzył firmę Patek Philippe & Co., która jako pierwsza w historii masowo produkowała zegarki kieszonkowe. Urodził się w 1811 lub 1812 r. w rodzinie szlacheckiej. Jego rodzice to Anna z domu Piasecka i Joachim Patek herbu Prawdzic. Po śmierci ojca wziął na siebie utrzymanie rodziny. W wieku lat 17 wstąpił do 1 Pułku Strzelców Konnych. W 1830 r. wziął udział w powstaniu listopadowym. Był dwukrotnie ranny. Dosłużył się stopnia podporucznika i Krzyża Złotego Orderu Virtuti Militari. Emigracja do Szwajcarii Po klęsce powstania listopadowego Antoni Patek i inny powstaniec, Franciszek Czapek musieli emigrować na Zachód. Ich drogi skrzyżowały się w Genewie. W 1839 r. założyli spółkę Patek, Czapek & Compagnie. Przez rok pracowali we dwóch, potem zaczęli zatrudniać pomocników, głównie rodaków. Czapek był doświadczonym warszawskim zegarmistrzem, Patek nie miał w tym fachu żadnego doświadczenia. Po opuszczeniu Polski przez kilka lat szukał pomysłu na życie. Pracował jako zecer, handlował alkoholem, uczył się malarstwa. Wreszcie wpadł na pomysł kupowania mechanizmów od szwajcarskich rzemieślników i oprawiania ich w ozdobne koperty. Nad tym, by zegarki działały, czuwał jego partner. On dzięki talentowi malarskiemu projektował dekoracyjne motywy. Strzałem w dziesiątkę okazały się zegarki z wygrawerowanymi wizerunkami polskich bohaterów narodowych i Matki Boskiej. Sprzedawały się znakomicie, gdyż …

AntoniPatek-c1b7b1f.jpg
width: 1200
height: 630

Dlaczego w Ameryce nie mówi się po arabsku? Jeden z powodów zaskoczył historyków
type: item
date: 2024-08-28T08:29:36.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ameryka
subject: Edukacja
subject: historia
subject: islam
subject: krzysztof kolumb
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Islamscy zdobywcy byli nie tylko świetnymi żołnierzami, ale i zręcznymi żeglarzami. Dysponowali mapami i instrumentami nawigacyjnymi umożliwiającymi dalekie podróże. Jednak to nie oni skolonizowali Nowy Świat.
encoded: W tym artykule: Od kosmitów do muzułmanów Przez morze mgieł i ciemności Więcej pytań niż odpowiedzi Arabski na Karaibach Dwa tysiące łodzi na Atlantyku Kto w końcu odkrył Brazylię? Fałszywka z Kalifornii Z Koranem na Malaje Ocean oceanowi nierówny Mieli to, czego nam brakowało Muzułmanie odkryli Amerykę trzy wieki przed Kolumbem – oznajmił w listopadzie 2014 r. prezydent Turcji Recep Erdoğan. Kilka miesięcy później, podczas wizyty na Kubie, dodał, że płynąc wzdłuż wybrzeża wyspy Kolumb dostrzegł na jednym ze wzgórz meczet. Czy te zdumiewające wypowiedzi były jedynie propagandowym chwytem polityka zabiegającego o popularność w świecie islamu? Teoria o prekolumbijskich przeprawach muzułmanów przez Atlantyk wydaje się absurdalna. Ale nie jest nowa i nie wymyślił jej prezydent Turcji. Sensacja wybuchła już w 1929 r., gdy niemiecki biblista Gustav Deissman odkrył w pałacu Topkapi w Stambule mapę wykonaną przez rodaka Erdoğana – admirała Piri Reisa. Zaznaczono na niej wybrzeża Ameryki z Labradorem i Florydą, Kubę, Haiti, Jamajkę, Grenlandię. Była datowana na rok 1528, nasuwało się więc pytanie, skąd turecki oficer, który nigdy nie wypłynął na Atlantyk, wiedział, co znajduje się po jego drugiej stronie? Od kosmitów do muzułmanów Co prawda sam Piri Reis napisał, że sporządził swoje dzieło na podstawie 20 innych map (w tym tej, którą posługiwał się Kolumb), jednak nie przeszkadzało to tropicielom sensacji. Angielski dziennik „Illustrated London News” pisał w lutym 1932 r.: „Kolumb w swej trzeciej podróży dotarł jedynie w okolice ujścia Orinoko, zatem odwzorowanie linii brzegowej Ameryki Południowej na mapie Piri Reisa musiało zostać skopiowane z innego źródła”. Jeszcze większe emocje wzbudzał wyrysowany na dole mapy olbrzymi ląd. Gdy archeolog amator Arlington Mallery obwieścił, że to Antarktyda, można już było spekulować do woli. Bo jeśli Reis przyznawał się do kopiowania, to kto i kiedy sporządził oryginał? Kolumb tak daleko na południe na pewno nie dotarł. Amerykański his…

dlaczego-w-ameryce-nie-mowi-sie-po-arabsku-jeden-z-powodow-jest-zaskoczyl-historykow-12cd52e.jpg
width: 5097
height: 1818

Człowiek, który zbudował perpetuum mobile? Udało mu się nabrać wszystkich
type: item
date: 2024-07-02T06:38:05.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: Edukacja
subject: eksperyment
subject: nauka
description: „Samo nie zatrzyma się nigdy” – chwalił swoje wynalazki Orffyreusz. W to, że udało mu się zbudować perpetuum mobile, uwierzyli osiemnastowieczni naukowcy, królowie i książęta.
encoded: W tym artykule: Cudowne koła Sekret za sto tysięcy talarów Triumfujące perpetuum mobile Boski zegarmistrz Tajemnica zabrana do grobu Członkowie komisji sprawdzili, czy w ścianach zamkowej komnaty nie ma ukrytych przejść ani otworów. Zamknęli od wewnątrz okna, na drzwiach odcisnęli pieczęcie. Wrócili po dwóch tygodniach. Ustawione na środku pomieszczenia wielkie koło obracało się dokładnie w takim tempie jak 14 dni wcześniej. Konstruktor urządzenia oznajmił, że może się tak kręcić w nieskończoność. Ponownie opieczętowano każde drzwi. Tym razem odczekano czterdzieści dni. Koło wciąż wirowało, wykonując dokładnie 26 obrotów na minutę. Komisja sporządziła raport, uznając że samonapędzające się urządzenie działa. Kto podpisał się pod raportem? Nie byli to amatorzy, których omamiłby zręczny sztukmistrz. Do komisji należeli profesor fizyki uniwersytetu w Lejdzie Willem Gravesand, kanclerz uniwersytetu w Halle Christian Wolff, ekspert w dziedzinie mechaniki Friedrich Hoffman, lekarz Dietrich von Bohsen i ceniony konstruktor przyrządów matematycznych John Rowley. Poza nimi wydarzenie obserwowało kilkunastu arystokratów, którzy w drodze głosowania przekazali baronowi Emanuelowi Fischerowi przywilej wprawienia koła w ruch. Wybraniec popchnął je lekko jedną ręką i maszyneria samoistnie zaczęła przyspieszać, aż do 26 obrotów na minutę. Pokaz odbywał się między 11 listopada 1717 roku a 4 stycznia 1718 roku na zamku Weissenstein należącym do landgrafa Karola, władcy niemieckiego księstwa Hesja-Kessel. Cudowne koła Urządzenie zbudował niemiecki wynalazca – Orffyreus (w spolszczeniu Orffyreusz). Już samo brzmienie nazwiska przyciągało uwagę, gdyż kojarzyło się z wiedzą tajemną, magią, alchemią. I o to chodziło – w rzeczywistości był to pseudonim, który przybrał syn chłopów z Saksonii Elias Bessler. Nie zdał się jednak na fantazję, lecz posłużył szyfrem. Spisał wszystkie litery alfabetu w taki sposób, by tworzyły koło i zastąpił te ze swego nazwiska leżącymi naprzeciwko. Otrzymał sło…

czlowiek-ktory-zbudowal-perpetuum-mobile-udalo-mu-sie-nabrac-wszystkich-ee9f94e.png
width: 1200
height: 630

Labrador, małpa i słoń przed trybunałem. Najsłynniejsze procesy sądowe zwierząt
type: item
date: 2024-07-01T11:00:42.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: prawo
subject: Społeczeństwo
subject: zwierzęta
description: Procesy sądowe zwierząt nie skończyły się wraz ze schyłkiem średniowiecza. W latach 20. ubiegłego wieku amerykańska prasa żyła relacją z pewnego więzienia pod Filadelfią. Dziennikarze odkryli, że jednym z osadzonych tam jest pies rasy labrador. W procesach wysokie wyroki dostawały również inne zwierzęta, w tym małpy i szczury. W 1916 roku na karę śmierci skazano... słonicę.
encoded: W tym artykule: Nie szczekać, sąd idzie! Wyrwijcie jej ryj i nogę Winne szczury i psy Ostatnie procesy sądowe zwierząt Prawo łaski dla psa Taro Zabić słonia Małpa w trybunale Pies o imieniu Pep należał do gubernatora stanu Pensylwania Gifforda Pinchota. W 1924 roku został skazany na dożywocie za zagryzienie ulubionego kota jego żony. Oficjalnego procesu nie było, ale polityk dysponował wystarczającą władzą, by pozbawić czworonoga wolności. Nie szczekać, sąd idzie! Przez trzy lata miłośnicy zwierząt zasypywali gubernatora prośbami o ułaskawienie, lecz ten pozostał nieugięty. W 1927 roku przegrał wybory. Wtedy zaczął wyjaśniać, że musiał się pozbyć psa, bo ten niszczył mu meble i atakował gości. Nie posłał go jednak za kratki jako więźnia, lecz „terapeutę” mającego pomagać w resocjalizacji przestępców. Zapewniał, że Pep świetnie wywiązuje się z tej roli i tak się przywiązał do nowych opiekunów, że chętnie przeniósł się wraz z nimi do nowego więzienia w Grateford. Tam dożył spokojnej starości. Wyborcy wybaczyli Pinchotowi i w 1931 roku ponownie powierzyli mu urząd gubernatora. Wcześniej, w 1906 roku, w szwajcarskim miasteczku Delémont zamordowano mężczyznę o nazwisku Mager. Policja ustaliła, że zbrodni dokonał tercet w składzie ojciec, syn i pies. Przed sądem stanął cały „gang”. Winę wszystkich jego członków uznano za udowodnioną. Ludzi skazano na wieloletnie więzienie, psa – jako głównego sprawcę zabójstwa – na śmierć. Procesy sądowe zwierząt odbywały się w USA przez cały XX wiek. W 1980 roku ofiarą potężnego owczarka Bootsie padła 87-letnia matka pracownika największej organizacji zrzeszającej miłośników psów – American Kennel Club. Śledztwo wykazało, że starsza pani straciła przytomność i upadając uderzyła psa, który rzucił się na nią. Dylemat, przed jakim stanął sąd, był tym większy, że pies należał do owego pracownika, a Kennel Club bronił zwierzęcia. Znaleziono jednak salomonowe …

procesy-sadowe-zwierzat1-216f696.png
width: 1200
height: 630

Róg jednorożca, najdłuższe jelito i jajo zniesione przez kobietę. Przedziwne gabinety osobliwości
type: item
date: 2024-07-01T08:58:14.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ciekawostki
subject: Czas na egzotykę
subject: Edukacja
subject: europa
subject: historia
subject: Kultura
description: Zęby rekina, zakonserwowane ludzkie organy i korona Montezumy. XVIII-wieczna Europa szalała na punkcie kuriozalnych kolekcji. Ich właścicielom przyświecała naczelna idea: im rzecz bardziej niezwykła, dziwaczna i rzadsza, tym lepsza i cenniejsza. Choć wydaje się, że gabinety osobliwości przeszły do historii, wciąż fascynują ludzi na całym świecie.
encoded: W tym artykule: Kolekcja zakonserwowanych ludzkich organów Gabinety osobliwości – szklanka wódki na zachętę Epoka ciekawości Jednorożce to walenie Zając większy od człowieka Człowiek lew i Tomcio Paluch Penis wisielca Encyklopedia do oglądania Rosjanie patrzyli ze zgrozą na holenderskich lekarzy, którzy wprawnymi ruchami kroili ciało martwego człowieka. Rozbawiony car Piotr I wręczył swoim towarzyszom ostre noże i dał znak, by przyłączyli się do Holendrów. Gdy się wzdragali, rozkazał, by mięśnie nieboszczyka przegryźli zębami. Nie był to przejaw bezmyślnego sadyzmu, lecz przyspieszony kurs anatomii. Podczas swej słynnej podróży na Zachód Piotr I podpatrywał, jak się buduje okręty i poszerzał swoją wiedzę o świecie. Kolekcja zakonserwowanych ludzkich organów Ponieważ car Piotr I zainteresowania miał szerokie, odwiedził również Frederika Ruyscha. Ten holenderski lekarz, botanik i kolekcjoner posiadał największy w Europie zbiór zakonserwowanych ludzkich organów, szkieletów, płodów i wszelkiego rodzaju anomalii anatomicznych. Osobiście opracował metodę wypełniania naczyń krwionośnych niepsującą się cieczą, którą nazwał likierem balsamicznym. Receptury konserwantu nie ujawniał nikomu. Kolekcję przechowywał we własnym domu. Rozrastała się w takim tempie, że w momencie wizyty Piotra I wypełniała już pięć pokojów. Chociaż uzdolniona artystycznie córka Ruyscha przyozdabiała eksponaty kwiatami, muszlami i koronkami, tylko humaniści wierni zasadzie „nic co ludzkie nie jest mi obce” patrzyli na nie bez lęku. Humaniści oraz… rosyjski car Piotr, którego bezgranicznie zachwyciły. W euforii uniósł przygotowane do balsamowania ciało zmarłego dziecka i je pocałował. Piotr I podróżował incognito jako Piotr Michajłow, ale Ruysch doskonale wiedział, z kim ma do czynienia. Podejmował gościa z najwyższymi honorami, pokazał mu, jak się chwyta i konserwuje motyle, wypycha zwierzęta. A na koniec zademonstrował coś, czego Rosjanie nigdy dotąd nie widzieli – sekcję zwłok. Gościnność się opłaci…

gabinety-osobliwosci-9f9c99e.jpg
width: 1024
height: 656

Zostali uznani za świętych, choć nie powinni. Jak to możliwe?
type: item
date: 2024-06-15T09:23:08.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: kościół katolicki
subject: kościoły
subject: Onet
description: Prowadzili wojny, skazywali na śmierć swoich bliskich, kazali wyłupywać oczy i wyrywać języki pokonanym wrogom. Ale zostali uznani za świętych. Jak to możliwe?
encoded: W tym artykule: Wykaz świętych akceptowany przez papieża Helena i Konstantyn Chrzciciele narodów Kara za odmowę Protektorzy wiary Wysokie podatki i bunt Docenieni rycerze Chrystusa Szlachetni idealiści Świętość za różaniec Przez pierwsze stulecia średniowiecza nie prowadzono procesów kanonizacyjnych. O świętości zmarłego w dużej mierze decydowała wola ludu, który spontanicznie oddawał mu cześć, pielgrzymował do jego grobu, modlił się o dokonywane za jego pośrednictwem cuda. Jednocześnie lud nie spotykał królów, co najwyżej widywał ich z daleka. Wiedział o nich to, co usłyszał od księży, mnichów, świeckich panów i plotkarzy. Przekonanie prostych, niepiśmiennych ludzi o wyjątkowych walorach monarchy wymagało więc jedynie umiejętnej propagandy. A ponieważ wyniesienie przodka na ołtarze dodawało każdej dynastii prestiżu, umacniało jej pozycję polityczną i stawało się ważnym elementem tożsamości kształtujących się państw, panujący zabiegali o jak najszybszą kanonizację zmarłych poprzedników. Ostateczny głos należał jednak do Kościoła. Wykaz świętych akceptowany przez papieża Przez długi czas decyzja o wpisaniu imienia zmarłego do wykazu świętych wymagała jedynie akceptacji lokalnego biskupa. W X stuleciu zaczął upowszechniać się pogląd, że to uprawnienie powinno przysługiwać wyłącznie papieżowi. Oficjalnie potwierdził to w 1173 r. papież Aleksander III, stwierdzając w dekrecie Audivimus, że bez zezwolenia Stolicy Apostolskiej „nikt nie może być publicznie czczony jako święty, nawet jeśli przez niego działyby się cuda”. Dla Kościoła najważniejsze było szerzenie i umacnianie chrześcijaństwa, strzeżenie czystości doktryny wiary oraz upowszechnianie wynikających z niej zasad moralnych. Świętymi ogłaszał zatem osoby, które wspierały go w tych działaniach. I które mógł przedstawiać jako wzór do naśladowania. Zasada ta dotyczyła również monarchów. Tyle że w ich przypadku równie ważny jak osobista pobożność był rachunek zysków i strat. O kanonizację nie zabiegał wszak zmarły, le…

prowadzili-wojny-skazywali-na-smierc-swoich-bliskich-kazali-wylupywac-oczy-i-wyrywac-jezyki-pokonanym-wrogom-ale-zostali-uznani-za-swietych-814dbc0.jpg
width: 2880
height: 1451

Islamski architekt Sinan przekształcał kościoły w meczety. Talentem dorównywał Michałowi Aniołowi
type: item
date: 2024-06-01T10:55:01.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: historia
subject: ludzie
subject: muzułmanie
description: Dobudował minarety do chrześcijańskiej świątyni Hagia Sophia, by przypieczętować islamizację Konstantynopola. Ale obsesją Sinana było udowodnienie, że muzułmanie potrafią wznieść budowlę większą od dzieła architektów cesarza Justyniana. Chciał przyćmić chrześcijaństwo.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodził Sinan? Przejście na islam i kariera wojskowa Nadworny architekt sułtana Sinan zdobywa wpływy w państwie Pierwsze dzieła Sinana Meczety Sulejmana i Selima to dzieła mistrza Do wieczności i w kosmos Przeciętnemu Europejczykowi jego imię niewiele mówi. To zrozumiałe, bo nikt nie był zainteresowany popularyzowaniem człowieka, który w krajach podbitych przez Imperium Osmańskie przekształcał kościoły w meczety albo wznosił monumentalne budowle na chwałę islamu i sułtanów. Oficjalny katalog Tazkirat-al-Abniya wymienia 476 obiektów zaprojektowanych przez Sinana, z których do dziś przetrwało około dwustu. Na tej liście znalazło się: 146 meczetów, 56 pałaców, 55 medres (szkół koranicznych), 48 hammamów (wielkich łaźni publicznych), 22 mauzolea, 20 karawanserajów (zajazdów), 8 mostów, 6 akweduktów. Najsłynniejsze z nich – Meczet Selima w Edirne i most na Drinie w Višegradzie – to perły architektury wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Mehmed II wprowadził druzgocące prawo. Wszystko z obawy o władzę Aby zapobiec rodzinnym walkom o tron, sułtan Mehmed II zalegalizował w XV w. zabijanie rodzeństwa tureckich władców. Czas obowiązywania tego okrutnego dekretu to okres największego rozkwitu ... Działał w tym samym czasie, co Michał Anioł i chociaż nie dorównał mu sławą, nie ustępował talentem. Stał się dla kultury islamu tym, kim genialny Włoch dla sztuki europejskiej i chrześcijańskiej. Zrobił bajeczną karierę na dworach Sulejmana Wspaniałego i jego dwóch następców. Zaczął ją późno, mając już niemal 50 lat. Wcześniej był... chrześcijaninem i żołnierzem. Skąd pochodził Sinan? W nielicznych dokumentach dotyczących jego młodości znajduje się wzmianka, że był synem kamieniarza i cieśli Abdülmennana. Takim „imieniem” z reguły określano innowierców, których dzieci przeszły na islam. Wynika z tego, że Sinan pochodził z rodziny chrześcijańskiej. Potwierdza to jeszcze jeden zapis. W 1573 r. mieszkańcy jego rodzinnego miasteczka Ağirnas w środkowej A…

dobudowal-minarety-do-chrzescijanskiej-swiatyni-hagia-sophia-by-przypieczetowac-islamizacje-konstantynopola-03f5066.png
width: 1200
height: 630

Sekrety muzułmańskiej alkowy. Kiedyś islam był bardziej liberalny niż chrześcijaństwo
type: item
date: 2024-03-04T09:26:43.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: islam
subject: religie
subject: wiara
description: Jeszcze w XIX w. Europejczycy widzieli islam jako rozwiązłą religię, która pozwala muzułmanom baraszkować w haremie z licznymi żonami i nałożnicami. Obecnie sytuacja jest dokładnie odwrotna.
encoded: W tym artykule: Islam a życie intymne Które części ciała można pokazywać Czy islam akceptuje nagość małżonków? Islam bardziej liberalny od chrześcijaństwa? Tylko w niektórych kwestiach Jakie pozycje dopuszcza islam? Zakazy i nakazy Akcesoria erotyczne w islamie Upiększanie tego, co wolno pokazywać Tymczasowe małżeństwa szyitów Ochrona dziewictwa Tajne randki Tajne dyskoteki Islam kojarzy się dziś z rygoryzmem, kobietami zakutanymi od stóp do głów i mężczyznami przedkładającymi karabin nad łóżko. Za tak radykalną zmianę opinii odpowiadają sami muzułmanie, którzy swoje prywatne życie okryli szczelną tajemnicą. A to, co zakryte, zawsze intryguje i rodzi plotki, często mające niewiele wspólnego z rzeczywistością. Islam a życie intymne Uczył o tym już Mahomet. „Czy jest wśród was mężczyzna, który przychodzi do swej żony, zamyka drzwi, zaciąga zasłony, a potem wychodzi i opowiada o tym mówiąc: robiłem to i to z moją żoną?” – zapytał pewnego razu Prorok. Nikt się nie odezwał. Zadał więc to samo pytanie kobietom. Jedna z nich powiedziała, że zdarza się to zarówno kobietom, jak i mężczyznom. „Wiecie, kim są ci, którzy to robią? – kontynuował Prorok. – Są jak diabeł i diablica, którzy spotykają się przy drodze i zaspokajają swe żądze na oczach ludzi”. To historia zapisana w hadisach, czyli zbiorach opowieści o słowach i czynach Proroka, które wraz z Koranem stanowią podstawę islamskiego prawa (szariatu). Wynika z niej, że o sprawach intymnych muzułmanom rozprawiać nie wolno. Co nie oznacza, że są one tematem tabu. Islam drobiazgowo reguluje wszystkie sfery życia wyznawców, nie pomijając seksu. Jeśli coś budzi wątpliwości, należy zwrócić się o wyjaśnienia do znawcy prawa albo imama. Droga przez Mekkę. Jak wygląda pielgrzymka do Mekki? Pielgrzymka do Mekki jest uznawana za obowiązek. Każdy z wyznawców islamu powinien ją odbyć przynajmniej raz w życiu. Najświętsze miasto muzułmanów jest dostępne wyłącznie dla mahometan. Hadisów są jednak tysiące. Wśród nich wiele tak dwuznacznyc…

sekrety-muzulmanskiej-alkowy-kiedys-islam-byl-zupelnie-inny-8a53db9.jpg
width: 1523
height: 812

Czy Polska była kiedyś krajem Wandalów? Nasi przodkowie się z nimi utożsamiali i byli z tego dumni
type: item
date: 2024-02-04T10:27:11.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: mieszko I
subject: polska
description: Gdyby dziś ktoś nazwał nas Wandalami, uznalibyśmy to za obrazę. Tymczasem nasi przodkowie utożsamiali się z tym ludem! I uważali to za powód do dumy.
encoded: W tym artykule: Polska, kraj królowej Wandy i Wandalów Czy Mieszko I był Wandalem? Królowa Wanda, córka Kraka, pokonała Niemców Polacy, potomkowie Noego i Wandala Polska jako kolebka ludów słowiańskich i germańskich Spory o Wandalów Prawda o Wandalach Koniec kultury przeworskiej i migracja Wandalów Upadek państwa Wandalów „Pomiędzy Alpami Huńskimi a Morzem Sarmackim jest Polska, która od rzeki Wandalus, jak dowiedziałem się od samych jej mieszkańców, zwie się ziemią Wandalów" – pisał około roku 1212 Gerwazy z Tilbury, wykładowca prawa kanonicznego na uniwersytecie w Bolonii. Alpy Huńskie to Karpaty, Morze Sarmackie – Bałtyk. Ale na jakiej podstawie średniowieczny duchowny powiązał Polaków z Wandalami? Polska, kraj królowej Wandy i Wandalów Imion informatorów Gerwazego nie znamy, ale na pewno nie kierowały nimi złe intencje. Jednym z nich mógł być sam Wincenty Kadłubek. W „Kronice Polski” stwierdził, że od imienia legendarnej królowej Wandy „ma pochodzić nazwa rzeki Wandal (Wisła), ponieważ ona stanowiła ośrodek jej królestwa. Stąd wszyscy, którzy podlegali jej władzy, nazwani zostali Wandalami”. Kadłubek studiował we Francji i prawdopodobnie we Włoszech. Mógł więc poznać dokumenty określające ziemie polskie jako kraj Wandalów. W „Kronikach państwa Franków” pod datą 796 r. zanotowano bowiem, że „Pepin podążył do kraju Wandalów i owi Wandalowie ruszyli mu naprzeciw”. „Kroniki z Sankt Gallen” doprecyzowują, że „Wandalowie zostali pokonani”. Słowianie nie byli poczciwinami. Plądrowali wioski, a kobiety i dzieci brali do niewoli Na kartach podręczników Słowianie jawią się jako poczciwiny, zajęte budowaniem półziemianek, hodowlą i uprawą roli. Ale w VI wieku, w trakcie najazdów na Cesarstwo Bizantyńskie, w pląd... W czasie gdy powstawały te dokumenty, Wandalów nie było już w Europie, nie istniało także stworzone przez nich państwo w północnej Afryce. Pepin, już jako król Longobardów wkroczył na polecenie ojca na teren dzisiejszych Węgier by poskromić wojowniczych Awarów. …

kraj-wandalow-nasi-przodkowie-sie-z-tym-utozsamiali-i-byli-z-tego-dumni-9942b5d.jpg
width: 2756
height: 1988

Inkwizytorzy z piekła rodem. Mieli ogromną władzę, ale czy kierowała nimi tylko wiara?
type: item
date: 2024-02-04T07:30:02.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: kościół katolicki
subject: religie
subject: wiara
description: Gdy przybywali inkwizytorzy, wiało grozą. Byli jednocześnie śledczymi, oskarżycielami i sędziami. Dano im ogromną władzę, by umacniali chrześcijaństwo, ale czy kierowała nimi tylko wiara?
encoded: W tym artykule: Kościół walczył z katarami Papież zezwala na zabijanie heretyków Konrad z Marburga, czyli pierwszy inkwizytor Robert Le Bougre Hiszpańska inkwizycja Inkwizycja konfiskowała majątki Tytuł inkwizytora jako awans w hierarchii Procesy czarownic Hiszpańska inkwizycja prześladowała Żydów Hiszpania bogaciła się dzięki inkwizytorom Święte Oficjum Na papieskim tronie Czuwanie nad przestrzeganiem przez wiernych dogmatów i nakazów religijnych należało w średniowiecznej Europie do zadań lokalnych biskupów i współdziałających z nimi władz świeckich. Nie było trudne, dopóki poglądy uznane przez Kościół za heretyckie krzewiły niewielkie grupy „odszczepieńców”. Sytuacja zmieniła się, gdy na południu Francji i północy Włoch pojawili się katarzy, którzy nie tylko głosili, ale także praktykowali ubóstwo. Kontrastowało to z zachowaniem wielu duchownych i przyciągało rzesze nowych wyznawców. Kataryzm stał się ruchem masowym, z którym nie potrafiły sobie poradzić niewydolne sądy biskupie. Kościół walczył z katarami W 1184 r. w bulli Ad abolendam haeresim papież Lucjusz III zobowiązał biskupów do wykrywania heretyków, osądzania ich i – w razie udowodnienia winy – przekazywania władzom świeckim w celu wymierzenia kary. Nie było mowy o karze śmierci. Większość biskupów, respektując piąte przykazanie Dekalogu, była jej przeciwna. Epoki historyczne – jak je dzielimy i czym się charakteryzują? Karty historii ludzkości obfitują w wydarzenia, które w istotny sposób wpłynęły na nasze dzieje. To właśnie te punkty zwrotne uznawane są za umowne granice następujących po sobie epok. ... Takiej powściągliwości nie zachowywali władcy świeccy i wędrowni kaznodzieje, którzy strasząc gniewem Boga podburzali plebs do samosądów. Już w 1022 r. zaniepokojony perspektywą rozruchów król Francji kazał w Orleanie dla spokoju spalić na stosie kilkunastu katarów. Brzemienną w skutki decyzję podjął w 1199 r. papież Innocenty III, który uznał herezję za obrazę majestatu, a więc ciężkie przestępstwo kar…

inkwizytorzy-z-piekla-rodem-mieli-ogromna-wladze-ale-czy-kierowala-nimi-tylko-wiara-4244a46.jpg
width: 1975
height: 1517

Papież kontra papież. Jak to się stało, że Kościół miał kilku Ojców Świętych w jednym momencie?
type: item
date: 2024-02-03T07:26:36.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: kościół katolicki
subject: papież
subject: religie
subject: wiara
description: Zdarzało się, że za zwierzchników Kościoła uważało się jednocześnie paru dostojników. Każdy papież zapewniał, że został wybrany zgodnie z prawem. Wszyscy odmawiali ustąpienia z urzędu. Bo kto by rezygnował z takiej władzy?!
encoded: W tym artykule: Pierwszy antypapież został świętym Wojny papieży z antypapieżami Papieże stosowali przekupstwo Papieże ginęli od trucizny Cesarz interweniuje w sprawy papiestwa Spór między cesarzem a papieżem Zakończenie sporu o inwestyturę Pierwszy papież pochodzenia żydowskiego Wielka schizma zachodnia Trzech papieży jednocześnie Sedewakantyzm, czyli nieuznawanie papieży Dopiero w 1942 r. główny archiwista Watykanu kardynał Giovanni Mercati sporządził uznaną oficjalnie przez Kościół listę papieży. Ci, którzy się na niej nie znaleźli, a również występowali w historycznych zapiskach jako następcy św. Piotra, zostali uznani za uzurpatorów nazywanych antypapieżami. Z wykazu Mercatiego wynika, że było ich 39. Co nimi kierowało? W pierwszych wiekach chrześcijaństwa spory o prawo zasiadania na tronie papieskim wynikały z powodów religijnych. Gdy ustalono podstawowe dogmaty wiary, w grę wchodziła już tylko polityka, żądza władzy i osobiste ambicje. Pierwszy antypapież został świętym Niechlubny tytuł pierwszego antypapieża przypadł w udziale rzymskiemu prezbiterowi, czyli pomocnikowi biskupa, Hipolitowi. Spierał się z władzami kościelnymi o naturę Świętej Trójcy. W 222 r. obwołano go biskupem Rzymu, czyli papieżem. Zrobili to jednak tylko jego zwolennicy, reszta miała inne zdanie. Czy tu urodził się święty Piotr? Archeolodzy są coraz bliżej odkrycia biblijnej Betsaidy Święty Piotr miał urodzić się w Betsaidzie. Pytanie, gdzie znajdowała się ta biblijna wioska? Najnowsze odkrycie archeologów może przybliżyć nas do poznania prawdy o pierwszym papieżu. Hipolit nie przyjmował do wiadomości wyboru dwóch kolejnych papieży. Szczególnie ostro atakował panującego w latach 230–235 Poncjana. Adwersarzy „pogodził” cesarz Maksymian Trak, zsyłając obu do kopalń na Sardynii. Kościół uznał ich za męczenników. Hipolit jako jedyny antypapież został ogłoszony świętym. Wojny papieży z antypapieżami Spór o naturę Boga wstrząsał chrześcijaństwem także w kolejnych stuleciach – i generował kolejn…

papiez-konta-papiez-jak-to-sie-stalo-ze-kosciol-mial-kilku-ojcow-swietych-w-jednym-momencie-fot-wikimedia-commons-8fb0e4c.jpg
width: 1920
height: 1478

Czy Krzyżacy wykorzystywali religię jako parawan? Ich okrucieństwo zdecydowanie tego dowodzi
type: item
date: 2024-01-06T07:26:27.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: krzyżacy
subject: Onet
subject: polska
subject: średniowiecze
subject: zakon
description: Na godło wybrali krzyż, nazywali siebie rycerzami Maryi, a kojarzą się z okrucieństwem, butą i żądzą władzy. Czy religia była dla nich tylko parawanem? Czy jednak wbrew stereotypom Krzyżacy traktowali ją poważnie, starając się godzić przyziemność żołnierza z duchowością mnicha?
encoded: W tym artykule: Kto mógł zostać Krzyżakiem? Ślub ubóstwa Ślub czystości Rozrywki i pokuta Ślub posłuszeństwa Praktyki religijne Zajęcia i posiłki Krzyżackie wzorce Kult Maryi i św. Elżbiety Nieudana próba wykreowania własnej świętej Zakon jako azyl dla przestępców Upadek moralny zakonu krzyżackiego Żaden zakon nie może działać bez reguły, czyli zaakceptowanego przez papieża lub uprawniony organ kościelny zbioru przepisów regulujących całość życia jego członków. Zakon krzyżacki w pierwszych latach istnienia w działalności szpitalnej kierował się regułą joannitów. W działalności wojskowej – templariuszy. Szybko zaczął je jednak uzupełniać o własne tzw. Prawa i Zwyczaje, które skrupulatnie spisywano. W 1244 r. na polecenie papieża Innocentego IV wszystkie te dokumenty zredagowano i skodyfikowano. Przybrały postać Statutów Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Wraz z zatwierdzeniem reguły Innocenty IV wydał Krzyżakom pozwolenie na wprowadzanie do niej zmian bez konieczności każdorazowego zabiegania o ich uznanie przez Stolicę Apostolską. Zakon z tego przywileju chętnie korzystał. Kto mógł zostać Krzyżakiem? Jedna z pierwszych zmian dotyczyła zasad rekrutacji. Do działających w Ziemi Świętej zakonów rycerskich mogły wstępować wyłącznie osoby z rodów arystokratycznych i szlacheckich. Krzyżacy poszerzyli to grono, przyznając wielkiemu mistrzowi prawo przyjmowania synów zamożnych mieszczan. Rewanżowali się w ten sposób założycielom zalążka zakonu, jakim był ufundowany przez pielgrzymów z Bremy i Lubeki szpital pod murami Akki. Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce Skarb templariuszy jest bohaterem wielu legend. Jak zakonnikom udało się zgromadzić tak ogromny majątek? I co się stało z legendarnym skarbem? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skarb-templariuszy-nigdy-nie-zostal-odnaleziony-niektorzy-wierza-ze-zakonnicy-ukryli-go-w-polsce-fa…

krzyzacy-35730e2.png
width: 1200
height: 630

Koniec XIX wieku obfitował w dziwne zjawiska. Niektórzy próbowali nawiązać kontakt z duchami
type: item
date: 2024-01-01T10:31:38.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: duchy
subject: Edukacja
subject: filozofia
subject: oszustwa
subject: Wolny czas
description: Pod koniec XIX w. ludzkimi umysłami zawładnęły spotkania z duchami. Duby smalone teozofów posłużyły potem zbrodniczym ideologiom.
encoded: W tym artykule: Kim była Helena Bławatska Teozofia i rzekoma wiedza od duchów Substytut religii Szanowani ludzie wierzyli w duchy Moda na spirytyzm Wywoływanie duchów Rasistowska ideologia Ideologia III Rzeszy Znad drzwi straszył wypchany nietoperz. Ze ścian zwisały liście imitujące dżunglę. W zielonym gąszczu majaczyły sylwetki węża, tygrysa i posążki Buddy. 7 września 1875 r. do dziwacznie przystrojonego nowojorskiego apartamentu przy 47. ulicy weszło 19 osób. Zebrali się, by zapoczątkować nową erę w dziejach ludzkości. Znali się dobrze, więc bez zbędnych ceregieli uchwalili statut, wybrali władze i przekazali światu wiadomość o powołaniu Towarzystwa Teozoficznego. Nazwa stowarzyszenia, utworzona ze zbitki greckich słów: theos i sophia, oznacza „mądrość Boga”. Jego członkowie nie mieli wątpliwości, że poznali najgłębszą prawdę o świecie, kosmosie i człowieku. Nie zamierzali jej ukrywać. Wręcz przeciwnie: chcieli ją upowszechniać, by na Ziemi wreszcie zapanowały braterstwo i sprawiedliwość. A konkretnie, prawdę tę odkryła gospodyni spotkania Helena Bławatska, korpulentna 44-letnia dama o błękitnych, hipnotyzujących oczach. Nie był to jeszcze czas równouprawnienia kobiet, więc w zarządzie jako współprzewodniczący zasiedli obok niej prawnik William Judge i emerytowany pułkownik Henry Steel Olcott. Kim była Helena Bławatska O Bławatskiej wiadomo tyle, ile sama ujawniła. A ponieważ miała wyjątkową zdolność mieszania fikcji z rzeczywistością, bardzo trudno je od siebie oddzielić. Urodziła się w Jekaterynosławiu. Była córką rosyjskiej szlachcianki Jeleny Fadiejewej i służącego w carskiej armii niemieckiego oficera Petera von Hahna. W jej późniejszych konfabulacjach rodzice awansowali do rangi książąt. Władcy umysłów. Jak powstają i działają nowe religie Fenomen duchowości polega na tym, że człowiekowi można wmówić dowolne rzeczy, których udowodnić się nie da i nie można im zaprzeczyć Po wczesnej śmierci matki Helenę wychowywali dziadkowie, którzy jak najszybciej znaleźli…

helena-blawatska-w-roku-1888-ze-spirytualista-fot-wikimedia-commons-domena-publiczna-b92aca7.jpg
width: 527
height: 422

Historia Egiptu – pierwsi władcy, piramidy, konflikty. Co wiemy o Egipcie w czasach starożytnych?
type: item
date: 2023-11-13T07:21:03.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: egipcjanie
subject: egipt
subject: historia
subject: historia egiptu
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Stare Państwo istniało niemal 1000 lat. Znamy jego kulturę, sztukę, religię. Mimo tego historia Egiptu nadal pozostaje tajemnicą.
encoded: W tym artykule: Zjednoczenie Egiptu w silne imperium Między faktami a mitami Pierwsi władcy i rozwój Egiptu Egipt za czasów Dżesera i Imhotepa Epoka budowania piramid Historia Egiptu za czasów Cheopsa Schyłek potęgi Egiptu Prawo dziedziczenia Kryzys państwowy w starożytnym Egipcie Upadek państwa Od pierwszej katarakty pod Asuanem do wybrzeża Morza Śródziemnego ciągnie się długa na 1200 km wyspa zieleni otoczona bezkresną pustynią. Tutaj zaczyna się historia Egiptu. Już 5000 lat p.n.e. koczownicy wędrujący od oazy do oazy dostrzegli, że nigdzie nie będzie im lepiej jak w dolinie Nilu. Upewniła ich w tym regularność, z jaką wielka rzeka wylewała, nanosząc na przylegające do niej ziemie wodę i życiodajny muł. Osiedlenie się na jej brzegach pozwalało na zmianę trybu życia. Można je już było planować, dostosowując porę siewu i zbioru zbóż do rytmu wyznaczanego przez Nil. Chętnych do zamieszkania w żyznej dolinie przybywało. Zjednoczenie Egiptu w silne imperium Zauważono, że rozlewające się wody Nilu można doprowadzić dalej i powiększyć nawadniany obszar. Wystarczyło wykopać kanały. Ale już nie na jednym poletku, lecz na obszarze tak rozległym, by każdy na tym skorzystał. Do wykonania tego zadania niezbędna była zbiorowa praca całej wspólnoty, którą ktoś musiał pokierować. Tym kimś mogli być tylko wodzowie klanów. Najambitniejsi z nich stopniowo poszerzali strefy swych wpływów, podporządkowując sobie lub likwidując słabszych rywali. Po dwóch tysiącach lat na placu boju pozostało tylko kilkunastu udzielnych książąt, którzy połączyli się w dwie federacje rodowe panujące nad Dolnym (delta Nilu) i Górnym Egiptem (dolina Nilu). Kto je zjednoczył? Około 3100 r. p.n.e. Horus Narmer lub Horus Aha (niewykluczone, że była to jedna osoba) ogniem i mieczem zjednoczył obie części Egiptu i utworzył pierwsze w dziejach scentralizowane państwo narodowe. W tym czasie cywilizacje zachodniej i środkowej Azji były wyżej rozwinięte od egipskiej: budowały potężne miasta, udoskonalały rolnictwo…

historia-egiptu-95eb77f.jpg
width: 1000
height: 437

Bitwa Warszawska – przebieg i znaczenie wydarzeń z sierpnia 1920 r.
type: item
date: 2023-11-11T09:02:31.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: polska
subject: wojsko
description: Bitwa Warszawska, która miała miejsce w sierpniu 1920 roku, była kluczowym wydarzeniem wojny polsko-bolszewickiej, decydującym o zachowaniu niepodległości Polski. To starcie, znane także jako „Cud nad Wisłą", zakończyło się zwycięstwem wojsk polskich i zatrzymaniem ekspansji bolszewickiej na zachód.
encoded: W tym artykule: Sytuacja przed bitwą warszawską Sojusznicy Polski Piłsudski, Rozwadowski i Weygand Plan bolszewików Plan Polski Przygotowania do Bitwy Warszawskiej Pierwsza faza Bitwy Warszawskiej Zmiany koordynatorów działań Przebieg Bitwy Warszawskiej Skąd określenie Cud nad Wisłą? Sytuacja była zła. Przeprowadzona w kwietniu 1920 r. wyprawa kijowska, pomimo wkroczenia polskich wojsk do stolicy Ukrainy, zakończyła się niepowodzeniem. Decydując się na nią, Piłsudski liczył na walną bitwę, z której jego armia wyjdzie zwycięsko, a on będzie bliżej realizacji swego dalekosiężnego planu: powołania niezależnej Ukrainy, która w sojuszu z Polską i sąsiadami stworzy bufor bezpieczeństwa między Rzecząpospolitą a Rosją. Sytuacja przed bitwą warszawską Niestety, bolszewicy zastosowali wariant znany z wojny z Napoleonem. Wykorzystując bezkresne przestrzenie imperium, wycofali się, nie podejmując walki. Jednocześnie przystąpili do koncentracji potężnych sił na Białorusi. 29 maja Armia Czerwona przeszła do kontrataku. Na Ukrainę dotarła szybka i niebezpieczna 1. Armia Konna Siemiona Budionnego, która rozpoczęła działania na tyłach naszych wojsk. Wobec groźby ich okrążenia Piłsudski wydał rozkaz odwrotu. 4 lipca z Białorusi ruszył sowiecki Front Zachodni dowodzony przez 27-letniego, ale już doświadczonego Michaiła Tuchaczewskiego, pogromcę „białych” armii Kołczaka i Denikina. 19 lipca Armia Czerwona zajęła Grodno, 28 lipca Białystok, trzy dni później twierdzę Brześć, niwecząc plan Piłsudskiego zakładający obronę na linii Bugu i Narwi. Ostatnią naturalną zaporę stanowiła Wisła i jej dopływy: Wkra na północy, Wieprz na południu. Czasu na opracowanie planu ratunkowego pozostawało niewiele. W drugiej połowie lipca Piłsudski dokonał zmiany na stanowisku szefa Sztabu Generalnego WP. Odwołał gen. Stanisława Hallera i powierzył tę funkcję wsławionemu w walkach o Lwów gen. Tadeuszowi Rozwadowskiemu. Jak wspominał, wybrał go przede wszystkim dlatego, że w odróżnieniu od „większości ówczesn…

bitwa-warszawska-39eb769.jpg
width: 1280
height: 720

Polak, który wyprzedził Marco Polo. Wiedział o mrocznej tajemnicy
type: item
date: 2023-10-12T11:00:07.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
description: Marco Polo jeszcze się nie urodził, gdy na dwór wielkiego chana dotarł Polak. Jednak to Wenecjanina znają wszyscy. Nie tylko dlatego, że Polakowi zabrakło PR-u. Zdobył zbyt cenne informacje, by je upublicznić.
encoded: W tym artykule: Spragnione krwi potwory Pięciu odważnych Chorzy i przerażeni Mongolskie patrole utrudniały przeprawę Złota jurta 7 miesięcy morderczej wędrówki Roztropny, przebiegły, dostojny Najtańsza armia świata Chan mówi nie Wenecjanin górą Opowieści Wenecjanina bestsellerem Skazany na zapomnienie Europejczycy zajęci wyprawami krzyżowymi i walką z muzułmanami nie zdawali sobie sprawy, że w głębi Azji wyrasta nowa, niezwykle agresywna potęga. Lekceważyli opowieści arabskich kupców o pojawiających się nagle hordach, które łupią i niszczą wszystko, co staje im na drodze. Pogłoski, że najeźdźcy pustoszą już Persję, zamiast niepokoju wywołały ciche zadowolenie. W myśl naiwnej zasady „wróg naszego wroga jest naszym przyjacielem” chciano widzieć w Mongołach – bo o nich mowa – potencjalnego sojusznika w zmaganiach ze światem islamu. Otrzeźwienie przyszło, gdy padła Ruś i Węgry, a rycerstwo polskie zostało rozbite pod Legnicą 9 kwietnia 1241 r. Los zrządził, że właśnie wtedy zmarł wielki chan Ugedej i dowodzący mongolską armią Batu-chan postanowił wrócić do domu, by mieć wpływ na wybór następcy. Zagrożenie zniknęło tak nagle, jak się pojawiło. Europa odetchnęła, ale nikt nie wiedział, czy spokój potrwa długo. Spragnione krwi potwory Mongołowie, na Zachodzie nazywani Tatarami, przemieszczali się błyskawicznie. Kilkutysięczne oddziały potrafiły pokonać w ciągu doby ponad 100 km. Nie znano ich planów ani kierunków dalszej ekspansji; na dworze chanów nie było ani jednego europejskiego szpiega. Gdy doceniono groźbę, jaką stanowili Mongołowie, benedyktyn Mateusz Paryżanin zapisał w swojej kronice: „Nie rządzi nimi żadne prawo. Są jak spragnione krwi potwory. Mali, ale krępi i silni, chronieni przez wołowe skóry i żelazne tarcze są niepokonani. Dla wzmocnienia piją zwierzęcą krew, a ich konie pożerają całe drzewa”. Fantazja trochę poniosła mnicha, bo na Zachodzie o ludach z dalekiej Azji nie wiedziano wówczas praktycznie nic. Dalsze trwanie w niewiedzy byłoby jednak igraniem ze…

marco-polo-8cb9982.jpg
width: 1931
height: 1242

Filip II Macedoński zbudował potęgę Macedonii. To dzięki niemu Aleksander Wielki stworzył imperium
type: item
date: 2023-09-25T07:57:05.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: aleksander wielki
subject: grecja
subject: królowie
subject: macedonia
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: wojna
description: Aleksander Wielki dokonał imponujących podbojów. Jednak nie udałoby mu się to, gdyby nie jego ojciec – Filip II Macedoński. Możliwe zresztą, że Aleksander kazał go zabić.
encoded: W tym artykule: Filip II Macedoński uczył się od Greków Zalety i wady demokracji Filip Macedoński sięga po władzę Rośnie potęga Macedonii Filip podbija Grecję Przygotowania do inwazji na Persję Śmierć Filipa Ciekawostki o Filipie Trwałe dzieło Filipa II Macedońskiego Początkowo nic nie zapowiadało, że Filip II Macedoński w ogóle zasiądzie na tronie. Był najmłodszym z trzech synów króla Amyntasa III, którego panowanie przypadło na okres chaosu, krwawych intryg i przegranych wojen. W ciągu 40 lat Macedonia miała 15 władców. Większość z nich została obalona i zgładzona. Nastoletni Filip, pochodzący z królewskiego rodu Argeadów, został wysłany do potężnych wówczas Teb jako zakładnik. Filip II Macedoński uczył się od Greków To miał być punkt zwrotny w historii Macedonii i całej Hellady. Filip nie był traktowany w Tebach jak jeniec, lecz gość honorowy trzymany w areszcie domowym. Zakwaterowano go u arystokraty zaprzyjaźnionego z najwybitniejszym wówczas greckim wodzem i strategiem Epaminondasem. To on w bitwie pod Leuktrami (371 r. p.n.e.) rozgromił uchodzącą za niepokonaną armię Sparty. Wódz wprowadzał nastoletniego Macedończyka w tajniki wiedzy wojskowej. Tłumaczył, jak ważne dla państwa jest posiadanie stałej armii. Jakie znaczenie dla zachowania żołnierzy na polu walki ma ich wcześniejsze wyszkolenie, jak koordynować działania jazdy i piechoty. Epaminondas pokazywał Filipowi musztrę najbardziej elitarnej wówczas formacji – Świętego Zastępu. Chłopak z podziwem obserwował 300-osobowy oddział, który reagował na komendy niczym jedna potężna machina. W porównaniu z nim armia macedońska przypominała wrzaskliwą hałastrę. Zalety i wady demokracji Inteligentny i bystry zakładnik uważnie przypatrywał się nie tylko armii. Patrząc na sprawnie zorganizowaną administrację, zaczynał rozumieć, dlaczego Grecy z Teb, Aten, Koryntu i innych demokratycznie rządzonych polis uważali Macedończyków za nieokrzesanych wieśniaków żyjących w zacofanym feudalnym królestwie. Także macedońskie obyc…

filip-ii-macedonski-zbudowal-potege-macedonii-to-dzieki-niemu-aleksander-wielki-stworzyl-imperium-fot-universal-history-archive-universal-images-group-via-getty-images-ce1c84f.jpg
width: 5100
height: 3535

Czy hobbici istnieli naprawdę? Tajemnicze odkrycie w Indonezji
type: item
date: 2023-04-30T11:00:10.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: hobbit
subject: Kultura
description: Co sprawia, że bohaterowie „Władcy Pierścieni” uwodzą widzów w każdym wieku i w każdym kraju? Bohaterowie J.R.R. Tolkiena noszą rysy istot towarzyszących ludziom od zarania dziejów. Niektóre z nich rzeczywiście chodziły po ziemi.
encoded: W tym artykule: Jak mózg człowieka oswaja magiczne istoty? Jak J.R.R. Tolkien wymyślił hobbitów? Gdzie żyli hobbici? Historyk religii i badacz języków indoeuropejskich Otto Schrader już ponad 100 lat temu wykazywał, że elfy, trolle i skrzaty nie są postaciami z bajek dla dzieci, lecz pochodzą z traktowanych ze śmiertelną powagą mitów. Wszystkie analizowane przez niego społeczności wierzyły w istnienie bóstw i duchów opiekujących się domem, rodziną, plemieniem. Chrześcijaństwo wrzuciło je do jednego worka z napisem „pogaństwo” i zawzięcie zwalczało. Osiągnięto tylko połowiczny sukces. Mityczne istoty zniknęły z oficjalnej religii i przeniosły się tam, gdzie zawsze przebywały – na odludzia, pod ziemię, w głąb lasów, a przede wszystkim do ludowej wyobraźni. Przetrwały tam do dziś, o czym świadczy popularność literatury, filmów i gier komputerowych określanych wspólnym mianem „fantasy”. Tajemnicze stworzenia wyobrażano sobie na podobieństwo człowieka, ale przypisywano im cechy i umiejętności, których ludzie pożądali lub się obawiali. Strach oswajano na różne sposoby. Jak mózg człowieka oswaja magiczne istoty? – Jedną z najskuteczniejszych metod było zmniejszanie poczucia niepewności przez dosłowne pomniejszanie rozmiarów jej sprawców. Demon czy dziki mieszkaniec puszczy stawał się mniej groźny, jeśli „kurczył się” do rozmiarów dziecka. Wtedy dawał się i lubić – tłumaczy prof. Anatoly Liberman kierujący na uniwersytecie stanu Minnesota katedrą historii Niemiec i Skandynawii. Istnienie takiego mechanizmu potwierdzają współczesne badania psychologiczne. Wcale nie trzeba zobaczyć na własne oczy osoby wysokiej i krzepkiej, by przypisać jej takie cechy jak władczość, siłę czy bezwzględność. Gdy w badaniach prowadzonych przez naukowców Uniwersytetu Louisville przedstawiano tego samego mężczyznę jako „profesora Smitha” i zwykłego „pana Smitha”, uczestnicy testu przypisywali temu pierwszemu wzrost o 2 cale (5 cm) wyższy. Już pół wieku temu zespół psychologów z uniwersytetu stanu…

hobbici-7f5bdef.jpg
width: 1200
height: 630

Powstanie islamu. Jak narodził się kult Allaha?
type: item
date: 2022-12-28T13:11:01.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: ciekawostki
subject: Edukacja
subject: historia
subject: islam
subject: Kultura
subject: religie
subject: Travel
description: Co 4 człowiek na świecie jest wyznawcą Allaha, a islam to druga największa religia monoteistyczna po chrześcijaństwie. Jak i kiedy powstała ta religia? Oto najważniejsze fakty na temat początków islamu.
encoded: W tym artykule: Kiedy powstał islam? Początki islamu Dlaczego Mahomet uciekł do Medyny? Najdawniejsza historia islamu Jak islam podbijał świat? W jaki sposób wyznawcy islamu błyskawicznie podbili olbrzymi obszar od Atlantyku po Indie? Byli dobrze zorganizowani, oddani swojej wierze i hojnie wynagradzani. Mieli tez utalentowanych i bezwzględnych wodzów. Powstanie islamu to jedno z najważniejszych wydarzeń, które wpłynęły na bieg historii nie tylko Bliskiego Wschodu, ale również Afryki, Europy i Azji. Kiedy powstał islam? Powstanie islamu wiąże się z koczowniczym ludem Arabów, od starożytności zamieszkujących Półwysep Arabski. Przez większość swojej historii Arabowie wyznawali kult wielu Bogów, spośród których najważniejszym był Allah. Choć słowo to w bezpośrednim tłumaczeniu oznacza „Bóg jedyny", przez wiele setek lat odnosiło się do arabskiego boga Księżyca. W czasach przedmuzułmańskich Arabowie mieli rozbudowany system wierzeń w świat duchów i demonów. Czcili bóstwa pod postacią kamieni, drzew i zwierząt – pisze Agnieszka Dziadkowiec, kulturoznawczyni z Uniwersytetu Jagiellońskiego w artykule w pracy „Ewolucja wierzeń w dżinny w kulturze arabskiej. Dżinny w wierzeniach staroarabskich i islamie". Za założyciela islamu i pierwszej religii muzułmańskiej uznaje się Mahometa (po arabsku Muhammad). Ten urodzony w 570 roku w Mekce arabski kupiec jest raczej zgodnie uznawany przez badaczy dziejów islamu za postać historyczną. Zgodnie z twierdzeniami samego Mahometa miał on w 610 roku doznać objawienia zasad nowej wiary. Początki islamu Założyciel islamu, religii wyznawanej dziś przez półtora miliarda ludzi, zaczynał od porażki. W rodzinnej Mekce przez 20 lat pozyskał nie więcej niż 100 zwolenników. Przywódcy rządzącego kupieckim miastem plemienia Kurajszytów długo traktowali go z przymrużeniem oka jako nawiedzonego mistyka. Nie wydawał się groźny. Owszem, od pierwszego objawienia w 610 r. przekonywał, że archanioł Dżibril (Gabriel) przekazuje mu słowa najwyższego Boga czcz…

wielki-meczet-w-delhi-dbb4a89.jpg
width: 2121
height: 1414

Rozejm bożonarodzeniowy. Jak Święta wstrzymały walki na froncie
type: item
date: 2022-12-23T16:54:41.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: boże narodzenie
subject: Edukacja
subject: I wojna światowa
description: Frontowa Wigilia we Flandrii 1914 roku była jednym z najbardziej zdumiewających momentów I wojny światowej. Rozejm bożonarodzeniowy przeszedł do historii.
encoded: W tym artykule: Żołnierze z Francji i Wielkiej Brytanii wspólnie świętowali Boże Narodzenie Jak doszło do rozejmu kapitanów „Cicha noc" ponad podziałami Mecz piłki nożnej na froncie Świąteczny nastrój, który ogarnął żołnierzy, nie udzielił się najwyższym dowódcom Epilog bez nadziei – Nie miałem jeszcze w rękach czegoś tak poruszającego – powiedział angielski historyk Felix Pryor, komentując wystawiony na licytację w domu aukcyjnym Bonhams list sprzed 107 lat. Jego autorem był – dosłownie i w przenośni – Nieznany Żołnierz, który relacjonował matce jedyne w swoim rodzaju wydarzenia wojenne. Żołnierze z Francji i Wielkiej Brytanii wspólnie świętowali Boże Narodzenie „Po śniadaniu rozegraliśmy mecz piłki nożnej. Kilku Niemców przyszło sobie popatrzeć. Wysłali też grupkę swoich, żeby pochować snajpera, którego zastrzeliliśmy wczoraj. Kilku naszych poszło im pomóc (...) Tuż przed obiadem uścisnąłem jeszcze rękę kilku Niemcom. (...) Z jednym zamieniłem swoją kominiarkę na czapkę. Częstowaliśmy się papierosami. Całkiem miło się rozmawiało. Powiedzieli, że nie będą do nas strzelać, jeśli my też nie będziemy (...) W taki sposób cieszyliśmy się naszym Bożym Narodzeniem. Jak bardzo myśleliśmy w tym dniu o Anglii. Serdeczne pozdrowienia dla wszystkich sąsiadów. Twój zawsze oddany Chłopiec” – pisał Nieznany Żołnierz. Pięć pożółkłych kartek kupił 7 listopada 2006 r. znany piosenkarz Chris de Burgh. Zapłacił za nie 14,4 tys. funtów (ok. 80 tys. złotych). Jak wyjaśnił, zrobił to przez pamięć o pradziadku, który walczył w I wojnie światowej i być może był świadkiem opisywanych w liście wydarzeń. Jak doszło do rozejmu kapitanów Podobnych relacji zachowało się jeszcze kilka. Na ich podstawie odtworzono wydarzenia, jakie rozegrały się w Wigilię i Boże Narodzenie na froncie zachodnim, we Flandrii w 1914 roku. Wojna trwała już czwarty miesiąc i powoli gasły nadzieje na jej szybki koniec, co zapowiadała propaganda obu stron. Wrogie armie ugrzęzły w okopach, tocząc mordercze walki pozycyjne…

boze-narodzenie-69b4583.jpg
width: 1200
height: 675

Skąd wiadomo, że Mieszko I przyjął chrzest jako pierwszy? Część historyków nie kryje wątpliwości
type: item
date: 2022-07-17T18:00:00.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: królowie
subject: mieszko I
subject: polska
description: Okoliczności i dokładna data chrztu Mieszka I wciąż budzą wiele pytań. Nie ma pewności, czy ojciec Bolesława Chrobrego, faktycznie był pierwszym księciem z naszych ziem, który przyjął chrześcijaństwo.
encoded: W tym artykule: Jeśli nie Mieszko, to kto? Chrzest pod przymusem? Cyryl i Metody ochrzcili księcia Wiślan? Jak obchodziliśmy 1000 lat Chrztu Polski? Misa chrzcielna w Wiślicy Słowiańska herezja Dwa biskupstwa w Krakowie? Z Moraw nad Wartę Dlaczego Mieszko I przyjął chrzest? Przyjmując chrzest, Mieszko zapewnił państwu trwałe fundamenty, a sobie i następcom władzę, której nie mogła już odebrać starszyzna plemienna, gdyż odtąd nie panował z jej namaszczenia, lecz z woli Boga. Przełomowe dla dziejów Polski wydarzenie miało się dokonać w Wielką Sobotę 14 kwietnia 966 r., ale w rzeczywistości nie znamy jego dokładnej daty i nie wiemy, gdzie się odbyło. W najstarszym rejestrze wydarzeń ważnych dla naszego kraju – „Roczniku Jordana i Gaudentego” (X–XI w.) pod datą 966 r. zanotowano jedno zdanie: Mesco dux baptizatur, czyli „książę Mieszko zostaje ochrzczony”. Rejestr zaginął, ale zapiski z niego skopiowano do innych ksiąg. Dalej zaczynają się wątpliwości. Nie było powodu, by niszczyć inne dokumenty, które bardziej obszernie relacjonowały chrystianizację państwa Polan, więc wygląda na to, że historyczne dla nas wydarzenie przeszło w ówczesnym świecie niemal niezauważone. Nie zostało też docenione przez Kościół. Większość europejskich władców, którzy chrystianizowali swoje kraje, została wyniesiona na ołtarze. Czesi mają św. Wacława, Węgrzy – Stefana, Norwegowie – Olafa, Szwedzi – Eryka, Duńczycy – Kanuta, Rusini – Włodzimierza. W podobny sposób nie uhonorowano jednak ani Mieszka I, ani żadnego z jego potomków. Dlaczego? Jeśli nie Mieszko, to kto? Wielkopolska leżała daleko od głównych szlaków handlowych, nie było w niej dużych miast i dróg, nie przyciągała bogactwem. W zupełnie innej sytuacji znajdowała się Małopolska, przez którą prowadził ważny dla całej Słowiańszczyzny szlak z Zachodu przez Czechy do Rusi Kijowskiej i Bizancjum. Trudno przypuszczać, by w ślad za kupcami nie podążali nim chrześcijańscy misjonarze. Zwłaszcza że cały ten teren znajdował się w strefie oddzia…

czy-mieszko-i-przyjal-chrzest-0343586.jpeg
width: 1024
height: 706

Jak nasi przodkowie cenili miód? Kradzież miodu i zniszczenie pszczelej rodziny karali śmiercią przez powieszenie
type: item
date: 2022-06-05T12:01:55.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: Kuchnia
subject: miód
subject: polska
subject: pszczoła
subject: pszczoły
subject: słowianie
description: Miód był kiedyś bardzo cenny. Jeśli sprawcy kradzieży miodu darowano życie i dopuścił się recydywy, należało mu wyciąć pępek, owinąć wyciągnięte wnętrzności cztery razy wokół drzewa – i dopiero wtedy delikwenta powiesić.
encoded: W tym artykule: Słowiańscy bartnicy wiedzieli, jak produkować miód bez szkody dla pszczół Zbieranie miodu było niebezpiecznym zajęciem Miód pozwalał zarobić pieniądze i dawał wolność Złodziei miodu karano bardzo surowo. Zabijanie pszczół było zbrodnią Jak pszczoły przeprowadziły się do uli i pasiek Afrykańskie pszczoły zabiły setki ludzi. Dziś nie są już tak groźne W Europie po upadku Rzymu miód nadal chętnie konsumowano. Jednak wypracowane przez Rzymian zasady agrotechniki popadły w zapomnienie. Wrócono do gospodarki rabunkowej, w której najważniejszy był efekt doraźny. Ule wczesnego średniowiecza miały postać stawianych do góry dnem słomianych koszy. Opróżniano je do czysta, skazując rój na zagładę. W rezultacie miód stawał się produktem coraz bardziej deficytowym i drogim. Słowiańscy bartnicy wiedzieli, jak produkować miód bez szkody dla pszczół Na szczęście nie wszędzie tak się działo. Mieszkańcy rozległych puszcz porastających ziemie położone na wschód od Łaby – Słowianie, Bałtowie i niektóre plemiona germańskie – znaleźli sposób pozyskiwania miodu bez niszczenia gniazd pszczelich. Nie budowali uli, lecz w pniach żywych drzew drążyli duże prostokątne dziuple nazywane barciami. Z czasem wyposażyli je w „urządzenia” chroniące przed intruzami. Dla zabezpieczenia przed ptakami, zwłaszcza dzięciołami, przed wlotem do barci wieszali na hakach dębową deskę z dwoma otworami, przez które mogły wlatywać i wylatywać owady. Ten wyjątkowy gatunek miodu pomaga na opryszczkę. Czy wyprze inne leki? Jeżeli przy każdej poważnej zmianie pogody twoja skóra gotuje ci taki nieprzyjemny prezent, to może być dla ciebie dobra wiadomość. Zimą wkładano pod nią słomę lub jedlinę, co chroniło rój przed wymarznięciem. Dużo trudniejsze było zablokowanie dostępu do barci niedźwiedziom. Ale i na to znaleziono sposób. Obok wejścia wieszano na sznurach drewnianą kłodę. Niedźwiedź ją odchylał, wkładał łapę do dziupli i w tym momencie ciężka belka zwana samobitnią wracała, waląc go w głowę. Po kil…

jak-nasi-przodkowie-cenili-miod-kradziez-miodu-i-zniszczenie-pszczelej-rodziny-karali-smiercia-przez-powieszenie-fot-kevin-frayer-getty-images-34c68df.jpeg
width: 1024
height: 689

Kto wynalazł pszczelarstwo? Jak produkowano miód i hodowano pszczoły w starożytności
type: item
date: 2022-06-04T11:32:24.000Z
creator: Kazimierz Pytko
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: grecja
subject: historia
subject: Kuchnia
subject: miód
subject: pszczoła
subject: pszczoły
subject: starożytny egipt
subject: starożytny rzym
description: Miód podbieramy pszczołom od kilku tysięcy lat. Jednak bardzo długo ludzie nie mieli pojęcia, jak to robić, nie niszcząc przy tym pszczelich rodzin. Dlatego miód był bardzo cenny.
encoded: W tym artykule: Pierwsze pasieki powstały w starożytnym Egipcie Starożytni Grecy wiedzieli, jak zwabić pszczoły do nowego ula W starożytnym Rzymie miód był źródłem bogactwa W czasach starożytnych pszczoły były otoczone nimbem tajemnicy Nie wiadomo, kto i kiedy odkrył, że w gniazdach dzikich pszczół kryje się słodki przysmak. Pewne jest to, że pszczoły pojawiły się na Ziemi dużo wcześniej niż ludzie. W 2006 r. w dolinie Hukawng na północy Birmy znaleziono zatopionego w bursztynie owada, którego wiek oszacowano na sto milionów lat. Najstarszy dowód podbierania miodu jest z tej perspektywy bardzo świeży. Odkryto go w 1922 r. w jaskini Araña pod hiszpańską Walencją. To datowane na VII–VI tysiąclecie p.n.e malowidło naskalne przedstawiające postać, która wspina się na skałę lub drzewo, by wybrać z gniazda miód. Wokół niej krąży rój pszczół. To dowodzi, że mimo podwójnego zagrożenia – upadku z wysokości i pożądlenia przez owady – człowiek dla zdobycia miodu był gotów zaryzykować życie. Pierwsze pasieki powstały w starożytnym Egipcie Kilka tysiącleci później miodem raczyły się już elity wszystkich starożytnych cywilizacji. Relief w świątyni faraona Niuserra (zmarłego w XXV w. p.n.e.) przedstawia pieczętowanie dzbana z miodem. Z tekstów na papirusach wynika, że w Egipcie pojawili się pierwsi pszczelarze, którzy budowali pierwsze ule z wikliny lub trzciny obłożonej mułem. Nie przypominały dzisiejszych. Wyglądały jak zalepione od tyłu grube rury. Z jednej strony wlatywały do nich owady, z drugiej – po rozbiciu tylnej ścianki wybierano miodowe plastry. Pozyskany produkt wykorzystywano nie tylko jako luksusowe dobro konsumpcyjne, lecz również jako lek i kosmetyk. Naukowcy odkryli, że gdy pszczoły przelatują nad lustrem, dzieje się coś bardzo dziwnego Francuscy biolodzy powtórzyli słynny eksperyment z pszczołami sprzed prawie 60 lat. Celem było zbadanie, w jaki sposób owady utrzymują wysokość podczas lotu. Miód był składnikiem ponad połowy z 900 egipskich medykamentów, których r…

kto-wynalazl-pszczelarstwo-jak-produkowano-miod-i-hodowano-pszczoly-w-starozytnosci-fot-dea-g-lovera-de-agostini-via-getty-images-c3b3849.jpeg
width: 1024
height: 673