Aborygeni australijscy. Kim są rdzenni mieszkańcy Australii?
Aborygeni to rdzenni mieszkańcy Australii. Ich przodkowie przybyli na ten kontynent nawet 65 tysięcy lat temu. Wg badań genetycznych zarówno Aborygeni australijscy, jak i Papuasi są bezpośrednimi potomkami ludzi, którzy jako pierwsi opuścili Afrykę. Co jeszcze wiemy o pierwszych mieszkańcach państwa ze stolicą w Canberze?
W tym artykule: Kim są Aborygeni? Kultura Aborygenów Gdzie żyją Aborygeni? Problemy Aborygenów w Australii Aborygeni – ciekawostki Niezwykłe umiejętności Aborygenów Aborygeni australijscy, czyli „ci, którzy byli tu od początku”. Rdzenni mieszkańcy Australii przybyli bowiem na ten kontynent już nawet między 50 a 65 tys. lat temu. Co więcej, badania genetyczne wykazały, że to właśnie ci ludzie są bezpośrednimi spadkobiercami społeczności, które jako pierwsze opuściły Afrykę. Od zawsze byli koczownikami. Swoją gospodarkę uzależniali od otaczającego ich środowiska, korzystając z bogactwa naturalnych zasobów Australii. Szanowali przyrodę, bo wiedzieli, że jest źródłem życia. Kim są Aborygeni? Aborygeni zajmowali się głównie łowiectwem i zbieractwem. Polowali na zwierzęta, m.in. na kangury. Mięsną dietę uzupełniali wszystkim tym, co zdołali zebrać, np. dzikimi roślinami, orzechami, jagodami. W regionach nad oceanem uprawiali również rybołówstwo. Ponieważ garncarstwo było słabo rozwinięte, wiele potraw spożywano na surowo, a niekiedy pieczono je na otwartym ogniu. Myśliwi używali głównie włóczni z kamiennymi ostrzami, oszczepów, a także drewnianych bumerangów, które stały się znakiem rozpoznawczym Australii. Aborygeni nie znali lądowych środków transportu i komunikacji oraz nie budowali trwałych domostw. Podstawowe przedmioty codzienne wyrabiali z drewna i kamienia. Zajmowali się również obrabianiem kości, muszli i włókien roślinnych, z których tworzyli potrzebne i praktyczne artefakty. Nie znali obróbki gliny i metali. Chodzili nago, a niekiedy nosili opaski biodrowe. Aborygeni od zawsze wierzyli w animizm. Plemiona te uważają, że wszystkie istoty nie-ludzkie, takie jak zwierzęta, rośliny i inne przedmioty nieożywione, posiadają duszę. Kultura Aborygenów Jednym z ważniejszych symboli kultury Aborygenów jest didgeridoo. To instrument dęty, który uważany jest za jeden z najstarszych instrumentów muzycznych na świecie. Eksperci twierdzą, że jego tradycyjny sposób produkcji nie zmienił się od tysięcy lat. Powstaje z wyjedzonych przez termity gałęzi drzew, głównie eukaliptusa. Następnie drąży się w nich odpowiedni otwór. Instrument do dziś jest używany podczas ważnych uroczystości Aborygenów. Plemiona indiańskie w Ameryce Północnej. Kim są rdzenni mieszkańcy Ameryki? Plemiona Indian w Ameryce Północnej są potomkami pierwszych ludzi, którzy kilkanaście tysięcy lat temu przeszli na ten kontynent z Azji, po wynurzonym w okresie zlodowaceń pasie lądu, zwa... Aborygeni australijscy przekazywali swoje legendy i pieśni z pokolenia na pokolenie. Uważa się, że ich kultura przetrwała dzięki corroborees, czyli specjalnym ceremoniom, które towarzyszyły zgromadzeniom plemiennym. Podczas tych wydarzeń rdzenni mieszkańcy Australii opowiadają sobie opowieści za pomocą pieśni, muzyki i tańca. W ten sposób kultywowali swoje tradycje i pamiętali o swojej przeszłości. Gdzie żyją Aborygeni? Współcześnie społeczność aborygeńską szacuje się na 745 tysięcy osób. Oznacza to, że stanowią ok. 2,8% całkowitej populacji Australii, która wynosi 26,5 mln. Zamieszkują głównie słabo zaludnione i nieurodzajne obszary Australii Zachodniej, Queensland i Terytorium Północnego. Liczna populacja rdzennych mieszkańców kontynentu zamieszkuje również uboższe przedmieścia w wielkich australijskich miastach. Aborygeni, którzy żyją w północnej i środkowej części kontynentu zachowują rodzimy język, znajomość mitologii. Kultywują także niektóre tradycyjne obrzędy i elementy dawnego porządku społecznego, które są dziedzictwem ich przodków. Do połowy XX wieku wobec Aborygenów stosowano metodę przymusowej asymilacji. To drakońskie prawo powodowało jednak stany depresji i wymieranie całych plemion. Problemy Aborygenów w Australii Uważa się, że gdy James Cook dotarł do Australii w 1770 roku, istniało 500–600 plemion Aborygenów, którzy używali ponad 500 języków. Każda z grup miała swoją wyjątkowa nazwę, kulturę, wierzenia i tradycje oraz władała określonym terytorium. Niestety, wraz z pojawieniem się kolonizatorów, Aborygenów spotkał niezwykle smutny los. Bardzo często dochodziło znęcania się, bicia, prześladowania, a nawet do zabójstw i eksterminacji rdzennej ludności. Plemiona były wypierane z żyznych obszarów. Z czasem liczba ludności drastycznie się zmniejszała, a kultura powoli odchodziła w zapomnienie. Na szczęście dzięki odpowiednim organizacjom przetrwała do dziś. W latach 30. ubiegłego wieku powstał ruch polityczny Aborygenów. Jego celem było odzyskanie terytoriów plemiennych. Dopiero w 1992 Sąd Najwyższy w stolicy Australii uznał istnienie tubylczego prawa, czyli tytułu własności ziemi. Rok później potwierdzono to prawo ustawą Parlamentu Federalnego. Eksperci wskazują, że proces odzyskiwania ziemi to nowa szansa dla Aborygenów. Dzięki temu plemiona mogą ponownie integrować rozproszone po całym kontynencie grupy. Aborygeni mają prawa wyborcze od 1984 roku. Oznacza to, że mogą brać udział w wyborach jak pozostali mieszkańcy Australii. Aborygeni – ciekawostki Psychologowie z University Monash w Melbourne zaprosili do badania studentów medycyny, którzy podczas nauki muszą przyswajać ogromne ilości informacji. By temu podołać, studenci stosują różnego rodzaju mnemotechniki, czyli sposoby i sztuczki ułatwiające zapamiętywanie. Badacze porównali ze sobą dwie techniki pamięciowe – popularne pałace pamięci, których tradycja sięga starożytnej Grecji oraz niedawno opisane metody australijskich Aborygenów. Australijscy Aborygeni przez większość swojej historii prowadzili koczowniczy tryb życia. Z pokolenia na pokolenie przekazywali sobie tradycyjne legendy i pieśni. Skuteczne sposoby zapamiętywania były kluczowe dla przetrwania tego ludu. Pomagało im to w nawigacji w terenie, poszukiwaniu pożywanie czy budowaniu relacji plemiennych. Aborygeński sposób na szybkie zapamiętywanie – podobnie jak pałace pamięci – opierają się na pomyśle przypisywania faktów do elementów krajobrazu. Sposoby te są jednak dodatkowo wzmocnione opowieściami i narracją, co jeszcze bardziej pozwala przywoływać fakty w pamięci. Niezwykłe umiejętności Aborygenów – Jednym z głównych czynników stresogennych dla studentów medycyny jest ogromna ilość informacji, które należy wykuć na pamięć. Postanowiliśmy więc sprawdzić, czy można opanować alternatywne i lepsze sposoby zapamiętywania danych – mówi dr David Reser z Monash University School of Rural Health. Zespół badawczy dr. Resera dał 76 studentom medycyny listę 20 nazw pospolitych motyli do zapamiętania. Po jakimś czasie badanie powtórzono z nową listą nazw motyli. Tym razem jednak studenci zostali podzieleni na 3 grupy. Pierwsza grupa przeszła szkolenie z techniki pałacu pamięci. Druga grupa zapoznała się z aborygeńskimi technikami zapamiętywania. Trzecia grupa, jako grupa kontrolna, oglądała telewizję. Po upływie 10 i 30 minut naukowcy sprawdzili, ile słów zapamiętali studenci z każdej z grup. Wyniki zaskoczyły naukowców. Badacze odkryli bowiem, że studenci używający aborygeńskiej techniki zapamiętywania, tj. narracji i lokalizacji elementów w nawiązaniu do okolic uniwersytetu, zapamiętali 3 razy więcej słów niż wcześniej. Studenci stosujący technikę pałacu pamięci zapamiętali 2 razy więcej słów. Grupa kontrolna poprawiła się zaś o około 50 proc. w stosunku do wyników sprzed badania. Co ważne, analiza jakościowa wykazała, że studenci stosujący technikę aborygeńską uznali ją za bardziej przyjazną. Dr David Reser przyznał, że uczelnia rozważa włączenie tych narzędzi pamięciowych do programu nauczania medycyny. Źródło: PLOS One.
Jadalne owady, którymi zajadają się ludzie na całym świecie. Są niezwykle pożywne i... bardzo smaczne
Jadalne owady coraz częściej trafiają na stoły, a nawet do restauracyjnego menu. Choć dla wielu to wciąż nie do pomyślenia, warto wiedzieć, które gatunki mogą znaleźć się na talerzu, gdy poczuje się przypływ brawury.
W tym artykule: Jakie owady są jadalne? Jadalne owady: mącznik młynarek Jadalne owady: wołek palmowy Jadalne owady: mrówka Jadalne stawonogi: skorpion Jadalne owady: pluskwiak wodny Dlaczego warto jeść jadalne owady? Jakie owady są jadalne? Jedni je kolekcjonują, niektórzy przed nimi uciekają, a jeszcze inni się nimi zajadają. Jadalne owady (jedzenie ich to tzw. entomofagia), bo o nich mowa, to wciąż dla wielu temat tabu. Mimo że są niezwykle pożywne i potrafią być naprawdę pyszne. Ci odważniejsi pewnie próbowali już azjatyckiego przysmaku z robala. Za to ci bardziej zachowawczy zapewne dobrze znają smak muszek, które bardzo lubią wpadać nam do ust podczas jazdy rowerem i które żartobliwie nazywa się „darmowym białkiem”. Jakie owady są jadalne? Po które z nich warto sięgnąć w poszukiwaniu nowych doznań smakowych? Oto menu przygotowane przez Floyda Shockleya, kierownika entomologicznych kolekcji w amerykańskim Narodowym Muzeum Historii Naturalnej Smithsonian. Jadalne owady: mącznik młynarek Suszone larwy chrząszcza zwanego mącznikiem młynarkiem (Tenebrio molitor) to najlepszy wybór, żeby rozpocząć swoją kulinarną wyprawę do świata owadów. Są małe, wysuszone i nie odrzucają swoim wyglądem. Za to mają wysoką zawartość białka i niską zawartość tłuszczu. Zwykle przed zjedzeniem praży się je na patelni, ale można z nich zrobić nawet mąkę. To nie wszystko – mączniki są wszystkożerne, a to, co jedzą, odbija się na ich smaku, więc można je sobie „spersonalizować”. Jadalne owady: wołek palmowy Ten żuk z wysp indonezyjskich o łacińskiej nazwie Rhynchophorus ferrugineus jest poważnym szkodnikiem niszczącym plantacje palmy. Ale jego larwy to popularny i przysmak, który, jak twierdzi Shockley, po usmażeniu ma nieco słodkawy smak. Mięso larw wołka jest tłuste, ale w ten pożądany sposób. Jego tłuszcze to w połowie nienasycone kwasy tłuszczowe, dzięki czemu taka przekąska jest bardziej wartościowa, niż jakiekolwiek inny mięsny przysmak. „Większość owadów jest wysokobiałkowa, niskowęglowodanowa, zawiera zdrowe tłuszcze i stanowi bezglutenowe źródło białka” – Floyd Shockley, Smithsonian Museum. Jadalne owady: mrówka Chociaż ich ciałka zwykle są malutkie, niektóre gatunki mrówek są prawdziwymi bombami składników odżywczych. Należą do nich między innymi mrówki grzybiarki (Acromyrmex octospinosus), które nauczyły się hodować własną żywność na liściach już 50 mln lat temu. Shockley opisuje ich smak po upieczeniu jako pikantny i podobny do prażonego boczku. Z racji tego w Ameryce Środkowej i Południowej używa się ich do przyprawiania dań i dodawania im nieco chrupkości. Mięso mrówek miodowych (Myrmecocystus mimicus) charakteryzuje się z kolei bardziej słodkim smakiem. Dzieje się tak, ponieważ w ich populacjach występują tak zwane robotnice-cysterny, które gromadzą w swoich odwłokach nektar do karmienia reszty kolonii, kiedy brakuje jej pożywienia. Słodki smak to jedno, jednak warto również wspomnieć o wartościach dodatkowych. Mrówki miodowe są również doskonałym źródłem białka, żelaza i wapnia. Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę Wystarczyło zaledwie 10 sekund, by filmik, na którym dwie pszczoły odkręcają butelkę, stał się viralem. Nie brakuje jednak komentarzy, że nagranie zostało sfabrykowane. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ostateczny-dowod-na-inteligencje-owadow-dwie-pszczoly-same-odkrecily-butelke-fot-getty-images-14a22be.jpeg" width="938" height="625" alt="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" title="Ostateczny dowód na inteligencję owadów. Dwie pszczoły same odkręciły butelkę (fot. Getty Images)" /> Jadalne stawonogi: skorpion Koniec przystawek, czas na konkretne dania! Jednym z popularnych przysmaków na Wschodzie jest azjatycki skorpion leśny. Wprawdzie nie zachęca swoim wyglądem, ale usmażony w przyprawionym cieście rozpieścił już niejedno ludzkie podniebienie. W Azji mięso skorpiona jest tak popularne, że w niektórych krajach można kupić je w sklepach – miliony ludzi nie mogą się mylić! Jadalne owady: pluskwiak wodny Propozycja dla najtwardszych zawodników: azjatycki pluskwiak wodny (Lethocerus indicus). Już sama nazwa brzmi odpychająco, a gdy dochodzi do tego jeszcze jego wygląd i świadomość, że może mierzyć nawet 7,5 cm, niejednej osobie może zniknąć apetyt. Niesłusznie – ci dalecy krewni cykad są źródłem niezwykłych smaków. Ich mięso, które w Południowo-Wschodniej Azji jest zwykle gotowane lub smażone, ma lukrecjowo-słodki posmak. Xa to świeżo wyciśnięte z owadów soki uznaje się za najlepszą słodko-pikantną przyprawę do potraw. Kto się skusi? Jak rozpocząć przygodę z terrarystyką? Podpowiadamy, gatunki do terrarium dla początkujących i nie tylko Zwierzęta do terrarium dają możliwość obcowania z gatunkami, których na co dzień nie możemy obserwować w ich naturalnym środowisku. Dodatkowo, pięknie urządzony zbiornik stanowi prawdzi... Dlaczego warto jeść jadalne owady? Jadalne owady, szczególnie w naszej części świata, wywołują skrajne emocje. Nie jest jednak tajemnicą, że robaki do jedzenia stanowią doskonałą alternatywę dla tradycyjnej żywności. Dlaczego? Są tańsze, łatwiej dostępne, prostsze w utrzymywaniu oraz zawierają duże ilości białka, więcej witamin i minerałów. Warto wspomnieć, że Polsce jadalne owady najczęściej występują w wersji suszonej. Do najpopularniejszych zalicza się suszone larwy mącznika młynarka, które w 2021 roku Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Żywności uznała za w pełni bezpieczne do spożywania. Już osiem lat wcześniej Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa przy ONZ informowała, że jadalne robaki mogą stanowić jedno z narzędzi w walce przeciwko zmianom klimatu.
Chińscy paleontolodzy odkryli nowy gatunek nosorożca olbrzymiego. Czy był to największy ssak na świecie?
Naukowcy nie mają watpliwości, że nowo odkryty gatunek prehistorycznego nosorożca olbrzymiego to największy ssak na świecie, który chodził po lądzie. Mierzył 7 m i ważył ponad 20 ton, czym przewyższał pod tym względem żyrafę czy słonia afrykańskiego.
W tym artykule: Ile ważył pradawny nosorożec? Jak migrowały nosorożce olbrzymie? Nosorożec – ciekawostka Jaki jest największy ssak na świecie? Znaleziona w północno-zachodnich Chinach skamielina czekała na swoje odkrycie aż 26,5 mln lat. Szczątki zidentyfikowano jako kolejny wymarły gatunek nosorożca olbrzymiego – jednego z największych ssaków, jakie kiedykolwiek wędrowały po ziemi. Ile ważył pradawny nosorożec? Na podstawie samej czaszki bardzo trudno jest wywnioskować dokładny rozmiar zwierzęcia, lecz inne odnalezione skamieniałości Paraceratherium sugerują, że stworzenia sięgały nawet 7 m wysokości. Współczesne nosorożce rosną do maksymalnie 2 m, więc różnica jest kolosalna – dosłownie i w przenośni. Na podstawie odkrytych szczątków naukowcy spróbowali ustalić również wagę pradawnych nosorożców, szacując, że mogła wahać się między 11 a 20 tonami, czyli mniej więcej była równa wadze 5 afrykańskich słoni. View oEmbed on the source website Sądząc po pokaźnej czaszce tego giganta, prawdopodobnie był on największym nosorożcem olbrzymim w swoim rodzaju, choć w porównaniu z innymi skamieniałościami nosorożców, nowo odkryty gatunek ma stosunkowo krótki tułów i długą szyję oraz głębszą jamą nosową. Naukowcy twierdzą, że cechy te są bliskie innemu rodzajowi nosorożca – P. lepidum, którego pozostałości znaleziono w Kazachstanie i północno-zachodnich Chinach. Z kolei inny gatunek którego obecność przypisuje się południowym regionom Państwa Środka, zwany P. bugtiense, miał nieco mniejsze ciało i płytszą jamę nosową. Jak migrowały nosorożce olbrzymie? Ślad odnalezionych dotychczas skamieniałości pozwala naukowcom przypuszczać, że niegdyś nosorożce olbrzymie migrowały z Płaskowyżu Mongolskiego do północno-zachodnich Chin i Kazachstanu oraz w dół – do Pakistanu, prawdopodobnie przez Tybet. We wszystkich tych miejscach wyodrębniły się gatunki, które ewolucyjnie przystosowały się do nowego środowiska. Poprowadziło to do ostatecznego rozgałęzienia gatunków w Oligocenie, między 34 i 23 mln lat temu. Analiza filogenetyczna badaczy umieszcza P. linxiaense gdzieś na środku tej trasy, tuż przed tym, jak olbrzymie nosorożce przedostały się przez Tybet. Możliwe, że w tym czasie na tybetańskim płaskowyżu występowała bogata oferta kulinarna lasów i otwartych krajobrazów, a więc nieskończona ilość roślinnej żywności, dzięki której pradawne nosorożce utrzymywały swoje masywne sylwetki. Badacze twierdzą, że dzięki nowym znaleziskom są prawie pewni, że gigantyczny nosorożec musiał przejść przez region Tybetu, a stamtąd, w Oligocenie, mógł dotrzeć na indyjsko-pakistański subkontynent, gdzie również znaleziono ślady innych okazów. Paraceratheriums zakwalifikowano jako część nadrodziny Rhinocerotoidea, do której należą również współczesne nosorożce. Żyły na Ziemi przez 11 milionów lat, lecz jeszcze nie wiadomo, co przyniosło ostateczny kres ich populacji. Wielka Piątka Afryki – jakie zwierzęta należą do Big Five i gdzie można je spotkać? Wielka Piątka Afryki, w skład której wchodzą: lew, lampart, słoń, bawół i nosorożec, to niekwestionowany symbol Czarnego Lądu. Aby afrykańskie safari uznać za w pełni udane, powinno si... Nosorożec – ciekawostka Dziś nosorożce znane są głównie ze swoich rogów, ale tak naprawdę wykształcenie tych prehistorycznie wyglądających przydatków zajęło im trochę czasu. Chociaż ich pierwsi krewni postawili na Ziemi swoje kopyta już 50 mln lat temu, nosorożce zaczęły przypominać te znane nam dzisiaj dopiero 10-7 mln lat temu. W istocie większość ich przodków takowych nie posiadała, a przez najdłuższy czas w swojej linii historycznej starożytne nosorożce bardziej przypominały tapiry. Jaki jest największy ssak na świecie? Bezapelacyjnie największym ssakiem w historii, jaki kiedykolwiek żył na kuli ziemskiej, jest płetwal błękitny, który osiąga długość ponad 30 m i wagę przekraczającą 130 ton. Płetwale, zaliczane do rodziny płetwalowatych, podrzędu fiszbinowców, rzędu waleni, należą do grupy zwierząt migrujących. Zamieszkują wszystkie oceany świata, a najliczniejsze populacje odnotowuje się na półkuli południowej. Badania opublikowano w Communications Biology Ile wiesz o zwierzętach morskich? Oto największe i najdziwniejsze gatunki Zwierzęta morskie są zaliczane do najbardziej fascynujących gatunków, a jednocześnie - do najbardziej tajemniczych. Niektóre z nich są tak wielkie, że mogłyby zawstydzić większość preh...
Dlaczego psy i koty biegają jak szalone? Naukowcy znaleźli odpowiedź
W jednej chwili pupil spokojnie zajada się karmą, by nagle wyrwać się do biegu po domu, jakby palił mu się ogon? Takie wybuchy aktywności leżą w naturze wielu zwierząt.
W tym artykule: Dlaczego psy i koty biegają w kółko? Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne u zwierząt W ponad połowie polskich domów i mieszkań (52 proc.) mieszka przynajmniej jedno zwierzę domowe. Jak wynika z sondażu Kantar Public 42% z nich to psy, a 26% koty. Jesteśmy na zwierzęta otwarci, lubimy ich towarzystwo i coraz lepiej poznajemy ich naturę. Dlaczego więc psy i koty biegają nagle jak szalone? Odpowiadają za to tzw. FRAP-y (z ang. frenetic random activity periods), czyli okresy frenetycznej aktywności losowej. Najbrzydsze koty – TOP 10 zaskakujących ras kotów Najbrzydsze koty mają tyle samo przeciwników, co zwolenników. Złośliwi twierdzą, że ich faktyczne piękno musi kryć się pod wyjątkowo szpetną powłoką. Ci, którym dziwne rasy sympatycz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najbrzydsze-koty-top-10-zaskakujacych-ras-kotow-fot-laura-chiesa-pacific-press-lightrocket-via-getty-images-79f5309.jpeg" width="938" height="626" alt="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" title="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" /> FRAP-y to spontaniczne wybuchy energii występujące u psów i kotów, podczas których szybko biegają, zazwyczaj w kółko. Takie okresy trwają z reguły nie dłużej niż kilka minut, po których zwierzęta padają jak szalone. Dlaczego psy i koty biegają w kółko? – Po prostu dobrze się bawią – tłumaczy José Arce, prezes Amerykańskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii, dodając, że takie wybuchy energii są naturalne i występują u wielu gatunków zwierząt – i dzikich, i udomowionych. FRAP-y mogą wydawać się przypadkowe, ale choćby w przypadku psów można mówić o przynajmniej kilku czynnikach wyzwalających takie zachowania. Choćby wtedy, gdy właściciel wypuszcza małego psa z klatki, a szczeniak zaczyna szaleć, by dać upust energii, którą gromadził w ciągu całego dnia. Podobnie, gdy właściciel wraca do domu po pracy, pies po wielogodzinnej drzemce może zacząć biegać w kółko, aby wyzwolić nagromadzone siły. W przypadku kotów obserwuje się inne czynniki wyzwalające. Podczas gdy szczenięta dostają szału przez cały dzień, u kotów przypływ energii pojawia się o zmierzchu i świcie. Mają one również tendencję do doświadczania FRAP-ów po pielęgnacji i skorzystaniu z kuwety. Kiedy koty dostają „szału”, zdarza im się biegać, ale przez krótszy czas niż psy. Z kolei u psów można zaobserwować, że im bardziej bardziej atletycznej budowy rasa, tym częściej zwierzęta dają upust swojej energii w domu. Największe psy na świecie – poznaj rekordowe rasy psów Największe psy na świecie nie mają nic wspólnego z popularnymi "kanapowcami", które dotrzymują towarzystwa większości z nas. Przedstawiamy największe rasy psów na świecie. Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne u zwierząt Dzikie zwierzęta, takie jak króliki, fretki, czy nawet słonie, również mają tendencję do rozładowywania energii w podobny sposób. U królików takie zachowanie uważa się za wyraz ekscytacji, która przejawia się poprzez bieganie, kręcenie się wokół własnej osi lub skakanie w miejscu. Chociaż okresy frenetycznej aktywności losowej są zachowaniem uznawanym za normalne, niektórzy właściciele zwierząt domowych błędnie interpretują taką szaleńczą energię i martwią się, że pies może być zestresowany lub chory. Często również odczytują wyskoki energii jako za zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Tymczasem, na tego typu zaburzenia wskazuje nie tylko ganianie za własnym ogonem, ale również inne zachowania: śledzenie cieni, próba łapania owadów, nieustanne wylizywanie podłogi Ważne jest jednak, by ostateczną diagnozę postawił lekarz weterynarz lub zwierzęcy behawiorysta. Jeśli zachowanie pupila budzi wątpliwości, warto nagrać niepokojące objawy i pokazać je specjaliście. Tego rodzaju energetyczne zrywy same w sobie nie są szczególnie niebezpieczne. José Arce zaznacza, że nigdy nie słyszał o zwierzęciu, które doznało poważnych obrażeń z powodu FRAP. Jeśli jednak martwisz się, że twój pies lub kot może zrobić sobie krzywdę, usuń wszelkie potencjalnie niebezpieczne przedmioty z jego otoczenia. Jeśli zdarzy się to na spacerze, mocno trzymaj smycz, aby pies się nie wyrwał i nie uciekł. Jeśli zabierzesz swojego psa w miejsce, które może być niebezpieczne w przypadku nagłego zrywu szaleństwa (np. w góry albo na wysokie klify), najlepiej będzie, gdy wcześniej umożliwisz mu pozbycie się nadmiaru energii. Źródło: Live Science
Całkowity zakaz spuszczania psów ze smyczy w Polsce? Wyjaśniamy, jak jest naprawdę
Czy rzeczywiście od 10 kwietnia 2021 roku obowiązuje nas całkowity zakaz spuszczania psów ze smyczy? Poniżej przestawiamy fakty i obalamy mity.
W tym artykule: Zakaz spuszczania psów ze smyczy – rozporządzenie z 10 kwietnia 2021 Ile wynosi mandat za psa bez smyczy? Co to oznacza w praktyce? Znaj swoje prawa Rasy psów agresywnych Zakaz spuszczania psów ze smyczy – rozporządzenie z 10 kwietnia 2021 Nowe przepisy znalazły się w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości kar nakładanych za wybrane rodzaje wykroczeń. W tym przypadku zmiany te dotyczą zapisów w będącej załącznikiem do wspomnianego rozporządzenia tabeli A art. 77 Kodeksu Wykroczeń, mówiącego o niezachowywaniu środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia. Oto "najmądrzejsze" rasy psów. Psycholog stworzył ranking Właścicieli psów nie trzeba długo przekonywać, że te czworonogi należą do jednych z bardziej inteligentnych zwierząt. Potwierdzają to badania kanadyjskiego psychologa, który opisał niez... Ile wynosi mandat za psa bez smyczy? Rozporządzenie dotyczące wyprowadzania psów na spacer, które weszło w życie 10 kwietnia 2021 roku, zakłada grzywnę do 1000 złotych, a także karę ograniczenia wolności lub karę nagany za „niezachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia”. Wersja, która obowiązywała dotychczas, była bardziej ogólna i mówiła jedynie o „niezachowaniu środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia”, co wiązało się z karą wysokości 50-250 zł. Co to oznacza w praktyce? Podczas, gdy media zalały niesprawdzone informacje o całkowitym zakazie spuszczania psów ze smyczy w miejscach publicznych, a wraz z nimi pojawiły się wyraźne głosy sprzeciwu wśród właścicieli czworonogów, nowe rozporządzenie wcale tego nie zakłada. Tak naprawdę, w praktyce niewiele się zmienia – głównie wysokość nakładanych kar pieniężnych. Nowa wersja rozporządzenia brzmi: Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1000 złotych albo karze nagany (art. 77 par. 1 k.w.); Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 przy trzymaniu zwierzęcia, które swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany (art. 77 par. 2 k.w.). Pierwszy ustęp artykułu 10 a ustawy o ochronie zwierząt mówi, że „zabrania się puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna”, co nie oznacza, że od teraz żaden polski pies nie zazna wolności poza specjalnie wyznaczonymi wybiegami dla czworonogów. Nadal możemy puszczać swoich pupili wolno na spacerach, jednak pod warunkiem, że sprawujemy nad nimi kontrolę i nie narażamy bezpieczeństwa innych osób. Znaj swoje prawa „Nie ma jednak w obowiązującym stanie prawnym żadnej podstawy zakazującej całkowicie puszczania psów ze smyczy. Trzeba to robić odpowiedzialnie i jeśli ktoś wykracza poza te ramy – powinien być ścigany wykroczeniowo. Jeśli jednak czyni to w sposób bezpieczny dla otoczenia – nie ma podstaw do jego karania” – pisze na swoim fanpage’u dotyczącym praw zwierząt mecenas Karolina Kuszlewicz. W międzyczasie portal Money.pl zacytował jednak wypowiedź jednej z funkcjonariuszek policji: „Psy w miejscach publicznych muszą być zawsze pod opieką człowieka i być wyprowadzane na smyczy, nawet jeśli właściciel zna psychikę swojego podopiecznego i potrafi wymóc na nim bezwzględne posłuszeństwo. To tylko zwierzę i nigdy nie można do końca przewidzieć, jak w danej sytuacji się zachowa”. Co w takim razie jest prawdą i co zrobić, gdy policja zechce podciągnąć nas odpowiedzialności za spuszczenie psa ze smyczy? „Spuszczając psa w jakimś miejscu ze smyczy, np. w parku, powinniśmy najpierw sprawdzić, czy gmina nie wprowadziła na tym terenie zakazu. Jeśli nie, a my mamy psa pod kontrolą, to możemy odmówić przyjęcia mandatu. Pamiętajmy też, że gmina nie może wprowadzić zakazu wszędzie” – wyjaśniła mec. Karolina Kuszlewicz w rozmowie z OKO.press. Rasy psów agresywnych Zawarty w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 roku wykaz ras psów uznawanych za agresywne obejmuje 11 ras: amerykański pit bull terrier; pies z Majorki (Perro de Presa Mallorquin); buldog amerykański; dog argentyński; pies kanaryjski (Perro de Presa Canario); tosa inu; rottweiler; akbash dog; anatolian karabash; moskiewski stróżujący; owczarek kaukaski. Artykuły, które mogą cię zainteresować: Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia Otyły pies jest narażony na niebezpieczne choroby. Można go odchudzić, zmieniając mu karmę na taką z dużą zawartością białka i błonnika. Jak odchudzić psa? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-odchudzic-psa-odchudzanie-psa-przebiega-podobnie-jak-u-czlowieka-fot-danny-lawson-pa-images-via-getty-images-a71e8b0.jpeg" width="938" height="637" alt="Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia, zapobiegający otyłości (fot. Getty Images)" title="Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia, zapobiegający otyłości (fot. Getty Images)" /> Niektóre rasy psów są bardziej narażone na śmiertelne skutki upałów. Wśród nich buldogi 14 razy większe ryzyko doznania udaru cieplnego – tak szokujący wynik uzyskali naukowcy, kiedy porównali buldogi i labradory. Z nowych badań wynika, że wszystkie psy o płaskich pyskach są ... Jak zwierzęta domowe wpływają na nasze zdrowie psychiczne? Naukowcy doszli do ciekawych wniosków Zwierzęta domowe towarzyszą nam od wieków. Co możemy od nich czerpać? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-zwierzeta-domowe-wplywaja-na-nasze-zdrowie-psychiczne-naukowcy-doszli-do-ciekawych-wnioskow-340194e.jpeg" width="938" height="607" alt="Jak zwierzęta domowe wpływają na nasze zdrowie psychiczne? Naukowcy doszli do ciekawych wniosków" title="Jak zwierzęta domowe wpływają na nasze zdrowie psychiczne? Naukowcy doszli do ciekawych wniosków" />
Najstarszy ptak świata wydał na świat kolejne pisklę. Poznajcie Wisdom. Jak długo żyje ten albatros?
Samica albatrosa o imieniu Wisdom ma 71 lat i przeżyła już swoich godowych partnerów, a nawet biologa, który w 1956 roku jako pierwszy ją “zaobrączkował”. Niedawno doczekała się kolejnego potomstwa.
W tym artykule: Siedemdziesiąt jeden lat i trzydzieścioro dzieci później Albatrosy nie mają lekko Ptaki w słusznym wieku Siedemdziesiąt jeden lat i trzydzieścioro dzieci później Pisklę uważanej za „najstarszego znanego dzikiego ptaka w historii” Wisdom wykluło się na początku lutego 2021 r. w Midway Atoll. To narodowy rezerwat przyrody na północnym Pacyfiku, gdzie co roku ponad milion albatrosów wraca do swoich gniazd. Albatrosy to prawdziwi mistrzowie szybowania. Ojcem pisklęcia jest długoletni partner Wisdom, Akeakamai. Według opiekującej się ptakami agencji US Fish & Wildlife Service (USFWS) ptaki te stanowią parę od 2010 roku. Przy okazji USFWS stwierdził również, że albatrosy znajdują swoich życiowych partnerów poprzez kolektywne „imprezy taneczne”. Badania wykazują jednak, że ptaki te coraz częściej się „rozwodzą”. Niesamowity jerzyk: 3 lata bez lądowania. Wielkie rekordy małego ptaka Jerzyk alpejski większość życia spędza w locie. Jego zwyczaje nie przestają zaskakiwać ornitologów. „Wierzymy, że Wisdom miała innych partnerów” – napisała na profilu agencji na platformie Medium dr Beth Flint, biolożka zatrudniona w US Fish and Wildlife Service – „Chociaż albatrosy łączą się w pary na całe życie, w razie potrzeby mogą znaleźć nowych partnerów – na przykład jeśli przeżyją swojego pierwszego partnera”. Agencja USFWS oszacowała również, że w ciągu swojego życia Wisdom powołała na świat ponad 30 piskląt. Albatrosy nie mają lekko Pojawienie się na świecie kolejnego potomka najstarszego ptaka na świecie wywołało ekscytację również w organizacji BirdLife Australia. Zajmuje się ona poprawianiem dobrostanu australijskiego ptactwa. „Ponieważ Wisdom gniazduje tylko co dwa lata, międzynarodowa społeczność obserwatorów ptaków z niecierpliwością czeka, by zobaczyć, czy uda jej się wrócić i założyć gniazdo” - powiedział Sean Dooley, manager do spraw publicznych w organizacji – „Szanse są marne, więc ilekroć ma to miejsce, jest to dla wielu powód do świętowania”. Wygląda na to, że ludzie w pierwszej kolejności udomowili „najniebezpieczniejszego ptaka na świecie” Kazuary aktywnie bronią swoich terytoriów, a trzymane w niewoli mogą być agresywne. Dwa lata temu media obiegła wiadomość o osobniku, który śmiertelnie ugodził swojego właściciela. Dlaczego szanse albatrosa są marne? W obecnych czasach albatrosy nie mają łatwego życia – są bardzo powolnymi łowcami, więc rybołówstwo i inne gałęzie przemysłu rybnego zabierają im pokarm, zbierając wśród wielu ptaków morskich śmiertelne żniwo. Życie albatrosów też jest zagrożone. Ptakom nie sprzyjają również zmiany klimatyczne. Zmiany temperatury wody i zmiany w prądach wodnych i wiatrach oznaczają, że zakres, w jakim muszą latać, by znaleźć pożywienie stale się kurczy. Ich ofiary poszukują zimniejszej wody. Jest to duże zagrożenie, z którym borykają się wszystkie ptaki morskie, ale w szczególności powolne albatrosy. Ptaki w słusznym wieku „Każdego roku, w którym Wisdom powraca, dowiadujemy się więcej o tym, jak długo ptaki morskie mogą żyć i wychowywać pisklęta” – powiedziała dr Flint w wywiadzie dla czasopisma „Honolulu Star Advertiser”, wskazując, iż samica albatrosa jest częścią jednego z najstarszych badań dotyczących obrączkowanych ptaków. Pierwsze na świecie nagranie ptaka, który przez 172 lata uznawany był za zaginionego Po kusotymalku czarnobrewym, bo o nim mowa, nie było śladu życia przez 172 lata. Naukowcy właściwie już pogodzili się z faktem, że gatunek wymarł. Aż do ubiegłego roku, kiedy to ornitolo... Albatrosy to nie jedyne długowieczne ptaki w królestwie zwierząt. Również papugi, zwłaszcza kakadu, często dożywają słusznego wieku i są rozrodczo aktywne do samego końca. Naukowcy twierdzą, że w niewoli są w stanie przeżyć nawet około 90 lat, podczas gdy w środowisku naturalnym żyją około 40 lat.
Ośmiornice odczuwają nie tylko ból fizyczny, ale również emocjonalny. Sensacyjne badania nad głowonogami
Badania neurobiologów dają w końcu dowód, że ośmiornice mogą reagować na cierpienie podobnie jak my.
W tym artykule: Jak ośmiornice odczuwają ból Eksperymenty na ośmiornicach Zrozumieć bezkręgowce Ośmiornice są uznawane za jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt. Nowe badania potwierdzają, że odczuwany przez ośmiornice ból może może również powodować silny stres. Doświadczenie bólu to coś więcej niż prosty odruch na wrogie bodźce lub urazy – to złożony stan emocjonalny, który może prowadzić do niepokoju i cierpienia. Podczas gdy powszechnie wiadomo, że kręgowce są zdolne do odczuwania zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych aspektów bólu, w przypadku bezkręgowców kwestia ta była nierozstrzygnięta – do teraz. Ośmiornice - sprytne, inteligentne, zaskakujące. Jak blisko im do nas? Ośmiornica ciekawostki. Są szybkie, inteligentne i wyjątkowo sprawne. Ze wszystkich bezkręgowców właśnie ośmiornice najbardziej przypominają nas ludzi. Jak ośmiornice odczuwają ból Ośmiornice są najbardziej złożonymi neurologicznie bezkręgowcami na Ziemi. Mimo to zaskakująco niewiele eksperymentów skupiło się na potencjale odczuwania bólu przez te właśnie zwierzęta. Neurobiolożka dr Robyn Crook z Uniwersytetu Stanowego w San Francisco od lat bada kwestię bólu odczuwanego przez ośmiornice. W najnowszej pracy jej laboratorium zastosowano te same protokoły badania bólu u ośmiornic, które powszechnie stosuje się w przypadku laboratoryjnych badań nad gryzoniami. Wykorzystując szczegółowe pomiary spontanicznych zachowań związanych z bólem oraz aktywności neuronalnej, dr Crook zidentyfikowała trzy argumenty, które wskazują, że ośmiornice są zdolne do odczuwania negatywnych stanów emocjonalnych w konfrontacji z bólem. Są to te same cechy, które wykazują ssaki. I to pomimo faktu, że układ nerwowy ośmiornicy jest zorganizowany w zasadniczo inny sposób niż u kręgowców. Oczywiście, naukowcom niewyobrażalnie trudno jest interpretować subiektywne odczucie lub stan emocjonalny u zwierzęcia. Zwłaszcza tak różnego od nas. Dr Robyn Crook twierdzi jednak, że zachowanie ośmiornic w tych eksperymentach sugeruje, że prawdopodobnie doświadczają one fizycznych i emocjonalnych składników bólu w sposób nie tak różny od gryzoni. W tym odczuwają utrzymujący się stan afektywny (po ludzku: nastrój, uczucia i postawa). – podsumowuje dr Robyn Crook. Eksperymenty na ośmiornicach Poprzednie badania pod wodzą ekspertki wykazały, że ośmiornice mogą odruchowo reagować na szkodliwe bodźce, ucząc się unikać ich w przyszłości. Nowe badania idą o kilka kroków dalej. Po pojedynczej sesji treningowej w trzykomorowym pudełku, ośmiornice, które otrzymały zastrzyk z kwasu octowego w jedno ramię, wykazywały wyraźne unikanie komory, w której otrzymały ten zastrzyk. Z kolei te, którym wstrzyknięto nieszkodliwą sól fizjologiczną, nie wykazywały takiego zachowania. Co więcej, kiedy ośmiornicom, które otrzymały bolesny zastrzyk, podano następnie lidokainę (środek przeciwbólowy), zwierzęta wykazywały tendencję do preferowania komory, w której doświadczyły natychmiastowej ulgi w bólu. Ośmiornice, które otrzymały z kolei tylko sól fizjologiczną, w ogóle nie przejmowały się komorą, w której zastosowano środek przeciwbólowy. Ta preferencja miejsca wolnego od krzywdy jest uważana za mocny dowód na afektywne doświadczenie bólu u kręgowców. Nie jest to też jedyna analogia. dr Robyn Crook znalazła również dowody na to, że ośmiornice mogą rozróżniać różne jakości i intensywności bólu w różnych miejscach na swoim ciele. Wszystkie ośmiornice, którym wstrzyknięto kwas, wykazywały zachowania pielęgnacyjne w miejscu wstrzyknięcia przez cały 20-minutowy trening, usuwając dziobem niewielki obszar skóry w bolesnym miejscu. Poczuć światło. Ośmiornice „widzą” światło mackami, nawet bez udziału wzroku Ośmiornice są jednymi z najbardziej fascynujących zwierząt na świecie. Nowe badania wykazały, że posiadają też skomplikowany mechanizm ochronny, który polega na wyczuwaniu światła. Gdy ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/poniewaz-osmiornice-na-ogol-maja-slabe-wyczucie-polozenia-swojego-ciala-musialy-wyksztalcic-szereg-mechanizmow-ochronnych-fot-getty-images-0124bb6.jpeg" width="938" height="528" alt="Ponieważ ośmiornice na ogół mają słabe wyczucie położenia swojego ciała, musiały wykształcić szereg mechanizmów ochronnych (fot. Getty Images)" title="Ponieważ ośmiornice na ogół mają słabe wyczucie położenia swojego ciała, musiały wykształcić szereg mechanizmów ochronnych (fot. Getty Images)" /> Nowe badanie różni się od poprzednich badań nad obwodowymi reakcjami bólowymi, w których ośmiornicom miażdżono lub odcinano macki. Wtedy celem było wywołanie u ośmiornicy sugestii, że wstrzyknięcie kwasu wywołuje jakiś rodzaj scentralizowanej odpowiedzi organizmu. W przypadku ssaków ból powodowany jest aktywnością na peryferiach, która następnie napędza zmiany w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Głowonogi zaś polegają w dużym stopniu na obwodowym układzie nerwowym i nie jest jasne, jak wiele z tych informacji trafia do ich centralnych obwodów. Używając nagrań elektrofizjologicznych, dr Robyn Crook pośrednio wykazała przedłużoną reakcję obwodową w ścieżce do mózgu ośmiornicy, która wydaje się reprezentować intensywność bólu odczuwanego przez zastrzyki kwasu. Co więcej, komunikaty te są szybko wyciszane i odwracane za pomocą środka przeciwbólowego, co jest silną oznaką doświadczenia bólu. „Razem, dane te dostarczają silnego wsparcia dla istnienia trwałego, negatywnego stanu afektywnego u ośmiornic” – podsumowuje zespół w artykule, który opublikowano w czasopiśmie iScience. Zrozumieć bezkręgowce Do tej pory przedłużające się odczucia bólowe (w przeciwieństwie do krótkotrwałych) były przypisywane tylko ssakom. Fakt więc, że naukowcy znaleźli dowody na na podobne procesy u bezkręgowców, jest dość niezwykłym odkryciem. Kilka dni temu badacze ośmiornic wykazali również, że mątwy mają zdolność do samokotroli, przeprowadzając na zwierzętach test słodkiej pianki. Ta wiedza rodzi nowe pytania, jak opiekować się głowonogami i badać ich specyfikę, jednocześnie dostarczając nowych ewolucyjnych źródeł doświadczenia bólu w królestwie zwierząt. „Naszym celem było przeniesienie kwestii bólu bezkręgowców ponad uzasadnione wątpliwości" – mówi komunikat prasowy laboratorium dr Robyn Crook – „Chcemy, aby wysiłki w celu lepszego uregulowania ich humanitarnego wykorzystania mogły postępować z silną podstawą dowodową, której do tej pory brakowało". Czytaj więcej o fascynujących ośmiornicach: Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror Miejscy eksplorerzy odkryli w Hiszpanii budynek porzuconego akwarium. A w nim prawdziwą galerię zmumifikowanych morskich potworów, przy których bledną nawet najstraszniejsze monstra z filmów ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zdjecia-z-opuszczonego-akwarium-przerazaja-martwy-rekin-osmiornica-i-kalmar-pobija-kazdy-horror-fot-youtube-juj-urbex-18c2f93.jpeg" width="938" height="380" alt="Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror (fot. YouTube, Juj' Urbex)" title="Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror (fot. YouTube, Juj' Urbex)" /> Pierwsze w historii nagranie, na którym widać, że kałamarnice potrafią zmieniać barwę w zależności od koloru podłoża Naukowcy z Japonii odkryli, że kałamarnice z gatunku Sepioteuthis lessoniana potrafią zmieniać swoją barwę. Zaobserwowano to w zbiorniku, w którym stworzenia te pływały. Pierwsza komercyjna hodowla ośmiornic ma wystartować już za rok na Wyspach Kanaryjskich. Czy to etyczne, skoro ośmiornice to stworzenia rozumne? Takie pytanie zadała Kristin Andrews, filozofka i badaczka zwierząt z kanadyjskiego Uniwersytetu York, na łamach portalu „The Conversation”. Jej zdaniem hodowla ośmiornic w akwakulturach mo...
Sprawdź, czy twój pies jest geniuszem. Naukowcy opracowali prosty test
Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, czy twój pies jest geniuszem, to z odpowiedzią spieszą ci naukowcy. Najnowsze badania wykazały, że nasi czworonożni przyjaciele posiadają umiejętność, która dotychczas była przypisywana jedynie ludziom. Na czym ona polega?
W tym artykule: Jak sprawdzić inteligencję psa? Czy rasa psa ma wpływ na jego inteligencję? Pies to nie tylko najlepszy przyjaciel człowieka, ale także jedno z najinteligentniejszych stworzeń na świecie. Wedle nowych ustaleń niektóre czworonogi zapamiętują nowe słowo po usłyszeniu go zaledwie cztery razy. Posiadają więc umiejętność, którą do tej pory mógł się pochwalić tylko człowiek. Naukowcy odkryli, że zdolność ta nie jest powszechna i dotyczy raczej małej ilości bardzo inteligentnych lub bardzo dobrze wyszkolonych osobników. Swoje wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature”. Które rasy psów żyją najdłużej? Są nowe badania Bardzo często zastanawiamy się, które rasy psów żyją najdłużej. Z odpowiedzią na to pytanie przychodzą naukowcy. Nowe analizy zwracają uwagę na rasy o długich nosach. Jak sprawdzić inteligencję psa? Czy twój pies jest geniuszem? Jeśli chcesz poznać odpowiedź na to pytanie, warto zapoznać z najnowszymi badaniami, w którym udział wzięły dwa psiaki – collie o imieniu Whisky, który znał słowa określające 59 obiektów oraz suczka Yorkshire terrier Vicky Nina, która znała nazwy 42 zabawek. Naukowcy testowali ich pamięć, prosząc psy o przynoszenie konkretnych zabawek. Po ustaleniu, że oba zwierzaki znają nazwy wszystkich zabawek, jakie mają, badacze wprowadzili dwa nowe przedmioty, umieszczając je w kolekcji zabawek, jeden po drugim. W przypadku tego testu Whisky za każdym razem przynosił nową zabawkę, podczas gdy Vicky Ninie udało się to w 52,5 proc. prób. W dalszej części badania pokazano obu psom dwie zabawki (w odpowiednim odstępie czasowym), cztery razy wypowiadając ich nazwy, a następnie pozwolono zwierzakom się nimi pobawić. Gdy czas na zabawę minął, naukowcy umieścili nowe zabawki wśród nieznanych Whisky’emu i Vicky Ninie przedmiotów i prosili psiaki o przyniesienie jednej z nich. Jak określić wiek psa w „ludzkich” latach? To zależy od wielkości zwierzaka i od jego genów Duże psy starzeją się szybciej niż małe. Naukowcy podpowiadają, jak porównać wiek psa i człowieka. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-okreslic-wiek-psa-w-ludzkich-latach-to-zalezy-od-wielkosci-zwierzaka-i-od-jego-genow-fot-medianews-group-reading-eagle-via-getty-images-0b1b032.jpeg" width="938" height="607" alt="Jak określić wiek psa w „ludzkich” latach? To zależy od wielkości zwierzaka i od jego genów (fot. MediaNews Group/Reading Eagle via Getty Images)" title="Jak określić wiek psa w „ludzkich” latach? To zależy od wielkości zwierzaka i od jego genów (fot. MediaNews Group/Reading Eagle via Getty Images)" /> W tym przypadku oba psy wybierały nową zabawkę tak często, że według naukowców nie może być mowy o przypadku. Co istotne, po 10 minutach od nauki nowego słowa pamięć zwierzaków uległa pogorszeniu, a po godzinie zniknęła całkowicie. To sugeruje, iż uczenie psów nowych rzeczy to długi proces, który wymaga regularności. Test z udziałem nowej zabawki przeprowadziło również 20 ochotników z własnymi psami, ale zwierzaki te nie wykazały zdolności do uczenia się nowych słów po tym, jak usłyszały je zaledwie kilka razy. Autorzy badania sugerują więc, że różnica między wynikami Whisky i Vicky Niny a psów ochotników oznacza, że aby szybko nauczyć się nowych rzeczy, pies potrzebuje albo niezwykłej inteligencji, albo dużego doświadczenia w uczeniu się słów. Czy rasa psa ma wpływ na jego inteligencję? Naukowcy twierdzą, że rasa może mieć całkiem duży wpływ na wyniki ich badań. Nie od dziś wiadomo, że niektóre rasy psów są bardziej inteligentne, lubią stymulację psychiczną i/lub są bardzo zmotywowane do wykonywania poleceń. Do takich ras należą właśnie Whisky i Vicky Nina. Niektóre rasy mogą być z kolei po prostu mniej zainteresowane zabawą lub aportowaniem zabawek. Dobrym przykładem są charty, które są predysponowane do polowań lub wyścigów, a więc znacznie trudniejsze do wyszkolenia i zaszczepienia w nich zainteresowania zabawkami. Są też znacznie mniej zmotywowane do wykonywania poleceń od swoich opiekunów. Według ekspertów nauczenie wszystkich psów wykonywania poleceń (w tym uczenia się nowych słów) jest możliwe. Jednak stopień, w jakim twój pupil będzie chętny do nauki i wykonywania zadań, w dużej mierze zależy od jego rasy i poziomu motywacji. Jeśli twój zwierzak jest afganem lub bernardynem, nie powinieneś oczekiwać, że będzie zainteresowany spędzaniem godzin na aportowaniu zabawek dla ciebie. Z drugiej strony jednak – jeśli masz border collie lub pudla, jego zdolność do nauki nowych słów może być naprawdę imponująca. Tak samo jak w przypadku owczarka niemieckiego czy rottweilera. Artykuły, które mogą cię zainteresować: Ile powinien jeść pies? Oto zalecana dzienna porcja dla czworonogów Im mniej, tym lepiej. Tak wynika z najnowszych badań naukowców, którzy ustalili, ile powinien jeść pies. Jest jednak jedno „ale”. Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia Otyły pies jest narażony na niebezpieczne choroby. Można go odchudzić, zmieniając mu karmę na taką z dużą zawartością białka i błonnika. Jak odchudzić psa? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-odchudzic-psa-odchudzanie-psa-przebiega-podobnie-jak-u-czlowieka-fot-danny-lawson-pa-images-via-getty-images-a71e8b0.jpeg" width="938" height="637" alt="Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia, zapobiegający otyłości (fot. Getty Images)" title="Jak odchudzić psa? Nowe badania wskazują najlepszy model żywienia, zapobiegający otyłości (fot. Getty Images)" /> Mowa ciała psa – jak zrozumieć język naszych czworonożnych przyjaciół? Mowa ciała psa może niekiedy powiedzieć więcej niż tysiąc słów. Każdy właściciel czworonoga powinien pamiętać o tym, że poprzez podniesiony ogon czy łagodny uśmiech nasz pupil chce ...
Elektroniczny niezbędnik ucznia i studenta
Jeszcze pokolenie temu wszelkie sprzęty elektroniczne postrzegano jako coś, co odciąga dzieci od nauki i usypia w nich ciekawość świata. Dziś jest całkiem inaczej – dzięki dostępowi do najnowszych technologii młodzi ludzie poszerzają swoje horyzonty, rozwijają w sobie kreatywność i mogą wymieniać doświadczenia z równolatkami. Oto sprzęty, które mogą przydać się Twojemu dziecku do jeszcze bardziej wnikliwego zgłębiania swoich zainteresowań i całego świata.
Laptop Dostęp do komputera z internetem to mus. Błyskawiczny dostęp do wiedzy, przyjaciół i rozrywki (w przypadku młodszych uczniów oczywiście pod ścisłą kontrolą rodzica – sieć jest pełna miejsc, do których dzieci nie powinny mieć wstępu) to coś, co zastępuje dzisiejszej młodzieży encyklopedię, kino i niekończące się rozmowy przez telefon stacjonarny, z których namiętnie korzystało pokolenie ich rodziców. Wybierając laptop dla ucznia lub studenta, pamiętaj o tym, żeby był szybki, miał dobre głośniki, dużą pojemność dysku i kamerkę – nigdy nie wiadomo, czy znowu nie zaskoczy nas kolejna fala zdalnego nauczania. Nie zapomnij też o sprawdzeniu, czy wybrany sprzęt odpowiada wymaganym normom dotyczącym ekspozycji wzroku na niebieskie światło ekranu. Laptop LENOVO LEGION 5, 6690 zł / Komputronik Laptop DELL INSPIRON 15, 2899 zł / Komputronik Laptop ASUS VivoBook 15 X509FA-EJ1040T, 2699 zł / Komputronik Monitor Przenośny komputer ma swoje niepodważalne zalety, jednak przy dłuższym korzystaniu może okazać się mało komfortowy dla pleców. A o młody kręgosłup trzeba dbać podwójnie! Jeśli Twoje dziecko spędza przed laptopem więcej niż godzinę dziennie, powinno korzystać z dodatkowego monitora, który pomoże mu utrzymać odpowiednią pozycję ciała. Wybierając monitor dla młodego człowieka, postaw na model, który ma regulowaną wysokość i kąt nachylenia – zdecydowanie ułatwi to zaplanowanie ergonomicznego miejsca do pracy. Samsung Smart Monitor S32AM700URX, 1699 zł / Komputronik Monitor LG 29UM69G [Freesync], 952 zł / Komputronik Monitor Gigabyte M27Q, 1575 zł / Komputronik Klawiatura i myszka Skoro monitor, to przydadzą się również klawiatura z myszką. Złota rada: jeśli Twoje dziecko uwielbia jeść przy komputerze, raczej nie wybieraj najdroższych modeli. Klawiatura ACCURA COVINA ACC-K1407, 19.90 zł / Komputronik Zestaw: klawiatura i myszka Logitech MK470 Biały, 179 zł / Komputronik Myszka Accura White ACC-M1041 Silent, 29.90 zł / Komputronik Krzesło gamingowe Jeśli pasja Twojego potomka to gry komputerowe, programowanie, digitalowa sztuka, etc., prawdopodobnie spędza przed monitorem więcej czasu, niż rówieśnicy, a jego kręgosłup wymaga większego wsparcia, niż kręgosłup przeciętnego ucznia. W żadnym wypadku nie żałuj wówczas pieniędzy na porządne krzesło dedykowane profesjonalnym graczom, czyli ludziom, którzy praktycznie żyją przed komputerem. Takie fotele gamingowe zapewniają doskonałe wsparcie dla kręgosłupa i pozwalają na długą pracę przed komputerem bez uczucia dyskomfortu. Fotel MSI MAG CH120I, 979 zł / Komputronik Fotel California Access Office Czarny, 549 zł / Komputronik Fotel MSI MAG CH110, 1279 zł / Komputronik Słuchawki Bez słuchawek ani rusz, zwłaszcza w wieloosobowym domu lub akademiku, gdzie trudno o spokój. Twórcza atmosfera wymaga odpowiedniego skupienia, a dobrze wyciszające odgłosy z tła słuchawki pomogą Twojemu młodemu odkrywcy/odkrywczyni w nastrojeniu się do działania – niezależnie, czy będzie to projektowanie grafiki, nauka do kolokwium czy nudne zadanie domowe z biologii. UWAGA! Jako że dzieci mają mniejsze uszy i krótsze kanały słuchowe niż dorośli, źle dobrane słuchawki mogą narazić je na uszkodzenie słuchu. Jak tego uniknąć? Przede wszystkim, wybierz słuchawki z bezpiecznym limitem natężenia dźwięku do 85dB. Przyjrzyj się też materiałom, z jakich zostały wykonane – skóra młodych ludzi jest znacznie bardziej wrażliwa niż skóra dorosłych. Dzieciom odradza się również korzystania ze słuchawek dousznych, które mogą być szkodliwe dla ciągle rozwijającego się narządu słuchu. Słuchawki Logitech G332, 219 zł / Komputronik Słuchawki Sony WHCH510 Niebieskie, 219 zł / Komputronik Słuchawki Trust GXT 460 Varzz, 129 zł / Komputronik Głośnik Wiele badań dowodzi, że osoby, które regularnie słuchają muzyki, żyją spokojniej, lepiej i dłużej, a więc warto zachęcać do tego już od najmłodszych lat. Zafunduj swojemu dziecku głośnik Bluetooth i zachęcaj je do eksplorowania nowych gatunków muzycznych, a na pewno zasłużysz w jego oczach na medal Super Rodzica! Głośnik Anker Soundcore Flare II Blue, 249 zł / Komputronik Creative Soundbar Stage Air, 139 zł / Komputronik Głośniki Trut GXT 606 JAVV RGB 2.0, 89 zł / Komputronik Smartfon/smartwatch Czy nam się to podoba, czy nie, żyjemy w społeczeństwie stałego kontaktu. Kiedyś dzieci wychodziły do szkoły z samego rana i wracały dopiero późnym popołudniem, a w międzyczasie nikt nie miał pojęcia, czy na pewno tam dotarły i czy wszystko z nimi w porządku. Dzisiaj taka sytuacja jest dla nas niemal niewyobrażalna – wiedząc, że jest taka możliwość, chcemy mieć możliwość kontaktu ze swoimi latoroślami non-stop i nie ma w tym nic dziwnego. Jeśli uważasz, że smartfon to za dużo, po prostu wyposaż swojego ucznia w smartwatcha, który umożliwia połączenia głosowe i rozmowy video – dzięki temu zawsze będziecie w kontakcie, pewnie nie zawsze ku zachwytowi Twojej latorośli. Niektóre modele, m.in. te z serii Garett Kids, posiadają dodatkowo możliwość lokalizacji dziecka za pomocą GPS, przycisk SOS i są wodoodporne. Smartfon realme narzo 30 4/128GB 5G racing blue, 899 zł / Komputronik Xiaomi Redmi 9T 4/128GB zielony (Ocean Green), 899 zł / Komputronik Smartwatch Garett Kids 4G Niebieski, 449 zł / Komputronik Jak nie wydać fortuny na elektronikę dla ucznia lub studenta? To proste – poluj na okazje! Ciekawą ofertę ma aktualnie sklep Komputronik, który właśnie uruchomił całą masę promocji przy okazji Back To School w ramach akcji Zyskasz z pewnością. Oprócz znacznie obniżonych cen (nawet do 75 procent!) komputerów, monitorów, słuchawek, myszek, klawiatur, smartwatchów, głośników i innych produktów, sklep oferuje również trzy rodzaje rat: 10 rat 0%, 20 rat RRSO 0% z Gwarancją Beztroski, czyli dodatkowym ubezpieczeniem lub 20 rat z odroczeniem pierwszej płatności aż o 6 miesięcy. Przy zakupie laptopa lub komputera stacjonarnego klienci Komputronik mogą skorzystać także z pakietu usługi konfiguracji sprzętu i HELPDESKu, czyli zdalnego informatyka, o 50% taniej. Zobacz wszystkie jesienne oferty na Komputronik.pl!
Pszczoły = życie. Oto 3 tipy, by pomóc je chronić
Te dzielne owady zapylają 90 proc. wszystkich drzew i krzewów owocowych na świecie, a ich ścisła współpraca z kwiatami trwa nieprzerwanie od milionów lat. I pewnie dalej żyłyby sobie dalej w niezachwianym spokoju, gdyby nie pojawienie się człowieka i idącej za nim industrializacji. Jak wspomóc populację pszczół w tych trudnych dla niej czasach?
Bez pszczół bylibyśmy zgubieni Życiodajny układ między populacją pszczół i kwiatami jest podstawą egzystencji całej Ziemi. Od milionów lat przekazują one sobie z pokolenia na pokolenie niezwykle ciężkie zadanie, jakim jest zapylenie blisko 75 proc. wszystkich roślin owadopylnych, w tym aż 90 proc. drzew i krzewów owocowych. Gdyby nagle zniknęły, nie mielibyśmy dostępu do większości warzyw i owoców, ale to zaledwie wierzchołek góry lodowej – jałowość przyrody na całej planecie wpłynęłaby na wszystkie dziedziny naszego życia. Niestety krzywa na wykresie liczebności populacji pszczół idzie w dół, co oznacza, że owady te są na dobrej drodze do wyginięcia. „Pszczoły potrzebują naszej pomocy. W obecnych warunkach, w naturze, bez pomocy pszczelarza pszczoła nie jest w stanie przeżyć nawet dwóch sezonów. Ich populacja wciąż się zmniejsza. Dzieje się tak przez duże zanieczyszczenie, ale także przez choroby, które atakują te stworzenia. Ludzie zdegradowali środowisko i doprowadzili do tego, że pszczoły są od nas uzależnione.” – tłumaczy Arkadiusz Sadowski, założyciel Pasiek Rodziny Sadowskich, które z ponad 150 milionami pszczół i ponad 3000 ulami są największym gospodarstwem pasiecznym w Polsce. “W naszych pasiekach dbamy, aby pszczołom żyło się jak najlepiej. Nie tylko czuwamy nad ich dobrą kondycją, ale także chronimy je przed chorobami. Unikamy ingerencji w środowisko i dlatego w naszych pasiekach nie używamy chemii i antybiotyków. Dzięki temu nie szkodzimy ani owadom ani otoczeniu. Własne 3 hektary gospodarstwa obsadzamy miododajnymi roślinami, przez co wspieramy ekosystem i stwarzamy pszczołom przyjazne warunki do życia” – dodaje. Chociaż ogromna nadzieja dla pszczół tkwi w zrównoważonym pszczelarstwie, każdy/a/e z nas może przyczynić się do przedłużenia życia ich populacji. Jak Ty możesz pomóc pszczołom? 1. Siej, sadź, pielęgnuj Masz działkę, taras albo balkon? Możesz łatwo zamienić je w przyjazne pszczołom środowisko – wystarczy obsiać swoją małą oazę w różnorodne rośliny kwitnące – najlepiej takie gatunki, które kwitną wymiennie, ponieważ są one wyjątkowo lubiane przez owady, a ich kwiatów powstaje przepyszny miód. Posiadacze trochę większej oazy mogą z kolei posadzić na jej terenie drzewa i krzewy owocowe oraz miododajne drzewa typu lipa i akacja, które są idealnym źródłem pożywienia dla pszczół. Z kolei każda osoba, która lubi w życiu nutkę adrenaliny, zawsze można na dziko zasiać łąkę kwietną – nasiona bez problemu znajdziecie w internecie lub dostaniecie je w prezencie od Pasiek Rodziny Sadowskich, zamawiając u nich miody. 2. Dbaj o środowisko Do swojej ciężkiej pracy pszczoły potrzebują stałego dostępu do wody, która jest niezbędna, by ule działały bez zarzutu. Jak Ty możesz im w tym pomóc? W ciepłych miesiącach porozstawiaj małe naczynka z wodą dla nich tam, gdzie się da – na balkonie, pod parkowymi drzewami lub na działkowym trawniku. Jeśli posiadasz ziemię, nie wycinaj starych drzew, a jeśli dopiero jesteś na etapie planowania terenu, postaraj się zachować dzikie miejsca naturalne lub zasiać łąki kwietne – tak, by ułatwić Matce Naturze realizację swojego planu. 3. Kupuj miód od lokalnych pszczelarzy Nikt nie zna się na potrzebach pszczół tak jak pszczelarze i dlatego ważne, by wspierać ich działania, wybierając lokalne miody, które posiadają odpowiednie certyfikaty – jak miody z Pasiek Rodziny Sadowskich. Właściciele tego gospodarstwa dbają o najwyższą jakość swoich produktów, a ochrona owadów i środowiska naturalnego jest dla nich priorytetem. ---- Marka Pasieki Rodziny Sadowskich oferuje miody tradycyjne, takie jak: wielokwiatowy, lipowy czy gryczany, lecz to miody z dodatkami sprawiły, że zdobyła serca konsumentów. Niezwykłe połączenia takich smaków jak: miód z imbirem i czosnkiem, miód z miętą, kakao lub maliną oraz pełna finezji estetyka opakowań zachwycają nawet najbardziej wymagających wielbicieli tego słodkiego przysmaku. Flagowym produktem Pasiek Rodziny Sadowskich są zestawy miodów, które klienci komponują według własnego uznania.
Pajęczyny to zadziwiająco skomplikowane konstrukcje jak na tak delikatne obiekty. Każda z nich jest skomplikowanym cudem inżynierii w skali mikro.
W tym artykule: Od pajęczej sieci po jedwabne narzędzia zbrodni Pajęczyna - zaawansowana architektonicznie pułapka Każdy gatunek pająka dodaje coś od siebie Wszystkie typy pajęczyn Na świecie istnieje około 48 000 znanych gatunków pająków i choć wszystkie posiadają organy wytwarzające jedwab, nie wszystkie przędą pajęczyny, w których czają się na ofiary. Budowanie tych mocnych, lecz efemerycznych pułapek to proces, który u wszystkich gatunków pająków przebiega według podobnych wzorców. Ale czy w tej misternie utkanej rzeczywistości jest miejsce na indywidualizm w konstruowaniu sieci? Od pajęczej sieci po jedwabne narzędzia zbrodni Gdyby ktoś poprosił Was o wyobrażenie sobie pajęczyny, prawdopodobnie byłaby to struktura o okrągłym kształcie, przyozdobiona spiralą i szprychami rozchodzącymi się od środka. Te najczęściej pokazywane w mediach pajęczyny nazywa się orbitalnymi i, co ciekawe, wytwarza mniej niż 10 proc. znanych gatunków pająków. Jak podaje Muzeum Historii Naturalnej i Kultury im. Burke’a w Seattle, poza gatunkami, które skupiają się na typowych sieciach, niektóre pająki aktywnie polują na pokarm, używając jedwabiu do budowania balonów żaglowych, woreczków na jaja, czy małych schronów. Istnieją również gatunki, które budują z jedwabiu piekielnie pomysłowe pułapki i narzędzia, w tym siatki do zarzucania na ofiarę, sieci zatrzymujące tlen, które umożliwiają oddychanie pod wodą, proce, kieszenie na liście do łapania żab, a nawet jedwabne krążki do podnoszenia jaszczurek i małych ssaków. Słowem, mali inżynierowie surwiwalu. Wróćmy jednak do klasycznych sieci, które widujemy w naszym otoczeniu. Pajęczyna - zaawansowana architektonicznie pułapka Choć może się wydawać, że wszystkie pajęcze sieci wyglądają bardzo podobnie, nigdzie nie znajdziemy dwóch dokładnie takich samych. Pająki, które budują sieci orbitalne, zazwyczaj trzymają się podobnego planu budowy, ale każdy ma swój indywidualny styl wykończenia. Jak wyjaśnia Samuel Zschokke, szwajcarski arachnolog i naukowiec ze z Uniwersytetu w Bazylei, swoje misterne konstrukcje zaczynają od kilku nici, które skupiają się w jednym punkcie, przybierając kształt litery "Y". Następnie tworzą wokół ich zbiegu ramę, łącząc ze sobą kilka kolejnych nici. Kolejnym etapem jest zrobienie wykończenia, czyli jedwabnych promieni, które wychodzą ze środka sieci. Potem pająki przenoszą się do środka i budują tak zwaną suchą spiralę pomocniczą, która wychodzi do zewnątrz. Gdy ta tymczasowa spirala jest gotowa, pająki tworzą nową, lepką spiralę, pracując w kierunku centrum od zewnętrznej strony. Kiedy druga spirala jest gotowa, przychodzi czas na usunięcie elementu pomocniczego. Genialna konstrukcja gotowa. animacja wyjaśniająca, jak powstają sieci orbitalne. Autor: S. Zschokke, źródło LiveScience Każdy gatunek pająka dodaje coś od siebie U różnych gatunków pajęczyny orbitalne wyglądają podobnie, ale tylko do pewnego stopnia. Każdy z nich ma swój charakterystyczny myk, którym podkreśla swoją przynależność gatunkową. Na przykład, pająki z rodzaju Cyclosa dekorują środek swoich sieci resztkami swoich ofiar i kawałkami liści, które służą im jako kamuflaż, a Leucauge dromedaria przędą pajęczyny zorientowane poziomo. Znaków charakterystycznych na sieciach jest tyle, ile gatunków pająków na świecie. Wszystkie typy pajęczyn Pajęczyny przędzone przez pająki, które nie tkają orbitalnych sieci, mogą wyglądać dość niechlujnie lub chaotycznie. Zgodnie z wynikami badań z 2013 roku, typy ich pajęczyn obejmują sieci lejkowate, arkuszowe, siatkowe i splątane. Cała klasyfikacja pajęczych sieci prezentuje się następująco: Rodzaje sieci: (A) lejkowata (Agelenidae), (B) arkuszowa web (Linyphiidae), (C) siatkowa web (Dictynidae), (D) zredukowana sieć orbitalna (Uloboridae) (E) wertykalna sieć orbitalna (Aranaeidae), (F) splątana (Theridiidae), (G) horyzontalna sieć orbitalna (Tetragnathidae). (Autorzy: E. J. Roberson, Rooney, Thomas & Roberson, Elizabeth & Chips, Michael & Carson, Walter. Źródło: PeerJ)
Czy świerszcze zastąpią w naszej diecie kurczaki? W przyszłości to możliwe
Czy przedsiębiorcy z Doliny Krzemowej sprawią, że świerszcze staną się zamiennikiem mięsa z kurczaka? Znaleźli na to sposób. Problem? Wysokie koszt produkcji.
W tym artykule: Czy niedługo wszyscy będziemy zajadać się tymi owadami? Start-upy i inkubatory Wcześniej hodowla świerszczy była zbyt droga Trina Chiasson wychowała się w domku z bali, nauczyła się kręcić talerzami w chicagowskiej społeczności artystów cyrkowych i wymyśliła firmę programistyczną, a trzy lata później sprzedała ją większej firmie po to, by zbudować firmę Ovipost, która korzysta z nowych technologii do ekonomicznego hodowania świerszczy. Czy niedługo wszyscy będziemy zajadać się tymi owadami? Ludzie mieli tysiące lat - w tym co najmniej 50 lat rozwoju przemysłowego i dostępu do wiedzy - aby dowiedzieć się, jak hodować kurczaki, świnie i bydło. Dzisiejsi hodowcy owadów w Ameryce Północnej i Europie starają się nadrobić zaległości, łącząc starożytną wiedzę o udomawianiu dzikich zwierząt z komputerowymi algorytmami i projektowaniem robotów. To, jak wyhodować wystarczającą liczbę owadów często zostaje pominięte w szumie wokół wizji spożywania świerszczy, jednak to właśnie zakulisowe wynalazki i świeże pomysły decydują o tym, jak przyjazna dla środowiska może być hodowla owadów i czy mają szansę stać się podstawą diety mięsożerców, czy tylko kulinarnym eksperymentem na wakacjach. Start-upy i inkubatory Skok Chiasson w kierunku świerszczowego rolnictwa wykorzystuje jej umiejętności w zakresie przetwarzania danych. Jej pierwszy start-up, Infoactive, opracował oprogramowanie do przekształcania surowych danych w łatwe do zrozumienia wykresy i diagramy. Po tym, jak w 2015 roku ona i jej partner biznesowy sprzedali biznes zajmującej się wizualizacją danych firmie Tableau Software, Chiasson spędziła dwa lata na przygotowywaniu się do świerszczowego przedsięwzięcia. Niedługo później Chiasson poznała swojego kolejnego partnera biznesowego, entomologa Jamesa Ricci, z którym rozpoczęła promowanie jadalnych owadów. Ich mały biznes spotkał się z takim zainteresowaniem, że powołali do życia firmę Ovipost. Działalność dostrzegł także kultowy inkubator startupów z Krzemowej Doliny – firma Y Combinator, która „wychowała” takie giganty jak Dropbox i AirBnb. Wcześniej hodowla świerszczy była zbyt droga Pracując w dwóch kontenerach transportowych, startup Chiasson i Ricci zaczął od automatyzacji żmudnego i czasochłonnego zarządzania powstawaniem i liczeniem jaj świerszczy. W “normalnych” warunkach rolnicy dostarczają świerszczom wilgotny mech torfowy, by stworzyć romantyczną atmosferę by do krycia, a następnie liczą nowe potomstwo, wrzucając je do pojemników z miarką. Ovipost opracował technologie, które pozwalają znacznie skrócić ten proces i obniżyć koszty produkcji, które obecnie są zbyt wysokie, aby hodowle świerszczy były ekonomiczne i ekologiczne. Pomysł wspólników był tak dobry, że inkubator startupów umożliwił im zakup 30-letniej farmy świerszczy na Florydzie, gdzie mogli testować swoje technologie na żywo. Dzięki automatyzacji, m.in. za sprawą opracowania nowych metod, które pozwalają na bieżąco kontrolować ilość świerszczy i składanych przez nie jaj, starupowcom udało się znacznie przyspieszyć produkcję świerszczy i tym samym ograniczyć jej koszty. Cel: żeby koszt produkcji kilograma tych owadów kosztował tyle, co kilogram kurczaka. Czy niedługo zaczną lądować na naszych talerzach? Jedno jest pewne – ich mięso jest bardzo zdrowe.
Wiele ludzkich mikrobów jest śmiertelnych dla kleszczy. Jednak te znalazły sposób, by sobie z nimi radzić
Dobrze wiemy, że kleszcze mogą być niebezpieczne dla ludzi. Okazuje się jednak, że żyjące w naszych organizmach mikroby mogą być także groźne dla tych stawonogów.
W tym artykule: Białko w ślinie kleszczy Kleszcze kontrolują poziom bakterii powodującej boreliozę Kleszcz – doskonale zaprojektowany krwiopijca Boicie się kleszczy? Te pajęczaki mogą mieć powody, by być tak samo nieufne wobec nas, jak my wobec nich. Na ludzkiej skórze żyją bowiem bakterie, które są potencjalnie śmiertelnie niebezpieczne dla tych małych stawonogów. Jak to możliwe, że w takim razie te są w stanie nas ukąsić? Nowe badania sugerują, że około 40 milionów lat temu kleszcze, włączyły do swojego kodu genetycznego gen, który pochodzi od bakterii i pomaga chronić je przed niedoszłymi mikrozabójcami. Białko w ślinie kleszczy Jak donoszą naukowcy, gen ten tworzy białko zwane Dae2, które kleszcze czarnonogie (Ixodes scapularis) mogą wykorzystać do odpierania mikrobiologicznych zagrożeń. Nie jest to jednak broń równych szans – w probówce to białko nie zadziera z bakteriami, które nie przeszkadzają kleszczom, w tym z Borrelia burgdorferi, czyli bakteryjną przyczyną boreliozy. Nowe odkrycie może wyjaśnić, w jaki sposób kleszcze mogą omijać barierę obronną ludzi, by przez ukąszenie przenosić na nich choroby, w tym właśnie boreliozę, która jest najczęstszą chorobą przenoszoną przez te pajęczaki. Ślina kleszczy kryje w sobie wiele białek, które zabijają bakterie, jednak dotychczas niewiele badań przeanalizowało to, jak te białka pozwalają kleszczom bronić się przed niektórymi mikrobami, jednocześnie zachowując te gatunki, które nie są niebezpieczne dla kleszczy – wyjaśnił Albert Mulenga, biolog wektorowy na Texas A&M University w College Station, który nie był zaangażowany w badanie. Obecnie bakterie korzystają swojej wersji Dae2 do atakowania i zabijania innych bakterii konkurujących o składniki odżywcze – dzieje się tak poprzez namierzanie i degradację składnika ściany komórkowej, bez którego konkurencyjne komórki bakteryjne rozpadają się i umierają. Przez długi czas nie było jednak jasne, w jaki sposób kleszcze czarnonogie używają swojej wersji Dae2, która znajduje się w ślinie i wnętrznościach kleszczy. Seemay Chou, mikrobiolog i biochemik z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco przyznaje, że najważniejsze pytanie nowych badań dotyczyło tego, które bakterie są u kleszczy celem Dae2. Kleszcze kontrolują poziom bakterii powodującej boreliozę Chou i jego współpracownicy przewidzieli, że białko Dae2 może pomóc kleszczom czarnonogim kontrolować wzrost B. burgdorferi. Wcześniejsze prace wykazały, że kleszcze bez Dae2 przenosiły więcej mikroorganizmów boreliozy niż kleszcze z Dae2, gdy pajęczaki żywiły się myszami zarażonymi tym mikroorganizmem. Jednak powtórzone eksperymenty wykazały, że białko nie zabiło bakterii w probówce, co sugeruje, że hipoteza zespołu była błędna. Kiedy zespół badaczy zaczął w końcu testować białko przeciwko innym rodzajom bakterii, okazało się, że Dae2 kleszczy jest zaskakująco skuteczne. W probówce testowej Dae2 zabiło Bacillus subtilis (powszechny gatunek bakterii występujący w glebie), jak również gatunki żyjące na ludzkiej skórze, takie jak Staphylococcus epidermidis i Corynebacterium propinquum. Bakterie te zazwyczaj nie wywołują chorób u ludzi, ale dla kleszczy mogą być złą wiadomością. Kleszcz – doskonale zaprojektowany krwiopijca Kiedy kleszcze, którym uniemożliwiono wytwarzanie Dae2 (lub zablokowano jego aktywność), pasożytowały na myszach, wykazywały wyższy poziom bakterii Staphylococcus niż kleszcze z aktywnym Dae2. A kiedy badacze zainfekowali kleszcze pozbawione Dae2 bakterią S. epidermidis, mniej niż 40 procent z nich przeżyło dłużej niż jeden dzień. Większość zainfekowanych kleszczy, które posiadały Dae2, przeżyła jednak tak długo, jak niezainfekowane kleszcze. Patogen boreliozy żyje w wyraźnie harmonijnym partnerstwie z kleszczem, więc jeśli system odpornościowy pajęczaków ewoluował, aby celować w cokolwiek, to właśnie w te wszystkie rzeczy, których tam nie ma – twierdzą badacze. Wyniki badań podkreślają, że kleszcze są bardzo dobrze „zaprojektowanymi” maszynami do wysysania krwi. Jak mówią naukowcy, mamy tu do czynienia z lustrzaną sytuacją – pajęczaki przenoszą patogen boreliozy, który jest niebezpieczny dla ludzi, a ludzkie mikroby mogą być bardzo niebezpieczne dla kleszczy. Sęk w tym, że - w przecwieństwie do ludzi - zdołały one wykształcić w sobie mechanizmy obronne.
Lubisz Prosecco? Nie mamy dobrych wiadomości
Zespół naukowców z Włoch ustalił, że produkcja ulubionego musującego wina na całym świecie niesie za sobą poważne szkody dla środowiska naturalnego Włoch.
W tym artykule: Prosecco niezbyt eko Nieujarzmione erozje zagrażają winiarskim tradycjom Koszt butelki prosecco? 4,4 kg ziemi Jak uratować włoską ziemię (i prosecco)? Badacze z Uniwersytetu w Padwie ustalili, że produkcja jednego z ulubionych wakacyjnych napojów alkoholowych na świecie zagraża środowisku naturalnemu północno-wschodnich Włoch. Każdego roku ten przemysł odpowiada za 75 procent utraty gleby w regionie. Czy można coś z tym zrobić? Prosecco niezbyt eko Gwałtownie rosnący popyt na ten złoty musujący napój alkoholowy wygląda szczególnie nieciekawie w północno-wschodnich Włoszech, gdzie jak donoszą naukowcy, winnice tracą aż 400 milionów kilogramów cennej gleby w skali roku. To bardzo dużo, ale na skalę światową nie jest to anomalia – jak twierdzi niezaangażowany we włoskie badania geograf z Instytutu Geomorfologii i Gleb w Maladze Jesús Rodrigo Comino, niektóre nowsze winnice w Niemczech wykazują jeszcze wyższe wskaźniki utraty tego cennego surowca. Do tego, erozja gleby wcale nie musi być czymś negatywnym – może wpłynąć na tworzenie się nowych gleb, które utrzymają ekosystem w dobrym zdrowiu. Dlaczego zatem we Włoszech nie wygląda to tak kolorowo? Nieujarzmione erozje zagrażają winiarskim tradycjom Może ilość utraconej ziemi nie odbiega od normy, ale liczba i częstotliwość erozji gleby we włoskich winnicach jest o wiele za duża. Według naukowców wina leży po stronie konstruktorów winnic, którzy, pozwalając na to, by deszcz zmył zbyt wiele ziemi, a pozostała została zbyt nawodniona, powodują zagrożenie dla przyszłości winiarskiej tradycji regionu, który co roku wypuszcza w świat 90 milionów butelek jakościowego prosecco. Koszt butelki prosecco? 4,4 kg ziemi Zaniepokojony faktem, że światowe zainteresowanie musującym wino stanowi wyraźne zagrożenie dla lokalnego środowiska, zespół ekspertów z Uniwersytetu w Padwie obliczył „ślad glebowy” produkcji prosecco wysokiej jakości. Po przeanalizowaniu danych dotyczących opadów, użytkowania ziemi i charakterystyki gleby, a także map topograficznych ostatnich 10 lat, doszli do wniosku, że przemysł odpowiada za 74 procent wszystkich erozji gleby w całym regionie. Następnie, by oszacować roczny ślad glebowy na butelkę wina, zespół badaczy porównał wyniki erozji gleby ze średnią roczną sprzedażą prosecco. Wynosi on około 4,4 kilograma. Jak uratować włoską ziemię (i prosecco)? Naukowcy twierdzą, że winnice produkujące prosecco mogłyby w prosty sposób znacznie ograniczyć straty gleby. Jednym z proponowanych przez nich rozwiązań jest położenie trawy między rzędami winorośli – poparli je symulacjami, według których pomogłoby to zmniejszyć ilość szkodliwych erozji nawet o połowę. Inne sugerowane strategie obejmują sadzenie żywopłotów wokół winnic lub roślinności przy rzekach i strumieniach – tak, aby maksymalnie zapobiec zmywaniu cennej gleby. Jak twierdzą badacze, tylko zastosowanie rozwiązań opartych na naturze jest w stanie zmniejszyć lub rozwiązać ten problem.
Psy rodzą się z ufnością do ludzi. Wilki wręcz przeciwnie
Naukowcy ustalili, że psy potrafią się związać z ludźmi w zupełnie inny sposób niż wychowywane podobnie wilki.
W tym artykule: Psy rodzą się z miłością do człowieka Wilki rodzą się z nieufnością wobec ludzi Udomowienie wpłynęło na psie mózgi Psy rodzą się z miłością do człowieka W porównaniu z wychowanymi przez człowieka wilczymi szczeniętami, psie szczenięta, które miały ograniczony kontakt z ludźmi, są 30 razy bardziej skłonne do podejścia do obcego człowieka i pięć razy bardziej skłonne do podejścia do osoby znajomej. Wilcze szczenięta są z natury mniej zauroczone ludźmi niż psy, które chętnie reagują na wskazówki. Ta zdolność może wydawać się prosta, ale jest to umiejętność, której nie wykazują nawet szympansy, bliscy krewni ludzi. Hannah Salomons, antropolog ewolucyjny badający psie mechanizmy poznawcze na Uniwersytecie Duke'a, przeprowadziła ze swoim zespołem testy na szczeniętach wilka i psa. Tuż po przyjściu na świat 37 młodych wilczków otrzymało całodobową uwagę ludzi – opiekunowie nawet spali z młodym. W tym samym czasie naukowcy zadbali o to, by 44 świeżo narodzonych psów do 8 tygodnia życia przebywało ze swoimi matkami i kolegami z miotu, a ludzie odwiedzali je tylko przelotnie. Wilki rodzą się z nieufnością wobec ludzi Następnie badacze wystawili oba rodzaje szczeniąt na działanie znajomych i nieznajomych ludzi i przedmiotów. Na początku przetestowali ich pamięć oraz zdolność do samokontroli – okazało się, że pod tym względem młode psy i wilki rozwinęły się podobnie. Jednak w zadaniach związanych z komunikacją międzyludzką psy znacznie przewyższały wilki – dwa razy częściej podążając za wskazówkami człowieka. Dwukrotnie częściej nawiązywały też kontakt wzrokowy, spotykając się ze spojrzeniem człowieka w czterosekundowych zrywach, podczas gdy średni czas kontaktu wzrokowego w przypadku wilczych szczeniąt wynosił ok. 1,47 sekundy. Udomowienie wpłynęło na psie mózgi Salomons i jej współpracownicy doszli do wniosku, że psy już od najmłodszych lat wyczuwają ludzkie gesty, co potwierdza tezę, że udomowienie przystosowało ich mózgi do komunikowania się z ludźmi. Naukowcy twierdzą, że psy rodzą się z gotowością do zrozumienia, że człowiek próbuje się z nimi komunikować, a wilki nie wykazują tej tendencji – najzwyczajniej nie oraz razu przychodzi im do głowy to, że człowiek może próbować im pomóc. Badacze przyznają, że wpływ udomowienia na mózgi psów może być bardziej emocjonalny niż poznawczy. Chociaż testowali tylko wilki chętne do podejścia do ludzi, przyznali, że nawet mimo to psy chętniej badały ludzi i obiekty, które znajdowały się w ich pobliżu. Jak przyznają, prawdopodobnie wiąże się to z faktem, że psy są po prostu ogólnie szczęśliwsze, gdy zbliżają się do człowieka. Jedno jest pewne – udomowienie uformowało psy w istoty, które lgną do ludzi już od swoich pierwszych dni, czego nie można powiedzieć o ich dzikich krewnych.
Około 19 mln lat temu niewyjaśnione zjawisko uśmierciło 90 proc. rekinów.
Znalezione wśród wód Oceanu Spokojnego skamieniałości ujawniły nowy fakt o świecie sprzed milionów lat – nieznane wydarzenie sprawiło, że większość żyjących 19 mln lat temu rekinów nagle wymarła.
W tym artykule: Rekiny przetrwały wszystko… poza tym Kluczowy jest stosunek zębów do łusek rekinów Depopulacja w służbie ewolucji? Nowo odkrytego masowego wymarcia rekinów nie można wyjaśnić żadnymi znanymi zmianami klimatu, a naukowcy próbują znaleźć odpowiedź, co zadziałało na zwierzęta z taką siłą. „To wielka tajemnica" – mówi Elizabeth Sibert, paleobiolożka i oceanografka z Uniwersytetu Yale – „Rekiny istnieją od 400 milionów lat. Przeszły przez piekło i z powrotem. A jednak to wydarzenie wymazało z historii nagle 90 procent z nich". Rekiny przetrwały wszystko… poza tym Po raz pierwszy populacje rekinów poniosły poważne straty w wysokości 30 do 40 procent w następstwie uderzenia asteroidy, która 66 milionów lat temu zabiła wszystkie nieptasie dinozaury. Później mogły cieszyć się około 45 milionami lat spokojnej egzystencji w oceanie, przemieszczając się nawet w okresach poważnych zakłóceń klimatu. Przetrwały nawet paleoceńsko-eoceńskie maksimum termiczne, czyli epizod nagłego skoku poziomu dwutlenku węgla i temperatur na całym świecie, który miał miejsce 56 mln lat temu. Teraz, wskazówki znalezione w drobnych osadach czerwonej gliny pod dwoma rozległymi regionami Pacyfiku dodają nowy, zaskakujący rozdział do historii rekinów. Kluczowy jest stosunek zębów do łusek rekinów Sibert i Leah Rubin, wówczas studentka studiów licencjackich w College of the Atlantic w Bar Harbor w stanie Maine, przesiewały zęby ryb i łuski rekinów z osadów zebranych podczas poprzednich ekspedycji badawczych na północnym i południowym Pacyfiku. Skóra rekinów pokryta jest maleńkimi łuskami, czyli zębami skórnymi, z których każda jest mniej więcej szerokości ludzkiego mieszka włosowego. Łuski te stanowią doskonały zapis dawnej liczebności rekinów: Podobnie jak zęby rekinów, łuski wykonane są z bioapatytu – minerału, który łatwo zachowuje się w osadach., Badaczki nie spodziewały się tam znaleźć niczego szczególnie zaskakującego. Od 66 milionów lat temu do około 19 milionów lat temu, stosunek odnalezionych w osadach zębów ryb do łusek rekina utrzymywał się na stałym poziomie około 5 do 1. Aż tu nagle – zespół szacuje, że w ciągu 100 000 lat, a może nawet szybciej – ten stosunek uległ dramatycznej zmianie: do 100 zębów na 1 łuskę rekina. Depopulacja w służbie ewolucji? Nagłe zniknięcie łusek rekinów zbiegło się w czasie ze zmianą obfitości kształtów łusek rekinów, co daje pewne wskazówki co do zmian w bioróżnorodności. Większość współczesnych rekinów ma liniowe prążki na łuskach, co może zwiększać ich efektywność pływania. Jednak u niektórych rekinów brakuje tych prążków – zamiast tego łuski przybierają różne geometryczne kształty. Analizując zmiany w liczebności poszczególnych kształtów łusek przed i po 19 milionach lat temu, naukowcy oszacowali ówczesną utratę bioróżnorodności rekinów na 70-90 proc. Jak twierdzi Rubin, obecnie naukowczyni morska w State University of New York College of Environmental Science and Forestry w Syracuse, wymieranie to było dość selektywne i spowodowało dużą zmianę w pozostałej populacji rekinów. Rozwiązanie zagadki wymierania jest na szczycie długiej listy pytań, na które mają nadzieję odpowiedzieć naukowczynie. Oprócz tego, ich celem jest lepsze zrozumienie, w jaki sposób różne uzębienia mogą być powiązane z liniami rozwojowymi rekinów i jaki wpływ ta nagła utrata wielu dużych drapieżników mogła mieć na innych mieszkańców oceanu.
Odkryto trzeci największy diament na świecie
Rząd Botswany poinformował, że na terenie kraju znaleziono jeden z największych diamentów na świecie. Ma 1098 karatów, co plasuje go na trzecim miejscu listy największych diamentowych kamieni szlachetnych na świecie.
W tym artykule: Dwa największe diamenty na świecie Ile lat mają diamenty? Diamenty w kosmosie Odkrycia dokonano na początku tego miesiąca w kopalni Jwaneng, około 120 km od stolicy kraju, Gaborone. Kopalnia jest obsługiwana przez Debswanę – firmę diamentową, która jest wspólną własnością rządu Botswany i firma De Beers Group. Oficjalne konto rządowe na Twitterze poinformowało, że "wpływy z tego diamentu zostaną wykorzystane do przyspieszenia rozwoju narodowego w kraju". "Debswana powinna wykorzystać to najnowsze odkrycie jako punkt zwrotny dla kopalni, aby wykorzystać swoją technologię do realizacji większej liczby takich spektakularnych odkryć" – dodano. Biuro prezydenta Mokgweetsiego Masisi zamieściło również serię zdjęć z oficjalnego prezentowania nowego diamentu głowie państwa i jego gabinetowi. Zgodnie z danymi od firmy Debswana oficjalnie otwarta w 1982 roku kopalnia Jwaneng zwykle daje między 12,5 mln a 15 mln karatów diamentów rocznie. Znalezisko z tego miesiąca jest największym klejnotem wykopanym przez firmę od czasu pierwszego odkrycia diamentów w Botswanie w 1967 roku – zaznacza rząd kraju. View oEmbed on the source website Dwa największe diamenty na świecie Największym diamentem, jaki kiedykolwiek zarejestrowano, jest 3,106-karatowy Cullinan Diamond, który znaleziono w 1905 roku na terenie RPA. Obecnie nie przypomina jednak swojego pierwotnego kształtu – w późniejszych latach został on pocięty na mniejsze kamienie, a część z nich trafiła do klejnotów koronnych brytyjskiej rodziny królewskiej. Uważa się, że drugim co do wielkości odkryciem wśród diamentów jest Lesedi La Rona, 1109-karatowy kamień znaleziony w 2015 roku przez kanadyjską firmę Lucara Diamond w kopalni Karowe, również w Botswanie. Dwa lata później sprzedano kamień luksusowemu salonowi jubilerskiemu Graff za zawrotną cenę 53 milionów dolarów. Przez chwilę jego pozycja na drugim miejscu była jednak zagrożona. Surowe diamenty nie zawsze mają podobną jakość – niektóre z nich są jakości przemysłowej, inne nadają się na klejnoty, a wpływ na ich kosztowność ma kolor, przejrzystość, wielkość i kształt kamienia. W 2019 roku w Botswanie znaleziono 1758-karatowy diament o nazwie Sewelô i zapowiadało się, że to on zajmie drugie miejsce wśród największych diamentów na świecie, jednak po dokładnym zbadaniu kamienia eksperci uznali, że jego jakość nie jest odpowiednio wysoka. W 2020 roku diament ten został zakupiony przez francuską markę Louis Vuitton za nieujawnioną publicznie sumę. Ile lat mają diamenty? Uważa się, że najstarsze diamenty na świecie skrystalizowały się około 3,3 miliarda lat temu. Po raz pierwszy odkryto je na terenie Indii, a następnie w Brazylii. Kamienie te są najtwardszą naturalną substancją na ziemi – są tak twarde, że jedyną rzeczą, która może zarysować diament jest inny diament. Mają również wysoką temperaturę topnienia (3547℃) i wrzenia (4827℃ ). Występują w różnych kolorach – zwykle są bezbarwne lub bladożółte, ale można spotkać je również w odcieniach brązu, błękitu, zieleni, pomarańczu, czerwieni, różu, a nawet czerni. Diamenty w kosmosie Co najciekawsze, diamenty nie występują tylko na Ziemi. W 2004 roku naukowcy odkryli planetę, która ich zdaniem w większości składa się z węgla, a w jednej trzeciej jest czystym diamentem. Być może jeszcze bardziej zdumiewające jest to, iż naukowcy odkryli gwiazdę, która w zasadzie jest diamentem o masie dziesięciu miliardów trylionów trylionów karatów. Nazwali ją "Lucy" – po piosence Beatlesów "Lucy in the Sky with Diamonds".
Naukowcy przetwarzają zużyty plastik na waniliowy aromat
Czy w przyszłości aromaty waniliowe będą produkowane z plastikowych odpadów? Niewykluczone – korzystając z genetycznie zmodyfikowanych bakterii, naukowcy znaleźli sposób na przekształcenie plastiku w substancję o tym smaku.
Wanilina, czyli związek, który przenosi większość zapachu i smaku wanilii, może być pozyskiwana naturalnie z ziaren wanilii, bądź wytwarzana syntetycznie. Jak podaje magazyn „The Guardian”, obecnie około 85% waniliny na świecie wytwarza się z substancji chemicznych pozyskiwanych z paliw kopalnych. Wanilina znajduje się w szerokiej gamie produktów spożywczych, kosmetycznych, farmaceutycznych, czyszczących i ogrodniczych, a zapotrzebowanie na nią rośnie bardzo szybko. W 2018 roku globalny popyt na wanilinę wynosił około 40 800 ton (37 000 ton metrycznych), lecz oczekuje się, że do 2025 roku, zgodnie z badaniem wzrośnie do 65 000 ton (59 000 ton metrycznych) – sugeruje badanie opublikowane na początku czerwca w czasopiśmie Green Chemistry. Smak wanilii dzięki odpadom Jako że zapotrzebowanie na wanilinę znacznie przewyższa podaż ziaren wanilii, naukowcy uciekli się do jej syntetycznej produkcji. W nowym badaniu badacze wykorzystali nowatorską metodę wytwarzania waniliny z odpadów plastikowych, oferując rozwiązanie, które nie tylko wpłynie na zwiększenie jej produkcji, ale i na zmniejszenie zanieczyszczenia naszej planety plastikiem. Poprzednie badania pokazały, jak rozłożyć plastikowe butelki wykonane z politereftalanu etylenu na jego podstawową podjednostkę, znaną jako kwas tereftalowy. W nowym badaniu dwóch naukowców z Uniwersytetu w Edynburgu genetycznie zmodyfikowało bakterie E. coli do przekształcania kwasu tereftalowego w wanilinę. Kwas tereftalowy i wanilina mają bardzo podobny skład chemiczny, a zmodyfikowane bakterie muszą jedynie dokonać niewielkich zmian w liczbie wodoru i tlenu, które są związane z tym samym szkieletem węglowym. Naukowcy zmieszali swoje genetycznie zmodyfikowane bakterie z kwasem tereftalowym i przez jeden dzień trzymali je w temperaturze 37 stopni Celsjusza. W następstwie tego około 79% kwasu tereftalowego przekształciło się w wanilinę. Na świecie sprzedaje się 1 mln plastikowych butelek na minutę "Globalny kryzys związany z odpadami z tworzyw sztucznych jest obecnie uznawany za jeden z najbardziej palących problemów środowiskowych, przed którymi stoi nasza planeta" – napisali autorzy badania. Każdej minuty na całym świecie sprzedaje się około 1 miliona plastikowych butelek, a tylko 14% z nich poddaje się recyklingowi. Te recyklingowalne można jednak przetworzyć jedynie na włókna do produkcji odzieży lub dywanów. „Nasza praca rzuca wyzwanie postrzeganiu plastiku jako problematycznego odpadu i zamiast tego pokazuje jego zastosowanie jako nowego zasobu węgla, z którego można wytwarzać wysokowartościowe produkty" – powiedział Stephen Wallace, starszy wykładowca biotechnologii na Uniwersytecie w Edynburgu, w wywiadzie z powiedział „The Guardian”. Autorzy badania przyznają, iż mają nadzieję na dalsze udoskonalanie bakterii – tak, by były w stanie przekształcić w wanilinę jeszcze więcej kwasu tereftalowego.
Słynna teoria Hawkinga o czarnych dziurach potwierdzona
Jedno z najsłynniejszych twierdzeń Stephena Hawkinga zostało właśnie udowodnione na podstawie falowania czasoprzestrzeni spowodowanego połączeniem się dwóch odległych czarnych dziur.
W tym artykule: Czy czarna dziura może się zmniejszyć? Testy na falach sprzed 1,3 mld lat Twierdzenie o powierzchni czarnej dziury, które Hawking wyprowadził w 1971 roku z ogólnej teorii względności Einsteina mówi, że niemożliwe jest, aby powierzchnia ta zmniejszała się w czasie. Zasada ta interesuje fizyków, ponieważ wiąże się z drugim prawem termodynamiki, które mówi, że entropia, czyli nieuporządkowanie układu zamkniętego zawsze musi wzrastać. Ponieważ entropia czarnej dziury jest proporcjonalna do jej powierzchni, obie te wielkości muszą zawsze wzrastać. Czy czarna dziura może się zmniejszyć? Według nowego badania właściwości czarnych dziur są znaczącymi wskazówkami do ukrytych praw rządzących wszechświatem. Co dziwne, prawo powierzchni czarnej dziury wydaje się być sprzeczne z innym udowodnionym twierdzeniem słynnego fizyka: że czarne dziury powinny wyparowywać w ekstremalnie długich odcinkach czasu. „Powierzchnia czarnej dziury nie może się zmniejszać, co jest zgodne z drugim prawem termodynamiki. Nie można również zmniejszyć jej masy, więc jest to analogiczne do zachowania energii" – powiedział serwisowi Live Science główny autor badania, Maximiliano Isi, astrofizyk z Massachusetts Institute of Technology. „Szybko zdaliśmy sobie sprawę, że jest to fundamentalne. Czarne dziury mają entropię i jest ona proporcjonalna do ich powierzchni. To nie jest tylko zabawny zbieg okoliczności, to ważny nowy fakt o świecie". Powierzchnię czarnej dziury wyznacza sferyczna granica znaną jako horyzont zdarzeń – poza tym punktem nic, nawet światło, nie może uciec przed jej potężnym przyciąganiem grawitacyjnym. Zgodnie z hawkingowską interpretacją ogólnej teorii względności, powierzchnia czarnej dziury wzrasta wraz z jej masą, a ponieważ żaden obiekt wrzucony do środka nie może z niej wyjść, jej powierzchnia nie może ulec zmniejszeniu. Jednak powierzchnia czarnej dziury kurczy się tym bardziej, im bardziej ona wiruje, więc badacze zastanawiali się, czy możliwe byłoby wrzucenie do środka obiektu z taką siłą, że czarna dziura zaczęłaby wirować na tyle, by zmniejszyć swoją powierzchnię. „Cokolwiek nie zrobisz, masa i wirowanie sprawią, że skończy się na tym, że obszar czarnej dziury będzie większy” – stwierdził Isi. Testy na falach sprzed 1,3 mld lat Aby przetestować tę teorię, naukowcy przeanalizowali fale grawitacyjne, lub falowanie w tkaninie czasoprzestrzeni, utworzone 1,3 miliarda lat temu przez dwie behemotyczne czarne dziury, gdy spiralnie zbliżały się do siebie z dużą prędkością. Były to pierwsze fale wykryte w 2015 roku przez Zaawansowane Laserowe Interferometryczne Obserwatorium Fal Grawitacyjnych (LIGO), czyli wiązkę laserową podzieloną na dwie ścieżki o długości 4 tys. kilometrów, która jest zdolna do wykrywania najmniejszych zakłóceń czasoprzestrzeni poprzez zmianę długości ścieżki. Dzieląc sygnał na dwie połowy – przed i po połączeniu się czarnych dziur – badacze obliczyli masę i szybkość wirowania zarówno dwóch oryginalnych czarnych dziur, jak i nowej, która powstała z ich połączenia. Liczby te pozwoliły im z kolei obliczyć powierzchnię każdej z czarnych dziur przed i po zderzeniu. „W miarę, jak czarne dziury coraz szybciej wirują wokół siebie, fale grawitacyjne zwiększają swoją amplitudę, aż w końcu wpadają na siebie, tworząc wielki wybuch fal" – powiedział Isi – „Powstaje wówczas nowa czarna dziura w stanie wzbudzonym, którą można badać, analizując jej wibracje. To tak, jakbyś uderzył w dzwon, a specyficzne dźwięki i czas trwania dzwonka powiedzą ci o jego strukturze, a także o tym, z czego jest zbudowany." Powierzchnia nowo powstałej czarnej dziury była większa niż powierzchnia dwóch początkowych razem wziętych, co potwierdza teorię powierzchni Hawkinga z ponad 95% poziomem pewności. Badacze przyznają, że wyniki są całkiem zgodne z tym, co spodziewali się odkryć.
W Himalajach odkryto nowy gatunek wiewiórek. Razem z ogonem osiągają długość prawie metra
Niedawno odkryte dwa gatunki wiewiórek żyją na wysokości ponad 4500 m n.p.m i mają puszyste ogony, które działają jak stery, gdy żeglują między skalistymi klifami Himalajów.
Nie jest łatwo przetrwać wśród smaganych wiatrem skał Himalajów. Poza wielkimi głazami i jaskiniami, tylko nieliczne postrzępione drzewa zapewniają tu małym zwierzętom ochronę przed drapieżnikami i porywczymi podmuchami. Do niedawna wśród dzielnych mieszkańców tych trudnych warunków był wełnolot szary (Eupetaurus cinereus), który przy wadze ponad 2 kg i długości ok. 90 cm był jedną z największych wiewiórek na świecie. Był to również jeden z najmniej znanych ssaków na Ziemi – swoją oficjalną nazwę zyskał zaledwie 130 lat temu, a do jego ponownego odkrycia w latach 90. gatunek uważano za wymarły. Teraz okazało się, że tak naprawdę to zawsze były dwa odrębne gatunki. Ile wiewiórek widzisz? Kristofera Helgena, głównego naukowca i dyrektora Australian Museum Research Institute i odkrywcę National Geographic, fascynują gatunki zwierząt, nad którymi wiszą naukowe znaki zapytania. Zaintrygowany ostatnimi obserwacjami wiewiórek w Himalajach, Helgen i jego koledzy postanowili zgłębić ten tajemniczy gatunek, badając okazy muzealne i zbierając dane z obserwacji w terenie, np. z fotopułapek. Wyniki ich badań ujawniły nieoczekiwany zwrot akcji – wełnolot szary to tak naprawdę dwa odrębne gatunki, które na dachu świata żyją tysiące kilometrów od siebie: tybetański wełnolot szary (Eupetaurus tibetensis) i junnański wełnolot szary (Eupetaurus nivamons). Pierwszy z nich żyje na trójstyku granic Indii, Bhutanu i Tybetu, drugi zaś mieszka tysiące kilometrów na wschód, w południowo-zachodniej chińskiej prowincji Yunnan. View oEmbed on the source website 90 cm wiewiórki, czyli „żaden zoolog nie odważył się tego opisać” Skaliste siedlisko wełnolotów na wysokości prawie 5000 m n.p.m jest dla naukowców trudno dostępne, więc bardzo niewielu badaczom udało się zobaczyć ten gatunek w jego naturalnym środowisku. To, że wiewiórki te funkcjonują głównie w nocy i mają ciemne futro, również utrudniało zadanie. Kiedy w 1888 roku zoologowi Oldfieldowi Thomasowi udało się odkryć ten gatunek, napisał, że do tamtej pory „żaden zoolog nie odważył się go opisać". „Drugie odkrycie” gatunku ma na swoim koncie zoolog Peter Zahler, który w 1994 roku spotkał się z wełnolotami w odległych zakątkach Pakistanu. Relacjonował wówczas, że odżywiają się one wyłącznie igłami sosny i liśćmi jałowca, a ich zęby mają specjalne wyżłobienia, które ułatwiają im rozdrabnianie woskowatej roślinności. Najmniejszy dinozaur świata okazał się jaszczurką Czaszka sprzed 99 milionów lat miała należeć do Oculudentavis khaungraae. Naukowcy byli jednak w błędzie. Szczegółowa analiza skanów pozostałych kości pozwoliła im wykryć cechy typowe... Szybujące wiewiórki Wełnoloty szybują między skałami i klifami dzięki dodatkowej skórze, która rozciąga się między ich przednimi i tylnymi łapami. Nieco przypomina to skoki ze spadochronem, ale takim, którym można nawigować. Używają do tego swoich puszystych i długich (często równych długości tułowia) ogonów, które pełnią rolę steru, ale nie tylko – w czasie ulew zwierzęta chowają się pod nimi jak pod parasolami. Ich nawet 50-centymetrowe tułowia pokrywa gruba warstwa tłuszczu i futra, dzięki czemu są w stanie przetrwać w tych trudnych himalajskich warunkach. Nowy gatunek góralka w Afryce. To daleki krewny słoni Góralki, choć są spokrewnione z trąbowcami, to swoim wyglądem bardziej przypominają świnkę morską. Te niewielkie, żyjące na uboczu ssaki od lat spędzają sen z powiek wielu badaczy. Co ... Wszystkie sekrety wełnolota Im więcej Helgen i jego zespół dowiadywali się na temat wielkiej wiewiórki, tym bardziej wierzyli, że Himalaje są domem dla większej ilości wełnolotów, niż kiedyś sądzono. Kiedy badacze odwiedzili osiem muzeów na całym świecie, aby zbadać 24 okazy, z których najnowszy miał prawie 50 lat, odkryli znaczące różnice w kształtach czaszek tych zwierząt. Zauważyli też, że gatunek wkrótce potem nazwany E. tibetensis charakteryzował się czarnym czubkiem na ogonie. Analiza DNA potwierdziła przypuszczenia Helgena – przez lata omyłkowo brano dwa odrębne gatunki za jeden. W związku z tym, że informacje te zostały pozyskane z ograniczonej liczby muzealnych okazów, Helgen podkreśla, że to dopiero początek poznawania tych tajemniczych zwierząt. Kolejnym krokiem będzie ustalenie wielkości ich populacji oraz poznanie ich stylu życia.
6 powodów, dla których wakacje w kamperze wygrywają z hotelami
Osoby przyzwyczajone do hotelowych wygód często nie zdają sobie sprawy z wielu korzyści, jakie płyną z posiadania domu na kółkach. A korzyści jest bez liku – od poczucia wolności, przez oszczędność, aż po aspekty towarzyskie. Czego tu nie kochać?
Wakacje w hotelach, hostelach i ośrodkach wczasowych mogą być dobre, ale nie dla wszystkich. Nie mówiąc już o tym, z jakimi kosztami wiążą się takie wyjazdy – gdyby podsumować finansową stronę wszystkich Twoich dotychczasowych wakacji, pewnie okazałoby się, że za ich równowartość można kupić osobisty ośrodek wakacyjny na kółkach w postaci kampera. Oto kilka najważniejszych powodów, które sprawiają, że kampery są ciekawą alternatywą dla wakacji z hotelu. 1. Niczym niezmącona wolność Żaden inny urlop nie da Ci tylu możliwości, co podróż kamperem. Jednego dnia możesz smażyć się na piasku Juraty, żeby później spontanicznie wskoczyć do auta i pojechać nad Morskie Oko, po drodze odwiedzając kilka mało popularnych miejscowości. Kamperem możesz pojechać wszędzie i zawsze, a jedyne, co cię ogranicza do pojemność paliwowego baku. 2. Pieniądz w kieszeni Skoro już o finansach mowa, warto podkreślić, że kamper jest jak domek letniskowy, ale bez przerażającego paragonu na koniec pobytu. Zapomnij o drogich biletach lotniczych i pokojach hotelowych w cenie telewizora za noc – po prostu tankuj i w drogę! 3. Indywidualizacja Wolność na drodze to nie jedyna wolność, którą możesz cieszyć się z kampera – najlepsze w nim jest to, że możesz zorganizować w nim przestrzeń tak, żeby odpowiadała Twoim potrzebom. Ba, a nawet najdzikszym zachciankom! Warto również wspomnieć o tym, że nie trzeba mieć kampera, żeby podróżować w ten sposób – zawsze możesz zainwestować w przyczepę albo skrzynkę kempingową, dzięki której w bardzo prosty sposób zmienisz swojego SUV-a, vana, a nawet combi w minikampera. Podobnie jak najnowocześniejsze kampery (m.in. marek Adria, Buerstner i Globe-Traveller) i przyczepy kempingowe, dostaniesz je w Warszawskim Centrum Caravaningu Szerokiej Drogi. 4. Nieodkryte skarby tuż za progiem Staycations, czyli wakacje we własnym kraju, a niekiedy ograniczające się wręcz do rodzinnego regionu, cieszą się coraz większą popularnością. Są nie tylko rozsądne finansowo, ale i pozwalają na nowo odkryć piękno bliższych lub dalszych okolic. Kto wie, może kilkadziesiąt kilometrów czeka na Ciebie wspaniała przygoda? 5. Akcja! Wakacje na kółkach to jeszcze jeden rodzaj wolności – wolność wyboru atrakcji. Zwykle kampery i przyczepy kempingowe oferują dużo miejsca do przechowywania, więc z powodzeniem możesz zapakować do nich rower, deski do surfingu, sprzęt do wspinaczki, a nawet narty i snowboard – tak, kochani, nowoczesnymi kamperami możesz podróżować również zimą bez stresu, że zamarzniesz. Wyobraź sobie tylko te zimowe widoczki, kiedy budzisz się w górach… 6. Nowe i stare znajomości Społeczność caravaningowców jest tak gościnna, że prawie niemożliwe jest, abyś nie poznał wielu nowych przyjaciół i ich historii. Podróżowanie kamperem w grupie wzmacnia też poczucie wspólnoty między ludźmi, co jest szczególnie cenne w erze mediów społecznościowych i pandemicznych realiów.
#MiesiącDumy: 6 najbardziej przyjaznych LGBTQ+ miast w Europie
Chociaż lista krajów, które przyznają równouprawnienie parom tej samej płci, regularnie się powiększa, Polska znajduje się w czołówce… najbardziej homofobicznych miejsc w Europie.
W tym artykule: 1. Kopenhaga, Dania 2. Sitges, Hiszpania 3. Berlin, Niemcy 4. Mykonos, Grecja 5. Reykjavik, Islandia 6. Brighton, Wielka Brytania Jeśli zatem marzą się Wam wakacje w oazie tolerancji, warto poszukać czegoś poza granicami naszego kraju. I tu przychodzimy z pomocą: oto 6 najlepszych europejskich destynacji na tęczową wycieczkę. 1. Kopenhaga, Dania Dania kojarzy się głównie z ojczyzną klocków LEGO i kuchni łączącej nowoczesność z nordyckimi przysmakami, ale w 1989 roku kraj ten zapisał się w historii jako pierwszy na świecie, który zalegalizował związki partnerskie osób tej samej płci. Tęczowym sercem Danii jest spokojne piękno jej kompaktowej stolicy o brukowanych ulicach. Poza kultowym „Tęczowym Placem", w Kopenhadze znajduje się między innymi najstarszy w Europie otwarty bar gejowski Centralhjørnet, który w 2017 roku obchodził swoje setne urodziny, a także supermodna dzielnica Vesterbro, która jednocześnie jest też obszarem czerwonych latarni. Dodajcie do tego mnóstwo świetnych cocktail-barów, wydarzeń organizowanych przez środowiska LBGTQ+, oryginalną scenę modową, tęczowe hostele oraz bardzo tolerancyjną, otwartą społeczność i przepis na wakacje marzeń gotowy! 2. Sitges, Hiszpania Nadmorskie miasto Sitges leży ok. 35 km na południowy zachód od Barcelony i jest jednym z największych europejskich miejsc, które z otwartymi ramionami zaprasza do siebie przedstawicieli społeczności LGBT. Samotność: jak ją pokonać w trakcie izolacji społecznej? Radzą seniorzy LGBTQ Seniorzy LGBTQ mają ponad dwukrotnie większe ryzyko życia w samotności, ale wielu z nich stworzyło silne społeczności, które zastąpiły utracone przez nich wsparcie rodzinne. Piękne piaszczyste plaże (część z nich to plaże nudystów) i kalendarz pełen wydarzeń kulturalnych to tylko niektóre z atrakcji – każdy znajdzie tam coś dla siebie. Sitges może być też świetną bazą wypadową do innych miejsc na szlaku LGBT, np. Greckich wysp Mykonos i Skiathos. 3. Berlin, Niemcy Berlin od lat szczyci się tętniącym życiem queerowym duchem, który sięga złotego wieku lat 20. XX wieku. Szczególnie przyjaznymi społeczności LGBTQ+ są dzielnice Schöneberg, Kreuzberg i Prenzlauerberg, które oferują szeroki wachlarz tęczowych klubów, barów i restauracji. 4. Mykonos, Grecja Odkąd w latach 70. Jackie Onassis zaczęła odwiedzać grecką wyspę Mykonos, społeczność LGBT z całego świata zaczęła zjeżdżać na tę wyspę bielonych domów i dziedzińców pełnych kwiatów w poszukiwaniu przepychu i słynnego śródziemnomorskiego słońca. Kilkadziesiąt lat później, za sprawą takich hitów filmowych jak „Mamma Mia!”, związek między kulturą queer i greckimi wyspami nabrał całkiem nowej mocy. Znajdziecie tu nie tylko miejsca noclegowe tylko dla społeczności LGBTQ+, przejrzystą wodę, kojące krajobrazy i tętniące nocnym życiem kamienne uliczki, ale przede wszystkim przyjazną i otwartą społeczność. 5. Reykjavik, Islandia Reykjavik, który zalegalizował jednopłciowe związki w 2006 roku, opisuje się jako jedno z najbardziej przyjaznych i inkluzywnych miejsc na Ziemi. Odbywający się tam corocznie Marsz Dumy jest jedną z najstarszych parad LGB w Europie, ale nie jedynym tęczowym wydarzeniem, na które warto zwrócić uwagę – w islandzkim tęczowym kalendarzu ważne miejsce zajmuje też pokaz „Bears On Ice”. Ta mapa pokazuje gdzie homoseksualizm nikogo nie razi, a gdzie karany jest więzieniem, a nawet śmiercią - National Geographic W co najmniej 73 krajach kontakty homoseksualne uznawane są za nielegalne. Po masakrze w Orlando warto przyjrzeć się jak w różnych częściach świata wyglądają prawa osób LGBT. Nie brakuje tu też miejsc do aktywnego spędzania czasu – wycieczki do uśpionych wulkanów, kąpiele w geotermalnych lagunach i zwiedzanie bezludnych obszarów Islandii na pewno zadowoli wszystkich poszukiwaczy przygód i pięknych kadrów. 6. Brighton, Wielka Brytania Statystyki pokazują, że Brighton jest nie tylko jednym z najbardziej przyjaznych gejom miast w Wielkiej Brytanii, ale posiada też jedną z najbardziej skoncentrowanych populacji LGBT w kraju. Od XIX wieku miasto było miejscem schronienia dla gejowskich par, jako, że pełniło rolę garnizonu dla wojsk podczas wojen napoleońskich, aż do I Wojny Światowej. Gejowskie bary i inne działalności prowadzone przez nieheteronormatywne osoby zaczęły bardziej otwarcie funkcjonować w latach 30., podobnie jak w Berlinie okresu weimarskiego i innych miastach z bogatą historią queerowej kultury. Po II wojnie światowej Brighton stało się rajem dla osób LGBT, które szukały poczucia wspólnoty – podobnie jak San Francisco w Stanach Zjednoczonych. Dziś znajdziecie tu wszystko, o czym tylko zamarzycie – od miejscówek karaoke, barów, hoteli, restauracji i klubów, aż po galerie, butiki, kina i teatry.
Ewolucja to zasługa psychodelików? Poznajcie hipotezę małpy „pod wpływem"
W ostatnich latach badania nad psychodelicznymi substancjami przeżywają swój renesans. Chociaż współczesna nauka przygląda się im głównie pod kątem leczenia zaburzeń psychicznych i uzależnień, już prawie 30 lat temu etnobotanik Terence McKenna postawił hipotezę, która zakłada, że spożywanie psychodelicznych grzybów mogło odegrać kluczową rolę w rozwoju ludzkiej świadomości.
W tym artykule: Teoria naćpanej małpy Twórcza eksplozja sprzed 40 000 lat Narkotyki w plejstocenie? Teoria naćpanej małpy – możemy nie poznać prawdy O hipotezie naćpanej małpy zrobiło się głośno w 1992 roku, kiedy McKenna (1946-2000) napisał książkę „Pokarm Bogów”. Zakłada w niej, że spożywanie psylocybiny z grzybów mogło być przyczyną ewolucji naszych starożytnych przodków. Czy nasz język, kultura i samoświadomość są wynikiem regularnej narkotyzacji? Teoria naćpanej małpy Chociaż autor hipotezy nigdy nie użył zwrotu „teoria naćpanej małpy” (ang. The Stoned Ape Theory), a zwolennicy McKenny sądzą, że upraszcza ona koncept i źle oddaje całą ideę naukowca, ta chwytliwa nazwa przylgnęła do niej niemal natychmiast po premierze książki. W „Pokarmie Bogów" naukowiec przedstawił swoje argumenty opierając się na znanych cechach doświadczeń psychodelicznych (np. zwiększonej empatii i wyostrzonej percepcji zmysłowej), starożytnych szamanistycznych tradycjach, a także udowodnionym oraz hipotetycznym obrazie występowania psychodelicznych roślin i grzybów tysiące, a nawet miliony lat temu. W gruncie rzeczy hipoteza uczonego sugeruje, że pojawienie się języka i kultury możemy zawdzięczać długotrwałej konsumpcji grzybów psylocybinowych przez naszych przodków. Według McKenny ten proces mógł mieć swój początek już 2 miliony lat temu. Twórcza eksplozja sprzed 40 000 lat Według dr. Thomasa Falka, profesora filozofii i edukacji na Uniwersytecie w Dayton, hipoteza McKenny może być wyjaśnieniem tak zwanej „twórczej eksplozji" sprzed 40 000 lat – przed migracją homo sapiens z Afryki do Europy. To właśnie wtedy zauważono widoczny skok w zdolnościach poznawczych człowieka. Był to czas, kiedy nasi przodkowie po raz pierwszy żyli w jednocześnie w dwóch stworzonych przez siebie światach – materialnym i symbolicznym. Ich rozwój był płynny: odtwarzali na zewnątrz sytuacje, które miały miejsce w ich umysłach, podczas gdy inne gatunki homo pozostały biernymi podmiotami Matki Natury. Na tej podstawie profesor Falk uważa, że kluczem, który na zawsze oddzielił homo sapiens sapiens i wszystkie inne hominidy, mógł być język. Jednak to, w jaki sposób ten język powstał i co spowodowało nagły przeskok w stronę samoświadomości u naszych przodków, nadal pozostaje zagadką. Według Falka to właśnie hipoteza naćpanej małpy może być brakującym ogniwem do spojenia istniejących już dowodów i teorii naukowych. Narkotyki w plejstocenie? Między 2,6 mln a 11 700 lat temu nasza planeta borykała się z poważnymi zmianami klimatycznymi, w wyniku których nasi przodkowie musieli przemieszczać się przez nieznane środowiska. Profesor Falk uważa, że była to idealna okazja do eksperymentowania z pożywieniem. Nowe pokarmy wprawdzie nie zmieniłyby genomu hominidów, ale teoretycznie mogły wpłynąć na ekspresję obecnych już genów, co mogło z kolei odbić się na naszych przodkach zarówno fizjologicznie, jak neurochemicznie i kulturowo. Hipoteza McKenny zakłada, że starożytni ludzie podążali za stadami krów i innych roślinożerców, ponieważ to dzięki nim mieli pożywienie i odzież, ale nie tylko. Etnobotanik uważał, że z odchodów zwierząt wyrastały psychodeliczne grzyby, które były łatwym pożywieniem i magicznym paliwem dla umysłu, kiedy ludzie pierwotni zdobywali nowe terytoria. Uczony wierzył, że to właśnie te grzyby mogły pozwolić naszym przodkom na tworzenie skojarzeń między dźwiękami, symbolami i znaczeniami, czyli wszystkim, co jest istotą ludzkiego języka. Według McKenny nasi przodkowie spożywali psylocybinę w małych dawkach, co mogło wpłynąć na polepszenie u nich ostrości widzenia, zwiększenie popędu płciowego, zacieśnienie więzi społecznych i rozwinięcie cech przywódczych – czyli wszystkiego, co ważne dla udanej adaptacji w nowym miejscu. Teoria naćpanej małpy – możemy nie poznać prawdy Chociaż hipoteza McKenny spotkała się z ogromnym entuzjazmem wśród badaczy i miłośników psychodelików, świat innych nauk podchodzi do niej z dystansem. Jedni uznają ją za dzieło naukowe, drudzy traktują z przymrużeniem oka, a jeszcze inni zdecydowanie negują jej wartość. Prawda jest taka, że dogłębne zbadanie świadomości człowieka sprzed tysięcy lat jest rzeczą praktycznie niemożliwą – w zasadzie wszystkie teorie są tu hipotezami.
Elektroniczne wsparcie badaczy. Technologie, która zmieniają oblicze ochrony przyrody
Drony, satelity i czujniki laserowe – chociaż brzmi to jak element scenariusza szpiegowskiego thrillera, są to technologie, z których na świecie korzysta się w celach zapewnienia dzikim zwierzętom odpowiedniej ochrony.
W tym artykule: Technologie w walce z kłusownikami Livestream nie jest jedyną innowacją Nie tylko zwierzęta na lądzie Według raportu organizacji World Wildlife Fund for Nature (WWF) od 1970 roku populacja dzikich zwierząt na naszej planecie zmniejszyła się o 68 proc., a do głównych zagrożeń, które nad nią krążą, zaliczają się kłusownictwo i utrata naturalnych siedlisk. Szczęśliwie, jesteśmy świadkami galopującego rozwoju technologii, dzięki którym nie tylko strażnicy i organizacje walczące z kłusownictwem mogą monitorować dziką przyrodę. W jaki sposób technologia pomaga unowocześnić system ochrony zwierząt? Najlepszym przykładem innowacji są rozwiązania zastosowane w Rezerwacie Przyrody Balule w RPA, który jest częścią ogromnego Parku Narodowego Krugera. Technologie w walce z kłusownikami Nowy, pilotażowy projekt Wildlife Watch powstał z inicjatywy Balule we współpracy z firmami Samsung i Africam, a którego zadaniem jest zwalczanie kłusownictwa, które jest bardzo poważnym problemem w Afryce. Dzięki niemu tysiące osób mogło stać się wirtualnymi strażnikami dziedzictwa przyrody i to bez ruszania się z kanapy. Te zdjęcia rzucają nowe światło na relację człowiek - zwierzę. Best Animal Photo by National Geographic 2020 - National Geographic Zebra unoszona przez helikopter, żerujące nad wodą niedźwiedzie czy szympansy odwiedzające ugandyjską wioskę. Te i inne fascynujące sceny, których głównymi bohaterami są zwierzęta, mo.. Wszyscy użytkownicy Wildlife Watch mają możliwość zgłoszenia władzom rezerwatu wszelkiej podejrzanej aktywności – na przykład przeciętych ogrodzeń, czy odgłosów wystrzałów. W ten sposób od razu ostrzegają strażników Rezerwatu Przyrody Balue o tym, że po jego terenie kręcą się niepożądani goście, a zwierzęta mogą być w niebezpieczeństwie. Leitah Mkhabela, członkini całkowicie kobiecej jednostki antykłusowniczej w parku, znanej jako „The Black Mambas" uważa, że takie kreatywne wykorzystanie technologii może mieć kluczowe znaczenie dla ochrony zagrożonych gatunków. „Przekaz na żywo to świetne narzędzie, które pomaga nam monitorować jeszcze więcej obszarów w czasie rzeczywistym. Publiczność pomaga nam obserwować i nasłuchiwać wszystkiego, co podejrzane" – powiedziała w rozmowie z BBC, przytaczając jeden z takich incydentów, kiedy internauci zauważyli, że pierwsza linia ogrodzenia została przerwana, a lew zamarzał. Mkhabela twierdzi, że kiedy kłusownicy staną się świadomi, że w krzakach może być więcej kamer, a tym samym obserwuje ich więcej oczu, zaczną ograniczać swoje działania. Livestream nie jest jedyną innowacją Na każdym kontynencie są specjaliści, którzy używają różnego rodzaju rozwiązań, by zapewnić bezpieczeństwo dzikim zwierzętom. Wśród nich jest Stephanie O'Donnell z grupy ochrony przyrody Fauna & Flora International (FFI), która prowadzi program Wild Labs – projekt mający na celu połączenie ochrony przyrody z nowoczesnymi technologiami. Eksperci FFI korzystają z akustycznych urządzeń, które nasłuchują specyficznych nawoływań zwierząt oraz znaczników śledzących, które monitorują to, jak się przemieszczają i dokąd migrują. W Afryce grupa FFI ściśle współpracuje z azylem Ol Pejeta Conservancy w Kenii, który jest domem ostatnich białych nosorożców północnych. Nie tylko zwierzęta na lądzie Projekty oparte na dużych satelitach i danych monitorują też wylesianie i nielegalne połowy, a drony i podwodne mikrofony są wykorzystywane do prób zrozumienia zachowania zagrożonych wielorybów. Kamakai – największy rekin tygrysi uchwycony na filmie. Co giganci świata zwierząt mogą powiedzieć nauce? Jaki jest największy rekin na świecie? Uważa się, że to może być Kamaki, samica żarłacza tygrysiego. Gigantka nie jest jednak jedyną kandydatką do tego zaszczytnego tytułu. O'Donnell przyznaje, że jednym z największych wyzwań dla korzystających z technologii obrońców przyrody jest ręczne przeglądanie milionów zdjęć, filmów i danych. To znaczy: było. Teraz z pomocą przyszedł im Wildlife Insights, czyli oparty na sztucznej inteligencji projekt zrealizowany przez współpracę organizacji WWF i Zoological Society of London (ZSL) z firmą Google. Nowe rozwiązanie, które opiera się na technologii uczenia maszynowego, samodzielnie identyfikuje gatunki zwierząt, przeglądając nagrania z kamer, jednocześnie analizując i gromadząc na serwerze wszelkie niezbędne dane. W podobny sposób pracują The Black Mambas z Rezerwatu Przyrody Balule. Zespół Leitah korzysta w swojej pracy z aplikacji mobilnej, która w czasie rzeczywistym rejestruje wszystkie dane na serwerze w centrum operacyjnym. Dzięki temu są od razu analizowane i dokumentowane.
O czym rozmawiają słonie? Powstał pierwszy na świecie słownik ich zachowań
W maju uruchomiono pierwszy w historii słownik, która ujawnia tajemnice komunikacji między afrykańskimi słoniami. Nowy etogram jest zwieńczeniem prawie 50 lat zbierania danych na temat ich zachowań, a większość pochodzi z obserwacji jednej kobiety – współpracującej z National Geographic Joyce Poole, która poświęciła słoniom większość swojego życia.
W tym artykule: Etogram, czyli słownik tajnej mowy Joyce Pool – kobieta, która rozszyfrowała mowę słoni Teraz każdy może zrozumieć słonie Według danych Grupy Specjalistów ds. Słoni Afrykańskich (AfESG) każdego roku w Afryce traci życie nawet 20 000 słoni, co przekłada się na liczbę 55 zgonów dziennie. W sytuacji, kiedy obecnie żyje tam zaledwie 415 000 słoni (a w 1950 roku było ich aż 5 milionów), wszelkie kroki, które pomogą je ochronić, są bardzo cenne. Etogram, czyli słownik tajnej mowy Etologia to jedna z najważniejszych klasycznych nauk behawioralnych, a jej przedmiotem jest opis i klasyfikacja zachowań. Etogram słoni to zatem słownik, który gromadzi wszystkie dane dotyczące komunikacji tych zwierząt – zarówno dźwiękowej, jak i wizualnej. Pierwszy słownik zachowań słoni powstał na bazie danych i nagrań wideo zgromadzonych w ciągu kilku dziesięcioleci w Parku Narodowym Amboseli i rezerwacie Masai Mara w Kenii oraz Parku Narodowym Gorongosa w Mozambiku. Autorami najbardziej wszechstronnej audiowizualnej biblioteki zachowań słoni, jaka kiedykolwiek powstała, są wspomniana wcześniej Joyce Poole i jej mąż Petter Granli, którzy od 2002 roku prowadzą organizację edukacyjną Elephant Voices. Stado słoni uciekło z rezerwatu w Chinach. Zwierzęta przeszły już kilkaset kilometrów Dzikie słonie w Chinach są niepowstrzymane. Wyrządzone przez nie szkody szacuje się na milion dolarów. Joyce Pool – kobieta, która rozszyfrowała mowę słoni W 1975 roku 19-letnia Joyce Poole otrzymała życiową szansę – możliwość badania zachowań słoni w kenijskim Parku Narodowym Amboseli. A dokładniej: samców słoni, które w porównaniu z samicami wydawały się nieco mniej interesujące. Młoda studentka szybko jednak udowodniła, że wcale tak nie jest, odkrywając, że samce słoni afrykańskich doświadczają cykli reprodukcyjnych, z czym biolodzy długo się nie zgadzali. To ważne odkrycie zapoczątkowało jej karierę i w ciągu 46 kolejnych lat Poole stała się jedną z najważniejszych na świecie ekspertek w dziedzinie zachowania i komunikacji afrykańskich słoni. Wstrząsające zdjęcie słoni żerujących na wysypisku nagrodzone przez Royal Society of Biology [GALERIA] - National Geographic W dystrykcie Ampara na Sri Lance słonie przychodzą na wysypisko śmieci, aby szukać tu pożywienia. Niestety prowadzi to do chorób, a nawet śmierci zwierząt. Wstrząsające zdjęcie pokazują... Teraz każdy może zrozumieć słonie Pomysł na stworzenie etogramu tych zwierząt pojawił się w 1982 roku, kiedy Poole opisała swoje obserwacje w pracy doktorskiej. Jej doradca naukowcy zasugerował wówczas, że powinna stworzyć opisowy spis pełnego repertuaru zachowań słoni. Zachęcona słowami promotora połączyła wtedy swoje siły ze specjalistką od bioakustyki Katy Payne i razem odkryły jeszcze więcej fascynujących sposobów komunikacji u tych zwierząt – na przykład to, że słonie potrafią wydawać dźwięki poniżej poziomu ludzkiego słuchu. Pierwsze odkrycia pociągnęły za sobą fale następnych i w końcu, w 2017 roku, czyli 35 lat po tym, jak pomysł padł po raz pierwszy, Poole i jej mąż oficjalnie rozpoczęli pracę etogramem słonia afrykańskiego. Efekt ich starań upubliczniono w ubiegłym miesiącu na stronie organizacji Elephant Voices, więc teraz każdy może spróbować zrozumieć tajemną mowę zagrożonych gatunków słoni z Afryki.