AI wskazało najbardziej niedocenione miasto w Polsce. Niegdyś pełniło rolę stolicy Węgier
Nie tylko Warszawa, Kraków i Gdańsk zasługują na uwagę. Sztuczna inteligencja wytypowała trzy polskie miasta, o których wciąż mówi się zbyt mało. Sprawdź, gdzie warto się wybrać.
W tym artykule: „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Nieoczywista perła Dolnego Śląska Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Najpiękniejsze miasta w Polsce już znamy, ale co z tymi, które wciąż pozostają niedoceniane? Tym razem poprosiliśmy sztuczną inteligencję o wskazanie takich miejsc. Wybór może co poniektórych zaskoczyć. „Polski biegun ciepła” i dawna stolica Węgier Choć Tarnów leży niespełna 80 km od Krakowa, rzadko trafia na listy obowiązkowych miejsc do odwiedzenia. A szkoda, bo miasto zachwyca zachowaną starówką, uznawaną za jedną z najpiękniejszych w Polsce. Rynek otaczają renesansowe kamienice, a ratusz z XVI wieku przyciąga wzrok swoją elegancką bryłą. Tarnów może się również pochwalić wielokulturową historią. W przeszłości był ważnym ośrodkiem żydowskim, co do dziś przypomina m.in. zabytkowa synagoga Bima. Mało kto jednak wie, że przez krótki czas pełnił także rolę stolicy Węgier. W 1528 r. na zamku w Tarnowie rezydował wraz ze swoim dworem węgierski król Jan Zápolya. Tarnów, nazywany „polskim biegunem ciepła”, stanowi także świetną bazę wypadową na Pogórze Ciężkowickie, gdzie można podziwiać malownicze krajobrazy i odwiedzić rezerwat Skamieniałe Miasto. Przez miliony lat erozja i wietrzenie ukształtowały tamtejsze formacje skalne, nadając im fantazyjne kształty, które przypominają naturalne rzeźby. Nieoczywista perła Dolnego Śląska Większość turystów, którzy przyjeżdżają do Wałbrzycha, kieruje się prosto do Zamku Książ. Trudno się dziwić, bowiem to jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska. Jednak samo miasto ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko spektakularną rezydencję Hochbergów. Spacerując po centrum, można podziwiać odnowione kamienice, a fani postindustrialnych przestrzeni koniecznie powinni odwiedzić Starą Kopalnię, czyli niezwykłe muzeum zlokalizowane w dawnym kompleksie górniczym. Miłośnicy górskich wędrówek znajdą w Wałbrzychu idealny punkt startowy do eksploracji Sudetów, zwłaszcza Gór Wałbrzyskich i Kamiennych. Dodatkowego uroku miastu dodają tajemnicze opowieści o Złotym Pociągu i podziemnych tunelach z czasów II wojny światowej. Miasto, które skrywa niezwykłe podziemia Na pierwszy rzut oka Chełm może wydawać się zwykłym, niewielkim miastem na wschodzie kraju, zlokalizowanym nieopodal granicy z Ukrainą. Jednak pod jego powierzchnią kryje się prawdziwa atrakcja – unikatowe na skalę światową i nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” kredowe podziemia. To rozległa sieć tuneli wydrążonych w miękkim wapieniu, które dawniej pełniły funkcję magazynów i schronów. Ale Chełm to nie tylko podziemia. Miasto ma bogatą przeszłość, gdzie przeplatały się wpływy polskie, ukraińskie i żydowskie. Ślady tej różnorodności widać zarówno w architekturze, jak i w lokalnej kuchni. Warto odwiedzić wzgórze katedralne, z którego roztacza się piękny widok na okolicę oraz przejść się po urokliwych uliczkach centrum. Dodatkowym atutem Chełma jest jego położenie. Znajduje się w pobliżu Roztocza, jednego z najpiękniejszych regionów przyrodniczych w Polsce. Okolica zachęca do odkrywania malowniczych wąwozów, lessowych wzgórz i dzikich lasów, które tworzą wyjątkowy krajobraz. Źródło: National Geographic Polska
Bez ich udziału odzyskanie niepodległości byłoby niemożliwe. Polki walczyły o ojczyznę jak lwice
To bohaterki, o których pamięć powinna trwać wiecznie. Walczyły z bronią w ręku, działały w wywiadzie, tworzyły oddziały, ratowały żołnierzy. Sam Piłsudski przyznał, że bez nich odzyskanie niepodległości nie byłoby możliwe.
W tym artykule: Walka kobiet o niepodległość Amazonki bronią Wilna Ochotnicza Legia Kobiet Wywiad – kobieca specjalność Prawa kobiet w Polsce Walka kobiet o niepodległość Jest listopad 1918 roku, we Lwowie trwają krwawe walki. 21 listopada od ukraińskiej kuli zginął 14-letni Jurek Bitschan. Dla jego matki Aleksandry Zagórskiej był to impuls – postanowiła stworzyć oddział kobiet walczących z bronią w ręku. Walki rozpoczęły się, gdy zbrojone przez Austriaków ugrupowania ukraińskie rozpoczęły przejmowanie władzy w mieście, dążąc do ustanowienia własnego państwa. W odpowiedzi na zajmowanie przez Ukraiński Komitet Wojskowy gmachów publicznych, w zachodnich dzielnicach Lwowa zaczęły powstawać polskie oddziały, zajmując kluczowe obiekty. Rekrutowały się one głównie spośród młodych ludzi „Orląt Lwowskich”. Większość dorosłych mężczyzn znajdowała się jeszcze w wojsku lub obozach jenieckich. 34-letnia Zagórska nie była nowicjuszką w wojskowym fachu. Już jako dwudziestolatka produkowała bomby dla Organizacji Bojowej PPS Piłsudskiego, brała udział w zamachach, a po ucieczce do Galicji od 1911 roku była członkinią konspiracyjnego Związku Walki Czynnej Kazimierza Sosnkowskiego i Związku Strzeleckiego we Lwowie. Zagórska organizowała kobiecą służbę wywiadowczą dla I Brygady Legionów Polskich, a potem oddział kurierek, który w czasie wojny z Ukraińcami zajmował się werbowaniem i przeprowadzaniem do Lwowa polskich ochotników. Jej kolejną inicjatywą było stworzenie uzbrojonego kobiecego oddziału, którego zadaniem było utrzymanie porządku w mieście. Tak powstała Milicja Obywatelska Kobiet, na której bazie utworzono w grudniu 1918 roku Ochotniczą Legię Kobiet (OLK) – legendarny oddział amazonek. Święto Niepodległości w Tatrach. Na najpopularniejszych szczytach pojawiły się flagi Nie tylko Polacy świętują 11 listopada. Kto jeszcze celebruje ten dzień? Amazonki bronią Wilna Gdy w maju 1919 roku Lwów został znów zagrożony przez Ukraińców, legionistki zostały wysłane do zajęcia wsi Sokolniki. Kiedy ich zwolnione już ze służby koleżanki dowiedziały się o tym, natychmiast stawiły się w koszarach z żądaniem wydania im mundurów i broni. Na wieść o zbliżaniu się legionistek Ukraińcy w pośpiechu opuścili Sokolniki, więc do bezpośredniej walki, ku rozżaleniu dziewcząt, nie doszło. Sława lwowskich legionistek obiegła kraj i spowodowała powstanie 2. Ochotniczej Legii Kobiet w Wilnie. W połowie 1919 r. tamtejsze legionistki pod dowództwem ppor. Wandy Gertz wzięły udział w obronie miasta przed bolszewikami. 23-letnia Gertz także miała już spore doświadczenie bojowe – w latach 1914–1916 w męskim przebraniu i pod nazwiskiem Kazimierz Żuchowicz pełniła służbę w I Brygadzie Legionów Polskich. Na trudne pytania była przygotowana. Gdy pewnego razu sierżant zarzucił jej, że nie poszła na badanie lekarskie, bo chce ukryć, że jest kobietą, odpowiedziała mu, że o nim lekarz mówił to samo. Takich jak ona „przebierańców” było zresztą więcej; Zofia Kamińska służyła jako ułan Zygmunt Tarło, Maria Błaszczykówna jako Jan Tadeusz Zalewski a Maria Vetulani jako Marian Ipohorski. Ją akurat szybko zdemaskowano po tym gdy żołnierze stwierdzili że „Ipohorski nie chce rozmawiać o babach i nie klnie”. Ale dzięki swojej odwadze pozostała na służbie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/47e847675382bc1724f22f5d4a94ea0cadb2ea5b-15fb63d.jpg" width="1280" height="853" alt="Początkowo OLK działała jako milicja w ramach lwowskiej Straży Obywatelskiej. Potem organizowała i szkoliła kobiece oddziały do udziału w walkach. Stała się formacją ściśle wojskową. Fot. Archiwum Akt Nowych" title="47e847675382bc1724f22f5d4a94ea0cadb2ea5b-15fb63d" /> Bez męskiego przebrania służyła zaś w II Ochotniczym Szwadronie Śmierci 34-letnia Janina Łada-Walicka, która służbę ułana na froncie łączyła ze zbieraniem materiałów prasowych. Publikowała je jako korespondencje wojenne we lwowskim czasopiśmie „Pobudka”. Podobnie jak Helena Bujwidówna, która odmówiła służby sanitariuszki i zażądała wydania karabinu, by walczyć na pierwszej linii. Natychmiast stała się tematem plotek, a o jej rzekomej śmierci krążyły po Lwowie legendy. 22 listopada 1918 roku, w czasie przemarszu przez wyzwolone lwowskie ulice, podbiegła do niej starsza kobieta, pytając: „A nie wiecie przypadkiem, jak zginęła Bujwidówna?”. „Ja jestem Bujwidówna” – odpowiedziała Helena. „O, paniusieczku, a tośmy słyszeli, że ją granat na połowę rozwalił…”. Ochotnicza Legia Kobiet Podczas wojny z bolszewikami OLK rozrosła się do 2,5 tys. kobiet, które wzięły udział w obronie Lwowa, Wilna i Warszawy. Mieszkańcy Otwocka długo wspominali, jak uzbrojone kobiety przetrząsały lasy nad Świdrem, polując na ukrywających się w nich Rosjan. Z kolei legionistki Wandy Gertz weszły w skład oddziałów generała Żeligowskiego, które w październiku 1920 r. podczas pozorowanego buntu odebrały Wilno z rąk Litwinów. W tym czasie OLK była już znana z niebywałego wręcz rygoru i dyscypliny, jakich na próżno było szukać w oddziałach męskich. Powodem były formułowane często pod adresem legionistek obawy o ich prowadzenie się. Przyjmowana do służby w OKL kobieta musiała nie tylko wylegitymować się świadectwem szkolnym i zaświadczeniem lekarskim o dobrym stanie zdrowia, ale też dwoma „świadectwami moralności”, wydanymi przez proboszcza i policję. Za samą rozmowę z żołnierzem na ulicy legionistka dostawała dwa tygodnie ścisłego aresztu, a przy kolejnym takim zdarzeniu natychmiast wydalano ją z szeregów. Za zniewagę munduru żołnierza OLK ochotniczka otrzymywała karę chłosty – 25 rózeg przed całym oddziałem. Legionistki były jednak narażone na męskie zaczepki. O ile w „feministycznym” Lwowie ich widok nikogo nie dziwił, o tyle po przyjeździe do Poznania kobiety w mundurach oglądano jak przybyszów z innej planety. Wielkopolscy oficerowie postanowili też sprawdzić ich wojskową przydatność, stawiając każdej pół funta kiełbasy, duże piwo i kieliszek wódki. „Nie wolno się krztusić i duszkiem!” – padła komenda. „Rozkaz rozkazem – skomentuje później we wspomnieniach jedna z legionistek kapral Lipowicz. – Ale mnie oczy na wierzch wyszły w gardle tak piekło, jakby ktoś tam węgle rozżarzone wpuścił”. Nic więc dziwnego, że tak zorganizowana i szkolona formacja budziła nie tylko postrach wśród wrogów, ale stała się też kuźnią kadr, z której wyszły tak wybitne indywidualności jak Maria Wittek, pierwsza w historii Wojska Polskiego kobieta generał, czy Stanisława Paleolog, twórczyni Policji Kobiecej i komisarz Policji Państwowej. Jednak w marcu 1922 roku, wbrew protestom kobiet, Legia została rozwiązana. Stało się to, co przewidział Wańkowicz, opisując zdarzenia z 1918 roku: „Zajęliśmy Mińsk, rozkwieciły się ulice amarantami. Jeszcze w pierwszym dniu »baby« same stały z karabinami pod wrotami swoich składów, ale drugiego dnia usunięto je i stamtąd. Zaczęły się wiwaty, nagrody. Posypały się odznaczenia za obronę Mińska rozdawane hojnie każdej parze portek, która zdążyła defilować amarantowemi szaserami, już kiedy weszli Niemcy, już kiedy było bezpiecznie, już kiedy było po wszystkim. Kierowniczki pogotowia wojennego, które zebrały w ewidencję cały materiał ludzki, co pozwoliło opanować dla korpusu Dowbora imponujące zapasy rosyjskiego północno-zachodniego frontu, nie otrzymały ani odznaki ustanowionej dla obrońców Mińska, ani nawet wstążeczki amarantowej Korpusu. Za to pierwszym odesłane pociągiem z Mińska znalazły się w Bobrujsku, by kontynuować pracę”. Wywiad – kobieca specjalność 6 sierpnia 1914 roku Zofia Zawiszanka – pierwsza w historii wywiadowczyni Wojska Polskiego, dostała rozkaz zbadania, czy pod klasztorem w Jędrzejowie Moskale nie przygotowują zasadzki na „Kadrówkę”, czyli Pierwszą Kompanię Kadrową – pododdział piechoty utworzony przez Józefa Piłsudskiego w Krakowie trzy dni wcześniej z połączenia członków „Strzelca” i Polskich Drużyn Strzeleckich. Z raportem dotarła do kwatery Piłsudskiego pod Chęcinami, gdzie natychmiast dostała propozycję kontynuowania działalności szpiegowskiej. „Wyznaczono mi dokładnie drogę: Bolmin–Piękoszów–Podzamcze–Ćmińsko, którą miałam pokonać jak najprędzej, wysyłając z kilku punktów meldunki, choćby o jednym napotkanym kozaku. Miałam ruszyć wskazanym mi szlakiem do Suchedniowa, stamtąd zaś uruchomić na stałe sieć wywiadowczą i dotrzeć aż do Radomia. Podniosłam się z głową nabitą mnóstwem nazw, miejscowości, cyfr, różnych aktualnych kwestii taktycznych i pytań, na które miałam zdobyć odpowiedź. W tej chwili miałam w duszy więcej, niż niedawne żywiołowe uczucia na widok polskich mundurów i polskiej broni; teraz sama czułam się strażą tego ukochanego wojska”– wspominała Zofia Zawiszanka w wydanej w II Rzeczypospolitej monografii zatytułowanej „Wierna służba”. Niemal cała sieć wywiadowcza Kadrówki i Legionów opierała się na kobietach. Zdobywały informacje, przedzierały się z raportami przez opanowane przez obce armie tereny i linie frontów. Piłsudski w książce „Moje pierwsze boje” przyznawał: „Wielką jest zaiste zasługą Beliny i mojego biura wywiadowczego, złożonego prawie wyłącznie z kobiet, że mogłem posiadać wówczas dane o nieprzyjacielu”. Długa droga sufrażystek z Wyoming. Jak w Stanie Równości walczono o równouprawnienie 10 grudnia 1869 roku terytorialna władza ustawodawcza w Wyoming przyznała kobietom prawo wyborcze i prawo do pełnienia funkcji publicznych. Historia przyznania kobietom prawa do głosowania w Wy... Działalność biura wywiadowczego obejmowała nie tylko bieżące rozpoznanie sytuacji na froncie. Nelly Grzędzińska kursowała regularnie między kwaterą Piłsudskiego a Wielką Brytanią, Szwajcarią, Francją i Holandią, dostarczając do kraju memoriały obrazujące stan sprawy polskiej za granicą. Regina Boguszewska została wysłana przez Polską Organizację Wojskową na Kresach z misją wywiadowczą do Moskwy bez uprzedzenia, że trzech kurierów już stamtąd nie wróciło. Mimo że była to jej pierwsza taka wyprawa, poradziła sobie doskonale, podobnie jak w kolejnych misjach do Charkowa i Odessy, gdzie zdobywała cenne informacje o planach bolszewickich władz i wojska. Takie akcje w bolszewickim państwie wymagały od kobiet poświęcenia także z innego powodu. Jak wspominała jedna z kurierek Wiktoria Jowisz, aby nie budzić podejrzeń ubranie powinno być jak najgorsze, rzeczy jak najmniej, w prostym worku. Uważać trzeba, żeby swym zewnętrznym wyglądem nie przypominać w niczym inteligenta i burżuja”. To była właśnie tajemnica sukcesów Reginy Boguszewskiej, która potrafiła ucharakteryzować się na taką „biedotę”, że współczuli jej nawet czekiści. W sumie w działalności wywiadowczej na Kresach kierowanej przez komendę KN 3 w Kijowie brało udział około 200 kobiet, z których wiele zapłaciło za to życiem. To właśnie wywiadowczyniom z KN 3 przyznano aż 26 orderów Virtuti Militari na 44 kobiety odznaczone nimi za lata 1914–1921. Niestety, większość pośmiertnie. Przyszłość powinna być kobietą. Czy po latach walki przyjdzie czas równości? Wiele osób uważa, że nadszedł czas, aby kobiety odrzuciły gorszy status, domagały się równości i bez poczucia winy ujawniały swoje ambicje i sukcesy. Jak wygląda współczesna emancypacj... Prawa kobiet w Polsce I wojna światowa wyzwoliła kobiety, wywracając dotychczasowy patriarchalny porządek w Europie i systemy prawne państw zaborczych. W cieniu walki o niepodległość działał także ruch, którego celem było uzyskanie przez Polki pełni praw wyborczych. Szczególnie silny był w zaborze rosyjskim, gdzie od ponad 100 lat status kobiet regulował... Kodeks Napoleona. Narzucał on Polkom status niemal niewolnicy: zamężne kobiety nie mogły posiadać osobnych dokumentów tożsamości, nie wolno im było opuszczać wyznaczonego przez mężów miejsca zamieszkania, nie miały też prawa do własnych dochodów ani nie mogły same zeznawać w sądach, ich prawa rodzicielskie mogły być ograniczone przez instytucję rady familijnej, a rozwód na wniosek kobiety był możliwy wyłącznie w sytuacji, gdy „mąż trzymał nałożnicę w domu”. Obowiązujące w dwóch pozostałych zaborach kodeksy cywilne były nieco bardziej liberalne. Mimo złagodzenia w 1902 roku przepisów prawa małżeńskiego, Kodeks Napoleona stał się symbolicznym wrogiem rodzącego się pod wszystkimi trzema zaborami ruchu feministycznego i został publicznie spalony na zjeździe Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich w 1908 roku. Był to symboliczny początek rozpoczęcia przez Polki otwartej walki o uzyskanie pełnych praw wyborczych, której impuls dała decyzja parlamentu Finlandii z 1906 roku o przyznaniu ich kobietom w tym kraju. Tak się złożyło, że o prawa kobiet i niepodległość walczyły często te same bojowniczki. Już pierwszego dnia po przybyciu Józefa Piłsudskiego z więzienia w Magdeburgu do Warszawy 51-letnia Justyna Budzińska-Tylicka, międzynarodowa działaczka feministyczna, zażądała od niego w imieniu Centralnego Komitetu Równouprawnienia Kobiet wydania dekretu o przyznaniu Polkom tych samych praw politycznych, jakie mają mężczyźni. Akcja była skoordynowana na terenie całego kraju. „Powiadają, że powinno być jak dawniej: niechże już wybierają robotnicy, chłopi, nawet analfabeci, ale zbrodniarzom, wariatom i kobietom głosu dać nie można. Drogie czytelniczki, w ładnym jesteśmy towarzystwie!” – pisało w te dni krakowskie feministyczne czasopismo „Na Posterunku”. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/99de781846ab2c636525ebc265eefffe3e4dbf36-ff0fddb.jpg" width="1279" height="862" alt="Kobiety zasiadały w ławach poselskich od pierwszego posiedzenia sejmu w 1919 roku. Niestety jednak, parlamentarzystek tych nie było zbyt wiele. Na zdjęciu powyżej: sylwetki nowych posłanek w magazynie „Świat” z 1931 r. Fot. Archiwum Akt Nowych" title="99de781846ab2c636525ebc265eefffe3e4dbf36-ff0fddb" /> Co ciekawe, postulaty równouprawnienia pojawiły się również na łamach prasy katolickiej. Poznański „Przegląd Katolicki” w numerze z 17 listopada 1918 roku pisał: „Wojna obecna zrównała kobietę i mężczyznę, składając na ich barki równy ciężar obowiązków i licznych trudów. We wszystkich dziedzinach życia i zawodach stanęły do pracy kobiety, zastępując mężczyzn, przebywających na polu walki. Ich pracy zawdzięczamy, żeśmy szczęśliwie przetrwali zawieruchę wojenną. Stąd też organizacje kobiece podniosły żądanie, aby wobec równych obowiązków, równe zyskały dziś prawa obywatelskie i polityczne. Cokolwiek ludzie o tej sprawie równouprawnienia sądzić mogą lub sądzą, to jednakże nie ulega wątpliwości, że oddanie kobietom pełni praw obywatelskich odpowiada duchowi naszej katolickiej religii (…). Ruch ten nowy witamy ze szczerą radością”. Piłsudski dekret podpisał 28 listopada 1918 roku. A po wyborach do Sejmu Ustawodawczego, na pierwszym posiedzeniu 10 lutego 1919 roku w ławach poselskich zasiadło pierwszych osiem Polek: Zofia Moczydłowska z chrześcijańskiego Narodowego Zjednoczenia Ludowego, Anna Piasecka i Franciszka Wilczkowiakowa z Narodowej Partii Robotniczej, Zofia Sokolnicka i Gabriela Balicka-Iwanowska z endecji, Irena Kosmowska i Jadwiga Dziubińska z lewicowego PSL „Wyzwolenie” oraz Zofia Moraczewska z PPS. Walka o niepodległość kraju wciąż trwała – ostateczne granice Polski zostaną ustalone dopiero w 1922 roku – jednak Polki mogły już świętować swoje własne zwycięstwo. Materiały pochodzą ze zbiorów Archiwum Akt Nowych.
Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
Dolny Śląsk pełen jest tajemniczych zakątków i nieoczywistych atrakcji. Jednym z takich miejsc jest cmentarz w Kliczkowie. Takiej nekropolii nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce.
W tym artykule: Zamek w Kliczkowie Cmentarz dla koni w Kliczkowie Z przeprowadzonej pod koniec 2020 roku ankiety wynika, że w Polsce znajduje się ponad 12 tysięcy cmentarzy, z czego zdecydowaną większą stanowią cmentarze wyznaniowe. Na terenie naszego kraju nie brakuje jednak nekropolii, które znacznie wyróżniają się na tle pozostałych. W poszukiwaniu jednej z nich warto udać się na Dolny Śląsk, a dokładniej do miejscowości Kliczków, oddalonej o niespełna półtorej godziny drogi od Wrocławia. Zamek w Kliczkowie Niewielki Kliczków to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. Magnesem przyciągającym turystów do tej liczącej niespełna 300 mieszkańców dolnośląskiej wsi jest przede wszystkim wybudowany w iście francuskim stylu zamek, którego historia sięga czasów piastowskich. Na początku budynek pełnił funkcję warowni granicznej, która wraz z podobnymi fortyfikacjami chroniła Księstwo Świdnicko-Jaworskie. W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce różnych właścicieli – zarówno polskich, jak i niemieckich rodów szlacheckich – a każdy z nich dodawał coś od siebie – rozbudowując lub unowocześniając jego wnętrza. Największe zmiany zaszły w XIX w., kiedy obiektem zarządzał Fryderyk Hermann Jan Jerzy zu Solms-Baruth. To właśnie wtedy rezydencja przyjęła swój obecny kształt, który zawdzięcza dwóm znanym berlińskim architektom – Henrykowi Kayserowi i Karolowi von Grossheimowi. Ponadto posiadłość otoczono wówczas olbrzymim, 80-hektarowym parkiem rodem z angielskiego dworu. Pomysłodawcą założenia parkowego był ceniony architekt i planista Eduard Petzold. W XX w. najsłynniejszy zabytek Kliczkowa popadł w ruinę z powodu zaniedbania. Wybuch II wojny światowej oraz najazdy wojsk radzieckich i niemieckich też nie poprawiły sytuacji. Dopiero w 1999 r. zamek został odkupiony i przekształcony w hotel i ośrodek wypoczynkowy. Cmentarz dla koni w Kliczkowie Okolice kliczkowskiego zamku skrywają wiele niesamowitych atrakcji i miejsc do odkrycia. Na terenie wspomnianego już zabytkowego parku, będącego jednym z najlepiej zachowanych realizacji Petzolda na Śląsku, znajdują się m.in. Pałacyk Wdowy, Folwark Książęcy, a także cmentarz dla koni. Ta jedyna tego typu nekropolia w Polsce powstała w 1881 r. na prośbę rodziny zu Solms-Barutch, by w ten sposób uczcić pamięć ulubionych wierzchowców ostatnich arystokratów Kliczkowa. Do naszych czasów przetrwały tylko dwa pomniki, choć jeszcze w latach 50. było ich kilkanaście. Jeden z nich, z 1938 roku, upamiętnia konia Juno, który – jak możemy przeczytać na płycie – należał do „starego księcia”. Z kolei na drugim nagrobku inskrypcja jest niemal nieczytelna, ale najprawdopodobniej został on poświęcony psu myśliwskiemu, także należącego do starego księcia. Na głazie zauważalne są ślady ostrzelania z broni ręcznej. W 2009 r., z inicjatywy Fundacji Pro Culturae Bono, na Cmentarzu Koni pojawił się nowy nagrobek upamiętniający klacz o imieniu Zacateca, określanej jako „Klacz Rycerska Zamku Kliczków”. Nagrobek ten stanął pomiędzy dwiema zachowanymi, oryginalnymi płytami. Rewitalizacja nekropolii to tylko jeden z elementów działań fundacji na rzecz odnowienia terenów otaczających Zamek Kliczków. Przywrócenie dawnego blasku XIX-wiecznemu parkowi, który kiedyś rozciągał się na niemal 80 hektarów, a dziś zajmuje ok. 7 ha, stanowi ważny element ochrony lokalnej kultury i przyrody. Co ciekawe, w ostatnich latach park wokół cmentarza stał się miejscem popularnych wydarzeń sportowych, takich jak Międzynarodowy Sportowy Rajd Konny w 2019 roku czy doroczne Wyścigi Psich Zaprzęgów. Dodajmy, że zamek Kliczków oferuje zwiedzanie dla grup zorganizowanych po wcześniejszej rezerwacji, z możliwością wyboru oprowadzania w języku angielskim lub niemieckim. Kilka razy do roku organizowane są również nocne wycieczki po rezydencji. Aktualny harmonogram i wszystkie potrzebne informacje znajdziecie na oficjalnej stronie obiektu. Źródło: kliczkow.com.pl; gov.pl; National Geographic Polska. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Wyprzedził erę Instagrama o 200 lat. Tak wyglądało pierwsze selfie w historii
Dziś selfie to nasza codzienność, ale jego historia sięga dalej, niż mogłoby się wydawać. Pierwsze zdjęcie „z ręki” powstało w XIX wieku, na długo przed wynalezieniem smartfonów. Kto był jego autorem i jak powstało?
W tym artykule: Wielki Konkurs Fotograficzny Kto zrobił pierwsze selfie? Z selfie wiąże się spore niebezpieczeństwo Selfie to nic innego jak zdjęcie wykonane „z ręki” za pomocą telefonu komórkowego lub aparatu, obejmujące twarz osoby fotografującej. Uchodzi za nieodłączny element naszych codzienności, w której olbrzymią rolę w kreowaniu rzeczywistości odgrywają media społecznościowe, takie jak Facebook czy Instagram. Moda na „sweet focie”, lub jak kto woli, „focie z ręki” opanowała internet do takiego stopnia, że „selfie” zostało uznane za słowo 2013 roku przez redaktorów Oxford Dictionary. Zainteresowanie słowem „selfie” wzrosło w tamtym czasie o ponad 17 tysięcy procent. Jedno z najsłynniejszych „selfie”, jakie kiedykolwiek udostępniono w sieci, pochodzi z gali rozdania Oscarów w 2014. Na grupowym zdjęciu widać największe gwiazdy Hollywood, m.in. Bradleya Coopera, Brada Pitta, Angelinę Jolie, Jennifer Lawrence, Kevina Spaceya, Meryl Streep oraz Jareda Leto. Post opublikowany na oficjalnym profilu Ellen DeGeneres na Twitterze zebrał do tej pory ponad 2 miliony polubień i jeszcze więcej, bo niemal 3 miliony udostępnień. Słowo „selfie” po raz pierwszy zostało użyte w 2002 roku na jednym z australijskich forów. Dwa lata później hasztag #selfie zadebiutował na Twitterze. W błędzie są jednak osoby, które używają, że „sweet focia” to wynalazek naszych czasów. Pierwsze selfie w historii zostało wykonane bowiem w… XIX wieku. Kto był jego autorem i, co najważniejsze, jak wyglądała fotografia? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Światowy Dzień Selfie. Ekspert od extreme-seflie radzi, jak zrobić idealne zdjęcie Selfie już na dobre weszło do naszej codzienności. Ale obok zwykłych zdjęć z przyjaciółmi i fotek w lustrze, istnieje też zupełnie nowa odmiana – extreme selfie. Lee Thompson, który ja... Wielki Konkurs Fotograficzny Fotografia przeszła daleką drogę – od dagerotypów po cyfrowe autoportrety z telefonu. Dziś to nie tylko sposób na uwiecznianie chwili, ale także sztuka, która wzrusza i inspiruje. Jeśli fotografia to Twoja pasja, zachęcamy do udziału w Wielkim Konkursie Fotograficznym National Geographic – jednym z najważniejszych wydarzeń fotograficznych w Polsce. To wyjątkowa okazja, by Twoje zdjęcia znalazły się w gronie najlepszych w kraju. Wielki Konkurs Fotograficzny już od 21 lat odkrywa, rozwija i nagradza talenty – zarówno profesjonalistów, jak i amatorów. W tegorocznej edycji uczestnicy mogą spróbować sił w 10 kategoriach tematycznych. Zwycięzcy każdej z nich otrzymają wyjątkowe nagrody, a najlepsze fotografie powalczą o prestiżowe Grand Prix. Na zgłoszenia czekamy do 3 listopada 2025 roku. Kto zrobił pierwsze selfie? Odpowiedź brzmi: Robert Cornelius, amerykański chemik i pionier fotografii. Zdjęcie, które opatrzył podpisem „pierwszy światłowy obraz w dziejach”, zrobił w 1839 r. W tym samym roku w Polsce Juliusz Słowacki wydał „Balladynę”, a Wielka Brytania zajęła Hongkong. Słynny autoportret powstał za pomocą bardzo czasochłonnej techniki dagerotypii, w wyniku której na metalowej płytce otrzymywany jest obraz. Unikatowy, bo bez możliwości powielenia. Dodajmy, że w czasie jego wykonania fotografowany musiał siedzieć nieruchomo przez ok. 20 minut. Metodę opracowano w latach 30. XIX wieku, a jej autorami byli Francuzi – Joseph Nicéphore Niépce i Louis Jacques Daguerre, od którego zresztą wzięła się nazwa dagerotypia. Tak wyglądało pierwsze selfie w historii: <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8754e5ee20a568396402249272b6c27985d7557d-e5049bc.jpg" width="791" height="1024" alt="Robert Cornelius urodził się w 1809 roku w rodzinie holenderskich imigrantów. Na świat przyszedł w Filadelfii w stanie Pensylwania. Zmarł w 1893 roku w wieku 84 lat / Fot. Universal History Archive/UIG via Getty Images" title="8754e5ee20a568396402249272b6c27985d7557d-e5049bc" /> Za jednego z pionierów w robieniu selfie uważany jest także Joseph Byron. Znany angielski fotograf i założył Byron Company na Manhattanie pozostawił po sobie mnóstwo „foci z ręki”. Najsłynniejsza powstała w 1909 roku w Nowym Jorku. W jego kolekcji nie brakuje także grupowych selfie, na których towarzyszą mu Pirie MacDonald, Colonel Marceau, Pop Core i Ben Falk. Z selfie wiąże się spore niebezpieczeństwo Niestety, osób podążających za sławą bez krzty rozumu jest z roku na roku coraz więcej, co niesie za sobą tragiczne konsekwencje. Chęć zrobienia wyjątkowego selfie powoduje, że górę nad rozsądkiem bierze brawura. W 2021 roku 38-letnia turystka zmarła po tym, jak spadła z dużej wysokości, kiedy chciała zrobić sobie selfie na klifie Grampians National Park w Australii. Akcja poszukiwawcza trwała 6 godzin. Podobnych historii jest znacznie więcej. W 2019 r. 22-letni turysta wszedł na wodospad w jednym z tajskich parków wodnych, mimo tabliczek ostrzegawczych, poślizgnął się na mokrych kamieniach i spadł z wysokości około 15 metrów. Mężczyzna zmarł na miejscu. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zagadka z dzieciństwa rozwiązana. Wiemy już, dokąd nocą tupta jeż
Kto z nas nie zastanawiał się kiedyś: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Odpowiedź wcale nie jest taka trudna.
W tym artykule: Dokąd nocą tupta jeż? Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Ciekawostki o jeżach Jesień kojarzy nam się przede wszystkim ze spadającymi liśćmi, kasztanami, ale i zwierzętami, przygotowującymi się na nadejście mroźnych miesięcy. Wśród nich są jeże, które, jak wiele innych stworzeń, zapadają w sen zimowy. Przypomnieć o tym postanowiły Lasy Państwowe, publikując w sieci specjalny post poświęcony tym niewielkim ssakom. Co więcej, leśnicy postanowili odpowiedzieć również na klasyczne pytanie – „dokąd nocą tupta jeż?”. Dokąd nocą tupta jeż? Zanim dowiemy się, co po zmroku robi ten uroczy ssak, warto przypomnieć genezę słynnego pytania. Nieco starsi czytelnicy z pewnością pamiętają emitowany z przerwami od 1982 do 2007 roku na antenie telewizji publicznej program dla dzieci „Domowe przedszkole”. Już w czołówce słychać tam ikoniczne: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Po upływie czterech dekadach i kolejnych pokoleniach młodych widzów dopytujących o nocne życie jeży, zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Z facebookowego wpisu dowiadujemy się, że nocą jeże potrafią przebyć nawet 3 kilometry, co jest nie lada osiągnięciem, biorąc pod uwagę ich niewielkie rozmiary. Główny powód nocnych eskapad mierzących maksymalnie 26 cm ssaków to po prostu chęć zdobycia pożywienia. – A więc już wiemy, gdzie jeże tuptają nocą — jeść! – podkreślają leśnicy. I dodają, że w trakcie jednej nocy jeże zjadają ok. 200–250 g owadów i innych bezkręgowców. Szacuje się, że jeż nocą powinien zjeść pokarm odpowiadający 1/6 masy swojego ciała. Jeżeli jesienią jeż nie będzie ważył co najmniej 700 g, to małe prawdopodobieństwo, że przeżyje zimę. Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Leśnicy przy okazji zaapelowali do wszystkich internautów, by szczególnie jesienią uważali na jeże. To czas, kiedy te niewielkie ssaki szukają schronienia i pomału zapadają w sen zimowy. – Jeże zimują bardzo często w parkach i ogrodach w stertach liści. Okres października to ten czas kiedy pomału zapadają w sen zimowy. Dlatego apelujemy: nie palcie liści! To jest ich dom na czas zimy – czytamy. Przypomnijmy, że Lasy Państwowe co i rusz dzielą się z czytelnikami różnymi leśnymi ciekawostkami za pośrednictwem swoich mediów społecznościowych. Na National-geographic.pl informowaliśmy już między innymi o niecodziennymi nagraniu z jednego z polskich lasów, na którym uwieczniono rysia. Niemałe poruszenie wywołała również fotografia autorstwa Macieja Chromego, przedstawiająca bardzo rzadkie zjawisko. Złudnie przypominające wyciek niebezpiecznych substancji. Najszczęśliwsze zwierzę na świecie wywołuje uśmiech za każdym razem. Ale samemu pupilowi nie zawsze jest do śmiechu Kuoka, czyli najszczęśliwsze zwierzę na świecie, potrafi poprawić humor nawet po najcięższym dniu. Jednak jego wiecznie uśmiechnięty pyszczek może być bardzo mylący. Co się za nim kryje? Ciekawostki o jeżach Średnia długość życia jeża na wolności to 3–8 lat. Najstarszy jeż na świecie dożył 16. roku życia. Thorvald, bo tak wabił się rekordzista, zamieszkiwał okolice miasta Silkeborg w środkowej Danii. Gdyby nie atak psa, prawdopodobnie przeżyłby jeszcze dłużej. Poprzedni rekord najdłuższego życia wśród jeży europejskich należał do samicy z Irlandii, która przeżyła 9 lat. Jeże są mięsożerne. Zajadą się m.in. dżdżownicami, ślimakami, żabami, a nawet małymi gryzoniami. Potrafią także polować na węże. Na grzbiecie dorosłego jeża znajduje się ok. 7,5 tys. kolców. W ciągu swojego życia jeże mają trzy komplety kolców. Jeże mają słaby wzrok i widzą świat w odcieniach szarości. W Polsce występują dwa gatunki: jeż wschodni (Erinaceus concolor) oraz jeż europejski lub zachodni (Erinaceus europaeus). Reakcją obronną jeża jest zwijanie się w kulkę. W ten sposób łapki, nos i brzuch są chronione przez kolce. Jeże potrafią wspinać się na niewielkie wysokości i doskonale pływać. Ciąża u samicy jeża trwa pięć tygodni. Jeże nie nabijają na kolce jabłek. 10 listopada przypada Międzynarodowy Dzień Jeża. View oEmbed on the source website Źródło: Lasy Państwowe/Facebook Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Czy pies ma kolana? Weterynarze rozwiewają popularny mit
Czy pies ma kolana – to pytanie, które zaskakująco często pojawia się wśród właścicieli czworonogów. Choć brzmi nietypowo, odpowiedź jest jednoznaczna i ma ciekawe uzasadnienie.
Spis treści: Czy pies ma kolana? Ile kolan ma pies? Chore kolano u psa Ciekawostki o psach Wbrew pozorom anatomia psa w wielu aspektach przypomina budowę ludzkiego układu kostnego. Psy, podobnie jak ludzie, mają kolana – zlokalizowane w tylnych łapach. Mało kto jednak wie, że również w przednich łapach znajduje się odpowiednik „kolana”, który pełni zupełnie inną funkcję. Zrozumienie tego układu może pomóc lepiej dbać o zdrowie pupila i rozpoznawać sygnały możliwych kontuzji. Czy pies ma kolana? Pies, podobnie jak człowiek i inne ssaki, ma kolana. Po jednym na każdej z dwóch tylnych łap. Odgrywają one kluczową rolę w poruszaniu się, a konkretnie w chodzeniu, skakaniu czy bieganiu. Psie kolano to niezwykle złożony staw, który składa się z różnych kości: kości udowej, kości piszczelowej, kości strzałkowej, rzepki, łąkotki, więzadeł krzyżowych. Kluczowym elementem stabilizującym kolano psa jest rzepka, która utrzymuje kości na właściwym miejscu i zapobiega ich przemieszczaniu. Powierzchnie stawowe kości pokrywa chrząstka, która pełni istotną funkcję – dzięki niej ruch nie sprawia psu bólu, nawet podczas intensywnej aktywności. Za możliwość poruszania stawem odpowiadają otaczające kolano mięśnie, które generują niezbędną siłę do jego zginania i prostowania. Wiele osób może błędnie interpretować położenie psiego kolana, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi, u psa znajduje się ono stosunkowo wysoko – tuż pod kością udową, osłoniętą masą mięśniową. Zdarza się, że za kolano uznaje się niżej położony staw skokowy, co jest anatomiczną pomyłką. W praktyce psy poruszają się na palcach, co wpływa na ich wyjątkowy sposób chodzenia. Ile kolan ma pies? Fakty anatomiczne, które mogą Cię zaskoczyć Nieprzypadkowo fraza „ile kolan ma pies?” znalazła się w czołówce wyszukiwań Google. Zainteresowanie tym tematem wzrosło gwałtownie po emisji odcinka popularnego teleturnieju, w którym uczestnicy musieli odpowiedzieć na pozornie proste pytanie dotyczące anatomii psa. Do wyboru mieli dwie odpowiedzi: „2” lub „4”. Prawidłowa odpowiedź, czyli „2”, wywołała niemałe zaskoczenie – i tym samym uruchomiła lawinę wyszukiwań. W rzeczywistości pies, podobnie jak większość czworonożnych ssaków, posiada dwa kolana – znajdują się one tylko na tylnych kończynach. Są to stawy kolanowe, które odpowiadają ludzkim kolanom i odgrywają kluczową rolę w poruszaniu się psa, zapewniając amortyzację, stabilizację i zdolność do skakania. Przednie łapy psa nie mają kolan, lecz łokcie. Ich budowa anatomiczna przypomina ludzkie kończyny górne – z barkiem, ramieniem, łokciem oraz nadgarstkiem. To właśnie staw łokciowy łączy ramię z przedramieniem i umożliwia charakterystyczny sposób poruszania się psa. Tymczasem tylne kończyny, na których znajdują się kolana, zbudowane są bardziej jak ludzkie nogi – z biodrem, udem, kolanem i stawem skokowym. Błędne przekonanie, że pies ma cztery kolana, wynika najczęściej z uproszczonego myślenia o symetrii ciała zwierzęcia i z utożsamiania zginających się stawów na wszystkich kończynach z kolanami. Jednak w biologii i weterynarii rozróżnia się wyraźnie stawy kończyn przednich i tylnych, zarówno pod względem funkcji, jak i nazewnictwa. Zrozumienie prawidłowej budowy anatomicznej psa ma znaczenie nie tylko dla ciekawostek, ale również dla świadomej opieki nad pupilem – szczególnie w kontekście diagnozy kontuzji czy planowania aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości jego układu ruchu. Chore kolano u psa – objawy, przyczyny i rasy najbardziej narażone na urazy Niestety, problemy z kolanami u psów są dość częste i mogą znacząco obniżyć komfort życia zwierzęcia. Staw kolanowy psa, złożony z kości udowej, rzepki, kości piszczelowej oraz układu więzadłowego, jest kluczowym elementem układu ruchu – dlatego nawet drobne uszkodzenia mogą prowadzić do bólu, ograniczenia ruchomości i kulawizny. Do najczęstszych schorzeń kolana u psów należą: Zwichnięcie rzepki – to przemieszczenie rzepki poza prawidłowy tor ruchu, co skutkuje niestabilnością stawu. Objawia się często przerywaną kulawizną, podnoszeniem łapy w trakcie chodzenia lub chwilowym „przeskakiwaniem” kończyny. Schorzenie może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego – jedno z najpoważniejszych uszkodzeń, porównywalne z zerwaniem ACL u ludzi. Prowadzi do silnej kulawizny, obrzęku kolana i trudności z poruszaniem się. Wymaga często interwencji chirurgicznej. Zapalenie stawu kolanowego (artretyzm lub zapalenie zwyrodnieniowe) – może być efektem przewlekłych przeciążeń, wieku, otyłości lub wtórnym objawem innych chorób. Pies staje się mniej aktywny, unika ruchu i wykazuje wrażliwość na dotyk w okolicy kolana. Wczesna diagnoza ma kluczowe znaczenie, dlatego każdy właściciel powinien udać się do weterynarza, gdy zauważy, że jego pies: kuleje lub unika obciążania jednej z tylnych łap, ma trudności ze wstawaniem lub wskakiwaniem, często liże lub gryzie okolice kolana, wykazuje zmniejszoną aktywność fizyczną. Wczesna konsultacja weterynaryjna, odpowiednia diagnostyka (m.in. RTG, rezonans magnetyczny, badanie ortopedyczne) oraz indywidualnie dobrane leczenie – farmakologiczne, fizjoterapeutyczne lub chirurgiczne – mogą skutecznie zahamować postęp choroby i przywrócić psu sprawność ruchową. Źródła: Outdoordogfun.com, archiwum NG Nasz autor Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Jego pazury przypominają sztylety. Najgroźniejszego ptaka świata spotkasz w Polsce
Kazuar uznawany jest za najgroźniejszego ptaka świata. Ten „współczesny dinozaur” budzi respekt już samym wyglądem, a śmiercionośne pazury sprawiają, że lepiej nie stawać mu na drodze.
W tym artykule: Najgroźniejszy ptak świata. Jak wygląda kazuar? Gdzie można spotkać kazuara? Czy kazuar jest niebezpieczny? Kazuar nie bez powodu uchodzi za najniebezpieczniejszego ptaka świata. Choć na pierwszy rzut oka przypomina strusia czy emu, jego drapieżna natura sprawia, że potrafi być śmiertelnie groźny. Nawet dla człowieka, o czym boleśnie przekonali się ci, którzy go zlekceważyli. Najgroźniejszy ptak świata. Jak wygląda kazuar? Kazuary, jak zresztą wszystkie ptaki, są blisko spokrewnione z dinozaurami, a dokładniej z jedyną linią, która przetrwała masowe wymieranie pod koniec kredy, około 66 milionów lat temu. Ten potężny nielot osiąga nawet 2 metry wysokości i waży około 60 kg. Jego silne nogi i śmiercionośne szpony (łudząco przypominające sztylety) budzą respekt zarówno wśród zwierząt, jak i ludzi. Ciało kazuara pokrywają ciemnobrązowe lub czarne pióra, które swoją strukturą przypominają grube, szorstkie włosy. Natomiast naga głowa i szyja wyróżniają się intensywnym, niebiesko-czerwonym ubarwieniem. Charakterystycznym elementem wyglądu jest kostny hełm, który prawdopodobnie pełni funkcję ochronną i pomaga ptakowi torować drogę w gęstej roślinności. Coraz więcej badań sugeruje także, że struktura ta pomaga w regulacji temperatury ciała, co jest kluczowe w gorącym i wilgotnym klimacie lasów deszczowych. Dodatkowo może wzmacniać i rozpraszać dźwięki wydawane przez ptaka, odgrywając rolę w komunikacji. Samotnicza natura kazuarów idzie w parze z doskonałym słuchem i świetnymi zdolnościami pływackimi. Ich dieta składa się głównie z owoców. To samiec wysiaduje jaja przez około 50 dni, a po wykluciu opiekuje się pisklęciem, ponieważ samica może być dla niego zagrożeniem. Gdzie można spotkać kazuara? Podrodzina kazuarów obejmuje trzy gatunki: kazuara hełmiastego, kazuara mniejszego, kazuara jednokoralowego. Występują głównie w Australii, w tropikalnych lasach Nowej Gwinei oraz na okolicznych wyspach. W niektórych społecznościach ich mięso uchodzi za przysmak, a kości i pióra są wykorzystywane do tworzenia tradycyjnych strojów na ceremonie. W Polsce jednego z najbliższych potomków dinozaurów można zobaczyć wyłącznie w ogrodach zoologicznych. Ostatni z nich przyszedł na świat w 2024 roku w warszawskim zoo. Co zaskakujące, według badań z 2021 roku kazuary mogły być pierwszymi udomowionymi ptakami. Ludzie hodowali je na tysiące lat przed oswojeniem kur, zbierając i inkubując ich jaja w celach hodowlanych. Czy kazuar jest niebezpieczny? Uważany za jednego z najbliższych potomków dinozaurów kazuar to – zdaniem wielu – najgroźniejszy ptak świata. Ptaki te aktywnie bronią swoich terytoriów, a trzymane w niewoli mogą być agresywne. Na przestrzeni ostatnich stu lat odnotowano liczne ataki na ludzi, z których dwa miały tragiczny finał. W 1926 roku w północnym Queensland kazuar śmiertelnie ranił 16-letniego Phillipa McLeana. Kolejna tragedia miała miejsce w 2019 r., gdy 75-letni Marvin Hajos został zaatakowany na swojej farmie w Gainesville na Florydzie. Co zrobić, gdy na swojej drodze spotkamy „współczesnego dinozaura”? Peter Rowles, działacz na rzecz ochrony środowiska, radzi, by przede wszystkim unikać gwałtownych ruchów. Panika i niekontrolowane gesty mogą sprowokować ptaka do ataku, dlatego kluczowe jest spokojne i opanowane zachowanie. – Rób wszystko, by nie zwracać na siebie uwagi kazuara. Ukryj się za drzewem i wtop w otoczenie. Nie krzycz, nie machaj rękami. Jeśli masz jedzenie, schowaj je – do kieszeni, za siebie lub poza pole widzenia ptaka – zaznacza Rowles w rozmowie z CNN. Źródła: CNN; ZOO Wrocław; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Czekają nas saharyjskie upały Prognozy na najbliższe lata nie są optymistyczne. Już w 2020 r. międzynarodowy zespół złożony z ekspertów z Chin, USA, Wielkiej Brytanii i Danii ostrzegał, że za pięć dekad 1/3 ludzkości będzie żyła w saharyjskim upale. To bezpośrednio przełoży się na choroby i większą umieralność ludzi, ale też generalny spadek produktywności. Przenoszenie się umiarkowanych temperatur w stronę biegunów Ziemi sprawi, że niemal cała Brazylia stanie się niezdatna do zamieszkania. Podobnie duże fragmenty Bliskiego Wschodu czy Indii. Także południe Stanów Zjednoczonych, kraje Ameryki Środkowej, części Australii. Na Starym Kontynencie z kolei klimat śródziemnomorski przeniesie się na północ, a afrykańskie upały obejmą Włochy, Hiszpanię czy Portugalię. Z drugiej strony zyskają kraje północnej Europy, bo zamieszkać będzie można już niemal za kręgiem polarnym. Nietypowe sposoby na upał Wysokie temperatury mogą być uciążliwe, ale istnieją sprawdzone sposoby na radzenie sobie z upałami, które są stosowane od wieków w krajach o ekstremalnym klimacie. Poznaj tradycyjne metody chłodzenia z Afryki i Azji, które mogą pomóc przetrwać najgorętsze dni. Egipcjanie przekonywali nas, że najlepsza na upał jest duża przewiewna chusta, którą można zawiązać na głowie (dobrze chroni też kark i ramiona). Sprawdza się zdecydowanie lepiej niż tradycyjny kapelusz. W tropikalnym klimacie Tajlandii, gdzie wilgotność powietrza jest bardzo wysoka, mieszkańcy mają swoje unikatowe sposoby na ochłodzenie organizmu. Popularnym napojem jest napar z imbiru, trawy cytrynowej, cynamonu, liści pandanowca i owoców bael. Mieszanka tych składników jest gotowana, a następnie chłodzona. Dodanie miodu wzbogaca napój, który nie tylko chłodzi, ale również ma właściwości zdrowotne. Podczas największych upałów w ciągu dnia, życie w Beninie właściwie zamiera. Wszyscy chowają się w cieniu, idą na przynajmniej dwugodzinną drzemkę. Często w cieniu palm. Niezawodnym sposobem na upał jest świeży sok z kokosa, który gasi pragnienie, zapewnia sporą dawkę witamin i mikroelementów oraz sałatka ze schłodzonego, dojrzałego arbuza. Kobiety z grupy etnicznej Himba, zamieszkującej Namibię, równomiernie pokrywają swoją skórę i włosy otjize. To czerwona maź powstała ze zmieszania ochry, popiołu i masła. Nie pachnie, a chro­ni skórę przed słońcem, owadami i brudem. Pozwala to zaoszczędzić wodę, która na pustyni jest bardzo cenna i nie zużywa się jej do kąpieli. Źródła: polskieradio.pl; archiwum redakcji. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Pałac Kultury i Nauki obchodzi 70. urodziny. Od samego początku wzbudzał kontrowersje
Pałac Kultury i Nauki od 70 lat dzieli Polaków. Dla jednych to symbol zniewolenia, dla innych ikona stolicy. Z okazji rocznicy przypominamy najciekawsze fakty o najbardziej kontrowersyjnym budynku w Polsce.
W tym artykule: Co warto wiedzieć o Pałacu Kultury i Nauki? Pałac Kultury i Nauki – ciekawostki Trudno o drugi budynek w Polsce, który ma tyle samo przeciwników, co zwolenników. Pałac Kultury i Nauki, bo o nim mowa, z powodu swojej historii wzbudza mieszane uczucia zarówno wśród polityków, jak i zwykłych obywateli. Mimo to rocznie przyciąga do stolicy masę turystów nie tylko z kraju. Sprawdź, co skrywa 3288 pałacowych pomieszczeń i co wspólnego z erotycznymi snami ma lśniąca iglica. Oto mało znane ciekawostki o Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, które przybliżą ci historię tego miejsca. Co warto wiedzieć o Pałacu Kultury i Nauki? Budowa Pałacu Kultury i Nauki, nad którą czuwał radziecki architekt Lew Rudniew, rozpoczęła się 1 maja 1952 roku i trwała tylko trzy lata. Budynek został oddany do użytku 21 lipca 1955 r., a do jego powstania zużyto ponad 40 mln cegieł i 26 tys. ton stali. W trakcie trwania budowy śmierć poniosło 16 robotników. Pałac Kultury i Nauki powstał jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego. Jego pomysłodawcą był Józef Stalin (pierwotny patron budynku). Wspominany wyżej Lew Rudniew stworzył pięć projektów, ten ostateczny wybrali Polacy. Pierwszego dnia po otwarciu, 22 lipca 1955 r., PKiN odwiedziło 20 tys. osób. W 2007 r. budynek wpisano do rejestru zabytków. Kosztem Pałacu Kultury i Nauki zburzono ok. 180 przedwojennych kamienic i zlikwidowano sześć ulic. Mierzący 237 m Pałac Kultury i Nauki w chwili zakończenia budowy był drugim co do wielkości budynkiem w Europie (obecnie jest na 19. pozycji), tuż za Moskiewskim Uniwersytetem Państwowym. Wśród polskich drapaczy chmur nie miał sobie równych przed ponad sześć dekad. Wszystko zmieniło się na początku 2021 roku, gdy palmę pierwszeństwa przejął inny warszawski wieżowiec, Varso Tower. Biurowiec „przerósł” niekwestionowany symbol Warszawy o 73 metry, stając się nie tylko największym budynkiem w kraju, ale także w Unii Europejskiej. Sprawdź, ile metrów mają najwyższe budynki na świecie. Pałac Kultury i Nauki liczy 46 pięter, w tym dwa podziemne, i 3288 pomieszczeń o łącznej powierzchni wynoszącej 123 084 m kw. PKiN jest siedzibą wielu instytucji, m.in. teatrów, kin, muzeów, a także uczelni wyższych. Na jego terenie znajdziemy też basen, który kilka lat temu przeszedł pierwszą modernizację od czasu otwarcia. W pałacu obraduje także Rada Miasta Stołecznego Warszawy. Zdobiący 40. piętro budynku Zegar Milenijny został odsłonięty 31 grudnia 2000 r. przez ówczesnego prezydenta miasta, Pawła Piskorskiego. Średnica każdej z czterech tarcz pałacowego zegara ma 6 m, co czyni go trzecim pod względem wielkości czasomierzem w Europie. Ciekawostki o Warszawie. Tego mogłeś nie wiedzieć o polskiej stolicy Poniżej prezentujemy wybrane ciekawostki o Warszawie, dzięki którym jeszcze bardziej zapragniesz poznać historię stolicy i największego miasta Polski. Pałac Kultury i Nauki – ciekawostki We wszystkich 3288 pałacowych pomieszczeniach może znajdować się jednocześnie ok. 12 tys. ludzi. Jego stalowe konstrukcje wystarczyłyby na przerzucenie pięciu mostów przez Wisłę, a lśniąca iglica sprowadza... erotyczne sny (tak swoją prośbę o jej ściągnięcie uzasadniała pewna wyczerpana pani). PKiN od samego początku, czyli 2 maja 1952 r., kiedy to na warszawskim placu Defilad ruszyły prace budowlane, rozpalał wyobraźnię. Przy budowie Pałacu Kultury i Nauki pracowało 3,5 tys. robotników z ZSRR i 4 tys. z Polski. Przybysze zza wschodniej granicy zamieszkali na specjalnie wybudowanym osiedlu „Przyjaźń” na warszawskich Jelonkach. Mieli tam do dyspozycji sklep, kino, bibliotekę, stołówkę, a nawet szkołę wieczorową. Budowa Pałącu Kultury i Nauki w Warszawie rozpoczęła się tym samym roku, gdy brytyjskim tronie zasiadła Elżbieta II [Mało znane archiwalne zdjęcia królowej Elżbiety II w obiektywie fotografów National Geographic]. Pałac, ze względu na swój skrót PKiN, jest potocznie nazywany przez warszawiaków „Pekinem”. Pałac Kultury i Nauki dostawał masę listów z prośbami, zwierzeniami, a nawet donosami – zwykle zaczynały się jednakowo: „Drogi Pałacu...”. Co więcej, latach 50. dzieci pisały listy z prośbami o prezenty. Były przekonane, że na tym najwyższym z polskich budynków mieszka Święty Mikołaj. W podziemiach pałacu mieszkają dokarmiane przez urzędników koty. Do śmiesznego zdarzenia doszło w 1969 roku, gdy podczas koncertu francuskiej piosenkarki Juliette Gréco, gdy jeden z futrzaków przedefilował dostojnie przez całą scenę i zniknął za kulisami. Jak się okazuje, to nie jedyne zwierzęta, które wybrały pałac na mieszkanie. Na wysokości 42. kondygnacji swoje siedlisko w 1998 r. założyły sokoły wędrowne. W 2016 roku, po pięciu latach przerwy, w pałacowym gnieździe wykuły się trzy młode, które dostały imiona Bazyl, Orion i Wawa. Na tym jednak nie koniec, bowiem na poziomie 6. piętra znajduje się pasieka miejskich pszczół. Ile kosztuje utrzymanie Pałacu Kultury i Nauki? W 2012 roku media informowały, że w skali miesiąca to koszt w granicach 1,5 mln złotych, co przekłada się na roczną sumę 20 mln zł. W ramach ciekawostki dodajmy, że według obliczeń sprzed kilku lat, PKiN zużywa tyle energii, co 30-tysięczne miasteczko. Taras Widokowy na 30. piętrze Pałacu Kultury i Nauki to jedna z największych atrakcji budynku. Wjazd windą na taras, który jest otwarty codziennie między 10:00 a 22:00, trwa 19 sekund. Elewacja budynku pokryta jest płytkami, które zostały stworzone na specjalne zmówienie w fabryce na Uralu. Robotnik trzymający łożysko to jedna z ośmiu rzeźb siedzących wykonanych przez Rosjan. 20 kolejnych znajduje się w niszach wokół Pałacu. Przed wejściem stoją również pomniki Kopernika i Mickiewicza autorstwa polskich artystów – Stanisława Horno-Popławskiego oraz Ludwiki Nitschowej. W przeprowadzonym w 2020 roku badaniu na zlecenie stołecznego ratusza, 20% ankietowanych uznało Pałac Kultury i Nauki za największą atrakcję w stolicy. Więcej osób wskazało Stare Miasto (37%) oraz Łazienki Królewskie (24%). Źródło: pkin.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To idealne miejsce na wakacje blisko Polski. Zobaczysz tu najpiękniejsze zachody słońca
Zadar nie bez powodu bywa nazywany „małym Rzymem”. To urokliwe miasto zachwyca historią, śródziemnomorskim klimatem i magicznymi zachodami słońca. Z Polski bez trudu dojedziesz tam samochodem.
W tym artykule: Czy warto jechać do Zadaru? Co warto zwiedzić w Zadarze? Zadar – ciekawostki Jak dojechać do Zadaru? W Zadarze łatwo się się zakochać. Na początek wchodzę na dzwonnicę kościoła św. Donata, by z tarasu widokowego spojrzeć na miasto w dole. Czerwone dachówki odcinają się od bieli murów i lazurowej wody. Położona na półwyspie starówka wygląda niezwykle urokliwie. Czy warto jechać do Zadaru? Zdecydowanie! Zwłaszcza dla starówki. Jej zwiedzanie zaczynam od katedry św. Donata pochodzącej z czasów przedromańskich. Gdy się jej przyjrzeć uważnie, zobaczymy wmurowane w ściany antyczne kolumny! Natomiast we wnętrzu odbywają się niezapomniane koncerty: dzięki fenomenalnej akustyce pozostają na długo w pamięci. Zresztą tu muzykę słyszy się wszędzie. W restauracjach, knajpkach, na ulicy. W soboty mamy dużą szansę trafić na ślub: rzecz jasna, w towarzystwie muzyki na żywo! Wtedy najlepiej na chwilę zapomnieć o metodycznym zwiedzaniu i dać się ponieść rytmom. Jednak najpiękniejsze koncerty zapewnia natura. Na nadmorskiej promenadzie Riva znajdują się Morske Orgulje. To jedyne na świecie wodne organy, w których wiatr i fale wygrywają melodie. Nic dziwnego, że wielu turystów przybywa tu specjalnie, by usłyszeć unikalny koncert! Chorwacja to nie tylko zatłoczone plaże. Oto 8 zaskakujących miejsc To tu znajduje się najmniejsze miasto na świecie, tu się najlepiej opalisz i zobaczysz najpiękniejszy zachód słońca. Kilkanaście metrów dalej jest miejsce, o którym Alfred Hitchcock pisał, że tu właśnie oglądał najpiękniejsze zachody słońca. Dziś czekają nas dodatkowe wrażenia estetyczne, bo umieszczono tu instalację artystyczną architekta Nicoli Bašicia Pochwała słońca. Błyszczące panele mienią się o zmierzchu kolorami, odbijając chmury niczym lustro. Dla dzieci bieganie po lśniącej tafli konstrukcji jest wspaniałą zabawą, dla dorosłych to inspirujący motyw do sfotografowania. Nieopodal przebiega główna ulica starego miasta: Kalelarga, co oznacza po prostu ulicę szeroką. Jak przystało na wizytówkę miasta, przeglądam się tu w witrynach eleganckich butików, a kawiarnie wodzą na pokuszenie. Być w Zadarze i nie skosztować maraski? Toż to błąd niewybaczalny! Likier z regionu Maraskino destyluje się ze sfermentowanego soku maraski (gorzkiej odmiany dzikiej wiśni) i aromatyzuje kwiatami pomarańczy, migdałami, jaśminem i wanilią. Doczekał się nawet własnego festynu zwanego Dni Maraski. Niebo w gębie (choć trzeba uważać na jego moc!). Co warto zwiedzić w Zadarze? Uskrzydlona likierem ruszam do Muzeum Szkła Antycznego. To jedyne takie muzeum na świecie. Na wystawie oglądam piękno ocalonych od niepamięci zabytkowych przedmiotów, zachwycając się kunsztem dawnych mistrzów. Mogę też zobaczyć, jak takie cudeńka powstawały, bo artyści na oczach publiczności tworzą oryginalną biżuterię, naczynia i wazony. Potem ruszam na spacer zaułkami miasta. Przez wieki władali nim Wenecjanie, Napoleon, Austria, Włochy, a kolejni władcy pozostawili miastu coś w spadku, wzbogacając jego architekturę. Na jednej z bram widzę weneckiego lwa św. Marka. Łapę trzyma na otwartej księdze: tak wenecjanie oznaczali miejsca, które podbili bez większego trudu. Gdyby walki tu były długie i zacięte, na bramie wyryto by lwa z zamkniętą księgą. W innym miejscu natrafiam na plac Pięciu Studni: niegdyś była tu fosa, którą w XVI w. przebudowano na plac. Faktycznie znajdziemy tu pięć stylowych studni, z których jeszcze na początku XIX w. wydobywano wodę pitną. Dziś są popularnym motywem fotograficznym podczas sesji ślubnych. Z Zadaru warto wybrać się do miasteczka Nin. Choć wygląda niepozornie, niegdyś był grodem królewskim. Koronowano tu aż siedmiu chorwackich królów, a każdy z nich po ceremonii jechał do położonego poza miastem kościoła św. Mikołaja, skąd wskazywał mieczem na cztery strony świata, biorąc je symbolicznie w posiadanie. W obrębie starych murów miejskich zachował się natomiast kościół św. Krzyża zwany najmniejszą katedrą świata (o obwodzie zaledwie 38 kroków)! Wygląda, jakby architekt nie mógł się zdecydować, co chce zbudować. Tu jedno okno, nieco niżej inne – na pierwszy rzut oka sprawia wrażenie bałaganu. Okazuje się jednak, że to bardzo celowy projekt, bo bryła kościoła była swoistym kalendarzem, pokazując pozycje słońca podczas wiosennego i jesiennego przesilenia. Tuż obok wznosi się ogromny posąg biskupa Grzegorza z Ninu będącego obrońcą słowiańskiej głagolicy. Dzięki niemu msze były odprawiane po chorwacku (zamiast łaciny), co przyczyniło się do rozwoju narodowego języka. Pogłaskanie palca u stopy biskupa ma gwarantować pomyślność i spełnienie marzeń. Sądząc po tym, jak jest wypolerowany, nie ja jedna mam na to nadzieję. Położona na wysepce starówka Ninu jest maleńka, więc jej zobaczenie nie zajmie wam dużo czasu. Ale Nin ma jeszcze jedną atrakcję. To tutejsze saliny, skąd sól była wysyłana na królewskie dwory. W czasach rzymskich za jej kilogram płacono kilogramem złota! Z czasem stało się to (nomen omen!) solą w oku Wenecjan, którzy podbili miasto i zamknęli saliny, by nie robiły im konkurencji! Z Zadaru można wyruszyć aż do pięciu parków narodowych. Niedaleko jest Paklenica, Jeziora Plitwickie, wodospady Krka i góry Welebit, a dla miłośników Adriatyku atrakcją będzie rejs na archipelag Kornati. Tutejsze parki narodowe statystowały w głośnych filmach o Winnetou. Na brzegu kanionu rzeki Zrmanja zbudowano np. osadę do odcinka Skarb w Srebrnym Jeziorze. Choć po scenografii puebla nie ma śladu, to kanion ze szmaragdową wodą wygląda bajecznie! 6 najpiękniejszych jezior na świecie. Ich widok zapiera dech w piersiach Najpiękniejsze jeziora świata to prawdziwe cuda natury, które nie tylko zachwycą oko, ale dostarczą też niezwykłych wrażeń. Wulkaniczne, polodowcowe, solne, a nawet wypełnione wrzącą si... Zadar – ciekawostki Zadar dumny jest ze swojego uniwersytetu, który założono tu już w 1396 r. Tu również urodził się jeden z przyszłych papieży – Jan IV, który rządził Kościołem katolickim w latach 640–642. Miasto słynie ze swojej kuchni. Jednym ze sztandarowych tutejszych dań jest brodet, czyli wywar z kilku rodzajów i polana sosem z siekanej pietruszki, czosnku i oliwy. Instalację Morskie organy, która przypomina schody zaprojektował chorwacki architekt Nikola Bašić. Jak dojechać do Zadaru? Do Zadaru łatwo dojechać samochodem z Polski. Podróż z Krakowa lub Wrocławia zajmie cały dzień (przynajmniej 11 godzin). Pod drodze do Chorwacji mija się Czechy, Austrię i Słowenię. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – Chorwacja. 23 podróże życia” (nr 02/czerwiec-sierpień 2021).
Skradzione serce, fortepian w ciemności i tajne zaręczyny – odkryj mroczne sekrety Chopina
Fryderyk Chopin to nie tylko genialny kompozytor, ale także człowiek pełen kontrastów, tajemnic i zaskakujących relacji. Oto mniej znane fakty z życia najwybitniejszego polskiego muzyka. Niektóre z tych faktów zmienią wasze spojrzenie na mistrza fortepianu.
Spis treści: Najbardziej zaskakujące fakty z życia Fryderyka Chopina Fryderyk Chopin – ciekawostki, które zaskoczą każdego miłośnika muzyki Warszawa śladami Fryderyka Chopina – najciekawsze miejsca związane z kompozytorem Ciekawostki o Chopinie z pewnością zainteresują miłośników muzyki klasycznej. Warto je znać, bo Fryderyk Chopin to bez wątpienia jeden z najwybitniejszych Polaków w historii, o którym do dziś mówi cały świat. Urodzony w 1810 roku w Żelazowej Woli, już jako dziecko zadziwiał otoczenie niezwykłym talentem muzycznym, komponując pierwsze utwory w wieku zaledwie siedmiu lat. Twórczość Chopina, łącząca polski folklor z romantyczną wrażliwością, odegrała kluczową rolę w kształtowaniu europejskiej muzyki XIX wieku. Co ciekawe, Chopin nigdy nie skomponował symfonii – całe jego dziedzictwo to przede wszystkim utwory fortepianowe, które do dziś stanowią kanon światowej literatury muzycznej. Choć większość życia spędził we Francji, nigdy nie zapomniał o Polsce, co widać w emocjonalnych odniesieniach do ojczyzny obecnych w jego mazurkach i polonezach. Najbardziej zaskakujące fakty z życia Fryderyka Chopina Fryderyk Chopin urodził się w 1810 roku w Żelazowej Woli (ok. 50 km na zachód od Warszawy), choć do dziś trwają spory o jego dokładną datę narodzin. Jedne źródła podają, że świat ujrzał 22 lutego, inne wskazują na 1 marca około godz. 18.00. Legenda głosi, że w chwili jego narodzin ojciec, Mikołaj Chopin, grał na skrzypcach – co miało symbolicznie zwiastować przyszłą wielkość syna. Chopin został ochrzczony 23 kwietnia 1810 roku w barokowym Kościele św. Rocha i Jana Chrzciciela w Brochowie. Między czwartym a piątym rokiem życia Fryderyk rozpoczął naukę gry na fortepianie, a jego wyjątkowy talent szybko zwrócił uwagę warszawskich elit. Pierwszy publiczny koncert dał już w wieku 8 lat – 24 lutego 1818 roku – w Pałacu Radziwiłłowskim, dzisiejszym Pałacu Prezydenckim. Wydarzenie to upamiętnia tablica z napisem: „24 lutego 1818 roku 8-letni Fryderyk Chopin po raz pierwszy wystąpił publicznie na wieczorze zorganizowanym przez Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności”. W 1825 roku zyskał przydomek „następca Mozarta”, kiedy zagrał dla cara Aleksandra I, przebywającego wówczas w Warszawie. Oczarowany talentem młodego kompozytora monarcha podarował mu pierścień z brylantem, który Chopin później sprzedał – być może z potrzeby finansowej, a być może z przekory wobec carskiej władzy. Po ukończeniu Szkoły Głównej Muzyki przy Uniwersytecie Warszawskim, Chopin rozpoczął podróże po Europie. W październiku 1830 roku po raz ostatni wystąpił w Polsce – w warszawskim Teatrze Wielkim. Miesiąc później opuścił kraj na zawsze. Jego droga prowadziła przez Drezno, Monachium i Wiedeń aż do Paryża, gdzie osiedlił się na stałe. W stolicy Francji Chopin spędził ostatnie 18 lat życia, oddając się muzyce, nauczaniu i kontaktom z paryską elitą oraz polską emigracją. Zmarł 17 października 1849 roku w wieku 39 lat. Jako oficjalną przyczynę zgonu uznano gruźlicę, jednak współczesne badania sugerują, że mogła to być także mukowiscydoza – genetyczna choroba układu oddechowego. Pochowano go na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu – miejscu spoczynku wielu wybitnych artystów. Uroczystość pogrzebowa przyciągnęła tłumy, a wśród żałobników był m.in. książę Adam Jerzy Czartoryski. Zgodnie z wolą kompozytora, jego serce Chopina zostało przewiezione do Polski przez siostrę Ludwikę i złożone w Kościele Świętego Krzyża w Warszawie. W 2014 roku zespół pod kierunkiem prof. Tadeusza Dobosza dokonał nieinwazyjnej oględziny serca, by potwierdzić jego stan i możliwą przyczynę śmierci artysty. – Wiemy, że serce jest w doskonałym stanie, a nasza wiedza o Chopinie nieco się powiększyła. Ze względu na kolor płynu, nie wykluczamy, że serce znajduje się w koniaku. Najprawdopodobniej bezpośrednią przyczyną śmierci kompozytora była gruźlica – na sercu widoczne są pewne zmiany anatomiczne, które na to wskazują – mówił wówczas prof. Tadeusz Dobosz z Katedry Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu​​​​​​. Kolejne badania planowane są na 2064 rok. Fryderyk Chopin – ciekawostki, które zaskoczą każdego miłośnika muzyki Fryderyk Chopin to – obok Jana Pawła II, Lecha Wałęsy, Marii Skłodowskiej-Curie i Mikołaja Kopernika – jeden z najbardziej rozpoznawalnych na świecie Polaków. Jego twórczość na stałe zapisała się w historii światowej muzyki klasycznej, a życiorys kompozytora pełen jest interesujących faktów, które często umykają powszechnej świadomości. Chopin nigdy się nie ożenił i nie miał dzieci. Choć przez lata łączyła go burzliwa relacja z francuską pisarką George Sand, największą i najbardziej romantyczną miłością jego młodości była Konstancja Gładkowska, polska śpiewaczka, której kompozytor zadedykował wiele utworów. Portret Chopina widniał na banknocie o nominale 5000 zł – był to jeden z ostatnich banknotów przed denominacją polskiego złotego w 1995 roku. Dziś stanowi cenny przedmiot kolekcjonerski. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, uznawany za jeden z najważniejszych konkursów pianistycznych na świecie, odbył się po raz pierwszy w 1927 roku w Warszawie. Konkurs odbywa się co 5 lat i promuje najwybitniejszych interpretatorów twórczości kompozytora. Lotnisko Chopina w Warszawie, położone na Okęciu, to największy port lotniczy w Polsce. Nazwę upamiętniającą kompozytora nadano mu oficjalnie w 2001 roku. Krater na planecie Merkurym nosi imię Fryderyka Chopina – jest to dowód uznania międzynarodowej społeczności naukowej dla wkładu polskiego artysty w dziedzictwo kulturowe ludzkości. Nazwę zatwierdziła Międzynarodowa Unia Astronomiczna. Rok 1960 i 2010 zostały ogłoszone Rokami Chopinowskimi – z okazji 150. i 200. rocznicy urodzin kompozytora zorganizowano setki wydarzeń kulturalnych w Polsce i za granicą, upamiętniających jego dorobek i dziedzictwo. Chopin szczególnie upodobał sobie mazurki – inspirowane polską muzyką ludową formy muzyczne, które przekształcił w arcydzieła fortepianowe. W latach 1825–1849 skomponował aż 57 mazurków, które uchodzą za jedne z najbardziej intymnych i oryginalnych jego dzieł. Twórczość Chopina jest nie tylko muzyczna, ale i literacka – jego listy, w tym obszerna korespondencja z rodziną i przyjaciółmi, stanowią cenny materiał źródłowy, który pozwala zrozumieć wrażliwość, melancholię i samotność kompozytora Warszawa śladami Fryderyka Chopina – najciekawsze miejsca związane z kompozytorem Miłośników twórczości Fryderyka Chopina, będących w Warszawie, zachęcamy do spaceru śladami wybitnego kompozytora. Gdzie warto się wybrać? Oto lista miejsc związanych z mistrzem fortepianu: Plac Krasińskich – tu stał budynek Teatru Narodowego, w którym w marcu 1830 r. Fryderyk Chopin, zaprezentował swój koncert f-moll. Tu również, w październiku tego samego roku, odbył się pożegnalny koncert artysty przed jego wyjazdem z ojczyzny. Ulica Miodowa – to właśnie na niej znajdowały się słynne kawiarnie „Pod Kopciuszkiem”, „Dziurka” i „Honoratka”, w których skupiało się życie towarzyskie stolicy. Tu bywali pisarze, poeci, artyści i … Fryderyk Chopin. Ulica Kozia – tu znajdowała się kawiarnia „U Brzezińskiej”, jedno z ulubionych miejsc Chopina. Konserwatorium Muzyczne – dzisiaj zamiast budynku istnieje plac nad tunelem Trasy WZ. Jednak w XIX w. właśnie w tym miejscu studiował kompozycję Fryderyk. Pałac Wesslów – to z tego miejsca, 2 listopada 1830 r., Fryderyk Chopin wyruszył dyliżansem najpierw do Wiednia, później do Paryża. Pałac Radziwiłłów – w tym gościnnym wnętrzu, 24 lutego 1818 r., po raz pierwszy wystąpił publicznie 8-letni Chopin. Pałac Saski – w 1810 r. mieszkała tu rodzina Chopinów. Ojciec Fryderyka był wykładowcą w słynnym Liceum Warszawskim, które zajmowało część pałacowych pomieszczeń. Ogród Saski – miejsce zabaw małego Fryderyka Chopina. Kościół Wizytek – to tu 15-letni Fryderyk grywał na organach, podczas niedzielnych mszy dla uczniów Liceum Warszawskiego. Pałac Kazimierzowski – w prawej oficynie (Gmach Prorektorski) zamieszkiwali Chopinowie, gdy w 1817 r. w pałacu ulokowano Liceum Warszawskie i założono Królewski Uniwersytet Warszawski. Pałac Czapskich – tu w 1827 r. zamieszkiwała rodzina Chopinów. Dzisiaj na drugim piętrze pałacu mieści się Salonik Chopinów – muzeum pamiątek po wielkim kompozytorze. Kościół św. Krzyża – miejsce spoczynku serca kompozytora. Pałac Zamoyskich – tu mieszkała siostra Fryderyka, która przechowywała pamiątki po swoim bracie. W 1863 r. z okien pałacu dokonano zamachu na namiestnika carskiego, hrabiego Berga. W odwecie z mieszkań usunięto wszystkich lokatorów i zniszczono cały ich dobytek. Wśród wyrzucanych z okien przedmiotów znajdował się fortepian Chopina. Pałac Ostrogskich – siedziba Muzeum Fryderyka Chopina. Pomnik Chopina w Łazienkach – najbardziej znany na świecie pomnik kompozytora usytuowany w Parku Łazienkowskim. Od maja do września, w każdą niedzielę, organizowane są tu Koncerty Chopinowskie. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Źródło: National Geographic Polska, Muzeum Chopina w Warszawie Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Mały Wiedeń w sercu Beskidów? To miasto zachwyca nie tylko fanów kreskówek
Bielsko-Biała jest miastem dawnej architektury i słynnych bohaterów bajek. Często porównuje się je do Wiednia. Dlaczego? Postanowiłam sprawdzić to osobiście, odwiedzając „Cud Polski 2024”.
Spis treści: Co zobaczyć na rynku w Bielsku-Białej? Fontanna z Neptunem, bar Pierożek i więcej Bajkowy szlak w Bielsku-Białej. Reksio, Bolek i Lolek czekają na turystów Gdzie szukać Bolka i Lolka w Bielsku-Białej? Bajkowy deptak i Centrum OKO Gdzie w Bielsku-Białej iść w góry? Kozią Górę i Szyndzielnię pokochają turyści Czy Bielsko-Biała naprawdę zasługuje na miano Małego Wiednia? Bielsko-Biała Cudem Polski 2024. Zobacz, kto jeszcze trafił na listę Travelera Lubisz miasta czy naturę? Zabytki czy nowoczesność? Świetne knajpy czy pierogi w schronisku? Te pytania są często kluczowe przy wybieraniu kierunku wyjazdu, bo zazwyczaj jest albo-albo. Ale znalazłam miejsce, w którym rano można zdobywać szczyty, a wieczorem relaksować się na starówce. Rozmawiać o polityce w hipsterskiej kawiarni i oglądać zachód słońca na Koziej Górze. Albo zjechać rowerem górskim prosto na festiwalowy koncert jazzowy. Bielsko-Biała to miasto, w którym „albo-albo” zamienia się na „i”. Co zobaczyć na rynku w Bielsku-Białej? Fontanna z Neptunem, bar Pierożek i więcej Spacer zaczynam od Starego Miasta, którego historia sięga średniowiecza. Choć nie jest ono, tak jak dawniej, centrum handlowym czy biznesowym, dziś nadal tętni życiem – ale barowo-kawiarnianym. Z jego początków nie zachowało się wiele oprócz układu starówki: duży plac na środku i rozchodzące się z jego rogów prostopadłe wobec siebie ulice. Obecnie stoją tu XVIII- i XIX-wieczne kamienice, które zostały odrestaurowane w ostatnich latach. Podcienie odsłonięto, a elewacje odmalowano. Domy pod numerami 4 i 5 są w stylu neorenesansowym, 11 i 12 – secesyjnym a 17 – w stylu neobarokowym. Pod numerem 24 kiedyś była poczta, teraz działa kultowy bar mleczny Pierożek. Gdy w ubiegłym roku gruchnęła wieść o planowanym zamknięciu lokalu, oburzenie mieszkańców było ogromne. Na szczęście znalazł się przedsiębiorca, który postanowił wesprzeć tak ważny dla wielu bielszczan biznes i Pierożek nadal serwuje obiady (polecam kalafiorową!). Jednak zaraz po wejściu na rynek to nie bar mleczny zwraca moją uwagę, ale podświetlana fontanna na środku placu, w której dumnie stoi Neptun z trójzębem. Rzymski bóg mórz stał na bielskiej starówce jeszcze w XIX w. i nazywany był czule „Jurkiem z widłami”. Podobno nagość pierwotnego Neptuna wzbudzała kontrowersje do tego stopnia, że mieszkańcy zakładali mu majtki. Aż w końcu ktoś go ukradł. W nowym wydaniu wrócił w trakcie przebudowy placu, którą przeprowadzono ponad 20 lat temu. Oprócz Neptuna można tu teraz podziwiać starą studnię i fundamenty XVIII-wiecznej kamienicy, a także makietę rynku i 15-metrowy kanał połączony z fontanną. Najlepiej robić to z jednej z rynkowych kawiarni. Ja wybrałam Osiem Stolików. Z daleka i przy kawie jakoś to wszystko jeszcze lepiej wygląda. Bajkowy szlak w Bielsku-Białej. Reksio, Bolek i Lolek czekają na turystów We Wrocławiu są krasnale, w Zielonej Górze bachusiki, a tutaj bohaterowie kreskówek. Tak kultowe bajki jak Reksio czy Bolek i Lolek powstały w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej, a ich bohaterowie zostali odlani z brązu i rozstawieni w różnych miejscach. Na poszukiwanie bajkowych pomników ruszam z okolic ratusza. Po przejściu przez most pieszy, zwany Krzywym Mostkiem, nad rzeką Białą, wypatruję pierwszego pomnika na bajkowym szlaku. To odlani z brązu Pampalini i Hipopotam z bajki „Pampalini łowca zwierząt”. Pampalini był myśliwym z długim wąsem i przydużymi spodniami. Co odcinek próbował złowić innego zwierza i co odcinek mu się nie udawało. Na szczęście! Żegnam Pampaliniego i po dziesięciu minutach spaceru wpadam na Reksia. Znanego psa zainspirowanego terierem Lechosława Marszałka, autora animacji. Reksio co odcinek chciał mieć inny zawód. A to był strażakiem, a to chciał być aktorem, a to astronautą. Dziś odlany w brązie stoi przy fontannie, a niedaleko słynnego psa znajduje się ławka, na której „siedzi” sam Lechosław Marszałek. Okolica, gdzie stoi Reksio, przez lata była centrum handlowym miasta. Gdzie szukać Bolka i Lolka w Bielsku-Białej? Bajkowy deptak i Centrum OKO Ulica 11 Listopada to wciąż największy deptak Bielska-Białej, z restauracjami i kawiarniami. Jest też Dom Handlowy „Wokulski”, a nieopodal galeria handlowa Sfera, która powstała na terenie fabryk włókienniczych – Bielsko-Biała było z nich znane w XIX w. Udaję się w jej stronę, ponieważ to pomiędzy budynkami Sfery I i Sfery II stoją Bolek i Lolek. Obok nich globus, na którym zaznaczone jest miasto. Większość filmów o Bolku i Lolku nie miała dialogów, ale te nie były konieczne, żeby zrozumieć podwórkowe perypetie dwóch bohaterów, którzy co chwila wpadali w tarapaty (ale też się z nich za każdym razem wygrzebywali). Po Bolku i Lolku do odwiedzenia zostaje mi tylko Baltazar Gąbka i Don Pedro z Krainy Deszczowców na placu Wojska Polskiego, który przeszedł rewitalizację. Dziś nie tylko można podziwiać na nim piękne kamienice z XIX w. w stylu polskiej secesji, ale też pograć na fortepianie, który jest tam na stałe. Kulminacją bajkowego spaceru jest wizyta w otwartym w tym roku centrum OKO, które znajduje się w siedzibie Studia Filmów Rysunkowych przy ulicy Cieszyńskiej 24. Od maja można tam zwiedzać interaktywne wystawy, które pokazują historię polskich filmów rysunkowych, ale też to, jak się je tworzy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/shutterstock2431195761-1661c93.jpg" width="1000" height="563" alt="Gmach Poczty Głównej, jeden z najbardziej znanych budynków w Bielsku, wzniesiony pod koniec XIX w. W tle: Teatr Polski według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera (fot. Kirill Neiezhmakov/Shutterstock)" title="Gmach Poczty Głównej, jeden z najbardziej znanych budynków w Bielsku, wzniesiony pod koniec XIX w. W tle: Teatr Polski według projektu wiedeńskiego architekta Emila von Förstera (fot. Kirill Neiezhmakov/Shutterstock)" /> Gdzie w Bielsku-Białej iść w góry? Kozią Górę i Szyndzielnię pokochają turyści Ruch, bycie na świeżym powietrzu i natura to nieodłączne elementy miejskiej tkanki Bielska-Białej. Szlaki górskie zaczynają się w miejscowości. Latem można się wybrać na nie pieszo lub na rowerze, zimą na nartach. Jednym z moich ulubionych spacerów górskich w Bielsku jest wejście na Kozią Górę żółtym szlakiem z Cygańskiego Lasu. Trzykilometrowe podejście rekompensują (z naddatkiem) piękne widoki na miasto, a także pierogi z jagodami w schronisku. Amatorom panoram i obiadów w schroniskach górskich polecam się też wybrać na Szyndzielnię (pieszo lub gondolą). To tam znajduje się pierwsze schronisko górskie w polskiej części Beskidów. Czy Bielsko-Biała naprawdę zasługuje na miano Małego Wiednia? Mały Wiedeń – takie określnie można często znaleźć w przewodnikach turystycznych czy w opisach Bielska-Białej. Faktycznie miejski teatr zaprojektowany został pod koniec XIX w. przez wiedeńskiego architekta Emila von Förstera, który inspirował się budynkami tamtejszej opery. Wspomniany wcześniej deptak 11 Listopada powstał pod koniec XVIII w. jako część traktu cesarskiego łączącego Wiedeń z Lwowem. A zabytkowy dworzec kolejowy udekorowany jest polichromiami wykonanymi przez austriackich artystów. Pomimo tych podobieństw przyznam szczerze, że po wielu wizytach w Bielsku-Białej z tą łatką w ogóle się nie zgadzam. Sugeruje ona bowiem, że to miasto jest jakieś pomniejsze, że czemuś nie dorasta, że coś naśladuje. Wystarczy jednak spędzić tu weekend, by się przekonać, że miejscowość broni się sama, ma swój charakter i nie potrzebuje żadnych porównań. „Karramba!” – mawiał Don Pedro, szpieg z Krainy Deszczowców. A ja dodaję: Wiedeń się nie umywa. Bielsko-Biała wygrywa. Co warto jeszcze zobaczyć w Bielsku-Białej? Atrakcje, szlaki i miejsca z duszą Warto się przejść na spacer w kierunku ulicy Jana Sobieskiego (na zachód od rynku) i zatrzymać się przy numerze 51. Znajduje się tam Dom Tkacza z połowy XVIII w., który przypomina o tkackiej historii miasta. Pierwszy cech sukienników powstał tu w XVI w. Trasy rowerowe Enduro Trails – sieć tak zwanych single tracków, czyli tras jednokierunkowych zbudowanych z myślą o miłośnikach rowerów górskich. Teatr Lalek Banialuka – jeden z najstarszych tego typu teatrów w Polsce. Zabawia najmłodszą widownię (i nie tylko ) od 1947 r.! Szczyrk – miasto oddalone od centrum Bielska o pół godziny, do którego zimą przyjeżdżają miłośnicy nart (szczyrkowski.pl), a latem wędrówek górskich i rowerów. Galeria Wzgórze – kultowe miejsce dla miłośników wernisaży i wystaw, ale także koncertów muzycznych i wystąpień teatralnych. Plac Zabaw „Szósty Zmysł” – świetne miejsce na przystanek dla najmłodszych podróżników. Ten integracyjny plac zabaw przystosowany jest dla dzieci poruszających się na wózkach, niedowidzących i niedosłyszących. Bielsko-Biała Cudem Polski 2024. Zobacz, kto jeszcze trafił na listę Travelera Przypomnijmy, że Bielsko-Biała zostało nagrodzone tytułem „Cudu Polski 2024” w plebiscycie magazynu National Geographic Traveler. Łącznie o miano „nowego cudu” walczyły trzy miejsca z woj. zachodniopomorskiego. Oprócz zwycięskiego kurortu wśród nominowanych znalazły się także Szlak Beboków w Katowicach oraz Graniczne Meandry Odry. Dolnośląskie – Twierdza Srebrna Góra; Kujawsko-Pomorskie – Pałace w Ostromecku; Lubelskie – Chełmskie Podziemia Kredowe; Lubuskie – Park Dworski w Iłowej; Łódzkie – Centralne Muzeum Włókiennictwa z Łódzkim Parkiem Kultury Miejskiej; Małopolskie – Zamek w Muszynie; Mazowieckie – Wzgórze Tumskie w Płocku; Opolskie – Fabryka Robotów w Mosznej; Podkarpackie – Zamek w Łańcucie; Podlaskie – Prawosławny skit w Odrynkach; Pomorskie – Bory Tucholskie; Śląskie – Bielsko-Biała; Świętokrzyskie – Muzeum Archeologiczne w Wiślicy; Warmińsko-Mazurskie – Lidzbark Warmiński; Wielkopolskie – Pyzdry; Zachodniopomorskie – Darłowo. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Pociąg „Słoneczny” wraca na tory. Za grosze pojedziemy z Warszawy nad morze
Pociągi „Słoneczny” i „Słoneczny Bis” wracają na tory na lato 2025! Kultowe połączenia Kolei Mazowieckich znów zapewnią szybki i wygodny transport do Ustki i Trójmiasta. Znamy szczegóły rozkładu jazdy, ceny biletów i wszystkie przystanki.
Spis treści: Pociąg „Słoneczny” 2025 – rozkład jazdy Gdzie zatrzymuje się „Słoneczny”? Pociąg „Słoneczny” – ile kosztuje bilet? Pociąg „Słoneczny” to dla wielu osób synonim wakacyjnych podróży. Kultowy skład już od od 20 lat łączy Warszawę z Trójmiastem i innymi nadmorskimi kurortami. Tego lata pociąg ponownie wyjedzie na tory. Znamy już rozkład jazdy „Słonecznego” oraz aktualny cennik. Od 28 czerwca do 31 sierpnia 2025 r. podróż nad morze staje się jeszcze łatwiejsza – wszystko za sprawą Kolei Mazowieckich i ich kultowych połączeń sezonowych: „Słoneczny” i „Słoneczny Bis”. Pociąg „Słoneczny” 2025 – rozkład jazdy Pociąg „Słoneczny”, tak jak w latach ubiegłych, będzie kursować codziennie, przez cały okres wakacji – od 28 czerwca do 31 sierpnia 2025 r. „Słoneczny” umożliwia podróż z Warszawy Zachodniej do Ustki. Pociąg odjeżdża o 6:17 rano, meldując się w Gdyni Głównej o 10:18, a na końcowej stacji w Ustce o 12:30. W drogę powrotną skład rusza o 15:10, docierając do stolicy o 21:38. To idealny rozkład dla osób planujących zarówno dłuższe pobyty, jak i jednodniowe eskapady z poranną kąpielą w morzu i kolacją nad Wisłą. Dla tych, którzy preferują krótsze wypady do Trójmiasta Koleje Mazowieckie przygotowały alternatywę. „Słoneczny Bis” to pociąg kursujący w weekendy, soboty i święta. Pociąg wyrusza z Warszawy Zachodniej o 10:04, a do Gdyni dociera o 14:07. Powrót zaplanowano na 14:52, z przyjazdem do stolicy o 18:56. Pociągi „Słoneczny” i „Słoneczny Bis” od lat pozwalają mieszkańcom Mazowsza dotrzeć nad Bałtyk szybko, komfortowo i w rozsądnej cenie. To doskonałe rozwiązanie dla tych, którzy chcą uniknąć korków, stresu związanego z prowadzeniem auta i wysokich kosztów paliwa czy parkingów. Szczegółowy rozkład jazdy można znaleźć na stronie Kolei Mazowieckich. Gdzie zatrzymuje się „Słoneczny”? Warszawa Zachodnia, Warszawa Centralna, Warszawa Wschodnia, Legionowo, Nowy Dwór Mazowiecki, Nasielsk, Ciechanów, Mława Miasto, Działdowo, Iława. Prabuty, Malbork, Tczew, Gdańsk Główny, Gdańsk Wrzeszcz, Gdańsk Oliwa, Sopot, Gdynia Główna, Wejherowo, Lębork, Słupsk, Ustka. Pociąg „Słoneczny” – ile kosztuje bilet? Koleje Mazowieckie pozostają wierne idei przystępności. Ceny biletów są identyczne jak w zeszłym roku. Przejazd z Warszawy do Gdyni Głównej kosztuje 60 zł (bilet normalny). Studenci zapłacą 29,40 zł, a uczniowie 37,80 zł. Cena biletu normalnego do Ustki wynosi 75 zł. Bilety ulgowe kosztują odpowiednio: 36,75 zł dla studentów oraz 47,25 zł dla uczniów. Bilety trafią do sprzedaży 22 czerwca. Będzie można je nabyć w kasach biletowych, biletomatach, na stronie internetowej bilety.mazowieckie.com.pl, w aplikacji Koleje Mazowieckie, a także w popularnych aplikacjach: SkyCash, mPay, Koleo, Jakdojadę i Bilkom. W dniu wyjazdu bilety będzie można również kupić u konduktora w pociągu. Pociąg Słoneczny składa się z nowoczesnych wagonów piętrowych, które są klimatyzowane, dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnością, a także wyposażone w przewijaki dla niemowląt. W pociągu bezpłatnie przewieziemy psa czy rower, co z pewnością ucieszy właścicieli czworonogów i miłośników kolarstwa. Rowery powinny być przewożone wyłącznie w wyznaczonych do tego miejscach lub w przedsionku pierwszego wagonu oraz przedsionku ostatniego wagonu. Źródło: Koleje Mazowieckie Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zapomnij o Malediwach. Takie widoki czekają tuż za polską granicą
Eibsee to jedno z najpiękniejszych jezior po niemieckiej stronie Alp. Zachwyca turkusową wodą i widokiem na majestatyczne szczyty. Nic dziwnego, że wielu turystów nazywa je „europejskimi Malediwami”.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tajemnicze zgony w środowisku technologicznym. Ofiary były związane z badaniami nad AI
W Chinach rośnie liczba zgonów wśród naukowców pracujących nad AI. Ofiary łączy udział w projektach kluczowych dla państwowego rozwoju technologii. Okoliczności ich śmierci budzą coraz więcej pytań.
W tym artykule: Śmierć naukowców od AI Tajemnicze zgony budzą niepokój Coraz więcej chińskich źródeł informuje o tajemniczych zgonach w środowisku naukowym związanym z rozwojem sztucznej inteligencji. Zdaniem wielu obserwatorów trudno tu mówić o przypadkowym zbiegu okoliczności. Wszystkich łączy jedno – udział w projektach uznawanych za strategiczne z punktu widzenia interesów państwa. Śmierć naukowców od AI Sprawę szczegółowo opisał dziennik „South China Morning Post”. W artykule przytoczona została m.in. historia Song Jiana, ważnego specjalisty z firmy Megvii Technology, zajmującej się rozpoznawaniem twarzy i systemami nadzoru. Ceniony ekspert zmarł nagle w czerwcu 2022 r. w wieku 45 lat, rozpoczynając czarną serię. Zaledwie rok później media obiegła informacja o śmierci 38-letniego Feng Yanghe, który rozwijał sztuczną inteligencję na potrzeby zastosowań wojskowych. Kolejnym ciosem dla chińskiego środowiska technologicznego okazała się strata uznanej postaci i współzałożyciela jednego z największych konglomeratów technologicznych w kraju, Tang Xiao’ou. W ostatnim czasie do grona zmarłych ekspertów dołączył He Zhi. 40-letni współzałożyciel firmy specjalizującej się w medycznych zastosowaniach sztucznej inteligencji kierował przełomowymi badaniami nad diagnostyką opartą na AI. Tajemnicze zgony budzą niepokój Niepokojące zgony w środowisku naukowym zajmującym się sztuczną inteligencją prowokują pytania nie tylko o możliwe tło polityczne, ale też o cenę, jaką płacą ci, którzy pracują na skrzyżowaniu postępu i władzy. Liu Shaoshan, szanowany chiński informatyk, ostrzega, że twórcy systemów AI mierzą się z ogromnym ciężarem odpowiedzialności – zarówno moralnej, jak i społecznej. W jego opinii to właśnie rozbieżność między oczekiwaniami wobec badaczy a rzeczywistością może prowadzić do dramatycznych konsekwencji. – Sztuczna inteligencja może również mieć znaczący wpływ na społeczeństwo w miarę rozprzestrzeniania się. Ten nieznany potencjał ogromnych zmian w społeczeństwie może również wywierać na ludzi poważną presję moralną – przekonuje. Oficjalnie przyczyny zgonów pozostają niewyjaśnione. Chińskie władze, jak zaznaczają media, nie udzielają żadnych szczegółowych informacji poza lakonicznymi notkami biograficznymi. Źródła: scmp.com; toinnov.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najstarsza matka w Polsce urodziła bliźniaki w wieku 60 lat. Nie jest jednak światową rekordzistką
Najstarsza matka w Polsce urodziła dzieci w wieku, w którym większość kobiet cieszy się z roli babci. Jej przypadek stał się tematem licznych dyskusji – od medycznych po światopoglądowe.
W tym artykule: Ile lat miała najstarsza matka w Polsce, gdy urodziła? Kim była najstarsza matka w Polsce? Najstarsza matka świata Matki rekordzistki Zmiany cywilizacyjne, a przede wszystkim ogromne postępy w leczeniu niepłodności, sprawiają, że coraz więcej kobiet decyduje się na ciążę dopiero po 40., a nawet 50. roku życia. Czy istnieją jakiekolwiek wiekowe granice macierzyństwa? Współczesna medycyna przełamuje kolejne bariery i pozwala cieszyć się potomstwem nawet emerytkom, co udowodniła zarówno najstarsza matka w Polsce, jak i światowa rekordzistka. Ile lat miała najstarsza matka w Polsce, gdy urodziła? Dojrzałe macierzyństwo wciąż budzi wiele emocji, zwłaszcza gdy jest to pierwsza pociecha zaawansowanych wiekiem rodziców. Podobnie było w przypadku Barbary Sienkiewicz, która dekadę temu została okrzyknięta „najstarszą matką w Polsce”. Aktorka w 2015 r., mając 60 lat, urodziła bliźnięta. Jak sama przyznała w jednym z wywiadów, decyzję o późnym rodzicielstwie podjęła w pełni świadomie, po wcześniejszej konsultacji z lekarzem. – Pierwszy moment, kiedy zapragnęłam być mamą, pojawił się podczas rozmowy z moim lekarzem, który powiedział: „Pani ma młody wiek biologiczny”. Zdziwiłam się. I to na tyle mocno zostało w mojej psychice, że wiedziałam i czułam, że mam jeszcze czas. Czułam w 100 proc., że dam radę. Gdybym tego nie czuła, to na pewno bym nie realizowała do końca swojej decyzji i chęci. I tak się stało. Wbrew wiedzy niektórych lekarzy ginekologów – przekonywała po latach w rozmowie z „Wieczornym Expressem”. Kim była najstarsza matka w Polsce? Gdy na świecie pojawiły się dzieci Barbary Sienkiewicz, rozgorzała ogólnopolska dyskusja na temat późnego macierzyństwa. Sama zainteresowana starała się nie komentować sprawy. Nigdy nie zdradziła, czy dzieci przyszły na świat dzięki metodzie in vitro. Nie ujawniła także, kim jest ich ojciec. – To jest moja tajemnica i moja decyzja – mówiła w „Wieczornym Expressie”. Zanim zasłynęła jako najstarsza matka w Polsce, Barbara Sienkiewicz zagrała kilka epizodycznych ról w popularnych serialach telewizyjnych. Aktorka zmarła nagle 7 czerwca 2024 r. w wieku 69 lat, osierocając bliźnięta – Annę i Piotra. Najstarsza matka świata Za najstarszą matkę świata uznawana jest María del Carmen Bousada de Lara. Hiszpanka w 2006 r. urodziła bliźniaki w wyniku zapłodnienia pozaustrojowego. W dniu porodu miała 67 lat. Natomiast najstarszą matką, która urodziła dziecko z naturalnej ciąży, od 1997 r. jest Dawn Brooke. Mieszkanka wyspy Guernsey została mamą w wieku 59 lat. Pod koniec 2023 r. media rozpisywały się o 70-letniej Ugandyjce, która po zastosowaniu metody in vitro urodziła bliźnięta w ośrodku leczenia niepłodności w stolicy kraju, Kampali. Co ciekawe, trzy lata wcześniej Safina Namukwaya powitała na świecie pierwsze dziecko, córeczkę. Kobieta od tego momentu dzierży nieoficjalny tytuł „najstarszej matki w Afryce”. Z kolei na początku września 2019 r. w wyniku cesarskiego cięcia na świat przyszły bliźniaczki – Rama Tulasi i Uma Tulasi – których mama w dniu porodu miała 74 lata. Erramatti Mangayamma doczekała się upragnionego potomstwa po sześciu dekadach starań. Córeczki urodziły się dzięki metodzie in vitro. Matki rekordzistki Najbardziej płodna matka świata doczekała się narodzin 69 dzieci. Rosjanka Fiodorowa Wasiljewa 27-krotnie cieszyła się stanem błogosławionym. Każda z ciąż była mnoga, co poskutkowało bardzo liczną rodziną. Jak podają internetowe źródła, światowa rekordzista 16 razy urodziła bliźniaki, siedem razy trojaczki i cztery razy czworaczki. Dla porównania Grażyna i Jan Karczewscy, tworzący najliczniejszą rodzine w Polsce, doczekali się 21 dzieci – 11 chłopców i 10 dziewczynek. Różnica między najstarszym a najmłodszym potomkiem wynosi 24 lata. Najmłodsza matka na świecie urodziła w wieku zaledwie 5 lat. Historia Liny Mediny do dziś wzbudza bardzo wiele kontrowersji i rodzi liczne pytania. Wszystkie dowody wskazują na to, że Peruwianka, która najprawdopodobniej cierpiała na syndrom przedwczesnego dojrzewania, padła ofiarą gwałtu. Syn nieletniej matki, Gerardo, do 10. roku życia żył w przekonaniu, iż Lina jest jego starszą siostrą. Ile trwała najdłuższa ciąża? W 1945 r. Beulah Hunter z Los Angeles pobiła rekord pod względem długości stanu błogosławionego. Amerykanka swoją córeczkę urodziła nie po 9, a po ponad 12 miesiącach. Gosiame Thamara Sithole w 2021 r. ustanowiła rekord liczby dzieci urodzonych z jednej ciąży. Mieszkanka Republiki Południowej Afryki powitała wówczas na świecie dziesięcioraczki – siedmiu chłopców i trzy dziewczynki. Pochodząca ze Stanów Zjednoczonych Elisabeth Anderson Sierra została rekordzistką Guinnessa w kategorii „Najwięcej mleka matki oddanego przez jedną osobę”. Kobieta zmagająca się z hiperlaktacją, czyli nadmierną w stosunku do potrzeb dziecka produkcją mleka, w ciągu trzech lat (luty 2015–czerwiec 2018) oddała na rzecz kalifornijskiego laktarium aż 1 599,68 litrów pokarmu. Stacey Herald to najniższa matka w historii. Mierząca niewiele ponad 70 centymetrów wzrostu Amerykanka, mimo choroby genetycznej, doczekała się trójki dzieci. Źródła: stat.gov.pl; biurorekordow.pl; archiwum redakcji Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
„Polski Dubaj” istnieje naprawdę. To największa sztuczna plaża w Europie
Największa sztuczna plaża w Europie robi furorę nie tylko latem. Zyskała przydomek „polski Dubaj” i wciąż przyciąga coraz więcej odwiedzających. Gdzie dokładnie się znajduje i co warto o niej wiedzieć?
W tym artykule: Gdzie jest „polski Dubaj”? Dlaczego plaża w Jarosławcu nazywa się „Dubaj”? „Polski Dubaj” przyciąga tłumy Z czego słynie Jarosławiec? Jak dojechać do Jarosławca? Dubaj od lat działa na wyobraźnię podróżników. Słynne wieżowce, lazurowa woda i złoty piasek przyciągają miliony urlopowiczów (tylko w 2024 roku było ich niemal 19 mln). Nie każdy jednak wie, że Polska ma swój „Dubaj”. Brzmi intrygująco? I słusznie, bo kryje się za tym niecodzienna atrakcja – największa sztuczna plaża w Europie. Gdzie jest „polski Dubaj”? „Polski Dubaj” mieści się w położonym między Ustką a Darłowem Jarosławcu, który w sezonie letnim cieszy się ogromną popularnością wśród turystów. To właśnie tu, w bezpośrednim sąsiedztwie Bałtyku, powstała największa sztuczna plaża w Europie o powierzchni 5 hektarów. Początkowo miała jedynie chronić wybrzeże, ale szybko stała się jedną z największych atrakcji w regionie. Po zakończeniu prac w 2018 roku plaża w Jarosławcu stała się turystycznym hitem, a sam kurort zaczęto porównywać do Dubaju. Dlaczego plaża w Jarosławcu nazywa się „Dubaj”? Określenie „polski Dubaj” nie wzięło się znikąd. Za spektakularnym wyglądem plaży w Jarosławcu stoi imponująca i kosztowna inwestycja hydrotechniczna. Jak czytamy na stronie Jaroslawiec.pl, w ramach zrealizowanego na zlecenie Urzędu Morskiego projektu w morzu utworzono pięć ogromnych, kamiennych ramion sięgających aż 180 metrów w głąb Bałtyku. Przez dwa lata, niemal bez przerwy, dziesiątki ciężarówek dostarczały granitowe bloki potrzebne do budowy tej masywnej konstrukcji. W kolejnym etapie przystąpiono do refulacji, czyli przepompowywania piasku z dna morskiego do specjalnie wyznaczonych „kwater” pomiędzy falochronami. Choć używa się tu terminu „refulacja”, warto zaznaczyć, że nie chodziło o odbudowę istniejącej plaży, lecz o stworzenie zupełnie nowej – od podstaw. Koszt całej inwestycji wyniósł aż 170 milionów złotych, co czyni ją największym projektem ochrony brzegu morskiego w historii Polski. Choć liczby mogą robić wrażenie, należy pamiętać, że plaża w Jarosławcu to nie tylko atrakcja turystyczna, ale przede wszystkim skuteczna ochrona najwyższego klifowego wybrzeża Pomorza Środkowego. „Polski Dubaj” przyciąga tłumy Po zakończeniu budowy plaża nie była od razu dostępna dla odwiedzających. Przez kilka miesięcy obowiązywał zakaz wstępu, a podziwiać ją można było jedynie z daleka. Dopiero po dokładnych testach Urząd Morski zezwolił na jej użytkowanie. Od tego momentu „polski Dubaj” każdego lata przyciąga tysiące plażowiczów. Na miejscu już dziś turyści mogą korzystać z przygotowanych stref rekreacyjnych, w tym boisk do siatkówki plażowej, szerokiej przestrzeni do plażowania czy wyznaczonych kąpielisk. Co ciekawe, samorząd planuje dalsze zagospodarowanie terenu. Jednym z pomysłów jest budowa platformy widokowej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/shutterstock2029265807-b0321dd.jpg" width="2854" height="1900" alt="Jarosławiec słynie z największej sztucznej plaży w Europie, malowniczych klifów i latarni morskiej / fot. Kamil Zajaczkowski, Shutterstock" title="Jarosławiec słynie z największej sztucznej plaży w Europie, malowniczych klifów i latarni morskiej / fot. Kamil Zajaczkowski, Shutterstock" /> Z czego słynie Jarosławiec? Jarosławiec to niewielka, ale bardzo popularna nadmorska miejscowość. Choć głośno o niej głównie za sprawą największej sztucznej plaży w Europie, ma znacznie więcej do zaoferowania. Turyści doceniają malownicze klify – jedne z najwyższych na Pomorzu Środkowym – oraz zabytkową latarnię morską, z której można podziwiać rozległą panoramę Bałtyku. To idealne miejsce dla tych, którzy wypoczynek nad morzem chcą połączyć z ruchem. W okolicy wytyczono wiele tras rowerowych i pieszych szlaków z pięknymi widokami. Wśród lokalnych atrakcji warto wymienić także nowoczesne, interaktywne i bardzo lubiane przez rodziny z dziećmi Muzeum Bursztynu. Można tam zobaczyć m.in. największe bryły bursztynu bałtyckiego w Polsce, ciekawe inkluzje oraz rzadki okaz bursztynu o niebieskim zabarwieniu. Szacuje się, że rocznie w Jarosławcu urlop spędza od 120 do 170 tysięcy wczasowiczów. Jak dojechać do Jarosławca? Planując podróż do Jarosławca, warto postawić na samochód. To zdecydowanie najwygodniejsza opcja. Z Trójmiasta to ok. 2,5 godziny drogi, z Poznania – niecałe cztery. Jeśli wybierasz się koleją, najlepiej wysiąść w Sławnie lub Darłowie, skąd łatwo złapać lokalny transport. W sezonie kursują też autobusy z większych miast, więc każdy znajdzie dla siebie wygodne rozwiązanie. Źródła: jaroslawiec.pl; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Została najmłodszą Polką na Dachu Świata. Zoja Skubis zdobyła Mount Everest
19-letnia Zoja Skubis zapisała się na kartach historii. W niedzielę 18 maja stanęła na szczycie najwyższej góry świata. Tym samym ustanowiła rekord i została najmłodszą Polką, która tego dokonała.
W tym artykule: Zoja Skubis zdobyła Mount Everest Od TikToka po najwyższe szczyty świata Zoja trafiła na czołówki mediów we wrześniu ubiegłego roku, kiedy wspięła się na Manaslu (8163 m n.p.m.), ósmą najwyższą górę świata. Była wówczas najmłodszą Polką, która zdobyła ośmiotysięcznik i trzecią w historii, która stanęła na Górze Ducha. 19-latka dołączyła do grona wybitnych himalaistek, powtarzając wyczyn Kingi Baranowskiej (2008) i Anny Tybor (2021). Po powrocie do kraju nie zwolniła tempa. Przebiegła sześciogodzinny maraton na Antarktydzie, a następnie rozpoczęła przygotowania do kolejnego wyzwania – Mount Everestu. W lutym, za pośrednictwem Instagrama, poinformowała swoich obserwatorów, że za dwa miesiące wyruszy na Dach Świata. – W końcu mogę się tym podzielić! Już za dwa miesiące start wyprawy na Mount Everest – pisała. Zoja Skubis zdobyła Mount Everest Zoja do Nepalu dotarła w kwietniu, rozpoczynając realizację najważniejszego celu w swojej dotychczasowej karierze. Wspinaczka na najwyższy szczyt Ziemi była dla niej nie tylko fizycznym wyzwaniem, ale też ogromnym sprawdzianem psychicznej wytrzymałości. – Oficjalnie, o 11:38, 18 maja 2025 roku stanęłam na szczycie Mount Everest, zostając najmłodszą Polką na Dachu Świata! Ten szczyt to najpiękniejsze możliwe zwieńczenie wszystkich moich przygotowań, wyrzeczeń, treningów, łez i nerwów – napisała w emocjonalnym poście na Instagramie. Od TikToka po najwyższe szczyty świata Zoja Skubis swoją rozpoznawalność zaczęła budować jako nastoletnia twórczyni na TikToku. Zyskała popularność m.in. dzięki viralowym filmom o spaniu na balkonie, szkole w chmurze czy nocnych treningach. Z czasem jej działalność przekształciła się w relacjonowanie ekstremalnych wypraw. Dziś profil Zoi na Instagramie śledzi ponad 396 tysięcy osób. Pasję do wspinaczki zaszczepił w niej ojciec, Wojciech Skubis. Niestety, w marcu 2020 roku zginął tragicznie w górach Kaukazu. Mężczyzna miał zaledwie 42 lata. – Miałam bardzo trudny moment po śmierci taty – przez rok chorowałam na depresję i praktycznie nie wychodziłam z domu. Pamiętam, jak leżałam w łóżku w rodzinnym domu i czułam, że nic mnie już w życiu nie czeka. To był głęboki dół, z którego wydawało się, że nie ma wyjścia. Ale w końcu pojawiło się światełko w tunelu, które pozwoliło mi się podnieść. Gdybym mogła cofnąć się do tamtego okresu, poklepałabym siebie po plecach i powiedziała, że jeszcze dużo przede mną. Że warto przejść przez ten trudny etap, bo on jest potrzebny, choć bolesny. Ważne jest, żeby dać sobie czas na żałobę, nie przyspieszać procesu, ale też, żeby mieć wsparcie – mówiła w rozmowie z ELLE.pl. Warto wspomnieć, że dokładnie 19 lat temu – 18 maja 2006 roku – Mount Everest zdobyła Martyna Wojciechowska. W tamtym czasie również została najmłodszą Polką na Dachu Świata. Dziś ten wyjątkowy tytuł przechodzi w ręce Zoi Skubis. Źródła: instagram.com/zojaskubis; ELLE.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Polski cud natury to fenomen. Dziś mówią o nim wszyscy
Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce. Tym razem w centrum uwagi znalazł się jeden z parków narodowych, którego przyroda jest zarazem piękna i niepokojąca.
W tym artykule: Polski park zachwycił zagraniczne media Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Przywykliśmy już do tego, że Polska trafia na łamy zagranicznych mediów. Zwykle za sprawą dużych miast albo popularnych wśród turystów atrakcji. Tym razem jednak uwagę dziennikarzy przyciągnęło zupełnie inne miejsce. Mowa o Słowińskim Parku Narodowym, który urzekł ich pięknem, dzikością i i spektakularnymi wydmami. Polski park zachwycił zagraniczne media Powstały w 1967 roku Słowiński Park Narodowy jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce i jednym z dwóch parków nadmorskich. O jego wyjątkowości niech świadczy fakt, że dekadę po utworzeniu został włączony przez UNESCO do sieci rezerwatów biosfery. Rocznie odwiedza go nawet 400 tysięcy osób, a niewykluczone, że liczba ta wkrótce wzrośnie. Zwłaszcza po publikacji w brytyjskim „Daily Mail”, gdzie autorzy nie kryli zachwytu nad dzikim pięknem tego miejsca. Redakcja serwisu zwróciła szczególną uwagę na ruchome wydmy. Obszar bardziej przypominający pustynię niż typowe polskie wybrzeże doceniono za spektakularne połączenie dzikości i uroku. – Wiele aspektów natury jest równie złowrogich, co pięknych. I z pewnością dotyczy to wydm w Słowińskim Parku Narodowym w Polsce – czytamy na stronie. Jak zauważono, ogromne masy piasku, pchane przez wiatr znad Bałtyku, przesuwają się każdego roku nawet o 10 metrów. Ich powolny, ale nieubłagany ruch zasypuje roślinność i zmienia rzeźbę terenu. Ponadto przypomniano, że wędrujące wydmy od lat są źródłem lokalnych legend, z których jedna powraca wyjątkowo często. – Osoby, które od setek lat zamieszkują bagna i bagienne tereny leśne w pobliżu wydm twierdzą, że pod piaskiem leży co najmniej jedna wioska, która padła ofiarą wiejących wiatrów i przemieszczającej się gleby – zaznacza „Daily Mail”. Dodaje jednocześnie, że pozostałością po dawnym krajobrazie są sosny, niegdyś porastające ten teren. Dziś o ich istnieniu przypominają jedynie wystające z wierzchołków wydm „skamieniałe czubki” drzew. Według brytyjskiego dziennika, park zachwyca nie tylko krajobrazem, lecz także bogatą siecią szlaków prowadzących przez jego najbardziej malownicze zakątki. Za najlepszą bazę wypadową uznał Łebę. Brytyjczycy znowu rozpisują się o Polsce Zainteresowanie Polską w brytyjskich mediach nie słabnie. Tamara Hinson na łamach „The Independent” opisała Łódź jako miasto o niepowtarzalnym klimacie, którego – jak sama przyznała – mogłyby jej pozazdrościć nawet Kraków i Warszawa. Dziennikarka w swoim tekście wskazała konkretne miejsca, które zrobiły na niej największe wrażenie. Na pierwszym miejscu umieściła Manufakturę, czyli zrewitalizowaną przestrzeń dawnej fabryki. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – zauważyła Wśród polecanych atrakcji znalazły się również słynna ulica Piotrkowska oraz Pałac Izraela Poznańskiego, przez wielu nazywany „małym Luwrem”. Źródła: Daily Mail; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Polacy go nie doceniają. To miasto zachwyciło Brytyjczyków bardziej niż Kraków
– Zapomnij o Warszawie i Krakowie – pisze na łamach internetowej odsłony dziennika „The Independent” Tamara Hinson. Brytyjka zachwyciła się mniej znanym polskim miastem, które ma niepowtarzalny klimat i zasługuje na znacznie więcej uwagi.
W tym artykule: „Zapomnij o Warszawie i Krakowie” Co warto zobaczyć w „polskim Manchesterze”? Łódź na liście „Best of the World” Polskie miasta coraz częściej trafiają na łamy zagranicznych mediów i zachwycają turystów z całego świata. Jedno z nich podbiło serce brytyjskiej dziennikarki, która dostrzegła w nim urok, jakiego – według niej – nie mają nawet turystyczne ikony pokroju Krakowa czy Warszawy. „Zapomnij o Warszawie i Krakowie” Łódź, choć rzadko pojawia się w rankingach i wciąż bywa niedoceniana przez turystów, potrafi zaskoczyć nieoczywistym urokiem i wyjątkowym klimatem. Przekonała się o tym na własnej skórze Tamara Hinson. Brytyjka, opisując swoją wizytę na łamach internetowego wydania „The Independent”, nie kryła zaskoczenia atmosferą miasta i jego nieoczywistym pięknem. Dziennikarka z Wysp przyznała, że przed przyjazdem nie spodziewała się niczego szczególnego. Miała w głowie obraz miasta surowego, zdominowanego przez przemysłową przeszłość. Już podczas pierwszej rozmowy z kierowcą taksówki usłyszała: „Łódź jest inna”. – Wspomina o braku starówki i wyraźnie wyznaczonego centrum miasta, a ja przez chwilę wyobrażam sobie chaotyczną zabudowę Berlina albo miasta, w których powojenne betonowe „monstra” wywoływały we mnie przygnębienie. Żadne z tych skojarzeń, jak się okazuje, nie pasuje do Łodzi – podkreśla Hinson. Pokusiła się nawet o odważne porównanie, twierdząc, że pod wieloma względami Łódź wypada ciekawiej niż Kraków i Warszawa. Jak podkreśla, miała okazję poznać inne polskie miasta, więc jej opinia nie była oparta na pierwszym wrażeniu. Co warto zobaczyć w „polskim Manchesterze”? W zestawieniu miejsc, które warto zobaczyć w Łodzi, dziennikarka na pierwszym miejscu wskazała Manufakturę. – Obecnie to jedno z najpopularniejszych miejsc w Łodzi. Piękne, ceglane budynki dawnej fabryki mieszczą centrum handlowe, szkołę tańca, kino, restauracje i bary. Choć liczne odniesienia do przemysłowej przeszłości wciąż są tu widoczne – czytamy. Co ciekawe, Brytyjkę zachwyciło nie tylko samo zaadaptowane wnętrze dawnej fabryki, ale też kawiarnia jednej z popularnych sieciówek, którą uznała ją za najpiękniejszą na świecie. Wśród polecanych przez Hinson atrakcji, obok ulicy Piotrkowskiej, pojawił się także Pałac Izraela Poznańskiego, często określany mianem „małego Luwru”. Autorka tekstu zaznacza, że brytyjscy turyści mogą dostać się do Łodzi, porównywanej często do Manchesteru, wyłącznie liniami Ryanair. Ci, którzy zdecydują się na przelot do Warszawy, mogą bez problemu dotrzeć na miejsce pociągiem w zaledwie godzinę. Na koniec Tamara Hinson wyraziła nadzieję, że Łódź nie stanie się kolejną „ofiarą sukcesu” i mimo rosnącego zainteresowania zachowa swój unikatowy klimat. Łódź na liście „Best of the World” Warto przypomnieć, że już w 2022 r. Łódź została wyróżniona przez „National Geographic”, trafiając na prestiżową listę „Best of the World”. Z kolei rok później stolica województwa łódzkiego zaciekawiła dziennikarzy „The Jerusalem Post”, Marka Gordona i Davida Harrisa. – Czujemy, że złoty czas Łodzi dopiero nadchodzi – stwierdzili w swoim podcaście. Miasto zrobiło na nich tak duże wrażenie, że poświęcili mu cały odcinek „Travel Edition Podcast”. Źródła: independent.co.uk; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Pierwszy taki SOR w Polsce. Całodobowa opieka weterynaryjna coraz bliżej
Powstaje pierwszy w Polsce SOR dla zwierząt. Zlokalizowana na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu placówka zapewni całodobową opiekę weterynaryjną i pomoc w sytuacjach zagrażających życiu pupili.
W tym artykule: Pierwszy w Polsce SOR dla zwierząt Całodobowa pomoc dla pupili coraz bliżej Wrocław często trafia na nagłówki. Media, zarówno polskie, jak i zagraniczne, zachwycają się architekturą oraz atrakcjami miasta. Tym razem o stolicy Dolnego Śląska mówi się z jeszcze innego powodu. Na kampusie jednego z uniwersytetów ma powstać pierwszy w Polsce SOR dla zwierząt. Całodobowa pomoc ruszy już na początku 2026 roku. Oto co już wiadomo na ten temat. Pierwszy w Polsce SOR dla zwierząt Na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu powstaje pierwszy w Polsce SOR dla zwierząt. To efekt porozumienia zawartego między władzami miasta a uczelnią. Wspólnym celem jest odpowiedź na pilną potrzebę stworzenia systemu szybkiej pomocy weterynaryjnej dostępnej przez całą dobę. – Rozwiązywanie problemów społeczno-gospodarczych to elementy naszej misji. Chcemy być uczelnią aktywnie uczestniczącą w rozwoju Wrocławia, czuć się za miasto współodpowiedzialni. Dlatego jestem dumny, że wspólnie zbudujemy miejsce potrzebne, ważne i nowoczesne – podkreśla prof. Krzysztof Kubiak, rektor uczelni. Remont pomieszczeń pod przyszły SOR ruszy w ciągu najbliższych kilku miesięcy. UPWr przeznaczył na ten cel ponad pół miliona złotych. Otwarcie kliniki zaplanowano na początek przyszłego roku. Na miejscu dostępny będzie zaawansowany sprzęt medyczny, w tym system do hemoperfuzji, stosowany w leczeniu zatruć, sepsy czy chorób autoimmunologicznych. W trudniejszych przypadkach wykorzystywane będą również terapie nerkozastępcze oraz wymiana osocza. – Planujemy zatrudnić w niej tylko lekarzy weterynarii wyspecjalizowanych w leczeniu stanów nagłych, najlepszych specjalistów, którzy będą mieli do dyspozycji najnowocześniejszy sprzęt – zaznacza prof. Artur Niedźwiedź, prodziekan Wydziału Medycyny Weterynaryjnej UPWr. Całodobowa pomoc dla pupili coraz bliżej Co ważne, klinika ma być nie tylko nowoczesna, ale też przyjazna mieszkańcom. Część z nich, w tym seniorzy czy posiadacze Karty Dużej Rodziny, skorzystają z usług kliniki na preferencyjnych zasadach. – To wyjątkowe przedsięwzięcie, które nie tylko podniesie standard opieki nad naszymi czworonożnymi towarzyszami, ale także zapewni pomoc dostępną przez całą dobę – w sytuacjach nagłych, kiedy liczy się każda minuta. Co równie ważne, usługi świadczone w nowym SOR-ze będą dostępne w niższych cenach niż w placówkach komercyjnych, co zwiększy ich dostępność dla mieszkańców – podsumowuje Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia. Źródła: wroclaw.pl; upwr.edu.pl
Rząd dopłaci do twoich „wakacji”. Nawet 6 tysięcy złotych
MON rusza z drugą edycją programu „Wakacje z wojskiem”. Zainteresowani mogą nie tylko zdobyć nowe umiejętności i sprawdzić się w wymagającym środowisku, ale także otrzymać blisko 6 tysięcy złotych za udział.
W tym artykule: Kto może wziąć udział w „Wakacjach z wojskiem”? „Wakacje z wojskiem” – jak się zgłosić? Jeśli wciąż nie wiesz, co zrobić z letnim wolnym czasem, a szukasz czegoś więcej niż typowy urlop nad morzem, resort obrony ma dla ciebie konkretną propozycję. „Wakacje z wojskiem” dają możliwość sprawdzenia się, nauczenia czegoś nowego i zarobienia blisko 6 tys. złotych. Szczegóły poniżej. Kto może wziąć udział w „Wakacjach z wojskiem”? Program „Wakacje z wojskiem”, skierowany do osób w wieku 18–35 lat, to niecodzienna szansa na przeżycie intensywnego szkolenia wojskowego w jednym z 70 ośrodków w całej Polsce. Uczestnicy poznają podstawy taktyki, uczą się przetrwania w terenie, strzelania, walki wręcz oraz obsługi wojskowych pojazdów. Co ważne, chętni mogą sprawdzić się w różnych rolach – od żołnierza piechoty, przez marynarza, po rakietowca czy czołgistę. – Rozpoczynamy rekrutację na kolejne zajęcia w ramach projektu „Wakacje z wojskiem”, które kończą się złożeniem przysięgi wojskowej. Zapraszamy wszystkich, którzy chcą zostać żołnierzem Wojska Polskiego. Wielu z nas może budować siłę wojska – i w służbie czynnej, ale także w rezerwie – zachęca Ministerstwo Obrony Narodowej. I dodaje: – Ten projekt to coś więcej niż szkolenie – to element budowania odporności naszego państwa i społeczeństwa, bo bezpieczeństwo to nasze wspólne zadanie i nasz wspólny obowiązek. „Wakacje z wojskiem” – jak się zgłosić? Aby wziąć udział w kolejnej edycji programu „Wakacje z wojskiem”, wystarczy zgłosić się telefonicznie pod numerem 800 180 110, odwiedzić najbliższy punkt rekrutacyjny Wojska Polskiego lub wypełnić formularz na stronie internetowej zostanzolnierzem.pl. Rekruterzy dbają o to, by każdy ochotnik trafił do formacji najlepiej odpowiadającej jego predyspozycjom. Turnus trwa 27 dni, a uczestnicy otrzymują za udział 6 tys. złotych brutto. W 2025 r. zaplanowano trzy tury szkoleniowe: 9 czerwca – 5 lipca, 14 lipca – 9 sierpnia, 18 sierpnia – 13 września. Warto wspomnieć, że udział w programie może być początkiem dłuższej przygody z armią. Po zakończeniu szkolenia ochotnicy mogą dołączyć do WOT, zostać żołnierzami zawodowymi, zasilić szeregi rezerwy lub rozpocząć naukę w akademii wojskowej. Przed rokiem z oferty skorzystało 11 tys. śmiałków. Źródła: gov.pl; Ministerstwo Obrony Narodowej Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To miasto wyprzedza epokę. Dziś oczy wszystkich zwrócone są właśnie tu
Bazylea to miasto, w którym architektura wyprzedza epokę. Spacerując jej ulicami, masz wrażenie, że każdy budynek to manifest przyszłości podpisany przez Gehry’ego, Hadid czy Bottę.
W tym artykule: Z czego słynie Bazylea? Co warto zobaczyć w Bazylei? Architektura Bazylei Bazylea – informacje praktyczne Gdy mieszkasz na szczycie szklanej, zwieńczonej piramidą wieży, możesz się spodziewać niespodziewanych wizyt. I to nawet w Szwajcarii, gdzie pojawienie się przed czyimiś drzwiami bez zapowiedzi jest nie do pomyślenia. – Odkąd się tu wprowadziłam, już mnie nie dziwi dźwięk dzwonka domofonu. Zresztą spójrz sama – mieszkać tu to tak, jakby mieć ulubionego Picassa czy Moneta na ścianie w salonie – opowiada mi lokatorka oryginalnego budynku zaprojektowanego przez gwiazdorski duet architektoniczny z Bazylei: pracownię Herzog & de Meuron. Również z powodu takich budynków zostali oni laureatami Nagrody Pritzkera nazywanej architektonicznym Oscarem. Wokół nieograniczony widok na miasto, a jedyną nieprzezroczystą ścianą jest ta okalająca łazienkę. Jak na dłoni widać stadion św. Jakuba przebudowany z okazji Euro 2008, które dla projektantów było rozgrzewką przed stworzeniem Allianz Areny w Monachium i „Ptasiego Gniazda” na igrzyska olimpijskie w Pekinie. Z czego słynie Bazylea? Bazylea jest rozległa, z zabudową raczej niewysoką, bo długo nie można było budować wyżej, niż sięgały gotyckie wieże katedry, w której pochowano Erazma z Rotterdamu. Na przeciwległym brzegu Renu wzrok przyciągają dwie gigantyczne piramidalne wieże Roche, przypominając o tym, że miasto przemysłem farmaceutycznym stoi. Pierwsza, licząca 178 m, jest od 2015 r. najwyższym budynkiem zarówno Bazylei, jak i całej Szwajcarii. W jej cieniu przez ostatnie lata pięła się w górę druga, która przerosła ją o 27 m. Trzecia jest w planach. Wszystkie – oczywiście – projektu Herzog & de Meuron. Zanim wieże powstały, długo nad nimi debatowano, a mieszkańcy miasta głosowali w referendum. Co ciekawe, słynne nazwisko architekta nie zawsze decyduje o powodzeniu projektu – w głosowaniu przepadła choćby wieża projektu Zahy Hadid, która miała stanąć na obrzeżach starówki, tuż koło tryskającej wodą na wszystkie strony mechanicznej fontanny autorstwa Jeana Tinguely’ego, najsłynniejszego szwajcarskiego artysty, który zaklinał stal i ruch w swoje unikalne, kinetyczne prace. W przewodniku czytam, że dawniej na miejscu fontanny była scena teatralna. I to ona właśnie zainspirowała Tinguely’ego do stworzenia ośmiu mechanicznych stalowych postaci, które niczym aktorzy odgrywają przed nami szalony i psotny teatr wodny. Kręcą się wokół, tworzą wodne wiry, wywijają piruety czy pedałują w miejscu w jakimś przedziwnym tańcu. Zaintrygowana ruszam na drugą stronę rzeki, gdzie nad brzegiem Renu wznosi się Muzeum Tinguely’ego zaprojektowane przez Maria Bottę w formie ceglanego prostopadłościanu z walcowatą wieżą. Przed budynkiem, którego fasada zdaje się patrzeć na mnie szklanymi migdałami oczu, ustawiono skromniejszą wersję fontanny ginącą nieco w cieniu buchającej kolorami rzeźby artystki Niki de Saint-Phalle – żony i współautorki wielu prac Tinguely’ego (np. fontanny stojącej przed Centrum Pompidou w Paryżu). Na czterech piętrach muzeum istne szaleństwo. Kinetyczne rzeźby zdają się nie ustawać w ruchu, nawet gdy napędzające je silniki są wyłączone, wszystko buzuje, wibruje, trzeszczy, krążąc po orbicie niezwykłego, stworzonego przez artystę świata. By uspokoić zmysły, w muzealnym sklepiku kupuję paczkę krojonych w kostki niczym domino, charakterystycznych dla Bazylei ciasteczek läckerli. Przypominają nieco lukrowane polskie pierniczki i smakują nie tylko mnie, ale i łabędziom, które przyczłapały do mnie znad rzeki skuszone szelestem torebki. Co warto zobaczyć w Bazylei? Wsiadam do autobusu miejskiego i jadę na przedmieścia Bazylei. A że to miasto położone na granicy trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, ląduję po niemieckiej stronie, w Weil am Rhein. Mieści się tu siedziba Vitry, której założyciel Willi Fehlbaum był tym, który w 1989 r. jako pierwszy w Europie zaprosił do współpracy słynnego amerykańskiego architekta Franka O. Gehry’ego. Ten właśnie zaczynał eksperymenty z budynkami dekonstruktywistycznymi. Niedługo później, dzięki projektowi Muzeum Guggenheima w Bilbao, będzie o nim mówił cały świat. Jednak hiszpańskiego projektu pewnie by nie było, gdyby nie wcześniejsza biała hala produkcyjna Vitry i pobliskie muzeum z rozszczepionym dachem. Późniejszy budynek jego projektu, wyglądający jak zwariowana wariacja na temat pączkującego szarego diamentu, stoi w Bazylei w kampusie Novartisu. Drugą wielką architektką zaproszoną przez Vitrę była Zaha Hadid. Remiza strażacka z 1993 r. to pierwszy kiedykolwiek zrealizowany projekt słynnej Brytyjki irackiego pochodzenia. Budynek miał przypominać zaklęty w architekturze wielki wybuch, więc nie ma w nim ani jednego kąta prostego. Podobno strażacy, którzy tu pracowali, dostawali zawrotów głowy i choroby morskiej od poruszania się wśród nieregularnych, ostrych i splątanych kształtów. Już po chwili zwiedzania mnie również lekko kręci się w głowie. Na szczęście obok rozciąga się będący oazą spokoju ogród projektu Holendra Pieta Oudolfa. A wisienką na tym torcie jest tu kolejny niezwykły projekt: składające się na niego domy są długie jak stodoły i proste, z dwuspadowym dachem – takie jak rysują dzieci. Ich frontowe i tylne ściany są całkowicie przeszklone. Co więcej, ustawiono je na skos, jeden na drugim. Dzięki temu powstał budynek zarówno spektakularny, jak i genialny w swej prostocie. Łączy wszystkie strony świata i kraje, pomiędzy którymi się znajduje: Szwajcarię z Francją, Francję z Niemcami i Niemcy ze Szwajcarią. Mowa o wielokrotnie nagradzanym VitraHaus autorstwa – oczywiście – Herzog & de Meuron. Architektura Bazylei Choć słynny duet architektów tworzy teraz na całym świecie – wśród ich najbardziej znanych projektów jest np. filharmonia w Hamburgu, Muzeum De Younga w Golden Gate Park w San Francisco czy przemiana londyńskiej elektrowni w Tate Modern – to dla Bazylei zawsze znajdują czas. Ile dokładnie jest tu ich budynków, trudno zliczyć. Co ciekawe, każdy jest w innym stylu – mającym pasować do okolicy i przeznaczenia – więc tropienie ich to fajny pomysł na długi spacer. Zaczynam od niepozornej rozdzielni kolejowej, która przyniosła pracowni sławę. Wygląda jak kostka z wyciągniętą piramidą dachu, bez okien, cała obandażowana miedzianą listwą. Teraz, gdy zbrązowiała, mniej się rzuca w oczy, ale gdy powstała, złociła się w słońcu ciepłą miedzianą tęczą. Obok stoi Porte d’Alsace, biurowiec przy dworcu, z którego odjeżdżają pociąg TGV do Francji. Jego niezlicowane szyby jak w krzywym zwierciadle odbijają okoliczne kamienice. Dalej: nowiutki szary apartamentowiec MOH, którego fasada wygląda tak, jakby lekko falowała od upału za sprawą pokrywających ją nieregularnych, przesuwnych żaluzji. Na trasie wycieczki odkryjemy też kilka prywatnych willi, szpitalną aptekę czy nawet centrum rehabilitacji! A z miejsc łatwiejszych do zwiedzania: Muzeum Kultur o najeżonym kanciastym dachu oraz organiczne, płynące zakręconymi krwistoczerwonymi liniami wnętrze kasyna. Na koniec cichym tramwajem podjeżdżam na plac wystawowy Messe. Stoi przy nim wizytówka Bazylei: centrum targowe, które podczas słynnych targów sztuki Art Basel wypełnia się najdroższymi dziełami świata. Patrząc na jego okrągłą, przypominającą gniazdo kopułę ze stalowej plecionki, przez której środek prześwituje niebo, nie po raz pierwszy myślę sobie, jak fajnie by było, gdyby ściany umiały mówić. Bazylea – informacje praktyczne Bezpośrednio z Warszawy polecimy do Bazylei Wizz Airem; bilet: od ok 220 zł; Po zameldowaniu się we wszystkich hotelach w Bazylei, otrzymamy BaselCard, która zapewnia darmowe przejazdy komunikacją miejską, dostęp do Wi-Fi oraz zniżki: na wypożyczenie roweru, bilety do muzeów, wycieczki czy wstęp do zoo. Zajrzyjcie do muzeum Fondation Beyeler, które ma niezwykłą kolekcję dzieł m.in. Picassa, Giacomettiego, Moneta, Degasa Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra. 20 miast na weekend – przewodnik po najciekawszych miastach Europy” (nr 04/listopad-styczeń 2022/2023). Artykuł przypominamy z okazji Eurowizji 2025, której gospodarzem jest Bazylea.
160 mln widzów i rekord Guinnessa. Fenomen Eurowizji nie zna granic
Eurowizja to najdłużej transmitowany coroczny konkurs muzyczny w historii. Od dekad fascynuje, bawi i zaskakuje. Niezależnie od opinii, jedno jest pewne – nikt nie przechodzi obok niej obojętnie.
W tym artykule: Kto zapoczątkował Eurowizję? Jakie kraje wygrały Eurowizję najwięcej razy? Kiedy odbywa się Eurowizja? Kto jest gospodarzem Eurowizji? Dlaczego Wielka Piątka ma zagwarantowany udział w finale? Polska na Eurowizji Milionowa oglądalność Eurowizji Eurowizja a polityka Eurowizja – choć wywołuje mieszane uczucia – od lat pozostaje jednym z najchętniej oglądanych widowisk telewizyjnych. O fenomenie konkursu niech świadczy fakt, że co roku przyciąga przed ekrany telewizorów miliony widzów zarówno w Europie, jak i na świecie, bijąc przy tym kolejne rekordy oglądalności. Dziś przyjrzymy się bliżej historii tego muzycznego widowiska i powodom, dla których trafiło do Księgi Rekordów Guinnessa. Kto zapoczątkował Eurowizję? Inicjatorem Konkursu Piosenki Eurowizji był Marcel Bezençon, szwajcarski dziennikarz i ówczesny dyrektor Europejskiej Unii Nadawców (EBU). Zainspirowany sukcesem włoskiego Festiwalu Piosenki w San Remo, postanowił stworzyć podobne widowisko, ale o międzynarodowym charakterze, które nie tylko dostarczyłoby widzom rozrywki, ale przede wszystkim zjednoczyłoby Europę po wojennych podziałach. Eurowizja po raz pierwszy odbyła się w 1956 roku. W porównaniu do dzisiejszych edycji miała niezwykle kameralny charakter. W wydarzeniu udział wzięło zaledwie siedem krajów – Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy, Włochy oraz Szwajcaria, która jako gospodarz sięgnęła po zwycięstwo. W Lugano najlepsza okazała się Lys Assia z francuskojęzycznym utworem „Refrain”. Jakie kraje wygrały Eurowizję najwięcej razy? Najbardziej utytułowanymi krajami w historii Konkursu Piosenki Eurowizji są Irlandia i Szwecja, które siedmiokrotnie cieszyły się z końcowego triumfu. Irlandczycy zdominowali eurowizyjną scenę szczególnie w latach 90., gdy wygrywali aż cztery razy w ciągu pięciu lat – w 1992, 1993, 1994 i 1996 r. Pierwsze miejsce zajmowali także w 1970 i 1980 r. Szwedzi zapisali się w historii Eurowizji już w 1974 r., gdy zespół ABBA podbił Europę hitem „Waterloo”. Zwycięską passę kontynuowała Loreen, która jako pierwsza kobieta wygrała konkurs dwukrotnie – w 2012 i 2023 roku. Po pięć zwycięstw w Konkursie Piosenki Eurowizji na swoim koncie mają Francuzi, Brytyjczycy, Holendrzy i Luksemburczycy. Natomiast czterokrotnie na czele tabeli znaleźli się reprezentanci Izraela. Kiedy odbywa się Eurowizja? Konkurs Piosenki Eurowizji tradycyjnie odbywa się w maju. Od momentu wprowadzenia półfinałów w 2004 roku konkurs trwa tydzień. We wtorek i czwartek rozgrywane są koncerty półfinałowe, a w sobotę wielki finał. Przypomnijmy, że Eurowizja nieprzerwanie odbywa się od 1956 roku, z jednym wyjątkiem. W 2020 r. konkurs został odwołany z powodu pandemii COVID-19. Kto jest gospodarzem Eurowizji? Zgodnie z tradycją, gospodarzem Eurowizji jest kraj, który zwyciężył w poprzedniej edycji konkursu. Jednak, jak pokazuje historia, nie zawsze tak było. Ostatnia taka sytuacja miała miejsce w 2023 r., gdy Ukraina, mimo pierwszeństwa, nie mogła gościć najlepszych europejskich artystów z powodu trwającej za naszą wschodnią granicą wojny. Organizację imprezy powierzono wówczas Wielkiej Brytanii, która w 2022 r. uplasowała się na drugiej pozycji. Dlaczego Wielka Piątka ma zagwarantowany udział w finale? Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Włochy i Hiszpania, czyli kraje należące do tzw. Wielkiej Piątki, znacząco wspierają finansowo organizację Eurowizji jako najwięksi płatnicy Europejskiej Unii Nadawców (EBU). W zamian za to ich reprezentanci automatycznie awansują do finału konkursu. Polska na Eurowizji Polska pojawiła się w stawce konkursowej po raz pierwszy w 1994 roku. Debiut okazał się wyjątkowo udany. Edyta Górniak z piosenką „To nie ja!” zajęła drugie miejsce, co do dziś pozostaje naszym najlepszym wynikiem. W kolejnych edycjach Eurowizji tylko dwukrotnie polscy reprezentanci plasowali się w czołowej dziesiątce – zespół Ich Troje (7. miejsce w 2003 roku) oraz Michał Szpak (8. miejsce w 2016 roku). Milionowa oglądalność Eurowizji O fenomenie Eurowizji niech świadczą jej wyniki oglądalności. Konkurs co roku śledzi nawet 160 milionów widzów na całym świecie, a jego popularność wykracza daleko poza Europę. Doskonałym tego przykładem jest Australia, która od 2015 r. regularnie pojawia się na eurowizyjnej scenie. Ponadto dodajmy, że w tym samym roku Eurowizja oficjalnie trafiła do Księgi Rekordów Guinnessa jako „najdłużej transmitowany coroczny konkurs muzyczny w historii”. Eurowizja a polityka Choć Eurowizja oficjalnie uchodzi za konkurs apolityczny, polityka od lat wpływa na jego przebieg. Widać to zarówno w głosowaniach sąsiedzkich – jak regularna wymiana punktów między Grecją a Cyprem czy krajami bałkańskimi – jak i w szerszym kontekście międzynarodowym. I tak, w 2017 r. Ukraina zakazała wjazdu rosyjskiej reprezentantce, a po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. EBU całkowicie wykluczyła Rosję z konkursu. Z kolei w 2024 r. izraelska reprezentantka, Eden Golan została wygwizdana przez publiczność podczas występu, co było efektem napięć związanych z konfliktem w Strefie Gazy. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Polska jest coraz większa. Z Bałtyku wyłonił się nowy kawałek lądu
Pomorze zyskało nową atrakcję turystyczną. Mowa o cyplu, który niedawno wyłonił się w okolicach plaży w Mikoszewie. Od razu zaciekawił mieszkańców oraz turystów.
W tym artykule: Nowy cypel na Bałtyku Mikoszewski cypel może się powiększyć Położone między Gdańskiem a Krynicą Morską Mikoszewo latem odwiedzane jest głównie przez tych, którzy szukają spokojniejszego wypoczynku nad morzem. Ale to może się wkrótce zmienić. Wszystko za sprawą cypla, który niedawno wyłonił się w pobliżu miejscowej plaży i z miejsca stał się jedną z najciekawszych atrakcji okolicy. Nowy cypel na Bałtyku Cypel, który niedawno wyłonił się w Mikoszewie, znajduje się po wschodniej stronie ujścia Wisły, na Mierzei Wiślanej. Nowo powstała formacja może stać się jedną z ciekawszych atrakcji tej części wybrzeża, a z czasem nawet konkurencją dla cypli w Helu czy Rewie. Na razie przykuwa uwagę głównie mieszkańców i lokalnych mediów, które na każdym kroku rozpisują się o nowej atrakcji. – Polska się powiększa i to w bardzo atrakcyjny sposób. To żadna przesada, bo w okolicach Mikoszewa pojawił się spory kawałek lądu, który powstał u ujścia Wisły. Jest nowy i już budzi spore zainteresowanie wśród gości, którzy w gminie Stegna otrzymali od natury kolejną atrakcję turystyczną – donosi „Dziennik Bałtycki”. – Takie cudo mogła stworzyć tylko natura! Na Pomorzu powstał nowy cypel. Mieści się po wschodniej stronie ujścia Wisły, na Mierzei Wiślanej, w Mikoszewie. Z nowym cyplem Mikoszewo staje się kolejnym punktem na mapie regionu, obok takich miejsc jak Rewa czy Hel, które od lat przyciągają turystów swoimi unikatowymi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi – informuje z kolei regionalny oddział TVP 3. Tego typu zjawiska przyrodnicze należą do rzadkości, nic więc dziwnego, że wzbudzają tak duże zainteresowanie. W sieci pojawia się coraz więcej zdjęć i nagrań z Mikoszewa, na których internauci dokumentują kształt nowo powstałego cypla oraz zmieniający się wokół niego krajobraz. Mikoszewski cypel może się powiększyć Specjaliści zwracają uwagę, że cypel w Mikoszewie wciąż się kształtuje. Jeśli warunki naturalne będą sprzyjające, nowy fragment lądu z czasem się powiększy. Kluczową rolę odegrają tu sztormy i prądy morskie, które mogą stopniowo nanosić kolejne warstwy osadu. Co ciekawe, nowa formacja znajduje się w sąsiedztwie rezerwatu przyrody „Mewia Łacha”. To obszar chroniony, znany z bogatej fauny i flory, w którym można obserwować rzadkie gatunki ptaków oraz foki wylegujące się na piasku. Bliskość rezerwatu sprawia, że cypel może stać się nie tylko atrakcją turystyczną, ale także miejscem o dużym znaczeniu ekologicznym. Przypomnijmy, że stopniowe powiększanie powierzchni Polski to zjawisko obserwowane od lat. Jak wynika z raportu GUS „Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 r.”, w ciągu ostatniego roku terytorium kraju zwiększyło się o 225 hektarów, osiągając 31 393 361 ha. Zmiany te są związane z naturalnymi procesami oraz dostosowywaniem granic do linii podstawowej morza terytorialnego. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Dołącz także do naszego kanału nadawczego na Messengerze, gdzie znajdziesz wiele ciekawych inspiracji podróżniczych. Źródła: „Dziennik Bałtycki”; TVP 3 Gdańsk; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.