Podziemny świat wychodzi na światło dzienne. Nieoczywisty polski zabytek w drodze na listę UNESCO
Dziedzictwo przemysłowe coraz wyraźniej pojawia się w zbiorowej świadomości jako ważny element historii Europy. W czasach transformacji energetycznej i zamykania kolejnych zakładów dawne przestrzenie produkcji zyskują nowe znaczenie, stając się świadectwem epoki, która ukształtowała współczesność. Symbolami tej przemiany są m.in. Sztolnia Królowa Luiza oraz Kopalnia Guido w Zabrzu, które w 2025 roku zostały zgłoszone na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Jeszcze niedawno „czarne złoto” było fundamentem rozwoju cywilizacyjnego Europy. Węgiel kamienny, wydobywany na ogromną skalę od końca XVIII wieku, napędzał rewolucję przemysłową i decydował o sile gospodarczej całych regionów. To dzięki niemu powstawały miasta, rozwijały się technologie i kształtowały społeczne struktury pracy. Dziś, w dobie zielonej rewolucji, jego rola ulega redefinicji. Kopalnie i koksownie znikają z krajobrazu i mapy Europy, a wraz z nimi znika materialne świadectwo epoki, która przez ponad dwa stulecia determinowała rozwój Starego Kontynentu. W wielu miejscach Europy ślady tej historii zostały bezpowrotnie utracone. Na Górnym Śląsku podjęto jednak wysiłek ich zachowania – zarówno na powierzchni, jak i pod ziemią. To właśnie tutaj, w Zabrzu, przetrwały unikatowe przestrzenie, które dziś pozwalają prześledzić cały cykl życia przemysłu węglowego – od jego początków po stopniowy schyłek. W 2025 roku ten wysiłek zyskał międzynarodowy wymiar. Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido zostały oficjalnie zgłoszone na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i wpisane na jej listę wstępną, a to znacząco przybliża je do uzyskania tego prestiżowego wyróżnienia. Czarne złoto i jego epoka Węgiel kamienny przez dekady pozostawał jednym z najważniejszych surowców w historii Europy. To on umożliwił rozwój przemysłu ciężkiego, transportu i energetyki. Mimo ogromnego znaczenia przez długi czas nie doczekał się odpowiedniego uznania jako element dziedzictwa kulturowego. Dopiero dziś – w momencie, gdy jego znaczenie gospodarcze maleje – rośnie świadomość potrzeby ochrony miejsc związanych z jego wydobyciem. Właśnie w takich przestrzeniach można odnaleźć pełną opowieść o przemianach technologicznych i społecznych, które ukształtowały nowoczesną Europę. Europejski gigant historii przemysłu Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido tworzą jeden z największych i najcenniejszych zespołów obiektów górniczych na kontynencie. To także największy w Europie ośrodek turystyki i kultury oparty na dziedzictwie pogórniczym. Na odwiedzających czeka ponad 10 kilometrów podziemnych tras oraz rozbudowana infrastruktura powierzchniowa z interaktywnymi wystawami. Zachowane wyrobiska wyróżniają się autentycznością i skalą oraz pozwalają zrozumieć, jak wyglądała praca pod ziemią i jak rozwijała się technika wydobycia. To miejsce, w którym skupiają się doświadczenia nie tylko Górnego Śląska, lecz także innych europejskich regionów przemysłowych. Pionierskie technologie pod ziemią Historia obu obiektów odzwierciedla kolejne etapy rozwoju górnictwa. Kopalnia Guido została założona w 1855 roku przez hrabiego Guido von Donnersmarcka. W latach 60. XX wieku funkcjonowała jako Kopalnia Doświadczalna M-300, w której testowano prototypy maszyn i nowe technologie wydobycia oraz transportu węgla. Sztolnia Królowa Luiza, założona w 1791 roku jako jedna z pierwszych państwowych kopalń w regionie, od początku wyznaczała kierunki rozwoju branży. Wdrażano tu nowoczesne rozwiązania techniczne i organizacyjne, które później znajdowały zastosowanie w innych kopalniach. Szczególnym osiągnięciem był podziemny tunel o długości niemal 14 kilometrów, wykuty między dzisiejszym Zabrzem a Chorzowem. Powstał na przełomie XVIII i XIX wieku i służył zarówno do transportu węgla, jak i odwadniania kopalń. Do dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych zabytków hydrotechnicznych w Europie. Wyjątkowa podziemna podróż Współczesna forma kompleksu przyciąga turystów z całego świata. Do tej pory odwiedziło go ponad 2,7 miliona osób. Na licznych trasach można zobaczyć największy w Europie podziemny park maszyn górniczych, obejmujący działające urządzenia do urabiania, ładowania i transportu węgla. Zwiedzający mają okazję obserwować pracę ponad 20-tonowego kombajnu górniczego, przejechać się kolejkami oraz przejść XIX-wiecznym chodnikiem wykutym w pokładzie węgla o grubości ponad pięciu metrów. Najgłębszy poziom trasy znajduje się 355 metrów pod ziemią. To jednak nie wszystko. Jedną z najbardziej wyjątkowych atrakcji kompleksu jest najdłuższy w Europie podziemny spływ łodziami, prowadzący przez doskonale zachowane wyrobiska z przełomu XVIII i XIX wieku. Dziedzictwo w nowym świetle Zgłoszenie zabrzańskich obiektów do Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO pokazuje zmianę w postrzeganiu dziedzictwa przemysłowego. To już nie tylko relikty przeszłości, lecz ważne świadectwa historii, technologii i kultury. Sztolnia Królowa Luiza i Kopalnia Guido ukazują „czarne złoto” nie jako surowiec, lecz jako siłę, która przez ponad dwa stulecia kształtowała życie całych społeczności. Ich podziemia przechowują opowieść o pracy, innowacji i codzienności ludzi związanych z górnictwem, a jednocześnie pozwalają prześledzić uniwersalny cykl rozwoju i przemian przemysłowych regionów. Wpis na listę UNESCO może stać się nie tylko formą ochrony tych unikatowych przestrzeni, lecz także symbolem szerszego procesu – odzyskiwania pamięci o epoce, która ustępuje miejsca nowym rozwiązaniom. To moment, w którym przeszłość i przyszłość spotykają się pod ziemią, przypominając, że nawet w czasach dynamicznych zmian warto zachować to, co stanowi fundament współczesnego świata. Tego nie można przegapić! O kopalni soli w Wieliczce słyszał praktycznie każdy. Tymczasem po latach dominacji „białego złota” w świadomości turystycznej całej Europy, pora odkryć i docenić coś zupełnie innego. Podziemne przestrzenie Sztolni Królowa Luiza i Kopalni Guido w Zabrzu, oryginalne wyposażenie górnicze oraz eksponaty, uzupełnione fascynującymi opowieściami przewodników, gwarantują mnóstwo pozytywnych emocji. Przede wszystkim jednak przybliżają górnośląską kulturę i tradycje, oparte o dwieście lat wydobycia „czarnego złota”. Ułatwiają odkrycie w losach dzisiejszej Kopalni Guido i Sztolni Królowa Luiza uniwersalnej historii rozwoju, przemian i schyłku innych górniczych regionów Europy. Tego nie można przegapić! Więcej informacji można znaleźć na www.muzeumgornictwa.pl. Materiał promocyjny Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Maso Corto/Val Senales – kraina lodu, wielkich panoram i fascynującej historii
Są miejsca, w których góry ciągną się aż po horyzont, a powietrze jest tak przejrzyste, że każdy szczegół krajobrazu widać z niezwykłą ostrością. Śnieg, lodowiec i skaliste szczyty tworzą scenerię, w której natura odgrywa pierwszoplanową rolę. Jednym z takich miejsc jest Maso Corto/Val Senales w regionie Południowy Tyrol/Südtirol – najbardziej na północ wysuniętej części Włoch, gdzie zimowy sezon trwa wyjątkowo długo.
Południowy Tyrol od lat przyciąga miłośników gór niezwykłą różnorodnością krajobrazów. W jednym miejscu można odnaleźć zarówno historyczne ślady dawnych kultur, jak i nowoczesną infrastrukturę sportową. Dolina Schnalstal/Val Senales jest tego doskonałym przykładem. Rozciąga się od zamku Juval, usytuowanego na wzgórzu Juval i będącego domem słynnego alpinisty Reinholda Messnera, aż po potężne lodowce w jej górnej części. To właśnie tam, na końcu doliny, znajduje się miejscowość Maso Corto oraz wysokogórski ośrodek narciarski Alpin Arena Senales. Jazda na nartach do 10 maja Alpin Arena Senales należy do najbardziej charakterystycznych obszarów narciarskich w Południowym Tyrolu. Stoki rozciągają się na wysokości od 2000 do 3200 metrów nad poziomem morza i obejmują 42 kilometry tras. Ich szerokie, otwarte przestrzenie pozwalają w pełni poczuć skalę wysokogórskiego krajobrazu. Sezon narciarski rozpoczyna się tu pod koniec września i trwa aż do 10 maja. Dzięki temu można jeździć na nartach od jesieni do wiosny. Trasy prowadzą z lodowca aż do Maso Corto w dolinie, a nowa, zmodernizowana kolejka linowa pokonuje tę drogę w około sześć minut. Najbardziej wymagające odcinki znajdują się na lodowcu. To właśnie tutaj międzynarodowe zespoły narciarskie przygotowują się do zawodów Pucharu Świata. Trasy Grawand i Leo-Gurschler są znane w świecie profesjonalnego narciarstwa jako miejsce treningów na dużej wysokości. Jednocześnie w ośrodku nie brakuje łagodniejszych tras, takich jak Lazaun, które sprawdzają się w przypadku początkujących narciarzy oraz rodzin. Widok bez granic Jednym z najbardziej spektakularnych punktów w regionie jest platforma widokowa Iceman Ötzi Peak na szczycie Grawand. Znajduje się ona na wysokości 3251 m n.p.m. i jest uznawana za jeden z najłatwiej dostępnych szczytów o takiej wysokości. Ze stacji górskiej kolejki linowej prowadzi na nią krótka droga przez skały i stalowe schody. Wejście zajmuje zaledwie kilkanaście minut, ale nagrodą jest widok obejmujący aż 126 trzytysięcznych szczytów w trzech krajach. Z platformy można dostrzec lodowiec Hochjochferner oraz szczyt Similaun. Przy dobrej pogodzie na horyzoncie pojawia się nawet błękit Morza Adriatyckiego. To właśnie w tej części Alp odkryto ślady niezwykłej historii sprzed tysięcy lat. Śladami Człowieka Lodu Ötzi to jedna z najsłynniejszych mumii lodowcowych na świecie. Został odnaleziony 19 września 1991 roku przez niemiecką parę wspinaczy, Erikę i Helmuta Simonów, na przełęczy Tisenjoch/Giogo di Tisa na wysokości 3210 me n.p.m. Dziś miejsce jego odkrycia oznacza kamienna piramida. Wyprawa prowadząca do tego punktu znana jest jako Ötzi Glacier Tour. Trasa przecina główną grań Alp i prowadzi przez lodowiec do miejsca odkrycia mumii. Wędrówki piesze odbywają się od lipca do października, natomiast zimą organizowane są wycieczki narciarskie. Podczas wyprawy uczestnicy poznają historię odkrycia Ötziego, geologię regionu oraz przyrodę wysokogórską. Całodniowa trasa wymaga dobrej kondycji fizycznej, ale nie trzeba posiadać specjalistycznych umiejętności technicznych. Wyprawy są prowadzone przez certyfikowanych przewodników górskich, którzy dbają o bezpieczeństwo oraz przygotowanie uczestników. Narciarstwo biegowe wysoko w Alpach Wysokogórski charakter doliny sprzyja również narciarstwu biegowemu. Jedną z najbardziej charakterystycznych tras jest pętla Hochjoch – najwyżej położona trasa narciarstwa biegowego w Południowym Tyrolu. Trasa ma długość od 5 do 10 kilometrów i przebiega przez otwarty teren na dużej wysokości. Dzięki stabilnym warunkom śniegowym można z niej korzystać od września do połowy grudnia. W regionie znajduje się również łatwiejsza trasa Lazaun o długości 2 kilometrów, dostępna od połowy grudnia do kwietnia i oferująca widoki na lodowcowe szczyty Val Senales. Skitouring wśród trzytysięczników Okolice grani Schnalskamm należą do jednych z najlepszych terenów skitourowych w Alpach. Nad doliną góruje potężny szczyt Weißkugel oraz liczne trzytysięczniki, które przyciągają miłośników górskich wypraw narciarskich. Kolejka linowa prowadząca na lodowiec znacznie skraca podejście w wyższe partie gór. Dzięki temu można szybciej dotrzeć na wysokość ponad trzech tysięcy metrów i rozpocząć wyprawę w kierunku alpejskich grani. Od 2026 roku dostępna będzie także specjalnie wyznaczona trasa skitourowa prowadząca z Maso Corto do Grawand na wysokości 3212 m n.p.m. Szlak oznaczony zielonymi flagami biegnie wzdłuż stoku narciarskiego i umożliwia bezpieczne podejście na lodowiec. Rakiety śnieżne i zimowe wędrówki Val Senales można odkrywać również w spokojniejszym tempie. Przygotowane zimowe szlaki prowadzą przez zaśnieżone lasy, słoneczne łąki i stare górskie gospodarstwa. Trasy umożliwiają dotarcie do schronisk i domostw położonych w różnych częściach doliny. W Maso Corto popularne są także wyprawy na rakietach śnieżnych. Jedną z najciekawszych atrakcji jest wycieczka do jaskini lodowej, położonej na wysokości około 2800 metrów i dostępnej wyłącznie pod opieką doświadczonego przewodnika górskiego. Trasa prowadzi przez lodowiec Hochjochferner i pozwala zobaczyć lodowiec z zupełnie innej perspektywy. Po zwiedzaniu jaskini uczestnicy docierają do schroniska Schöne Aussicht, a następnie do Teufelsegghütte. Smaki i atmosfera Val Senales Ważnym elementem górskiej kultury doliny są tradycyjne schroniska i zajazdy. W Maso Corto oraz na stokach Alpin Arena Senales można zatrzymać się w miejscach takich jak Glacier Hotel Grawand, Schutzhütte Schöne Aussicht, Lazaun Hut czy Teufelseggghütte. W wielu z nich szczególną rolę odgrywa koncepcja slow food. Lokalne produkty i regionalne potrawy podkreślają charakter miejsca i pozwalają lepiej poznać kulinarne tradycje Południowego Tyrolu. Po dniu spędzonym w górach naturalnym rytuałem staje się odpoczynek na słonecznym tarasie lub w przytulnej górskiej izbie. Wieczorem życie przenosi się do barów w Maso Corto, między innymi do Leo’s Pub czy Platzl Bar, gdzie spotykają się osoby wracające ze stoków i górskich szlaków. Góry pełne historii Maso Corto w dolinie Val Senales pokazuje niezwykłą różnorodność krajobrazu Południowego Tyrolu. Lodowiec, wysokogórskie szczyty i przestrzenie stworzone dla zimowych aktywności tworzą tu spójną całość. Jednocześnie region przypomina o historii sprzed tysięcy lat, kiedy w tych górach żył Człowiek Lodu. Właśnie to połączenie natury, sportu i historii sprawia, że dolina pozostaje jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc w północnej części Włoch. Wystarczy kilka minut jazdy kolejką linową z Maso Corto, aby znaleźć się na wysokości ponad trzech tysięcy metrów i spojrzeć na Alpy z zupełnie nowej perspektywy. Więcej informacji na temat Maso Corto/Val Senales znajduję się na stronach www.merano-suedtirol.it/pl/maso-corto-val-senales.html i www.schnalstal.com/pl. Materiał promocyjny regionu Południowy Tyrol
Egipt – popularny kierunek na wakacje przez cały rok
Egipt cieszy się bardzo dużą popularnością wśród polskich turystów. I to nie tylko latem, lecz także wiosną, jesienią i zimą. Przez cały rok można korzystać tam ze słońca i licznych atrakcji, zarówno dla miłośników plażowania, jak i zainteresowanych historią i zwiedzaniem oraz lubiących pozostawać w ruchu. Dowiedz się, co oferuje Egipt!
Bardzo dobre warunki atmosferyczne Dobra pogoda to jeden z ważnych powodów, dla których tak wiele osób odwiedza Egipt. W krainie faraonów przez cały rok jest słonecznie, co sprzyja odpoczynkowi i wylegiwaniu się na plaży. Latem temperatury powietrza są bardzo wysokie. Na wybrzeżu kraju słupki rtęci pokazują zazwyczaj powyżej 35°C, a nierzadko nawet ponad 40°C. Jest więc naprawdę upalnie. Lekkie orzeźwienie przynosi morska bryza, jednak temperatury wody również są wysokie – średnio na poziomie 27-28°C. Wiosna i jesień przynoszą nieco bardziej umiarkowaną aurę. Cały czas jest jednak bardzo ciepło, co sprawia, że plażowanie i morskie kąpiele są niezwykle przyjemne. Zima to najchłodniejsza pora roku w Egipcie. Na wybrzeżu temperatury w ciągu dnia rzadko jednak spadają poniżej 18-19°C (w głębi lądu wartości te są niższe). Nawet wtedy można więc wypoczywać, np. przy basenie albo na plaży. To także idealny moment na zwiedzanie Egiptu. Warto pamiętać, że zimą noce są wyraźnie chłodniejsze. Należy wziąć to pod uwagę pakując się na wyjazd. Doskonała baza hotelowa w znanych kurortach Egipt słynie z rozbudowanej bazy hotelowej. Najlepsze obiekty znajdują się na wybrzeżu Morza Czerwonego w popularnych kurortach turystycznych, jak Hurghada, Marsa Alam i Sharm el Sheikh. Miejscowości te przyciągają ładnymi plażami i świetnymi warunkami do uprawiania sportów wodnych. W ich centrum można poznać lokalną kulturę, np. odwiedzając jeden z tętniących życiem bazarów. Tamtejsze hotele również zapewniają szereg atrakcji. Dobre obiekty oferują wygodną formułę all inclusive, animacje, strefy basenowe, a często również zjeżdżalnie wodne i udogodnienia dla najmłodszych. Ciekawie prezentuje się też oferta hoteli nad Morzem Śródziemnym, zwłaszcza w kurorcie Marsa Matruh. To mniej znana miejscowość turystyczna, która świetnie sprawdzi się na spokojne wakacje pełne relaksu w nieco bardziej kameralnej atmosferze. Poza wysokiej klasy hotelami, czekają tam piękne piaszczyste plaże i krystalicznie czysta woda zapraszająca do kąpieli. Oferty wycieczek do najpopularniejszych kurortów w Egipcie można sprawdzić na stronie: https://fly.pl/oferta/egipt-wczasy/. Dostępne są zarówno wyjazdy do bardziej budżetowych hoteli, jak i luksusowych resortów dla wymagających. Historyczne skarby Wakacje w Egipcie to nie tylko odpoczynek w hotelu czy na plaży. To także niepowtarzalna okazja, by zobaczyć niesamowite zabytki pamiętające czasy starożytności. Warto więc wybrać się na wycieczkę przynajmniej do kilku najbardziej znanych miejsc. Zdecydowanie ich nie brakuje, dlatego łatwo znaleźć coś dla siebie. To istna podróż do przeszłości, która może spodobać się nie tylko pasjonatom historii. Wśród najwspanialszych zabytków starożytnego Egiptu warto wymienić m.in.: Piramidy w Gizie – grobowce faraonów, które dziś stanowią wizytówkę kraju i są jednym z z największych historycznych skarbów. Najbardziej znana jest Piramida Cheopsa, choć pozostałe również zasługują na uwagę. Przy okazji zwiedzania monumentalnych grobowców, można też zobaczyć jeszcze jeden słynny zabytek, czyli posąg Wielkiego Sfinksa; Luksor – miejsce uznawane za największe na świecie muzeum na świeżym powietrzu. W przeszłości było sercem Egiptu. Ma ogromną wartość historyczną, dlatego wpisano je na listę UNESCO. Warto zobaczyć tam przede wszystkim Świątynię Luksorską oraz zwiedzić Muzeum Luksorskie; Karnak – miasto zaraz obok Luksoru, znane z rozbudowanego kompleksu świątynnego. Najważniejsza jest tam Świątynia Amona. Spektakularne zabudowania robią duże wrażenie!; Dolina Królów – dawne miejsce pochówku faraonów. Wykute w skale grobowce zachwycają rozmachem. Wśród nich na uwagę zasługuje przede wszystkim ten, w którym spoczywa faraon Seti; Abu Simbel – miejscowość, która zachwyca malowniczym położeniem i starożytnymi świątyniami wybudowanymi za czasów panowania Ramzesa II. To Wielka Świątynia i Świątynia Nefretiti. Obie prezentują się okazale. To oczywiście zaledwie kilka spośród naprawdę wielu zabytków w Egipcie. Podczas urlopu warto odwiedzić też oczywiście m.in. pełen atrakcji Kair, ciekawe miasto Asuan czy Klasztor św. Katarzyny na Półwyspie Synaj. Jak podkreśla Marta Wielgosz z Fly.pl:„Najwspanialsze zakątki Egiptu można zobaczyć podczas wycieczki objazdowej. Programy takich wypraw są starannie dopracowane i pozwalają odwiedzić jak najwięcej miejsc podczas jednej podróży, w dodatku pod opieką profesjonalnego pilota. Uczestnicy nie muszą martwić się o organizację – zapewnione są przejazdy, noclegi, a często również wyżywienie, co znacząco zwiększa komfort. Inna opcja to połączenie wypoczynku ze zwiedzaniem i wybranie się na wycieczkę fakultatywną. Takie wyjazdy, np. do Luksoru czy Kairu są organizowane ze znanych kurortów turystycznych.” Możliwość aktywnego spędzania czasu Dla osób, które lubią pozostawać w ruchu, Egipt również ma coś w zanadrzu. W zasadzie to niejedno! Kraina faraonów stanowi doskonały kierunek dla miłośników sportów wodnych. Popularnymi aktywnościami są przede wszystkim nurkowanie z akwalungiem oraz snorkeling. Egipskie rafy koralowe w wielu miejscach wciąż są dobrze zachowane i zachwycają życiem i kolorami. Obserwowanie podwodnego świata to wspaniała rozrywka! Mogą z niej skorzystać zarówno zaawansowani, jak i początkujący – w znanych kurortach działa wiele szkółek nurkowych. Popularnymi sportami są również kitesurfing, windsurfing, wingfoil, parasailing oraz jazda na wodnych nartach lub skuterach. Aktywności te przynoszą mnóstwo frajdy. Są dostępne nie tylko dla dorosłych, lecz także dla nieco starszych dzieci. W Egipcie nie brakuje też atrakcji na lądzie. Jeep safari, jazda na quadach i przejażdżki na wielbłądzie jazda na wielbłądzie to najpopularniejsze z nich. Ale zdecydowanie nie wszystkie! Mniej typowe, a przy tym niezwykle ciekawe możliwości, to chociażby… sandboarding, czyli zjazdy na specjalnej desce po wydmach czy wędrówka po Kolorowym Kanionie. Atrakcyjne ceny wycieczek Egipt przyciąga także dobrymi cenami. Wycieczki nie muszą nadmiernie obciążać budżetu, dlatego są chętnie wybierane przez całe rodziny. Wiele zależy oczywiście od standardu hotelu, jednak po sezonie w dobrej cenie można upolować nawet prawdziwe perełki. Aby zaoszczędzić, warto regularnie sprawdzać oferty last minute w Egipcie na Fly.pl. Wyjazdy rezerwowane na ostatnią chwilę często są tańsze. Materiał promocyjny Ambasady Egiptu
Kraina gościnnych ludzi i zachwycających krajobrazów. Arabia Saudyjska zaprasza do odkrywania nieodkrytego
Arabia Saudyjska fascynuje podróżników, a dziś można ją odkrywać w łatwy i komfortowy sposób. Nowoczesność spotyka się tu z autentycznym duchem odkrywania, a bezpośrednie połączenia z Warszawy ułatwiają planowanie podróży. Dodatkowym atutem jest łagodny klimat od jesieni do wiosny, co sprawia, że kierunek ten jest atrakcyjnym wyborem przez większą część roku.
Arabia Saudyjska zaprasza do fascynującego świata kontrastów i autentyczności. Saudyjska część wybrzeża Morza Czerwonego, nowoczesne miasta, bogate dziedzictwo kulturowe, zielone oazy i starożytne miejscowości tworzą przestrzeń, w której historia płynnie przenika się z nowoczesnością. Nowy rozdział nabiera kształtów Transformacja Arabii Saudyjskiej realizowana jest w ramach długofalowej strategii Saudi Vision 2030, która stawia turystykę w centrum przyszłego rozwoju kraju. Nie jest to nagła zmiana, lecz konsekwentne otwieranie Królestwa na świat, wspierane szeroko zakrojonymi inwestycjami oraz wyraźnym ukierunkowaniem na gości zagranicznych. Ta wizja rozwijającej się gospodarki i ambitnego państwa, oparta na filarach dynamicznego społeczeństwa, jest już widoczna w praktyce. Rozbudowana infrastruktura, dynamicznie rozwijająca się oferta kulturalna i rozrywkowa oraz coraz większa dostępność sprawiają, że podróżowanie po kraju staje się łatwiejsze i bardziej atrakcyjne. Jako dwunasty co do wielkości kraj świata, Arabia Saudyjska oferuje ponad 1800 kilometrów linii brzegowej oraz dziesiątki tysięcy stanowisk archeologicznych – wiele z nich jeszcze do niedawna pozostawało właściwie nieodkryte przez podróżników. Dziś to rozległe i zróżnicowane dziedzictwo staje się coraz bardziej dostępne, zapraszając do poznawania miejsca imponującego skalą, historią i naturalnym pięknem. Dynamiczne społeczeństwo kształtujące doświadczenie odwiedzających Jedną z kluczowych cech współczesnej Arabii Saudyjskiej jest energia szybko rozwijającego się społeczeństwa, które patrzy w stronę świata. Dynamika ta widoczna jest w sposobie, w jaki Królestwo tworzy ofertę dla międzynarodowych gości – poprzez programy kulturalne, wydarzenia na światowym poziomie oraz ambitne projekty urbanistyczne skierowane do globalnej publiczności, a jednocześnie zakorzenione w lokalnej tożsamości. Miasta takie jak Rijad i Dżudda goszczą coraz bogatszy kalendarz wydarzeń o międzynarodowej randze, atrakcyjnych dla podróżnych w każdym wieku i o różnych zainteresowaniach. Arabia Saudyjska zaprasza odwiedzających na prestiżowe wydarzenia – w tym wyścig Formuły 1 o Grand Prix Arabii Saudyjskiej na torze Jeddah Corniche Circuit, turnieje tenisowe najwyższej rangi, walki bokserskie o mistrzowskie tytuły czy kultowy Rajd Dakar, który przemierza spektakularne krajobrazy Królestwa. Ta otwartość na świat idzie w parze z głębokim szacunkiem dla dziedzictwa. Obok odważnych projektów architektonicznych i nowoczesnych obiektów wciąż tętnią życiem wielowiekowe zabytki, tworząc przestrzeń, w której tradycja współistnieje z innowacją – oferując odwiedzającym wielowymiarowe doświadczenie oparte na otwartości, dumie i wyrazistych kontrastach. Szlakami historii, smaków i aromatów Możliwości spędzania wolnego czasu są niezwykle zróżnicowane. Miłośnicy przyrody mogą wędrować górskimi szlakami, nurkować wśród jednych z najlepiej zachowanych raf koralowych na świecie lub przemierzać rozległe pustynie podczas wypraw terenowych. Entuzjaści kultury znajdą tu muzea, festiwale i zabytki sięgające początków cywilizacji. Osoby ceniące wielkomiejski styl życia odkryją go w restauracjach, centrach handlowych i podczas wydarzeń organizowanych w Rijadzie czy Dżuddzie. Arabia Saudyjska zaprasza do poznawania swoich miast, krajobrazów i zwyczajów, przypominając jednocześnie o znaczeniu poszanowania lokalnej kultury. Kraj zachwyca różnorodnością, której niewielu się spodziewa. Z jednej strony rozciągają się pustynie o niemal księżycowym charakterze, z drugiej – zielone góry południa, oazy pełne palm i błękitne wody saudyjskiego Morza Czerwonego. Klimat również potrafi zaskoczyć, oferując łagodniejsze temperatury w regionach górskich nawet w szczycie lata. Warto pamiętać, że jest to kraj o ogromnej powierzchni. Poszczególne regiony różnią się tradycjami, kuchnią i stylem życia, a nowoczesne metropolie współistnieją z miejscami, w których dawne zwyczaje pozostają żywe. Nowoczesność przejawia się także w śmiałych projektach architektonicznych oraz wydarzeniach na międzynarodową skalę. Magii tego kraju można doświadczyć również na talerzu. Nie sposób zrozumieć Arabii Saudyjskiej bez poznania jej kuchni. Saudyjskie smaki odzwierciedlają długą historię, wpływy dawnych szlaków handlowych oraz lokalne tradycje. Dania oparte na ryżu, mięsie, przyprawach i aromatycznych dodatkach tworzą kulinarną mapę, która sama w sobie jest zaproszeniem do podróży. Przykłady? Na szczególną uwagę zasługują takie potrawy jak kabsa – aromatyczne danie z ryżu i mięsa – oraz jareesh, sycący gulasz na bazie pszenicy. Desery wypełnione miodem, orzechami i daktylami opowiadają kolejną, słodszą część tej historii. Niezbędnym elementem każdego spotkania jest saudyjska kawa, której kardamonowy aromat wypełnia domy i restauracje. Wizyta w Arabii Saudyjskiej może więc stać się prawdziwą kulinarną przygodą. Festiwale kulinarne, warsztaty gotowania i lokalne targi pozwalają zajrzeć za kulisy tradycyjnych receptur. Trzy miasta, które warto poznać Podróż po Arabii Saudyjskiej – kulinarna lub inna – często rozpoczyna się w Rijadzie. Stolica łączy historyczne warstwy z odważną wizją przyszłości. Zabytki takie jak Forteca Masmak, Muzeum Narodowe czy historyczna Dirijja – gdzie znajduje się wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO At-Turaif – opowiadają o początkach Królestwa, podczas gdy nowoczesna dzielnica finansowa i imponujące wieżowce definiują jego współczesny charakter. Z tarasu widokowego Kingdom Centre Tower można podziwiać panoramę metropolii, która nieustannie się rozwija. Dżudda, położona nad saudyjskim wybrzeżem Morza Czerwonego, oferuje zupełnie inny rytm. Jej historyczna dzielnica Al-Balad, wpisana na listę UNESCO, zachwyca tradycyjną architekturą z koralu i bogatym dziedzictwem handlowym. Nadmorska promenada, różnorodna scena kulinarna i bliskość wody tworzą idealne warunki dla podróżnych poszukujących spokojniejszej atmosfery. Dżudda stanowi również bramę do tętniących życiem raf koralowych, przyciągających nurków z całego świata. AlUla przenosi odwiedzających w zupełnie inny wymiar czasu. Nabatejskie grobowce Hegra – pierwszy w Arabii Saudyjskiej obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO – oraz monumentalne formacje skalne tworzą krajobraz przypominający żywą lekcję starożytnej historii. Wśród tych naturalnych i historycznych świadków wznosi się Maraya, największy na świecie lustrzany budynek, w którym odbywają się koncerty i wydarzenia kulturalne. Spacer wąskimi uliczkami starego miasta pozwala odkryć galerie, małe sklepy i miejsca pełne lokalnego charakteru – pokazując, jak harmonijnie historia łączy się ze sztuką współczesną. Zaledwie kilka kroków do własnej opowieści Podróż do Arabii Saudyjskiej jest dziś łatwiejsza niż kiedykolwiek. Obywatele Polski mogą skorzystać z systemu e-wizy lub uzyskać wizę po przylocie, co znacząco upraszcza planowanie wyjazdu. Do rozpoczęcia przygody, która na długo pozostanie w pamięci, wystarczy paszport ważny co najmniej sześć miesięcy. Poszanowanie lokalnych zwyczajów, skromny strój oraz uprzejme zachowanie są mile widziane i świadczą o świadomości kulturowej podczas wizyty w Arabii Saudyjskiej. Warto również po przylocie zaopatrzyć się w lokalną kartę SIM lub eSIM, co znacząco ułatwi poruszanie się po kraju. Dla turystów Arabia Saudyjska jest kierunkiem wygodnym i gościnnym, a komunikację dodatkowo ułatwia powszechna znajomość języka angielskiego. Arabia Saudyjska znajduje się dziś w wyjątkowym momencie swojej historii. Otwiera się na świat, zaprasza podróżnych i oferuje doświadczenia, które w innych miejscach stają się coraz rzadsze. To kraina kontrastów, zróżnicowanych krajobrazów i żywej kultury, gotowa przyjąć tych, którzy chcą naprawdę odkrywać. Warto doświadczyć tej autentycznej gościnności, spróbować nieznanych smaków i zobaczyć świat, który dla wielu dopiero zaczyna się odsłaniać. Więcej informacja na www.visitsaudi.com Materiał promocyjny Saudi Tourism Authority
Honor Magic8 Pro: kreatywność w zasięgu ręki i bez kompromisów
Nowoczesny aparat w modelu smartfona Honor Magic8 Pro wykorzystuje zaawansowany system kamer połączony z inteligentnymi narzędziami AI i intuicyjnymi funkcjami edycji. Sprawdziliśmy, jak łatwo pozwala tworzyć zdjęcia gotowe do publikacji, bez konieczności sięgania po komputer.
Jedną z pierwszych rzeczy, które zwracają uwagę przy pracy z Magic8 Pro, jest ogromna kontrola nad kolorem. Funkcja Magic Color pozwala pobrać paletę barw z dowolnego zdjęcia i zastosować ją do aktualnie wykonywanego ujęcia. W terenie oznacza to jedno: spójność. Zdjęcia z różnych miejsc, wykonane w zmiennych warunkach oświetleniowych, można połączyć jednym, konsekwentnym stylem. Co istotne, użytkownik może budować własną bibliotekę presetów i regulować intensywność efektu. Przy pracy nad serią zdjęć z jednego wyjazdu lub reportażu daje to nie tylko dużą swobodę twórczą, ale też realną oszczędność czasu. Inteligencja, która ułatwia pracę Podczas testów szczególnie widoczna była rola zestawu AI Photo Editor. Zostały one stworzone po to, by przyspieszyć korektę zdjęć i uczynić ją niemal niewidoczną. AI Eraser pozwala w kilka sekund usunąć z kadru niechciane elementy: przechodniów, przypadkowe obiekty czy rozpraszające detale w tle. AI Upscale z kolei podbija rozdzielczość zdjęć, odzyskując szczegóły nawet w mocno przyciętych ujęciach co bywa pomocne przy fotografii ulicznej. Funkcja Blur Private Info umożliwia natomiast anonimowe ukrycie danych lub twarzy na zdjęciach i wideo. Istotne tam, gdzie liczy się ochrona prywatności. Całość wspiera AI Screen Suggestion, które rozpoznaje scenę i sugeruje odpowiednie narzędzia. Przy zdjęciu z tłumem w tle smartfon automatycznie podpowiada użycie Erasera, a przy ciemniejszych kadrach funkcji Upscale lub Enhance. Płynna współpraca między urządzeniami Praca kreatywna rzadko odbywa się tylko na jednym urządzeniu. Dzięki AI Interconnection Magic8 Pro współpracuje płynnie zarówno z urządzeniami Apple, jak i szeroką gamą smartfonów z Androidem. Przenoszenie zdjęć między różnymi urządzeniami staje się szybkie i intuicyjne, co szczególnie docenią osoby pracujące w terenie i korzystające z kilku urządzeń jednocześnie. Ekran zaprojektowany z myślą o zdjęciach w realnych warunkach Podczas fotografowania w pełnym słońcu kluczowy okazuje się ekran. Magic8 Pro oferuje bardzo wysoką jasność HDR. Ułatwia to precyzyjne kadrowanie i ocenę ekspozycji nawet w trudnych warunkach oświetleniowych. Z kolei technologia AI Eye Comfort sprawia, że długie godziny selekcji i edycji zdjęć nie powodują nadmiernego zmęczenia wzroku. Tworzenie bez ograniczeń Honor Magic 8Pro przestaje być tylko smartfonem – staje się kompletnym narzędziem kreatywnym. Można szybko fotografować, eksperymentować z kolorami, usuwać niedoskonałości i natychmiast dzielić się efektami. Urządzenie pozwala skupić się na pomyśle i tym, co i jak chcemy sfotografować, a nie na kompromisie związanym z ograniczeniami sprzętu. Materiał promocyjny marki Honor
5 największych podróżniczych mitów, które trzymają nas w domu. Czas je obalić
Podróże są tylko dla wybranych? Last minute to zawsze najlepsza okazja? Wiele popularnych przekonań o podróżowaniu nie ma dziś pokrycia w rzeczywistości. Choć brzmią znajomo, często bardziej oddalają nas od wyjazdów niż naprawdę pomagają w jej zaplanowaniu. W erze wyszukiwarek, które znacząco upraszczają cały proces organizacji, pora raz na zawsze oddzielić fakty od fikcji.
Każdy, kto choć raz planował wyjazd, prawdopodobnie słyszał którąś z tych „złotych rad”: że bilety trzeba kupować w środku nocy albo nad ranem, że podróże nie mogą być tanie, albo że bez dużego bagażu nie ma sensu w ogóle wyjeżdżać. To zasady przekazywane z ust do ust, powtarzane w internecie i utrwalane przez lata. Problem w tym, że wiele z nich już dawno przestało mieć cokolwiek wspólnego z rzeczywistością. Dziś podróżowanie wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze dekadę temu. Zmieniły się ceny, dostępność lotów, sposoby rezerwacji, a przede wszystkim styl życia. Coraz więcej osób stawia na krótkie, intensywne wypady, elastyczne planowanie i świadome wybory. A jednak stare przekonania nadal potrafią skutecznie zniechęcić do ruszenia w drogę – szczególnie tych, którzy dopiero zaczynają przygodę z podróżami. Warto zatem przyjrzeć się najpopularniejszym mitom, które skutecznie ograniczają nasze podróżnicze plany. Szczególnie że niektóre z nich wydają się tak „oczywiste”, że nikt już nawet nie zastanawia się, czy są prawdziwe. Tymczasem z pomocą nowoczesnych narzędzi – jak wyszukiwarka Skyscanner – można nie tylko znaleźć korzystne oferty lotów, ale też odkryć, jak wiele z dawnych zasad po prostu się zdezaktualizowało. Pora więc przebić tę bańkę i przyjrzeć się faktom. Mit 1: podróże są tylko dla bogatych To przekonanie ma się dobrze od lat, choć dziś jest bardziej nieaktualne niż kiedykolwiek. Owszem, podróżowanie może być drogie – ale tylko jeśli planujemy je bez strategii i elastyczności. Tymczasem możliwości taniego latania nigdy nie było więcej. Promocje linii lotniczych, błyskawicznie aktualizowane wyszukiwarki, oferty na ostatnią chwilę, couchsurfing czy noclegi w zamian za pomoc przy lokalnych projektach – wszystko to sprawia, że podróżowanie stało się bardziej demokratyczne. Skyscanner ułatwia znalezienie najlepszych ofert dzięki funkcji „Cały świat”, która pozwala na elastyczne wyszukiwanie najtańszych połączeń na całym świecie, w zależności od terminu, który nam odpowiada. Koszt nie musi być przeszkodą, jeśli jesteśmy otwarci na kompromisy: mniej oczywiste kierunki, podróż poza weekendem, loty z mniejszych lotnisk czy krótsze wypady. Czasem wystarczy jeden klik, by znaleźć bilety za mniej niż obiad na mieście. Mit 2: trzeba mieć dokładny plan podróży Choć planowanie ma swoje zalety, kurczowe trzymanie się harmonogramu bywa… drogie i frustrujące. Tymczasem coraz więcej osób odkrywa, że podróżowanie spontaniczne – elastyczne co do daty, miejsca czy kolejności zwiedzania – pozwala nie tylko zaoszczędzić, ale też przeżyć więcej. Oferty last minute (choć nie zawsze tańsze – o tym za chwilę), lokalne promocje czy zmiany pogody potrafią w jednej chwili zmienić plan – i nie ma w tym nic złego. Często to właśnie nieoczekiwane sytuacje prowadzą do najciekawszych wspomnień. Elastyczność daje też dostęp do lepszych cen – wystarczy nie trzymać się kurczowo konkretnych dat czy miejscu wylotu. Skyscanner umożliwia ustawienie alertów cenowych, dzięki którym możemy śledzić najlepsze oferty na ulubione kierunki i nie przegapić okazji, nawet jeśli nasz plan nie jest jeszcze gotowy. Mit 3: tanie linie to zawsze najtańszy wybór Brzmi jak logiczne równanie: „tania linia” = „tańszy bilet”. Ale rzeczywistość często je podważa. Cena podstawowego biletu to jedno. Drugie to wszelkie dodatkowe opłaty, które potrafią ją podwoić. Wybór miejsca, odprawa na lotnisku, większy bagaż, pierwszeństwo wejścia na pokład – wszystko to kosztuje. Co więcej, tanie linie często operują z mniej wygodnych lotnisk, oddalonych od centrum – co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu. Dlatego zanim klikniemy „kup bilet”, warto podliczyć całość. Czasem bardziej opłaca się lot tradycyjną linią, która ma w cenie wszystko, co w tanich liniach jest płatnym bonusem. Mit 4: brak dużego bagażu – nie ma sensu lecieć Dla wielu podróż bez dużej walizki brzmi jak „mission impossible”. A jednak – to jeden z mitów, który najłatwiej obalić w praktyce. W przypadku krótkich wyjazdów – weekendowych city breaków, wizyt u znajomych czy służbowych spotkań – bagaż podręczny w zupełności wystarcza. Co więcej, ograniczenie przestrzeni wymusza rozsądniejsze pakowanie. Mniej rzeczy to mniej stresu, szybsze przemieszczanie się i – przede wszystkim – niższe koszty. Linie lotnicze często oferują atrakcyjne ceny dla pasażerów bez rejestrowanego bagażu. Czasami wystarczy jedna dobrze spakowana torba kabinowa i można zwiedzić pół Europy. Mit 5: last minute to zawsze najlepsza okazja Choć „last minute” brzmi jak magiczna formuła, rzeczywistość często nie dorównuje oczekiwaniom. Bilety na ostatnią chwilę bywają droższe – szczególnie na popularnych trasach i w sezonie. Linie lotnicze wiedzą, że tak podróżujące osoby często nie mają wyboru, więc ceny wcale nie muszą być atrakcyjne. Z drugiej strony, zbyt wczesne planowanie też nie zawsze się opłaca. Optymalny moment zakupu biletu różni się w zależności od kierunku, pory roku czy sytuacji geopolitycznej. Dlatego zamiast czekać na cud, lepiej monitorować oferty i ustawiać alerty cenowe, np. na Skyscanner. To najlepszy sposób na upolowanie dobrej okazji – bez stresu i przepłacania. Podróże na własnych zasadach Obecne trendy w podróżowaniu pokazują, że podróżnicy szukają coraz bardziej elastycznych, szybszych i tańszych sposobów planowania wyjazdów. Dzięki narzędziom takim jak aplikacja mobilna Skyscanner, która umożliwia wygodne monitorowanie cen lotów, rezerwację hoteli, wynajem samochodów i śledzenie spadków cen (dzięki funkcji Drops), podróże stają się bardziej dostępne, a decyzje podróżnicze oparte na danych stają się normą. Wśród najnowszych trendów pojawiają się również częstsze spontaniczne wyjazdy oraz większe zainteresowanie mniej popularnymi kierunkami. Podróżowanie nie musi być ani drogie, ani trudne. Wystarczy pozbyć się kilku utartych przekonań i zaufać rozwiązaniom, które upraszczają planowanie. Dzięki takim narzędziom jak Skyscanner świat naprawdę staje się bardziej dostępny – niezależnie od budżetu, czasu czy doświadczenia. A najlepsza podróż to ta, która zaczyna się od przełamania schematów. Materiał promocyjny marki Skyscanner
Misja Polaków na krańcu świata. Z dalekiej Antarktyki płyną sygnały ważne dla całej planety
Choć leży tysiące kilometrów od Polski, jej przyszłość zależy także od nas. „Antarktyka pod skrzydłami Orlen” to projekt, który wnosi nową jakość w badania jednego z najcenniejszych i najbardziej niedostępnych ekosystemów naszej planety.
Przez wieki pozostawała białą plamą na mapie, ale dziś Antarktyka coraz mocniej skupia uwagę naukowców, opinii publicznej i… turystów. Pokryta lodem i na pierwszy rzut oka niegościnna, kryje w sobie zaskakującą bioróżnorodność. Żyją tu m.in. pingwiny i mirungi południowe (największe foki na świecie), a na dnie morza występują setki gatunków bezkręgowców. Dzięki współpracy Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN z ORLENEM polscy naukowcy mogą teraz jeszcze skuteczniej badać i chronić to niezwykłe bogactwo życia. Strażnicy krainy lodu Projekt „Antarktyka pod skrzydłami ORLENU” łączy naukę, ekologię i odpowiedzialny biznes. Jego głównym celem jest utworzenie nowego Antarktycznego Obszaru Szczególnie Chronionego (ASPA) w rejonie Zatoki Destrukcji na Wyspie Króla Jerzego. To tam polski zespół realizuje kluczowe zadania wyprawy. – Dzięki współpracy z ORLENEM poszerzamy nasze możliwości badań naukowych i międzynarodowej promocji projektu. Podejmujemy się bowiem ambitnego wyzwania, którym będzie zarządzać Polska. Będzie to miało niezwykle pozytywny efekt dla ochrony globalnej bioróżnorodności oraz wzmocni nasz wizerunek jako kraju aktywnie zaangażowanego w badania klimatu i ochronę środowiska – mówi dr hab. Robert Bialik z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, koordynator wyprawy. I dodaje: – Moim marzeniem jest, żeby chociaż niektóre z takich dziewiczych rejonów Wyspy Króla Jerzego zostały otoczone szczególną troską, aby uchronić je przed coraz intensywniejszą obecnością człowieka i zachować w naturalnej postaci dla przyszłych pokoleń. Sześć osób, jeden cel W skład wyprawy badawczej, która dotarła do Stacji Arctowskiego w połowie października, wchodzi sześć osób. Kierownikiem projektu jest Robert Bialik. Tomasz Kurczaba, który spędził na stacji ostatni rok, oraz Paweł Karaś odpowiadają za obsługę dronów i komunikację. Katarzyna Fudala pełni funkcję obserwatorki środowiskowej, Maciej Dowgiałło czuwa nad sprzętem pływającym, a Dominika Kozakiewicz jest sterniczką łodzi motorowodnej. Droga zespołu na Antarktykę była wyzwaniem samym w sobie – nie wszystko przebiegło zgodnie z planem. Część grupy została przetransportowana dzięki wsparciu brazylijskiego programu PROANTAR. Druga część, po odwołaniu planowanego rejsu, dotarła na miejsce samolotem wojskowym i kontynuowała podróż na brazylijskim statku. Sprzęt i wyposażenie przewożono równolegle drogą morską z Gdyni. – W Antarktyce najbardziej pociąga mnie to, że nadal jest wiele aspektów antarktycznego życia, których nie znamy. Czuję też silną więź z tym miejscem. W tym roku pojadę tam po raz dziesiąty i wiem, że gdy tylko wpłyniemy do Zatoki Admiralicji i zobaczę Stację Arctowskiego, wrócą wspomnienia z poprzednich sezonów. Jednocześnie pojawią się pytania: jaka będzie pogoda, jak poradzi sobie zespół i czy uda nam się zrealizować plan? Każdy wyjazd jest inny, a to połączenie naukowej ciekawości i emocji związanych z miejscem sprawia, że chcę tam wraca – opowiada dr hab. Bialik. Niepokojące piękno Zatoka Destrukcji mimo swojej groźnej nazwy to obszar o wyjątkowej wartości ekologicznej. Główne działania badawcze Polaków będą skoncentrowane na jej krańcach – przylądku Melville i North Foreland. To potencjalne lęgowiska nawet 40 tysięcy par pingwinów maskowych. Wykorzystując drony, naukowcy planują nie tylko dokładnie policzyć ptaki, lecz także zidentyfikować lokalną roślinność i stworzyć szczegółowe mapy terenu. Naukowcy pracują w trudnym terenie – miejsce badań jest oddalone o blisko 70 km od stacji, a dotarcie tam drogą morską trwa ponad dwie godziny w jedną stronę. Rejsy są też zależne od kapryśnej antarktycznej pogody. Dlatego przekazany przez ORLEN sprzęt – nowoczesne drony, silniki czterosuwowe, kombinezony ratunkowo-wypornościowe oraz specjalistyczna łódź ratownicza – znacząco zwiększył możliwości zespołu. – Wsparcie ORLENU realnie przekłada się na nasze bezpieczeństwo, efektywność i wpływ środowiskowy pracy – podkreśla Robert Bialik. Polska na krańcu świata Obecność naszych rodaków na Wyspie Króla Jerzego nie jest przypadkowa. Polacy pojawili się w tym rejonie jako jedni z pierwszych i od początku aktywnie uczestniczyli w badaniach. Od prawie 50 lat działa tu Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego, która jest nie tylko naszym oknem na Antarktykę, lecz także dowodem na silną pozycję Polski we wspólnocie badaczy polarnego świata. To stąd płyną dane o m.in. kondycji lodowców, populacjach antarktycznych ptaków czy zmianach fitoplanktonu. Polacy nadali tu nazwy setkom obiektów geograficznych – od lodowców, przez zatoki, aż po wzgórza. Na mapie znajdziemy nazwiska polskich polarników, a także nazwy miast i szczytów Tatr, jak Kasprowy Wierch i Giewont. Trudno o bardziej symboliczne potwierdzenie obecności Polski na krańcu świata. Biznes dla przyszłości planety Zaangażowanie ORLENU w projekt to zarówno finansowanie sprzętu, jak i wyraz szerszej strategii zrównoważonego rozwoju. Dziś, gdy klimat się zmienia, a turystyka dociera nawet w najdalsze zakątki globu, działania takie jak „Antarktyka pod skrzydłami ORLENU” nabierają wyjątkowego znaczenia. Nie chodzi już tylko o zdobywanie wiedzy – stawką jest przyszłość najbardziej niezwykłego obszaru na Ziemi. Materiał promocyjny marki ORLEN
Ortler to symbol i strażnik Południowego Tyrolu. Od wieków fascynuje podróżników [Podcast]
W sercu Alp kryje się miejsce surowe, piękne i pełne tajemnic. Masyw Ortlera z lodowcami, stromymi graniami i historią zapisaną w skałach działa na wyobraźnię od pokoleń. W podcaście National Geographic Małgorzata Szumska i Jacek Ciszak opowiadają o tym, jak ogromne znaczenie ma on dla całego Południowego Tyrolu/Südtirol – niezwykłego regionu położonego w północnych Włoszech.
Ortler nie jest zwykłą górą. Wznosi się na 3905 metrów n.p.m., dominując nad okolicznymi dolinami i rzucając cień na miejscowość Sulden/Solda. To miejsce kontrastów – dzikie i surowe, a zarazem pełne ludzkich historii, sportowych emocji i kulinarnego ciepła. Dla wielu to po prostu „król Południowego Tyrolu”. W tym odcinku podcastu National Geographic Małgorzata Szumska – podróżniczka i pisarka – rozmawia z Jackiem Ciszakiem, autorem vlogów o aktywnym wypoczynku i ekspertem od stoków narciarskich. Ciszak odwiedził już ponad 340 ośrodków narciarskich, ale to właśnie Ortler budzi w nim szczególny respekt. Góra, na którą nie wchodzi się „z marszu” Ortler, choć piękny, nie jest górą dla każdego. – podkreśla Jacek Ciszak. Podejście wiedzie przez lodowce, szczeliny i fragmenty wymagające wspinaczki wysokogórskiej. Dlatego zaleca on: „Jeżeli ktoś nigdy czegoś takiego nie robił, to tylko i wyłącznie z przewodnikiem.” Ortler od zawsze był dla lokalnej społeczności czymś więcej niż punktem na mapie. Miejscowi opowiadali o nim z ogromnym szacunkiem – był nie tylko wyzwaniem dla wędrowców, lecz także górą, która kształtowała rytm codzienności. Jego potężna sylwetka rzucała cień na okoliczne wsie, przypominając mieszkańcom, że żyją w miejscu wymagającym hartu ducha i uważności. Z tą szczególną obecnością góry wiąże się legenda o pasterzu, który miał sen nakazujący wznieść niewielką kapliczkę Trzy Źródła (niem. Drei Brunnen). Według opowieści budowla miała przynieść spokój temu surowemu krajobrazowi. I rzeczywiście z czasem stała się dla ludzi symbolem opieki oraz pojednania z naturą.„Kiedy została wybudowana, wszystkie te złe duchy się uspokoiły” – opowiada Ciszak. Zimowy raj dla narciarzy Sulden, czyli miejscowość położona u stóp Ortlera, to dziś jeden z ciekawszych ośrodków narciarskich w Południowym Tyrolu. Sezon zaczyna się tu już w październiku i trwa do końca kwietnia. Trasy są zróżnicowane – od łagodnych po wymagające, z widokiem na majestatyczne szczyty. – mówi gość podcastu. Narciarzy przyciąga nie tylko infrastruktura, ale też klimat – zarówno ten dosłowny, jak i kulturowy. Sulden oferuje typowe dla regionu chaty, w których można odpocząć i spróbować lokalnej kuchni. To miejsce, w którym życie jest surowe, ale okraszone włoskim temperamentem. Historia wpisana w krajobraz Ortler to także miejsce o głębokim znaczeniu historycznym. To tutaj, na wysokościach ponad 3500 m n.p.m., toczyły się walki podczas I wojny światowej – tzw. Biała Wojna. Do dziś można zobaczyć ślady tej historii, choćby odwiedzając lokalne muzeum w Sulden. To brutalna historia, która wywarła ogromne piętno na tym regionie. Warto odwiedzić również muzeum Reinholda Messnera – legendarnego himalaisty – którego jeden z oddziałów znajduje się w pobliżu tej miejscowości. Umieszczone częściowo pod ziemią, poświęcone jest lodowcom i ich potędze. Zaintrygował cię Ortler? Posłuchaj całego odcinka podcastu National Geographic i odkryj więcej historii tej niezwykłej góry, która łączy sport, legendę i tradycję. Pamiętaj, że z kartą Ortler Guest Pass można cieszyć się regionem jeszcze pełniej – korzystając z licznych zniżek i darmowych wejść. Więcej informacji o tym magicznym zakątku Alp znajduje się na stronie www.suedtirol.info/region-ortlera .” Materiał promocyjny regionu Ortler w Południowym Tyrolu/Südtirol
Piękno bez kompromisów. To kosmetyki z jednego z najbardziej ekologicznych zakładów na świecie
Współczesna branża beauty stoi przed nowym wyzwaniem: jak zapewnić widoczne efekty, jednocześnie odpowiadając na rosnącą potrzebę zrównoważonego stylu życia? Klienci coraz częściej wybierają nie tylko to, co działa, ale to, co działa w sposób odpowiedzialny i z myślą o przyszłości naszej planety. O’right PRO odpowiada na te potrzeby w sposób całkowicie autentyczny, idąc o krok dalej niż typowe „eko-obietnice”.
O’right PRO to pierwsza marka w branży hair & scalp care, która w pełni zbilansowała swój ślad węglowy od etapu uprawy składników, przez produkcję, transport, aż po użycie produktu i jego biodegradację. Marka posiada niezależną certyfikację Carbon Neutral®, co oznacza, że żaden z produktów oddanych w ręce klientów nie zwiększa emisji gazów cieplarnianych. Dla wielu, z nich szczególnie z segmentu premium, to nie jest już ciekawostka, lecz warunek zaufania. Osobista misja – Założyłem firmę w 2002 roku – w tym samym roku straciłem oboje rodziców. Oboje zmarli na raka. Pracowali w środowisku nasyconym chemikaliami. To był dla mnie punkt zwrotny. Sam mam wiele alergii skórnych, reaguję na składniki w żelach pod prysznic, szamponach. Wtedy pomyślałem: chcę stworzyć coś, co będzie inne. Coś, co nie będzie kompromisem między zdrowiem a pielęgnacją. Z czasem zrozumiałem, że nie chodzi tylko o nasze ciała – chodzi też o środowisko. A najprostszym językiem środowiska jest liczba. W naszym przypadku: zero emisji CO₂ – wyjaśnia Steven Ko, założyciel firmy. Produkt społeczną postawą Produkcja O’right PRO odbywa się w jednym z najbardziej ekologicznych zakładów kosmetycznych na świecie, zasilanym energią słoneczną i wodą deszczową, z obiegiem zamkniętym i dachami z paneli słonecznych. Opakowania wykonane zostały ze szkła lub plastiku PCR, można je w pełni poddać recyklingowi. Etykiety drukowane są tuszem sojowym. To profesjonalna jakość, która nie idzie na kompromisy. Co więcej, produkt po użyciu nie ma negatywnego wpływu na ekosystemy wodne. – Od 2017 roku wszystkie nasze opakowania pochodzą z recyklingu. A skąd pozyskujemy szkło? Produkujemy je w jednej z czterech na świecie fabryk, które używają energii elektrycznej, nie paliw kopalnych – dodaje Steven Ko. W czasach, w których coraz więcej klientów pyta: „czy to jest dobre dla mnie i dla planety?” – warto znać odpowiedź, która naprawdę znaczy więcej niż słowa. Materiał promocyjny marki PENG Partners
Obiektyw na przyszłość. Gdy nauka staje się obrazem, a rozmowa – realną zmianą
Współczesna nauka coraz częściej wychodzi poza laboratoria i sale wykładowe, szukając nowych sposobów dotarcia do ludzi. Staje się narzędziem dialogu i inspiracją do wspólnego myślenia o świecie. Tę ideę wspiera Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, angażując się w projekty łączące wiedzę, sztukę i twórców młodego pokolenia.
W świecie, który zmienia się szybciej niż kiedykolwiek, nauka przestaje być dziedziną odseparowaną od codzienności. Coraz śmielej wkracza w obszary kultury i sztuki, gdzie znajduje nowe sposoby opowiadania o świecie. Jednym z ciekawszych dowodów na tę zmianę jest Wielki Konkurs Fotograficzny National Geographic Polska. Gdy nauka staje się obrazem W jego 21. edycji jedną z kategorii była „Obraz Wiedzy – nauka w obiektywie”, której sponsorem zostało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jej celem było pokazanie, jak młodzi twórcy interpretują świat nauki, odkryć i technologii, przekładając złożone zagadnienia na język obrazu. Zwycięzcą tej kategorii został Bartłomiej Machul, autor zdjęcia „Akwakultura kontrolowana”. Jego praca przedstawia laboratoryjną hodowlę ryb z lotu ptaka – ujęcie, które na pierwszy rzut oka wydaje się niemal abstrakcyjne. Rytmiczne, geometryczne formy tworzą estetyczną i uporządkowaną kompozycję, która przyciąga wzrok i skłania do refleksji. Jury doceniło nie tylko walory wizualne, ale także umiejętność uchwycenia spotkania nauki ze sztuką – obrazu, który jednocześnie informuje i fascynuje. Fotografie finalistów w tej kategorii w podobny sposób przybliżały naukowe procesy i zjawiska, ukazując je jako część codziennego świata. Te obrazy uczą patrzenia uważnie – zachęcają do zadawania pytań, tłumaczą złożoność przyrody i technologii w zrozumiały sposób. Kategoria „Obraz Wiedzy” pokazała, że nauka może być inspirująca także estetycznie i że artystyczna wrażliwość młodych twórców potrafi skutecznie opowiedzieć o wyzwaniach współczesności. Nauka w służbie jutra Tematyka konkursu znalazła naturalne rozwinięcie podczas I Narodowego Kongresu „Nauka dla Biznesu” zorganizowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego we współpracy z Siecią Badawczą Łukasiewicz. To wydarzenie, które zgromadziło ponad tysiąc uczestników – naukowców, przedsiębiorców, przedstawicieli administracji i innowatorów – stworzyło przestrzeń do rozmowy o roli nauki we współczesnym świecie. National Geographic Polska zorganizowało podczas kongresu panel dyskusyjny zatytułowany „Ziemia przyszłości: scenariusze dla planety w dobie technologicznej rewolucji”. Tematem rozmowy były megatrendy, które wpłyną na życie społeczne, gospodarkę i środowisko do 2050 roku. Eksperci analizowali, jak zmieniają się priorytety w obszarze technologii, klimatu i demografii – i jak nauka może pomóc w ich zrozumieniu oraz odpowiedzialnym reagowaniu. Wspólne cele, różne perspektywy W trakcie panelu eksperci zwrócili uwagę na znaczenie sztucznej inteligencji i cyfryzacji w badaniach naukowych, ale także w sektorze prywatnym. Dużo miejsca poświęcono zielonej transformacji i innowacyjnym modelom biznesowym, które mogą wspierać zrównoważony rozwój. Rozmawiano także o kompetencjach przyszłości – takich, które pozwalają społeczeństwom adaptować się do dynamicznych zmian i budować odporność wobec kryzysów. Dyskusja dotyczyła także współpracy pomiędzy nauką, biznesem i administracją publiczną. Tylko wspólne działania – od etapu badań po wdrożenia – mogą przynosić realne korzyści społeczeństwu. Panel pokazał, że nowoczesne podejście do nauki wymaga myślenia systemowego i gotowości do budowania pomostów między różnymi środowiskami. Głos nauki w polityce Jednym z ważniejszych wystąpień podczas panelu była wypowiedź Karoliny Zioło-Pużuk, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wiceminister podkreśliła, że kluczową rolę w rozwoju społeczeństwa odgrywa edukacja przez całe życie i polityka oparta na faktach. Jej zdaniem tylko tak można budować trwałe podstawy dla społeczeństwa opartego na wiedzy – otwartego, elastycznego i gotowego do zmian. Panel z udziałem przedstawicieli instytutów badawczych, firm technologicznych i środowiska akademickiego pokazał, że świat nauki może efektywnie współpracować z gospodarką. Te dwa światy coraz częściej nie tylko się przenikają, ale wręcz potrzebują siebie nawzajem, by skutecznie odpowiadać na globalne wyzwania. Gdy fotografia staje się impulsem Zarówno konkurs fotograficzny, jak i panel dyskusyjny National Geographic wpisują się w szersze działania Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którego celem jest wspieranie kreatywności, promowanie wiedzy i tworzenie realnych warunków do wdrażania innowacji. Te działania łączą ludzi z różnych środowisk – artystów, naukowców, przedsiębiorców i decydentów – wokół wspólnego celu: uczynienia nauki realnym narzędziem zmiany. Obraz – taki jak zwycięska fotografia Bartłomieja Machula – potrafi zainicjować rozmowę. Rozmowa może prowadzić do refleksji. A refleksja – do działania. Tak rodzi się synergia, w której wiedza, sztuka i praktyka spotykają się w jednym punkcie: w trosce o przyszłość, która będzie nie tylko nowoczesna, ale też odpowiedzialna. Materiał promocyjny Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Kraina jak z innego świata. Teneryfa to dużo więcej niż słońce i plaże
Na Teneryfie wszystko wydaje się sto razy bardziej wyraziste – krajobrazy, smaki, kolory, a także ludzie. Ta atlantycka wyspa nie tylko przyciąga słońcem i idealną pogodą przez cały rok, ale zaprasza w podróż przez geologiczne cuda, fascynującą kulturę i przyrodę, która budzi zachwyt i respekt. To miejsce, które trzeba poczuć. Bo Teneryfa budzi emocje.
Otoczona wodami Atlantyku Teneryfa urzeka już od pierwszego spojrzenia. Położona zaledwie 300 kilometrów od wybrzeży Afryki i 1300 od Półwyspu Iberyjskiego, łączy wpływy obu kontynentów w jednym niesamowitym krajobrazie. Jest największą z Wysp Kanaryjskich (zajmuje powierzchnię 2034 kilometrów kwadratowych), a jej różnorodność zapiera dech w piersiach. Od suchych, niemal półpustynnych przestrzeni na południu wyspy, przez lasy laurisilva i zielone doliny na północy, aż po księżycowe krajobrazy Parku Narodowego Teide – każde miejsce mówi własnym językiem natury. Klimat? Średnia roczna temperatura wynosząca 23 stopni Celsjusza czyni Teneryfę wymarzonym kierunkiem zarówno latem, jak i zimą. Dwa lotniska, rozbudowana sieć dróg i rozwinięta infrastruktura pozwalają dotrzeć w najdalsze zakątki wyspy – od tętniącego życiem Santa Cruz po urocze wioski. Teneryfa jest miejscem, w którym natura, kultura i nauka przenikają się, współistniejąc w harmonii. Wulkan Teide – szczyt i serce Teneryfy Wznosząc się na wysokość 3715 metrów n.p.m. Pico del Teide nie tylko króluje nad Teneryfą, ale i nad całym terytorium Hiszpanii jako jej najwyższy szczyt. Otoczony Parkiem Narodowym wpisanym na listę UNESCO, wulkan stanowi centrum swoistego geologicznego laboratorium, które zachwyca zarówno badaczy, jak i zwiedzających. Pola lawy, unikatowe formacje skalne i kratery tworzą tu surrealistyczny krajobraz, jakby wyjęty z innej planety. Wędrówki po parku pozwalają doświadczyć różnorodności wulkanicznych tekstur i kolorów, od czerni i szarości przez biele i żółcie aż po rdzawe czerwienie i brązy. Surowy i księżycowy charakter tych terenów przyciąga filmowców – to właśnie tutaj kręcono wiele scen do międzynarodowych produkcji. Masca – ukryta perła Teneryfy Na końcu krętej drogi, pośród surowych szczytów Gór Teno, leży Masca – osada, która wygląda, jakby czas o niej zapomniał. Zachowały się tu tradycyjne domy z wulkanicznego kamienia, a brukowane uliczki wioski prowadzą do wspaniałych punktów widokowych. Przeszłość osady sięga czasów Guanczów – rdzennych mieszkańców wyspy, którzy w surowych górach znaleźli schronienie. Zejście wąwozem Masca, pełnym wodospadów, jeziorek i unikalnej flory, prowadzi aż do ukrytej plaży – ta wędrówka jest jednym z najbardziej wymagających i spektakularnych doświadczeń trekkingowych na Teneryfie. Liczba odwiedzających jest ograniczona, a wstęp wymaga wcześniejszej rejestracji – to wyraz troski o ochronę tego cennego ekosystemu. Wyjątkowe spotkania – Teneryfa w rytmie oceanu Wody pomiędzy Teneryfą a La Gomerą to jeden z nielicznych obszarów na świecie, w których można przez cały rok obserwować walenie i delfiny w ich naturalnym środowisku. Stała populacja grindwali krótkopłetwych i delfinów butlonosych zamieszkuje ten region przez wszystkie miesiące roku. Rejsy wypływające z Los Cristianos, Puerto Colón i Los Gigantes odbywają się z poszanowaniem przyrody i zgodnie z zasadami odpowiedzialnej turystyki morskiej, m.in. w oparciu o wytyczne pionierskiego programu Sustainability Charter for Whale Watching. Na pokładach można nie tylko podziwiać zwierzęta, ale też wysłuchać opowieści przewodników o ich zwyczajach i migracjach. Kraina kontrastów – od wulkanu po wiecznie zielone lasy Teneryfa łączy w sobie skrajnie różne oblicza natury. Niemal każdy kilometr przynosi tu zmianę scenerii: surowe pustkowia południa ustępują miejsca uprawom winorośli i bananowców, by następnie przejść w chłodniejsze, często spowite mgłą doliny północy. W Górach Anaga, uznanych przez UNESCO za Rezerwat Biosfery, można przechadzać się przez bujne, wilgotne lasy mające około 20 milionów lat. Z kolei na zachodzie wyspy Park Krajobrazowy Teno skrywa jedne z najstarszych formacji geologicznych, z osadami sprzed siedmiu milionów lat. Teneryfa jest też schronieniem dla ponad 800 gatunków endemicznych – szczególne miejsce zajmuje tu zięba niebieska, występująca wyłącznie w tutejszych lasach sosnowych. Aktywny wypoczynek – wyspa jak naturalna siłownia Teneryfa to wymarzona destynacja dla osób, które czerpią radość z ruchu, adrenaliny i odkrywania przyrody z bliska. Dzięki łagodnemu klimatowi i zróżnicowanemu ukształtowaniu terenu aktywność na świeżym powietrzu możliwa jest tu przez cały rok. Wyspę na pewno pokochają piechurzy – szlaki piesze wiją się przez lasy laurisilva, wulkaniczne równiny i nadmorskie klify, oferując niezapomniane panoramy i kontakt z dziką przyrodą. Dla miłośników biegów górskich przygotowano m.in. trasę Tenerife Bluetrail by UTMB, prowadzącą od oceanu przez Park Narodowy Teide aż z powrotem na wybrzeże. Kolarze – zarówno szosowi, jak i górscy – mogą tu trenować na profesjonalnie przygotowanych trasach z zapleczem serwisowym i hotelami przyjaznymi rowerzystom. Teneryfa stwarza też idealne warunki do wspinaczki, canyoningu, nurkowania czy windsurfingu, a certyfikowane firmy ułatwiają realizację tych pasji. To miejsce zachęca do ruchu i eksploracji – niezależnie od poziomu zaawansowania i wybranej formy aktywności. Turystyka odpowiedzialna Teneryfa od lat konsekwentnie rozwija model zrównoważonego i inteligentnego kierunku turystycznego. Certyfikaty Biosphere oraz Smart Tourist Destination to nie tylko wyróżnienia, ale potwierdzenie realnych działań na rzecz ochrony zasobów naturalnych, lokalnej kultury i zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Rada Wyspy oraz Tenerife Tourism wdrażają innowacyjne rozwiązania – od cyfryzacji usług, przez optymalizację zużycia wody i energii, aż po ograniczenie liczby odwiedzających w delikatnych ekosystemach. Na szczególną uwagę zasługuje także wspomniany już program Sustainability Charter for Whale Watching, który reguluje sposób prowadzenia rejsów, by nie zakłócać naturalnych zachowań morskich ssaków. Edukacja ekologiczna, promocja gospodarki cyrkularnej i lokalnych produktów to kolejne filary tej strategii. Te działania dają szansę, że także kolejne pokolenia będą mogły odkrywać Teneryfę w jej naturalnej, autentycznej formie. Raj dla fanów astroturystyki Dzięki wyjątkowej przejrzystości powietrza i korzystnym położeniu niebo nad Teneryfą należy do najczystszych na świecie i przyciąga miłośników astronomii z całego globu. Park Narodowy Teide i jego okolice zostały uhonorowane certyfikatem Starlight i uznane za Rezerwat i Cel Turystyki Gwiezdnej, co potwierdza ich rangę. Najlepsze warunki do obserwacji nieba gołym okiem i przez teleskop oferują: szczyt Montaña de Guajara, punkt widokowy Llano de Ucanca i okolice hotelu Parador. Pasjonaci nauki powinni zajrzeć do Obserwatorium Teide, w którym prowadzone są międzynarodowe badania astronomiczne. Wieczorne obserwacje planet i galaktyk, z dala od świateł miast, pozostawiają niezatarte wrażenie bliskości z kosmosem. Plaże – od kurortów po ukryte zatoki Bardzo ważny i popularny punkt na mapie atrakcji Teneryfy stanowią jej plaże – zarówno te o jasnym, jak i ciemnym piasku, który przypomina o wulkanicznym rodowodzie wyspy. Na południu popularne są szerokie i piaszczyste wybrzeża, takie jak Playa de las Américas czy Fañabé, idealne na relaks. Na północy dominują bardziej dzikie i kameralne zatoczki, często osłonięte skałami. Do jednej z najbardziej widowiskowych plaż należą te trudno dostępne: plaża Masca – ukryta u stóp majestatycznych klifów Los Gigantes, na którą można dostać się przez wąwóz lub od strony oceanu, a także dzika plaża Roque de las Bodegas beach w parku Anaga. Szczególnym doświadczeniem są kąpiele w naturalnych basenach utworzonych przez zastygłą lawę, m.in. Bajamar i El Caletón w Garachico. Miasta pełne życia i unikatowej architektury Teneryfa nie tylko przyrodą stoi. Stolica wyspy, Santa Cruz de Tenerife, zachwyca kontrastem między historyczną zabudową a śmiałą, nowoczesną architekturą. Budynki autorstwa światowej sławy architektów, m.in. Auditorio de Tenerife projektu Santiaga Calatravy czy TEA (Tenerife Espacio de las Artes) projektu Herzoga i de Meurona, nadają miastu kosmopolityczny charakter, a miejska przestrzeń zmienia się w galerię pod gołym niebem. Miasto San Cristóbal de La Laguna, uznane za dobro kultury i wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1999 roku, to z kolei renesansowa perła z pałacami i dziedzińcami, która inspirowała urbanistów Starej Hawany (La Habana Vieja) i kolumbijskiej Cartageny. Garachico i La Orotava kuszą piękną historyczną zabudową, spokojem i widokami na ocean. W mniejszych miasteczkach, takich jak Icod de los Vinos czy Arico, można poczuć rytm lokalnego życia i odkryć mniej znane fragmenty kanaryjskiego dziedzictwa. Bogate tradycje kulinarne i winiarskie Tradycja, jakość produktów i pasja kucharzy tworzą na Teneryfie wyjątkową scenę kulinarną. Lokalne składniki – ryby, owoce morza, kozie sery, miody, znakomite mięso (m.in. z czarnej świni), banany, papaje – zamieniają się w dania o niepowtarzalnym smaku, głęboko związanym z krajobrazem wyspy. W guachinche, rodzinnych lokalach z domową kuchnią, można poczuć autentyczny klimat i niespieszny rytm codziennego życia. Na bardziej wymagających czeka bogata oferta restauracji z gwiazdkami Michelin, które łączą lokalne produkty z nowoczesnymi technikami kulinarnymi. Nieodłącznym elementem tej kulinarnej tożsamości są dojrzewające na wulkanicznych zboczach wina. Na wyspie funkcjonuje pięć apelacji pochodzenia, a tutejsze wina zdobywają uznanie nie tylko na rynku hiszpańskim. Coraz większą popularność zyskują również lokalne wermuty. W jednej z ponad 100 winnic można nie tylko degustować te wina, ale też poznać długą, sięgającą XVI wieku tradycję winiarską. Święta, które budują tożsamość Kultura Teneryfy wyraża się również w świętach i tradycjach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Najbardziej znany jest karnawał w Santa Cruz – kolorowy, żywiołowy i uznany za wydarzenie o międzynarodowym znaczeniu turystycznym. Mniejsze miejscowości organizują pielgrzymki, festyny, procesje i bailes de magos – ludowe tańce, podczas których mieszkańcy noszą tradycyjne stroje. Boże Ciało w La Orotava, pełne dywanów stworzonych z kwiatów i wulkanicznego piasku, to jedno z najbardziej widowiskowych wydarzeń w kalendarzu. Tradycje takie jak Corazones de Tejina czy Tablas de Icod pokazują, jak silna jest więź mieszkańców z ich historią i ziemią. Teneryfa budzi emocje Teneryfa nie tylko przyciąga, ale zostaje w pamięci na długo. To wyspa, którą się nie tylko zwiedza, ale przede wszystkim – odczuwa. Wulkaniczne krajobrazy, potęga oceanu, rozgwieżdżone niebo, tradycyjne smaki i zapachy oraz dźwięki lokalnych świąt tworzą wielowymiarowe wspomnienie. To miejsce, gdzie luksus łączy się z naturą, a technologia służy przyrodzie i ludziom. Miejsce, w którym można się zatrzymać i zaczerpnąć powietrza. Materiał promocyjny Tenerife Tourism
Trzy dni, które odmienią myślenie o nauce. Eksperyment jako narzędzie poznania
Zobaczyć niewidzialne, usłyszeć to, co zwykle niesłyszalne i zrozumieć, jak dużo jeszcze nie wiemy. Od 6 do 8 grudnia Katowice zamienią się w tętniącą życiem przestrzeń eksperymentów, wiedzy i inspirujących spotkań. To właśnie wtedy w Międzynarodowym Centrum Kongresowym odbędzie się Śląski Festiwal Nauki Katowice – wydarzenie, które z roku na rok coraz wyraźniej udowadnia, że nauka nie zna granic, a ciekawość to jej najważniejsze paliwo.
Czy można zmierzyć prędkość dźwięku, zrozumieć pszczelą nawigację lub „rozmowy” drzew? Kiedy rzeczywistość przerasta nasze narzędzia poznawcze, sięgamy po eksperyment. Eksperyment pozwala zajrzeć tam, gdzie nie sięga wzrok, i zrozumieć zjawiska, których istnienia czasem tylko się domyślamy. To właśnie on porządkuje chaos niepewności, dając nam szansę na rozpoznanie, nazwanie i przetestowanie tego, co jeszcze niewiadome. W czasach niepewności, zmian klimatycznych i rewolucji technologicznych, eksperymentowanie staje się nie tylko wyzwaniem, ale i koniecznością. Jak podkreśla prof. Koziołek, „eksperymentujemy nie tylko z ciekawości, ale i z przezorności. (…) Eksperymentujemy, żeby niepotrzebnie nie ryzykować.” W dniach 6–8 grudnia Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach stanie się przestrzenią dla rozmaitych eksperymentów. Rozegra się tam prawdziwe naukowe widowisko. Ponad 25 scen, kilkaset stanowisk pokazowych, ponad 2000 naukowców i popularyzatorów nauki z całego świata – skala wydarzenia mówi sama za siebie. To już dziewiąta edycja Festiwalu, który co roku przyciąga tysiące uczestników i uznawany jest za jedno z największych popularnonaukowych wydarzeń w Europie. Psychologia, która zadaje trudne pytania Jednym z punktów programu tegorocznego Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice będzie bez wątpienia widowisko otwarcia – spektakl „EXPERYMENT” w reżyserii Piotra Jankowskiego. Inspirowany eksperymentem więziennym prof. Philipa Zimbardo, stawia pytania, które nie dają łatwych odpowiedzi: co powoduje, że zwykli ludzie zaczynają zachowywać się w niezwykły sposób? Jak anonimowość wpływa na nasze zachowanie? Gdzie leżą granice badań i kiedy eksperyment staje się nieetyczny? Spektakl będzie nie tylko doświadczeniem artystycznym, ale też impulsem do głębokiej refleksji – po jego zakończeniu odbędzie się dyskusja zatytułowana „Granice pewności – do czego jesteśmy zdolni?”. Te wątki będą kontynuowane w zupełnie nowej przestrzeni Festiwalu – Laboratorium Psychologicznym. W jego programie znalazło się ponad dziesięć eksperymentów dotyczących m.in. wpływu wyglądu na samoocenę, fizjologicznych objawów stresu, działania uwagi czy społecznych uwarunkowań naszych wyborów. Uczestnicy będą mogli nie tylko obserwować przebieg badań, ale też wziąć w nich udział i przyjrzeć się z bliska, jak funkcjonują podstawowe procesy poznawcze. To także okazja, by poznać zasady rzetelnego eksperymentowania i wyzwania, z jakimi mierzą się badacze. Nowe wymiary nauki W tegorocznej edycji pojawią się nowości, które wykraczają poza klasyczne rozumienie popularyzacji nauki. Jedną z nich będzie strefa science fiction – przestrzeń spekulacji, inspiracji i krytycznego namysłu nad tym, dokąd zmierza świat. Spotkania z pisarzami – Rafałem Kosikiem, Michałem Cetnarowskim czy Magdaleną Salik – przeplatać się będą z premierą książki zawierającej niepublikowane rozmowy ze Stanisławem Lemem, koncertem muzyki z gry „The Invincible” oraz debatami o przyszłości miast i cyberbezpieczeństwie. Tu przyszłość spotyka się z nauką, a spekulacja przestaje być jedynie domeną fantastyki. Z kolei strefa filmowa – kolejna nowość tegorocznej edycji – udowodni, że kino nie istnieje bez eksperymentu. Będzie można porozmawiać z twórcami nominowanymi do Oscara, obejrzeć filmy i wziąć udział w debatach o języku kina, AI w filmie i przyszłości tego medium. Wszystko to zostało zorganizowane we współpracy ze Szkołą Filmową Uniwersytetu Śląskiego im. Krzysztofa Kieślowskiego. Podczas Festiwalu będzie można też odwiedzić strefę badań profilaktycznych, by wykonać proste badania i sprawdzić podstawowe parametry życiowe. Wspólne eksperymentowanie będzie się również toczyć w strefie rodzinnej i strefie seniorów – to przestrzenie zaprojektowane z myślą o budowaniu międzypokoleniowego dialogu wokół nauki i poznawania świata. Aż siedem głównych obszarów wiedzy – od kultury fizycznej (po raz pierwszy!), przez medycynę, nauki ścisłe, humanistyczne, techniczne, po sztukę i przyrodę – sprawi, że każdy znajdzie tu miejsce dla siebie. Wiedza z różnych perspektyw Nie każdy eksperyment musi odbywać się w laboratorium – czasem wystarczy rozmowa. Taką formę przybierze m.in. I Kongres POP Science, który zainauguruje nowy projekt integrujący środowisko popularyzatorów nauki w Polsce. Wspólne refleksje, wymiana doświadczeń i budowanie sieci współpracy to cele tego wyjątkowego wydarzenia, realizowanego na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Oprócz Kongresu na Festiwalu odbędzie się też Akademia Kompetencji Popularnonaukowych – cykl szkoleń i warsztatów rozwijających umiejętności w zakresie komunikacji naukowej. Śląski Festiwal Nauki Katowice przyciąga światowe autorytety – w tym roku do Katowic przyjadą m.in. Katie Steckles z Manchester Metropolitan University, Michael Fowler z Technische Universität Berlin, prof. Takaharu Tezuka z Tokyo City University, prof. Davide Ruzzon z Uniwersytetu w Wenecji oraz prof. Włodzisław Duch z World Academy for Artificial Consciousness. Jedną z największych gwiazd Festiwalu będzie bez wątpienia dr Sławosz Uznański-Wiśniewski – astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej i drugi Polak w kosmosie. W Katowicach spotka się z publicznością m.in. podczas wspólnego wystąpienia z Arturem B. Chmielewskim, inżynierem i menedżerem projektów w NASA Jet Propulsion Laboratory, który od lat popularyzuje wiedzę o kosmosie. Wśród gości z Polski znajdą się też: Wojciech Mann, dr inż. Konrad Skotnicki (znany jako Doktor z TikToka), dr Agnieszka Jankowiak-Maik (Babka od Histy) oraz Maciej Makselon. Ostatnia trójka aktywnie zajmuje się promocją nauki w mediach społecznościowych. Na scenie „Silesian Hall of Fame” wystąpią natomiast wybitni badacze ze śląskich uczelni, którzy zaprezentują swoje projekty naukowe i podzielą się kulisami pracy badawczej. Od matematyki po sztukę, od nauk przyrodniczych po filozofię – różnorodność tematów będzie równie imponująca co poziom merytoryczny. Kultura eksperymentu Eksperyment to także pytanie o to, co dalej. Podczas Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice nie zabraknie tematów dotyczących przyszłości szkolnictwa, transformacji uczelni, a także sztucznej inteligencji i jej miejsca w społeczeństwie. Rozmowy z udziałem naukowców, urzędników, edukatorów i artystów skupią się na pytaniach o granice – edukacji, etyki, wpływu technologii na człowieka. Debaty o historii kobiet, o literaturze i języku śląskim, o uzależnieniu od literatury i muzyki to dowód, że kultura i nauka mają dziś więcej wspólnego niż kiedykolwiek wcześniej. W ramach Festiwalu prowadzone są też inne wyjątkowe inicjatywy, m.in. liczne konkursy – od projektów naukowych i popularyzatorskich po rywalizacje językowe i kreatywne. Każda z nich daje uczestnikom szansę, by wejść w rolę badacza, odkrywcy, lidera lub twórcy. Wystarczy pomyśleć inaczej To nie jest zwykły Festiwal – to trzydniowa podróż przez naukę, która angażuje zmysły, emocje i wyobraźnię. Nauka ożywa tu na oczach uczestników, przybiera różne formy i pokazuje, że jej siłą jest otwartość, dialog i odwaga zadawania pytań. To przestrzeń dla eksperymentów – tych dziejących się w laboratorium, na scenie, przy stanowisku badawczym, ale też tych, które zachodzą w głowie: kiedy kwestionujemy, sprawdzamy, zmieniamy punkt widzenia. Bo najważniejszy eksperyment zaczyna się wtedy, gdy odważymy się pomyśleć inaczej. Udział w Śląskim Festiwalu Nauki jest bezpłatny. Część wydarzeń (m.in. udział w warsztatach oraz widowisko otwarcia) wymaga odrębnej rejestracji. Program Festiwalu dostępny jest na slaskifestiwalnauki.pl.
Dawid Godziek zaprzecza grawitacji. „Progres zaczyna się tam, gdzie kończy się strefa komfortu”
Każdy jego projekt to eksplozja odwagi i technicznej perfekcji na dwóch kółkach. Gdy reszta świata waha się, on już jedzie, a raczej... leci. Kariera Dawida Godźka to nieustanna pogoń za rozwojem – od tras w rodzinnych stronach po rekordy bite na oczach całego świata.
Pierwszy na świecie przejazd slopestyle po torze zbudowanym na jadącym pociągu. Backflip z płaskiego dropa na płaskie lądowanie. Tytuł mistrza świata na prestiżowych zawodach Crankworx. Twister – trik, którego nikt inny nie potrafi wykonać. Dla Dawida Godźka to kolejne etapy na drodze, która prowadzi do nieustannego rozwoju. – Kiedy pierwszy raz wskoczyłem na rower, miałem 12 lat. Nie myślałem wtedy o medalach, tytułach, ani rekordach. Chciałem zobaczyć, jak daleko mogę się posunąć. Zaczynałem na dużym MTB, skacząc z bratem na hopkach za domem. Z czasem zrozumiałem, że to właśnie przekraczanie własnych granic daje mi największą satysfakcję – wspomina. Historia pełna powietrznych akrobacji Godziek urodził się w Suszcu na Śląsku, w rodzinie z górniczymi korzeniami. Próbował różnych dróg – był ministrantem, myślał o piłce nożnej – ale to rower okazał się jego przeznaczeniem. Początkowo jeździł na dużym MTB, później na BMX-ie. Już w 2011 roku zajmował czołowe lokaty na międzynarodowych zawodach. Rok później zdobył brąz w hiszpańskim Rebel Jam, a w 2013 roku sięgnął po podwójne mistrzostwo Polski. W kolejnych sezonach wygrywał na największych światowych imprezach – Vans Kill the Line, Red Bull Dreamline, NASS czy Dirt on Fire. Publiczność go kochała, zawodnicy szanowali. Swoim stylem udowodnił, że nie ma granic, których nie da się przesunąć. Pociąg do przekraczania granic – W tym sporcie nie chodzi tylko o triki. Chodzi o rozwój. O to, żeby codziennie być trochę lepszym niż wczoraj. Przez lata pracowałem nad rzeczami, które kiedyś wydawały się nierealne – jak pierwszy na świecie Twister na BMX-ie czy zdobycie potrójnej korony Crankworx, czego dokonało tylko trzech riderów w historii. Dla mnie progres to nie wynik – to sposób myślenia. Prawdziwym przełomem okazał się projekt Red Bull Bike Express. Tor zbudowany na 10 wagonach jadącego pociągu, 220 metrów przeszkód, ekstremalna precyzja, wąska linia o szerokości zaledwie 2,7 metra. Dawid wykonał tam rzeczy dotąd nieosiągalne – w tym pierwszy na świecie backflip z płaskiego dropa na MTB. – Kiedy w 2024 roku po raz pierwszy przejechałem slopestyle na jadącym pociągu – wiedziałem, że zrobiłem coś, co jeszcze niedawno wydawało się niemożliwe. To był rok pracy, planowania, prób i błędów. Ale tak naprawdę to tylko kolejny krok w tej samej drodze. Bo granice istnieją po to, żeby je przekraczać. Technologia, która nadąża – W sporcie liczy się każda sekunda, każdy detal, każda decyzja. Od treningu, przez sen, po regenerację – wszystko ma znaczenie. Dlatego ważne jest, żeby mieć coś, co pozwala trzymać rytm, mierzyć progres i nie zgubić celu z oczu. Huawei Watch Ultimate 2 to dla mnie coś więcej niż narzędzie – to codzienny przypominacz, że rozwój nie kończy się nigdy. Zegarek, z którego korzysta Dawid, to nie tylko sprzęt dla profesjonalistów. To połączenie precyzyjnej technologii i sportowego zacięcia. Huawei Watch Ultimate 2 oferuje zaawansowane funkcje monitoringu zdrowia – od pomiaru tętna i natlenienia krwi po analizę snu i poziomu stresu. Dzięki algorytmowi TruSleep™ 3.0 pozwala lepiej zrozumieć potrzeby organizmu i zoptymalizować regenerację po intensywnych treningach. To również narzędzie stworzone z myślą o eksploracji – z trybem ekspedycji, dokładnym pozycjonowaniem GPS, wsparciem na dużych wysokościach i funkcją wykrywania upadków. Ośmiokątna koperta z płynnego metalu i szkło szafirowe sprawiają, że zegarek jest gotowy na najcięższe warunki – niezależnie od tego, czy jedziesz przez rampy, czy przez góry. Zegarek umożliwia też podwodną komunikację na bazie mini-sonaru i nurkowanie nawet do 150 metrów, co czyni go jednym z najbardziej zaawansowanych urządzeń na rynku. Dzięki funkcji eSIM, obsługą połączeń i inteligentnych gestów, Huawei Watch Ultimate 2 staje się prawdziwie samodzielnym narzędziem, które wspiera sportowca nie tylko na zawodach, ale i w codziennym życiu. Dla kogoś, kto – jak Dawid – nie uznaje kompromisów, to sprzęt na miarę jego ambicji. Nie puchary, tylko progres – Każdy etap mojej kariery to był kolejny krok naprzód – od pierwszych zawodów BMX Masters, gdzie zajmowałem czołowe miejsca, po starty w X-Games czy Crankworx. Zdarzały się kontuzje, momenty przestoju, ale to właśnie one uczyły mnie najwięcej. Dzięki nim nauczyłem się cierpliwości, konsekwencji i tego, że determinacja zawsze się opłaca. Dziś Godziek jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zawodników freestyle MTB na świecie. Nie dlatego, że wygrał wszystko, ale dlatego, że nigdy się nie zatrzymuje. – Nie chodzi o to, żeby być najlepszym. Chodzi o to, żeby być lepszym od siebie sprzed tygodnia. Bo prawdziwy progres zaczyna się tam, gdzie kończy się strefa komfortu. Tak właśnie wygląda współczesna eksploracja: to nie tylko podróże i wyzwania, ale też dbałość o ciało, dyscyplina i technologia, która wspiera człowieka na każdym etapie drogi. W świecie, gdzie granice przesuwają się codziennie, Dawid Godziek wyznacza nowy kierunek – nie tylko dla siebie, ale dla całej dyscypliny. Materiał promocyjny marki Huawei
Są miejsca, które nie potrzebują głośnych słów, by zachwycać. Pałac Rozalin, skryty wśród ramion wiekowych drzew parku nieopodal Warszawy, jest jednym z takich punktów na mapie. To przestrzeń tworzona przez ludzi, którzy czują się tu dobrze, którzy z czasem stali się dla siebie rodziną i tą atmosferą otulają każdego, kto tu przyjeżdża.
W świecie przyspieszającym z dnia na dzień, odwiedzanie takich miejsc staje się nie tyle zachcianką, co potrzebą. W odpowiedzi na nią Pałac Rozalin oferuje możliwość zatrzymania się w biegu, by choć na chwilę wziąć głęboki oddech. Strefa wellness z saunami, prysznicem wrażeń i masażami to tylko jedna z propozycji. Miejsce spotkań i odpoczynku Oferta gastronomiczna Pałacu Rozalin obejmuje kilka przestrzeni. Dla gości indywidualnych otwarta jest weekendowo Restauracja Oficyna z sezonową kuchnią oraz kawiarnia Garden Café jako kameralne miejsce na kawę i słodki deser. Każda z tych przestrzeni pozwala zwolnić i po prostu cieszyć się chwilą, niezależnie od tego, czy celem jest spotkanie biznesowe, rodzinny obiad, czy chwila relaksu. Butikowy hotel i strefa wellness Dla tych, którzy chcą wydłużyć pobyt, Parkowa Sypialnia oferuje komfortowe pokoje i kameralną atmosferę. Zespół pałacowo-parkowy w Rozalinie działa jak spójny system, w którym każdy element – nocleg, gastronomia oraz strefa wellness – współgra, tworząc miejsce sprzyjające wyciszeniu. Rodzina Rozalin Zespół Rozalina jest jak żywe serce tego miejsca. Uśmiechają się do siebie, żartują — naturalnie, jak ludzie, którzy są ze sobą zaprzyjaźnieni i dobrze zsynchronizowani. Każdy wnosi tu własną energię, talent i troskę. Atmosfera Rozalina nie powstaje wyłącznie z architektury, pięknego parku czy z zapachów dobrej kuchni Oficyny. Powstaje dzięki ludziom tu pracującym, którzy każdego dnia tworzą dom, w którym goście naprawdę odpoczywają. Karina Molgo-Besaraba – współwłaścicielka i CEO Pałacu Rozalin ma wyjątkową zdolność skupiania wokół siebie ludzi potrafiących nadać miejscu ciepło i rytm. Widzi w nich nie tylko umiejętności, lecz także wrażliwość, która tworzy atmosferę rozpoznawalną dla gości od pierwszej chwili. Odwiedzający często mówią, że „tutaj jest jakoś inaczej”. Trudno uchwycić to jednym zdaniem. Może chodzi o spokój płynący z natury? Może o architekturę, która nie przytłacza? A może o ludzi, dzięki którym przebywanie w Rozalinie nie jest zwykłą wizytą, ale kojącym doświadczeniem, które pamięta się długo po wyjeździe? Materiał promocyjny Pałacu Rozalin
Na straży nieba. Coraz mniej drapieżników, coraz więcej pytań o przyszłość ekosystemu
Obecność ptaków drapieżnych to dowód na równowagę w przyrodzie, a ich znikanie – ostrzeżenie o kryzysie środowiskowym. W odpowiedzi na spadek ich liczebności powstał „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. Fundacja ORLEN, Narodowa Fundacja Ochrony środowiska i UNEP/GRID-Warszawa połączyły siły, by ratować kilka zagrożonych gatunków i przywrócić im przestrzeń do życia.
Orzeł przedni to symbol siły i majestatu, ale dziś w Polsce żyje zaledwie 30–35 par lęgowych tego gatunku. Podobnie rzadkie są rybołowy, orlików grubodziobych mamy pewnie nie więcej niż tuzin, a gadożerów zaledwie kilka par lęgowych. Ta sytuacja to przede wszystkim efekt zmian środowiskowych. – Największe zagrożenie to działalność człowieka: utrata siedlisk i żerowisk w skutek intensyfikacji rolnictwa, a także obecność gatunków inwazyjnych, takich jak bezlitośnie niszczący lęgi szop pracz – tłumaczy dr Piotr Mikołajczyk, główny specjalista ds. środowiska i bioróżnorodności w UNEP/GRID-Warszawa. Ochrona prawna to początek Choć wszystkie ptaki szponiaste w Polsce są objęte ochroną prawną, nie zwalnia nas to od troski i wysiłków na rzecz utrzymania, a czasem wręcz przetrwania ich populacji. W odpowiedzi na te wyzwania został stworzony „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”. To trzyletnia inicjatywa koordynowana przez UNEP/GRID-Warszawa, a wspierana przez Fundację ORLEN. Jej celem jest ochrona oraz odbudowa krajowych populacji takich gatunków jak sokół wędrowny, orzeł przedni, bielik, orlik krzykliwy i rybołów. – Ochrona ptaków szponiastych to dla nas szczególny projekt. Cieszymy się, że dzięki zaangażowaniu naszych partnerów, ekspertów z UNEP/GRID–Warszawa, możemy współpracować w ramach naszego wsparcia dla ochrony bioróżnorodności. To długofalowy projekt, uzupełniający pozostałe inicjatywy na rzecz utrzymania równowagi przyrodniczej – podkreśla Jacek Mazurczak, dyrektor Biura Relacji z Otoczeniem ORLEN. Skuteczna pomoc w terenie W ramach programu prowadzone są działania terenowe: montaż platform lęgowych i wszechstronny monitoring: obrączkowanie, montaż fotopułapek przy gniazdach czy zakładanie nadajników telemetrycznych. Uzupełnieniem są badania genetyczne oraz analizy kolizji z infrastrukturą. Kluczowe jest również wsiedlanie młodych sokołów, które pozwala na przywracanie gatunku w miejscach ich dawnego występowania. Oprócz konkretnych działań ochronnych program obejmuje też edukację – szkolenia dla wolontariuszy i pracowników nadleśnictw, publikację materiałów promujących wiedzę o ptakach drapieżnych oraz transmisje online z gniazd. Powstał portal „Pomagamy szponiastym”, a program i jego bohaterowie są prezentowani także w mediach społecznościowych. Bo to właśnie świadomość społeczna bywa kluczowa w ich ochronie. – Ochrona gatunków szponiastych nie kończy się na stworzeniu im warunków lęgowych. Bywa, że wymagane są interwencje – jak adopcje piskląt czy naprawa uszkodzonego gniazda – ale ogólnie w naturę nie ingerujemy bez potrzeby – podkreśla dr Mikołajczyk. Zaangażowanie ORLEN w ochronę przyrody – Projekt wpisuje się w strategię zrównoważonego rozwoju ORLEN, której kluczowym celem jest między innymi ochrona środowiska naturalnego. Dla nas – fundacji działającej w imieniu spółki, która sama ma przecież orła w logotypie – dołączenie do tego programu było oczywistością. Ptaki drapieżne są szczególnie wrażliwe na zmiany zachodzące w środowisku – często do bytowania potrzebują rozległych obszarów, a ich wymagania dotyczące miejsc, gdzie zakładają gniazda, są czasem bardzo specyficzne – mówi Katarzyna Harpak, prezeska zarządu Fundacji ORLEN. Za realizację programu odpowiadają trzy organizacje, których doświadczenie i zaangażowanie w troskę o środowisko są nie do przecenienia. Centrum UNEP/ GRID-Warszawa, koordynator programu, działa od 1991 roku w strukturze Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska, realizując projekty z obszaru różnorodności biologicznej, ochrony środowiska czy zrównoważonej działalności biznesu. Dwie organizacje partnerskie: Komitet Ochrony Orłów oraz Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół”, mają także ugruntowane wieloletnią działalnością kompetencje i doświadczenie. Jak zaznacza dr Mikołajczyk, ten program nie jest papierową inicjatywą. To długofalowy projekt, który łączy wiedzę, doświadczenie i zaangażowanie, przekuwając je w konkretne działania ochronne. Dzięki niemu ptaki szponiaste wciąż będą mogły królować na polskim niebie. Materiał promocyjny marki ORLEN
Ahrntal – spotkanie majestatu Alp, rodzinnej gościnności i zaskakujących atrakcji [Podcast]
Ukryta pośród ponad 80 trzytysięczników dolina Ahrntal w Południowym Tyrolu kusi zimowym spokojem, lokalną kuchnią i atrakcjami dla każdego – od tras narciarskich, przez długie saneczkowe zjazdy, aż po wspinaczkę w lodzie. Nieoczywiste oblicze tego położonego w północnych Włoszech regionu odkrywają w podcaście Jacek Ciszak i Małgorzata Szumska.
W Ahrntal zima ma swój własny rytm. Dolina zamknięta wśród alpejskich szczytów to miejsce, w którym zamiast hałaśliwego après-ski znajdziemy talerze pełne lokalnych przysmaków, saneczkowy zjazd ciągnący się przez 10 kilometrów i lokalne festyny, na których można spotkać krampusy – mroczne postacie z tyrolskiej tradycji. O niezwykłym charakterze tego miejsca opowiada w podcaście National Geographic Jacek Ciszak – vloger i miłośnik sportów zimowych. Jego rozmowa z pisarką i podróżniczką Małgorzatą Szumską to opowieść o regionie, który zachwyca prostotą i spokojem. Ucieczka od codziennego zgiełku Dla Ciszaka to miejsce wyjątkowe. – wspomina swoją pierwszą wizytę w regionie. Wrażenie odcięcia od codziennego zgiełku nie jest przypadkowe. Przez wiele miesięcy w roku lokalne społeczności funkcjonowały w niemal całkowitej izolacji, co ukształtowało nie tylko ich tożsamość, ale też unikalne tradycje, język i rytuały. Od nart po lodową wspinaczkę W dolinie znajdują się dwa nowoczesne ośrodki narciarskie – Klausberg i Speikboden – z trasami dla każdego poziomu zaawansowania i atmosferą sprzyjającą spokojnemu wypoczynkowi. Warto też spróbować zjazdu najdłuższym w Południowym Tyrolu torem saneczkowym, który ma aż 10 kilometrów długości i prowadzi przez malownicze, leśne odcinki. Ahrntal słynie też z zamarzniętych wodospadów, które zimą zamieniają się w pionowe ściany idealne do lodowej wspinaczki. Serdeczność z charakterem Region wyróżnia także wyjątkowa gościnność, z dodatkiem typowo włoskiego temperamentu. – śmieje się Ciszak. Kuchnia? To połączenie wpływów alpejskich i włoskich. Gnocchi z lokalnym serem, krupnik (bardziej zawiesisty od polskiego), apfelstrudel, speck i grzany cydr – a także Glühmix, czyli gorący sok jabłkowy z przyprawami – wszystko to tworzy doświadczenia, które zostają w pamięci na długo. Chcesz poczuć ten klimat? Odsłuchaj cały odcinek podcastu i sprawdź, dlaczego Ahrntal to coś więcej niż zimowy kierunek – to podróż do świata, który się nie spieszy. Warto też pamiętać, że będąc w Południowym Tyrolu można skorzystać z karty Südtirol Guest Pass, która pozwala poruszać się po całym regionie transportem publicznym – wygodnie i bez ograniczeń. A więcej informacji o dolinie Ahrntal czeka na stronie www.ahrntal.com Materiał promocyjny regionu Ahrntal w Południowym Tyrolu/Südtirol
Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą uratować życie nad wodą
Plażowanie, rejsy po jeziorach, spływy kajakowe rzekami – wakacje nad wodą kuszą spokojem i perspektywą obcowania z naturą, ale mogą być też zdradliwe. A kiedy sekundy decydują o życiu, liczy się szybka reakcja. Taką właśnie gwarantuje aplikacja Ratunek, stworzona przez służby ratunkowe i markę Plus.
Promienie słońca tańczą na tafli jeziora, dzieci chlapią się w płytkiej wodzie, a odgłos pluskania miesza się z szumem trzcin. To sceneria, którą zna każdy, kto choć raz spędził wakacje nad wodą. Z jednej strony błogi relaks, z drugiej – potrzeba zachowania czujności. Bo wystarczy chwila nieuwagi, by beztroska zamieniła się w dramat. View oEmbed on the source website Statystyki nie pozostawiają złudzeń – co piąty Polak doświadczył sytuacji, w której konieczna była pomoc ratowników nad wodą, a aż 35% było świadkami takich zdarzeń. Choć nie sposób przewidzieć wszystkiego, technologia może dziś uratować życie. W takich momentach niezastąpionym wsparciem okazuje się aplikacja Ratunek – praktyczne narzędzie, które szybko i precyzyjnie pozwala wezwać pomoc nad wodą. Gdy woda staje się zagrożeniem Wakacyjny wypoczynek najczęściej kojarzy się z wodą. Z badań przeprowadzonych przez Plusa wynika, że aż 82% Polaków wybiera na urlop właśnie plaże, jeziora i inne zbiorniki wodne. Nie dziwi więc, że to właśnie tam najczęściej dochodzi do wypadków. Pływanie w rzekach o nieprzewidywalnym nurcie, kąpiele w nieoznaczonych miejscach czy przecenienie własnych możliwości mogą skończyć się dramatycznie. W takich chwilach naprawdę liczy się każda sekunda. Problem w tym, że wielu wypoczywających nie zna lokalizacji, nie potrafi dokładnie określić miejsca pobytu albo sięga po telefon dopiero wtedy, gdy sytuacja jest już krytyczna. Wówczas ratownicy Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego mają bardzo ograniczone możliwości szybkiej reakcji. Aplikacja Ratunek – trzy kliknięcia, które mogą ocalić życie Aplikacja Ratunek powstała z myślą o sytuacjach kryzysowych, w których tradycyjne sposoby kontaktu zawodzą. Została stworzona przez Plusa we współpracy ze służbami ratowniczymi, w tym WOPR. Jej głównym zadaniem jest umożliwienie wezwania pomocy w maksymalnie uproszczony sposób – wystarczą trzy kliknięcia, by ratownicy otrzymali sygnał SOS. Największą zaletą aplikacji jest przesyłanie precyzyjnej lokalizacji osoby potrzebującej pomocy. System jest w stanie określić pozycję z dokładnością do trzech metrów. To ogromne ułatwienie dla zespołów ratowniczych, które dzięki temu mogą skrócić czas dotarcia nawet o kilkanaście minut – a to w akcji ratunkowej może być decydujące. Co ważne, aplikacja udostępnia także informacje o stanie baterii telefonu oraz – jeśli użytkownik uzupełnił takie dane – o stanie zdrowia. Dzięki temu dyspozytor WOPR może podjąć szybkie decyzje co do przebiegu interwencji, zanim jeszcze ratownicy dotrą na miejsce. Nowoczesne wsparcie dla ratowników Za aplikacją Ratunek stoi wieloletnie partnerstwo i sprawdzony system. To część większego projektu „Plus x Ratownictwo”, który od ponad 20 lat wspiera działania służb ratowniczych w Polsce – w górach i nad wodą. Dzięki tej współpracy powstał m.in. Zintegrowany System Ratownictwa, który obejmuje całe terytorium kraju. Kluczowe znaczenie mają tu również dwa numery alarmowe: 601 100 100 dla sytuacji nad wodą oraz 601 100 300 w przypadku zagrożeń w górach. Pierwszy z nich jest obsługiwany przez ratowników WOPR i MOPR i działa 24 godziny na dobę przez cały rok. System został zaprojektowany tak, aby każde zgłoszenie trafiało bezpośrednio do najbliższego Centrum Koordynacji, co skraca czas reakcji i zwiększa skuteczność działań ratowniczych. Aplikacja Ratunek jest naturalnym rozwinięciem tego systemu, pozwalając na jeszcze szybsze i bardziej precyzyjne działanie. Technologia dostępna dla każdego Choć aplikacja powstała przy wsparciu Plusa, może z niej korzystać każdy – niezależnie od operatora. Ratunek jest dostępny na urządzenia z systemem Android i iOS. Wystarczy ją zainstalować, wypełnić podstawowe dane, a następnie mieć ją zawsze pod ręką podczas wypoczynku. Dzięki partnerstwu technologicznemu z Plusem, służby ratownicze otrzymują nie tylko narzędzia komunikacyjne, ale również sprzęt oraz wsparcie infrastrukturalne. To inwestycja, która realnie przekłada się na bezpieczeństwo milionów Polaków wypoczywających każdego roku nad wodą. Aplikacja Ratunek, czyli odpowiedzialny wypoczynek Aplikacja Ratunek to nie tylko technologia – to także symbol świadomego i bezpiecznego spędzania wolnego czasu. W czasach, gdy niemal każdy ma przy sobie smartfon, możliwość wezwania pomocy w tak prosty sposób staje się nie tylko wygodą, ale wręcz obowiązkiem. Badania pokazują, że jednym z najważniejszych czynników poprawiających poczucie bezpieczeństwa jest znajomość numerów alarmowych. Dzięki aplikacji Ratunek ten kontakt jest jeszcze łatwiejszy. Wystarczą trzy kliknięcia – pierwsze, by nawiązać połączenie z ratownikami WOPR, kolejne dwa, by przesłać lokalizację i dane. To proste w obsłudze rozwiązanie, które może uratować życie w najbardziej krytycznych momentach. I właśnie dlatego warto mieć je zawsze zainstalowane w telefonie, szczególnie latem, kiedy wypoczynek nad wodą kusi słońcem, ale nie powinien zwalniać z rozwagi i zdrowego rozsądku. Materiały promocyjne marki Plus
Dubaj z bliska. Tam pustynne dziedzictwo spotyka futurystyczne marzenia
Dubaj wyrasta z pustyni i lśni obietnicą jutra. Każdy, kto poczuje jego magię, odkryje, jak tradycja splata się tu z ambicjami sięgającymi nieba. Dubaj nie tylko luksusem stoi, jest też silnie ukształtowany przez opowieści – zarówno te dawne, jak i współczesne. Smagane wiatrem wydmy, które kryją bogate dziedzictwo, światowej klasy muzea i atrakcje prezentujące śmiałe wizje – wszystko to tworzy mozaikę, w której przeszłość i przyszłość spotykają się pod arabskim słońcem.
Dubaj wyrasta z pustyni i lśni obietnicą jutra. Ci, którzy doświadczają jego magii, są świadkami eleganckiej gry między głęboko zakorzenioną tradycją a ambicjami sięgającymi nieba. Nie tylko luksusem Dubaj stoi, jest też silnie ukształtowany przez opowieści – zarówno te dawne, jak i współczesne. Smagane wiatrem wydmy, które kryją bogate dziedzictwo, światowej klasy muzea i atrakcje prezentujące śmiałe wizje – wszystko to tworzy mozaikę, w której przeszłość i przyszłość spotykają się pod arabskim słońcem. Dziedzictwo kulturowe – serce nowoczesnej metropolii Zanim powstały lśniące wieżowce i tętniące życiem suki, Dubaj był skromną osadą, w której Beduini, poławiacze pereł i kupcy wytyczali swoje szlaki zgodnie z położeniem gwiazd. Dziś echa tej historii wciąż rozbrzmiewają w zachowanych dzielnicach, takich jak Al Fahidi i Al Shindagha. Kamienne wieże wiatrowe i pachnące przyprawami zaułki przywodzą na myśl wieczory, kiedy pustynny wiatr unosił nie tylko piasek, ale i opowieści. Muzeum Dubaju pozwala prześledzić niezwykłą metamorfozę miasta – od pustynnej osady po kosmopolityczne centrum. Muzea i biblioteki w całym mieście pielęgnują wiedzę i tradycję. Muzeum Etihad, którego kształt przypomina manuskrypt, opowiada historię powstania Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Poezja, dawne opowieści i legendy wypełniają biblioteki oraz ośrodki dziedzictwa, pokazując, jak Emiratczycy z szacunkiem podchodzą do swojej historii, jednocześnie odważnie patrząc w przyszłość. Centralnym miejscem tej kulturowej edukacji jest Sheikh Mohammed Centre for Cultural Understanding (SMCCU), gdzie immersyjne programy sprzyjają dialogowi między mieszkańcami a odwiedzającymi, pozwalając lepiej zrozumieć emirackie tradycje i gościnność. W namiotach, w których odbywają się spotkania majlis odwiedzający są witani słodkimi daktylami i kawą arabską z kardamonem, a każdy gest jest zakorzeniony w tradycji sięgającej setek lat. Gościnność jest tu równie naturalna jak wezwanie do modlitwy, splatając codzienne życie z gracją i znaczeniem. Kuchnia dziedzictwa – podróż przez smaki i czas Tożsamość kulinarna Dubaju wyrasta z pomysłowości zrodzonej w warunkach niedostatku. Kuchnia emiracka – pachnące przyprawami machbous, powoli gotowane harees, chrupiący chleb regag – odzwierciedla pustynne tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Restauracje, takie jak Al Fanar i Arabian Tea House, wiernie odtwarzają te smaki, serwując dania, które pozwalają poznać historie ludzi tworzących uczty z prostych składników. Współczesny Dubaj celebruje zarówno tradycję, jak i innowację. Stragany z jedzeniem ulicznym i restauracje nagrodzone gwiazdkami Michelin przekształcają lokalne potrawy nowoczesnymi metodami. Na festiwalach kulinarnych i luksusowych podwieczorkach mieszają się smaki szafranu, daktyli i wody różanej, a specjalistyczne kawiarnie świadczą o nowym, kosmopolitycznym duchu miasta. „Smakując” Dubaj, przemierzamy wieki – od ognisk Beduinów po futurystyczne kluby kolacyjne. Rezerwaty pustynne i obóz Sonara, czyli dzika dusza Dubaju Gdy panorama miasta znika z pola widzenia, rozpoczyna się świat ukształtowany przez piasek i wiatr. Chronione tereny, takie jak Dubai Desert Conservation Reserve, zapewniają bezpieczne siedliska dla arabskiej fauny i służą ochronie wrażliwych ekosystemów. Przejażdżki na wielbłądach o wschodzie słońca i ekowycieczki to okazje do zobaczenia arabskich oryksów, lisów, sokołów i do uświadomienia sobie, jakiej wytrwałości wymaga pustynne życie. Prawdziwa pustynna poezja ożywa w położonym w rezerwacie obozie Sonara. Ta działająca w duchu zrównoważonego rozwoju oaza łączy elegancję, wykwintną kuchnię i ciszę wydm. Goście przybywają boso po chłodnym piasku, jedzą przy świetle lampionów i pod rozgwieżdżonym niebem oglądają występy muzyczne, taneczne i sokolnicze. Dzieci i dorośli mogą spróbować swoich sił w sandboardingu, łucznictwie lub po prostu ogrzać się przy ognisku – każda chwila łączy przygodę, troskę o środowisko i odwieczną gościnność. Zaangażowanie Sonary w ochronę przyrody i kultury to świetny przykład nowoczesnego luksusu, który jest zakorzeniony w autentycznych doświadczeniach i szacunku do ziemi. Gdy ogień trzaska, a tradycyjne opowieści unoszą się wraz z dymem, goście wchodzą w sam środek najstarszej dubajskiej opowieści – otuleni dzikością, a jednocześnie zainspirowani możliwościami. Emirackie doświadczenia – żywe tradycje w futurystycznym mieście Co roku Ramadan spowalnia tempo Dubaju i tworzy więcej przestrzeni dla rodziny i wiary. Kolacje iftar łączą nieznajomych o zachodzie słońca, a meczety wypełniają się ludźmi, gdy miasto pogrąża się w duchowej refleksji i oddaje hołd zbiorowej pamięci. Na pustynnych farmach – korzystających zarówno z tradycyjnych systemów nawadniania, jak i nowoczesnych upraw hydroponicznych – uprawiane są daktyle, warzywa, a nawet kwiaty. Goście mogą brać udział w zbiorach, zwiedzać szklarnie i dowiadywać się z pierwszej ręki, jak Emiratczycy innowacyjnie podchodzą do kwestii zaopatrzenia w żywność. Astroturystyka – obserwacja gwiazd i dawna nawigacja Gdy światła miasta bledną, pustynia staje się najstarszą mapą świata. W tamtejszych obozach organizowane są nocne obserwacje gwiazd, które przybliżają uczestnikom opowieści i gwiazdozbiory niegdyś wskazujące drogę Beduinom. Choć dziś w niebo spoglądamy przez nowoczesne teleskopy, równie ważne pozostają legendy i wspomnienia – w każdym gościu odradza się ten sam zachwyt nad wszechświatem, który towarzyszył ludziom od pokoleń. Sky Views Dubai – miasto z lotu ptaka W sercu panoramy miasta znajduje się Sky Views Observatory, które redefiniuje sposób zwiedzania Dubaju. Umieszczone setki metrów nad ziemią szklane platformy i ekscytująca zjeżdżalnia oferują panoramiczne widoki na Burdż Chalifę, wieżowce i sieć tętniących życiem ulic. Sky Views to połączenie adrenaliny, refleksji, ambicji, architektonicznego piękna i energii, która napędza Dubaj. AURA Sky Pool – unosząc się nad marzeniami Pobyt w Dubaju nie byłby pełny bez wizyty w AURA Sky Pool – najwyżej położonym na świecie basenie infinity, który oferuje spektakularny widok 360 stopni. Zawieszony nad Palm Jumeirah, pozwala gościom unieść się nad miastem, pustynią i morzem. Lśniąca tafla wody odzwierciedla połączenie luksusu i zachwytu, a stylowe leżaki i wykwintna kuchnia zapraszają do relaksu wysoko ponad zgiełkiem metropolii. Podczas zachodów słońca miasto zamienia się w złoto, a nocą horyzont basenu staje się wspomnieniem, które zostaje na długo. Dubaj chce tworzyć jedyne w swoim rodzaju doświadczenia. Muzeum Przyszłości – wizjonerska dusza Dubaju Muzeum Przyszłości (MOTF), które przypomina torus pokryty poetycką kaligrafią arabską, to najśmielsza obietnica Dubaju. Znajdujące się tam galerie i wystawy zachęcają do wyobrażania sobie jutra – sztuczna inteligencja, ekologia i wizjonerski design ożywają dzięki immersyjnym eksponatom. MOTF to nie tylko atrakcja turystyczna, ale też światowej klasy inkubator pomysłów, które ukształtują Dubaj i świat na dziesięciolecia, jednocześnie oddając puls miasta bijący gdzieś między tradycją a transformacją. Fotogeniczny Dubaj – od wydm po panoramę Dla poszukiwaczy piękna Dubaj jest rajem fotograficznym. Al Seef i Bastakiya zachwycają odrestaurowaną architekturą i scenami ulicznymi. Złota godzina nad wydmami lub szmaragdowe szczyty Hatta są pełne naturalnego dramatyzmu. Przygody na świeżym powietrzu, wycieczki do wiosek, jazda na rowerze przez wadi (suche doliny) lub pływanie kajakiem wśród namorzynów odsłaniają tę stronę Dubaju, której nie widać na pocztówkach. To miasto nieustannie się rozwija, ale nigdy nie zapomina o swoich korzeniach. Kluby plażowe – tam, gdzie pustynia spotyka morze Dubaj może poszczycić się turkusowym wybrzeżem, a jego linia brzegowa jest usiana klubami plażowymi, które same w sobie są idealnymi celami podróży. Dające cień palmy, krystaliczne baseny i kreatywna kuchnia czekają na tych, którzy szukają idealnego połączenia relaksu i zabawy. W sercu tego świata leży O Beach Dubai – odpowiedź miasta na Ibizę i Miami, która oferuje tętniące życiem imprezy przy basenie, muzykę na żywo i panoramiczne widoki na morze. Goście mogą zanurzyć się tu w skąpanym w słońcu luksusie i towarzyskiej atmosferze – niezależnie od tego, czy wybiorą relaks w prywatnych kabinach, taniec przy brzegu morza czy kulinarną podróż po smakach świata. Równie kuszące propozycje oferują inne nadmorskie lokale (np. WHITE Beach, Cove Beach i Nikki Beach) łączące troskę o ciało i umysł z aktywnym wypoczynkiem. Od seansów wellness po sporty wodne – każdy znajdzie tu przestrzeń dla siebie, a pomiędzy słoną bryzą a dalekim horyzontem stworzy własną historię. Taniec dziedzictwa i futurystycznej wizji Dubaj nie pozwala się zamknąć w ramach. To żywa mozaika – gdzie pustynne wiatry szepczą legendy, a każda stalowo-szklana wieża odzwierciedla śmiałe i ambitne wizje. Widać i słychać to w ciszy obozu Sonara, w śmiechu na O Beach, w spokoju AURA Sky Pool, w zachwycie pośród gwiazd, w ciekawości budzonej w MOTF i w pulsie miasta z wysokości Sky View. Spacerując po Dubaju, wkracza się w niekończący się taniec między dziedzictwem a futurystyczną wizją – podróż, która splata starożytną mądrość z marzeniami o przyszłości. Czy to popijając kawę w majlis, obserwując gwiazdy na pustyni, smakując potrawy zakorzenione w tradycji, unosząc się nad Palm Jumeirah, czy zjeżdżając po szklanej zjeżdżalni — każdy krok pozostaje w pamięci. Dubaj widziany z bliska to opowieść o mieście, które nie boi się czcić przeszłości, budując jednocześnie przyszłość — ponadczasowe, tętniące życiem i tak potężne, jak sama pustynia. Materiał promocyjny Visit Dubaj
Od podwodnych głębin, przez pradawne lasy, po kredowe klify. Tu natura ma decydujący głos
Wystarczy kilka godzin jazdy ze Szczecina, Gdańska lub Poznania, by znaleźć się w miejscu, w którym rytm dnia wyznacza przyroda, a nie zegarek. Zamiast zatłoczonych deptaków – przestrzeń, spokój i… tajemnice podwodnego świata. Zamiast hałasu – szum fal, śpiew ptaków i cisza. Witamy w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.
Północno-wschodni skraj Niemiec skutecznie wymyka się standardowym kategoriom turystycznym. Region Meklemburgia-Pomorze Przednie nie próbuje konkurować z innymi liczbą atrakcji, lecz proponuje coś zupełnie innego – przestrzeń. Około 30 proc. jego powierzchni znajduje się pod ochroną, a ludności jest tu najmniej w całym kraju. Dzięki temu cisza, spokój i przyroda nie są tu tylko hasłami promocyjnymi, ale codziennością. Spotykają się tu oceaniczne głębiny, tropikalne rafy i kredowe klify, a wędrówka przez wiekowe lasy staje się podróżą w czasie i przestrzeni. Nauka wśród fal Hanzeatycki Stralsund to idealne miejsce, by rozpocząć podróż w głąb morskiego świata. Położone na bałtyckim wybrzeżu i wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO miasto przyciąga nie tylko swoją wspaniałą architekturą. Jest także siedzibą dwóch muzeów, które łączą naukę, edukację i doświadczenia zmysłowe. Mowa o OZEANEUM i Muzeum Morza (MEERESMUSEUM). Obie placówki opowiadają o oceanach i ich mieszkańcach, ale robią to inaczej niż klasyczne muzea. Za ich działalnością stoi Niemieckie Muzeum Morskie – jedyne tego typu w kraju. Oprócz działalności wystawienniczej prowadzi ono szeroko zakrojone badania nad przybrzeżnymi ekosystemami Morza Bałtyckiego i Północnego. Do jego obowiązków należy m.in. rejestrowanie przypadków odnalezienia martwych lub zagubionych ssaków morskich w Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Każde takie zgłoszenie trafia do zespołu naukowców, którzy zabezpieczają, analizują i dokumentują znaleziska. Ta praca bezpośrednio przekłada się na jakość i aktualność muzealnych ekspozycji. Bliskie spotkania z oceanem OZEANEUM to przestrzeń, w której z bliska można poznać życie w wodach mórz północnych – dosłownie. Już w holu wejściowym uwagę przyciągają imponujące szkielety gigantycznych morskich stworzeń. Wśród nich znajduje się szkielet 17-metrowego płetwala zwyczajnego, który 20 lat temu padł podczas wędrówki w Zatoce Greifswaldzkiej, co pozwoliło poddać go badaniom naukowym w Niemieckim Muzeum Oceanograficznym. Jego szkielet został przygotowany przez zespół muzealny w taki sposób, że obecnie wygląda jak żywy prezentując swój imponujące rozmiary. Na zwiedzających czeka tu też rozbudowana wystawa poświęcona florze i faunie Morza Bałtyckiego. Można więc zobaczyć rodzime ssaki morskie, w tym morświny i foki szare. Te ostatnie można też regularnie obserwować wzdłuż wybrzeża Pomorza Zachodniego. Ich reintrodukcja to przykład sukcesu w ochronie środowiska morskiego ostatnich trzech dekad. Dzięki polskojęzycznemu przewodnikowi audio, informacje są zrozumiałe też dla gości znad Wisły. Szczególne miejsce w ekspozycji obu muzeów zajmują akwaria, w których odwiedzający mogą nie tylko podejrzeć, jak wygląda podwodne życie, ale też obserwować interakcje między dwoma światami – ludzkim i podwodnym. Oprócz mieszkańców mórz północnych, prezentowane są również pingwiny. W tym roku w OZEANEUM urodziły się młode osobniki – to nie tylko sukces hodowlany, ale i kolejna świetna okazja do edukacji w praktyce. Wisienką na torcie wizyty w tym miejscu jest wystawa „1:1 Giganci Mórz”. W specjalnej sali wśród realistycznych modeli waleni goście kładą się na leżankach i słuchają wielorybich śpiewów. To immersyjne doświadczenie pozwala poczuć się jak w oceanicznych głębinach. Tropiki w gotyckich murach Druga z placówek przenosi zwiedzających w rejony znacznie cieplejsze. Jego specjalnością są bowiem tropikalne morza. Nowocześnie zaprojektowane przestrzenie wystawowe znajdują się w dawnym gotyckim klasztorze wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Można tu zobaczyć m.in. multimedialną inscenizację tzw. „Bieg sardynek” – spektakularne zjawisko migracji ogromnych ławic sardynek. Trudno o bardziej efektowny początek ekspozycji. Połączenie historycznej architektury, która jest sama w sobie ogromną atrakcją, z nowoczesnym podejściem do nauki tworzy niepowtarzalną atmosferę. Akwaria, multimedialne instalacje i bogate opisy (w języku niemieckim i angielskim) prowadzą zwiedzających przez zróżnicowane ekosystemy – od raf koralowych po imponujących rozmiarów żółwie morskie. To miejsce, w którym można odbyć podróż do najbardziej fascynujących zakątków świata, nie opuszczając kontynentu. Informacje na temat godzin otwarcia i cen biletów OZEANEUM i Muzeum Morza znajdują się na oficjalnej stronie Niemieckiego Muzeum Morskiego. Kredowe wybrzeże Wystarczy nieco oddalić się od Stralsundu i przejechać na wyspę Rugia, by znaleźć się w zupełnie innym świecie. Park Narodowy Jasmund zachwyca oszałamiającymi kredowymi klifami i niemal szmaragdowymi pradawnymi lasami bukowymi. Sąsiedztwo morza wnosi w ten pejzaż element żywiołu. To jedno z tych miejsc, które przyciągają nie tylko urodą, ale też atmosferą – tutaj przyroda naprawdę gra pierwsze skrzypce. Najbardziej znanym i widowiskowym punktem parku jest Königsstuhl – najwyższy klif Niemiec, wznoszący się na 118 metrów nad poziom morza. Jego nazwa po niemiecku oznacza „królewski tron” i rzeczywiście – gdy się na niego patrzy, można poczuć majestat przyrody w jej najbardziej pierwotnej formie. W okolicy klifu działa Centrum Parku Narodowego KÖNIGSSTUHL – nowoczesne, multimedialne miejsce, które pozwala zrozumieć naturę i poczuć ją wszystkimi zmysłami. Próżno szukać tu standardowych plansz edukacyjnych. O historii i teraźniejszości tych terenów „opowiadają” dźwięki, filmy panoramiczne, skamieniałości i interaktywne eksponaty. Wyjaśniają one, jak powstały kredowe skały, dlaczego buki mają tu idealne warunki do wzrostu i dlaczego warto chronić ten unikalny ekosystem. Centrum działa przez cały rok i oferuje audioprzewodniki również w języku polskim – także dla dzieci. Na najmłodszych gości czeka tu specjalna trasa, w której przewodnikami są dwa sympatyczne zwierzaki – Mimi i Krax. To fantastyczna podróż pełna śmiechu i solidna dawka wiedzy podana w przystępnej formie. W otoczeniu natury dzieci uczą się przez zabawę, a przy okazji poznają zasady zrównoważonego rozwoju. Więcej informacji na temat Centrum i okolic znajduje się na stronie www.koenigsstuhl.com. Spacer przez dziedzictwo przyrody Najlepszym sposobem na odkrycie Parku Narodowego Jasmund jest wędrówka Hochuferweg – 12-kilometrowym szlakiem biegnącym tuż nad urwistym brzegiem morza. Po drodze można podziwiać spektakularne widoki, które wyróżniają się na tle niemieckiego krajobrazu. Szlak kończy się przy centrum turystycznym parku, ale warto pójść jeszcze dalej – na Skywalk, czyli nowoczesną platformę widokową zawieszoną nad klifem. Oddana do użytku w 2023 roku konstrukcja została zaprojektowana tak, by zapewnić maksymalną dostępność bez ingerencji w delikatny ekosystem. W połowie drogi między miastem Sassnitz a Königsstuhl znajduje się trochę mniej znana, ale niezwykle wartościowa przestrzeń – Forum Światowego Dziedzictwa UNESCO. W niewielkim pawilonie ukrytym w lesie można znaleźć kameralną ekspozycję, ciszę i miejsce na chwilę odpoczynku. To dobra okazja, by jeszcze lepiej zrozumieć, czym jest dziedzictwo przyrody i dlaczego jego ochrona wymaga międzynarodowej współpracy. Park Narodowy Jasmund stanowi bowiem część transgranicznego obiektu przyrodniczego z listy światowego dziedzictwa UNESCO o nazwie „Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”. Jest on położony na terenie 18 krajów, a polskim reprezentantami są cztery obszary Bieszczadzkiego Parku Narodowego. To właśnie ta przynależność nadaje temu miejscu szczególny wymiar i przypomina, że ochrona przyrody to wspólna odpowiedzialność wielu krajów. Meklemburgia-Pomorze Przednie to region, który stawia na jakość doświadczeń, a nie ich ilość. Czas płynie tu wolniej, a natura nie jest dodatkiem do krajobrazu – to ona wyznacza jego rytm. To idealny kierunek dla wszystkich, którzy chcą odkrywać świat świadomie i uważnie. Więcej informacji na temat Meklemburgii-Pomorza Przedniego znajduje się na www.off-to-mv.com/pl, a na temat podróżowania po całych Niemczech – na www.germany.travel Materiał promocyjny regionu Meklemburgia-Pomorze Przednie
W objęciach przyrody. Zatoka Binz na Rugii zachwyca o każdej porze roku
Od długich plaż po majestatyczne kredowe klify, od pradawnych bukowych lasów po architekturę minionych epok – Zatoka Binz na wyspie Rugia to całoroczny azyl dla miłośników natury. Zarówno tutaj, jak i w całej Meklemburgii-Pomorzu Przednim krajobraz tworzy idealne tło do bycia „tu i teraz”.
Zaledwie kilka godzin drogi od zachodniej granicy Polski znajduje się miejsce, które zdaje się nie znać pojęcia „poza sezonem”. Rugia, największa niemiecka wyspa, zachwyca o każdej porze roku. Wiosną, gdy przyroda budzi się do życia, okolica zyskuje nowe kolory i zapachy. Lato sprzyja kąpielom w morzu i spacerom promenadą. Jesień przynosi ciszę i złote liście. A zimą można tu liczyć na spokój, świąteczną atmosferę i relaks w spa. Kurort Binz na Rugii położony jest nad zatoką o tej samej nazwie i stanowi świetną bazę wypadową do wielu przyrodniczych atrakcji na wyspie. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się kurort wypoczynkowy z okresu narodowego socjalizmu Prora, do którego prowadzi nadmorska promenada. Nieopodal rozciąga się Park Narodowy Jasmund, a kilka kilometrów na południe zaczyna się las Granitz z ukrytym wśród drzew pałacykiem. Binz leży w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie – najrzadziej zaludnionym regionie Niemiec. Obszar ten zachwyca różnorodnością krajobrazów: od kredowych klifów na północy po Pojezierze Meklemburskie i Jezioro Müritz w głębi lądu. Wzdłuż wybrzeża ciągną się szerokie plaże, a w nadmorskich miejscowościach można odnaleźć zabytkową architekturę uzdrowiskową i odpoczynek od miejskiego zgiełku. Morze spokoju i relaksu Plaża w Zatoce Binz zdaje się nie mieć końca. Wielokilometrowy pas jasnego piasku przyciąga miłośników morza, słońca i długich spacerów. Przemyślany podział plaży pozwala każdemu znaleźć odpowiednią dla siebie przestrzeń – są tu strefy tekstylne, nudystyczne (FKK), dla właścicieli psów, a także dzikie odcinki, w których natura gra pierwsze skrzypce. Łagodne zejście do wody sprawia, że swobodnie kąpać się tu mogą nawet najmłodsi. Przechadzając się czterokilometrową promenadą, która łączy Binz z Prorą, trudno oprzeć się urokowi tej nadmorskiej scenerii. W centralnym punkcie promenady znajduje się plac uzdrowiskowy z muszlą koncertową i eleganckimi halami spacerowymi. Tuż obok, 370-metrowe molo wcina się morze. Jest to nie tylko popularne miejsce spacerów i spotkań, ale i przystań dla statków wycieczkowych kursujących w kierunku kredowego wybrzeża. Kredowe klify i pradawne buki Na północ od Binz znajduje się Park Narodowy Jasmund – prawdziwy raj dla miłośników dzikiej przyrody. To właśnie tutaj strome, białe klify wyrastają z morza, tworząc spektakularne krajobrazy, które stały się symbolem Rugii i inspirowały samego Caspara Davida Friedricha, słynnego malarza epoki romantyzmu. Najbardziej znana formacja skalna, Königsstuhl (118 m n.p.m.), zachwyca nie tylko swoją formą, ale też historią. Nieopodal klifu znajduje się nowoczesne Centrum Parku Narodowego KÖNIGSSTUHL, w którym można zwiedzać interaktywną wystawę i które jest wejściem na platformą widokową Skywalk. Ta niezwykła konstrukcja pozwala spojrzeć na klif i otaczającą go przyrodę z zupełnie innej perspektywy – zawieszona nad urwiskiem, sprawia wrażenie, jakby unosiła się nad taflą morza. Ten najmniejszy w Niemczech park narodowy porośnięty jest głównie bukami, za sprawą których został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO – stanowi część transgranicznego obiektu przyrodniczego o nazwie „Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”. Malowniczy 12-kilometrowy szlak Hochuferweg prowadzi przez te lasy wzdłuż kredowego wybrzeża. Wędrując nim, można doświadczyć niepowtarzalnej atmosfery tego miejsca – dźwięku fal rozbijających się o skały i szumu liści. Las widziany z góry Nietuzinkowa atrakcja znajduje się też w Prorze – ścieżka w koronach drzew należąca do Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego Rugii. Jej łagodnie wznosząca się trasa o długości 1250 metrów jest dostępna także dla osób z niepełnosprawnościami. Spacer po drewnianym podwyższeniu pozwala nie tylko obserwować przyrodę z góry, ale też lepiej ją poznać dzięki rozmieszczonym wzdłuż trasy interaktywnym stacjom edukacyjnym. Ścieżka kończy się przy spektakularnej wieży widokowej, której konstrukcja symbolizuje gniazdo orła. Z 40-metrowej wieży można podziwiać szeroką panoramę Rugii, a przy dobrej pogodzie widać duńską wyspę Bornholm. Platforma widokowa została zbudowana wokół ogromnego, 30-metrowego buku – symbolu lasu i jego siły. Na trasie, w wieży oraz w strefie wystawowej u jej podnóża znajdują się stanowiska edukacyjne, eksponaty i laboratorium przyrodnicze – wszystko poświęcone jest bioróżnorodności i dynamice lasu. Pałac w sercu lasu Południowa część Zatoki Binz kryje kolejny przyrodniczy klejnot – las Granitz. To ponad 1000 hektarów pofałdowanego terenu porośniętego dębami i bukami, który idealnie nadaje się na piesze i rowerowe wyprawy. W centrum tego zielonego królestwa, zaledwie trzy kilometry od Binz, wznosi się elegancki pałacyk myśliwski. Historia tego miejsca sięga XIX wieku. Książę Wilhelm Malte I. zdecydował się wtedy rozbudować dawną leśniczówkę w reprezentacyjny pałac. Budowla zachwyca neogotycką wieżą o wysokości 38 metrów, zaprojektowaną z inspiracji Karla Friedricha Schinkla. Nagrodą za wejście na jej szczyt i pokonanie 154 żeliwnych schodów jest oszałamiająca panorama Rugii. Wnętrza pałacyku, pełne świetnie zachowanych detali i ducha historii, pozwalają przenieść się w czasie i poczuć ducha dawnej arystokracji. Kamienne ślady przeszłości Między Prorą a portem Mukran rozciąga się mniej znana, ale równie fascynująca atrakcja – pola krzemieni. To miejsce, gdzie natura i prehistoria spotykają się w sposób niemal mistyczny. Około 4 tysiące lat temu powstały tu kamienne wały rumowiskowe, będące efektem działania morza, wiatru i lodowców. Pośród tysięcy krzemieni można natrafić na tzw. kamienie z dziurką, znane też jako kamienie szczęścia („Hühnergötter”). Według dawnych wierzeń, te naturalnie perforowane kamienie przynoszą szczęście i ochronę przed złymi duchami. Ich obecność dodaje temu miejscu niemal baśniowego charakteru – jest niczym poszukiwanie skarbów wśród pozornie zwyczajnych kamieni. Teren pól krzemieni jest dostępny dla pieszych i stanowi doskonały cel spokojnego spaceru z dala od tłumów. W Zatoce Binz natura wciąż gra pierwsze skrzypce, bez względu na porę roku. To miejsce, w którym można na nowo odkryć ciszę, przestrzeń i prostą radość z bycia blisko przyrody. Zaplanowanie urlopu w tej okolicy ułatwi strona www.binzer-bucht.de, a w całym regionie Meklemburgia-Pomorze Przednie – www.visit-mv.com/pl. Materiał promocyjny regionu Meklemburgia-Pomorze Przednie
Jesień pod żaglami w Chorwacji. Poza sezonem Adriatyk odsłania zupełnie nowe oblicze
Kiedy letni gwar cichnie, nad Adriatykiem zaczyna się zupełnie inny czas. Porty i zatoki kuszą ciszą i przestrzenią. Temperatura sprzyja dłuższym rejsom i zwiedzaniu urzekających miejsc. To idealny moment, by żeglować w rytmie morza, w spokoju odkrywać wyspy i cieszyć się smakiem lokalnej kuchni.
Chorwackie wybrzeże jest jak mozaika ułożona z ponad tysiąca wysp, przystani i zatok, w której każdy element ma swój własny rytm i smak. To miejsca, w których historia splata się z codziennym życiem, a żeglowanie jest czymś więcej niż sportem czy rozrywką – staje się sposobem na doświadczanie świata. Pełna łagodniejszego słońca jesień nadaje mu wyjątkowego charakteru. Rejsy między wyspami stają się podróżą w ciszy, którą zakłócić może jedynie plusk fal i krzyk mew. Komfort żeglowania Jesienią warunki na Adriatyku sprzyjają nie tylko żeglowaniu, ale też spokojnemu zwiedzaniu. Woda utrzymuje przyjemną temperaturę, co pozwala kąpać się jeszcze w październiku, a powietrze jest rześkie rano i ciepłe w ciągu dnia. Brak upałów ułatwia aktywność od rana do wieczora – można bez zmęczenia spacerować po nadmorskich miasteczkach, odkrywać ukryte zatoki czy wyruszać w dłuższe rejsy. Wyspy i miasta pełne historii Chorwackie wyspy i nadmorskie miasta skrywają historie sięgające starożytności. Korčula, według tradycji miejsce narodzin Marco Polo, zachwyca średniowieczną zabudową i układem ulic w kształcie rybiego szkieletu, który chronił mieszkańców przed wiatrem. Hvar przyciąga nie tylko słoneczną pogodą, ale też najstarszym w Europie teatrem publicznym i lawendowymi polami. Na wyspie Lošinj, zwanej Wyspą Witalności, panuje mikroklimat sprzyjający zdrowiu, a w tutejszym Muzeum Apoksyomenosa przechowywana jest starożytna grecka rzeźba wydobyta z morskich głębin. Vis i Lastovo przez lata były zamknięte dla turystów ze względu na strategiczne znaczenie – dziś można tu zobaczyć dawne bazy wojskowe, ukryte tunele i porty podziemne. Brač słynie z kamienia, z którego powstał m.in. Pałac Dioklecjana w Splicie oraz z pięknej plaży Zlatni Rat, zmieniającej kształt w zależności od kierunku fal. Smaki chorwackiego wybrzeża Kuchnia chorwackiego wybrzeża opiera się na świeżych, lokalnych składnikach. W Dalmacji dominują ryby i owoce morza – dorada, labraks, tuńczyk błękitnopłetwy, sardynki czy ośmiornice. Popularny jest brudet – gulasz rybny z pomidorami, oliwą i winem, podawany z polentą. Na wyspach, zwłaszcza na Braču i Pagu, ceniona jest jagnięcina o delikatnym smaku, wynikającym z wypasu na pastwiskach porośniętych ziołami. Na Istrii królują trufle, fuži (lokalny makaron) i sery owcze, a także oliwa z oliwek uznawana za jedną z najlepszych na świecie. W zatoce Kvarner warto spróbować tamtejszych krewetek, podawanych w prosty sposób z oliwą i czosnkiem. Do potraw serwuje się wina z lokalnych szczepów winorośli: Plavac Mali z półwyspu Pelješac, Pošip i Grk z Korčuli, Bogdanuša z Hvaru, Vugava z Visu, Malvazija z Istrii czy Žlahtina z Krku. Każdy region ma swoją specjalność, a jesienne rejsy pozwalają degustować je w lokalnych restauracjach, często prowadzonych przez rybaków. Park Narodowy Brijuni – historia i egzotyka Archipelag Brijuni u wybrzeży Istrii to zespół 14 wysp i wysepek, które łączą w sobie niezwykłe bogactwo przyrody z cennym dziedzictwem kulturowym. Największa z nich, Veliki Brijun, była zamieszkana już w czasach prehistorycznych, a w epoce rzymskiej stała się luksusową enklawą dla zamożnych mieszkańców Puli. Do dziś można tu zobaczyć ruiny imponujących rzymskich willi w zatoce Verige, resztki term, mozaiki podłogowe oraz fragmenty portu. W średniowieczu na wyspie w zatoce Dobrika wzniesiono castrum (rzymski obóz warowny), które przez stulecia pełniło funkcje obronne. Jednym z największych skarbów Brijuni jest liczące ponad 1600 lat drzewo oliwne, które wciąż owocuje. Współczesna historia wysp związana jest z Josipem Brozem Titą, który uczynił je swoją letnią rezydencją i gościł tu najważniejsze postaci XX wieku, m.in. królową Elżbietę II, Richarda Burtona, Sophię Loren czy Elizabeth Taylor. Brijuni to także unikatowy Park Safari, w którym obok rodzimych muflonów, jeleni i danieli żyją egzotyczne zebry, lamy, strusie, papugi oraz słoń indyjski. Zwiedzanie wysp możliwe jest pieszo, na rowerach, kolejką turystyczną lub pojazdem elektrycznym. Rejs z portu w miejscowości Fažana trwa zaledwie 15 minut. Park czynny jest przez cały rok, a jego oferta zmienia się w zależności od sezonu – wiosną zachwycają kwitnące ogrody, latem można uczestniczyć w wydarzeniach plenerowych, jesienią podziwiać spokojniejsze oblicze wysp, a zimą korzystać z wyjątkowego spokoju i braku turystów. Park Narodowy Kornati – labirynt wysp Park Narodowy Kornati obejmuje 89 wysp, wysepek i skał rozsianych na obszarze 217 kilometrów kwadratowych, co czyni go najbardziej zróżnicowaną grupą wysp w regionie Morza Śródziemnego. Surowy, skalisty krajobraz, niemal pozbawiony roślinności, kryje bogatą historię i niezwykłe formacje geologiczne. Jego najbardziej charakterystycznym elementem są „korony” – strome klify od strony otwartego morza. Najwyższa korona na wyspie Klobučar wznosi się na ponad 80 m, a najdłuższa na wyspie Mana ma 1350 m długości. Na Kornatach łatwo można znaleźć też ślady obecności człowieka sprzed wieków – twierdza Tureta z VI wieku, ruiny weneckiej fortyfikacji na wyspie Vela Panitula czy pozostałości rzymskich budowli. W kaplicy Matki Boskiej z Tarac co roku w pierwszą niedzielę lipca odbywa się natomiast tradycyjna pielgrzymka na łodziach, która gromadzi mieszkańców i żeglarzy z całej Dalmacji. Bardzo charakterystycznym elementem krajobrazu tego archipelagu są wniesione bez użycia zaprawy kamienne murki suhozid, które wyznaczały granice pastwisk i pól uprawnych. Ich łączna długość na wyspach archipelagu to około 330 kilometrów. Kornati to także raj dla nurków i miłośników snorkelingu – pod wodą żyje ponad 850 gatunków zwierząt i 350 gatunków alg, a przy odrobinie szczęścia można spotkać delfiny butlonose i żółwie karetty. Do parku można dotrzeć wyłącznie drogą morską – własnym jachtem (po wykupieniu biletu wstępu) lub w ramach zorganizowanych rejsów z portów w Szybeniku, Murterze czy Zadarze. Najlepszy czas na wizytę to wiosna i jesień, gdy pogoda jest łagodna, a turystów znacznie mniej niż w szczycie sezonu. Park Narodowy Mljet – zielone jeziora i legenda Odyseusza Mljet to najbardziej zielona wyspa Chorwacji, a jej północno-zachodnia część objęta jest ochroną jako park narodowy. Około 90% powierzchni pokrywają lasy sosny alpejskiej, a największą atrakcją są dwa słone jeziora – Veliko i Malo Jezero – połączone wąskim przesmykiem. Na środku Veliko Jezero znajduje się wyspa św. Marii z XII-wiecznym klasztorem benedyktynów, do którego kursują małe łodzie. Latem woda w jeziorach jest cieplejsza niż w otwartym morzu, co czyni je idealnym miejscem do kąpieli i kajakowania. Z punktu widokowego Montokuc rozciąga się panorama na Pelješac, Korčulę i Lastovo, a dojście zajmuje około 45 minut pieszo. W parku żyje wiele chronionych gatunków roślin i zwierząt, w tym endemiczne rośliny takie jak Centaurea ragusina, a w wodach jezior – jedno z największych na świecie skupisk koralowca Cladocora caespitosa. Poza granicami parku warto odwiedzić jaskinię Odyseusza w pobliżu wioski Babino Polje. Według legendy to tutaj grecki heros spędził siedem lat u boku nimfy Kalipso. Wejście do jaskini możliwe jest zarówno od strony morza, jak i stromą ścieżką z lądu. Na wschodnim krańcu wyspy leży Saplunara – zatoka z dwiema piaszczystymi plażami, Velika i Mala Saplunara, a na południu – odosobniona zatoka Blace, idealna na spokojny odpoczynek. Na Mljet można dopłynąć promem z Dubrownika lub z miejscowości Prapratno na półwyspie Pelješac. Park czynny jest przez cały rok, jednak najspokojniej jest tu wiosną i jesienią, kiedy temperatura sprzyja pieszym i rowerowym wycieczkom, a jeziora zachwycają kolorami. Jesienią na Adriatyku każdy rejs jest inny. Można bez pośpiechu odkrywać kolejne wyspy, cumować w małych portach, degustować lokalne potrawy i wina, a także poznawać historię tych miejsc. Od Istrii po Dubrownik, od Brijuni po Mljet – żegluga jesienią daje poczucie swobody. Warto się przekonać o tym samemu, szczególnie że do Chorwacji można bardzo łatwo i szybko dolecieć bezpośrednio z wielu lotnisk w Polsce. Więcej informacji o podróżowaniu po tym kraju znajduje się na stronie www.chorwacja.hr. Materiał promocyjny Chorwackiej Wspólnoty Turystycznej
Pieniny z lotu drona. Gdy perspektywa zmienia całą podróż
Są w Polsce miejsca, które zyskują nowy wymiar, gdy spojrzymy na nie z góry. Świetnie potrafi to uchwycić Marcin Bykowski – fotograf i pilot drona. Podróże z kamerą unoszącą się nad krajobrazem to dla niego sposób na odkrywanie ciszy, koloru i form, których nie da się dostrzec z poziomu ziemi. Tak właśnie opowiada o Pieninach.
W świecie, w którym odległość często mierzy się ilością godzin spędzonych w samolocie, łatwo zapomnieć o tym, co mamy na wyciągnięcie ręki. A przecież nie trzeba lecieć do Ameryki Południowej, by zobaczyć monumentalne skalne ściany, czy do Azji, by poczuć mistycyzm gór. Polska – ze swoimi łańcuchami górskimi, dzikimi lasami i wijącymi się wśród nich drogami – jest pełna krajobrazów, które zostają w głowie na długo. Ich piękno tkwi jednak nie tylko w widokach, lecz także w ciszy i rytmie, których nie da się odnaleźć nigdzie indziej. Bo coraz częściej podróżujemy przecież po to, by odzyskać spokój i poczuć przestrzeń. Szukamy miejsc, gdzie można się zatrzymać, nabrać dystansu i spojrzeć na świat inaczej. Podróże z nowej perspektywy W tym odkrywaniu pomaga technologia. Dron nie tylko rejestruje obraz, ale staje się przedłużeniem oka, nowym zmysłem podróżnika. Dzięki niemu można zobaczyć znane miejsca w nowym świetle. Polska widziana z góry zaskakuje jeszcze bardziej – pokazuje swoje detale, rytm rzek i misterne wzory tworzone przez łąki i ścieżki. Z poziomu terenu odkrywać ją można za to nowym Jeepem Avenger 4xe, który równie uważnie jak dron towarzyszył wyprawie Marcina Bykowskiego – z dala od asfaltu, w stronę gór, do miejsca, które nasz bohater zna i w którym odnajduje spokój. – zaczyna swoją opowieść Marcin. Góry, które poruszają emocje Pieniny – choć nie dorównują wysokością sąsiadującym Tatrom – mają w sobie coś zupełnie wyjątkowego. Coś, co trudno opisać, a łatwo poczuć. Bo nie o rekordy chodzi, a o emocje. Te góry nie przytłaczają swoją skalą – one wciągają subtelnością. Ich siłą jest kameralność, koloryt i tempo, które zmusza do zatrzymania się i zanurzenia w chwili. – Najsłynniejszym szczytem Pienin są Trzy Korony, które wyglądają jak kamienna korona wystająca z lasu. Wejście nie jest trudne, a z platformy na szczycie rozciąga się widok na Tatry, Dunajec i kawał pięknego świata – dla Marcina ten szczyt jest punktem obowiązkowym każdego wyjazdu w Pieniny. Choć to często odwiedzane miejsce, jego siła polega na tym, że za każdym razem można je zobaczyć inaczej. Dron pozwala nie tylko na ujrzenie całej panoramy, ale i detali – światła przesuwającego się po zboczach, ścieżek znikających wśród świerków, Dunajca przecinającego dolinę i rysującego swoje własne opowieści. – zachwyca się Marcin. Dunajec daje też niepowtarzalną okazję do podróży w czasie i zanurzenia się w lokalnej historii: - Jedną z jego największych atrakcji są spływy drewnianymi tratwami z flisakami. To kawałek żywej tradycji, która trwa tu nieprzerwanie od ponad 200 lat” – tłumaczy fotograf. Z wysokości krajobraz układa się w opowieść, której nie da się odczytać z poziomu ścieżki. I właśnie ta zmiana spojrzenia pozwala naprawdę odkryć Pieniny – ich rytm, ich formę, ich spokój. - sam Marcin wyjaśnia to najlepiej. Jeep Avenger 4xe – napędzany wolnością W podróży po Pieninach Marcinowi towarzyszył nie tylko dron, ale też Jeep Avenger 4xe – samochód stworzony z myślą o tych, którzy nie chcą wybierać między komfortem a przygodą. Ten kompaktowy SUV z napędem na cztery koła (zawsze dostępnym!) okazał się idealnym kompanem wyprawy. Dzięki 48V hybrydowemu układowi napędowemu 4xe – benzynowemu silnikowi wspieranemu przez dwa silniki elektryczne – oraz łącznej mocy 145 KM Jeep nie tylko bez trudu radzi sobie z górskimi trasami, ale też umożliwia jazdę w trybie elektrycznym przy niskich prędkościach. Inteligentny system zarządzania trakcją Selec-Terrain™ pozwala dopasować ustawienia do zmieniających się warunków na drodze. Wystarczy jedno kliknięcie, by przełączyć się w tryb Auto, Snow, Sand & Mud lub Sport. Prześwit 210 mm, kąt zejścia 35°, kąt najazdu 20° – to dane, które w górach przekładają się na realne bezpieczeństwo i swobodę. Jeep Avenger 4xe ma również stalową osłonę pod silnikiem, wodoodporne fotele, dedykowane schowki, czarne relingi dachowe i czarne felgi z kapslami z logo „Jeep” – wszystko po to, by nie trzeba było z niczego rezygnować nawet wtedy, gdy warunki na drodze stają się wyzwaniem. The North Face na czterech kołach Jeep Avenger 4xe dostępny jest także w wyjątkowej edycji The North Face – stworzonej z myślą o miłośnikach outdooru. Wyróżnia się antyodblaskową naklejką z logo The North Face na masce oraz złotymi detalami Summit Gold w przednim zderzaku i na kołpakach. Charakterystyczny grill z siedmioma szczelinami ozdobiono motywem topograficznych linii. Wnętrze inspirowane zostało górskim sprzętem – fotele mają pikowanie przypominające kurtki puchowe, a tylne oparcia wyposażono w zestaw pasków i uchwytów, nawiązujący do plecaków The North Face. Deska rozdzielcza zdobiona jest konturem Mont Blanc, liniami topograficznymi oraz napisem „One of 4806”. Klienci wybierający tę wersję otrzymują w komplecie namiot, torbę podróżną i kubek termiczny – wszystko sygnowane logo Jeepa i The North Face. Podróż jak opowieść Jeep Avenger 4xe doskonale wpisuje się w ideę podróży z kamerą i dronem – daje swobodę odkrywania, nie ogranicza i inspiruje. Jeep nie tylko dowozi na miejsce – staje się narzędziem, które otwiera nowe możliwości, pozwala sięgnąć dalej i spojrzeć szerzej. W połączeniu z okiem kamery unoszącej się w powietrzu tworzy duet, dzięki któremu każda podróż – nawet ta najbliższa – może stać się jedyną w swoim rodzaju opowieścią. Bo – jak mówi hasło marki – „wystarczy właściwe narzędzie, reszta to odkrywanie”. Materiał promocyjny marki Jeep
Skaleczenie na szlaku albo ukąszenie na plaży? Pomoże dobrze wyposażona wakacyjna apteczka
Góry, morze, jeziora – lato zachęca do aktywności, ale też wymaga przygotowania na niespodziewane sytuacje. Otarcie, skaleczenie czy drobne oparzenie mogą się przytrafić każdemu. Dlatego warto wcześniej spakować zestaw najpotrzebniejszych środków medycznych. Wśród produktów, które mogą okazać się przydatne, jest octenisept®.
Wakacje to czas swobody, aktywności i bliskości z naturą. Wędrujemy po górach, kąpiemy się w morzu, odkrywamy leśne szlaki. W takich momentach łatwo zapomnieć o codziennych troskach, ale nie można zapominać o… zdrowym rozsądku. Nawet drobny uraz może zepsuć radość z podróży, dlatego warto zadbać o to, by w plecaku czy torbie mieć pod ręką podręczną apteczkę, a w nim m.in. środek z oktenidyną. Apteczka podróżna – co do niej włożyć Słoneczny dzień na szlaku albo spacer po dzikiej plaży sprzyjają relaksowi, ale i drobnym wypadkom. Otarcia, skaleczenia, ukąszenia owadów, a czasem także niestrawność czy nagły ból głowy mogą przydarzyć się w najmniej oczekiwanym momencie. Dlatego kompletując apteczkę na wyjazd, warto pomyśleć nie tylko o lekach codziennego użytku, ale też o tych, które mogą przydać się nagle. Na liście rzeczy do spakowania powinny znaleźć się m.in. leki przepisane przez lekarza, środek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, coś na biegunkę, preparat łagodzący ukąszenia oraz sól fizjologiczna, pomocna przy przemywaniu oczu lub ran. Niezastąpione będą również opatrunki – plastry, gaza, bandaż, a także rękawiczki jednorazowe. W apteczce nie może też zabraknąć preparatu do dezynfekcji skóry, który pomoże szybko oczyścić ranę i zapobiec ewentualnym komplikacjom. Dezynfekowanie drobnych ran Otarcie przy wspinaczce, niewielkie skaleczenie od muszli na plaży czy ukąszenie przez kleszcza podczas biwakowania mogą wydawać się niegroźne, ale zawsze wymagają odpowiedniego odkarzenia. Pierwszym krokiem jest dezynfekcja – najlepiej środkiem, który działa delikatnie, a jednocześnie skutecznie. Choć alkohol bywa popularnym wyborem, może powodować ból i podrażnienia, a nawet spowalniać proces gojenia. Dlatego warto sięgnąć po specjalistyczne preparaty przeznaczone do skóry i błon śluzowych. Powinny one działać na bakterie, wirusy i grzyby, nie powodując przy tym uczucia pieczenia, szczypania ani podrażnień. Dodatkowym atutem jest to, że nie barwi skóry ani tkanin. Wakacyjna pierwsza pomoc Kiedy już dojdzie do drobnego urazu, warto działać spokojnie i metodycznie. Jeśli mamy dostęp do czystej wody lub soli fizjologicznej, oczyszczamy ranę. Następnie sięgamy po środek dezynfekujący, który nie powoduje podrażnień – np. octenisept®, który nie piecze ani nie podrażnia, a jednocześnie chroni przed zakażeniem. Po aplikacji należy odczekać chwilę, aż skóra wyschnie. Drobne rany można pokryć żelem przyspieszającym regenerację, a większe zabezpieczyć plastrem lub opatrunkiem. Kiedy zgłosić się do lekarza? Oczywiście nie wszystkie rany można opatrzyć samodzielnie. Głębokie skaleczenia, obfite krwawienia, rozległe oparzenia czy trudne do oczyszczenia zabrudzenia wymagają interwencji medycznej. W takich przypadkach należy jak najszybciej zabezpieczyć osobę poszkodowaną i poszukać pomocy – zgłosić się do najbliższego punktu medycznego, szpitala lub wezwać służby ratunkowe. Lato sprzyja spontaniczności i przygodom, ale warto być gotowym na drobne trudności. Apteczka z dobrze dobranymi środkami może pomóc przejść przez nie bez stresu. Ważne, by przez kolejne dni obserwować miejsce urazu i w razie potrzeby ponownie je przemywać. W podróży dostęp do pomocy medycznej może być ograniczony, dlatego dobrze mieć sprawdzony schemat działania i odpowiednio wyposażoną apteczkę. Oktenidyna – jak może pomóc w podróży? Produkty zawierające oktenidynę spełniają te warunki, są stosowane do dezynfekcji i nie wymagają recepty. W podróży liczy się szybka reakcja, dlatego taki preparat warto mieć zawsze pod ręką. Przykładem może być dostępny w formie sprayu octenisept® lek OTC¹, który jest przeznaczony do dezynfekcji skóry oraz drobnych ran. Preparat aplikuje się bezpośrednio na skórę – wystarczy rozpylić go na oczyszczoną powierzchnię i pozostawić na minimum jedną minutę. Może być stosowany zarówno przez dorosłych, jak i dzieci. Właśnie dlatego warto wybrać octenisept® jako element wakacyjnej apteczki. Marka oferuje także inne produkty. Pierwszym z nich jest octenisept® żel² do pielęgnacji ran 5w1. To wyrób medyczny przyspieszający gojenie ran i oparzeń I i II stopnia. Stworzony z myślą o skutecznej ochronie skóry i wspieraniu procesu gojenia. Wyróżnia się łagodną formułą, jest odpowiedni dla rodziny, również dla osób z wrażliwą skórą. Jak działa? octenisept® żel tworzy wilgotne środowisko, które sprzyja prawidłowemu gojeniu. Wspiera namnażanie komórek odpowiedzialnych za regenerację skóry, jednocześnie chroniąc ranę przed infekcją. Dodatkowo łagodzi świąd i zmniejsza odczuwanie bólu dzięki efektowi chłodzącemu. Produkt jest odpowiedni dla dzieci i dorosłych od 1. roku życia. Czym jeszcze się charakteryzuje? uśmierza ból dzięki działaniu chłodzącemu [3] przyspiesza gojenie ran [4] pomaga chronić przed zakażeniami [5] minimalizuje powstawanie blizn [6] wygodna się go aplikuje [7] Drugi to regenerujący kosmetyk octenisept® Protect & Repair Cream, który może łagodzić podrażnienia skóry i wspierać odbudowę naskórka, np. przy oparzeniach słonecznych i odparzeniach (otarciach ud czy pieluszkowych odparzeniach skóry u niemowląt i dzieci). Chroni przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, jednocześnie wspierając naturalne procesy odnowy. Starannie dobrane składniki natłuszczają, koją i pielęgnują skórę. Doskonały do codziennego stosowania – szczególnie w przypadku skóry suchej, podrażnionej lub uszkodzonej. Krem uzyskał pozytywną opinię Instytutu Matki i Dziecka i można do używać w przypadku dzieci od 6 miesiąca życia. Taki zestaw może stanowić dodatkową ochronę, szczególnie podczas dłuższych wypraw całą rodziną. [3] Hämmerle G.,Strohal R. Efficacy and cost effectiveness of octenidine wound gel in the treatment of chronic venous leg ulcers in comparison to modern wound dressings, 2016, International Wound Journal [4] IFU octenisept żel Hämmerle G.,Strohal R. Efficacy and cost effectiveness of octenidine wound gel in the treatment of chronic venous leg ulcers in comparison to modern wound dressings, 2016, International Wound Journal [5] IFU octenisept żel [6] Matiasek J. An intra individual surgical wound comparison shows that octenidine based hydrogel wound dressing ameliorates scar appearance following abdominoplasty, 2018, Internationa Wound Journal [7] Matiasek J. An intra individual surgical wound comparison shows that octenidine based hydrogel wound dressing ameliorates scar appearance following abdominoplasty, 2018, Internationa Wound Journal Radu C.A., Optimizing Suprathel-therapy by the use of Octenidine-Gel, 2011, Elsevier Materiał promocyjny marki Schulke Polska Sp. z o.o.
Zostań jednym z Avenger Explorers! Napisz reportaż i wygraj weekend z Jeepem®
Jeśli kochasz podróże pełne adrenaliny, przygody poza utartym szlakiem i masz talent do opowiadania historii, ten konkurs jest dla ciebie. Spakuj aparat, naładuj baterie i opisz swoją wyprawę w stylu Jeep® Avenger 4xe!
Czasem potrzebny jest jeden impuls, by zjechać z obranej trasy i odkryć coś zupełnie nowego – miejsce, którego nie widać na mapie, moment, który zostaje w pamięci na zawsze. To właśnie tam zaczyna się prawdziwa opowieść. Więcej niż wyprawa Wie o tym marka Jeep® i w związku z premierą modelu Avenger 4xe organizuje konkurs, który łączy dziennikarstwo podróżnicze z miłością do odkrywania nowych szlaków. Jeśli masz za sobą wyprawę, która była czymś więcej niż tylko podróżą – była wyzwaniem, testem charakteru, spotkaniem z naturą lub samym sobą – opisz ją i wyślij na konkurs. Trzy najlepsze reportaże zostaną opublikowane na łamach magazynu National Geographic Traveler. To nie wszystko. Autorzy zwycięskich tekstów otrzymają także do dyspozycji nowego Jeepa Avenger 4xe na wybrany weekend (od piątku do poniedziałku) do końca tego roku, z pełnym bakiem i możliwością wyboru dowolnego kierunku. Jedynymi ograniczeniami są wyobraźnia i horyzont. By wziąć udział w konkursie, przygotuj reportaż z podróży, zgodny z wartościami marki Jeep®, czyli wolnością, autentycznością i zewem przygody. Materiał powinien mieć 2000-4000 znaków ze spacjami i zawierać dziesięć zdjęć z podróży. Liczy się tylko twoje spojrzenie, twoje emocje i to, dlaczego chcesz podzielić się swoją historią z innymi. Konkurs został zakończony. Laureatami zostali: Anna B. Karol J. Katarzyna Sz. Najlepszy partner podróży Jeep® Avenger 4xe prowadzi w nieznane i inspiruje do przekraczania granic – także tych własnych. Ten nowy kompaktowy SUV marki z napędem 4x4 jest wprost stworzony dla poszukiwaczy przygód. Świetnie odnajduje się w miejskiej dżungli, ale został zaprojektowany z myślą o wymagającym terenie i dzikiej przyrodzie. Łączy w sobie moc, inteligencję i styl. Pod jego nadwoziem kryje się hybrydowy napęd łączący silnik benzynowy 48V AWD z dwoma 48V silnikami elektrycznymi, który zapewnia łączna moc 145 KM. Avenger 4xe oferuje zawsze dostępny napęd na cztery koła, możliwość jazdy w trybie elektrycznym przy niskich prędkościach oraz inteligentny system zarządzania trakcją Selec-Terrain z czterema dedykowanymi trybami jazdy – Auto, Sand & Mud, Snow oraz Sport – który gwarantuje optymalną trakcję w zależności od warunków na drodze. W terenie auto pokazuje pazur: kąt zejścia 35°, kąt najazdu 20° i prześwit wynoszący 210 mm pozwalają na bezpieczną jazdę po trudnych nawierzchniach, a system zarządzania trakcją i kontrola zjazdu ze wzniesienia dają pełną kontrolę w kluczowych momentach. Wnętrze wyposażone zostało w wodoodporne, trwałe siedzenia, czarną podsufitkę i dedykowane schowki, które doceni każdy podróżnik. Z zewnątrz auto przyciąga wzrok nową stylistyką, 17-calowymi czarnymi felgami, zielonymi kapslami „Jeep”, czarnymi emblematami i odpornymi na zarysowania zderzakami. Silnik chroni dodatkowo stalowa płyta, co jest szczególnie ważne w terenie. Dołącz do Avenger Explorers Twoja historia nie musi być idealna. Ważne, żeby była prawdziwa, intensywna i opowiedziana z pasją. Pokaż w niej nie tylko miejsca, ale także ludzi, emocje, trudności i momenty zachwytu. Jeep® Avenger 4xe symbolizuje odporność, determinację i ducha odkrywania – niech twój tekst będzie jego lustrzanym odbiciem. Weź udział, daj się poznać, zostań jednym z Avenger Explorers! Materiał promocyjny marki Jeep®
Trujące piękno. Na tej wystawie z bliska zobaczymy to, czego lepiej nie dotykać
Jadowite zwierzęta fascynują i przerażają jednocześnie. Wystawa „Trucizny. Supermoce natury” w Centrum Nauki Kopernik pokazuje ich niezwykłe zdolności, mechanizmy działania toksyn oraz ich wpływ na medycynę. To wyjątkowa okazja, by zrozumieć siłę przyrody i zobaczyć ją w nowym świetle.
W świecie przyrody trucizna bywa zarówno groźną bronią, jak i cennym narzędziem obrony. Można się o tym przekonać podczas wizyty na wystawie „Trucizny. Supermoce natury” w warszawskim Centrum Nauki Kopernik. Głównymi bohaterami ekspozycji są jadowite węże, pająki, jaszczurki i płazy, pochodzące z odległych zakątków świata. Każdy z tych gatunków żyje tu w warunkach zbliżonych do naturalnych, w specjalnie przygotowanych terrariach, dzięki którym można bezpiecznie przyjrzeć się im z bliska. Trochę wbrew zasadom panującym w Koperniku, niczego nie można tu jednak dotykać. Niewidzialna broń Jad pozostaje niewidoczny dla oka – jest ukryty w specjalnych gruczołach. Zwierzęta wykorzystują go, by odstraszyć drapieżnika, upolować ofiarę, a czasem również w obronie przed człowiekiem. Choć może być śmiertelnie niebezpieczny, większość gatunków wykazuje dużą powściągliwość w jego stosowaniu. Zużycie toksyny oznacza bowiem konieczność długotrwałej regeneracji, a to sprawia, że zwierzę staje się bezbronne. Z ponad trzech tysięcy znanych gatunków węży jedynie ok. 450 jest jadowitych (w Polsce tylko żmija zygzakowata). Podobnie w przypadku pająków – tylko 12 z ponad 40 tys. gatunków może stanowić zagrożenie dla człowieka. Wystawa przedstawia wiele strategii obronnych tych stworzeń - od syczenia i grzechotania, przez szybkie ruchy, po jaskrawe, ostrzegawcze ubarwienie. Dobrym przykładem jest grzechotnik skalny (Crotalus lepidus), który wita odwiedzających wystawę charakterystycznym dźwiękiem przypominającym cykanie cykad. Informuje w ten sposób o swojej obecności i odstrasza potencjalnych napastników. Nie wszystkie grzechotniki są równie głośne – grzechotnik rogaty (Crotalus cerastes) ze względu na niewielki rozmiar grzechotki pozostaje niemal niemożliwy do usłyszenia. Z trucizny lek Jednym z najbardziej fascynujących aspektów wystawy jest przedstawienie roli, jaką jadowite zwierzęta odgrywają we współczesnej medycynie. Ich działające na poziomie komórkowym toksyny są wykorzystywane przez naukowców do tworzenia nowych leków. Jad żararaki rogatej (Bothriechis schlegelii) stosuje się w terapii nadciśnienia i chorób serca. Heloderma arizońska (Heloderma suspectum) zainspirowała badaczy do opracowania lekarstwa na cukrzycę typu 2 – ta jaszczurka żywi się zaledwie jeden lub dwa razy w miesiącu, a mimo to poziom cukru w jej organizmie utrzymuje się na stałym poziomie. Grzechotnik skalny przyczynił się do opracowania leków przeciwzakrzepowych, a peptydy z jadu skorpiona azjatyckiego wykazują obiecujące właściwości antynowotworowe i przeciwdziałające antybiotykoopornym infekcjom bakteryjnym. Ptasznik królewski (Poecilotheria regalis) może za to wkrótce pomóc naukowcom w stworzeniu silniejszych od morfiny i mniej uzależniających środków przeciwbólowych. Tropikalni lokatorzy O dobrostan zwierząt dbają specjaliści z hiszpańskiej firmy Nabau Projects – twórcy wystawy. Opiekunowie chętnie dzielą się wiedzą o swoich podopiecznych. Można także obserwować proces karmienia czy nawilżania roślinności w terrariach. Śledzenie zachowań egzotycznych zwierząt pozwala lepiej zrozumieć ich znaczenie nie tylko dla medycyny, lecz także dla ekosystemu. Przykład? Wiele węży pozytywnie wpływa na utrzymanie równowagi biologicznej – pomagają kontrolować populacje gryzoni i innych małych zwierząt, co zapobiega nadmiernemu rozprzestrzenianiu się chorób. Żyjące w naszym klimacie pająki skutecznie oczyszczają za to domy z owadów. Przyroda jako nauczycielka „Trucizny. Supermoce natury” to wystawa o wielowarstwowym charakterze – przyrodniczym, edukacyjnym i naukowym. Została zaprojektowana z myślą o różnych grupach wiekowych. Dla dzieci i młodzieży stanowi źródło wiedzy i inspiracji – dzięki grafikom i filmom wzbogacającym ekspozycję młodzi zwiedzający uczą się krytycznego myślenia, rozwijają kompetencje przyrodnicze i budują relację z naturą. Dla dorosłych wystawa to okazja do głębszej refleksji nad złożonością świata zwierząt, ich nieoczywistą urodą i ukrytym znaczeniem. Wystawa przypomina także, że ochrona jadowitych zwierząt jest równie istotna jak ochrona każdego innego żyjącego stworzenia – bez nich ryzykujemy utratę dostępu do milionów potencjalnych substancji, które w przyszłości mogą ratować ludzkie życie. Wystawę „Trucizny. Supermoce natury” można zwiedzać do 30 września 2025 roku. Partnerem Wystawy Czasowej jest Samsung. Materiał promocyjny Centrum Nauki Kopernik