Włosi żartują, że Predazzo to drugie Zakopane. Nasz język słychać tam równie często, jak ich italiano. Spodobał nam się włoski luz, szerokie nartostrady, zawsze dobrze przygotowane, i słońce, które w Val di Fiemme (Dolinie Płomieni) zdaje się nie zachodzić.
5. Predazzo- dla fanów Małysza Odkąd Adam Małysz dwukrotnie zwyciężył w mistrzostwach świata na tamtejszej skoczni, czujemy się w Predazzo prawie jak u siebie w domu. Chętnie trenowała tam również polska kadra skoczków. To miasteczko z włoską atmosferą, piękną średniowieczną starówką, kościołem, sklepikami, gdzie aż pachnie od regionalnych serów i częstują czasem grappą. Miejsce z klimatem, a nie stacja „z probówki”, jakich wiele w Alpach, wymyślanych przy stole kreślarskim. Stąd startuje też słynna Marcialonga, jedna z najdłuższych tras narciarstwa biegowego (70 km). Ski-busem, który w Predazzo jest lokomotywą na kółkach z wagonikami, dojeżdżamy do dolnej stacji wyciągów. A stąd w górę do schroniska Passeo Feudo. Potem znów można się puścić w dół czerwoną trasą Pięciu Narodów, na której ścigały się ekipy alpejskie z całego świata (2,5 km długości, różnica wzniesień 600 m). Wypada też przejechać się kultową czarną, 4-kilometrową trasą Agnello w sąsiednim Pampeago, którą nazywają tu murem. Najwięcej możliwości przyjemnych szusów daje jednak nowoczesny Ski Center Latemar, szczególnie lubiany przez młodzież ze względu na bogactwo knajpek na stokach. Niektóre z nich to po prostu namioty z muzyką i piwem. Ale są i takie, gdzie serwuje się frutti di mare prosto z Adriatyku. Po przerwie na lunch stoki znów zapełniają się ludźmi. Do wyboru trasy o różnym stopniu trudności, więc szybko się nie znudzą. Są też fun parki dla snowboardzistów i dwa przedszkola narciarskie. Nad bezpieczeństwem czuwa powołana 3 lata temu narciarska policja, w czym pomagają jej zainstalowane na stokach kamery. Z Latemar przeskakujemy do sąsiedniego Obereggen. W gąszczu wygodnych kanap (część podgrzewana), gondolek i wyciągów, uchodzących za najnowocześniejsze w całym regionie Trentino, trochę się na początku gubimy. Potem jest lepiej. Jazda nie musi się kończyć o zmroku. We wtorek, czwartek i piątek można tu szusować w nocy, działa też tor saneczkowy. Val di Fiemme jest nazywane „kuchennym wejściem” Dolomitów. Najwyższe szczyty nie przekraczają 3000 m, co zdarza się nagminnie w sąsiednim San Martino lub Południowym Tyrolu. Za to „karuzela narciarska”, dzięki której skaczemy po górach niemal jak koniki polne po łąkach, działa bez zarzutu. Przy bramkach do wyciągów już nie trze-ba wyciągać ski-passów. Dzięki mikroczipom karnety można nosić w specjalnych zegarkach, a nawet w rękawiczkach narciarskich. Z Predazzo przyjemnie jest zrobić sobie wycieczkę do Cavalese – dojazd bezpłatnym ski-busem. Narciarzy przyciąga tu słynna, czarna, 8-kilometrowa trasa Olimpia w centrum narciarskim Cermis. Prowadzi ona od schroniska Paion (2250 m n.p.m.) do samego miasteczka. Do pokonania jest kilka trudnych progów, gdzie warto złapać oddech i spojrzeć na piękną dolinę Fiemme. Rajd po stacjach narciarskich możliwy jest z jednym ski-passem Dolomiti Superski (6-dniowy od 155 euro), ważnym w całym wschodnim Trentino. Pozwala szusować w kilku najpiękniejszych stacjach regionu, należących nie tylko do Val di Fiemme, ale też do sąsiednich Val di Fassa, Moena-Trevalli i S. Martino di Castrozza-Passo di Rolle. Daje to łącznie 350 km tras. Czasem wiją się wokół gór jak serpentyny, przecinają lasy lub schodzą łagodnie w zalane słońcem doliny. Na kolejnych zakrętach czekają na nas nowe wyciągi, pozwalające zdobywać kolejne szczyty. Kiedy u podnóża stoków zaczynają królować bożonarodzeniowe jarmarki, szopki i anioły, to znak, że sezon zaczął się na dobre. A Włosi potrafią celebrować święta – na zabytkowych rynkach w Predazzo i w sąsiednich Ziano, Tesero, Cavalese stragany kuszą towarami. Wirują zapachy, słychać kolędy i nastrojową muzykę. Ulice rozjaśniają kolorowe światła. Na stokach zaś pyszna zabawa i szczyt sezonu, który potrwa do 5 stycznia. Tego dnia w Cavalese odbywa się słynny „wyścig czarownic” na nartach i miotłach, którego tradycja sięga XVI w. Gdy świąteczny zamęt już minie, na stokach zrobi się spokojniej. Może wtedy warto tu przyjechać? Dobrze jest pamiętać, że w ramach usługi „fly ski shuttle” z lotnisk w Bresci i Weronie co sobotę autobus dowozi narciarzy do doliny Fiemme. Koszt: 40 euro w obie strony. NO TO W DROGĘ - NA NARTY: 95 km zaśnieżanych tras, 53 wyciągi; karnet 6 dni Fiemme – Oberegen ok. 145-155 euro (140 km tras). Karnet Superski Dolomiti 6 dni 170–190 euro. - PO NARTACH: Świetna oferta życia nocnego (kluby, dyskoteki), 2 kryte baseny (Cavalese, Predazzo), kryte korty tenisowe, kryte lodowiska w Cavalese, strzelnica. - INTERNET: www.valfiemme.net
Jest kilka powodów, dla których warto zaznaczyć ten region w Południowym Tyrolu (Górna Adyga) na narciarskiej mapie. Pewna pogoda – słońce świeci przez 300 dni w roku, także zimą, bo śnieg pada głównie nocą.
1. Alta Badia - rajd po dolinach Łagodny klimat sprawia, że widzi się tu palmy i gaje oliwne na tle zaśnieżonych szczytów. Szybkie wyciągi i koleje narciarskie – jedne z najnowocześniejszych na świecie. Bogata kultura – używa się kilku języków: niemieckiego, włoskiego i ladyńskiego (stary dialekt romański). Dla mieszkańców Alta Badia piękne góry nad ich domami to nie żadne Dolomity, tylko Monti Pallidi. Mieszkamy w La Villa, turystycznym miasteczku. Niemal w każdym domu działa pensjonat lub hotel, co krok wypożyczalnie sprzętu sportowego, sklepy i mnóstwo knajpek, bo dla Włochów równie ważne jak narciarstwo jest biesiadowanie przy stole. Bajeczny świat Dolomitów mamy na wyciągnięcie ręki, gondole dla narciarzy ruszają wprost z miasteczka. Z samego rana wypuszczamy się legendarną Sellarondą. 40-kilometrową trasę wokół majestatycznego masywu Sella mogą pokonać nawet średni narciarze. Aby jednak przed zmierzchem zatoczyć wielkie koło na nartach i wrócić do punktu startu, trzeba się spieszyć, bowiem Sellaronda to szalona karuzela narciarska. Przeskakując z wyciągu na wyciąg, w ciągu 4 godzin można objechać aż cztery doliny. Pomarańczowe strzałki prowadzą nas zgodnie ze wskazówkami zegara – z Alta Badia w kierunku Arabby, Val di Fassa i Val Gardena. Zielone – w przeciwnym. Zacząć jazdę można w dowolnym miejscu. Co chwila nowa sceneria, zachwycające widoki, od których kręci się w głowie. Turnie, skalne ściany, wierzchołki w kształcie baszt. Trudno sobie wyobrazić, że przed milionami lat szumiało tu morze, a Dolomity powstały z raf koralowych. Dla zaczerpnięcia oddechu wjeżdżamy koleją linową na najwyższy punkt widokowy Rifugio Maria (2950 m n.p.m.). Restauracja na górze czasem gratis serwuje szampana! Na trasie Sellarondy leży też inna restauracja, „Rifugio Comici”, słynąca ze świeżych ryb. Delektowanie się krabami i ostrygami na wysokości ponad 2000 m może dostarczyć równie dużo przeżyć co zjazd czarną trasą Pucharu Świata z Piz la Villa. Każdego dnia Sellarondą przejeżdżają tysiące narciarzy, nigdzie nie widać kolejek. Karnet Dolomiti Superski pozwala korzystać z 450 wyciągów i kolejek linowych, także w sąsiednich regionach, i z 1200 km nartostrad! Z La Villa ruszamy do Carvary i dalej do Arraby. W pobliżu rozegrała się wielka bitwa między Austriakami i Włochami. Nieduży budynek w dolinie to zbiorowa mogiła. Armie drążyły w Dolomitach tunele służące za schronienie, niektóre na wysokości powyżej 2000 m. Do dziś sprawne oko wyśledzi otwory w pionowych ścianach. Docieramy na nartach do Malaga Ciapela, skąd czeka nas przejazd bajkowym kanionem Serrai wśród zamarzniętych wodospadów do wsi Sottoguda. Odpinamy narty i czekamy na autobus, cisza jak makiem zasiał, tylko koguty pieją. W Armendardi widzimy niezwykły kulig – para tyrolskich koni zaprzęgnięta do sań z doczepioną 30-metrową liną. Nie sposób inaczej dojechać pod górę do najbliższego wyciągu. Kto pierw- szy, ładuje się do sań, reszta staje gęsiego, łapie za linę i czeka na sygnał woźnicy. Wio! Ruszamy, konie galopują, więc każdy ma się na baczności, żeby nie wypaść. Tyle frajdy za 1,8 euro! NO TO W DROGĘ - NA NARTY: 131 km tras w sześciu ośrodkach: Corvara, Colfosco, La Villa, S. Cassiano, Pedraces i La Val; punkt startowy karuzeli narciarskiej, czyli wyciągów skupionych wokół Sellarondy; warto polecić Szlak Strzelców Alpejskich – 80 km w perfekcyjnym śniegu. Dzięki kombinacji ski-busów i wyciągów można to zrobić w 1 dzień, wyruszając wcześnie rano. - NOCLEGI: Albergo Arkadia Dott. A. Coser & E. de Grandi, Corvara, Str. Burje, 11 Alto Adige, pokój od 62 euro, www.-hotelarkadia.it; Hotel Ciasa Salares, di Paolo Wieser & Co., Armentarola in Pre de Vi, 31, Cassiano, pokój od 36 euro (2 osoby), www.urtac.siriolagroup.it; Ciurnadů, La Val, Ciurnadů, 204, od 33 euro/ osoba, www.ciurnadu.it - INTERNET: www.altabadia.it, www.dolomiti.org
Jest tu wszystko, co w Hiszpanii najlepsze – Flamenco, korrida, arabskie pałace i pobielone pueblos. To ojczyzna czarnookich Cyganów, matadorów, sangrii i zalanych słońcem plaż Costa del Sol.
Niekończąca się fiesta Ten egzotyczny świat leży w połowie drogi między Afryką i Wschodem. Maurowie nazwali go z arabska „Al- Andalus”, kraj na Zachodzie, kiedy objęli go we władanie na prawie 800 lat (711–1492 r.). Ale Pete Medina, nasz gadatliwy towarzysz i niezastąpiony przewodnik, upiera się, że nazwa może też pochodzić od Vandalus, starożytnego ludu germańskiego, który najechał i złupił Hiszpanię, a potem Afrykę Północną i Italię. Andaluzja to przedziwne pomieszanie płodności (urodzajne równiny dają trzy zbiory w roku) z jałowością wapiennych sierras, gdzie najstarsi mieszkańcy nie pamiętają, by spadła choć kropla deszczu. W dolinie rzeki Gwadalkiwir odnotowano najwyższą temperaturę w Europie Zachodniej (ponad 45°C), ale po kilku godzinach jazdy samochodem w Sierra Nevada podziwiamy ośnieżone szczyty. Z najwyższego, Mulhacen (3478 m n.p.m.), widać góry Rif w Maroku. Latem największy tłok panuje jednak na wybrzeżu Costa del Sol, ciągnącym się od Malagi aż po Gibraltar. Co ludzi tu przyciąga? Słońce przez 325 dni w roku, a może 160 km zatoczek i plaż? Drobne, szare kamyczki zamiast złocistego piasku nie wyglądają zachęcająco. Ana Moya z miejscowego Patronato de Turismo zapewnia jednak, że plaże i kąpieliska są bardzo czyste. Każdego roku na ochronę środowiska naturalnego przeznacza się miliony euro. A gdyby wyschło morze, będzie się można kąpać w oliwie najwyższej jakości – wskazuje rozpostarte przy drogach gaje oliwne. 30 lat temu Costa del Sol zauroczyło Anglików. Wkrótce w Torremolinos zaczęły wyrastać hotele przypominające drapacze chmur. Uciekamy z tego turystycznego molocha do spokojniejszej Fuengiroli, do Cabopino z piaszczystą plażą dla nudystów, i eleganckiej Marbelli. – Marbella jest równie droga jak Saint-Tropez – studzi nas Pete. – Jeździ po niej więcej rolls-royce’ów niż w jakimkolwiek innym mieście Europy. No, może z wyjątkiem Londynu! – śmieje się i radzi pilnować portfeli, bo złodziei w tym pięknym kurorcie też nie brakuje. Wypatrujemy, czy na horyzoncie nie pojawi się przypadkiem Mick Jagger, Sean Connery, Julio Iglesias lub Elizabeth Taylor, którzy mają tu letnie domy. Wszystkie rezydencje Marbelli przebija jednak pałac dawnego króla Arabii Saudyjskiej Fahda, będący wierną repliką Białego Domu. Jedziemy na wschód, do modnej Benalmadeny, o której mówią: „luksus, ale na przeciętną kieszeń”. Dla żeglarzy to raj, znajdą tu największy port jachtowy świata, z tysiącem stanowisk! A w samym środku – Park Podwodny, gdzie można podziwiać powabne meduzy, malutkie koniki morskie, groźne rekiny. Wpływamy do portu cichą motorówką, krążymy kanałami jak w Wenecji. Przy nabrzeżu hotele o fantazyjnych kształtach, styl andaluzyjski miesza się z orientalnym. Wraz z zapadnięciem zmroku wszystko wygląda jak w „Baśni tysiąca i jednej nocy”. Gdy znudzi się plaża, można zrobić wypad do Malagi. Na pierwszy rzut oka miasto nie robi dobrego wrażenia. Hałas, zatłoczone ulice, korki. Ale cierpliwie podążamy za Pete. Krążymy po starówce, zadzieramy głowy, aby zobaczyć wieżę XVI-wiecznej katedry. Przed wejściem mała rzeźba patronki miasta Santa Maria de la Victoria upamiętniająca zwycięstwo nad Arabami w 1487 r. W kościele baptystów tabliczka na marmurowej chrzcielnicy informuje, że w 1881 r. został tu ochrzczony najsłynniejszy mieszkaniec Malagi – Pablo Ruiz Picasso. Nieco dalej, przy Plaza de la Merced, można odwiedzić rodzinny dom artysty. W pobliżu znajduje się Muzeum Picassa. Wśród zbiorów rysunki i obrazy malarza z czasów młodości. Uwagę przykuwają portrety siostry Loli z lalką, pierwszej narzeczonej Fernande, i Paulo, 4-letniego syna malarza. Ale dość zachwytów, przed zmierzchem chcemy jeszcze obejrzeć Alcazabę, arabski zamek górujący nad miastem. W blasku zachodzącego słońca wygląda magicznie. Stąd ścieżką prowadzącą przez ogrody, wśród pnączy i arabskich studni, można wejść jeszcze wyżej, do Gibralfaro, drugiego zamku Maurów. Z obronnych murów widać Malagę, arenę do walki byków, port wypełniony statkami. Malaga pięknie wygląda nocą. Calle Marquez de Larios, najbardziej elegancka ulica Andaluzji, magicznie lśni w blasku latarni. Chłopaki żonglują pochodniami, ktoś tańczy, dziewczyny rozłożyły na ziemi stragan z metalową biżuterią. Z Costa del Sol ruszamy na podbój „pueblos blancos”, białych miasteczek. Dopiero tutaj zaczyna się prawdziwa Andaluzja. W pueblos życie płynie wolno. Białe domy, przyozdobione niebieskimi kafelkami (pozostałość arabska), toną w kwieciu bugenwilli i pelargonii. Kobiety, po całodziennej krzątaninie w obejściu, wieczorem przysiadają na progu domów. W tym czasie mężczyźni kierują się do barów, gdzie grają w domino lub karty. Monotonię przerywa niedziela. Tego dnia wiele andaluzyjskich rodzin je śniadanie w tawernach. Obowiązkowo zamawiają „churros con chocolate” – drożdżowe racuchy z budyniem czekoladowym, a do tego słodką anyżówkę, wspaniałą na kaca. Najciekawsze „pueblos” leżą w trójkącie: Malaga – Algeciras – Sewilla. W środku tego górzystego regionu znajduje się wspaniała Ronda, położona na poszarpanych skałach, przecięta głębokim jarem El Tajo, wyżłobionym przez rzekę. Oba brzegi spina XVI wieczny most Puente Nuvo, po którym co chwila pędzą bryczki z turystami. W Rondzie można zobaczyć kilka zabytkowych pałaców, jeden z nich – Casa de Mondragon, prawdopodobnie należał do arabskich władców. Koniecznie trzeba też odwiedzić miejscową arenę (wstęp 5 euro), która ruszyła w 1781 r. i uchodzi za jedną z najstarszych w Hiszpanii. Najlepiej przyjechać podczas wrześniowej „corrida goyesca”, gdy wszyscy matadoros i toreros zakładają XVIII-wieczne stroje. Pete mówi, że każdy matador marzy, by tutaj wystąpić. Miejscowy styl walki, surowszy niż w innych częściach Andaluzji, stworzył słynny Pedro Romero (zmarł śmiercią naturalną w 1839 r.). Zrobił silne wrażenie na Goyi, który poświęcił mu kilka swoich płócien. Przy arenie można się posilić. Restauracja nazywa się „Pedro Romero”, ściany zdobią fotografie wielkich torreadorów, specjalnością jest ogon byka. W południe atmosfera trochę senna, kelnerzy dają do zrozumienia, że korrida nie jest tak popularna jak dawniej, a Hiszpanie zrobili się leniwi. Zamiast wieczornego spaceru „paseo” lub wyjścia do kawiarni wolą siedzieć w domu przed telewizorami. Na naszym szlaku jeszcze Antequera, urocza Cabra. I miasta, bez których czar Andaluzji pryska: Grenada, Sewilla, Kordoba. Uliczki Santa Cruz, malowniczego starego miasta Sewilli, są wąskie, więc prażące słońce dochodzi tu rzadko. – Signora, może powróżę z ręki? – namolnie proponują swoje usługi Cyganki. Spoglądamy do góry, by zobaczyć czubek stumetrowej wieży Giralda (wiara), z której za Maurów muezzin wzywał wiernych do modłów. Obok stoi gigantyczna katedra, wzniesiona na miejscu dawnego meczetu: kilkadziesiąt kaplic, wspaniałe prezbiterium, nagrobek Kolumba – trumnę niesie czterech żałobników, uosabiających cztery królestwa: Kastylii, Leonu, Aragonii i Nawarry. Spod katedry pędzimy do alkazaru. Jego architekci najwyraźniej nie szczędzili wysiłku, by stworzyć czarującą rezydencję władców Sewilli. Co krok aromatyczne ogrody, chłodne dziedzińce wyłożone kafelkami, szemrzące fontanny. Z zachwytem stąpamy po komnatach pełnych misternych zdobień. Wąskim korytarzem dochodzimy do Patio de las Doncellas, Dziedzińca Panien, nazwane-go tak na cześć 100 dziewic oddawanych co roku królom mauretańskim jako haracz od chrześcijan. Gdzieś tu zapewne Kolumb z królową Izabelą omawiał wyprawy do obu Ameryk. Z tego miejsca wcześniej władał Sewillą al-Mu’tadid, który zasłynął z tego, że w haremie trzymał 800 kobiet i kazał zdobić tarasy pałacowe kwiatami sadzonymi w czaszkach swoich wrogów. Z pałacu bezlitosnego sułtana zachował się tylko fragment murów. Historia sama wyrównuje rachunki. Kordoba to inne klimaty. To przede wszystkim Mezquita, najpiękniejszy meczet, jaki kiedykolwiek udało się Arabom postawić na Półwyspie Iberyjskim. Las ponad 850 kolumn z granitu, jaspisu i marmuru dzielących salę modłów na 19 naw robi piorunujące wrażenie. W środku półmrok, dopiero po chwili oczy przyzwyczajają się do ciemności. Wobec tak imponującego dzieła trudno powstrzymać zachwyt. Gdyby nie było Mezquity, Kordoba i tak potrafiłaby zauroczyć, uważa Pete. Podziwiamy wspaniałe place i piękne patia. – Muzułmanie założyli tu swój emirat, a potem niezawisły od Bagdadu kalifat – mówi nasz przewodnik. – Był to wówczas najlepiej zorganizowany ośrodek nauki i sztuki, promieniujący na cały Zachód. Kiedy Paryż i Londyn wyglądały jak wioski, Kordoba była już milionową metropolią. Grenada to przede wszystkim najwspanialszy arabski pałac w Alhambrze, wciąż świadczący o potędze ostatniego królestwa Maurów w Hiszpanii. Choć droga ostro pnie się w górę, nie brak turystów pragnących dojść do Alhambry piechotą. Rześki poranek zagrzewa do marszu. Słychać śpiew ptaków i wszystkie języki świata. Tą samą drogą pędzili kiedyś sułtani na koniach: przezorny Ibn Ahmar z rodu Nasrydów, który uczynił z Grenady stolicę swego państwa. Przed nami XIV-wieczny, monumentalny zamek wzniesiony z rdzawej cegły – „al-Hamra”, po arabsku „czerwony”. Surowa budowla na wzgórzu, prawie pozbawiona dekoracji, niczym nie zdradza piękna skrywanego za wysokim murem. „Życie, które w innych częściach Europy traktowano jak przygotowanie do śmierci, tutaj uważano za coś pięknego i niezwykłego. Uszlachetniano je rozwojem nauki i czczono, rozkoszując się przyjemnościami, jakie ze sobą niosło” – pisał Jan Moris w książce „Hiszpania”. W zawiłym układzie komnat i sekretnych przejściach orientuje się tylko Francisco, lokalny przewodnik. Pewnie prowadzi do Seraju, gdzie przyjmowano poselstwa i wyjątkowych gości. – Ta część pałacu była dziełem Jusfusa I, romantycznego, mądrego władcy. Niestety, został on zasztyletowany przez szaleńca podczas modlitwy w meczecie – dodaje. W głębi okazała sala tronowa, zwana Salonem Ambasadorów. Na ścianach mozaiki „azulejos”. Cedrowe sklepienie w kształcie kopuły wyobraża siedem sfer niebieskich muzułmańskiego kosmosu. – Każdy muzułmanin po śmierci, jak każe tradycja, przechodzi przez niebo szmaragdowe, niebieskie, srebrne, złote i perłowe. Dopiero na końcu czeka go raj, czyli siódme niebo – wyjaśnia Francisco. W Koranie raj jest opisany jako bujny, ocieniony ogród, przez który przepływa orzeęwiająca rzeka. Delikatny wiatr porusza konarami drzew, pod którymi w cieniu baldachimów z liści odpoczywają „szczęśliwcy”. Taki obraz pasuje do Generalife, ogrodu i letniego pałacu sułtana sąsiadującego z Alhambrą, dokąd panujący uciekali od dworskich intryg. Stąd wyruszamy też do arabskiej dzielnicy Albaicin. Wzdłuż brukowanych uliczek za wysokim murem stoją mauretańskie wille. Najlepiej przyjść tu wieczorem i wspiąć się na plac San Nicolas. W promieniach zachodzącego słońca, wśród pachnących jaśminów, podziwiamy niezapomniany widok Alhambry. Błędem byłoby nie zobaczyć występów flamenco w restauracjach na Sacramonte. Tańczą tam najlepsze cygańskie zespoły. Sadowimy się na krzesłach jak najbliżej estrady. Kruczowłose tancerki wirują spódnicami, śpiewają o zdradzie, miłości i posyłają w stronę widowni płomienne spojrzenia. Pisał o nich kompozytor Emanuel Chabrier: „Ach te oczy, te kwiaty w ich cudnych włosach, te szale wokół talii, te stopy wystukujące zmieniające się ciągle rytmy, te drżące ramiona. Ole! Ole!”
Obok dam w rękawiczkach i kapeluszach przechadzają się dziewczyny z dredami na głowie. Kolejki do opery konkurują z tłumami w nocnych klubach. Taki jest dziś Wiedeń.
Kiedy pierwszy raz przyjechałam do Wiednia, dobrych kilkanaście lat temu, poczułam się jak prawdziwa Europejka. Akurat zniesiono dla nas wizy i otwarto granice. Spojrzałam z pogardą na Mexico Platz, niegdyś cel drobnych spekulantów znad Wisły, i podążyłam w kierunku katedry św. Szczepana, w której Wolfgang Amadeusz Mozart poślubił Konstancję Weber. W mocnym postanowieniu pokonania 300 stopni katedralnej wieży nie mogło mi nic przeszkodzić. Ani zmęczenie, ani ciężki plecak, w którym jeszcze targałam mineralną z Polski. Strzelista wieża barokowej katedry w samym sercu Wiednia jest doskonałym punktem orientacyjnym dla przyjezdnych. Po drugiej stronie stanęło supernowoczesne centrum handlowe Haas Haus ze szkła, o którym wiedeńczycy ironicznie mówią, że wygląda jak zgnieciona szklanka. Stąd można ruszyć na Graben – reprezentacyjny deptak, po którym tam i z powrotem kursują dorożki, oblepiony po obu stronach eleganckimi sklepami. Jeśli ktoś marzy o drogich prezentach, to tu lub na sąsiedniej ulicy Kohlmarkt kupi torebkę Gucciego, buty Ferragamo i naszyjnik Cartiera. Nad Graben góruje barokowa sylwetka Kolumny Morowej, wzniesiona po epidemii dżumy w 1679 r. Zawsze, kiedy tu jestem, wpadam na chwilę do Segafredo, włoskiej kawiarni. Siedzę i gapię się na ludzi zmierzających na plac św. Szczepana. Środkiem suną damy w eleganckich kapeluszach, dżentelmeni z laseczkami, dziewczyny w podartych dżinsach. Czasem do akcji wkraczają połykacze ognia, akrobaci, klauni, a wokół nich wyrasta tłum zagranicznych gapiów. Stanisław Lem, który przemieszkał tu 3 lata, twierdził, że wiedeńczycy to ksenofobi. Zapatrzeni w czubek własnego nosa, niechętni obcym. Ani razu w czasie tych 3 lat nie dostał zaproszenia z telewizji austriackiej, kiedy jego książki wychodziły w milionowych nakładach. Wiedeń jednak może sobie pozwolić na odrobinę nonszalancji wobec świata. To tutaj Gustaw Klimt namalował jeden z najsłynniejszych pocałunków świata, a Freud stworzył głośną teorię snów. Strauss, nazywany pieszczotliwie Shanim, skomponował w tym mieście najpiękniejsze walce z kultowym „Nad pięknym modrym Dunajem”, Beethoven swoją „Eroicę”, a Mozart „Wesele Figara”. Po bilety do Opery, Staatsoper, stoi się w kilometrowych kolejkach. Trudno też pominąć taką atrakcję, jak Schönbrunn. Barokowy pałac zbudowany z wielkim przepychem jest najczęściej zwiedzanym zabytkiem Wiednia. Suniemy tu za przewodnikiem po majestatycznych komnatach, podziwiamy gobeliny i kryształowe żyrandole. Niekończące się sztukaterie i złote zakrętasy. Możemy też zaszyć się w którejś z tysiąca wiedeńskich kawiarni przy „małej czarnej”. Kawę podają tu na sto sposobów. Trzeba wiedzieć, że schwarzer będzie czarna jak smoła, brauner z odrobiną mleka, melange – pół na pół ze zmiksowanym mlekiem. Niektóre wiedeńskie kawiarnie, takie jak słynny Sacher i Demel, liczą sobie 200 lat. Ale odradzam. Przypominają nobliwe muzea, lepiej wybrać się do Cafe Hawelka lub Cafe Central, w której Lew Trocki grał w bilard i obmyślał rewolucję w Rosji. Po wypoczynku w kawiarni warto wskrzesić w sobie trochę siły, by odwiedzić jeszcze Hofburg. Najlepiej w niedzielę – podczas porannej mszy w tutejszym kościele śpiewa słynny Wiedeński Chór Chłopięcy. Krążymy po ogromnych apartamentach cesarskich, gdzie niegdyś przechadzała się cesarzowa Elżbieta z Franciszkiem Józefem. Austriacy żartują, że po nim zostały im pracowitość oraz skłonność do wczesnego wstawania i zasypiania z kurami. Ten zwolennik spartańskiego życia zrywał się z łóżka o czwartej rano, przyjmował stu interesantów dziennie, a o 20.30 zarządzał ciszę nocną! Ale gdyby nawet cały Wiedeń poszedł wcześnie spać, pozostaje trójkąt bermudzki – żydowska dzielnica, gdzie życie zaczyna tętnić dopiero o północy. W rejonie ulic Rabenstein, Ruprechtplatz i Seitenstettengasse roi się od klubów, barów, dyskotek. Choć w dali szumi Dunaj, wewnątrz atmosfera niczym we Włoszech w letnią upalną noc. W Havana Club ludzie tańczą przy latynoskich rytmach, barmani uwijają się jak w ukropie, najlepiej schodzą egzotyczne drinki z parasolkami. Nie zaszkodzi wznieść toast na cześć Franciszka Józefa!