To polskie letnisko kiedyś pękało w szwach. Dziennie odwiedzało je 30 tysięcy osób
Pierwszy raz trafiłem do Puszczykowa trochę przypadkiem. Szukałem miejsca niedaleko Poznania, gdzie można na chwilę zwolnić tempo, zmienić otoczenie i po prostu odetchnąć. Nie spodziewałem się, że kilkanaście kilometrów dalej znajdę przestrzeń, która tak mocno przypomina dawne letniska z początku XX wieku.
Spis treści: Letniskowy klimat Puszczykowa Historia Puszczykowa. Spacer śladami dawnego letniska Puszczykowo dla aktywnych Gdzie warto zjeść w Puszczykowie? Już po kilku minutach spaceru po Puszczykowie miałem wrażenie, że czas płynie tu inaczej. W powietrzu czuć było zapach sosnowego lasu, w oddali słychać było śpiew ptaków, a wokół mnie rozciągały się wille, które wyglądały jak wyjęte z przedwojennych fotografii. Czułem, że to miejsce ma swoją historię – i że warto ją poznać. Letniskowy klimat Puszczykowa Im dłużej spacerowałem uliczkami Puszczykowa, tym lepiej rozumiałem, dlaczego ponad sto lat temu to właśnie tutaj odpoczywały poznańskie elity. Trudno dziś uwierzyć, że w czasach największej świetności potrafiło tu przyjeżdżać nawet 30 tysięcy osób dziennie. Rozwój kolei pod koniec XIX wieku sprawił, że miejscowość stała się niezwykle łatwo dostępna dla mieszkańców dużych ośrodków, a jej położenie nad Wartą i wśród lasów natychmiast przyciągało wszystkich, którzy marzyli o letnisku zanurzonym w zieleni. Do dziś zachowało się wiele śladów tamtej epoki. Drewniane pensjonaty, willowe rezydencje z szerokimi werandami i ogrody pełne starych drzew tworzą niepowtarzalny klimat. Gdy mijałem kolejne posesje, miałem wrażenie, że chodzę po otwartym muzeum historii wypoczynku. Bez trudu mogłem wyobrazić sobie rodziny spędzające tu całe lato, dzieci biegające boso po trawie i wieczorne kolacje na tarasach z widokiem na las. Historia Puszczykowa. Spacer śladami dawnego letniska Największe wrażenie zrobiło na mnie to, jak blisko natura jest tu obecna na co dzień. Wystarczy kilka kroków, by znaleźć się na jednym ze szlaków prowadzących w głąb Wielkopolskiego Parku Narodowego. Jego krajobrazy są naprawdę wyjątkowe. Jeziora ukryte między drzewami, pagórkowate tereny, wąwozy, wydmy i miejsca widokowe, z których można spojrzeć na okolicę z zupełnie innej perspektywy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/b81b9fc77cb628d833d484b6bb99127f1ea15c7a-f8ef596.jpg" width="933" height="700" alt="Wielkopolski Park Narodowy zachwyca niesamowitym krajobrazem i wspaniałą przyrodą (fot. Bajarka, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-PL)" title="Wielkopolski Park Narodowy zachwyca niesamowitym krajobrazem i wspaniałą przyrodą (fot. Bajarka, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-PL)" /> Miejscowi mówią, że już sto lat temu uważano Puszczykowo za idealne miejsce do rekonwalescencji. I faktycznie – oddycha się tu inaczej. Świeże, wilgotne powietrze znad lasu i rzeki sprawia, że nawet krótki spacer potrafi zregenerować bardziej niż godziny spędzone w mieście. Nic dziwnego, że wiele osób, które przyjeżdżają tu po raz pierwszy, zaczynają poważnie myśleć o przeprowadzce. Zauważyłem też coś, co wyróżnia Puszczykowo na tle innych podpoznańskich miejscowości. Rozwija się, ale z poszanowaniem swojej historii. Nowoczesne domy i wille powstają tu z wyczuciem – tak, by harmonijnie wpasować się w otoczenie. Nie ma tu pośpiechu, agresywnej zabudowy ani przesytu betonu. Zamiast tego jest przestrzeń, zieleń i architektura, która nie próbuje wygrać z naturą, tylko z nią współgra. Puszczykowo dla aktywnych Jako osoba aktywna, od razu zwróciłem uwagę na sportowy charakter miasta. Puszczykowo żyje ruchem. Na ścieżkach mijam biegaczy, rowerzystów, osoby uprawiające nordic walking, a na leśnych trasach – całe rodziny spędzające czas na świeżym powietrzu. Podczas mojego pobytu w Puszczykowie zajrzałem do tenisowej akademii, którą wiele lat temu stworzył dziadek Angelique Kerber. To tu przyszła mistrzyni wielkoszlemowa zaczynała swoją karierę i stawiała pierwsze kroki na korcie. Dziś obiekt jest dobrze wyposażony – znajdziemy tu korty na świeżym powietrzu, a także hale z twardymi i dywanowymi nawierzchniami. Co ciekawe, dopiero na miejscu odkryłem, że tradycje tenisowe w Puszczykowie mają znacznie dłuższą historię, niż mogłoby się wydawać. Już w XX wieku odbywały się tu pierwsze turnieje, które przyciągały zarówno miejscowych, jak i letników. Dzisiejsza akademia wydaje się więc kontynuacją czegoś, co w tym mieście dojrzewało od dekad. Gdzie warto zjeść w Puszczykowie? Na koniec mojej wizyty zajrzałem do Restauracji Lokomotywa, miejsca od lat polecanego zarówno przez mieszkańców, jak i turystów odwiedzających Puszczykowo. Od progu czuć tu ciepłą atmosferę i klimat nawiązujący do dawnych podróży koleją. W menu wyróżniają się potrawy przygotowywane na mące orkiszowej – inspirowane tradycyjnymi przepisami, lecz podane w lżejszej, współczesnej odsłonie. A jeśli ktoś lubi słodkości, koniecznie powinien zabrać paczuszkę orkiszowych ciasteczek. Wybór jest tak duży, że trudno zdecydować się tylko na jedno. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Zboczyłem z głównego szlaku. To była najlepsza decyzja tej podróży
Krajna to region pełen niespodzianek – od tajnych bunkrów, przez rezerwaty, po lokalne historie przekazywane z pokolenia na pokolenie. Podczas wyprawy ze Złotowskim Korpusem Ekspedycyjnym zobaczyłam zupełnie inne oblicze tej krainy.
Spis treści: „Pomiędzy” kulturami i krajobrazami – tożsamość Krajny zapisana w terenie Złotowski Korpus Ekspedycyjny, czyli Krajna odkrywana w terenie Bunkry i tajne obiekty Diabelski Skok Wysadzony most na Gwdzie Miasto idealne na spokojne zwiedzanie Krajnę poznaję podczas wędrówki po regionie, który od wieków pełnił rolę pogranicza. To miejsce, gdzie historia zapisała się w krajobrazie – w lasach, rzekach i dawnych trasach. Podczas tej wyprawy trafiam na ślady militarnej przeszłości, obszary chronione oraz miasta o długiej historii. To spokojna, ale bardzo różnorodna podróż. „Pomiędzy” kulturami i krajobrazami – tożsamość Krajny zapisana w terenie Krajna od samego początku daje mi poczucie bycia „pomiędzy”. Nazwa tego regionu wywodzi się od położenia na krańcu dawnych ziem hipotetycznych Polan, na styku z Pomorzem, i to poczucie pogranicza jest tu wciąż wyczuwalne. Historia regionu zapisała się w naturalnych granicach – rzekach, bagnach i lasach, które przez wieki wyznaczały nie tylko granice administracyjne, ale też rytm codziennego życia. Przemierzając Krajnę, widzę, jak różnorodny jest to obszar. Region rozciąga się pomiędzy Gwdą, Brdą, Notecią, Debrzynką i Kamionką, sąsiaduje z Kaszubami, Borami Tucholskimi i Pałukami. Krajobraz zmienia się niemal niepostrzeżenie, a wraz z nim zmienia się charakter miejsc i opowieści. To kraina, w której wpływy kulturowe przenikały się przez pokolenia. Jednym z najbardziej czytelnych symboli tej odrębności jest haft krajeński. Towarzyszył mieszkańcom od pokoleń, zdobiąc stroje i przedmioty codziennego użytku. Dziś postrzegam go jako znak ciągłości – nie tylko pamiątkę po przeszłości, lecz element tożsamości, który wciąż funkcjonuje i przypomina o lokalnym charakterze regionu. Złotowski Korpus Ekspedycyjny, czyli Krajna odkrywana w terenie Poznając Krajnę, trafiam na działalność Złotowskiego Korpusu Ekspedycyjnego. To właśnie dzięki nim odkrywam region w sposób, który najbardziej mi odpowiada – w terenie, z dala od utartych szlaków i bez pośpiechu. Liczy się tu doświadczenie i kontakt z miejscem, a nie szybkie „odhaczenie” kolejnych punktów na mapie. Stowarzyszenie tworzą pasjonaci, którzy od lat organizują rajdy, wyprawy i gry terenowe. Ich inicjatywy pozwalają spojrzeć na Krajnę z lokalnej perspektywy, bez masowej turystyki, za to z dużą uważnością na historię i krajobraz. Mam okazję spędzić czas z lokalnymi pasjonatami, którzy prowadzą mnie w miejsca rzadko opisywane i mało znane, nawet mieszkańcom regionu. To wtedy zaczynam rozumieć, że Krajnę najlepiej poznaje się, zwalniając tempo i uważnie słuchając opowieści terenu. Bunkry i tajne obiekty Jednym z najbardziej poruszających punktów wyprawy są pozostałości dawnej jednostki wojskowej w okolicach Brzeźnicy Kolonii. To tutaj znajdował się tajny Obiekt 3002 – jeden z trzech składów głowic atomowych zbudowanych w Polsce w ramach porozumień polsko-radzieckich. Przez blisko dwie dekady teren ten funkcjonował w pełnej tajemnicy, a w oficjalnych dokumentach figurował jedynie jako las. Dziś, poruszając się pomiędzy betonowymi konstrukcjami, widzę bunkry serii 3000, charakterystyczny obiekt typu Granit, pozostałości okopów, wartowni i infrastruktury wojskowej. Skala tej inwestycji robi ogromne wrażenie, zwłaszcza w zestawieniu z ciszą i spokojem otaczających lasów. Spacer po tym miejscu uświadamia mi, jak blisko codziennego krajobrazu toczyła się historia o globalnym znaczeniu. To jeden z tych momentów, w których Krajna pokazuje swoje najbardziej nieoczywiste oblicze. Diabelski Skok Jednym z największych zaskoczeń na krajeńskich szlakach okazuje się Rezerwat Diabelski Skok. Położony u źródeł rzeki Rurzycy, jest jednym z najstarszych rezerwatów przyrody w Wielkopolsce. Głęboki jar tworzy tu specyficzny mikroklimat, zupełnie odmienny od otaczających borów sosnowych. Wędrując stromymi zboczami, mijam liczne źródła, z których rodzi się rzeka i jeziora na jej dalszym biegu. Roślinność przypomina raczej tereny górskie niż północną Polskę, a cisza tego miejsca sprawia, że naturalnie zwalniam. To właśnie tutaj wyprawa zostaje zwieńczona filiżanką kawy. W takich okolicznościach ten prosty gest nabiera zupełnie innego znaczenia i na długo zostaje w pamięci jako jeden z najbardziej osobistych momentów całej podróży. Wysadzony most na Gwdzie Kolejnym miejscem na mojej trasie jest wysadzony most na rzece Gwdzie, położony pomiędzy Złotowem a Jastrowiem. To pozostałość po dawnej linii kolejowej, która funkcjonowała przed II wojną światową i nigdy nie została odbudowana po jej zakończeniu. Most został zniszczony w 1945 roku, a do dziś w terenie widoczne są betonowe przyczółki oraz fragmenty stalowej konstrukcji, przechylone nad nurtem rzeki. Podczas postoju w tym miejscu mogę dokładnie przyjrzeć się zachowanym elementom mostu i zrozumieć, jak duży był to obiekt. Przerwana konstrukcja wyraźnie pokazuje skalę zniszczeń wojennych oraz wpływ tamtych wydarzeń na lokalną infrastrukturę. To punkt na trasie, który pełni dziś głównie funkcję krajoznawczą i historyczną, przypominając o dawnym przebiegu linii kolejowej i losach regionu w ostatnich miesiącach wojny. Miasto idealne na spokojne zwiedzanie Wyprawa po Krajnie prowadzi mnie w końcu do Złotowa. To miasto o średniowiecznych korzeniach, które w naturalny sposób zamyka całą opowieść. Spacerując po Złotowie, widzę, jak historia, przyroda i codzienne życie przenikają się tu bez wyraźnych granic. Zachowane domy szachulcowe przypominają o dawnym charakterze miasta, a Muzeum Ziemi Złotowskiej pozwala lepiej zrozumieć przeszłość regionu. Na rynku, przed ratuszem, stoi figura jelenia – symbol miasta. Punktualnie w południe jeleń obraca się wokół własnej osi i wydaje dźwięki przypominające rykowisko. Jeśli nie chcę czekać, mogę uruchomić to widowisko SMS-em. Ten drobny detal doskonale oddaje lokalny charakter miejsca. Złotów to także miasto wody i zieleni. Leży pomiędzy pięcioma jeziorami, a przez jego teren przepływa rzeka Głomia. Jezioro Miejskie z promenadą, Półwysep Rybacki, amfiteatr i Zagroda Krajeńska tworzą przestrzeń idealną do odpoczynku po dniach spędzonych w terenie. Źródło: Wielkopolska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
To tu wielki romantyk przeżył wielką namiętność. Co skrywa pałac w Śmiełowie?
W niewielkim Śmiełowie, położonym malowniczo między Jarocinem a Żerkowem, mieści się jedno z najbardziej nastrojowych muzeów literackich w Polsce. To tu, w 1831 roku, Adam Mickiewicz znalazł bezpieczne schronienie, a miejsce to na zawsze zapisało się w historii polskiego romantyzmu.
Spis treści: „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Śladami wieszcza Chwila na oddech Punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – panorama, której trudno zapomnieć Kiedy ruszałem w stronę Śmiełowa, nie spodziewałem się, że odkryję przestrzeń tak mocno przesiąkniętą historią, a jednocześnie tak urzekającą krajobrazem. Zaledwie kilkanaście kilometrów od Jarocina natrafiłem na widoki, które zostają w pamięci na długo. Wśród pagórków Szwajcarii Żerkowsko-Czeszewskiej wznosi się klasycystyczny pałac, otoczony zabytkowym parkiem. Od ponad pięciu dekad pełni funkcję Muzeum Adama Mickiewicza. Pisał, że Śmiełów jest dla niego „jedynym miejscem, gdzie mogę odpocząć”. „Polska Szwajcaria” i pałac, w którym każdy pokój opowiada historię Rezydencję ukończono w 1797 roku. Zaprojektowana przez Stanisława Zawadzkiego – twórcę słynnych założeń w Dobrzycy i Lubostroniu – zachwyca symetrią, monumentalnym portykiem jońskim i arkadowymi galeriami. To architektura, która nie tylko imponuje, ale także zaprasza do zanurzenia się w jej opowieści. Po przekroczeniu progu pałacu ma się wrażenie, że dawne rody – od Gorzeńskich po Chełkowskich – wciąż są tu obecne. Właśnie w tych wnętrzach Adam Mickiewicz zatrzymał się, próbując przedostać się do powstania listopadowego. Chodził tymi samymi alejkami, przesiadywał w tych samych pokojach i przeżywał jedno z najgorętszych romansowych epizodów swojego życia – uczucie do Konstancji Łubieńskiej. A widoki na „polską Szwajcarię”, które dziś podziwiam z tych samych okien, znalazły odbicie w słynnej inwokacji do „Pana Tadeusza”. Wnętrza zdobią imponujące sztukaterie Michała Ceptowskiego i freski braci Smuglewiczów. Pałac mógłby równie dobrze stać w jednej z europejskich metropolii, a jednak stoi tutaj – w sercu wielkopolskiej prowincji. Losy rezydencji nie zawsze były łaskawe. Podczas II wojny światowej została ograbiona, a później zamieniona na mieszkania pracownicze i szkolne klasy. Dopiero w 1955 roku rozpoczęto odbudowę i tworzenie muzeum. Dziś znajdują się tu unikatowe pamiątki związane z Mickiewiczem oraz przedmioty należące do dawnych właścicieli majątku. Zgromadzono również artefakty po innych romantykach – Juliuszu Słowackim czy Cyprianie Kamilu Norwidzie. Śladami wieszcza Muzeum w Śmiełowie to jedyny w Polsce obiekt w całości poświęcony Adamowi Mickiewiczowi. Od pierwszych chwil uwagę zwiedzających przyciąga jasna amfilada salonów wypełniona rękopisami, pierwodrukami, listami, obrazami i pamiątkami związanymi z poetą oraz kulturą polskiego romantyzmu. Wystawa układa się w opowieść o życiu twórcy – od młodości na Litwie, przez działalność filomacką i emigrację, aż po twórczość paryską. Multimedialne stanowiska pozwalają posłuchać fragmentów „Pana Tadeusza” i obejrzeć pierwsze wydania poematu. Na piętrze znajdują się historyczne wnętrza z pamiątkami po rodzie Chełkowskich oraz artefaktami związanymi z osobami odwiedzającymi Śmiełów: Sienkiewiczem, Paderewskim czy Wojciechem Kossakiem. Chwila na oddech Drugim sercem muzeum jest rozległy park w stylu angielskim. Romantyczne alejki, starodrzew, malownicze stawy i rzeźby sprawiają, że spacer staje się integralną częścią wizyty. Wśród najważniejszych miejsc znajdują się: Ogródek Zosi, pomnik Mickiewicza – jedno z najstarszych upamiętnień poety w Wielkopolsce, wyspa ze „Świątynią dumania”, mostki i zakola Lutyni, która przecina park. To przestrzeń, która sama narzuca wolniejsze tempo. Idealna, by usiąść z książką, przeczytać ulubione wersy lub po prostu chłonąć atmosferę romantycznego dworku. Miejscowa legenda mówi, że to tutaj Mickiewicz miał posadzić dąb po upadku obrony Warszawy, co dodatkowo dodaje miejscu symbolicznej mocy. Punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – panorama, której trudno zapomnieć W drodze z Śmiełowa do Żerkowa warto zatrzymać się na punkcie widokowym na Szwajcarię Żerkowską. To jedno z najpiękniejszych miejsc panoramowych w tej części kraju. Z platformy można dostrzec pałac w Śmiełowie, kościół w Brzóstkowie, a przy dobrej pogodzie nawet Pyzdry. Dla mnie Śmiełów stał się jednym z tych miejsc, do których chce się wracać – choćby tylko po to, by jeszcze raz spojrzeć z platformy na pałac i przekonać się, że historia, natura i kultura potrafią tu współistnieć w idealnej harmonii. Źródło: Wielkopolska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
25 mało znanych faktów o Holandii, których nie znajdziesz w przewodnikach
Ciekawostki o Holandii potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych podróżników. Od narodzin tulipomanii po absurdalne prawa – ten kraj skrywa więcej tajemnic, niż się wydaje.
W tym artykule: Co warto wiedzieć na temat Holandii 25 ciekawostek o Holandii Holandia to nie tylko kraj wiatraków i rowerów. Mało kto wie, że w Amsterdamie jest więcej rowerów niż mieszkańców, a pewne prawo zakazuje… chodzenia tyłem po ulicy w niedzielę! Choć wiele osób kojarzy Holandię głównie z liberalnym podejściem i pięknymi krajobrazami, to dopiero zgłębiając lokalne zwyczaje, poznajemy jej prawdziwe oblicze. Co warto wiedzieć na temat Holandii Holandia to kraj położony w północno-zachodniej części Europy, z terytorium zależnym na Karaibach. Graniczy tylko z dwoma państwami – Belgią i Niemcami. Północno-zachodnia część kraju leży nad wybrzeżem Morza Północnego i dzieli granice morskie z Wielką Brytanią, Belgią oraz Niemcami. Holandia jest jednym z 6 państw założycielskich Unii Europejskiej. Ponadto jest współzałożycielem strefy euro, G10, NATO, OrganizacjI Współpracy Gospodarczej i Rozwoju i Światowej OrganizacjI Handlu. Największym miastem, a zarazem stolicą konstytucyjną Holandii, jest Amsterdam – dynamiczna metropolia, znana z unikalnej architektury, sieci kanałów, bogatej sceny artystycznej i liberalnej atmosfery. To również drugie najchętniej odwiedzane miasto Europy, przyciągające rocznie miliony turystów z całego świata. Co ciekawe, Holandia należy do grona nielicznych państw, które mają dwie stolice. Podczas gdy Amsterdam pełni funkcje reprezentacyjne i symboliczne, to Haga (Den Haag) uznawana jest za stolicę administracyjną. Właśnie tam mieści się siedziba rządu, parlamentu, rodziny królewskiej, a także kluczowe instytucje międzynarodowe, w tym Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości i Międzynarodowy Trybunał Karny. Wśród innych znaczących miast Holandii znajdują się: Rotterdam – największy port w Europie i centrum nowoczesnej architektury, znane z odważnych projektów urbanistycznych i kosmopolitycznego charakteru. Utrecht – historyczne miasto uniwersyteckie o średniowiecznym rodowodzie, z klimatycznymi kanałami i zabytkowymi kościołami. Eindhoven – technologiczne serce kraju, związane z firmą Philips i innowacjami przemysłowymi, a także siedziba jednego z czołowych klubów piłkarskich – PSV Eindhoven. Holandia, mimo stosunkowo niewielkiej powierzchni, wyróżnia się wysokim stopniem urbanizacji i doskonale rozwiniętą infrastrukturą transportową, co sprawia, że nawet mniejsze miasta są dobrze skomunikowane z głównymi ośrodkami gospodarczymi i kulturalnymi. Niderlandy pod względem powierzchni (41 526 km kw.) zajmują odległe 30. miejsce w Europie. Kraj podzielony jest na 12 prowincji i 388 gmin. W skład Królestwa zaliczamy sześć zamorskich państw na Karaibach, które oczywiście nie należą do struktury Unii Europejskiej. Terenami zależnymi są: Aruba, Curaçao, Bonaire, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten. Według statystyk z 2022 roku, w Holandii mieszka ponad 17,5 miliona osób. Jest jednym z najgęściej zaludnionych krajów na świecie, z wynikiem 530 osób na km2. W tym samym roku odnotowano także wzrost Polonii, która wynosiła blisko 220 tysięcy polskich obywateli zamieszkałych na niderlandzkich terenach. Językiem urzędowym jest niderlandzki i dla ponad 23 milionów ludzi jest on językiem ojczystym. Dodatkowo w północnej prowincji Friesland obowiązuje drugi język urzędowy – fryzyjski. Szacuje się, że operuje nim mniej niż 400 tysięcy mieszkańców. Jednak wybierając się na wycieczkę nie musimy się martwić o problemy komunikacyjne. Dlaczego? Według EF English Proficiency Index ponad 90% Holendrów mówi po angielsku. Walutą obowiązującą na terenie Niderlandów, jak w większości państw należących do Unii Europejskiej, jest euro. Przed wprowadzeniem do obiegu europejskiego środka płatności, jednostką monetarną w Holandii był gulden (tłum. złoty), wprowadzony w 1434 roku. Jedno euro to w przeliczeniu ok. 2.2 NLG. Ustrój Holandii to parlamentarna monarchia konstytucyjna. Głową państwa jest monarcha, który mianuje szefa rządu – premiera. Władza wykonawcza leży w rękach rady ministrów. Niderlandy są jednym z 12 europejskich państw, na czele którego stoi rodzina królewska. Obecnie na tronie zasiada Wilhelm-Aleksander, syn królowej Beatrycze. 25 ciekawostek o Holandii Niderlandy czy Holandia? Od 2020 roku oficjalną nazwą leżącego nad Morzem Północnym państwa są „Niderlandy”, a właściwie Królestwo Niderlandów (licząc terytoria zależne). Tamtejszy rząd zrezygnował z „Holandii”, by zwiększyć popularność mniej znanych regionów. Holandia to bowiem niewielki obszar składający się z dwóch prowincji: Noord-Holland i Zuid-Holland. Niderlandy złożone są z 12 prowincji. Dlaczego kolorem narodowym Holendrów jest pomarańczowy? Do jego popularności przyczyniła się rodzina królewska, bowiem monarchowie wywodzą się z Domu Orańskiego (ang. House of Orange). Dlatego drużyny narodowe występują w oficjalnych rozgrywkach międzynarodowych w pomarańczowych strojach. 27 kwietnia w Niderlandach odchodzony jest Dzień Króla (Koningsdag). Holendrzy tłumnie wychodzą wówczas na ulice, bawią się wspólnie podczas imprez plenerowych i wiwatują na cześć władcy. Następczynią holenderskiego tronu jest 20-letnia księżniczka Amalia, najstarsza córka króla Wilhelma-Aleksandra i królowej Maksymy. „Kwiaciarnia świata” – tak potocznie nazywana jest Holandia. Nic w tym dziwnego, bowiem Holendrzy to globalni liderzy w eksporcie ciętych kwiatów. Ponad 80% światowych cebulek pochodzi właśnie stąd. Każdego roku z blisko 4 miliardów wyprodukowanych tulipanów, ponad 2 mld opuszcza granice kraju i wędruje do najodleglejszych zakątków globu. Czy tulipany pochodzą z Holandii? Jak się okazuje, nie. Ciężko w to uwierzyć, ale powszechny symbol Holandii pochodzi z Turcji i został sprowadzony w XVI wieku. Przypomnijmy, że trzecia sobota stycznia jest Narodowym Dniem Tulipana. Tulipanowa gorączka, która ogarnęła Holandię w XVII, sprawiła, że ceny cebulek poszły znacząco w górę i przewyższały nawet wartości nieruchomości. Oczywiście skończyło się to krachem i przemysł upadł w 1637 roku. Holandia mierzy wysoko. Nie jest to jednak zasługa wysokiego budownictwa, a ludzi. Holendrzy są najwyższymi narodem na świecie. Średnia wysokość obywatela Niderlandów wynosi prawie 176 cm. Statystycznie mężczyźni mierzą niecałe 183 cm, a kobiety 171 cm. Wynikać to może z ogólnodostępnej opieki zdrowotnej, niskich nierówności społecznych czy diety bogatej w nabiał. W 2001 roku Królestwo Niderlandów stało się pierwszym kraje na świecie, które zalegalizowało małżeństwa jednopłciowe. Co więcej, stolica kraju, czyli Amsterdam jest jednym z najbardziej LGBTQ-friendly miast na świecie. W centrum metropolii znajdziemy Homomonument, pomnik upamiętniający wszystkich prześladowanych homoseksualistów bez znaczenia na pochodzenie. Mieszkańcy Niderlandów nie mają nic do ukrycia. Spacerując po uliczkach Amsterdamu, oprócz pięknej architektury, można podziwiać także wnętrza mieszkań. Bardzo rzadko spotykane są tutaj powieszone firanki w oknach. Ich otwarta kultura nie ma konkretnego wyjaśnienia. Mówi się, że uczciwi obywatele nie mają nic do ukrycia. Narodowym przysmakiem Holandii jest lukrecja. W ciągu roku Holendrzy spożywają aż 32 miliony kilogramów tego słodkiego przysmaku, co daje 2 kg słodkości na osobę. Niderlandy są najniżej położonym krajem w Europie. Blisko 26% całkowitej powierzchni znajduje się poniżej poziomu morza, w tym amsterdamskie lotnisko Schiphol. Najwyżej położonym punktem jest wzgórze w Vaalserberg (322,5 m n.p.m.), natomiast najniższym – Zuidplaspolder (7 m p.p.m). Stąd nieoficjalna nazwa kraju – Holandia oznacza „niziny”. Holendrzy są jedną z najbardziej aktywnych fizycznie oraz najzdrowszych nacji na świecie. Opierając się na danych Euro Baromteru, aż 56% osób uprawia sport przynajmniej raz w tygodniu. Na tle europejskiej średniej – która wynosi 40% – wypadają znakomicie. Holandia jest piątym najszczęśliwszym krajem na świecie według raportu World Happiness Report 2023. Przed nią znajdują się tylko Finlandia, Dania, Islandia i Szwajcaria. W Amsterdamie znajduje się 1281 mostów, które są jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta. W tysiącach liczone są również wiatraki, czyli kolejny niekwestionowany symbol Holandii. Większość z nich jest dostępna dla turystów, a mała część nadal pełnią swoja pierwotną funkcję. Niektóre z nich odprowadzają wody z lądu, a inne nadal mielą ziarna na mąkę. Wiatraki Kinderdijk znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO od 1997 roku. Królestwo Niderlandów słynie także z rowerów. Znajdziemy tutaj ponad 37 tysięcy kilometrów ścieżek dla rowerzystów. Co ciekawe, w pomarańczowym kraju jest o 5 milionów rowerów więcej niż mieszkańców. Na 17 milionów mieszkańców przypada 22 mln jednośladów (na jedną osobę przypada 1,3 dwukołowca). Przypuszcza się, że Holendrzy pokonują dziennie na rowerze przynajmniej 3 km. Najpowszechniejszym przestępstwem w Holandii jest ich kradzież. Co roku notuje się ponad 100 tysięcy takich wykroczeń. Pełna nazwa KLM to Koninklijke Luchtvaart Maatschappij. Holenderskie linie lotnicze zostały założone w 1919 roku. Flagowy przewoźnik Niderlandów jest najstarszą, działająca linią na świecie. Niderlandy posiadają również bardzo bogatą historię alkoholową. To właśnie w Holandii, w XVI wieku, wynaleziony został gin. Co więcej, tulipanowa kraina jest drugim, największym eksporterem piwa na świecie. Wiele znanych marek pochodzi właśnie stąd: Heineken, Grolsch czy Amstel. Giethoorn to niewielka wioska nazywana „Wenecją Holandii”. Nie znajdziemy tutaj żadnych ulic oraz samochodów, tylko łódki i kanały. Kolor marchewki, który znamy obecnie, został zmieniony przez holenderskich rolników, by w ten sposób uhonorować Wilhlma Orańskiego, który przyczynił się do odzyskanie przez kraj niepodległości. Pierwotnie warzywa miały barwę białą, fioletową i bladożółtą. Hymn Holandii jest najstarszym na świecie. Narodowa pieśń została skomponowana w latach 1569-1572 przez muzyka Wilhelmusa, choć za oficjalny hymn uznano ją dopiero w 1932 roku. Pub Drie Gezusters (Trzy Siostry) w Groningen nosi miano największego pubu na Starym Kontynencie. Traktowany jest jako narodowy zabytek. Król Willem-Alexander jest miłośnikiem latania. Przez ponad dwie dekady monarcha pracował dwa razy w miesiącu jako drugi pilot w KLM Royal Dutch Airlines. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Ciekawostki o Belgii – nie tylko frytki, czekolada i diamenty
Belgia zaskakuje nie tylko malowniczą Brugią i świetną czekoladą. Kraj ten skrywa wiele ciekawostek, które potrafią zaintrygować nawet najbardziej doświadczonych podróżników. Poznaj fakty, które pozwolą lepiej poznać ten niewielki europejski kraj.
Spis treści: Belgia – państwo kontrastów, integracji i europejskiego znaczenia Ciekawostki o Belgii – 30 mniej znanych faktów na temat jednego z krajów Beneluksu Choć Belgia często kojarzy się przede wszystkim z Brukselą, unijnymi instytucjami, frytkami czy czekoladą, to ma do zaoferowania znacznie więcej niż mogłoby się wydawać. Ten stosunkowo niewielki kraj to serce zjednoczonej Europy kryje w sobie nieoczywiste fakty, intrygujące miejsca i zaskakujące tradycje, które czynią go niezwykle interesującym kierunkiem podróży. Dla wielu odwiedzających Belgia okazuje się pełna kontrastów i niespodzianek – zarówno w dużych miastach, jak i na prowincji. Belgia – państwo kontrastów, integracji i europejskiego znaczenia Belgia, oficjalnie Królestwo Belgii, to państwo położone w północno-zachodniej Europie, nad Morzem Północnym, graniczące z czterema krajami: Francją, Luksemburgiem, Niemcami i Holandią. Należy do unii gospodarczej Beneluksu i odgrywa kluczową rolę w strukturach międzynarodowych, takich jak Unia Europejska, NATO, ONZ, a także Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Powierzchnia Belgii wynosi 30 530 km², co czyni ją niemal dziesięciokrotnie mniejszą od Polski. Pomimo niewielkich rozmiarów, kraj ten ma istotne znaczenie polityczne i gospodarcze w Europie. Według szacunków na 2025 rok, liczba ludności Belgii przekroczyła 11,8 miliona mieszkańców, co nadal plasuje ją wśród najgęściej zaludnionych krajów świata – średnio ponad 385 osób na km². Gęstość zaludnienia jest szczególnie wysoka w Regionie Stołecznym Brukseli oraz w aglomeracjach takich jak Antwerpia i Gandawa. W Belgii mieszka również znacząca Polonia, której liczebność przekracza obecnie 75 tysięcy osób. Największe skupiska Polaków znajdują się w Antwerpii, Liege oraz Brukseli, gdzie działa wiele organizacji polonijnych i szkół z językiem polskim. Bruksela, będąca stolicą Belgii i największym miastem kraju, odgrywa wyjątkową rolę na arenie międzynarodowej. Znajdują się tu siedziby głównych instytucji UE, takich jak Komisja Europejska, Rada Europejska, Parlament Europejski (część sesji) oraz kwatera główna NATO. Dzięki temu Bruksela bywa nazywana „stolicą Europy”. Znana jest również z zabytków, takich jak Grand Place, Pałac Królewski, czy ikoniczne Atomium – monumentalna stalowa konstrukcja symbolizująca cząsteczkę żelaza. System językowy Belgii jest skomplikowany i odzwierciedla wielonarodowy charakter państwa. Obowiązują trzy języki urzędowe: niderlandzki (flamandzki), francuski oraz niemiecki. Niderlandzki, używany głównie w Flandrii, stanowi język ojczysty dla około 60% populacji. Francuski dominuje w Walonii i w Brukseli – mówi nim około 39% obywateli. Język niemiecki, choć urzędowy, używany jest przez niespełna 1% ludności, głównie we wschodniej części Walonii. Bruksela pozostaje oficjalnie dwujęzyczna – z dominacją języka francuskiego. Od 2002 roku oficjalną walutą Belgii jest euro (€). Zastąpiło ono franka belgijskiego (BEF), który był w obiegu od XIX wieku. Kurs wymiany przy wprowadzeniu euro wynosił 1 € = 40,3399 BEF. Belgia odgrywa istotną rolę w kształtowaniu polityki monetarnej strefy euro poprzez udział w pracach Europejskiego Banku Centralnego. Belgia pozostaje konstytucyjną monarchią parlamentarną. Głową państwa jest król Filip I Koburg, który objął tron w 2013 roku po abdykacji swojego ojca, króla Alberta II. Chociaż monarcha pełni funkcje głównie reprezentacyjne, posiada również prerogatywy konstytucyjne, m.in. mianowanie premiera, podpisywanie ustaw i reprezentowanie kraju na arenie międzynarodowej. W 2025 roku Filip I kontynuuje aktywność w dziedzinach społecznych, edukacyjnych i ekologicznych, wspierając m.in. działania na rzecz zielonej transformacji Belgii. Zgodnie z modelem federalnym, Belgia podzielona jest na trzy regiony autonomiczne: Region Flamandzki, Region Waloński oraz Region Stołeczny Brukseli, który można zwiedzić w 48 godzin. Regiony te mają odrębne parlamenty i rządy, odpowiedzialne za politykę w takich dziedzinach jak edukacja, transport, gospodarka czy opieka zdrowotna. Regiony flamandzki i waloński podzielone są dodatkowo na 10 prowincji, które w 2025 roku są zorganizowane w 43 okręgi administracyjne. Ten podział ma na celu uwzględnienie różnorodności językowej i kulturowej kraju oraz umożliwienie sprawnego zarządzania lokalnego. Ciekawostki o Belgii – 30 mniej znanych faktów na temat jednego z krajów Beneluksu Belgia odzyskała niepodległość, oddzielając się od Królestwa Niderlandów w 1830 roku w wyniku rewolucji belgijskiej. Decyzja o jej suwerenności została potwierdzona na konferencji londyńskiej. W 1831 uchwalono konstytucję i wybrano nowego króla – Leopolda I. Oba państwa połączono w 1815 roku na mocy kongresu wiedeńskiego. Wcześniej Belgia znajdowała się pod okupacją francuską. Stosunkowo młode państwo zawdzięcza nazwę Rzymianom. Gdy Juliusz Cezar podbijał północną Galię (dzisiejsza Belgia), plemię zamieszkujące tereny nazywało się Belgae. W ten sposób zdobyte tereny zyskały nazwę „Gallia Belgica”. Wcześniej wspominaliśmy, że mieszkańcy posługują się aż trzema językami w zależności od regionu. Co ciekawe, ponad połowa populacji traktuje jako swój pierwszy język niderlandzki, jednak aż 80% mieszkańców mówi po francusku. Wynika to z tego, że większość Wspólnoty Flamandzkiej używa również języka francuskiego jako drugiego. Do Belgii należy nieoficjalny rekord świata 652 dni – jak podaje Reuters – bez bez uformowanego rządu. Fakt ten nie przeszkodził, aby Królestwo przewodniczyło Unii Europejskiej w 2010 roku. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem czekoladowej krainy jest Manneken Pis, czyli posąg siusiającego chłopca. Znajdziemy go w pobliżu Wielkiego Placu w Brukseli. Chłopiec ma bogatą garderobę i można go zobaczyć w różnych kostiumach, zgodnie z zaplanowanym wcześniej harmonogramem. Istnieje wiele legend na jego temat. Najpopularniejsza z nich mówi, że dziecko uratowało Belgię przed oblężeniem, oddając mocz na płonący knot ładunków wybuchowych najeźdźców. Z czego znana najbardziej jest Belgia? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Ich znakiem rozpoznawczym są m.in. frytki, gofry, czekolada oraz piwo. Frytki narodziły się w Belgii i podobno tutaj spróbujemy najpyszniejszych smażonych ziemniaków na świecie. Podobno sekret tkwi w ich podwójnym smażeniu. Według lokalnych mieszkańców, najlepszym dodatkiem do frytek jest majonez. Pierwsze wzmianki o produkcji czekolady pochodzą sprzed 400 lat. Belgowie potrafią wyprodukować jej aż do 600 tysięcy ton rocznie. Znajdziemy tutaj ponad 2 tysiące sklepów z światowej klasy wyrobami czekoladowymi. Roczne spożycie na jednego mieszkańca wynosi około 6 kg. Najwięcej czekolady sprzedaje się na międzynarodowym lotnisku w Brukseli. Piwo nosi status narodowego napoju Belgii i istnieje tu ponad 1000 różnych jego odmian. Nic dziwnego, że każde z nich podawane jest w innej szklance. Belgowie nie akceptują piwa w nieodpowiednim do niego szkle. Zaskoczyć może informacja, że w latach 70. XX w. dzieci do szkolnych obiadów dostawały lekkie piwo. Na całe szczęście władza wymieniła je na napój bezalkoholowy, chociaż nadal pojawiają się głosy poparcia tej tradycji. W Belgii powstała pierwsza Akademia Piwa. Kultura belgijskiego piwa została wpisana w 2016 roku na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Wafle brukselskie czy gofry z Liège – jaka jest różnica? Pierwsze z nich są robione z białek lub rzadkiego ciasta drożdżowego, dzięki czemu są o wiele lżejsze i mają prostokątny kształt. Drugie, z dodatkiem cukru perłowego, posiadają bardziej karmelowy smak. Gofry z Liège są o wiele grubsze i bogatsze. Do granic belgijskiego imperium kolonizacyjnego należało ulokowane w Afryce Środkowej Kongo. Królestwo rządziło krajem 80 razy większym od siebie. Antwerpia szczyci się tytułem światowej stolicy diamentów. Ponad 80% kamieni szlachetnych szlifowanych i sprzedawanych jest tutaj. Większość z nich została pozyskana z dawnej kolonii w Kongo. Signal de Botrange to najwyższy szczyt Ardenów oraz punkt belgijskiego królestwa. Jego wysokość wynosi 694 m n.p.m. Co ciekawe, przewyższa o niewiele ponad połowę najwyższy budynek w Warszawie – Verso Tower (310 m). Belgijscy mężczyźni zajmują drugie miejsce pod względem wzrostu (181,5 cm) na świecie, zaraz po Holendrach (182,5 cm). Kobiety znacznie zaniżają średnią wzrostu społeczeństwa z średnią 166 cm. Belgowie i Holendrzy mają wiele wspólnego. Obie nacje są bardzo liberalne i tolerancyjne. Dwa lata po wprowadzeniu w Holandii małżeństw par jednopłciowych, Belgia też je dopuściłs. Ponadto od 2002 roku umożliwiono dokonywanie eutanazji. Uważa się, że popularny w Wielkiej Brytanii krykiet został sprowadzony przez imigrantów z Belgii. Pierwsza zapiski o nim pojawiły się w belgijskim poemacie z 1533 roku. Belgijscy kolarze, zaraz po Francuzach, najczęściej triumfowali w klasyfikacji generalnej Tour de France. Łącznie zdobyli 18 tytułów, a sąsiedzi z południa – 36. Belgia to najmniejsze państwo, gdzie odbyły się letnie igrzyska olimpijskie. Najważniejsza impreza czterolecia miała miejsce w Antwerpii i rozgrywała się w 1920 roku. Wskaźnik rozwodów w Belgii wynosi 70% i jest trzecim najwyższym w Europie – tuż za Litwą i Łotwą. Największy festiwal muzyki elektronicznej Tomorrowland odbywa się w prowincjonalnym parku rekreacyjnym De Schorre w Boom we Flandrii. Od 2015 roku przyciąga miliony fanów z całego świata za sprawą największych gwiazd i bardzo oryginalnej scenografii. Inne popularne festiwale w Belgii to: Rock Werchter , Brussels Summer Festival i I Love Techno. Istnieje spora szansa, że bajka twojego dzieciństwa pochodzi właśnie stąd. Kraj nad Morzem Północnym słynie z komiksów. Zarejestrowanych ich jest tutaj aż 800. Seria o Smerfach to zdecydowanie najpopularniejsza z nich. Niebieskie, malutkie stworzonka w białych czapkach narodziły się właśnie w Belgii dzięki Studio Peyo. W Brukseli można odwiedzić oficjalny sklep Smerfów. W Brukseli organizowany jest jeden z największych jarmarków bożonarodzeniowych w Europie, który odwiedza blisko 2,5 miliona osób. Pierwszy europejski „drapacz chmur” stanął w Belgii. Boerentoren w Antwerpii ma wysokość 96 m (25 pięter). Był najwyższym budynkiem Starego Kontynentu do roku 1940. Co ciekawe, budynek nie wpisuje się w standardy dzisiejszych wieżowców. Fani zamkowych klimatów pokochają ten fakt. Tytuł państwa z największą liczbą zamków na metr kwadratowy przypada Belgii. Mówi się, że w niektórych regionach przypadają aż dwie tego typu budowle na wioskę. Planując podróż warto odwiedzić Gravensteen, Château fort de Bouillon, Het Steen czy Château de Walzin. Belgia to najbardziej zurbanizowany kraj w Europie. Aż 98 % populacji mieszka w miastach. Bruksela jest siedzibą dla ponad 120 organizacji międzynarodowych i 1400 organizacji pozarządowych. Kusttram (ang. Belgium Coast Tram) to najdłuższa linia tramwajowa na świecie. Trasa nad wybrzeżem między granicami Francji i Holandii liczy 68 km. Całość przejedziemy w godzinę, zatrzymując się na 68 przystankach. Ciekawostka dla miłośników odnowy biologicznej. W niewielkiej, belgijskiej miejscowości Spa (nazwa nie jest przypadkowa) otwarto pierwsze uzdrowisko i kasyno „la Redoute” w XVIII wieku. Jednak już w czasach starożytnych Rzymianie korzystali z lokalnych źródeł w celach leczniczych i zdrowotnych. Belgom zawdzięczamy wiele wynalazków. Lista rzeczy którymi mogą się pochwalić jest imponująca. Znajdziemy na niej m.in. pigułkę antykoncepcyjną, plastik, saksofon, sieć WWW, asfalt, tramwaj elektryczny i silnik spalinowy. Tutaj narodziła się także teoria Wielkiego Wybuchu. Belgowie płacą jedne z największych podatków dochodowych w Europie. Osoby, których roczne zarobki przekraczają 42 tys. euro, muszą odprowadzić podatek w wysokości 50%. Najniższy próg wynosi 25% przy zarobkach mniejszych niż 13 540 euro. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Polska wieś stała się hitem zagranicznych mediów. „Marzenie i koszmar w jednym”
Trudno przejść obok niej obojętnie. Właśnie dlatego zagraniczne media znów piszą o wyjątkowej polskiej wsi w Małopolsce. Z lotu ptaka wygląda bajkowo, ale życie w niej nie każdemu przypadnie do gustu.
W tym artykule: „Marzenie albo najgorszy koszmar” Jedyna taka wieś w Polsce Polska znów przyciągnęła uwagę zagranicznych mediów. Tym razem chodzi o Sułoszową, niewielką wieś w woj. małopolskim, która po raz kolejny trafiła na łamy brytyjskiego „Daily Mail”. Artykuł w internetowym wydaniu dziennika wzbudził spore zainteresowanie i odbił się szerokim echem. „Marzenie albo najgorszy koszmar” Sułoszowa nieprzypadkowo cieszy się tak dużą popularnością. Już na pierwszy rzut oka widać, że nie jest to typowa polska wieś. Jak zauważają autorzy publikacji, może być ona „marzeniem ekstrawertyka lub najgorszym koszmarem introwertyka”. Dlaczego? Rozciąga się bowiem wzdłuż jednej, długiej na dziewięć kilometrów drogi. Domy stoją tu gęsto, jeden przy drugim, a przestrzeń jest tylko pozorna. Z góry całość, zdaniem niektórych, przypomina ciasno zszytą wstążkę. Co ciekawe, w 2023 roku dziennikarze „Daily Mail” odwiedzili Sułoszową osobiście, by na miejscu sprawdzić, co tak naprawdę stoi za jej popularnością. Wizyta okazała się na tyle pamiętna, że najsłynniejsza wieś Małopolski ponownie zagościła na łamach brytyjskiego dziennika. Tym razem redakcja skupiła się nie tylko na nietypowym układzie zabudowy, ale również na tym, jak rosnące zainteresowanie turystów wpływa na codzienne życie lokalnej społeczności. „Daily Mail” opisuje Sułoszową jako miejsce „powolne i dość spokojne”. Jak jednak zauważają sami autorzy, ten sielski rytm może nie trwać wiecznie. Nietypowy, wydłużony układ miejscowości przyciąga coraz większe zainteresowanie, a rosnący ruch turystyczny jest tego najlepszym dowodem. – Sułoszowa jest zanurzona w naturze, mamy mnóstwo lasów i pól. To właśnie te pola rozsławiły nas na cały świat, dzięki zdjęciom z dronów, na których układ naszej wsi wokół głównej ulicy przypomina trochę liść – zaznacza Katarzyna Bieda z Urzędu Gminy Sułoszowa. Jedyna taka wieś w Polsce Historia Sułoszowej sięga średniowiecza. Pierwsze wzmianki o wsi pojawiają się w dokumentach już w XIV wieku. Jednak ślady osadnictwa w tym rejonie są znacznie starsze. Przez stulecia miejscowość rozwijała się w cieniu pobliskiego Ojcowa i Pieskowej Skały, leżąc na ważnym szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa na północ. Jej charakterystyczny, wydłużony układ nie jest dziełem przypadku. To efekt świadomego zagospodarowania przestrzeni wzdłuż jednej głównej drogi, co miało ułatwiać dostęp do pól i pastwisk. W 2021 r. Sułoszowa liczyła 3499 mieszkańców. Źródła: dailymail.co.uk; National Geographic Polska
Stary Smokowiec – górski kurort, który skradł serce królowej Elżbiety II
Odkryj miejsce, gdzie historia spotyka się z majestatycznymi Tatrami. Najstarsza osada w Tatrach Wysokich to miasto, gdzie powietrze pachnie świerkiem i nostalgią. Klimatyczne pensjonaty, ciche alejki i widok, którego nie zapomnisz – niezwykłe miejsce na weekend o każdej porze roku.
Spis treści: Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje Kolejka po królewsku Hotel ze 100-letnią tradycją Dojazd Pierwsi turyści zawitali w region Tatr Wysokich ponad 350 lat temu, a wszystko za sprawą rozwoju kolei. Pierwszy pociąg dotarł tutaj bowiem w 1871 roku. To wyjątkowe miejsce, gdzie można cieszyć się spokojem w dolinach, a jednocześnie luksusem i relaksem w jednych z najlepszych hoteli. Mimo, że znane są jako najmniejsze z najwyższych gór na świecie, Tatry kryją wiele naturalnych perełek, klimatycznych oraz unikatowych miejscowości, takich jak Stary Smokowiec. Stary Smokowiec to najstarsza tatrzańska osada rekreacyjna, która znajduje się u podnóża Tatr Wysokich w Słowacji. Leży na wysokości 1010 m n.p.m. i czaruje swoją górską scenerią. Stanowi część administracyjnej struktury miasta Wysokie Tatry, a nieopodal znajduje się m.in. Tatrzańska Łomnica. Dowiedz się, co czyni Stary Smokowiec w Słowacji tak wyjątkowym. Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje W Tatrach znajdziemy blisko 600 km oznakowanych szlaków turystycznych, odpowiednich dla miłośników pieszych wędrówek o różnych poziomach zaawansowania. Są tu zarówno leśne ścieżki i doliny dla początkujących, jak i ambitniejsze trasy prowadzące na wysokie szczyty. W regionie nie brakuje także tras „bez barier”, przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Podczas wizyty naszej redakcji w Starym Smokowcu wybraliśmy trasę trekkingową, która będzie odpowiednia dla większości turystów: Stary Smokovec – Hrebienok – Rainerova Chata – Vodopády Studeného potoka – Bilikova Chata – Stary Smokovec. Na każdym kroku towarzyszą nam zapierające dech w piersiach, majestatyczne widoki z dominującą sylwetką Łomnicy – drugiego najwyższego szczytu Tatr. Sielankowa atmosfera potrafi przywrócić wewnętrzny spokój i ukojenie. Podczas trasy mamy okazję zbliżyć się do potęgi natury, obserwując z bliska jej żywiołowość przy malowniczych wodospadach. Chwilę wytchnienia znajdziesz w urokliwej Bilikovej Chacie – miejscu, gdzie czas zdaje się płynąć wolniej. Ciekawostka: na trasie można spotkać tragarzy górskich – ostatnich szerpów Starego Kontynentu. Już od ponad 100 lat, na swoich plecach dostarczają oni niezbędne zaopatrzenie do górskich schronisk, do których nie prowadzi żadna droga. To piękna tradycja, która podkreśla wyjątkowość tego regionu. Kolejka po królewsku Ze Starego Smokowca na Hrebienok można dostać się nie tylko pieszo, korzystając z górskich szlaków, ale również wygodną kolejką linowo-terenową. W zaledwie kilka minut docieramy do stacji początkowej wielu górskich wędrówek – zarówno tych krótszych, jak i bardziej wymagających. Stary Smokowiec może poszczycić się wyjątkowym wydarzeniem – w 2008 roku miejsce to odwiedziła królowa Elżbieta II. Jak podawały brytyjskie media, była to pierwsza w historii wizyta monarchini w górskim kurorcie gdziekolwiek na świecie. Królowa Elżbieta II przyjechała do miasteczka wraz z księciem Filipem. Zostali powitani przez prezydenta Słowacji Ivana Gašparoviča i jego małżonkę Silvię. Para królewska wjechała kolejką linową na Hrebienok, gdzie spotkała się z lokalnymi mieszkańcami, przewodnikami górskimi, tragarzami i ratownikami. Książę Filip, chcąc upamiętnić niszczycielskie burze, które nawiedziły Tatry, zasadził przed Grand Hotelem Stary Smokowiec pamiątkową sosnę. Warto więc wybrać się na przejażdżkę śladami brytyjskiej królowej. Kolejka, którą podróżowała najdłużej panująca monarchini, zabierze cię na wysokość 1272 m n.p.m., gdzie czekają zapierające dech w piersiach widoki i czyste, górskie powietrze. Hotel ze 100-letnią tradycją Stary Smokowiec to przede wszystkim ponad stuletnia tradycja Grand Hotelu – wyjątkowego „staruszka”, który niezmiennie zachwyca swoją architekturą. Ten secesyjny klejnot z nutą luksusu to prawdziwa perełka regionu, położona w samym sercu miejscowości, tuż przy dolnej stacji kolejki na Hrebienok. Przyjazna atmosfera, troska o detale i niepowtarzalny klimat sprawiają, że hotel od dekad cieszy się niesłabnącym prestiżem. To idealne miejsce, by zafundować sobie odrobinę elegancji i wypoczynku w otoczeniu historii oraz tatrzańskiego splendoru. Na gości czekają tu tradycyjne potrawy regionu oraz kulinarna ciekawostka. To słynny deser: czekoladowa kula Królowej Elżbiety II, która na długo pozostaje w pamięci. Grand Hotel Bellevue nie ustępuje swojemu starszemu koledze. Oferuje ponad 140 eleganckich, nowoczesnych apartamentów, które z pewnością spełnią oczekiwania nawet najbardziej wymagających gości. Na szczególną uwagę zasługuje rozbudowane centrum odnowy biologicznej. Do dyspozycji gości są m.in. basen, jacuzzi, zabiegi borowinowe oraz szeroki wybór saun: fińska, solna, eukaliptusowa i ziołowa – idealne miejsce na relaks po dniu spędzonym w górach. Grand Hotel Bellevue był pierwszym hotelem z krytym basenem w ówczesnej Czechosłowacji. Dojazd Do Starego Smokowca można dostać się nie tylko samochodem, ale również wygodnie komunikacją publiczną. Miejscowość leży na trasie kolei elektrycznej łączącej Poprad z Tatrzańską Łomnicą, co zapewnia szybki i komfortowy dojazd z innych części regionu. Dzięki niej można łatwo przemieszczać się między popularnymi miejscowościami w regionie podziwiając po drodze malownicze krajobrazy Tatr. Co ciekawe, w Tatrach Wysokich wciąż kursują historyczne tramwaje na różne okoliczności. To nie tylko środek transportu, ale i atrakcja sama w sobie.
Juliane Koepcke przeżyła katastrofę samolotu i upadek z 3000 metrów. 10 dni spędziła w dżungli
Juliane Koepcke spadła z wysokości trzech kilometrów prosto do amazońskiej dżungli. Była jedyną osobą, która przeżyła katastrofę lotu LANSA 508. Przez 10 dni samotnie walczyła o życie, kierując się wiedzą, nie nadzieją.
Spis treści: Kim jest Juliane Koepcke? Cudowne ocalenie Juliane Koepcke Drugie życie 24 grudnia 1971 r. na lotnisku w Limie panował przedświąteczny ruch. Samolot LANSA 508 miał przetransportować pasażerów na wschód kraju, do Pucallpy, miasta położonego na skraju amazońskiej dżungli. Na pokładzie znajdowało się 92 podróżnych, w tym 17-letnia Juliane Koepcke i jej matka, Maria. Obie wybierały się na spotkanie z ojcem dziewczyny, który prowadził badania naukowe w tropikalnym lesie. Lot miał trwać nieco ponad godzinę. Niestety, maszyna wkrótce po starcie wpadła w burzową chmurę, a jeden z piorunów trafił w skrzydło samolotu. W ciągu kilku chwil konstrukcja uległa całkowitemu zniszczeniu. Spośród wszystkich osób na pokładzie przeżyła tylko Juliane, przypięta pasami do fotela, która spadła z wysokości ok. trzech kilometrów. Jej historia stała się jednym z najbardziej zadziwiających przypadków przetrwania w dziejach lotnictwa. Kim jest Juliane Koepcke? Juliane Koepcke urodziła się 10 października 1954 r. w Limie. Była jedynym dzieckiem niemieckich biologów, Marii i Hansa-Wilhelma Koepcke, którzy osiedlili się w Peru, by prowadzić badania nad bioróżnorodnością Amazonii. Jej dzieciństwo upłynęło między stolicą a terenową stacją badawczą „Panguana”, założoną przez rodziców. Od najmłodszych lat dziewczynka zdobywała praktyczne umiejętności związane z przetrwaniem w lesie. Rozpoznawała gatunki roślin, wiedziała, które owady są groźne, jak szukać wody i kiedy najlepiej się ukryć. Edukacja Juliane nie kończyła się na lekcjach w niemieckiej szkole w Limie. Równie istotne były doświadczenia wyniesione z wypraw do dżungli, gdzie towarzyszyła rodzicom w pracy badawczej. Bezpośredni kontakt z przyrodą kształtował jej sposób myślenia i przygotował do reagowania w nieprzewidywalnych warunkach. Wszystko to miało okazać się pomocne w dniu katastrofy. Cudowne ocalenie Juliane Koepcke Po rozbiciu Koepcke przez dłuższy czas pozostawała nieprzytomna. Gdy odzyskała świadomość, była ciężko ranna. Miała złamany obojczyk, głębokie rany na nogach i uraz oka. Nie miała przy sobie ani jedzenia, ani wody, ani żadnych środków medycznych. Przez kilka dni pozostała w miejscu upadku, próbując dojść do siebie. Kiedy jednak nikt nie pojawił się z pomocą, zrozumiała, że musi działać. Zdecydowała się ruszyć wzdłuż niewielkiego strumienia. Wiedziała, że każdy ciek wodny może doprowadzić do większej rzeki, a wzdłuż niej istnieje szansa na napotkanie ludzi. Jej marsz przez las trwał ponad tydzień. Nie miała żadnego pożywienia poza kilkoma cukierkami, które odnalazła pośród wraku. Szła boso, przez bagna, gęste zarośla, po mokrych i śliskich korzeniach. Ukąszenia owadów pokrywały całe ciało, a rany zaczęły się zakażać. Mimo to kontynuowała marsz. Jej wiedza wyniesiona z dzieciństwa była nieoceniona. Potrafiła unikać niebezpiecznych roślin, rozpoznawać ślady dzikich zwierząt, znaleźć wodę pitną. – Widziałam krokodyle na brzegu rzeki, ale byłam spokojna. Dzięki lekcjom ojca wiedziałam, że one nie atakują ludzi – mówiła później. – Czwartego dnia usłyszałam odgłos lądującego sępa królewskiego. Bałam się, bo wiedziałam, że lądują tylko wtedy, gdy jest dużo padliny. Wiedziałam, że to ciała z katastrofy – dodała. Po wielu dniach samotnej wędrówki Juliane dotarła do porzuconego obozowiska. Wkrótce na miejsce wrócili drwale. Gdy zobaczyli jej stan, nie zwlekali – zdezynfekowali rany benzyną i zabrali ją łodzią. Przeprawa przez dżunglę zajęła ponad jedenaście godzin. Dopiero w osadzie możliwy był transport lotniczy do szpitala. Z perspektywy czasu wielu badaczy i psychologów przyznało, że jej ocalenie nie było dziełem przypadku. Przetrwanie Juliane było wynikiem połączenia praktycznej wiedzy, psychicznej odporności i zdolności do podejmowania racjonalnych decyzji w skrajnych warunkach. Jak się później okazało, aż 14 pasażerów zdołało przeżyć upadek, ale nie doczekali się pomocy. Wśród nich była matka 17-latki. – 12 stycznia znaleźli jej ciało. Później dowiedziałam się, że ona również przeżyła wypadek, ale została ciężko ranna i nie mogła się poruszać. Zmarła kilka dni później. Strach pomyśleć, jak wyglądały jej ostatnie dni – podkreśliła. Drugie życie Po powrocie do Niemiec Juliane Koepcke poszła w ślady rodziców. Studiowała biologię, specjalizowała się w badaniach nad nietoperzami i ochronie środowiska. W 1980 r. obroniła doktorat na monachijskim Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana. Pracowała naukowo w Niemczech i Peru. Wróciła także do stacji Panguana, by kontynuować dzieło swoich rodziców i prowadzić badania w terenie. Po latach zdecydowała się opisać swoją historię w książce „Kiedy spadłam z nieba” („Als ich vom Himmel fiel”), wydanej w 2011 r. Jej przeżycia stały się także inspiracją dla dokumentu „W otchłani ciszy” w reżyserii Wernera Herzoga, który sam miał planować lot tym samym samolotem, ale w ostatniej chwili zmienił plany. Dziś Juliane Koepcke ma 70 lat. Mieszka w Monachium i pracuje w bibliotece Państwowego Muzeum Zoologicznego. Źródła: National Geographic Polska; Onet, BBC
Liptów – region wiecznego lata. Jakie atrakcje czekają tu na turystów?
Liptów na Słowacji to idealna alternatywa dla zatłoczonego Zakopanego. Oferuje spokój, bajkowe widoki i masę atrakcji. A wszystko to zaledwie kilka kilometrów od polskiej granicy.
Spis treści: Mustang z dzikiej doliny Cała Słowacja w 15 minut Lato przez cały rok Przygoda na Wagu Z głową w obłokach Liptów znajduje się zaledwie godzinę jazdy od polskiej granicy. To miejsce jest naprawdę warte uwagi – oferuje mnóstwo niezapomnianych wrażeń i pozwala na prawdziwy reset. Otoczony przez Niżne Tatry, Tatry Zachodnie, Wielką Fatrę i Tatry Wysokie, zachwyca niezwykłym połączeniem majestatycznych gór i wody, niezależnie od pory roku. Odwiedziliśmy ten region i przetestowaliśmy najciekawsze atrakcje, jakie ma do zaoferowania. Możemy śmiało powiedzieć: tu naprawdę łatwo zapomnieć o codzienności. Mustang z dzikiej doliny Niezapomniana jazda konna pod Tatrami to doświadczenie jak z bajki. Pozwala odprężyć się w otoczeniu malowniczej przyrody. Z grzbietu konia możesz podziwiać zapierające dech w piersiach widoki na okoliczne góry – w szczególności majestatyczny szczyt Krywań. To jedna z tych chwil, podczas których łapiesz się na myśli: czy to dzieje się naprawdę? Cisza gór, rytmiczny krok konia i niepowtarzalne widoki sprawiają, że każda minuta tej wyprawy zapada głęboko w pamięć. Jest to zdecydowanie jedna z naszych ulubionych atrakcji regionu. Co ciekawe jest ona dostępna dla każdego – od kilkugodzinnych wypraw dla doświadczonych jeźdźców, po krótsze przejażdżki idealne dla początkujących. Wszystko odbywa się pod czujnym okiem doświadczonych instruktorów, co gwarantuje bezpieczeństwo i komfort. Ciekawostka: Krywań uznawany jest za symbol narodowy Słowaków. Występuje zarówno w hymnie, jak i w herbie Słowacji, a od 2009 roku jego wizerunek można znaleźć także na słowackich monetach eurocentów. Cała Słowacja w 15 minut W kameralnej przestrzeni i otoczeniu przyrody znajduje się miejsce, które zabierze cię w podróż po najważniejszych zabytkach Słowacji – Park Miniatur Mini Slovensko. Na powierzchni dostępnej dla zwiedzających rozmieszczone zostały wiernie odwzorowane modele znanych budowli, wykonane w skali 1:25. Dzięki temu z bliska możesz zobaczyć szczegóły architektoniczne takich perełek jak Zamek w Bojnowicach czy ten w Bratysławie. Podczas przechadzki na świeżym powietrzu – zarówno w gronie najbliższych, jak i w pojedynkę – warto zatrzymać się przy ruchomej makiecie kolejowej, na której kursuje kilka pociągów. To atrakcja, która z pewnością przyciąga uwagę zarówno dzieci, jak i dorosłych. To świetna okazja, by „zwiedzić całą Słowację” w jeden dzień. Lato przez cały rok Tatralandia to największy park wodny na Słowacji, który cieszy się ogromną popularnością nie tylko w regionie Liptowa, ale i w całym kraju. Na odwiedzających czekają kąpiele w termalnych, słonych oraz krystalicznie czystych wodach. Największym atutem kompleksu są jednak zjeżdżalnie, których jest aż 30. Robią niesamowite wrażenie i nic dziwnego, że bardzo często są porównywane są do tych z Dubaju. Hasło „Lato przez cały rok” nie jest pustym sloganem. Sześć zjeżdżalni dostępnych jest przez cały czas, a w strefie Tropical Paradise nawet zimą temperatura nie spada poniżej 30 stopni. W ofercie Tatralandii znajduje się również surfing, rozbudowane centrum wellness oraz Saunowy Świat Celtów, oferujący 21 różnorodnych kąpieli parowych i wodnych. To doskonała okazja, aby kompleksowo zregenerować ciało i umysł. Redakcja poleca: ośrodek Tatralandia to nie tylko świetna zabawa, ale także komfortowe zakwaterowanie w domkach czy apartamentach. Wybierając nocleg w tym ośrodku, zyskujesz nie tylko wygodę, ale także całodniowy dostęp do atrakcji aquaparku, który jest wliczony w cenę zakwaterowania. Przygoda na Wagu Rafting wydaje się być sportem wyłącznie dla zaawansowanych – nic bardziej mylnego! Wszystkie odcinki rzek, na których organizowane są spływy, są sklasyfikowane według poziomu trudności. To świetna propozycja dla osób aktywnych, które chcą połączyć ruch na świeżym powietrzu z dawką emocji. Rafting w Rużomberku na rzece Wag pozwoli cieszyć się spokojnymi falami i czarującymi zakątkami. Otaczająca przyroda i magiczne meandry znacznie zyskują z perspektywy wody. Doświadczony instruktor pomoże w pokonaniu trudniejszych odcinków, a przy okazji opowie wiele ciekawostek o rzece i okolicznych atrakcjach. Z głową w obłokach Jeśli myślicie, że emocje w Liptowie kończą się na górskich szlakach, termalnych kąpieliskach czy regionalnych przysmakach, to czas wzbić się ponad chmury! Dla entuzjastów niezwykłych widoków i lotniczych wrażeń przygotowano nie lada atrakcję. Lotnisko Jasna to wyjątkowe miejsce, które łączy w sobie kameralność prywatnego terminala z zachwycającym położeniem u stóp gór Niżnych Tatr. Stąd wyruszymy w niezapomnianą przygodę w chmurach i będziemy mogli podziwiać atuty regionu z perspektywy ptaka. Do dyspozycji odwiedzających oddany jest samolot Rockwell Commander 500A – dwusilnikowa maszyna klasy premium, która może pomieścić maksymalnie 5 pasażerów poza pilotami. Komfortowe wnętrze oraz miejsce przy oknie sprawiają, że podróż staje się nie tylko wygodna, ale przede wszystkim niezapomniana. Z góry będziecie mieli okazję zobaczyć, jak rozciąga się Liptowska Mara w otoczeniu zapierających w dech piersiach pasm górskich.
Rzuciła się pod motocykl, by uratować dzieci. Jej bohaterski czyn poruszył cały świat
Kabang to suczka z Filipin, która zyskała międzynarodową sławę, ratując dwie dziewczynki przed nadjeżdżającym motocyklem. W wyniku tego heroicznego czynu straciła część pyska. Jednak dzięki wsparciu tysięcy ludzi z całego świata mogła dalej cieszyć się życiem.
Spis treści: Bohaterski czyn Kabang Powrót do zdrowia i życie po operacji Kabang (imię zaczerpnięte z języka Cebuano, oznacza „wielokolorowa”) przyszła na świat 29 lutego 2008 r. w Zamboanga City na Filipinach. Jako bezdomny szczeniak błąkała się po ulicach, aż natknął się na nią Rudy Bunggal, który postanowił dać jej dom. Od tego momentu stała się częścią jego rodziny. Szybko zżyła się z domownikami, a szczególną więź nawiązała z dziećmi, z którymi spędzała większość czasu. Bohaterski czyn Kabang Kabang należała do rasy aspin, lokalnego określenia psów nierasowych, które często żyją na ulicach filipińskich miast i wsi. Mimo swojego pochodzenia i braku rodowodu, od początku była traktowana jak pełnoprawny członek rodziny. Jej obecność w domu Bunggala wniosła wiele radości i ciepła. W grudniu 2011 r. dziewięcioletnia Dina Bunggal i jej trzyletnia kuzynka Princess Diansing próbowały przejść przez ruchliwą ulicę w Zamboanga City. W tym momencie nadjeżdżał motocykl, którego dziewczynki nie zauważyły. Kabang, widząc zagrożenie, rzuciła się pod pojazd, aby ochronić dzieci. Uderzenie było tak silne, że suczka straciła górną część pyska. Rodzina Bunggalów była głęboko poruszona poświęceniem Kabang. Mimo poważnych obrażeń, zdecydowali się nie poddawać jej eutanazji. Społeczność lokalna również okazała wsparcie, a bohaterski wyczyn psa szybko rozprzestrzenił się w mediach na całym świecie, wzbudzając podziw i wzruszenie. Wkrótce potem Karen Kenngott, pielęgniarka z Nowego Jorku, zainicjowała kampanię „Care for Kabang”, mającą na celu zebranie funduszy na leczenie czworonoga. Dzięki wsparciu darczyńców z 47 krajów udało się zgromadzić 27 tys. dolarów, co pozwoliło na przewiezienie Kabang do Stanów Zjednoczonych na specjalistyczne leczenie. Powrót do zdrowia i życie po operacji W październiku 2012 r. Kabang została przyjęta do Szpitala Weterynaryjnego Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis. Podczas badań wykryto u niej dirofilariozę (chorobę wywoływaną przez pasożyty serca) oraz nowotwór przenoszony drogą płciową. Po przejściu chemioterapii i leczeniu pasożytów, w marcu 2013 r. przeprowadzono skomplikowaną operację rekonstrukcji pyska. Zespół chirurgów wykorzystał płaty skórne, aby zamknąć otwartą ranę, co znacznie poprawiło jakość życia suczki. Trzy miesiące później Kabang wróciła na Filipiny, gdzie została powitana jako bohaterka. Po śmierci Rudy’ego Bunggala w 2015 r. opiekę nad Kabang przejął dr Anton Lim – weterynarz, który wcześniej uczestniczył w jej leczeniu i był z nią związany emocjonalnie od pierwszego spotkania. Pod jego opieką Kabang spędziła ostatnie lata życia w spokoju, otoczona troską i miłością. Odeszła we śnie 17 maja 2021 r., w wieku 13 lat. – Zawsze byłaś bohaterką, bezgranicznie oddaną. Rzuciłaś się na rozpędzony motocykl, by uratować dzieci i straciłaś pysk, ale nigdy nie straciłaś radości życia. Niektórzy chcieli zakończyć Twoje cierpienie, lecz Ty pokazałaś, jak bardzo chcesz żyć. Dziękuję Ci za osiem lat lekcji o miłości i oddaniu. Będzie nam Ciebie bardzo brakować – napisał w poruszającym pożegnaniu dr Lim. Kilka tygodni później, w Zamboanga City odsłonięto pomnik suczki autorstwa filipińskiego artysty Kublai Millana Źródła: National Geographic Polska; ditosapilipinas.com, ​​thesmartlocal.ph
Zapomnij o Malediwach. Takie widoki czekają tuż za polską granicą
Eibsee to jedno z najpiękniejszych jezior po niemieckiej stronie Alp. Zachwyca turkusową wodą i widokiem na majestatyczne szczyty. Nic dziwnego, że wielu turystów nazywa je „europejskimi Malediwami”.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To miejsce na Islandii zaskakuje: wulkany, maskonury i nocleg pod klifem
Vestmannaeyjar to archipelag, który pokazuje pełnię sił natury: od dramatycznych erupcji, przez maskonury, aż po noclegi pod klifem. Oto Islandia w pigułce.
Spis treści: Rejs na wyspę Port Vestmannaeyjar Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Golf, maskonury i nocleg pod klifem Trudno o lepsze miejsce, by na własne oczy się przekonać, jak potężna i piękna potrafi być natura. Archipelag Vestmannaeyjar to Islandia w pigułce: wulkany, maskonury i… golf. Gdy rankiem docieram na terminal w Landeyjahofn, przy nabrzeżu czeka już zacumowany prom. Na dziobie ma wymalowaną nazwę: „Herjolfur”. Mimo wczesnej pory panuje tu duży ruch. Do brzucha stalowego olbrzyma wtaczają się ciężarówki i samochody osobowe, a w budynku poczekalni podróżni z biletami czekają na zaokrętowanie. Odczytuję niebieski napis na bocznej burcie: „Vestmannaeyjar”. Rejs na wyspę Chwilę później komunikat portowy zaprasza pasażerów na pokład. Po schodach wdrapuję się do wnętrza statku. Wkrótce powietrze przeszywa ryk syreny i odbijamy z przystani. Prom pruje ciemną taflę oceanu, delikatnie drżąc i kołysząc się miarowo. Silnik mruczy jednostajnie, a nad naszymi głowami wrzeszczą mewy. Morze jest dziś spokojne i gładkie. Wychodzę na pokład. Płyniemy w gęstej mlecznobiałej mgle, w której znikają kontury wyspy. Próbuję coś wypatrzeć – bez skutku. Otaczający nas obłok jest gęsty jak wata. Za to z każdą chwilą ląduje na mnie coraz więcej lodowatych kropel. Wkrótce jestem tak mokry, że trzęsę się z zimna. Chowam się w ciepłym wnętrzu statku, zamawiam kawę i poddaję się powolnemu rytmowi podroży. Po trzech kwadransach niespodziewanie z mgieł wynurzają się ciemne pionowe klify. Wyglądają jak gigantyczne wrota. Kapitan sprawnie manewruje między nimi i po chwili wpływamy do portu. Wita nas charakterystyczny morski zapach – ciężki i oleisty. Przynosi go powiew z pobliskich przetwórni ryb. Choć szybko zniknie za sprawą silnego wiatru, na długo pozostanie na ubraniach, a w mojej pamięci – na zawsze. Port Vestmannaeyjar W drodze od jednego z pasażerów, który okazał się lokalnym rybakiem, usłyszałem, że tutejszy port jest jednym z największych w Islandii. Teraz widzę, że nie była to tylko czcza przechwałka. Rzeczywiście panuje tu duży ruch, zarówno na lądzie, jak i na wodzie. Trawlery dostarczają połów do przetwórni w zachodniej części miasta, a w porcie rybacy w wysokich kaloszach szykują kutry przed wypłynięciem na połów. Po ulicach jedna za drugą krążą ciężarówki wyładowane rybackimi sieciami i pochodzącymi z morza produktami. Miejscowi armatorzy spotykają się na rozległym betonowym nabrzeżu i, paląc papierosy oraz popijając kawę ze sporych kubków, wymieniają się najświeższymi wieściami. – Archipelag Vestmannaeyjar składa się z 15 wysp i 30 wystających nad poziom oceanu skał – tłumaczy mi pracownica punktu informacji turystycznej, który mieści się nieopodal portu. – Wszystkie bez wyjątku powstały w wyniku erupcji wulkanów. Tutaj dosłownie wszędzie chodzi się po zastygniętej lawie. – Skąd wzięła się nazwa Vestmannaeyjar? – pytam. – To bardzo ciekawa, a przy tym krwawa historia. Doskonała na nordycki kryminał – zaczyna swoją opowieść przewodniczka… Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Zabudowania kończą się nagle i przede mną wyrasta porośnięte trawą wzniesienie. Wspinam się na nie i niespodziewanie przed moimi oczyma rozciąga się księżycowy krajobraz. Pole zastygłej lawy. Na tabliczce odczytuję informację, że pół wieku temu znajdowało się w tym miejscu centrum sportowe. To świadectwo kolejnego trudnego wydarzenia w historii wyspy. Nocą 23 stycznia 1973 r., gdy mieszkańcy byli jeszcze pogrążeni we śnie, na powierzchni wyspy rozwarła się ziemia. Ze szczeliny liczącej 1600 m długości wytrysnęły fontanny wrzącej lawy… Dzięki wiatrom, które wiały w przeciwną stronę niż zwykle, lawa zatrzymała się 100 m od zabudowań… Z pola lawy wdrapuję się na Eldfell. To krótki spacer, choć wymaga nieco uważności – ścieżka jest momentami wąska i stroma, łatwo pośliznąć się na wulkanicznym żużlu, szczególnie po deszczu. Golf, maskonury i nocleg pod klifem Wyspa Heimaey, poza portem, polem lawy i wulkanami, słynie również z… najlepszego 18-dołkowego pola golfowego w Islandii. Schodzę z Eldfella i kieruję się na wschód… Kilku golfistów toczy pojedynek. W oddali wiatr marszczy i pieni granatową taflę Atlantyku. Zostawiam za plecami golfistów i rozbijam namiot. Dziś spędzę tu noc. Trudno o lepsze miejsce do spania niż to tutaj, u stóp stromych klifów. Ściany wzgórz odbijają echem odgłosy ptaków, które przelatują nad moją głową… Przede mną magiczny widok: tysiące czerwonodziobych maskonurów… W towarzystwie maskonurów obserwuję miasteczko położone między wierzchołkami zielonych wzgórz na zachodzie i dwoma wulkanami na wschodzie. W oddali sponad wód Atlantyku wystają kolejne wyspy archipelagu. W tym sielankowym obrazku tylko jedna rzecz nie daje mi spokoju – chropowata, czarnordzawa blizna na wschodzie – pamiątka po erupcji sprzed pół wieku… źródło: National Geographic Traveler
Ten jeden manewr młodego faraona zmienił Egipt w supermocarstwo!
Śmierć królowej Hatszepsut uruchomiła lawinę buntów w Lewancie. W ich centrum stanął Totmes III – młody faraon, który musiał udowodnić, że zasługuje na władzę. Jego decyzja strategiczna zmieniła bieg historii Egiptu.
Spis treści: Marsz ku Megiddo i decyzja o ryzykownej trasie Niespodziewany atak Egipcjan i chaos w obozie wroga Oblężenie Megiddo i konsekwencje zwycięstwa Polityczne i militarne skutki kampanii Totmesa III W XV wieku p.n.e. na terenie Lewantu miasta podnosiły bunt przeciwko świeżo ustanowionemu faraonowi Totmesowi III. To miała być decydująca próba jego nowej władzy — oraz tego, czy zdoła ją utrzymać. Śmierć królowej Hatszepsut otworzyła drogę do buntu w Lewancie. Po 22 latach panowania zniknęła z kart historii, a Totmes III sam objął tron Egiptu. Koalicja miast-państw kananejskich, wspierana przez imperium Mitanni i władców z Kadesz, rozpoczęła bunt przeciwko nowemu faraonowi. Konflikt osiągnął punkt kulminacyjny w obwarowanym mieście Megiddo, znajdującym się dziś na terenie Izraela. Położone na równinie Ezdrelon miasto kontrolowało dwa istotne szlaki handlowe: jeden prowadzący do wybrzeża, drugi na północ, do Kadesz. Jako że była to pierwsza kampania militarna Totmesa, ciążyła na nim ogromna presja. Według dużej inskrypcji propagandowej na murach Akh Menu (Świątyni Totmesa III w Karnaku), młody faraon zebrał swoich ludzi i wyruszył z przygranicznej twierdzy Tjaru we wschodniej delcie Nilu, by stawić czoła potężnemu wrogowi. Nie ma bezpośrednich informacji o liczbie zmobilizowanych żołnierzy, choć większość uczonych szacuje, że było ich zapewne kilka tysięcy. Nie wiadomo też, czy cała armia wyruszyła z Egiptu, czy też dołączyły do niej jednostki już stacjonujące na terytorium Azji. Marsz ku Megiddo i decyzja o ryzykownej trasie Przemarsz tzw. Drogą Horusa, na północ od Synaju, do Gazy zajął wojskom 10 dni. Dystans ten wynosi około 200 kilometrów, co wskazuje, że żołnierze maszerowali średnio 20 kilometrów dziennie. Z Gazy ruszyli dalej do enklawy Yehem, oddalonej o około 40 kilometrów od Megiddo. Tam faraon spotkał się ze swoimi oficerami, by ocenić sytuację i zdecydować, którą z trzech istniejących tras do Megiddo należy obrać. Trasa północna prowadziła przez ziemie Zefti; południowa biegła w pobliżu Taanach; centralna i najbardziej niebezpieczna droga prowadziła przez wąwóz Aruna. Roczniki Totmesa III — propagandowy zapis jego kampanii wojennych wyryty w Świątyni Amona-Re w Karnaku — opisują, jak faraon podjął decyzję. Generałowie usilnie odradzali mu wybór przełęczy Aruna. „Niech nasz zwycięski Pan maszeruje drogą, którą sam wybierze; lecz niech nas nie zmusza do pójścia najniebezpieczniejszą trasą”. Jednak Totmes postanowił rzucić wyzwanie wrogom i wybierając najbardziej ryzykowną drogę, pokazać, że się ich nie boi. Złożył przysięgę na boga słońca Amona-Re, mówiąc: „Mój Majestat będzie maszerować Drogą Aruna!”. Postanowił również, że sam poprowadzi armię przez wąwóz. „Nikt nie będzie maszerować tą drogą przede Mną” — i rzeczywiście, w odpowiednim momencie stanął na czele armii, wskazując drogę własnymi krokami. Trasa, którą wybrał, miała nieco ponad 13 kilometrów długości, a miejscami zaledwie 9 metrów szerokości. Ze stromymi ścianami po obu stronach była to idealna lokalizacja do zasadzki – nie było miejsca na manewry. Jednak przeciwnik, sądząc, że Egipcjanie nigdy nie zaryzykują takiego odsłonięcia, rozmieścił wojska jedynie na dwóch pozostałych trasach. Armii Totmesa udało się przejść przez wąwóz Aruna w jeden dzień bez problemu. Żołnierze wyłonili się w dolinie Qina, ku zaskoczeniu wrogich wojsk obozujących w pobliżu miasta Megiddo. Niespodziewany atak Egipcjan i chaos w obozie wroga O świcie następnego dnia armia egipska została zmobilizowana, dzieląc się i rozlokowując w trzech dużych jednostkach, które posuwały się naprzód w formacji półksiężyca w kierunku obozu sił azjatyckich na południe od Megiddo. Inskrypcja w Karnaku zapisuje: „Południowe skrzydło armii Jego Majestatu znajdowało się na wzgórzu na południe od [strumienia] Qina, a skrzydło północne na północny zachód od Megiddo, podczas gdy Jego Majestat znajdował się w centrum, [Amon] chronił jego osobę wśród wrzawy, a siła [Setha przenikała] jego członki”. Ten manewr wywołał panikę wśród wojowników nieprzyjaciela; wielu z nich porzuciło swoje namioty i rzuciło się do ucieczki w kierunku Megiddo. Żołnierze faraona zaczęli plądrować obóz, co pozwoliło wielu azjatyckim wojskom na ucieczkę. Niektórzy dowódcy azjatyccy zostali wciągnięci za mury Megiddo przez obrońców miasta. Inni zapewne uciekli na północ, jak najdalej od wojsk egipskich. Kroniki z pewnym rozczarowaniem podkreślają, że gdyby żołnierze Totmesa III w tamtym momencie ścigali uciekające wojska, zwycięstwo byłoby szybkie i definitywne. „Gdy ujrzeli Jego Majestat miażdżącego ich, uciekli w popłochu do Megiddo z przerażonymi twarzami, porzucając konie, rydwany ze złota i srebra, by zostać wciągnięci do miasta przez ludzi, którzy zamknęli już bramy, a teraz opuszczali szaty, aby ich podciągnąć. Gdyby żołnierze Jego Majestatu nie skupili się na grabieży dobytku wroga, mogli w tej chwili zdobyć Megiddo”. Ten etap konfliktu przypominał bardziej serię potyczek, w których Egipcjanie byli stroną atakującą. Oblężenie Megiddo i konsekwencje zwycięstwa W obliczu niemożności zdobycia miasta szturmem, Egipcjanie postanowili je oblegać, budując serię umocnień z drewna pochodzącego z wycinki drzew w okolicznych lasach. Roczniki Totmesa III podkreślają strategiczne znaczenie zdobycia Megiddo: „Każdy książę z każdego kraju północy jest w nim zamknięty, zdobycie Megiddo to zdobycie tysiąca miast!”. W końcu, po siedmiu miesiącach oblężenia, miasto się poddało. Wśród ujętych przywódców był władca Megiddo. Książę Kadesz, głównodowodzący azjatyckiej koalicji, zdołał jednak uciec. Źródła pisane zachowały długą i szczegółową listę łupów zdobytych po podboju Megiddo. Podano, że zginęło 83 wrogów, a 340 zostało wziętych do niewoli — choć liczby te mogą obejmować jedynie osoby uznane za ważne. Poza stadami zwierząt, zapasami i innymi przedmiotami, armia egipska zdobyła: 2041 koni; 924 rydwany, w tym rydwany ozdobione złotem należące do władców Kadesz i Megiddo, 200 kompletów zbroi, 502 łuki kompozytowe. Te łuki, pochodzenia mezopotamskiego, były bardzo kosztowne i wysoko cenione. Zbroje, wykonane z utwardzanej skóry lub kolczugi z brązu, były wówczas innowacyjne. Nie ma wzmianki o hełmach, choć ich użycie było powszechne za panowania Totmesa III. Dowodzi tego zarówno lista trybutów z Azji, jak i malowidła w prywatnych grobowcach tebańskich, na których cudzoziemcy składający trybuty ukazani są w hełmach. Natychmiastowym skutkiem zwycięstwa było umocnienie władzy faraona nad znaczną częścią dzisiejszego Izraela i terytoriów palestyńskich. Spektakularne zwycięstwo i rozszerzenie kontroli faraona weszły do egipskiej wyobraźni jako początek nowej ery wielkości regionalnej. Generał Djehuty, mianowany przez Totmesa zarządcą podbitych terenów, został później uwieczniony jako bohater starożytnego egipskiego opowiadania „Zdobycie Joppy”. Historia opowiada o tym, jak Djehuty użył podstępu, aby zdobyć miasto Joppa (dzisiejsza Jaffa, w pobliżu Tel Awiwu), przemycając żołnierzy ukrytych w koszach. Opowieść ta poprzedza znany z „Iliady” Homera motyw konia trojańskiego o całe stulecia. Jest również prawdopodobnym źródłem arabskiej baśni „Ali Baba i czterdziestu rozbójników”, w której rozbójnicy próbują dostać się do domu, ukrywając się w dzbanach z olejem. Polityczne i militarne skutki kampanii Totmesa III Zwycięstwo pod Megiddo zainspirowało nie tylko wielkie opowieści, ale też stworzyło nową rzeczywistość polityczną i dyplomatyczną w regionie. Nowo zdobyte terytorium Kananejskie stanowiło dogodny punkt wypadowy dla przyszłych kampanii Egiptu w Mezopotamii. Wiadomość o imponującym zwycięstwie skłoniła monarchie Bliskiego Wschodu do wysyłania posłów do Teb — stolicy Egiptu — z bogatymi darami, aby zyskać przychylność faraona. Po swoim zwycięstwie Totmes III wykorzystał sytuację, by rozszerzyć władzę Egiptu w Azji poprzez ambitny program podbojów w Syrii. Roczniki wyryte na ścianach Świątyni Amona-Re w Karnaku wspominają o 16 innych kampaniach, choć w niektórych przypadkach nie zachowały się szczegóły. Operacje wojskowe miały miejsce między 1454 a 1437 r. p.n.e. i można je podzielić na kilka etapów. Pierwsza faza obejmowała podbój ważnych miast portowych, takich jak Ullaza i Simyra, by ułatwić transport do i z Egiptu oraz zapewnić punkty magazynowania. Druga faza polegała na zajęciu znacznej części środkowej Syrii, neutralizując w ten sposób siłę miasta Kadesz. Trzecia faza obejmowała bezpośredni atak na terytoria Mitanni, a czwarta składała się z serii kampanii mających na celu stłumienie powstań w niektórych podbitych terenach. Nawet biorąc pod uwagę tendencję Totmesa do mitologizowania własnych działań oraz nieuniknione przesady, zawarte w roszczeniach i przechwałkach w Rocznikach Totmesa III, wielu badaczy uznaje szczegóły tego zapisu za wiarygodne źródło. W rzeczywistości bitwa pod Megiddo jest jednym z najlepiej udokumentowanych starożytnych starć w historii. Ten punkt zwrotny nie tylko rozszerzył terytorium Egiptu, ale również stanowił pierwsze samodzielne zwycięstwo jednego z największych wodzów militarnych starożytnego Egiptu. źródło: National Geographic
Tajemnicze zgony w środowisku technologicznym. Ofiary były związane z badaniami nad AI
W Chinach rośnie liczba zgonów wśród naukowców pracujących nad AI. Ofiary łączy udział w projektach kluczowych dla państwowego rozwoju technologii. Okoliczności ich śmierci budzą coraz więcej pytań.
W tym artykule: Śmierć naukowców od AI Tajemnicze zgony budzą niepokój Coraz więcej chińskich źródeł informuje o tajemniczych zgonach w środowisku naukowym związanym z rozwojem sztucznej inteligencji. Zdaniem wielu obserwatorów trudno tu mówić o przypadkowym zbiegu okoliczności. Wszystkich łączy jedno – udział w projektach uznawanych za strategiczne z punktu widzenia interesów państwa. Śmierć naukowców od AI Sprawę szczegółowo opisał dziennik „South China Morning Post”. W artykule przytoczona została m.in. historia Song Jiana, ważnego specjalisty z firmy Megvii Technology, zajmującej się rozpoznawaniem twarzy i systemami nadzoru. Ceniony ekspert zmarł nagle w czerwcu 2022 r. w wieku 45 lat, rozpoczynając czarną serię. Zaledwie rok później media obiegła informacja o śmierci 38-letniego Feng Yanghe, który rozwijał sztuczną inteligencję na potrzeby zastosowań wojskowych. Kolejnym ciosem dla chińskiego środowiska technologicznego okazała się strata uznanej postaci i współzałożyciela jednego z największych konglomeratów technologicznych w kraju, Tang Xiao’ou. W ostatnim czasie do grona zmarłych ekspertów dołączył He Zhi. 40-letni współzałożyciel firmy specjalizującej się w medycznych zastosowaniach sztucznej inteligencji kierował przełomowymi badaniami nad diagnostyką opartą na AI. Tajemnicze zgony budzą niepokój Niepokojące zgony w środowisku naukowym zajmującym się sztuczną inteligencją prowokują pytania nie tylko o możliwe tło polityczne, ale też o cenę, jaką płacą ci, którzy pracują na skrzyżowaniu postępu i władzy. Liu Shaoshan, szanowany chiński informatyk, ostrzega, że twórcy systemów AI mierzą się z ogromnym ciężarem odpowiedzialności – zarówno moralnej, jak i społecznej. W jego opinii to właśnie rozbieżność między oczekiwaniami wobec badaczy a rzeczywistością może prowadzić do dramatycznych konsekwencji. – Sztuczna inteligencja może również mieć znaczący wpływ na społeczeństwo w miarę rozprzestrzeniania się. Ten nieznany potencjał ogromnych zmian w społeczeństwie może również wywierać na ludzi poważną presję moralną – przekonuje. Oficjalnie przyczyny zgonów pozostają niewyjaśnione. Chińskie władze, jak zaznaczają media, nie udzielają żadnych szczegółowych informacji poza lakonicznymi notkami biograficznymi. Źródła: scmp.com; toinnov.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Weekend w Poznaniu? Sprawdź, co warto zobaczyć i dokąd się wybrać
Poznań to jedno z najciekawszych miast w Polsce – pełne zabytków, klimatycznych uliczek i tętniących życiem placów. Jeśli planujesz weekendowy wypad lub dłuższy pobyt w stolicy Wielkopolski, ta lista atrakcji pomoże zaplanować idealną trasę. Zebraliśmy najważniejsze miejsca i mniej oczywiste perełki, które warto zobaczyć podczas zwiedzania Poznania.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Poznaniu Historia Poznania Co warto zobaczyć w Poznaniu? Najważniejsze atrakcje Poznania Ciekawostki o Poznaniu Gdzie zjeść w Poznaniu? Piękno Polski można dostrzec w każdym jej zakątku. Zachodnia część kraju również nie odstaje od reszty i ma wiele do zaoferowania. Bez względu na formę wypoczynku z pewnością nie będziemy narzekać na nudę, jeśli obierzemy kierunek na Zieloną Górę czy Poznań, których zróżnicowany charakter zdecydowanie wpływa na ich atrakcyjność i popularność. Z czego słynie „miasto doznań” i co warto zobaczyć na miejscu? Poniżej przedstawiamy najciekawsze atrakcje tętniącego życiem Poznania. Najważniejsze informacje o Poznaniu Poznań ulokowany jest w środkowo-zachodniej części Polski. To największe miasto, a zarazem stolica województwa wielkopolskiego. Jego powierzchnia wynosi 261,9 km kw., z czego aż 48% to użytki rolne i tereny zielone. Pod względem wielkości zajmuje dopiero ósme miejsce w kraju i wyprzedzają go: Warszawa, Kraków, Szczecin, Łódź, Wrocław, Gdańsk oraz Zielona Góra. Miasto podzielone jest na kilka dzielnic m.in. Jeżyce, Łazarz, Winogrady, Piątkowo, a każda z nich ma swój unikalny charakter. Według oficjalnych statystyk GUS – Poznań zamieszkuje ponad 530 tys osób, a z przestrzeni miejskiej korzysta blisko 700 tys. Przez stolicę wielkopolski przepływa jedna z głównych rzek w Polsce – Warta. Ponadto znajduje się w obszarze jej dopływów: Bogdanki, Cybiny, Głównej czy Różanego Potoku. Miasto jest także pełne sztucznych akwenów wodnych. Ponadto Poznań co roku przyciąga fale głodnych wiedzy studentów, którzy chętnie podejmują naukę na renomowanych uczelniach – Uniwersytecie Adama Mickiewicza czy Politechnice Poznańskiej. Środkowo-zachodnia lokalizacja sprawia, że Poznań ma dogodne położenie komunikacyjne i służy jako węzeł drogowy, kolejowy oraz lotniczy. Przebiega tutaj aż 7 dróg o znaczeniu międzyregionalnym lub międzynarodowym, w tym autostrad A2. Poznański Węzeł Kolejowy zapewnia bezpośrednie połączenia do największych miast w Polsce i Europie. Ławica, czyli międzynarodowy port lotniczy, posiada dwa nowoczesne terminale, z których dolecimy do takich światowych metropolii jak Londyn, Paryż, Rzym i Barcelona. Ponad 2 miliony turystów rocznie korzysta z usług poznańskiego lotniska. Bliska odległość do innych polskich miast w tym Warszawy, Wrocławia i Łodzi powoduje, że stolica Wielkopolski jest łatwo dostępna dla turystów i to nie tylko z kraju nad Wisłą. Poznań jest częstym gospodarzem międzynarodowych targów i konferencji. Historia Poznania Dzieje Poznania sięgają co najmniej czasów średniowiecza. Wczesne zapiski na temat miasta pochodzą z X wieku, choć osadnictwo w tym rejonie datuje się już nawet na V tysiąclecie p.n.e. Poznań odegrał istotną rolę w budowaniu polskiej państwowości. Niewykluczone, że właśnie w tutaj Mieszko I przyjął chrzest, a akt ten uważany jest za symbol początku naszego kraju. Pierwszy biskup Polski, Jordan, umieścił tu także swoją siedzibę. Katedra w Poznaniu – pierwsza na ziemiach polskich – jest miejscem pochówku najstarszych władców kraju. W 1253 roku nastąpił moment przełomowy dla miasta Poznań. Ówczesny Książe Przemysł I ustanowił dokumnet lokacyjny na prawie magdeburskim. Regulował on całokształt miejskich spraw ustrojowych oraz gospodarczych. Uzyskane prawa miejskie pozwoliły upodobnić Poznań do innych miast zachodniej Europy. To właśnie Poznań pełnił kluczową rolę polityczną, gospodarczą i militarną w okresie formowania się państwa polskiego. Aż do potopu szwedzkiego (1655 rok) Poznań stopniowo się rozwijał, będąc jednym z najważniejszych miast epoki Piastów i Jagiellonów. Kolejne konflikty zbrojne w XVIII wieku (m.in. wojna siedmioletnia, konfederacja barska) sprawiły jednak, że jego dalszy rozwój został zahamowany. Czasy zaborów to okres niezwykle trudny dla mieszkańców Poznania. Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie w 1806 roku tylko na pewien czas pozwoliło uwolnić się spod panowania pruskiego. Po kongresie wiedeńskim z 1815 roku Poznań ponownie wrócił do wcześniejszej, niekorzystnej sytuacji politycznej. Tym razem stanowił stolicę autonomicznego Wielkiego Księstwa Poznańskiego. W kolejnych dekadach władze pruskie ograniczały autonomię społeczności polskiej. Dzieje Poznania w XX wieku również były złożone. Szczególnie trudny był okres II wojny światowej. Miasto stało się częścią III Rzeszy po roku 1939. Wyzwolenie miasta nastąpiło dopiero w lutym 1945 roku. Na szczęście, w okresie powojennym Poznań zaczął się prężnie rozwijać, aż do obecnej sytuacji, gdy jest jednym z najważniejszych i najbardziej nowoczesnych miast w Polsce. Co warto zobaczyć w Poznaniu? Nie dziwi fakt, że Poznań jest jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce. Bogata historia, zachwycające Starówka i liczne zabytki przyciągają tłumy turystów z całego świata. W Poznaniu każdy znajdzie coś dla siebie, bowiem tradycja przenika się tutaj z nowoczesnością, a czarujące historyczne miejsca są równie interesujące, co przygotowane na przestrzeni ostatnich dekad atrakcje turystyczne. Zainteresowanie turystów wzbudza głównie rynek, na którym znajdziemy piękny, renesansowy ratusz otoczony malutkimi kamienicami. Właśnie na nim można podziwiać słynne poznańskie koziołki trykają się rogami. Do dziś są najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta. Przy okazji przypomnijmy, że pokaz koziołków odbywa się tradycyjnie w samo południe. Niedawno dołożona została jeszcze jedna pora i odbywa się on także o godzinie 15. Przez Poznań wiodą interesujące szlaki turystyczne, które zachęcają do aktywnych wędrówek po mieście. Lista prezentuje się następująco: Trakt Królewsko-Cesarski, Szlak Romański, Szlak Piastowski, Wielkopolska Droga św. Jakuba. Toruń piernikiem stoi, tak Poznań słynie z rogali świętomarcińskich, do tego stopnia, że 11 listopada oprócz Dnia Niepodległości obchodzone są tutaj imieniny ulicy Świętego Marcina. W tym okresie wyjątkowo pracowity okres mają cukiernie, które ścigają się o tytuł najlepszego rogala w Poznaniu. Jest to najlepszy czas na spróbowanie tych niesamowitych słodkości. Osoby odwiedzające Poznań mogą wypocząć nad licznymi zbiornikami wodnymi np. nad Jeziorem Strzeszyński czy Kierskim albo zobaczyć efektowną Fontannę Wolności, zlokalizowaną na słynnym Placu Wolności, gdzie kwitnie życie towarzysko-kulturalne. W okresie zimowym zainteresowaniem cieszy się ośrodek sportowo-rekreacyjny Malta Ski, na którym odbywają się zawody w różnych konkurencjach. Latem wspomniana już Malta zyskuje zupełnie inne znaczenie i staje się centrum sportowo-kulturalnym miasta. Sztuczne jezioro służy jako miejsce międzynarodowych rozgrywek regatowych, festiwali teatralnych i muzycznych, czy jako kolejne kąpielisko. Idealne miejsce na spacer czy przejażdżkę rowerem. Jednak najważniejszą atrakcją dla najmłodszych i nie tylko będzie przejazd kultową „Maltanką”. Linia kolejowa o długości 4 km dowiezie nas do Nowego ZOO w Poznaniu i kursuje od kwietnia do września. Na domiar tego wszystkiego w okolicy znajduje się Park wodny Termy Maltańskie. Jest to jeden z najnowocześniejszych takich kompleksów w Polsce. Na 6 ha znajdziemy 18 basenów sportowych i rekreacyjnych. Miłośnicy historii i sztuki z pewnością docenią bogate zbiory Muzeum Narodowego w Poznaniu. Należy wspomnieć, że stolica Wielkopolski nieustannie i prężnie się rozwija. Dlatego w ostatnim czasie zwiedzającym towarzyszą liczne remonty, które mogą wpływać na odbiór niektórych atrakcji czy poruszanie się po mieście. Najważniejsze atrakcje Poznania Stary Rynek Poznański rynek jest trzecim co do wielkości w Polsce. Turyści znajdą tam m.in. piękny budynek ratusza, który powstał w połowie XVI wieku. Ten renesansowy zabytek uchodzi za jedną z najciekawszych historycznych atrakcji Poznania. Pamiętać przy tym należy, że rynek miasta to również piękne kamienice, tzw. Waga miejska i odwach. Ostrów Tumski Ta wyspa na Warcie to jedno z miejsc o najbogatszej historii. Znajduje się tutaj m.in. Kościół Najświętszej Maryi Panny z XV wieku oraz Pałac Arcybiskupi. Ostrów Tumski to jednak przede wszystkim słynna katedra. Bazylika archikatedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu Jedna z najstarszych polskich świątyń i zarazem pierwsza polska katedra. Zasłynęła m.in. jako miejsce pochówku naszych pierwszych władców. Na uwagę zasługują też liczne kaplice z pięknymi ołtarzami. Zamek Królewski Rezydencja z XIII wieku, uległa zniszczeniu na przestrzeni wieków, ale w ostatnim stuleciu została odrestaurowana. Dziś przyciąga turystów, zainteresowanych ciekawą historią tego miejsca. W środku znajdziemy jeden z oddziałów Muzeum Narodowego w Poznaniu z wystawą sztuk użytkowych. Z 43-metrowej wieży można podziwiać piękne widoki na panoramę miasta. Stary Browar przy ul. Półwiejskiej 42 Wzniesiony w XIX wieku, pełni obecnie funkcję nowoczesnej galerii handlowej i centrum sztuki artystycznej, kultury i edukacji. Oprócz możliwości zrobienia zakupów, mamy okazję wziąć udział w międzynarodowych wystawach jak i warsztatach. Jest to jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc w Poznaniu przez blisko 9 milionów osób rocznie. Palmiarnia Poznańska Placówka botaniczna, znajdująca się na terenie Parku Wilsona. To idealne miejsce dla osób, które lubią przyrodę – w palmiarnii można podziwiać setki gatunków roślin. Jest to jedna z największych i najstarszych ekspozycji w Polsce oraz Europie. Collegium Minus Efektowny, neorenesansowy gmach zlokalizowany w Dzielnicy Cesarskiej. Obecnie jest siedzibą rektoratu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Zamek Cesarki Rezydencja ostatniego cesarza Wilhelma II zbudowana w latach 1905-1910. Jedna z najbardziej niezwykłych i majestatycznych budowli w Poznaniu. W latach 90 zyskał zupełnie nowe znaczenie i przekształcony został w Centrum Kultury ZAMEK. Każdego roku odbywa się tutaj ponad 2 tysiące wydarzeń. Zamek udostępniony jest również do zwiedzania dla turystów. Interaktywne Centrum Historii Ostrowa Tumskiego dzięki multimedialnym prezentacją, projekcją filmowy i interaktywnym makietą przenosi nas w zupełnie innowacyjny wymiar obcowania z historią. Przeniesiemy się w czasie, aby odkryć początki państwa polskiego i skrywane tajemnice Ostrowa Tumskiego. Centrum Szyfrów Enigma Nowoczesna i multimedialna ekspozycja, która pozwala w angażujący sposób przybliżyć historię złamania szyfrów słynnej Enigmy przez polskich kryptologów. Centrum Szyfrów upamiętnia sukces naszych matematyków, którzy zaczynali swoją pracę właśnie w Poznaniu. Ciekawostki o Poznaniu Turyści odwiedzający Poznań powinni zaznajomić się z ciekawostkami związanych z tym miastem. Oto najciekawsze informacje na temat stolicy Wielkopolski. Na uwagę zasługuje m.in. słynna gwara mieszkańców, należąca do najbardziej charakterystycznych w kraju. Kto nie słyszał o słynnej bimbie lub tytce? Historycznie Poznań uchodzi za kolebkę polskiej państwowości. W katedrze znaleźć można symboliczny grobowiec Mieszka I i Bolesława Chrobrego – pierwszych polskich władców. W Poznaniu znajdowała się pierwsza rzeczywista stolica Polski. Wciąż mało znany jest też fakt, że Poznań jest jedynym miastem wzmiankowanym w hymnie Polski („Jak Czarnecki do Poznania, po szwedzkim zaborze”). Poznań powiązany jest z pięcioma powstaniami wielkopolskimi, z czego dwa z nich zakończyły się sukcesem Polaków. Miały one miejsce w 1794, 1806, 1846, 1848 oraz w latach 1918–1919. Pyry z gzikiem to najpopularniejszym danie regionalne. Pyra jest jednym z symboli Wielkopolski do tego stopnia, że w Poznaniu znajdziemy Muzeum Pyry oraz Pomnik Pyry w parku Jana Pawła II. Turyści cenią sobie również lokalne wypieki, zwłaszcza rogale świętomarcińskie, przygotowywane z okazji Dnia Świętego Marcina. Słynne poznańskie koziołki nazywają się Pyrek i Tyrek. Popularny napój Coca–Cola po raz pierwszy w Polsce zadebiutował na Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1957 roku. Na Śródce znajdziemy muzyczną instalacje na jednej z kamienic. Podczas opadów deszczu wiszące instrumenty grają koncert. W Poznaniu zamieszkuje jeden z wrocławskich Krasnali. Nazywa się Życzliwek i mieszka na wolnym dziedzińcu Urzędu Miasta. Na terenie stolicy wielkopolski zachowało się aż 15 niemieckich fortów wzniesionych w XIX wieku. Stolica Wielkopolski to nie jedyny Poznań w Polsce. Drugi znajduje się na Lubelszczyźnie. W zbiorach poznańskiego Muzeum Narodowego znajduje się obraz „Plaża w Pourville”, autorstwa Claude’a Moneta. Został on skradziony w 2000 roku. Budowlaniec z Olkusza twierdził, że został opętany przez dzieło francuskiego malarza i przetrzymywał je u siebie w szafie. Po blisko 10 latach udało się odzyskać skradziony obraz. Gdzie zjeść w Poznaniu? Z Poznania na pewno nie wyjedziecie głodni. Zjecie tutaj porządnie i w przystępnej cenie, a jedyny dylemat, jaki może się pojawić, to wybór lokalu. Dzień warto rozpocząć od od pożywnego śniadania. Takowe z pewnością zaserwują wam chętnie odwiedzane przez mieszkańców i turystów restauracje, jak Bajzel, Bo. Poznań, Ale Kosmos, bardzo, Petit Paris na Sołaczu oraz Bajgle Króla Jana. Na przepyszną kawę polecamy MIEL, gdzie doświadczycie również niesamowitych słodkości w postaci autorskich serników i nie tylko. Ponadto zachęcamy odwiedzić Vandal, Mówish Mash, Trzecia kawa, Kaferdam czy niedawno otwarte de nata. i Strag. Gdzie się zatrzymać w Poznaniu? Hotel z najlepszym widokiem Poznań oferuje bogatą bazę noclegową – od kameralnych apartamentów w sercu Starego Miasta po nowoczesne hotele sieciowe. Jednym z najlepiej ocenianych obiektów jest Novotel Poznań Centrum (plac Władysława Andersa 1), położony tuż obok Starego Browaru i zaledwie kilka minut spacerem od Rynku. Hotel zapewnia wysoki komfort pobytu – nowoczesne pokoje z panoramicznymi oknami, świetnie wyposażone centrum fitness, a także restaurację Winestone z kuchnią inspirowaną lokalnymi smakami. Goście cenią sobie również profesjonalną obsługę i wygodną lokalizację przy głównych arteriach miasta. To idealna baza wypadowa zarówno dla turystów, jak i osób podróżujących służbowo. To z najwyższych pięter hotelu Novotel Poznań Centrum (jest ich aż 16!) rozpościera się jeden z najbardziej imponujących widoków na miasto. Szukając czegoś na obiad lub kolację zajrzyjcie do restauracji Zdolni, Czarna Owca, Frontiera, Kim Chi Ken, U Apio, A nóż widelec i Fromażeria. Należy wspomnieć, że Poznań jest jednym z trzech miast obok Warszawy i Krakowa, gdzie znajduje się restauracja nagrodzona gwiazdką Michelin. Powędrowała ona do Muga. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
48 godzin w boskim Buenos Aires. Co zobaczyć i gdzie tańczyć tango?
Do tanga trzeba dwojga. A Buenos Aires umie rozkochać w sobie każdego. Jak poznać to argentyńskie miasto w dwa dni?
Spis treści: Śniadanie w Buenos Aires Spacer po mieście – sobota Spacer po mieście – niedziela Buenos Aires – informacje praktyczne Buenos Aires to antypody Warszawy, prawie na przestrzał globu. Nic dziwnego, ze wszystko jest tutaj postawione na głowie. Śpi się w dzień (bo gorąco), w nocy spotyka z przyjaciółmi (i imprezuje). W ciągu dnia dużo się pije (kawy i yerba mate), w nocy je (choćby najlepsze na świecie steki). Dyskoteki otwierają swe podwoje o trzeciej nad ranem. Po nich o siódmej serwuje śniadanie, ale potem od razu idzie się spać. Totalne szaleństwo! Nie pozostaje mi nic innego, niż poddać się rytmowi boskiego Buenos. Śniadanie w Buenos Aires Na razie jednak potrzebuję aklimatyzacji, choćby typowego lokalnego śniadania. W najstarszej kawiarni w Argentynie Café Tortoni znajdującej się przy Avenida de Mayo zamawiam café con medialunas, czyli kawę z malutkimi rogalikami. Dyskretnie przyglądam się innym klientom. Niektórzy czytają prasę, inni gawędzą z kelnerami, jakby znali się od wieków. Klimat jak z Paryża czy Rzymu, tyle ze sprzed stu lat. Sama Avenida de Mayo, czyli aleja Majowa, została zbudowana w 1888 r. jako pierwsza nowoczesna arteria miasta. Miała łączyć Plaza del Congreso, gdzie stoi parlament, z pałacem prezydenta na Plaza de Mayo. To na tym placu odbywają się wszystkie ważne manifestacje i miały miejsce najważniejsze wydarzenia historyczne, takie jak np. Rewolucja Majowa z 1810 r., która doprowadziła sześć lat później do ogłoszenia niepodległości kraju. Pałac prezydencki zwany „różowym” widać od razu. Legenda mówi, że róż elewacji był ponoć decyzją polityczną. W ten sposób chciano pogodzić dwie zwaśnione frakcje: unitów, których kolorem był biały, i federalistów – czerwony. Naprawdę jednak kolor pochodzi od wapna zmieszanego z krwią bydlęcą, co nadawało ten specyficzny różowy odcień. Tak kiedyś konserwowano mury. To z balkonów tego pałacu przemawiała podczas swoich żarliwych wystąpień Evita – zona prezydenta Juana Perona. Spacer po mieście – sobota Spod pałacu rusza linia A – pierwsza linia metra nie tylko w Ameryce Łacińskiej, ale i na całej półkuli południowej! Pochodzi z 1913 r. i wciąż działa! Jadę rozklekotanymi drewnianymi wagonikami do Avenida 9 de Julio. To najszersza ulica świata, ma aż 140 metrów! Przechodzę ją z zegarkiem w reku. Z dwukrotnym postojem na kolejnych światłach i minięciem symbolu miasta – obelisku – zajmuje mi to z siedem minut. Moim kolejnym celem jest Recoleta, dzielnica bogatych rezydencji. Pełna luksusowych sklepów aleja Alvear docieram do niewielkiego parku z rozłożystymi drzewami ombú. Wiecznie zielone, mają wyjątkowo grube pnie, osiągają wysokość 15 m i z biologicznego punktu widzenia są krzewami. Drzewo czy krzak – ważne, że w czasie upału daje wytchnienie. Zresztą nazwa rośliny w języku miejscowych Indian Guaraní oznacza właśnie „cień”. Zanim jednak zalęgnę tu na popołudniową sjestę, staję w długiej kolejce. Idzie szybko i juz po chwili trzymam w dłoniach ogromną porcję najlepszych w Buenos Aires lodów Freddo. Samych smaków w tej lodziarni jest kilkadziesiąt, wśród nich tak oryginalne jak wino malbec, chluba Argentyny. Do tego jeszcze dodatki, posypki i czekoladowe polewy... Taka bomba kaloryczna idealnie zastąpi mi obiad. No tak, już zaczynam zachowywać się jak Argentyńczycy! Po sjeście pora na zabytkowy cmentarz Recoleta. Powstał w 1822 r., dziś to jeden z trzech najpiękniejszych na świecie, po Père-Lachaise w Paryżu i Staglieno w Genui. Leżą tu prezydenci kraju, politycy, pisarze, naukowcy. Zwiedzający najczęściej szukają jednak grobu charyzmatycznej żony prezydenta Perona, Evity. Eva Duarte urodziła się w małym miasteczku oddalonym o ponad 300 km od Buenos Aires. W wieku 15 lat wyruszyła do stolicy w poszukiwaniu sławy, próbowała swoich sił jako aktorka i prezenterka radiowa. Na balu charytatywnym poznała generała Juana Perona, przyszłego prezydenta. Przy jego boku stała się nie mniej ważna niż mąż. Kult ugruntowała wczesna śmierć. W 1952 r. w wieku zaledwie 33 lat Evita zmarła na raka. Na jej grobie zawsze widać świeże kwiaty. Zresztą to właśnie kwiat z okolic cmentarza stał się kolejnym symbolem miasta. Floralis Genérica ma 20 m i system, który co wieczór zamyka olbrzymie metalowe płatki, a rano je ponownie otwiera. Rzeźba Eduardo Catalano ma symbolizować nadzieję i nieustanne odradzanie się świata. Niestety, wichura z 2023 roku poważnie uszkodziła tę przepiękną konstrukcję. Koniec zwiedzania, czas spotkać się z moimi argentyńskimi przyjaciółmi. Czekają na mnie w modnej dzielnicy Palermo. W weekendy pełno tu rodzin z dziećmi zwiedzających planetarium, zoo czy rosarium z 12 tys. odmian róż. Wieczorem dzielnica zamienia się w centrum życia nocnego. Na turystę czekają bary, restauracje, dyskoteki do białego rana. O ile przeszedł już na tryb argentyński. Spacer po mieście – niedziela Nie ma lepszego miejsca na niedzielny poranek niż Plaza Dorrego w dzielnicy San Telmo. Co tydzień odbywa się tu bowiem słynny targ staroci, czyli Feria de San Telmo. Wśród obtłuczonych karafek znajdziesz fajkę Che Guevary lub buciki Evity. Miedzy kramami miniesz trzech sobowtórów Carlosa Gardela, śpiewaka tanga wszech czasów. Sam nie zauważysz, jak kupisz pięć zestawów do yerba mate, niepotrzebny ci zupełnie kalejdoskop i manuskrypt zapomnianego dzieła Borgesa. Jak dobrze pójdzie, zacznie ci się wydawać, że właśnie wpadłeś na Gombrowicza. W końcu mieszkał tu aż 24 lata. San Telmo było kiedyś bogatą dzielnicą, w której żyli arystokraci. Wszystko zmieniło się w roku 1871, kiedy to epidemia żółtej febry wygnała ich z ich luksusowych rezydencji. W krótkim czasie w domach zamieszkali biedni emigranci. W latach 1857–1914 w poszukiwaniu lepszego życia przybyło do Argentyny ponad 3 mln osób z Europy, także z Polski! To w trakcie Wielkiej Emigracji narodziło się tango – taniec, który ponoć początkowo służył do zabicia czasu mężczyznom nudzącym się w kolejkach do domów publicznych. Na takowe przybytki było wówczas spore zapotrzebowanie, bo za chlebem przyjeżdżali tu głównie panowie. Dopiero potem sprowadzali swoje rodziny. Na ulicy Defensa od wędrownego handlarza kupuje empanadas – pyszne pierożki nadziewane mięsem i warzywami. Popijam kawą nalaną prosto z termosu od kolejnej miłej sprzedawczyni. I ruszam dalej. Czeka mnie dłuższy spacer do La Boca – kiedyś jednej z biedniejszych, dziś najbardziej kolorowych dzielnic miasta. To tu powstał pierwszy port Buenos, gdzie przybywali emigranci z całej Europy. Skromna dzielnica nabrała kolorów dzięki Benito Quinquela, malarzowi związanemu z dzielnicą La Boca, który w 1950 roku zainspirował pomalowanie opuszczonych domów, tworząc w ten sposób najsłynniejszą chyba obecnie uliczkę w mieście zwaną El Caminito. Nazwa pochodzi od tytułu popularnego tanga napisanego przez przyjaciela i sąsiada malarza, Juana de Dios Filiberto. Nie jestem fanką piłki nożnej, ale wstyd być w Boce i nie zobaczyć stadionu Boca Juniors. To tu grał m.in. boski Diego Maradona. Kupuję kilka piłkarskich gadżetów dla moich bratanków – wielkich miłośników futbolu – i ruszam dalej. Jeśli zapytasz przeciętnego mieszkańca Buenos Aires, gdzie najchętniej spędza niedzielne popołudnia, odpowie, że w Puerto Madero. Dzielnica w 1991 r. przeszła gruntowną rewitalizację. Przy projekcie współpracowali tacy znani architekci jak Norman Foster, Philippe Starck czy Santiago Calatrava. Mnóstwo tam eleganckich restauracji, dizajnerskich wieżowców i luksusowych hoteli. Kto ma jeszcze siłę, może wypożyczyć rower i przejechać nim po rezerwacie nad rzeką La Plata, którą wielu myli z morzem ze względu na jej szerokość (nawet 220 km!). Ja oszczędzam energię, bo wieczorem umówiona jestem na milongę, czyli na imprezę z tango. Na Plaza Dorrego po porannym targu staroci nie ma już śladu. Możemy zaczynać! Partnera nie muszę szukać, podchodzi do mnie sam. Okazuje się mistrzem nad mistrzami i nawet z moich nieporadnych kroczków potrafi wykrzesać coś, co można nazwać tangiem. Cóż, ma doświadczenie. W San Telmo mieszka od urodzenia, a tańczy od 50 lat. Z łatwością odczytuje każdy mój ruch i zmyślnymi sztuczkami maskuje błędy. Przy kimś takim każda kobieta może poczuć się jak gwiazda! Słyszę moje ulubione „Mi Buenos Aires querido”. „Moje ukochane Buenos Aires, kiedy Cię znowu zobaczę…”. Obiecuję sobie, że wkrótce. Buenos Aires – informacje praktyczne Położenie: ujście rzeki La Plata. Powierzchnia: 203 km2 Ludność: 3,1 mlm Język: hiszpański Religie: katolicka, choć aż 72,9 proc. Argentyńczyków deklaruje brak udziału w jakichkolwiek praktykach religijnych. W Argentynie mieszka największa w Ameryce Południowej mniejszość żydowska (300 tys.), a także mniejszość muzułmańska (400–500 tys.). Waluta: peso argentyńskie. Kiedy jechać do Buenos Aires? Buenos Aires leży w klimacie umiarkowanym. Przez większość czasu temperatury wynoszą miedzy 15 a 30 stopni. Najlepiej pojechać tam nasza zima, gdy w Argentynie jest najcieplej. Wiza Do pobytu krótszego niż trzy miesiące wiza nie jest potrzebna. Dojazd Z Polski nie ma bezpośrednich lotów do Buenos Aires. Z Europy latają tam m.in. linie Lufthansa i Alitalia. Koszt najtańszego biletu to ok. 4 tys zł. Komunikacja Buenos Aires posiada sześć linii metra (zwanego tutaj subte) oraz 200 linii autobusowych (zwanych colectivos). Bilety kupuje się w środku w specjalnym automacie. Niedrogie taksówki. Coraz popularniejsze zaczynają być rowery, choć brakuje ścieżek rowerowych. Bezpieczeństwo Buenos Aires jest stosunkowo bezpiecznym miastem. Oczywiście jak wszędzie w najbardziej zatłoczonych miejscach należy uważać na kieszonkowców. Warto wiedzieć Przygotujmy się na to, że kolacje je się w Argentynie bardzo późno. Zazwyczaj koło 22.00 goście dopiero się schodzą, a kończą posiłek po północy. W zwyczaju jest zostawianie drobnych z reszty kelnerom, taksówkarzom, obsłudze itd. Robiąc zakupy, poprośmy o tzw. refund cheque, który umożliwi nam zwrot podatku przy wylocie. Źródło: archiwum NG.
Polak zdobywa kosmiczne podium! Zobacz zdjęcie, które zachwyciło świat
Marcin Rosadziński, uznany astrofotograf z Krakowa, został wyróżniony w prestiżowym międzynarodowym konkursie Capture the Atlas. Zdjęcie Drogi Mlecznej znalazło się wśród 25 najlepszych na świecie.
Spis treści: Świetliste schody do nieba – polska fotografia w światowej czołówce Trzy razy z NASA – wyjątkowa kariera Polaka Droga Mleczna oczami świata – co jeszcze pokazali laureaci? Marcin Rosadziński – więcej niż fotograf Marcin Rosadziński to nazwisko, które obserwatorzy nocnego nieba i astrofotografii mieli okazję już słyszeć. W 2025 roku Polak po raz kolejny udowodnił światową klasę, zdobywając prestiżowy tytuł „Milky Way Photographer of the Year”. Wyróżnienie to przyznawane jest przez portal Capture the Atlas – jeden z najważniejszych na świecie serwisów poświęconych fotografii Drogi Mlecznej. Świetliste schody do nieba – polska fotografia w światowej czołówce W konkursie „Milky Way Photographer of the Year” wzięło udział ponad 6 tys. zgłoszeń z całego świata. Zdjęcie Marcina Rosadzińskiego zatytułowane „Stairway to Heaven” zostało wykonane na portugalskiej Maderze. Zachwyca ukazaniem Drogi Mlecznej nad skalistym szlakiem przypominającym schody prowadzące wprost do nieba. Wyróżnienie to zostało opisane przez liczne międzynarodowe media – w tym także przez hiszpańską edycję National Geographic. Trzy razy z NASA – wyjątkowa kariera Polaka Co istotne, Marcin Rosadziński nie po raz pierwszy zyskał międzynarodowe uznanie. Prace fotografa aż trzykrotnie zostały wyróżnione przez NASA w ramach projektu „Astronomy Picture of the Day”. Ostatnie takie wyróżnienie krakowianin otrzymał we wrześniu 2024 roku za zdjęcie ukazujące Drogę Mleczną nad Tatrami Bielskimi. Tym samym Marcin Rosadziński jest prawdopodobnie jedynym Polakiem, którego zdjęcia były publikowane przez NASA aż trzy razy. To ewenement nie tylko w Polsce, ale również w skali międzynarodowej. Droga Mleczna oczami świata – co jeszcze pokazali laureaci? Wśród pozostałych 25 zwycięskich fotografii konkursu Capture the Atlas znalazły się między innymi zdjęcia z Wyspy Wielkanocnej, Namibii, Sokotry oraz – po raz pierwszy w historii – obraz Drogi Mlecznej wykonany z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Prace te ukazują piękno kosmosu z różnych perspektyw – od odległych wysp po górskie szlaki i pustynie. Celem konkursu jest nie tylko pokazanie spektakularnych zdjęć, ale też promocja astrofotografii jako dziedziny sztuki i nauki. Co roku Capture the Atlas przyciąga najlepszych fotografów z całego świata, a także inspiruje kolejne pokolenia do odkrywania nocnego nieba. Marcin Rosadziński – więcej niż fotograf – Moja przygoda z gwiazdami rozpoczęła się dla mnie w dniu, kiedy na urodziny otrzymałem w prezencie teleskop astronomiczny do obserwacji nieba. Równolegle z obserwacjami przez teleskop zacząłem zgłębiać tajniki gwiezdnych konstelacji przez lornetkę. Fotografią interesuję się od dłuższego czasu ale dopiero w momencie kiedy zacząłem fotografować nocne niebo moje hobby przerodziło się w prawdziwą pasję którą staram się zarażać innych – opowiada nam Marcin Rosadziński. Rosadziński prowadzi aktywną działalność edukacyjną i artystyczną w mediach społecznościowych, gdzie dzieli się swoimi pracami oraz wiedzą o astrofotografii. Jego profil na Instagramie @krakow_astrophotography obserwuje rosnąca liczba miłośników astronomii i fotografii. Więcej prac autora można również znaleźć na jego stronie astrodream.pl, gdzie publikuje galerie zdjęć i relacje z fotograficznych wypraw. Rosadziński nie ukrywa też, że jest otwarty na dalszą współpracę z mediami i popularyzację nauki. Źródło: National Geographic España, astrodream.pl Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Siła ludzi i potęga natury. Pięć filmów, których nie można przegapić na 22. MDAG
Już 9 maja startuje największe święto kina dokumentalnego w Polsce i drugie co do wielkości w Europie. 22. już edycja festiwalu Millennium Docs Against Gravity to jak zawsze podróż do najróżniejszych miejsc na Ziemi, pokazująca najważniejsze i czasem najbardziej osobliwe zjawiska, które mają wpływ na nasze życie.
Spis treści: „Tylko na Ziemi” (Only on Earth), reż. Robin Petré „Uprawiając rewolucję” (Farming the Revolution), reż. Nishtha Jain „Ciemna strona Mount Everest” (Everest Dark), reż. Jeremy Watt „Kwiat ośmiu gór” (A Flower of Mine), reż. Paulo Cognetti „Efekt Coriolisa” (The Coriolis Effect), reż. Petr Lom Wybraliśmy pięć filmów, które zachwycają pięknymi zdjęciami naszej planety i mówią o fundamentalnych sprawach. Czasem o nich w codziennym zamieszaniu zapominamy. Dziesięć wiosennych dni spędzonych w kinie (9 do 18 maja) będzie idealną okazją, żeby oderwać się i porozmyślać. Po części kinowej, która obędzie się w Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Katowicach, Poznaniu, Łodzi i Bydgoszczy, większość filmów z programu MDAG zobaczycie online. Wirtualna odsłona festiwalu potrwa od 20 maja do 2 czerwca na mdag.pl. „Tylko na Ziemi” (Only on Earth), reż. Robin Petré View oEmbed on the source website Wschodząca gwiazda kina dokumentalnego Robin Petré, której twórczość koncentruje się na pokazywaniu zagrożeń, jakie kryzys klimatyczny niesie dla bioróżnorodności, tym razem zabiera nas do Południowej Galicji w Hiszpanii. W czasie gorącego lata cały ten obszar jest skrajnie narażony na pożary, ponieważ cała roślinność jest wysuszona. O równowagę dbały kiedyś dzikie konie, których w tym miejscu Europy było najwięcej. Niestety, jest ich coraz mniej i nie mogą już zjadać łatwopalnych krzewów i traw. Piękne, zapierające dech w piersiach obrazy biegnących koni, wokół których wnoszą się kłęby kurzu, zachowują to, czego już za chwilę może zabraknąć. Na szczęście są też ludzie walczący z pożarami oraz dbający o dzikie, piękne zwierzęta. Poznajemy ich niezwykłą relację z przyrodą i pokorę, jaką mają wobec koni, które od ludzi na co dzień trzymają się z daleka. „Uprawiając rewolucję” (Farming the Revolution), reż. Nishtha Jain View oEmbed on the source website Mówi się, że to był największy zwycięski strajk w historii. W 2020 roku rolnicy z Indii postanowili zaprotestować przeciwko niekorzystnym zmianom w prawie. Ponad pół miliona ludzi zjednoczyło się, mimo dzielących ich różnic, żeby pokazać raz jeszcze siłę, jaka drzemie w ich narodzie. Nishtha Jain w poetycki sposób opowiada historię tych zwyczajnych bohaterów i bohaterek. Wypracowali zasady wspólnego życia, czekając aż władza ulegnie. Odnieśli sukces dzięki swojemu uporowi, nie pozwalając politykom zepchnąć się na drugi plan. Oprócz tego, że to filmowy podręcznik, jak w pokojowy sposób protestować, możemy w nim poczuć, jak kolorowe i pełne życia są Indie. „Ciemna strona Mount Everest” (Everest Dark), reż. Jeremy Watt View oEmbed on the source website „Bogini Matka Ziemia” – tam w tłumaczeniu Nepalczycy nazywają Mount Everest. Niestety, świętość tej górze już dawno została odebrana przez tysiące turystów każdego roku, który chcą zdobyć najwyższy szczyt świata. Nie wszystkim się to udaje. Ciała tych, którzy stracili życie po drodze, zostają pod pokrywą śniegu. Buddysta i były tragarz Mingma Tsiri Sherpa, który był już na Evereście dziesiątki razy, wyrusza w ostatnią wyprawę. Postanawia przeprosić górę za to, że jest nieustannie niepokojona, a przy okazji pragnie sprowadzić ciała zmarłych i należycie je pochować. Film pokazuje, z jak ogromnym niebezpieczeństwem wiąże się taka misja. Poznajemy też dokładnie trasę na sam szczyt góry ze wszystkimi jej etapami. Obraz kolejki chętnych do wejścia na Mount Everest na zawsze zostanie w waszej pamięci. „Kwiat ośmiu gór” (A Flower of Mine), reż. Paulo Cognetti View oEmbed on the source website Paulo Cognettiego możecie kojarzyć bardziej jako pisarza. Ekranizacja jego książki „Osiem gór” okazała się wielkim sukcesem. Teraz jej autor sięga po kamerę i przygląda się życiu ludzi zamieszkujących dolinę wokół Monte Rosa. To miejsce, między Piemontem, doliną Aosty i Szwajcarią, jest spektakularne. Powolna wędrówka tymi szlakami jest ukojeniem dla duszy i ucztą dla oczu. Poznajemy ludzi, którzy uciekli tu od zgiełku. Jak wygląda ich codzienność? Gdzie leży najwyżej położna wegańska restauracja w Alpach? Tego wszystkiego dowiecie się z „Kwiatu ośmiu gór”. Okazuje się jednak, że nawet to nieskażone na pierwszy rzut oka miejsce musi zmagać się ze zmianami klimatu i zaczyna w nim brakować wody. Film staje się więc wędrówką także w jej poszukiwaniu. „Efekt Coriolisa” (The Coriolis Effect), reż. Petr Lom View oEmbed on the source website Petr Lom, autor między innymi filmu „Jestem rzeką, rzeka jest mną”, który mogliście zobaczyć na Millennium Docs Against Gravity kilka lat temu, powraca na festiwal. Spotka się z publicznością po swoim najnowszym dokumencie. Tym razem odwiedza Wyspy Zielonego Przylądka, które są fascynującym miejscem. To właśnie tam rodzą się huragany. Za sprawą tytułowego efektu Coriolisa kierują się na północ, żeby siać spustoszenie. Jak żyje się na targanych wiatrem wyspach? Okazuje się, że to dom dla ludzi niezwykle wytrwałych i pokornych wobec potęgi natury. Obserwujemy ich życie, a Lom, jak zawsze, pokazuje to miejsce z wnikliwością, ale też pogodą ducha. Mimo ciężkich warunków, nikt nie chce opuścić swojego domu. Idealne podsumowuje to lokalny poeta Vasco Martins, mówiąc: „Jesteśmy niewdzięcznymi gośćmi, ale głęboko w sercu, kochamy cię Ziemio i nie chcemy cię opuścić”. Jeśli chcecie poznać zjawisko, o którym może wcześniej nie słyszeliście i zobaczyć jedyny w swoim rodzaju zakątek naszej planety, ten film jest dla was. Pełny program tegorocznego Millennium Docs Against Gravity oraz bilety na 22. MDAG znajdziecie na mdag.pl oraz w festiwalowych kinach we wszystkich siedmiu miastach. Festiwal potrwa od 8 do 19 maja stacjonarnie oraz od 20 maja do 2 czerwca online na mdag.pl.
Miasto, które najlepiej odkrywać na rowerze. Oferuje aż 620 km ścieżek
Odkrywając Berlin na dwóch kółkach, można zobaczyć nie tylko najsłynniejsze zabytki, ale i poczuć przemiany, jakie przeszło to miasto. Z podzielonej stolicy do symbolu wolności.
W tym artykule: Wizja przyszłości Odrębne światy Wyspa artystów Droga do wolności Otacza mnie dżungla. Zieleń jest intensywna i soczysta, a powietrze ma zapach porannej rosy. Jestem sama na ścieżce rowerowej przecinającej Tiergarten, największy park w Berlinie (a jednocześnie trzeci pod względem powierzchni rezerwat przyrody w Niemczech) i czuję się jakbym była na podmiejskiej wycieczce. Wokół mnie panuje cisza, przerywana śpiewem ptaków i szumem kół mojego roweru. Trudno uwierzyć, że ta przestrzeń wydaje się pusta, chociaż jest w samym centrum wielkiej, niemal trzymilionowej aglomeracji. Ale na ponad 210 ha każdy znajdzie własne miejsce do kontemplacji: ktoś medytuje, mijam też pojedynczych spacerowiczów i miłośników porannego joggingu. Niektóre drzewa są ogromne i wydają się bardzo stare, ale podobnie jak przeważająca część miasta i on został zniszczony pod koniec II wojny światowej, więc można znaleźć tu wiele śladów historii. Wizja przyszłości Odbudowa ogrodu rozpoczęła się w 1949 r., a park udało się zrekonstruować na podstawie przedwojennych planów, podobnie jak położony tuż obok ogród zoologiczny, Zoologischer Garten, który został otwarty w 1844 r. jako pierwsze zoo w Niemczech. Przecinam park i dojeżdżam do najmniejszej dzielnicy Berlina, Hansaviertel. W 1953 r. wśród gruzów narodziły się nowe idee, kiedy miasto ogłosiło konkurs na wizję dzielnicy przyszłości. Podstawowy plan osiedla powstał w wyniku pracy trzech architektów: Gerharda Jobst’a, Willy Kreuer’a oraz Wilhelma Schließe, których pomysł zakładał budowę funkcjonalnych budynków mieszkalnych wśród zieleni. Wśród zaproszonych do projektu architektów, którzy mieli odpowiadać za projekty poszczególnych budynków, znalazły się najważniejsze nazwiska światowego formatu, 53 twórców z 13 krajów, wśród nich takie sławy jak Walter Gropius, Oscar Niemeyer i Alvar Aalto. Kiedy wystawa Interbau 57 została otwarta dla publiczności w 1957 r., nie przypominała architektonicznej prezentacji, na której można zobaczyć pomysły i szkice. Tutaj „modele” to zrealizowane konstrukcje: budynki mieszkalne z kolorowymi balkonami, betonowe bryły o fantazyjnych kształtach i obłe bryły o charakterystycznych teksturach, w tym sklepy, kino, biblioteka oraz stacja metra Hansaplatz, która obecnie również jest zabytkiem. Cegiełkę dołożył również jeden z najważniejszych architektów swoich czasów, Le Corbusier, którego Unite d’Habitation znalazł się poza obszarem Hansaviertel. Prowadzę rower chodnikiem, żeby nie spowodować wypadku patrząc na użytkowane przez mieszkańców architektoniczne perły. A tutaj zabytkiem jest nawet… zieleń. Odrębne światy Podróż przez historię jest wpisana w tkankę Berlina. I każdą z osobnych najlepiej odkrywać z perspektywy tras rowerowych, które w mieście mają łączną długość ponad 620 km. Prowadzą między szklanymi wieżowcami, starymi kamienicami, muzeami i miejscami pamięci: kolejne warstwy miasta zastępowały poprzednie, następując po sobie jak rozdziały historii XIX i XX w. Na Cora-Berliner-Straße tłumy, zaś wieczorami słychać tu dźwięki koncertów z ogromnej sceny rozstawianej pod pobliską Bramą Brandenburską, szum samochodów przejeżdżających koło Reichstagu i dzwonki rowerów wśród rozmów setek przechodniów. Mijam zakola przecinającej Berlin Sprewy, na której nabrzeżach relaksują się mieszkańcy i dojeżdżam aż do dawnej „ziemi niczyjej”: Potsdamer Platz. Tutaj, na skrzyżowaniu miejskich arterii, gdzie stoi nowoczesny dworzec, jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie było ani jednego budynku. Widok przesłaniał mur, granica między podzielonymi Niemcami: Wschodnimi i Zachodnimi. Śladem tej niedawnej historii jest kładka, która łączy stojące tu budynki rządowe. Wśród wszechobecnej wolności trudno uwierzyć, że zaledwie niecałe trzydzieści lat temu życie Berlińczyków było podporządkowane ścisłym regułom, a od 13 sierpnia 1961 roku przez niemal trzy dziesięciolecia wolność wydawała się odległym marzeniem. Nagła decyzja o wybudowaniu muru berlińskiego sprawiła, że z dnia na dzień mieszkańcy obu części miasta zostali od siebie oddzieleni: wśród nich rodziny, przyjaciele, współpracownicy. Granice można było przekraczać tylko w wyznaczonych miejscach, a Berlin Wschodni i Zachodni miały należeć do odrębnych światów kształtowanych przez rywalizujące mocarstwa. Dziś najbardziej znaną pamiątką po tych czasach jest „Checkpoint Charlie” u zbiegu Friedichstrasse i Zimmerstrasse. Podczas zimnej wojny w tym miejscu dochodziło do dramatycznych napięć między wrogimi stronami, a w październiku 1961 r., kiedy stanęły naprzeciw siebie uzbrojone radzieckie i amerykańskie czołgi mówiono o tym, że trzeciej wojny światowej uniknięto o włos. Dziś w niewielkiej budce zamiast żołnierzy wartę pełnią przebrani w historyczne uniformy statyści, a strzelają najwyżej migawki obiektywów, kiedy turyści pozują do zdjęć z rekwizytami z dawnych czasów albo fotografując się na tle słynnej East Side Gallery. Tłem jest galeria graffiti i malowideł o długości 1316 m, na którą składa się 106 dzieł artystów z całego świata, umieszczona po wschodniej stronie Muru Berlińskiego. Wyspa artystów Artyści nadal inspirują się historią oraz oczywiście liberalną atmosferą miasta. W rocznicę 35-ej rocznicy upadku muru w Berlin Wall Memorial Lapidarium lokalna artystka Meike Ziegler zaaranżowała inaugurację instalacji Wall to Table – w trakcie stworzonego przez siebie rytuału zamieniła dzielące fragmenty muru w łączący społeczność stół, który służy dialogowi i jednoczeniu pośród różnorodności. Z takiego podejścia słynie Berlin, gdzie kolejne dzielnice przejmują twórcy, reprezentanci ruchów kontrkulturowych i indywidualiści. Tradycja zaczęła się w samym sercu miasta, i to wiele lat temu. A konkretnie w XIX w., od oświeceniowych pomysłów Friedricha Wilhelma II. Cesarz był miłośnikiem sztuki i właśnie za jego rządów narodziła się myśl o tym, żeby najpiękniejsze dzieła uznanych artystów zgromadzić… na jednej wyspie. Przemierzam rowerem turystyczną Rosenthaler Strasse, aż docieram do Hackescher Markt i Sprewy. Wzdłuż nabrzeża jest tłoczno od spacerowiczów, którzy chwytają promienie słońca i od razu można odróżnić berlińczyków od turystów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/shutterstock583683247-0558e64.jpg" width="4293" height="2795" alt="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." title="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." /> Ci pierwsi wydają się niewzruszeni widokiem Berliner Dom, monumentalnej katedry z XIX w., która góruje nad nabrzeżem. Ci ostatni mijają zabytki z zachwytem i wszyscy kierują się w jedną stronę: na Wyspę Muzeów (Museuminsel). Prawie dwa stulecia od wcielenia w życie pomysłu „artystycznej wyspy”, która została zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkela i Friedricha Augusta Stülera, nadal zachwyca. Nie tylko neoklasycystyczną architekturą muzeów, ale przede wszystkim tym, co można podziwiać w trakcie zwiedzania, na które trzeba poświęcić cały dzień. Otwarcie galerii, która dzisiaj jest znana pod nazwą Altes Museum w 1830 r. było tylko początkiem. W kolejnych latach wyrosły niesamowite świątynie sztuki: Neues Museum, (Alte) Nationalgalerie, Bode-Museum, a w końcu Pergamon, oddany do użytku w 1930 r. I kiedy wydaje się, że nie może nas spotkać nic piękniejszego od popiersia Nefertiti, która jest „gwiazdą” Neues Museum, słynącego z kolekcji sztuki starożytnej, w Alte Nationalgalerie czekają obrazy najważniejszych twórców niemieckiego malarstwa, w tym Caspara Davida Friedricha i Adolfa Menzela. Na deser zostają francuscy impresjoniści, z Manetem i Renoirem na czele. Droga do wolności Po uczcie estetycznej, od której kręci się w głowie, można wtopić się w tłum artystów, przechadzających się ulicami współczesnego Berlina. Teraz najwięcej jest ich na południe od Friedrichshain. Kreuzberg, który kojarzy się z artystyczną mekką, stał się dla ich za drogi. Gentryfikacja objęła kolejne dzielnice na południe. Najpierw Neukölln, dzielnicę, której centralna stacja metra Hermannplatz, do niedawna była na liście przystanków zakazanych. W bramach kamienic jeszcze kilka lat temu królowali handlarze narkotyków i przestępcy, aż pałeczkę przejęli nie bojący się niczego hipsterzy. Jedno się nie zmieniło: nad Flughafenstrasse wciąż unosi się słodki i kadzidłowy zapach dymu z fajek wodnych i zapach przypraw kuchni tureckiej, marokańskiej i libańskiej. W lokalnych sklepikach można znaleźć wszystko: od mięsa halal, po obudowy telefonów komórkowych. Zakupom towarzyszą dźwięki arabskich przebojów, a w sklepach klienci czasami witają się niemieckim „Guten Tag”, ale zdecydowanie częściej pozdrowieniami zaczerpniętymi z wielu języków Berlina. Niektórzy właśnie tutaj robią zakupy na piknik na dawnym lotnisku Tempelhof: im bliżej celu tym bardziej ulice prowadzące do piknikowego raju zaczynają przypominać zatłoczoną autostradę dla rowerów. To jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynku mieszkańców, które kiedyś było lądowiskiem dla amerykańskich samolotów. Dziś na lotniskowej płycie można wprawiać się w kitesurfingu, pływać na wakeboardzie, albo jeździć na deskorolce na … pasie startowym. Jednak większość osób siedzi na kocach rozłożonych na trawie, słychać pisk biegających dzieci, trzask otwieranych puszek, a powietrzu unosi się dym z rozpalonych tu i ówdzie grilli. Kiedy słońce zachodzi, lotnisko powoli pustoszeje a życie przenosi się między innymi na Weserstraße, gdzie na każdym rogu tłum wylewa się z barów: piwo w Holz-Kohlen, martini w Thelonius Bar – a każdy drink przybliża do Kreuzberga, gdzie impreza wciąga tak, że niejeden traci poczucie czasu. Po udanej imprezie mieszkańcy wstają nieśpiesznie, żeby około południa stanąć w kolejce do jednego z kultowych miejsc wokół Boxhagener Platz, gdzie można zjeść sycący brunch albo pożywny ramen w Hako Ramen am Boxi w sąsiedniej dzielnicy Friedrichshain. Później zostaje tylko relaks: na przykład nad jeziorkiem w parku Treptower, albo w jednym z miejsc wzdłuż Sprewy. Ja wybieram dłuższą rowerową wycieczkę na południe od Friedrichshain. Mijam industrialne budynki i kamienice, w których niedawno pojawiły się modne kawiarnie. W końcu docieram do artystycznego squatu Kaos Berlin, gdzie wieczorami odbywają się koncerty, a na co dzień mają tu pracownie (i mieszkania) artyści i ci, którzy berliński styl uznali za sposób na życie. Siedzę na pomoście patrząc na dryfującego przy pomoście dmuchanego łabędzia ze sporym legowiskiem, na którym robi sobie przerwę jeden z pracowników startupu z tutejszego coworku. Życie w Berlinie to wolność – drugie imię tego miasta. Źródło: National Geographic Traveler Extra (1/2025)
Na ten widok czekają wszyscy wierni. Jak powstaje biały dym nad Watykanem?
Każdy wie, co oznacza biały dym nad Watykanem. Ale mało kto zastanawia się, co tak naprawdę unosi się z komina Kaplicy Sykstyńskiej w momencie wyboru następcy św. Piotra. National Geographic Magazine zapytał o to eksperta w dziedzinie chemii pirotechnicznej, Chrisa Mocellę.
W tym artykule: Jak i z czego powstaje biały dym po konklawe? Trwa okres sede vacante. Co to właściwie oznacza? Papież Franciszek zmarł w poniedziałek nad ranem, w wieku 88 lat. Wiadomość o jego odejściu poruszyła miliony wiernych na całym świecie. Choć Watykan pogrążony jest w żałobie, już teraz rozpoczynają się przygotowania do kolejnego, niezwykle ważnego momentu w historii Kościoła, czyli konklawe. To właśnie wtedy oczy całego świata znów zwrócą się ku Kaplicy Sykstyńskiej, gdzie biały dym obwieści wybór nowego następcy św. Piotra. Jak i z czego powstaje biały dym po konklawe? Biały dym unoszący się z komina Kaplicy Sykstyńskiej to najbardziej rozpoznawalny znak wyboru nowego papieża. Ale co sprawia, że ten historyczny moment ma właśnie taką oprawę? Amerykańska redakcja National Geographic Magazine zapytała o to autora książki „Chemia pirotechniki”, Chrisa Mocelli. Niektórzy mogą być zaskoczeni Katia Andreasi, National Geographic Magazine: Jak można kontrolować kolor dymu? Czy one wszystkie nie powinny być po prostu szare? Chris Mocella: Istnieją dwa sposoby na wytworzenie dymu: spalanie, które produkuje dym, gdy płonący obiekt częściowo strawi ogień, i parowanie, podczas którego twarde materiały w wyniku działania wysokich temperatur najpierw topią się w ciecz, a potem zamieniają się w gaz. Podczas gdy w procesie spalania płonący materiał oprócz dymu, produkuje także sadze i popiół (które przybierają ciemną barwę), tak przy parowaniu spalany przedmiot, nie płonie jako obiekt w stałym stanie skupienia, lecz zmienia się w substancję płynną, a dopiero ta ulatnia się w pełni, tworząc mglisty dym. Co może zostać wykorzystane do przygotowania białego dymu? Istnieją pewne produkty reakcji spalania, które mogą przybrać białą lub jasnoszarą barwę, zwłaszcza niektóre związki cynku i fosfor, które przy udziale temperatury reagują z wodą, dając w efekcie gęsty, biały dym. Zaawansowana wiedza chemiczna nie jest do tego potrzebna. A z jakiej metody mogą korzystać w Watykanie? Choć parowanie jest możliwe, to metoda ta jest trudna do opanowania do perfekcji. Kardynałowie korzystają więc raczej z prostego procesu spalania opiłków cynku i siarki, w efekcie czego powstaje siarczek cynku, który wyglądem przypomina gęsty, ciężki dym w kolorze brudnej bieli. A co w przypadku czarnego dymu? W tym wypadku sytuacja jest prosta: czarny dym najłatwiej jest otrzymać podczas półspalania czyli w sytuacji, gdy spalamy materiały organiczne takie jak drewno, przy ograniczonym dostępie tlenu. Wówczas otrzymujemy sporo czarnych cząsteczek, które nie uległy całkowitemu spaleniu czyli czarny dym. Czy do produkcji czarnego dymu w Watykanie używało się kiedyś słomy? Jeśli konkretny rodzaj słomy zostanie spalony przy ograniczonym dostępie tlenu, rzeczywiście można otrzymać czarny dym, jednak nie otrzymamy go w takiej ilości, ani nie będzie tak gęsty, jak byśmy sobie tego życzyli. Żeby dym był naprawdę czarny, musi być gęsty, a w związku z tym trzeba go wyprodukować bardzo dużo w krótkim czasie. Oznacza to, że potrzebne będą nieco bardziej złożone materiały pirotechniczne niż zwykła słoma. Czy tak naprawdę kardynałowie mogą stworzyć taki kolor dymu, jaki tylko im się podoba, np. zielony albo czerwony? Tak, bez problemu można wyprodukować kolorowy dym. Cześć barwników może bardzo szybko zmienić stan skupienia ze stałego na ciekły pod wpływem wysokiej temperatury, a zaraz później wyparować w postaci drobnych, kolorowych cząsteczek, tworząc kolorowy dym. Trzeba jednak zachować ostrożność podczas procesów spalania kolorowych materiałów pirotechnicznych. Barwniki są często wykonane z materiałów organicznych, dlatego zamiast kolorowego dymu, możemy otrzymać szary lub czarny, jeśli zaczną się spalać zbyt intensywnie. Nie da się otrzymać kolorowego dymu w sposób naturalny? To się zdarza bardzo rzadko z tego względu, że do jego wytworzenia niezbędne są konkretne materiały i warunki. W tej chwili nie przychodzi mi do głowy żaden przykład, gdzie odbyłoby się to bez żadnej ingerencji ze strony człowieka. Na koniec nie mógłbym nie zadać tego pytania komuś, kto jest pirotechnikiem. Czy kardynałowie mogliby zamiast dymu wypuścić przez komin fajerwerki? Oczywiście. Jest jednak kilka warunków: przede wszystkim komin musiałby być zupełnie prosty i nie mieć żadnych blokad. Trzeba byłoby również się usunąć daszek, który jest umieszczony na końcu komina. W przeciwnym razie kardynałowie musieliby się liczyć z bardzo bliskim spotkaniem z fajerwerkami w Kaplicy Sykstyńskiej, czego Michał Anioł najpewniej nie brał pod uwagę… Trwa okres sede vacante. Co to właściwie oznacza? Po śmierci papieża Franciszka Kościół katolicki wszedł w czas przejściowy, w tradycji nazywany jest sede vacante. To moment, kiedy tron papieski pozostaje pusty, a wierni z niecierpliwością oczekuje wyboru następcy św. Piotra. Formalnie władza przechodzi wówczas w ręce Kolegium Kardynałów, które zarządza Watykanem, ale nie podejmuje decyzji wiążących dla Wspólnoty. Ich głównym zadaniem jest zwołanie konklawe, czyli ogólnego zgromadzenia kardynałów-elektorów, podczas którego zostanie wybrany nowy papież. Papież Franciszek zmarł w Poniedziałek Wielkanocny, 21 kwietnia 2025 r., w swojej rezydencji w watykańskim Domu Santa Marta. Bezpośrednimi przyczynami jego śmierci był udar mózgu, śpiączka i nieodwracalna zapaść kardiologiczna Źródło: National Geographic Magazine
Co z tymi jajkami? Naukowcy ocenili ich wpływ na zdrowie
O jajkach krąży wiele opinii. Jedni je wychwalają, inni zalecają ostrożność. Co na ten temat mówi nauka? Odpowiedź może zaskoczyć sceptyków i ucieszyć wielbicieli jajek – zwłaszcza przed Wielkanocą.
W tym artykule: Jak kura znosi jajka? Ciekawostki o jajkach Natura nie stworzyła nic doskonalszego od jaja – mówi prof. Tadeusz Trziszka, rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, technolog żywności i żywienia. – W jaju zawarte są wszystkie składniki niezbędne do stworzenia życia. Jeśli jest zapłodnione, to w temperaturze 40 stopni w ciągu 21 dni zamieni się w żywe zwierzę. To fenomen – mówi profesor. Jakie śniadania zjemy za granicą? Sprawdź, jak dobrze znasz inne kraje Co kraj to obyczaj, a co kultura to inna kuchnia. Na całym świecie śniadania różnią się od siebie. Niektórzy wolą zacząć dzień konkretnym i sytym posiłkiem, a inni preferują delikatne... Fenomen, z którego korzystamy niezbyt chętnie. Choć Wielkanocy nie wyobrażamy sobie bez jajek, na co dzień jemy ich niewiele, około 160 rocznie. To o jedną trzecią mniej niż wynosi średnia w Europie Zachodniej i 100 proc. mniej niż w Japonii. Tymczasem jaj można jeść tyle, ile się chce, nawet 20–30 tygodniowo, uspokaja prof. Trziszka. Nie tylko nie szkodzą (chyba że ktoś jest alergikiem), ale wręcz przeciwnie – mają zbawienny wpływ na zdrowie. Kiedyś ostrzegano nas przed ich nadmiernym spożyciem – niesłusznie. Zdaniem prof. Trziszki to przemysł farmaceutyczny oraz producenci tłuszczów roślinnych wprowadzali nas w błąd. „Obciążyli jaja odpowiedzialnością m.in. za odkładanie się w naczyniach krwionośnych cholesterolu, by sprzedawać jak największe ilości leków antycholesterolowych i margaryny. Tymczasem cholesterol występuje we wszystkich tkankach i komórkach organizmu. Gdyby wątroba zaprzestała jego codziennej produkcji, nie moglibyśmy żyć. Jest konieczny do tworzenia hormonów płciowych, witaminy D, kwasów żółciowych. „Każdy z nas produkuje codziennie ok. 3 gramów cholesterolu, tyle ile jest w 15 jajach” – tłumaczy prof. Trziszka w książce „Jedz co chcesz. Sąd nad polskim stołem” Katarzyny Naskowskiej. „Cholesterol, jaki dostarczamy z żywnością, nie odkłada się w naczyniach – odkłada się wyłącznie nasz własny, ten produkowany w wątrobie i to wówczas, gdy organizm ma jakiś defekt metaboliczny. Jedzenie jaj może tu tylko pomóc” – dodaje profesor. I przypomina, że żółtko zawiera 10–20 proc. fosfolipidów, które zmniejszają odkładanie cholesterolu. Wpływ jaj na zdrowie nie ogranicza się do tego. – Przy tak bogatym składzie naturalnych substancji odżywczych jaja są niskokaloryczne. Jedno ma zaledwie 75 kcal, zawiera natomiast wszystkie aminokwasy i witaminy (poza witaminą C) – wyjaśnia prof. Trziszka. Podczas gotowania jajo traci jednak około 20 proc. witamin, dlatego najkorzystniej jest jeść te z płynnym żółtkiem. Naukowcy udowodnili, że jajka są bogate w białka, które działają identycznie jak leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Zmniejszają przez to ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Redukują ryzyko cukrzycy typu 2 (o ponad jedną trzecią), mogą też wchodzić w skład zdrowej diety u osób z chorobą niedokrwienną. Nie przypadkiem jajo jest symbolem życia – może je dać i może je chronić. Ale czy jajko jajku równe? Jaki wpływ mają na nie warunki, w jakich żyją kury? Jak kura znosi jajka? To, jak kura znosi jajka, w wyjątkowy sposób oddaje piękno natury. Kiedy komórka jajowa dojrzeje i osiągnie rozmiar przyszłego żółtka, opuszcza jajnik i trafia do jajowodu przez jego lejek. W tym miejscu też dochodzi do ewentualnego zapłodnienia. Czasem zdarza się, że jajnik opuszczają dwie komórki, wtedy powstaje jajo z dwoma żółtkami. Wędrując jajowodem, tzw. kula jajowa zostaje otoczona warstwami białka – gęstą i rzadką. W warstwie białka gęstego powstają chalazy, czyli białkowe sznureczki, które utrzymują żółtko w środku jaja. Gdy jajo dociera do części macicznej jajowodu, zostaje otoczone pergaminową błoną. Składa się ona z dwóch ściśle przylegających do siebie blaszek, które rozwarstwiają się jedynie na tępym biegunie jaja, tworząc komorę powietrzną. W macicy znajdują się także gruczoły odpowiedzialne za otoczenie jaja wapienną skorupką i te odpowiedzialne za jego zabarwienie. Jajo wędruje zwrócone ostrym biegunem do ujścia jajowodu. Dopiero na samym końcu, gdy jest już „gotowe", obraca się. Skorupka jaja jest porowata (najwięcej otworów znajduje się nad komorą powietrzną), dzięki czemu pisklę może oddychać. Zabrudzenie jej np. odchodami może doprowadzić do uduszenia maleństwa. Już dwa dni przed wykluciem pisklęta nawiązują kontakt głosowy z matką i przyszłym rodzeństwem. W ten sposób synchronizują moment przyjścia na świat. Japońscy naukowcy stworzyli elektroniczne pałeczki, które stymulują słony smak Pałeczki to sztućce charakterystyczne dla krajów Dalekiego Wschodu. Popularność kuchni azjatyckiej sprawiła jednak, że używane są dziś na całym świecie. Japońscy odkrywcy postanowili p... Ciekawostki o jajkach Wielkość jaj zależy od wieku kury. Im młodsza kura, tym mniejsze jajko. Duże mają cieńszą skorupkę i częściej się uszkadzają. Świeże jajka źle się obierają. Do gotowania na twardo najlepiej nadają się jajka co najmniej dwutygodniowe. Należy zakręcić jajkiem, aby sprawdzić, czy jest surowe. Ugotowane będzie się kręcić dłużej i szybciej, bo zachowuje się jak bryła (ma jedną, stałą oś obrotu). W surowym jaju płynny środek będzie wyhamowywał ruch obrotowy i jajko będzie się kręcić słabo. Kolor żółtka zależy od diety kury. Zimą żółtka są bledsze, gdyż kury nie mają dużego dostępu do roślin, których składniki barwią żółtka. Ich kolorem można sterować, dodając barwniki do paszy. Kury czasami zjadają własne jaja, ponieważ brakuje im wapnia. Dlatego do paszy dodaje się kredę pastewną. Niektóre jajka mają dwa żółtka. Dzieje się tak wtedy, gdy jajnik kury opuszczają dwie komórki jajowe. Zielononóżek kuropatwianych nie da się zamknąć na fermie. Muszą mieć przestrzeń i naturalne światło, ich jaja pochodzą więc zawsze z chowu wolnowybiegowego. Aby sprawdzić, czy jajko jest świeże, należy położyć je na dnie naczynia z wodą. Stare jajka, w przeciwieństwie do świeżych, zawierają więcej powietrza i po zanurzeniu obracają się do pionu i unoszą ku górze. Świeże leżą na dnie i nie zmieniają pozycji. Zielonkawe żółtko oznacza, że jajko zbyt długo się gotowało. Wysoka temperatura sprawia, że powstają w nim tlenki siarki i żelaza o takiej barwie. Czytaj więcej fascynujących artykułów: 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Wakacje w Grecji: co zjeść w tym przepięknym i słonecznym kraju? Planując wakacje w Grecji, warto przygotować sobie listę potraw, które trzeba zjeść w tym kraju. Oto TOP 5 dań, których musicie skosztować. Albert Einstein: 15 rzeczy, których nie wiedzieliście o tym wybitnym fizyku Znamy go jako twórcę ogólnej teorii względności. Tymczasem Albert Einstein prowadził fascynujące życie. Oto 15 mniej znanych faktów z życia genialnego naukowca.
Mało znane zwyczaje wielkanocne. Polska tradycja jest bardzo bogata
Poznaj zwyczaje wielkanocne, które na przestrzeni wieków pielęgnowały kolejne pokolenia Polaków. Kilka z nich, tak jak wieszanie śledzia czy zasłanianie luster, może być dla niektórych sporym zaskoczeniem.
W tym artykule: Zwyczaje wielkanocne w Polsce Pogrzeb żuru Palenie, topienie lub wieszanie Judasza Świąteczne porządki Palmy wielkanocne Święcenie pokarmów Wieszanie śledzia Mycie twarzy wodą, w której gotowały się jaja na święconkę Zasłanianie luster Święcenie ognia i wody Śmigus-dyngus Zwyczaje wielkanocne na świecie Wielkanoc to najstarsze i najważniejsze święto obchodzone przez chrześcijan. Upamiętnia męczeńską śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. O ile termin Bożego Narodzenia jest stały, o tyle Święta Wielkanocne są ruchome i wypadają między 22 marca a 25 kwietnia, o czym więcej pisaliśmy przy okazji ciekawostek o wiośnie. W 2024 roku Święta Wielkanocne obchodzimy 20 kwietnia (Niedziela Wielkanocna) i 21 kwietnia (Poniedziałek Wielkanocny). Polska tradycja związana ze Świętami Wielkanocnymi jest wyjątkowo bogata. Zebraliśmy najciekawsze zwyczaje wielkanocne. Prześledzimy także, skąd się wzięły i co oznaczają. Zwyczaje wielkanocne w Polsce Pogrzeb żuru Palenie, topienie lub wieszanie Judasza Świąteczne porządki Palmy wielkanocne Święcenie pokarmów Wieszanie śledzia Mycie twarzy wodą, w której gotowały się jaja na święconkę Zasłanianie luster Święcenie ognia i wody Śmigus-dyngus Pogrzeb żuru Żur w dawnych czasach był zupą postną, spożywaną bez mięsa przez większość Wielkiego Postu. Po zakończeniu okresu wyrzeczeń w niektórych miejscach Polski istniał zwyczaj wylewania garnków z zupą na znak radości z nadejścia świąt i możliwości zmian na stole. Palenie, topienie lub wieszanie Judasza Ten zwyczaj jest chrześcijańską wersją pogańskiego palenia lub topienia Marzanny. W dawnych czasach był on jednak bardziej rozbudowany. W ramach potępiania uczynku ucznia, który zdradził Jezusa, przygotowywano specjalną kukłę, którą wieszano, wleczono po ulicach i okładano tym, co było pod ręką. Zdarzały się także przypadki, że zwyczaj był „wzbogacany” o naloty na żydowskie domy, których mieszkańcy musieli się wykupywać przed wiszącą przed wejściem kukłą. Jeśli tego nie zrobili, dochodziło do pobić. Świąteczne porządki To fakt, że przedświąteczne porządki, a szczególnie mycie okien, są w Polsce tak powszechne, że powstają na ten temat dowcipy. Fenomen ma jednak drugie dno. Wiosenne porządki mają swój symboliczny wymiar. To okazja, by wyrzucić z domu złe zimowe duchy, choroby i smutek, a wpuścić wiosenną odnowę. Palmy wielkanocne Palmy katolicy święcą w Niedzielę Palmową. Dawny zwyczaj zakładał także okładanie nimi domowników. Wszystko po to, aby wygonić z nich złe duchy. Połknięcie bazi z takiej palemki miało przynosić zdrowie i bogactwo. Święcenie pokarmów Trudno wyobrazić sobie Wielkanoc bez święconki. Wedle tradycji w koszyku (najczęściej małym, ale kiedyś święcono także wielkie kosze) powinny się znaleźć: baranek symbolizujący Jezusa, mięso – symbol końca postu, jajo – symbol narodzin, masło – znak zamożności, chrzan nawiązujący do „goryczy męki”, woda – symbol życia. Wieszanie śledzia Ten zwyczaj ma podobny charakter, co wylewanie żuru. Postne jedzenie, którego po dłuższym czasie wszyscy mieli dość, stawało się obiektem zemsty. Za co? Za to, że zajmowało miejsce mięsa na stołach. Mycie twarzy wodą, w której gotowały się jaja na święconkę Poważnie, jest taki zwyczaj, zarezerwowany przede wszystkim dla pań. Kiedyś wierzono, że obmycie twarzy wodą, w której gotowały się jaja na święconkę, ma pomagać na cerę, a nawet likwidować piegi. Zasłanianie luster Zapomniany dziś zwyczaj związany z Wielkim Postem, a szczególnie z Wielkim Piątkiem. Zasłonięcie lustra oznaczało wyrzekanie się wszelkiej próżności. Święcenie ognia i wody To kolejne schrystianizowane tradycje pogańskie. Święcenie wody i ognia ma miejsce w Wielką Sobotę, gdy nie są odprawiane msze. Woda święcona odpędza według wiernych wszelkie zło, a poświęcenie ognia ma zapewnić bezpieczeństwo domowym ogniskom. Śmigus-dyngus Znany wszystkim zwyczaj oblewania się wodą ma sporo ciekawych znaczeń. Przede wszystkim oblewano atrakcyjne dziewczęta, które mogły się „wykupić”, obdarowując chłopca pisanką. Polewanie się wodą ma także korzenie w tradycjach oczyszczania się po zimie z chorób i złych mocy. Zwyczaje wielkanocne na świecie Szwedzi pozdrawiają się słowami Glad Påsk – Wesołej Wielkanocy, Włosi kosztują colomby – wielkanocnej babki z migdałami, we Francji dzieci szukają w ogrodzie czekoladowych dzwonków i kurczaków, a Brytyjczycy uczestniczą w wyścigu turlania jajek. Dla Brytyjczyków Święta Wielkanocne oznaczają cztery dni wolne od pracy. Świętowanie rozpoczyna się bowiem w Wielki Piątek – Good Friday – i trwa do poniedziałku – Easter Monday. Jajko, symbol wiosny i nowego życia, nierozerwalnie związane z Wielkanocą na Wyspach Brytyjskich, jest bohaterem wielu zabaw zarówno wśród dorosłych Brytyjczyków, jak i tych najmłodszych. Na przykład egg rolling to zawody w turlaniu jajek, polegające na tym, aby jak najszybciej doturlać jajko do mety z nietkniętą skorupką. Popularnym zwyczajem jest również egg hunt, czyli szukanie czekoladowych jajek ukrytych w zakątkach mieszkania lub w ogrodzie. We Francji Wielkanoc jest dniem spotkań rodzinnych i czasem odpoczynku. Wiele francuskich rodzin wybiera się wówczas na narty lub wyjeżdża z miasta, aby aktywnie spędzić czas. Dzieci szczególnie uwielbiają te święta i oczekują ich z niecierpliwością. W niedzielny poranek zaczyna się bowiem poszukiwanie czekoladowych łakoci – jajek wielkanocnych – oeufs de Pâques, dzwonków – cloches, kurczaków – poules i zajączków – lapins, ukrytych przez dziadków i rodziców w zakątkach mieszkania lub ogrodzie. Dla Włochów Wielkanoc to przede wszystkim uroczysta msza na Placu Św. Piotra w Watykanie pod przewodnictwem papieża zakończona błogosławieństwem Urbi et Orbi. Ponieważ symbolem Wielkanocy we Włoszech jest baranek, w Niedzielę Wielkanocną na włoskich stołach króluje głównie barania pieczeń z rozmarynem i czosnkiem lub pieczone jagnię. Nie może zabraknąć także tradycyjnej włoskiej colomby – puszystej babki, nadziewanej migdałami, kawałkami czekolady, kształtem przypominającej gołębia w locie. Z kolei w Szwecji popularnym zwyczajem wielkanocnym jest Paskkaerringar, podobne do amerykańskiego Halloween. Tego dnia dziewczynki przebrane za wiedźmy, symbolizujące baby wielkanocne, stukają do drzwi mieszkań sąsiadów, aby zbierać słodycze i drobne pieniądze. Gdy się im otworzy, recytują chóralnie – Glad Påsk! czyli – Wesołej Wielkanocy! To powitanie słychać w Szwecji podczas świąt Wielkiej Nocy z ust każdego przechodnia. Źródło: materiały prasowe fru.pl.
Borne Sulinowo – miasto, które nie istniało. Jest pełne tajemnic
Borne Sulinowo przez dziesiątki lat nie widniało na mapach, ale tętniło życiem. W przylegającym do niego jeziorze znajduje się zatopiony las, z którym związane są sensacyjne opowieści dotyczące tajnej działalności hitlerowców. Poznajcie jedno z najbardziej tajemniczych miast Polski.
Spis treści: Co było w Bornem Sulinowie? Nazistowskie korzenie miasta Kiedy opuszczono Borne Sulinowo? Z czego słynie Borne Sulinowo? Zloty militarne w Bornem Sulinowie Ciekawostki na temat Bornego Sulinowa Podwodne Borne Sulinowo Borne Sulinowo to miejsce, które może inspirować filmowców i powieściopisarzy. Dlaczego? Ze względu na jego nietypową i barwną historię. Położone jest w woj. zachodniopomorskim w gęstych lasach między Czaplinkiem a Szczecinkiem. To oddalenie od większych ośrodków miejskich nie było przypadkowe. Co było w Bornem Sulinowie? Nazistowskie korzenie miasta Historia miasta rozpoczęła się w latach 30. XX wieku. Wówczas ten teren znajdował się w granicach III Rzeszy. Władzie niemieckie postanowiły usytuować tu poligon wojskowy wraz z przylegającymi do niego zabudowaniami. W ten sposób w latach 1933–1938 powstały Lager Linde (Borne Sulinowo) na północnym skraju poligonu i Lager Westfalenhof (Kłomino) – na południe od poligonu. Kompleks wojskowy otworzył oficjalne sam Adolf Hitler. Stało się to 19 sierpnia 1938 roku. Obszar dziś określany jako Borne Sulinowo w czasach niemieckich pełnił militarną rolę zaplecza poligonu. Wzniesiono tu koszary i powstała Szkoła Artylerii Wehrmachtu. Stacjonujący tu pancerny korpus odegrał kluczową rolę w czasie inwazji na Polskę w 1939 roku. Nazwa Borne Sulinowo (niem. Gross Born) pochodzi od nazwy pobliskiej cywilnej miejscowości zlokalizowanej dalej na południe. Jej mieszkańcy zostali przesiedleni, a po zabudowaniach widoczne są do dziś tylko marne pozostałości. Kiedy opuszczono Borne Sulinowo? Pytanie o opuszczenie Bornego Sulinowa pojawia się w kontekście jego powojennej historii. Po przegranej przez Niemców wojnie, wojskową infrastrukturę przejęli Sowieci. To wojskowe miasteczko kompletnie utajniono i nie znajdowało się na mapach aż do 1992 roku. Dla wojsk radzieckich Borne Sulinowo pełniło kluczową rolę – stacjonowała tu Północna Grupa Wojsk. Było to największe zgrupowanie radzieckich wojsk lądowych w PRL. W sumie liczyło 25 tysięcy osób. W skład zgrupowania wchodziły m.in. batalion czołgów, pułki artylerii, dywizjon artylerii przeciwlotniczej czy bataliony saperów i zaopatrzenia oraz brygada rakiet operacyjno-taktycznych. Po rozpadzie ZSRR wojska radzieckie były wycofywane z Polski stopniowo. Proce ten zaczął się w kwietniu 1991 roku, a zakończył w październiku 1992 roku. Po wielu latach wyłączenia Bornego Sulinowa z polskiej administracji, w tym miejscu zaczęli mieszkać cywile. W czerwcu 1993 roku oficjalnie uznano prawa miejskie. W 1995 roku w Bornem Sulinowie zamieszkało nieco ponad 1500 osób, a dzisiejsza populacja to około 5000 osób. Z czego słynie Borne Sulinowo? Borne Sulinowo słynie ze swojej militarnej historii – początkowo związane z okresem III Rzeszy, a następnie – zajęciem przez Sowietów. Z uwagi na to, że obszar ten był w rękach wojskowych, przylgnęły do niego różne mity. Spowodowane było to utajnieniem informacji na temat prowadzonej tam działalności. Zloty militarne w Bornem Sulinowie Już od dwudziestu lat w Bornem Sulinowie odbywają się Międzynarodowe Zloty Pojazdów Militarnych „Gąsienice i Podkowy”. W czasie pierwszych zlotów przyjechało kilkaset pojazdów, oprócz czołgów były to transportery opancerzone, berdeemy czy motocykle. Hasło wywoławcze zlotu wskazuje, że pojawiają się na nim nie tylko pancerniacy, ale też kawaleria w tradycyjnym tego słowa rozumieniu. Liczba uczestników waha się od 2 do 4 tysięcy osób. Zlot w 2025 roku odbędzie się w dniach 14–17 sierpnia. Jak zapewniają organizatorzy, to prawdziwa podróż w czasie, która łączy pokolenia i pozwala na bliskie spotkanie z historią. Ciekawostki na temat Bornego Sulinowa Ze względu na swoją bogatą historię Borne Sulinowo warto odwiedzić. Z tym miastem związanych jest sporo ciekawostek: Borne Sulinowo nazywano polską Atlantydą – nie figurowało na mapie, ale zamieszkiwało je 25 tys. sowieckich żołnierzy; podwodny las – w przylegającym do Bornego Sulinowa jeziora Pile można zobaczyć zatopione sosny. Sprawia to wrażenie, jakby las był zatopiony; Borne Sulinowo planem filmowym. W tym miejscu zrealizowano niezliczone filmy dokumentalne na temat historii koszar. Jednak na przykład w 2022 roku pojawili się tu filmowcy przygotowujący produkcję fabularną na temat kopalni „Wujek” i tłumienia protestów górniczych w 1981 roku w Katowicach; Borne Sulinowo było co prawdą bazą wojskową, ale pełniło też rolę stałego miejsca zamieszkania w czasach sowieckich, dlatego znajduje się też tutaj posowiecki cmentarz; architektura – w Bornem Sulinowie można zobaczyć zarówno budynki z czasów hitlerowskich, jak i sowieckich. Stan wielu z nich jest opłakany. Najbardziej okazałą budowlą jest ulegający destrukcji Dom Oficera. Wybudowano go w czasach III Rzeszy; tajne podziemia – wśród poszukiwaczy krążą opowieści na temat ukrytych przez hitlerowców tajnych podziemi w Bornem Sulinowie. Podwodne Borne Sulinowo Niezwykle ciekawym aspektem Bornego Sulinowa jest jego położenie obok jeziora Pile. Z tym akwenem wiążą się pewne historyczne zagadki. Największą jest wyspa leżąca u południowego brzegu jeziora. Przed II wojną światową nazywała się Rodberg. Co ciekawe, dziś w porównaniu do czasów wojennych jest ona zdecydowanie mniejsza. Wygląda na to, że częściowo się zapadła na kilkanaście metrów wraz z rosnącymi na niej drzewami. Ale dlaczego? Według jednej z opowieści, na wyspie znajdować się miała niemiecka baza miniaturowych okrętów podwodnych. Pod koniec wojny miano ją wysadzić w powietrze, co miało być przyczyną zatopienia części wyspy. Być może jednak to pogrążenie w odmętach wodnych nastąpiło w wyniku naturalnych procesów geomorfologicznych. Dziś jezioro stanowi wodny poligon Państwowej Straży Pożarnej. To jedyne takie miejsce na mapie naszego kraju.
Ten kraj przyciąga pięknymi plażami. Ale to jego stolica zaskakuje wszystkich bez wyjątku
Przez lata Tirana pozostawała w cieniu europejskich stolic. Dziś stolica Albanii coraz śmielej przyciąga turystów z całego świata, w tym również z Polski. Sprawdź, co warto wiedzieć przed wyprawą na Bałkany.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Tiranie Historia Tirany Największe atrakcje Tirany Co zobaczyć w Tiranie? Co przywieźć na pamiątkę? Pogoda Triana Kiedy najlepiej wybrać się do Tirany? Jak dostać się do Tirany z Polski? Gdzie się zatrzymać w Tiranie? Bałkany – na czele z Chorwacją – od lat cieszą się ogromną liczbą przyjezdnych z całego świata. Szukając mniej skomercjalizowanych i zatłoczonych miejsc, warto zawitać do liczącej niespełna 3 miliony mieszkańców Albanii, a konkretnie stolicy tego kraju – Tirany. Choć przez lata Tirana nie była tak popularne jak inne miasta regionu, to dziś jest odwiedzana przez tłumy turystów nie tylko z Europy. Jaką historię skrywa stolica Albanii? Jak najlepiej ją poznać i wtopić się w klimat miasta? Co warto zobaczyć na miejscu? Tego dowiesz się z naszego przewodnika o Tiranie. Najważniejsze informacje o Tiranie Tirana to stolica, a zarazem największe miasto Albanii. Leżąca nad trzema rzekami (Lanë, Tiranë i Tërkuzë) metropolia jest administracyjnym, przemysłowym i kulturowym centrum kraju. Swoje siedziby mają tutaj prezydent oraz rząd. Liczba mieszkańców albańskiej stolicy wynosi ponad 520 tys., co czyni ją najbardziej zaludnionym miastem i stanowi 1/6 całej ludności kraju. Powierzchnia Tirany wynosi zaledwie 42 km kw. Położona jest w samym sercu Albanii, niewiele ponad 32 km od morza, i rozciąga się na Równinie Tirany. Otoczona jest od wschodu górą Dajti, na południu wzgórzami Kërrabe, Sauk i Vaqarr, a od północy doliną, z której rozpościera się widok na Morze Adriatyckie. Średnia wysokość terenu wynosi 110 m n.p.m. Historia Tirany Początki Tirany jako miasta sięgają czasów Imperium Osmańskiego. Wcześniej stolica Albanii była mało znaczącą osadą. Przełom XVIII i XIX wieku to czas napływu nowych mieszkańców – głównie uchodźcy z Debaru i włoscy chrześcijanie. Dopiero początek XIX w. był znaczący dla budowania narodowej świadomości, bowiem do szkół w Tiranie wprowadzono język albański. Historia Tirany tak naprawdę zaczyna się w 1920 roku. To właśnie wtedy Kongres w Lushnjii zdecydował, iż to niewielkie miasto zostanie nową stolicą kraju. W ciągu dekady liczba mieszkańców zwiększyła się z 3 tysięcy do 30 tys. osób. W trakcie II wojny światowej miasto było okupowane przez włoskie wojska, co wpłynęło na zawiązanie się w Tiranie prężnie działającego, komunistycznego ruchu oporu. Doprowadził on do wyzwolenia miasta w 1944 roku, co zapoczątkowało okres rządzenia krajem przez komunistów. Na czele rządu stanął słynny już dyktator Hodża, który swoimi działaniami doprowadził do izolacji Albanii na arenie międzynarodowej. To on odpowiada również za masowe budowanie bunkrów, które stały się symbolem kraju. Po śmierci Hodży w 1985 roku wydawało się, że uwolniona od komunizmu Albania w końcu zazna spokoju. Jednak w 1997 roku wybuchła wojna domowa, która dotknęła również Tiranę. Obecnie władze Tirany robią co w ich mocy, aby miasto przestało być postrzegane jako brzydki relikt komunistycznej przeszłości. W tym celu szare i zniszczone budynki są odnawiane i ozdabiane ciekawymi wzorami, które powoli stają się wizytówką stolicy Albanii. Największe atrakcje Tirany Plac Skanderbega i Narodowe Muzeum Historyczne Bunk'art Dom Envera Hodży Meczet Etham Beja i Kulla e Sahatit Dom Liści Park Narodowy Dajti Piramida Forteca Justyniana Atrakcje Tirany – w porównaniu z bardziej rozwiniętymi metropoliami – nie są tak spektakularne i popularne. Stolica Albanii jest bowiem stosunkowo młodym miastem. Dlatego ich liczba jest ograniczona. Co zobaczyć w Tiranie? Jedną ze współczesnych atrakcji Tirany są kolorowe, odnowione bloki rozsiane po całym mieście. Na pomysł przeistoczenia wizerunku albańskiej stolicy właśnie w ten sposób wpadł Edi Rama, burmistrz Tirany, który przed rozpoczęciem swojej politycznej kariery był artystą i malarzem. Dla turystów dużą atrakcją może być więc polowanie na kolejne bloki pomalowane w wyrazistych barwach oraz odważnych wzorach. Najbardziej „hipsterską” dzielnicą jest Blloku. Spacerując po mieście można podziwiać kolorowe murale, nietypowe znaki drogowe i znaleźć swoją ulubioną, artystyczną skrzynkę elektryczną. Sztuka uliczna zakorzeniła się mocno w kulturze Tirany i stanowi jej mocny punkt. Plac Skanderbega i Narodowe Muzeum Historyczne Zwiedzanie Tirany można rozpocząć od placu Skanderbega, który jest najważniejszym punktem na mapie stolicy. Został on nazwany na cześć albańskiego bohatera narodowego, który odparł ataki Turków. Na środku placu możemy podziwiać jego konny pomnik, który jest zdecydowanie jednym z symboli Tirany. Wieczorami plac tętni życiem, traktowany jest jako miejsce spotkań mieszkańców. Tuż przy placu znajduje się również budynek Narodowego Muzeum Historycznego z piękną mozaiką na fasadzie, przedstawiającą Albańczyków z różnych okresów historycznych. Powierzchnia frontowej ozdoby wynosi 400 m kw. Bunk'ART Kolejne, bardzo charakterystyczne dla Tirany konstrukcje to bunkry, które w obawie przed wielką wojną budował Hodża. W mieście jest ich całe mnóstwo, dlatego ich wyszukiwanie może być dla nas nie lada zabawą. Najważniejszym z bunkrów jest usytuowany na obrzeżach miasta Bunk'ART. To właśnie w tym bunkrze dyktator przygotował dla siebie sporych rozmiarów mieszkanie i centrum dowodzenia, z którego miał rządzić krajem wraz z zaufanymi dygnitarzami. Drugi ważny bunkier, który warto odwiedzić znajduje się już w centrum miasta. Stworzono w nim muzeum inwigilacji i prześladowań za czasów dyktatury, więc dla turystów może to być także ważna lekcja historii tego kraju. Meczet Etham Beja i Kulla e Sahatit W centrum stolicy, obok placu Skanderbega znajduje się najstarszy budynek Tirany, czyli meczet Etham Beja. Pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku budowla zasługuje na uwagę przede wszystkim ze względu na niezwykłe zdobienia, które znajdziemy w jej wnętrzu. Będąc przy meczecie, nie sposób pominąć Wieżę Zegarową z XIX wieku. Obecnie pełni ona rolę punktu widokowego na miasto i okolice. Jest najwyższym punktem Tirany, liczącym 35 metrów wysokości. Piramida Bardzo charakterystyczną budowlą w Tiranie jest dość dziwnie wyglądająca piramida. Zaprojektowany przez córkę Hodży budynek miał pełnić funkcję mauzoleum dyktatora, ale jego budowę ukończono tuż przed upadkiem komunizmu. W czasach dyktatury teren wokół piramidy był zamknięty i niedostępny dla mieszkańców. Przez ostatnie lata służyła jako studio telewizyjne czy sala konferencyjna. Brak pomysłów jak zagospodarować piramidę sprawił, że budynek podupadł i straszył swoim wyglądem. Z początkiem roku 2021 rozpoczęto prace, które mają na celu przekształcenie bryły w młodzieżowe centrum edukacyjno-kulturalne. Dom Envera Hodży Swego czasu był symbolem luksusu, a dzisiaj wywołuje zupełnie odwrotne wrażenia. Tutaj mieszkał Enver Hodża – jeden z najsurowszych dyktatorów znanych w Europie. Budynek znajduje się w centrum dzielnicy Blloku i obecnie straszy swoim wyglądem. Niestety, nie jest on dostępny do zwiedzania dla turystów. Willa ulokowana jest kilka minut spacerkiem od piramidy. Dom spadających liści – Shtepia e Gjetheve Przyjemna dla ucha nazwa może mylić. Miejsce ma swoją mroczną historię i wiąże się z dyktatorskim reżimem. Za czasów panowania Hodży było siedzibą służb bezpieczeństwa, które w bezlitosny sposób terroryzowały i inwigilowały mieszkańców Albanii. Nazwa wzięła się od drzew otaczających budynek. Lokalna roślinność charakteryzuje się tym, że w okresie jesienno-zimowym nie gubi swoich liści. Jednak w tym wypadku jest inaczej – spadające liście z drzew pokrywają budynek i okoliczne tereny. Dom spadających liści to muzeum, w którym znajdziemy eksponaty wykorzystywane do szpiegowania podejrzanych. Park Narodowy Dajti Zapuszczając się nieco dalej od centrum miasta, trafimy do dzielnicy Kinostudio. Tam na turystów czeka jedyna gondolowa kolejka Albanii. Djatki Express to kolejka o długości 4 km, dzięki której możemy wjechać na wysokość około 1230 m n.p.m. Na szczycie pobliskich gór umiejscowiony jest hotel Dajti Tower Belvedere, restauracja, plac zabaw, ogrody, a nawet mini-golf. Podczas 20-minutowej przejażdżki możemy podziwiać zapierające dech w piersiach widoki. Forteca Justyniana W czasach swojej świetności pełniła funkcję najważniejszej siedziby władców. Główna twierdza Tirany pochodzi z 1300 roku i jest uznana za dziedzictwo kulturowe Albanii. Dzisiaj wewnątrz murów znajdziemy hotel, liczne restauracje, kawiarnie oraz sklepiki z rękodziełem. Idealne miejsce do skosztowania lokalnej kuchni. Co przywieźć na pamiątkę? Tirana, podobnie jak każda inna stolica kraju, ma nam do zaoferowania mnóstwo najróżniejszych pamiątek lepszej i gorszej jakości. Jeśli szukamy tych standardowych, możemy bez problemu nabyć magnesy na lodówkę z symbolami samej Tirany, jak i Albanii, czy też koszulki w tym samym klimacie. W butikach i na straganach można też nabyć szklane kule z charakterystycznym albańskim orłem w środku. A także nieco ciekawsze popielniczki z pokrywką w kształcie bunkrów, tak typowych dla krajobrazu stolicy. Jeśli jednak z wyprawy do Tirany chcielibyśmy przywieźć coś bardziej oryginalnego, świetnym pomysłem może być na przykład tradycyjna, ludowa bałałajka. Pięknie wykonane instrumenty będą stanowić naprawdę niezwykłą pamiątkę z Albanii. Podobnie zresztą jak ręcznie robione koronkowe obrusy albo nawet dywany z charakterystycznymi dla tej kultury wzorami. Natomiast jeśli wolimy zabrać ze sobą coś smakowitego i należymy do smakoszy tego czarnego napoju, koniecznie powinniśmy kupić i spakować do walizki albańską kawę. Według wielu znawców tematu smakuje podobno obłędnie. Pogoda Triana Pogoda w Tiranie zbliżona jest do warunków panujących w innych bałkańskich państwach. Albania leży w strefie klimatu śródziemnomorskiego. Charakteryzuje się on ciepłymi, suchymi latami oraz bardzo łagodnymi zimami. Średnia roczna temperatura wynosi około 19 st. C. Tirana należy do najbardziej słonecznych miast w Europie. Najcieplejszymi miesiącami są maj, czerwiec, lipiec i sierpień, gdy termometry wskazują od 25 st. C do nawet 30 st. C. Zdarzają się również fale upałów. Wówczas termometry pokazują nawet 40 st. na plusie. Stolica Albanii jest także jednym z najbardziej wilgotnych miast na Starym Kontynencie. Zimy są dosyć łagodne, a temperatura bardzo rzadko spada poniżej zera. W Tiranie zdarzają się opady śniegu, jednak nie utrzymuje się on długo. Około 40% opadów w ciągu roku przypada na okres zimowy. Roczna ich suma wynosi ponad 1100 mm. Kiedy najlepiej wybrać się do Tirany? Do Tirany najlepiej wybrać się wiosną lub jesienią, jeśli stawiamy na aktywny wypoczynek. W maju lub wrześniu nie spotka nas fala upałów, co sprzyja wycieczkom pieszym czy rowerowym. Temperatura oscyluje wtedy między 14 a 25 st. C, a ponadto dni są długie. Szczyt sezonu to lipiec i sierpień. Jeżeli udajemy się do stolicy Albanii z zamysłem plażowania nad wodą, to najlepiej właśnie w tym okresie. Temperatura wody wynosi wówczas ponad 25 st. C. Od turystów można odpocząć zimą. Brak ostrych mrozów i niskich temperatur nadal sprawia, że Tirana jest atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Jak dostać się do Tirany z Polski? Z Polski do Tirany dostaniemy się bezpośrednio samolotem. Jeszcze do niedawna w grę wchodziły wyłącznie loty przesiadkowe np. w Wiedniu, Monachium czy Frankfurcie. Loty do stolicy Albanii realizują węgierskie linie lotnicze Wizz Air.Przewoźnik proponuje pasażerom wylot aż z pięciu polskich portów. Sezonowo polecimy z Gdańska, Katowic, Poznania i Warszawy (Okęcie). Natomiast trasa Wrocław-Tirana obsługiwana jest przez cały rok. Lot trwa niewiele ponad dwie godziny, a ceny biletów w jedna stronę zaczynają się od 159 złotych. Polskie Linie Lotnicze LOT oferują całoroczne połączenia do stolicy Albanii. Z portu lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie mamy możliwość polecieć tam aż trzy razy w tygodniu. Loty odbywają się we wtorek, czwartek oraz sobotę, a ceny biletów w obie strony oscylują w granicach 500 zł. Z lotniska do centrum Tirany dostaniemy się za pomocą autobusu, taksówki oraz wypożyczonego auta. Podróż trwa do 30 minut. Za autobus zapłacimy 2,45 €, taksówka wyniesie nas od 20–25 €, a wypożyczony samochód do 50 € za dzień. Możemy skorzystać także z usług lokalnych taryfiarzy – Up Taxi oraz Speed Taxi. Ich cena oscyluje między 10 a 20 €. Port lotniczy Tirana im. Matki Teresu to największe lotnisko w Albanii. Według danych z 2022 roku, port obsłużył rekordowe 5 milionów pasażerów. Gdzie się zatrzymać w Tiranie? Tirana jest miastem szybko rozwijającym się. Nie ma tu problemu z noclegami z mniejszych hostelach ani w dużych kompleksach hotelowych. Jednym z nowych symboli miasta jest otwarty w 2023 roku pięciogwiazdkowy Marriott Tirana. Budynek został zaprojektowany i ożywiony przez architekta Alberto Dumanji, znanego ze swoich innowacyjnych i odważnych projektów. Wizją hotelu Dumanjiego było stworzenie harmonijnego połączenia współczesnej estetyki i lokalnych wpływów, płynnie łącząc nowoczesne elementy z bogatym dziedzictwem kulturowym Tirany. Wybierając miejsce na nocleg w Tiranie, warto rozglądać się za hotelami w centrum miasta lub w pobliżu dzielnicy Blloku. To tam podczas dyktatury Envera Hoxhy znajdował się zamkniety dystrykt zamieszkiwany wyłącznie przez dygnitarzy partyjnych. Po upadku komunizmu w dzielnicy powstało mnóstwo barów i restauracji. Dziś to jedna z najżywszych części Tirany. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Twierdza Modlin. Bronili jej Francuzi, Rosjanie i Polacy. I niedźwiedzica polarna
Twierdza Modlin odegrała istotną rolę w wojnach napoleońskich, powstaniu listopadowym, I i II wojnie światowej. A przez pewien czas broniła jej nawet niedźwiedzica polarna. Poznajcie to niezwykłe dzieło inżynierii militarnej.
Spis treści: Czym była Twierdza Modlin? Kiedy upadła Twierdza Modlin? Twierdza Modlin w filmach Ciekawostki na temat Twierdzy Modlin Czy w Twierdzy Modlin stacjonuje wojsko? Zwiedzanie Twierdzy Modlin Twierdzę Modlin można uznać za jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Mazowsza obok Kampinoskiego Parku Narodowego, Zamku Książąt Mazowieckich w Ciechanowie czy Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Wizyta w tym miejscu, przesyconym urozmaiconą historią, jest z pewnością prawdziwą gratką dla fanów historii wojskowości i fortyfikacji. Co trzeba wiedzieć o Twierdzy Modlin? Czym była Twierdza Modlin? Lokalizacja Twierdzy Modlin była starannie przemyślana. Jeszcze przed jej powstaniem na początku XVIII wieku wzbudzała zainteresowanie wojskowych. Tutaj łączy się Wisła z Narwią i Wkrą, poza tym niedaleko stąd usytuowana jest obecna stolica Polski, Warszawa. Pierwszy plan wzniesienia twierdzy w tym strategicznym miejscu mieli Rosjanie w 1791 roku. Powstał nawet jej projekt autorstwa generała Jana Pietera van Suchtelena. Jednak faktyczną budowę rozpoczęto dopiero na polecenie Napoleona Bonapartego w 1807 roku. Twierdzę Modlin najprościej zdefiniować jako szereg różnego rodzaju umocnień i budowli wzniesionych dla żołnierzy. Jest jedną z największych i najlepiej zachowanych twierdz w naszym kraju. Tworzą ją: cytadela położona na prawym brzegu Narwi, umocnione przedmościa: kazuńskie i nowodworskie, dwa łańcuchy fortów. Kiedy upadła Twierdza Modlin? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Twierdza istniała w różnych realiach politycznych. Można więc stwierdzić, że upadała i podnosiła się do życia kilkukrotnie. Oto kluczowe momenty w jej historii. Twierdza Modlin była oblegana po raz pierwszy w 1813 roku przez Rosjan. Wówczas bronili jej żołnierze polscy i francuscy. Skapitulowano 1 grudnia. Kolejne oblężenie twierdzy miało miejsce w czasie powstania listopadowego. Wówczas przejęli ją Polacy. Jej komendantem został gen. Ignacy Ledóchowski. Modlin był w rękach powstańców prawie do końca zrywu, bo do 9 października 1831 roku, kiedy jej obrońcy skapitulowali. Na kolejne dramatyczne wydarzenia trzeba było poczekać blisko 90 lat. W czasie I wojny światowej twierdzę w błyskawicznym tempie zdobyły wojska niemieckie. Oblężenie trwało tylko od 9 sierpnia do 20 sierpnia 1915 roku. Główne walki trwały sześć dni. Rosyjskie siły były co prawda liczne (105 tys. osób), ale brakowało im odpowiedniego uzbrojenia. Już w 1920 roku Modlin ponownie uległ oblężeniu, ale tym razem wewnątrz bronili się Polacy przed wojskami bolszewików. Generał Sikorski z armią 46 tysięcy ludzi odparł atak, chociaż chwilo część fortów znalazła się w rękach wroga. Ostatnie oblężenie Modlin przeżył w 1939 roku. Wówczas twierdzy broniło 15 tys. polskich żołnierzy przed wojskami hitlerowskimi. Był to ważny punkt obrony w czasie kampanii wrześniowej. Twierdza poddała się dzień po stolicy, 29 września. Żołnierzom brakowało broni, amunicji, pożywienia i pomocy medycznej. W 1939 roku twierdza uległa bardzo poważnym zniszczeniom w wyniku nalotów bombowych i ostrzału artyleryjskiego. Twierdza Modlin w filmach Mimo że infrastruktura twierdzy była rozkradana w ostatnich dekadach, to nadal zachowało się sporo jej oryginalnych elementów. Przyciągają one filmowców i twierdza była planem dla wielu produkcji. Tutaj realizowano zdjęcia do filmów i seriali. Wśród produkcji były: „CK Dezerterzy”, „Wesele”, „Pan Tadeusz”, Pułkownik Kwiatkowski”, „1920. Bitwa Warszawska” czy „Czas honoru”. Ciekawostki na temat Twierdzy Modlin Z uwagi na bogatą historię z tą niezwykłą twierdzą związane są liczne interesujące i nierzadko zaskakujące fakty. Oto najciekawsze: na terenie fortecy znajduje się najdłuższy w Europie budynek. Jest to cytadela będąca koszarami wojskowymi. Liczy 2250 m długości; w 1919 roku twierdzy pilnowała Baśka Murmańska, czyli oswojona niedźwiedzica polarna. Przybyła do Modlina wraz z polskimi żołnierzami z polskich formacji tzw. Murmańczyków, walczących w latach 1918–1919 przeciwko bolszewikom na północy Rosji. Została zabita przez lokalną ludność po zerwaniu się z uwięzi; wewnątrz długich budynków koszarowych organizowane są cykliczne biegi na 5 km; twierdzę wzniesiono z 200 milionów cegieł; w Twierdzy Modlin zaczęła się historia polskiej Marynarki Wojennej. W 1920 roku, w czasie wojny polsko-bolszewickiej, w Modlinie stacjonowała Flotylla Wiślana. Czy w Twierdzy Modlin stacjonuje wojsko? Obecnie twierdza jest atrakcja turystyczną. Nie stacjonuje w niej dłużej wojsko. Po II wojnie światowej nadal większość obiektów zajmowało Wojsko Polskie. Jednak w 2013 roku Agencja Mienia Wojskowego sprzedała dużą część terenu twierdzy prywatnej firmie. Zwiedzanie Twierdzy Modlin Twierdzę Modlin można obecnie zwiedzać z różnymi firmami. Świadczą one usługi przewodnickie w wydzielonych terenach twierdzy. Możliwe jest też wynajęcie przestrzeni w jej ramach. Zwiedzanie to koszt kilkunastu złotych. Po części terenu można przemieszczać się bezpłatnie, jednak warto wykupić wycieczkę z przewodnikiem, który opowie o obiektach i wprowadzi tam, gdzie bez wejściówki nie jest to możliwe. Oto wybrane firmy, świadczące działalność turystyczną, działające w obrębie Twierdzy Modlin: twierdzamodlin.pl, twierdzamodlin.com/.