National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T17:44:18.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Odrodzenie Gorongosy
items: Wojny z zarazą
items: Trzydzieści litrów życia

Odrodzenie Gorongosy
type: item
date: 2013-08-04T13:21:00.000Z
creator: Edward O. Wilson
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: lasy deszczowe
subject: mozambik
subject: parki narodowe
subject: święta góra
subject: zagrożone gatunki
description: Biolog E.O. Wilson penetruje słynny park narodowy w Mozambiku. Odradzający się po wojnie domowej obszar staje przed nowym zagrożeniem: osadnikami, którzy wycinają w pień lasy porastające świętą górę.
encoded: W porze letnich monsunów, przypadającej między końcem listopada a połową marca, deszczowe chmury gnają z pasatami na wschód, przez Ocean Indyjski, do Mozambiku. Przekraczając linię wybrzeża, skrapiają ożywczą wilgocią lasy płaskowyżu Cheringoma zwane miombo, później przetaczają się nad trawiastymi równinami Wielkiego Rowu Zachodniego. Na koniec docierają do stoków góry Gorongosa, gdzie spadają ulewnym deszczem. Na sięgający 1863 m masyw Gorongosa co roku spada niemal 2 m wody. To wystarcza do zasilenia wspaniałego lasu deszczowego na szczytach, a na wschodzie, w rowie tektonicznym, do utrzymania parku, który był kiedyś jedną z najbogatszych w gatunki ostoi dzikich zwierząt na świecie. Zanim spustoszyła go wojna domowa, Park Narodowy Gorongosa przemierzały słonie, bawoły afrykańskie, hipopotamy, lwy, guźce i kilkanaście gatunków antylop. Dziś niektóre z nich wracają, głównie dzięki wysiłkom Grega Carra, amerykańskiego filantropa, który szefuje projektowi odnowy parku. W roku 2010 odnotowano sukces: rząd Mozambiku naprawił błąd popełniony przy tworzeniu ostoi i włączył w granice parku górę Gorongosa, źródło zasilających go życiodajnych rzek. Latem 2011 pojechałem do Gorongosy, by wspomóc wysiłki Carra i pracować nad swoim nowym podręcznikiem biologii dla szkół średnich. Park to świetne miejsce, pozwalające połączyć wyzwania współczesnej nauki z radosnym podnieceniem płynącym z odkrywania dzikiej przyrody. Zajmujący 75 km2 wokół szczytu deszczowy las Gorongosa wyróżnia się niczym wyspa na oceanie traw sawanny. Trudno tu dotrzeć, więc pozostał dotąd dla biologów niemal czystą kartą. Zanim się tu pojawiłem, nic nie wiedziano np. o mrówkach, w których się specjalizuję. Dla badacza przyrody nie ma zaś nic równie magnetycznego jak nieznany ląd. Gdy podczas mojej pierwszej wyprawy do Afryki odwiedziłem górę Gorongosa, od razu urzekła mnie obietnicą niespodzianek i potencjalnych odkryć. Podczas pobytu w parku towarzyszył mi Tonga Torcida – młody człowiek, który właśnie tu się…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2f9f2ff1bc02d5fdb9d1c70891a70ff324da7724-2ae69c8.jpeg
width: 2128
height: 1416

Odrodzenie Gorongosy
type: item
date: 2013-06-06T08:16:00.000Z
creator: Edward O. Wilson
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: motyle
subject: mozambik
subject: natura
subject: ptaki
subject: zagrożone gatunki
subject: zwierzęta
description: Biolog E.O. Wilson penetruje słynny park narodowy w Mozambiku. Odradzający się po wojnie domowej obszar staje przed nowym zagrożeniem: osadnikami, którzy wycinają w pień lasy porastające świętą górę
encoded: W porze letnich monsunów, przypadającej między końcem listopada a połową marca, deszczowe chmury gnają z pasatami na wschód, przez Ocean Indyjski, do Mozambiku. Przekraczając linię wybrzeża, skrapiają ożywczą wilgocią lasy płaskowyżu Cheringoma zwane miombo, później przetaczają się nad trawiastymi równinami Wielkiego Rowu Zachodniego. Na koniec docierają do stoków góry Gorongosa, gdzie spadają ulewnym deszczem. Na sięgający 1863 m masyw Gorongosa co roku spada niemal 2 m wody. To wystarcza do zasilenia wspaniałego lasu deszczowego na szczytach, a na wschodzie, w rowie tektonicznym, do utrzymania parku, który był kiedyś jedną z najbogatszych w gatunki ostoi dzikich zwierząt na świecie. Zanim spustoszyła go wojna domowa, Park Narodowy Gorongosa przemierzały słonie, bawoły afrykańskie, hipopotamy, lwy, guźce i kilkanaście gatunków antylop. Dziś niektóre z nich wracają, głównie dzięki wysiłkom Grega Carra, amerykańskiego filantropa, który szefuje projektowi odnowy parku. W roku 2010 odnotowano sukces: rząd Mozambiku naprawił błąd popełniony przy tworzeniu ostoi i włączył w granice parku górę Gorongosa, źródło zasilających go życiodajnych rzek. Latem 2011 pojechałem do Gorongosy, by wspomóc wysiłki Carra i pracować nad swoim nowym podręcznikiem biologii dla szkół średnich. Park to świetne miejsce, pozwalające połączyć wyzwania współczesnej nauki z radosnym podnieceniem płynącym z odkrywania dzikiej przyrody. Zajmujący 75 km2 wokół szczytu deszczowy las Gorongosa wyróżnia się niczym wyspa na oceanie traw sawanny. Trudno tu dotrzeć, więc pozostał dotąd dla biologów niemal czystą kartą. Zanim się tu pojawiłem, nic nie wiedziano np. o mrówkach, w których się specjalizuję. Dla badacza przyrody nie ma zaś nic równie magnetycznego jak nieznany ląd. Gdy podczas mojej pierwszej wyprawy do Afryki odwiedziłem górę Gorongosa, od razu urzekła mnie obietnicą niespodzianek i potencjalnych odkryć. Podczas pobytu w parku towarzyszył mi Tonga Torcida – młody człowiek, który właśnie tu się…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a111304e49886e3db60776f2e80b9835e20b6cb2-bd9fb1e.jpeg
width: 670
height: 503

Wojny z zarazą
type: item
date: 2011-03-31T10:09:00.000Z
creator: Edward O. Wilson
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: choroby zakaźne
description: Jeszcze niedawno zdawało się, że medycyna wygrywa z chorobami. Dziś starzy wrogowie wracają, a nowe mikroby stają się dla wszystkich zagrożeniem tym poważniejszym, że nieoczekiwanym.
encoded: Myśleliśmy, że mikroby mamy już pod kontrolą. Najwyraźniej byliśmy w błędzie. Upał. Wokół jak okiem sięgnąć nic tylko bagna. I komary. Miliony komarów. To pierwsze zauważył Steven Wiersma, gdy tylko latem wysiadł ze swojego samochodu gdzieś w Sirmans na Florydzie. Nic się tutaj nie zmieniło oprócz jednej stosunkowo nowej rzeczy, którą Wiersma – główny stanowy epidemiolog – właśnie przyjechał zbadać. Jelita tych kłębiących się krwiopijców pełne były wirusów z dalekiego kraju. Wirusów, które nie widziały zachodniej półkuli do 1999 r., ale natychmiast ją polubiły. Nazwane od swojej ojczyzny – prowincji Zachodniego Nilu w Ugandzie – mikroby uznały Stany Zjednoczone za istny róg obfitości. Pełno tu ptaków, w których można żyć i się namnażać. I mnóstwo komarów przenoszących wirusy z jednego ptaka na drugiego, a co gorsza – jak zaczęło się regularnie przydarzać – z ptaków na ludzi. Takich jak 73-letni Seymore Carruthers, który po ukąszeniu przez zawirusowanego komara leżał z zapaleniem mózgu, w śpiączce, w pobliskim szpitalu w Tallahassee. To wysunięty daleko na południe punkt w Stanach, gdzie wirus zawędrował dwa lata po tym, jak pojawił się w stanie Nowy Jork. I złowieszczy dowód na to, że postanowił na stałe pozostać na południu właśnie, w pobliżu milionów starych ludzi, najmniej przygotowanych do walki z zakażeniem. Rozglądając się po okolicy, Wiersma od razu dostrzegł, dlaczego Carruthers zachorował. Komary mnożą się w stojącej wodzie, a tej było tu pod dostatkiem, co pozostawało zresztą w bezpośrednim związku z ciągle zwiększającą się liczbą mieszkańców i rosnącą wraz z nimi liczbą zbiorników wodnych. Do bagien dołączyły przydomowe baseny, porzucone wiadra, wanienki dla ptaków... Miliardy komarzych larw kłębiło się w każdej kałuży, nawet w wypełnionych wodą zagłębieniach brezentu okrywającego stojące pod gołym niebem maszyny. Zupełnie nieoczekiwana epidemia gorączki Zachodniego Nilu w USA była dla urzędników ochrony zdrowia otrzeźwieniem. Wirus zaatakował dziesiątki …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5f3348dcf3758222e075a2a8f597ee8742e940e4-806f07f.jpeg
width: 550
height: 367

Trzydzieści litrów życia
type: item
date: 2011-03-17T11:47:00.000Z
creator: Edward O. Wilson
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: cuda natury
subject: środowisko naturalne
description: Gdy ktoś wbija w glebę szpadel albo odłamuje kawałek koralowca, burzy – niczym gniewny Bóg – cały świat. Przekracza niewidzialne granice. Pod stopami mamy bowiem najmniej znane fragmenty naszej planety. A nie jest przesadą stwierdzenie, że dla istnienia człowieka są to najważniejsze miejsca na Ziemi.
encoded: W każdym środowisku: na powierzchni gruntu, wśród koron drzew czy w toni wodnej, naszą uwagę zwracają przede wszystkim duże zwierzęta: ptaki, ssaki, ryby, motyle. Ale przyjrzyjmy się światu bliżej, wnikliwiej. Wśród ziół pełzają i brzęczą miriady owadów. Gdy przewróci się skibę ziemi w ogrodzie, żeby coś posadzić, wiją się i uciekają najróżniejsze niezidentyfikowane „robaki”. Roją się niespokojne mrówki, gdy ktoś niechcący naruszy im mrowisko, wśród korzeni pokazują się tłuste pędraki. Wystarczy przewrócić kamień, by zobaczyć jeszcze więcej: jakieś pająki-nie pająki, jakieś wyblakłe stwory prześlizgujące się przez gęstwę włochatej grzybni. Przed światłem czmychają małe żuczki, w kulki ze strachu zwijają się stonogi. Pareczniki i dwuparce ruszają do najbliższych szczelin i dziurek. Jest tego paskudztwa bez liku; wydaje się, że ich miniaturowe królestwa nie mają z nami nic wspólnego. Tymczasem wraz z bakteriami i innymi mikroorganizmami stanowią one prawdziwą sól ziemi. Cała gleba odnawia się dzięki żywym organizmom, które otaczają ziarenka piasku. Gdyby ów żywy drobiazg wyparował z każdego z tych sześciennych pudełek przedstawionych na fotografiach, środowisko uległoby radykalnej przemianie. Grudki gleby czy osadów na dnie zbiornika wodnego rozpadłyby się, uprościły. Zmieniłyby się stosunki ilościowe między tlenem, dwutlenkiem węgla i innymi składnikami powietrza. Z czasem jakaś równowaga znów by się ustaliła, ale wtedy rzeczywistość wewnątrz każdej 30-litrowej skrzynki przypominałaby przestrzeń na dalekim, martwym globie. Ziemia to jedyna znana nam planeta mająca biosferę. Ta cienka błonka życia, która ją pokrywa, to nasz jedyny dom. Tylko ona potrafi utrzymać na Ziemi takie właśnie środowisko, jakie jest niezbędne, abyśmy mogli trwać. Większość organizmów biosfery, ogromna liczba gatunków, występuje na powierzchni ziemi lub tuż pod nią. Poprzez ich ciała przebiegają cykle reakcji chemicznych, od których zależy całokształt życia. Z precyzją przewyższającą wszelkie r…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2558e9412bd51482821bbd4ce78172eedb2073e4-73eb7ba.jpeg
width: 541
height: 400