National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-01T09:27:06.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Sensacyjne badania Całunu Turyńskiego. Czy Jezus naprawdę żył i zmarł w Indiach?
items: Średniowieczni terroryści czy ofiary czarnej legendy? Kim naprawdę byli tajemniczy asasyni
items: Wielkie zamieszanie w Watykanie. Historia papieża, którego... pominięto.
items: Kim naprawdę byli Samarytanie? Prawda o Izraelitach odrzuconych przez Żydów
items: Czy kogut w ogóle zapiał? Archeolodzy badają biblijną zagadkę
items: Czy ojciec Jezusa był rzymskim łucznikiem? W Niemczech odkryto tajemniczą inskrypcję

Sensacyjne badania Całunu Turyńskiego. Czy Jezus naprawdę żył i zmarł w Indiach?
type: item
date: 2026-08-01T09:26:25.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: indie
subject: jezus chrystus
subject: religie
subject: starożytność
description: Najnowsze badania Całunu Turyńskiego wykazały indyjskie pochodzenie ok. 40 % materiału genetycznego zidentyfikowanego na tkaninie. Ślady ludzkiego DNA wywodzącego się z Indii można wyjaśnić handlem wysokiej jakości tekstyliami. Chociaż trudno dowieść indyjskiego pochodzenia tkaniny, jak i nie sposób z niezachwianą pewnością uznać tajemnicze płótno za autentyczny całun grobowy Jezusa, powyższe rezultaty analiz mogą być wykorzystane przez zwolenników hipotezy o życiu Jezusa w Indiach. Czy rzeczywiście tego rodzaju odkrycia można uznać za argument na jej poparcie?
encoded: Spis treści: Biblijne wzmianki i aluzje Indie w żydowskiej literaturze epoki Jezusa Tomasz apostołem Indii? Chrześcijanie św. Tomasza Islamskie spekulacje o losie Jezusa Jezus żył w Indiach – fantastyczne wizje pobytu w Tybecie i śmierci w Kaszmirze Starożytne relacje między Indiami a światem żydowskim wydają się być wielce prawdopodobne. Wprawdzie Stary Testament najpewniej wspomina o Indiach wprost tylko w Księdze Estery, ale filologowie i egzegeci wskazują na szerokie spektrum możliwych powiązań i odniesień. Mają one obejmować językowe zapożyczenia, podobne motywy literackie, a nawet pewne analogie w teologii. W tę sieć powiązań wplotły się jeszcze wątki chrześcijańskie i muzułmańskie. Jednak czy mamy tu do czynienia z solidną bazą, na której można oprzeć spekulację o Jezusie w Indiach? Jedną ze wskazówek mogą być nowe badania Całunu Turyńskiego, o których pisaliśmy w kwietniu. Biblijne wzmianki i aluzje Najprawdopodobniej jedynie w Księdze Estery występuje nazwa „Indie”, ale specjaliści zakładają, że pośrednie odniesienia pojawiałyby się w innych fragmentach Biblii. W badaniach nie wyklucza się, że wspomnianą w opisie Edenu rzekę Piszon i obfitującą w złoto krainę Chawila można by utożsamiać z Indusem i Indiami. Wymieniane w Stary Testamencie małpy, słonie czy pawie, jak i wzmianki o kości słoniowej, kasji, tataraku czy drewnie sandałowym sugerują również wzajemne kontakty, ale nie świadczą o nich bezspornie. Indie w żydowskiej literaturze epoki Jezusa Można przyjąć, że najczęściej wiedzę o Indiach czerpano na Zachodzie z dzieła „Indika” autorstwa greckiego podróżnika Megastenesa z III w. p.n.e. Filon z Aleksandrii wspominał, że po dotarciu do Indii Aleksander Wielki miał zachęcać dwóch braminów, aby udali się do Grecji i nauczali tam mądrości. Jeden zgodził się, drugi nieprzejednanie odmawiał. W interpretacji Filona bramin, który odrzucił ofertę zasymilowania się z kulturą hellenistyczną, był stawiany za wzór nieugiętej postawy dla żyjących w diasporze Żydów. P…

Jezus-w-Indiach-218b8df.jpg
width: 2813
height: 1875

Średniowieczni terroryści czy ofiary czarnej legendy? Kim naprawdę byli tajemniczy asasyni
type: item
date: 2026-08-01T06:25:43.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: bliski wschód
subject: islam
subject: średniowiecze
subject: wojna
description: Asasyni wzięli początek z jednego z odłamów islamu i odcisnęli piętno nie tylko na dziejach religii Mahometa. Popełniane przez nich skrytobójstwa, traktowane jako metoda walki, przerażały krzyżowców i Saladyna. W wielu językach brzmienie słów „zamach” czy „morderstwo” przywodzi nazwę tego ugrupowania. Chociaż pojęcie terroryzmu jest współczesne i nie występuje w źródłach antycznych czy średniowiecznych, w badaniach ruch asasynów traktuje się jako jedno z ogniw długiej tradycji siania strachu poprzez terror.
encoded: Spis treści: Geneza i tło religijne Pochodzenie nazwy sekty Z twierdzy Alamut przeciwko wszystkim Panowanie Starca z Gór Próby zamachu na Saladyna Zabójstwo króla jerozolimskiego Kres asasynów Dziedzictwo asasynów Ruch uważany za prekursorów terroryzmu praktykował skrytobójstwa na Bliskim Wschodzie już w okresie krucjat. Przyjrzyjmy się okolicznościom powstania tego radykalnego odłamu, którego ostrze miecza nie zawsze było skierowane tylko przeciw chrześcijanom, zaś działalność nie ograniczała się wyłącznie do walki. Jak wygląda prawda o asasynach? Geneza i tło religijne Z biegiem czasu w ramach rodzącego się islamu wyodrębniły się dwa główne nurty: sunnizm i szyizm, w których dodatkowo wyłoniły się nowe odgałęzienia. Za jedną z takich odnóg uznaje się szyizm ismailicki. Głosił on, że siódmym imamem, czyli wodzem islamskiej wspólnoty powinien zostać Ismail, wywodzący się z rodu Mahometa. Gdy Ismail nie został obrany, narodziło się nowe wyznanie. Zwolennikami szyizmu ismailickiego stali się władcy egipscy zwani Fatymidami. Powstał w ten sposób fatymidzki szyizm ismailicki, z którego wyewoluował ruch asasynów. Za założyciela asasynów uznaje się Hasana Ibn as-Sabbaha. Pochodzenie nazwy sekty Najczęściej przyjmuje się, że używana w średniowieczu nazwa „asasyni” wzięła się od arabskiego terminu hasziszijjun, oznaczającego zażywający haszysz. Można się zastanawiać, czy skojarzenie na zasadzie analogii brzmienia słów „asasyn” i „haszysz” wynikało faktycznie z przyjmowania środków odurzających przed akcją było oszczerstwem głoszonym przez wrogów lub może dalekim nawiązaniem do ezoteryzmu, charakterystycznego dla teologicznych koncepcji asasynów. Członków wspólnoty nazywano również nizarytami. Najprawdopodobniej przydomek wziął się od Nizara, niedoszłego kalifa fatymidzkiego, którego pominięto w sukcesji i zgładzono na rozkaz egipskiego wezyra. Niepogodzony z tym aktem niesprawiedliwości Hasan Ibn as-Sabbah stanął na czele separatystycznego ruchu nizarytów. Rzadziej spotykan…

asasyni-cc20e0f.jpg
width: 2813
height: 1875

Wielkie zamieszanie w Watykanie. Historia papieża, którego... pominięto.
type: item
date: 2026-04-05T13:17:39.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: chrześcijaństwo
subject: papież
subject: średniowiecze
subject: tajemnice
subject: watykan
description: Wywodzące się z hebrajskiego imię Jan jest najczęściej przyjmowanym spośród wszystkich wybieranych przez następców św. Piotra. W XIII w. na tronie papieskim zasiadł jedyny dotychczas Portugalczyk, Piotr Hiszpan, który zdecydował, że będzie nosił imię Jan. Dlaczego Piotr Hiszpan stał się Janem XXI?
encoded: Spis treści: Walka o władzę w Rzymie: Ottonowie kontra Krescencjusze Błąd, który namieszał w historii: tajemnica „podwójnego” Jana Tragiczny finał antypapieża: Jan XVI na tronie Piotrowym Krwawy odwet cesarza: okrutny koniec Jana XVI Dlaczego nie ma Jana XX? Wielka pomyłka w numeracji Do rozwiązania tej zagadki wydają się prowadzić zasadniczo dwie drogi. Jedna wiodłaby do Marianusa Scotusa, irlandzkiego mnicha i kronikarza z XI w., który pomylił się w swoich wyliczeniach biskupów Rzymu urzędujących w X w. Drugi powód zamieszania w rejestrach papieskich wiąże się z pierwszym papieżem Niemcem, Grzegorzem V, panowaniem Ottona III, zaś w Polsce z rządami Bolesława Chrobrego. Wydarzenia z X w. na tyle zagmatwały porządek w katalogach pontyfikalnych, że w XIII w. trudno już było o ścisłą numerację. Przyjrzyjmy się bliżej sytuacji w końcu X w. Walka o władzę w Rzymie: Ottonowie kontra Krescencjusze Druga połowa X w. wyniosła do godności cesarskiej przedstawicieli rodu Ludolfingów, dobrze znanych z lekcji historii Ottonów. Konflikt między dynastią ottońską a rodem rzymskich patrycjuszy Krescencjuszy dotyczył przede wszystkim papieskiego tronu. Niespełna dwadzieścia lat po chrzcie Polski cesarz Otton II postarał się o wyniesienie do godności papieża niegdysiejszego arcykanclerza Italii Pietra Canepanovy, który przyjął imię Jana XIV. Wybrany bez konsultacji z duchowieństwem i ludem rzymskim, reformatorsko nastawiony następca św. Piotra już w kilka miesięcy po objęciu władzy został jej pozbawiony przez antypapieża Bonifacego VII przy wsparciu Krescencjuszy. Uwięziony w rzymskim Zamku św. Anioła Jan XIV zmarł z głodu lub został otruty. Jednak kim był antypapież? Za antypapieża uznaje się osobę, która nielegalnie zasiadła na Stolicy Apostolskiej. W analizach historycznych w odniesieniu do okresu między powstaniem Państwa Kościelnego w VIII w. a XII w. najczęściej uważa się, że głównie motywy polityczne decydowały o potraktowaniu danej osoby jako bezprawnego papieża. Błąd, który …

Jan-XIX-i-Jan-XXI-9dfe839.jpg
width: 2813
height: 1875

Kim naprawdę byli Samarytanie? Prawda o Izraelitach odrzuconych przez Żydów
type: item
date: 2026-04-04T10:13:44.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: izrael
subject: religie
subject: starożytność
subject: żydzi
description: Przysłowiowy miłosierny Samarytanin oznacza człowieka, który bezinteresownie pomaga drugiemu niezależnie od jego statusu. Ewangeliczny obraz wszedł do codziennego języka. Jednak przypowieść o miłosiernym Samarytaninie rodzi dużo więcej problemów niż tylko ogólne pytanie o stosunek do bliźnich. Kim byli Samarytanie? Czy nadal istnieją?
encoded: Spis treści: Upadek Samarii i cud Jerozolimy: jak asyryjska inwazja na zawsze podzieliła Izraelitów? Garizim kontra Moria: wojna o święte góry i jedyną prawdziwą Biblię Tajemnica drogi do Jerycha: czy miłosierny Samarytanin był powiązany z sektą z Qumran? Koniec Poncjusza Piłata: jak samarytański „prorok” i ukryty skarb doprowadziły do upadku namiestnika? Garstka ocalonych: jak biblijni Samarytanie przetrwali do XXI wieku? Po śmierci króla Salomona obszar monarchii Izraelitów rozpadł się na dwa państwa: Północne (Izrael) oraz Południowe (Juda). Od nazw ich stolic określa się je również jako Królestwo Samarii i Królestwo Jerozolimy. Monarchia Samarii objęła terytoria dziesięciu pokoleń synów Jakuba. Upadek Samarii i cud Jerozolimy: jak asyryjska inwazja na zawsze podzieliła Izraelitów? Władcy i mieszkańcy królestwa Izraela (Samarii) prowadzili własną politykę, wchodzili w sojusze, kontaktowali się z sąsiadami z Judy i wyznawali Jahwe, chociaż jego kult konkurował z popularną wiarą w Baala. Kiedy w 722 r. p.n.e. Samaria uległa Asyryjczykom, zwycięzcy wysiedlili kilkadziesiąt tysięcy Izraelitów z Samarii wypędzając ich w głąb Asyrii. Na opuszczonych ziemiach Samarii osiedlono pogańskie ludy, z których każdy przybył z własnym bóstwem. Od kolonistów imperium asyryjskiego, którzy wymieszali się z miejscową ludnością pochodzą Samarytanie. W przeciwieństwie do pobratymców z Samarii, Judejczycy z Królestwa Południowego cudem wyszli z asyryjskiej opresji. Wróg spustoszył kraj i zmusił króla Ezechiasza do wypłaty ogromnego trybutu, ale Jerozolima przetrwała. Dane biblijne pokrywają się z asyryjskimi annałami w ten sposób, że kroniki te milczą o zdobyciu judzkiej stolicy. Dumni mieszkańcy Judy chlubili się świątynią jerozolimską, którą sto lat po upadku Samarii ustanowiono jedynym żydowskim sanktuarium. Jednak Asyria został pokonana przez Babilończyków, którzy z kolei w VI w. p.n.e. napadli na Judę, wysiedlili jej elitę do Mezopotamii oraz zniszczyli jerozolimski przybytek. Gar…

GettyImages-3320063-01af347.jpg
width: 3382
height: 2541

Czy kogut w ogóle zapiał? Archeolodzy badają biblijną zagadkę
type: item
date: 2026-04-04T07:18:29.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: biblia
subject: jezus chrystus
subject: pismo
subject: starożytność
description: Sto lat temu archeolog W. F. Badè rozpoczął badania kopca Tell en-Nasbe, który utożsamił z biblijną Mispą. Spośród odkrytych przedmiotów duże zainteresowania wzbudziła pieczęć z inskrypcją. Oprócz imienia Jaazaniasza zachował się wizerunek walczącego koguta, jedno z najstarszych wyobrażeń tego ptaka odnalezionych na obszarze antycznej Palestyny. Czy zwierzęca podobizna z pieczęci pozwala lepiej zrozumieć wzmiankę o towarzyszącym zdradzie Piotra pianiu koguta?
encoded: Spis treści: Tajemnica „ptaków z Ofiru”. Jak koguty zrewolucjonizowały dietę i rytuały? Zagadkowy dowódca z Mispy. Czy ta pieczęć należała do biblijnego bohatera? Tajemnicze wzmianki o kogucie. Czy Stary Testament w ogóle o nim wspomina? Rzymski podział nocy. Czy „pianie koguta” to tylko nazwa wojskowej warty? Redakcja Ewangelii. Czy biblijna tradycja zmieniła znaczenie słów Jezusa? Kogut na dziedzińcu arcykapłana? Konflikt między Biblią a żydowskim prawem Rozwiązanie zagadki. Czy zdrada Piotra rzeczywiście wydarzyła się przed świtem? Odnaleziony wiek temu stempel sprawił, że uczeni zaczęli zadawać sobie pytanie o obecność kogutów w starożytnej Palestynie. Jedynie prawdopodobnie dwie wzmianki o kogucie w Starym Testamencie nie ułatwiają znalezienia odpowiedzi. Przepisy Miszny, żydowskiego zbioru praw z II w. n.e., zabraniały hodowli tych ptaków w Jerozolimie. W czasach Jezusa Rzymianie określali mianem piania koguta jedną ze straży nocnych. Dla rozwikłania zagadki piania koguta, trzeba cofnąć się m. in. do epoki, w której żył wspomniany na pieczęci Jaazaniasza. Tajemnica „ptaków z Ofiru”. Jak koguty zrewolucjonizowały dietę i rytuały? Można spotkać się w badaniach z sugestią, że w Izraelu koguty miały pojawić się już w okresie panowania króla Salomona (X w. p.n.e.) sprowadzone przez żeglarzy, którzy udawali się do Ofiru, identyfikowanego niekiedy jako wschodnie Indie. Jednak takie założenie stanowi tylko spekulację. Powszechne wprowadzenie hodowli kur i jaj, na pewno od okresu perskiego, czyli kilkadziesiąt lat po wykonaniu pieczęci z ok. 600 r. p.n.e., spowodowało największy przewrót w sposobie odżywiania się mieszkańców Palestyny. Choć zgodnie z żydowskimi przepisami pokarmowymi kury i koguty były traktowane jako zwierzęta koszerne, nie składano ich podczas świątynnych rytuałów. Używano ich natomiast w późniejszych celebracjach. Zwłaszcza chasydzi praktykują do dziś zwyczaj symbolicznego przenoszenia grzechów z mężczyzny i kobiety na koguta lub kurę przez unoszeni…

czy-kogut-zapial-2abf7a1.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy ojciec Jezusa był rzymskim łucznikiem? W Niemczech odkryto tajemniczą inskrypcję
type: item
date: 2026-03-14T07:31:57.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: chrześcijaństwo
subject: jezus chrystus
subject: Naziści
subject: niemcy
description: Pomnik rzymskiego żołnierza, pochodzący z I wieku i odkryty przy okazji budowy torów nad Renem, wzbudził sensację już w momencie odnalezienia niemal 170 lat temu. Najbardziej intrygująca okazuje się inskrypcja, w której wspomina się łucznika Tyberiusza Juliusza Abdesa Panterę. Co wiąże go z Jezusem z Nazaretu?
encoded: Spis treści: Imperium Romanum we współczesnych Niemczech Plotka o Jezusie Ben Panterze Świadectwa Talmudu o Jezusie Jezus, syn obywatela rzymskiego, pełnej krwi Aryjczyk Płyta nagrobna Sydończyka Pantery wywołała w świecie naukowym niemały zamęt. Zaczęto się zastanawiać nad związkiem znaleziska z sięgającą początków chrześcijaństwa plotką o ziemskim ojcu Jezusa o przydomku Pantera. Przypomniano również wzmianki w Talmudzie o Jezusie Ben Panderze (zmiana brzmienia wynikała z transkrypcji). Pogłoska o potencjalnym rzymskim rodowodzie Jezusa rozgrzała serca i umysły zwłaszcza w epoce rządów NSDAP. Przyjrzyjmy się sprawie bliżej. Imperium Romanum we współczesnych Niemczech Cesarstwo Rzymskie czasów Jezusa obejmowało nie tylko cały basen Morza Śródziemnego. Po przegranej bitwie w Lesie Teutoburskim umowna granica Imperium przebiegała na Renie. Przenoszenie oddziałów, w skład których wchodzili mężczyźni pochodzący się z najrozmaitszych zakątków imperium, było znaną praktyką. Nagrobek eksponowany w muzeum Roemerhalle w Bad Kreuznach upamiętnia Sydończyka (czyli mieszkańca ziem dzisiejszego Libanu), który 40 lat wojował dla cesarstwa. Płyta grobowa robi wrażenie wymiarami (ok. 2 m wysokości), dobrym stanem zachowania i modelunkiem postaci. Najpewniej życie Pantery przypadło na panowanie pierwszego cesarza Rzymu Oktawiana Augusta i jego następcy Tyberiusza, co można wywnioskować z imienia (praenomen) Tyberiusz oraz „nazwiska” (nomen) Juliusz. Chociaż uzyskał rzymskie obywatelstwo (standard po 25 latach służby), jego korzenie były semickie, o czym świadczy człon Abdes. Przydomek Pantera wskazuje na waleczny charakter, przypominający drapieżnika. Semita Pantera był zatem współczesny Jezusowi z Nazaretu, jednak w przeciwieństwie do niego służył Rzymowi i posiadał obywatelstwo. Plotka o Jezusie Ben Panterze Przypuszczalnie już pod koniec I w. wśród Żydów i pogan rozeszła się plotka, jakoby założyciel Kościoła został zrodzony z pozamałżeńskiego związku Żydówki z żołnierzem o imie…

pomnik-Tyberiusza-Juliusza-Abdesa-Pantere-975e54d.jpg
width: 2813
height: 1875