National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T14:33:47.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wojny o wodę. Przeczytaj reportaż o świętej rzece!
items: Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
items: Zmagania o duszę Pakistanu [REPORTAŻ]
items: Bangladesz. Przed nami sztorm
items: Indie - pędem ku przyszłości
items: Kraina cieni

Wojny o wodę. Przeczytaj reportaż o świętej rzece!
type: item
date: 2019-03-14T08:17:50.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: izrael
subject: Kultura
subject: palestyna
subject: Travel
subject: woda
subject: wojna
description: Rzekę Jordan, która od dziesięcioleci stanowi źródło konfliktu pomiędzy Izraelem i jego sąsiadami, dziś niszczą susze, ścieki i nadmierna eksploatacja.
encoded: Jordan, biblijna rzeka, której nazwa przywołuje na myśl niebiański spokój, nikomu dziś nie kojarzy się z rajem na ziemi. Od hałaśliwego źródła w pobliżu naznaczonych wojną zboczy góry Hermon do pieniącego się 250 km w dół rzeki brązowego mułu przy ujściu do Morza Martwego Jordan walczy o przetrwanie w niewdzięcznym środowisku. Takim, gdzie narody szpikują wybrzeże minami albo przystępują do wojny o ławicę piasku. W tym suchym rejonie woda zawsze była cenna. Dziś, po sześciu latach suszy i wraz z rosnącym zaludnieniem, ponownie staje się źródłem konfliktu między Izraelczykami, Palestyńczykami i Jordańczykami, którzy walczą o dostęp do życiodajnej rzeki. Pewnego ranka w lipcu zeszłego roku trzej badacze – Izraelczyk, Palestyńczyk i Jordańczyk – w wojskowej obstawie stali po kolana w Jordanie. Znajdowali się ponad 60 km na południe od Jeziora Galilejskiego, pod ruinami mostu zbombardowanego podczas wojny sześciodniowej w czerwcu 1967 r. Naukowcy prowadzą badania rzeki dla działającej w regionie pozarządowej organizacji Friends of the Earth Middle East (FOEME), której celem jest budowanie pokoju poprzez wspólne zarządzanie środowiskiem. W byłej strefie wojennej panował nieznośny upał, ale nawet jeśli ci mężczyźni obawiali się, że dostaną udaru słonecznego, spadnie na nich kawałek betonu lub wejdą na minę zniesioną przez wodę, to doskonale to maskowali. – Patrz, Samer! – zwołał Sarig Gafny, izraelski ekolog w zielonym kapeluszu. – Sprawdź tego stwora. Samer Talozi, wysoki, młody inżynier środowiska, spojrzał przez ramię na malutkiego bezkręgowca, którego Izraelczyk właśnie umieścił w szklanej probówce. – To żyje! – zaśmiał się. Na tym odcinku, szerokim na siedem metrów, Jordan jest tak zanieczyszczony, że warto świętować każdą oznakę wodnego życia. Częściowo bierze się to z niedostatku wody; w ciągu kilku dziesięcioleci rzeka straciła ponad 90 proc. swojej dawnej objętości. W jej górnym biegu, przy Jeziorze Galilejskim, izraelski Narodowy System Wodny kieruje świeże wody…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f1e5d5932d8cbb5e1fb58fdd131d699440ef1d6f-69c6feb.jpeg
width: 500
height: 334

Historia z Ułan Bator. "Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty. Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku"
type: item
date: 2018-12-17T01:11:00.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mongolia
subject: Travel
subject: ułan bator
description: Gwałtowny napływ koczowników całkowicie odmienia oblicze mongolskiej stolicy.
encoded: Młody mongolski pasterz Oczkhuu Genen spakował niedawno cały swój dobytek na wypożyczoną ciężarówkę i wyjechał do wciąż rozrastającej się stolicy kraju – Ułan Bator. Konieczność przeprowadzki mogła być dla niego przyznaniem się do porażki i poważnym wstrząsem, ale na zewnątrz sprawiał wrażenie łagodnego człowieka, całkowicie skoncentrowanego na swoim celu. W kilka godzin po przyjeździe, na skrawku ogrodzonego terenu wynajętym na przedmieściach stolicy, Oczkhuu rozłożył swoją jurtę – tradycyjny, okrągły namiot mongolskich koczowników. Górujące nad Ułan Bator zbocza podzielono na tysiące takich skrawków, każdy z jurtą pośrodku. Po zamontowaniu rury kominowej do żelaznego piecyka i umocowaniu kołków pasterz otworzył niewielkie drewniane drzwi, wpuszczając do środka swoją żonę Norwu razem z nowo narodzonym synkiem Ulaką oraz sześcioletnią córeczką Anuką. Widoki rozciągające się za drzwiami ich namiotu były jednak całkowicie odmienne od tego, do czego przywykli, mieszkając na stepie jakąś godzinę drogi na południowy zachód od stolicy. To właśnie tam, niedaleko jurty rodziców Norwu, w krainie rozkołysanych wiatrem traw, opiekowali się swoimi stadami. Tu co chwila wzrok natrafiał na dwumetrowe drewniane płoty, a zamiast ukochanych zwierząt – koni, bydła i owiec – po obejściu krążył jedynie należący do właściciela terenu czarno-brązowy kundel zanoszący się ochrypłym ujadaniem przy najmniejszych oznakach niepokoju. A tych mu nie brakowało, bo tuż za płotem mieszka jakieś 60 proc. z ponadmilionowej populacji Ułan Bator, stłoczone w prowizorycznych slumsach, zwanych również jurtowiskiem, pozbawionych dróg, bieżącej wody i kanalizacji. Jak we wszystkich tego typu dzielnicach, także tutaj panoszą się przestępczość, alkoholizm, bieda i desperacja. Nic dziwnego, że wielu mieszkańców zdecydowało się na coś, co wcześniej było dla nich niewyobrażalne, i zaczęło na noc zamykać drzwi. – Opuszczając jurtę, widzimy tylko płoty – skarży się Oczkhuu – Mam wrażenie, że mieszkam w pudełku. K…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/755c08b39ec51729455de2d4793c81ea9405b704-a978cef.jpeg
width: 670
height: 446

Zmagania o duszę Pakistanu [REPORTAŻ]
type: item
date: 2018-03-29T00:15:07.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Kultura
subject: pakistan
description: Pakistańskie szosy są czymś w rodzaju narodowego teatru. Tłumy ludzi, niemal wyłącznie mężczyzn, siedzą w kucki na poboczach, niczym widzowie przybyli na walkę kogutów, i obserwują wszystko, co przejeżdża.
encoded: Wystarczy zatrzymać się po drodze na kubek herbaty, a można usłyszeć różne rzeczy. Ludzie mówią o powszechnej niesprawiedliwości. Opowiadają o tych, którzy tracą ziemię, życie, honor. Łatwo pomyśleć, że przesadzają. Ale zawsze spotka się tu kogoś, dzięki komu zaczynasz wierzyć. Szesnastolatka o imieniu Nadżma mówi monotonnym głosem. Po tym, co zaszło, trudno orzec, czy kiedykolwiek będzie znowu mówić w sposób naturalny. W jej nosie nadal tkwi cieniutki kolczyk oznaczający dziewictwo. Oczy ma teraz mętne i bez wyrazu. Dziewczyna siedzi obok matki na łóżku, na którym doszło do incydentu, i stara się nie płakać. Dwa tygodnie temu, o pierwszej w nocy, pięciu–sześciu mężczyzn wpadło przez drzwi do zajmowanego przez jej rodzinę domku z suszonej cegły stojącego na małej działce w wiosce Nizampur w południowym Pendżabie. Powiedzieli, że są z policji i szukają broni. Jeden przystawił pistolet do piersi jej matki, a drugi przygniótł do ziemi jej dziewięcioletniego brata Rizwana. Potem dwaj mężczyźni przytrzymali Nadżmę na łóżku, a trzeci ją zgwałcił. Jej matka mówi, że dowódca grupy miał zasłoniętą twarz. Rozpoznała jednak głos sąsiada, posterunkowego policji, który chce zająć poletko pszenicy, dzierżawione przez rodzinę Nadżmy od 40 lat. Według skargi, którą ojciec dziewczyny złożył na policji, przyczyną ataku była jego odmowa opuszczenia tej ziemi. Wychodząc po gwałcie mężczyźni ostrzegli rodzinę: Wynieście się stąd, bo wrócimy po waszą drugą córkę. Raszid Rehman, adwokat specjalizujący się w tego typu sprawach, zgodził się reprezentować Nadżmę przed Pakistańską Komisją Praw Człowieka. Jego zdaniem gwałt jest w niektórych częściach kraju barbarzyńskim instrumentem plemiennej sprawiedliwości. Wioska może np. ukarać męża za cudzołóstwo, dokonując zbiorowego gwałtu na jego żonie. Rehman twierdzi, że sprawa Nadżmy jest typowa w południowym Pendżabie, gdzie Brytyjczycy nagradzali swych lokalnych sprzymierzeńców, nadając im ziemię i autonomię. Ci feudalni watażkowie stali się pot…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/043f04651967bee5b56b99c53cd98df35459b760-d3ec0ab.jpeg
width: 600
height: 399

Bangladesz. Przed nami sztorm
type: item
date: 2012-02-09T08:16:00.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: bangladesz
subject: etnografia
description: Mieszkańcy Bangladeszu mogą nas wiele nauczyć, jak przeludniona ziemia powinna przystosować się do rosnącego poziomu oceanów. nasza przyszłość jest ich teraźniejszością.
encoded: Kiedy się jest w Bangladeszu, można odnieść wrażenie, że została tam upchnięta połowa ziemskiej populacji. Stolica kraju Dhaka jest tak zatłoczona, że każdy park, każdy chodnik, każda ścieżka zostały przejęte przez bezdomnych. Spacer w porannej mgle zamienia się w przechadzkę torem przeszkód złożonym z prowizorycznych posłań i ciał śpiących dzieci. Później, w ciągu dnia, ulice i zaułki miasta zapełniają się chaosem 15 mln ludzi, z których większość utknie w korkach. W tym zgiełku uwija się armia żebraków, sprzedawców warzyw i prażonej kukurydzy, rikszarzy, handlarzy świecidełkami Poza miastem rozciągają się rozlewiska z fragmentem lądu spowitego soczystą zielenią, płaskiego jak parking – aż pękającego w szwach od ludzi. W Bangladeszu nie ma czegoś takiego jak pustkowie. Na 144 tys. km2 (mniej niż połowa powierzchni Polski) żyje 164 mln ludzi – z czysto matematycznego punktu widzenia człowiek nie ma prawa poczuć się tam samotnym. Niełatwo się do tego przyzwyczaić. Wyobraźcie sobie teraz Bangladesz w 2050 r., kiedy populacja wzrośnie prawdopodobnie do 220 mln, a część obecnej powierzchni lądowej zniknie pod wodą. Ten scenariusz opiera się na dwóch tendencjach: przyroście naturalnym (który sprawi, że w najbliższych dekadach na świecie pojawią się miliony nowych Banglijczyków) połączonym ze zmianami klimatycznymi (które podniosą poziom oceanów). Ten scenariusz może oznaczać, że od 10 do 30 mln mieszkańców południowego wybrzeża przymusowo zmieni miejsce zamieszkania, przez co Banglijczycy będą się musieli jeszcze bardziej stłoczyć na jeszcze mniejszej przestrzeni lub opuścić kraj jako klimatyczni uchodźcy. Szacuje się, że przed końcem pierwszej połowy XXI w. na całym świecie liczba osób zmieniających miejsce zamieszkania z takich powodów osiągnie 250 mln. – Globalnie mówimy o największej migracji w historii ludzkości – przekonuje generał major Muniruzzaman, który przewodniczy Banglijskiemu Instytutowi Studiów nad Pokojem i Bezpieczeństwem w Dhace. Muniruzzaman wspomina o…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/aadb0860ef009a3ab67b3b0cf59a8f9f5e82b51e-2abd67e.jpeg
width: 714
height: 476

Indie - pędem ku przyszłości
type: item
date: 2011-07-15T06:19:00.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: indie
subject: ojciec
description: Nowa autostrada docierająca do czterech największych miast staje się źródłem Narastającego konfliktu pomiędzy starymi a Nowym.
encoded: Najnowszą indyjską autostradą suną do Bangalur wyśrubowane oczekiwania ludzi z południa kraju, mieszkających między Morzem Arabskim a Zatoką Bengalską. W śródmieściu podróż ulega chwilowemu zahamowaniu, gdy zatrzymujemy się przed 15-metrową, bogato zdobioną świątynią hindu. Każdego wieczora R.L. Deekshith, pogodny miejscowy kapłan, odprawia tam hinduski odpowiednik mszy na wolnym powietrzu. Najczęściej zastać go można w trakcie rytuału pudźa, kiedy to szczodrymi darami Ganeśi błogosławi nowo zakupione samochody, ciężarówki, motocykle, riksze (trafiają się też rowery i drewniane wózki). Ich właściciele nie wyruszą w podróż bez zapewnienia sobie łask czwororękiego bóstwa z głową słonia, gwarantującego powodzenie i szczęście. Zapraszamy do przeczytania relacji użytkowniczki Gosiqa z wyprawy do Indii. Znajdziesz ją tutaj Menaka Shekaran, 23-letnia księgowa z firmy importującej sprzęt sportowy, czeka aż Deek-shith odprawi pudźa nad srebrnym motocyklem, który dziś kupiła. Szczupła Menaka ubrana jest w typowy strój hinduskiej motocyklistki – dżinsy, jaskrawą tunikę, buty na obcasie i biały szal, który ma chronić usta i nos. Kiedy kapłan przechodzi wzdłuż szeregu pojazdów, starszy brat Menaki, Dhana, podpala orzech kokosowy i trzykrotnie okrąża motocykl, okadzając go dymem, po czym rozbija kokos o chodnik. Następnie przed kołem pojazdu kładzie cytrynę, którą Menaka będzie próbowała rozjechać, by zagwarantować sobie bezpieczną podróż. – Masz prawo jazdy? – pytam dziewczynę. – Nie, proszę pana – odpowiada z chichotem. W tym momencie pojawia się Deekshith, owija kierownicę pojazdu girlandą kwiatów, skrapia ją wodą ze świątyni i recytując mantry, kończy ceremoniał, nacierając wyciągiem z kurkumy przód motocykla i czoło Menaki. W rewanżu dziewczyna wręcza mu torbę pełną bananów i mączki ostryżowej. Wreszcie odpala silnik. Wygląda na nieco zakłopotaną wskaźnikami i ma problem z utrzymaniem równowagi, ale udaje się jej przejechać cytrynę. Mam wrażenie, że jeśli spróbuje włączyć si…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/682a363c469249279831ba2092affe786c98c1ee-f3845d5.jpeg
width: 1000
height: 667

Kraina cieni
type: item
date: 2010-01-05T11:19:20.000Z
creator: Don Belt
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: damaszek
subject: islam
subject: syria
description: Syria próbuje oderwać się od swej ciemnej przeszłości i odegrać kluczową rolę na Bliskim Wschodzie.
encoded: W „Ojcu Chrzestnym” jest scena, w której młody Michael Corleone, mieszkający poza granicami kraju, dowiaduje się o nagłej śmierci starszego brata. W jednej chwili zdaje sobie sprawę, że to on musi przejąć stery mafijnego imperium. – Daj znać mojemu ojcu, żeby mnie zabrał do domu – mówi gospodarzowi Michael, godząc się z przeznaczeniem. – Powiedzcie mu, że chciałbym zostać jego synem – dodaje. Jeżeli podobna sytuacja miała miejsce w życiu Baszara al-Assada, obecnego prezydenta Syrii, musiało to być 21 stycznia 1994 r. około godziny 7.00 rano, gdy w jego londyńskim mieszkaniu zadzwonił telefon. Baszar, wysoki, poważny okulista, lat 28, odbywał rezydenturę w szpitalu Western Eye Hospital. Wtedy to dowiedział się o śmierci brata Bazyla, który w mglisty poranek pędził mercedesem na lotnisko w Damaszku i rozbił się na rondzie. Charyzmatyczny Bazyl przygotowywany był do objęcia władzy po ojcu, prezydencie kraju. Przedwczesna śmierć brata oznaczała dla młodego lekarza konieczność powrotu do domu. Sześć lat później, w czerwcu 2000 r., 69-letni prezydent Hafez al-Assad zmarł na serce. Tuż po pogrzebie Baszar po raz drugi w życiu odwiedził gabinet ojca. Pamiętał swą pierwszą wizytę, gdy jako siedmiolatek przybiegł tam podekscytowany lekcją francuskiego. W pamięci utkwiła mu duża butelka wody kolońskiej stojąca na szafce przy biurku. Ku zaskoczeniu Baszara stała tam nietknięta po 27 latach. Ten szczegół wiele mówi o rządzie Syrii, staroświeckiej dyktaturze, do której uzdrowienia nowy prezydent, mimo medycznego wykształcenia, nie był przygotowany. – Ojciec nigdy nie rozmawiał ze mną o polityce – powiedział mi Baszar. – Nawet po powrocie do domu w 1994 r. cała moja wiedza o sposobach podejmowania decyzji przez ojca pochodziła z lektury jego notatek. Młody przywódca szybko nauczył się, że inaczej niż w przypadku operacji okulistycznych, kierowanie krajem takim jak Syria wymaga przymykania oka na dwuznaczne sytuacje. Baszar, zapalony fotograf, porównał to do czarno-białej fotografi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a5774dbf2f4137a4c606b3f614227f31b88ffb4a-c82fe70.jpeg
width: 714
height: 476