National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T15:38:00.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Skaryfikacje. Ciało zniesie wszystko
items: Aborygeni: Święte kolory i tajemniczy Strażnicy
items: "Zaklinam was, unikajcie łaźni i kąpielisk, w przeciwnym razie umrzecie" - tak apelowano w XV w. Dlaczego?
items: Portugalia: Między duchowością a biznesem
items: Burki, tatuaże, skaryfikacje. Rozmawiamy o nieuchwytnej istocie piękna
items: Goa: "W hotelowym pokoju wita mnie gekon". Kraina stworzona przez bogów
items: Dom na huśtawce: budynki odporne na trzęsienia ziemi
items: "Głos rozsądku jest cichy". Ten wywiad z Władysławem Bartoszewskim nie traci na znaczeniu
items: Jedni grzebali, inni zosatwiali, a nawet... zjadali. Praktyki pogrzebowe z dawnych kultur
items: Żyć 800 lat! Tylko po co?
items: Gulabi Gang. Różowa sprawiedliwość
items: Te posągi naprawdę były TAK kolorowe! Przywraca im ich prawdziwe kolory.
items: Boli, bo musi? Nonsens.
items: Kuba - w muzeum komunizmu
items: Sprawa honoru
items: Owocowy konkurs miss - wywiad z Prof. Franciszkiem Adamickim
items: O sekrecjach się nie mówi
items: Gwary do nobilitacji
items: Estetyka Destrukcji
items: Chemia wraca do natury
items: Na klimatycznej karuzeli
items: Atomowy sposób na tani prąd i błękitne niebo
items: Malta – wyspa megalitów
items: Syria kupców i rycerzy

Skaryfikacje. Ciało zniesie wszystko
type: item
date: 2019-10-07T03:29:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: moda
subject: Shopping
subject: tatuaże
subject: Travel
subject: Uroda
description: Ludzka skóra jest jak odzież ochronna dla mięśni i kości. Zabezpiecza przed wirusami, bakteriami i promieniowaniem UV. Umożliwia termoregulację organizmu, a także odbiór bodźców, takich jak ciepło, zimno, ból. Gdyby ją zdjąć i rozłożyć, zajęłaby około 2 m2 . Naga, pozbawiona owłosienia, może być również specyficznym „płótnem” dla mniej lub bardziej trwałych obrazów.
encoded: Człowiek zdobił ją od zawsze. Odnaleziony w lodzie Ötzi, który zmarł ponad 5000 lat temu w południowym Tyrolu, nosił tatuaże, które uchodzą za najstarsze. Było ich 50 i układały się w linie i krzyżyki. Powstały poprzez nacinanie skóry i wcieranie w rany węgla drzewnego. Gdy skóra jest tak ciemna, że nie widać na niej rysunków, rozwiązaniem jest modyfikacja jej faktury. Dla antropologów ludzkie ciało jest jak tekst, który zawiera informacje o kulturze danej społeczności. Swój socjokulturowy kontekst mają nie tylko tak ekstremalne ingerencje, jak tatuaże, skaryfikacje, przebijanie skóry czy zabiegi chirurgii plastycznej, ale także fryzury, malowanie ciała, strój, a nawet odchudzanie i rozwijanie muskulatury. Terence S. Turner, antropolog z Uniwersytetu Cornella, nazwał to „społeczną skórą”, która to koncepcja w takim samym stopniu odnosi się do współczesnych implantów, jak i do XIX-wiecznych gorsetów czy krążków w wargach mężczyzn z plemienia Kayapo z Amazonii, których obyczaje badał. Turner twierdzi, że skóra, owa zewnętrzna warstwa ciała, jest wszędzie na świecie traktowana jako granica w sensie biologicznym i granica społecznego „ja”. – U plemion żyjących w ekstremalnie trudnych warunkach, wymagających odwagi i umiejętności znoszenia bólu, inicjacja do dorosłości wiązała się zwykle z przejściem granicy cierpienia i pozostawieniem trwałych śladów na ciele: tatuaży lub skaryfikacji – mówi etnolog Robert Andrzej Dul. – U australijskich Aborygenów skaryfikacje otrzymywane podczas inicjacji były zarazem znakami tożsamości, bowiem każdy klan miał własny wzór kojarzony z określonym totemem. Ale zdeformowane ciało w pewnych kulturach zyskuje też na erotycznej atrakcyjności. Dekoracyjne blizny są popularne wśród wielu afrykańskich plemion. U Hotentotek ideałem jest tzw. fartuszek hotentocki, gdzie wargi sromowe mniejsze znacznie wystają spomiędzy warg sromowych większych. To cecha genetyczna zaobserwowana u członkiń plemion grupy Khoisan, ale efekt ten osiągano również sztu…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/940715eb582142abcff4b8dd3df2d4207a60e840-eaafb29.jpeg
width: 1000
height: 667

Aborygeni: Święte kolory i tajemniczy Strażnicy
type: item
date: 2019-10-02T23:40:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aborygeni
subject: Edukacja
subject: james cook
subject: Kultura
subject: malowidła naskalne
subject: parki narodowe
subject: Sport
subject: Travel
description: Najdłużej nietkniętą i niezbadaną wielką kulturę stworzyli australijscy Aborygeni. Gdy w końcu XVIII w. rdzenni mieszkańcy kontynentu zetknęli się z Europejczykami, ich sztuka i technologia wciąż pozostawały na etapie neolitu.
encoded: Hadza to dziś około tysiąca osób, z których koczowniczy tryb życia prowadzi zaledwie około 400. Nie mają szans zachować ciągłości kulturowej w ucywilizowanym otoczeniu. W lepszej sytuacji są australijscy Aborygeni – najstarsza na świecie grupa etniczna. W 1770 r., gdy do Australii dotarł James Cook, zbieracko-łowieckich aborygeńskich plemion było ponad 500. Kontakt z Europejczykami dla wielu z nich skończył się fatalnie. Niektóre grupy całkowicie wyginęły z powodu przywleczonych chorób lub ludobójstwa. Inne zatraciły odrębność, gdy zostały przymusowo osiedlone i wymieszane z innymi plemionami. Ale w kilku rejonach Australii – na obszarach, które z powodu braku surowców lub warunków do hodowli nie budziły zainteresowania białych – udało się zachować kulturową ciągłość do dziś. W Australii mamy do czynienia z najstarszymi zachowanymi zjawiskami kultury i sztuki pierwotnej. Malowidła naskalne w Parku Narodowym Uluru-Kata Tjuta mogą liczyć blisko 30 tys. lat! Przedstawiają one mity opisujące wydarzenia z Czasu Snu. W mitologii Aborygenów jest to epoka, w której boskie istoty stworzyły ziemię, człowieka, rośliny, zwierzęta i ustanowiły naturalny i prawny porządek świata. Wszelkie wydarzenia z Czasu Snu trwają niejako w równoległym świecie – w przeszłości, teraźniejszości i spełnią się ponownie w nieokreślonej przyszłości. Właśnie śniąc, można się do niego przedostać i porozumieć z przebywającymi tam mitycznymi przodkami – Tęczowym Wężem, Człowiekiem Gromem, Wandjiną, Siostrą Wagilak i innymi. Aborygeńscy strażnicy – bo nie było u nich pojęcia artysty – mieli obowiązek dbać o ich wizerunek – wierzono, że oni sami odcisnęli go na skałach w określonych kolorach i kształcie. A potem odeszli, przykazując ludziom, by tę ciągłość świata odtwarzali. Strażnicy nie mogli zmieniać tych wizerunków. Co kilka sezonów przywracali jedynie świeżość barw. Malowali pędzelkiem, ściętym patykiem, pękiem włosów albo palcami. Używali tylko czterech kolorów: czerni, bieli, żółtego i brunatnego.…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ce51bc35ae7127f1664980c04146690e0744eba0-c5bf7b4.jpeg
width: 1000
height: 662

"Zaklinam was, unikajcie łaźni i kąpielisk, w przeciwnym razie umrzecie" - tak apelowano w XV w. Dlaczego?
type: item
date: 2019-09-10T08:02:04.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Społeczeństwo
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Ciepła woda zagrożeniem zdrowia i życia? Tak, nie brakowało zwolenników takich poglądów. Wspólna kąpiel nagich ciał miała bowiem sprzyjać rozprzestrzenianiu się dżumy, której epidemie w tamtym czasie regularnie nawiedzały różne obszary Europy. Morowe powietrze wślizgiwać się miało przez otwarte pod wpływem ciepłej wody pory.
encoded: I choć w 1450 r. ówczesny higienista Des Pars musi uciekać przed oburzonymi właścicielami łaźni, to już od końca XV w. te miejsca są oficjalnie zamykane: nikt nie może udawać się do łaźni (…) pod karą grzywny sądowej – głosił dekret prefekta Paryża, gdzie jeszcze w roku 1292 było 26 takich miejsc. W Polsce w samym tylko Krakowie w XIV w. funkcjonowało 12 łaźni, a kąpieli w publicznym przybytku zażywał nawet król. Średniowieczni Europejczycy, choć mocno niedomyci, od kąpieli wcale nie stronili. Pierwotne łaźnie słowiańskie archeolodzy odkryli na terenach Rusi, Czech i Polski. Te najstarsze mieściły się w ziemiankach, gdzie stawiano piece ulepione z gliny. W Gnieźnie odkopano szczątki łaźni z czasów Chrobrego – wybudowanej z bierwion na powierzchni ziemi, z podłogą wyłożoną płaskimi kamieniami, na których w jednym kącie rozpalano ogień. W Gdańsku w pobliżu łaźni z połowy XI w. znaleziono pęki brzozowych rózeg, którymi uderzano się w czasie kąpieli. Na polskich ziemiach łaźni przybywało. Z czasem były to już murowane domy. Stały tam kadzie i wanny, a myto się potażem z popiołu drzewnego zwanym zołą. Łaźnie To jedne z niewielu miejsc, w których przeciętny średniowieczny Europejczyk niemający dostępu do rzeki pozbywał się brudu; zresztą nie czuł w tym względzie wielkiej potrzeby. Co prawda niektóre klasztory miały systemy wodno-kanalizacyjne, ale pełne kąpiele odbywały się tam dosłownie od święta, czyli przeciętnie trzy razy w roku. W życiu mnicha nie było miejsca na rozkosze ablucji. Czystość ducha była ważniejsza niż świeżość ciała, co w życiu niektórych ludzi przybierało formy skrajne: pragnący się umartwiać (zwykle pustelnicy) nie myli się wcale. Smród świętości rezerwowali dla siebie. Żyjąca w VI w. św. Radegunda, królowa Franków, umartwiała się, nie dbając o własną higienę, ale myła trędowatych. Na dworach wśród rycerstwa i arystokracji nie wypadało być brudasem, tyle że zabiegi higieniczne na co dzień ograniczały się do mycia twarzy i rąk. Zresztą przygotowanie ką…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/80aec6fd4830bf781d12212d0d57ee2b905e4027-6c408fa.jpeg
width: 900
height: 592

Portugalia: Między duchowością a biznesem
type: item
date: 2019-05-02T05:00:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: fatima
subject: historia
subject: Kultura
subject: podróże
subject: portugalia
subject: religie
subject: Travel
subject: turystyka
subject: Wolny czas
description: Turystyka religijna rozwija się na świecie coraz szybciej. Co roku uprawia ją 300 mln ludzi rożnych wyznań, z czego połowa to chrześcijanie
encoded: Ave, Ave, Ave Maria… Na słowa hymnu morze świateł faluje i 300 tys. świec unosi się do góry. Ponad nimi płynie niesiona w procesji drobna z daleka figurka Matki Bożej. Aż trudno uwierzyć, że Plac Modlitwy w sanktuarium w Fatimie jest w stanie pomieścić tak nieprzebrane tłumy (sąsiednia strona u dołu). Od 1917 r. w każdą rocznicę fatimskich objawień ludzie przybywają tu z całego świata. Z zagranicy głównie Hiszpanie, Włosi, na trzecim miejscu Polacy. Są też pielgrzymi ze Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Ukrainy, Filipin i Francji. Ciągną tu autokarami, samochodami i pieszo. Jak Vitor Pereira, trener piłkarzy FC Porto, który w maju w towarzystwie żony codziennie pokonywał 50 km z 200-kilometrowej trasy, nie bacząc na upał i poranione stopy. Było to wotum dziękczynne za tytuł mistrza Portugalii, który zdobyła jego drużyna. Każdego roku Fatimę odwiedza ok. 6 mln pielgrzymów. W 2011 r. w oficjalnych mszach wzięło udział około 3,5 mln osób. Portugalczycy mówią, że w Porto pracują, w Lizbonie się bawią, a w Fatimie modlą. O dokładne szacunki trudno, ale oblicza się, że turystyka religijna w Portugalii dotyczy 10 proc. ludzi goszczących w tym kraju, którzy pozostawiają tu ponad 700 mln euro. Według rządowych danych 2012 r. obroty w ruchu pielgrzymkowym mogą przekroczyć miliard euro. To duże wsparcie dla portugalskiej gospodarki w czasie kryzysu. Portugalia umiejętnie je zresztą wykorzystuje – inwestuje się tu w budowę dróg i miejsc noclegowych dla pielgrzymów. W ośmiotysięcznej Fatimie jest ich 50 tys. Miasto kwitnie. Zanim jednak stało się słynnym centrum pielgrzymkowym, było ubogą wioską. Dziś pełne jest hoteli i sklepów, które sprzedają dewocjonalia, w tym świece i figurki wotywne z wosku. Pali się je w sanktuarium w różnych intencjach. Tylko w maju 2012 r., podczas obchodów 95. rocznicy objawień, spalono ponad 30 ton wosku. Zanim Fatima stała się sławna za sprawą trojga pastuszków, którym Maryja objawiła trzy tajemnice, pątnicy od IX w. ciągnęli przede wszystkim do hiszp…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/421744c1d3b31273db4fdee62eb8a49b8cb5a59a-eb612cf.jpeg
width: 1000
height: 667

Burki, tatuaże, skaryfikacje. Rozmawiamy o nieuchwytnej istocie piękna
type: item
date: 2019-02-28T08:40:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: burka
subject: Lifestyle
subject: moda
subject: piękno
subject: Spa
subject: tatuaże
subject: Uroda
subject: Wolny czas
subject: Zabiegi
description: Jan Witold Suliga jest etnografem, antropologiem kultury, terapeutą, religioznawcą, literatem oraz znawcą zagadnień ezoterycznych i kultury Indii. Prowadzi etnograficzną galerię Etnik. Pasjonują go kabała i tarot, pisze haiku, maluje obrazy chińskim tuszem, interesują go japońskie ogrody. Uprawia taoistyczną gimnastykę medytacyjną, którą nazywa „chi kungiem dla łamagów”.
encoded: Danuta Śmierzchalska: Przed rozmową z panem pomyślałam, że piękno to taki przyjemny temat… Ale wtedy przypomniałam sobie książkę Lisy See Kwiat śniegu i sekretny wachlarz, która opisuje, jak małym Chinkom krępowano stopy. Zdeformowane i okaleczone budziły zachwyt. To samo robiono w Japonii, małe stopy uważano za śliczne. Są i inne bolesne zabiegi, które służą urodzie. Jan Witold Suliga: Czy piękno musi wiązać się z cierpieniem? W pewnym sensie próba uchwycenia, pokazania piękna kosztuje tego, który do tego dąży… Mękę twórczą artysty ma pan na myśli? Tak, ale nie tylko. Chciałbym przywołać przykład mistyków. Wielu z nich opisało, jak dążąc do uchwycenia istoty Boga, spotkania z Nim, odkryli piękno świata. Jednak ich życie wiązało się często z wieloletnią ascezą, wyrzeczeniami, wyostrzeniem zmysłów, śmiercią ducha… Pisał o tym święty Jan od Krzyża. Często towarzyszył temu fizyczny ból, stygmaty. Stwarzając świat biblijny, Bóg powiada o nim: „To jest dobre”, w znaczeniu, że to, co stwarza, jest nie tylko piękne, ale i doskonałe, jednak potem owa doskonałość ulega destrukcji i musi odzyskać swoją pierwotną postać. Proces ten wiąże się z cierpieniem i bólem przeistoczenia. Osiąganiu wszelkiego rodzaju doskonałości towarzyszy potężne cierpienie. Doskonałość to piękno? W antycznej Grecji i w Rzymie dążono do doskonałości – pomiędzy pięknem i doskonałością stawiano niemalże znak równości. W sztuce chińskiej, zwłaszcza w malarstwie tuszem, jest – przejęta i rozbudowana przez Japończyków – zasada niezachowania symetrii. Z europejskiego punktu widzenia taki obraz jest niedoskonały, a więc nie jest piękny. Ale doskonałość tego malarstwa tkwi w czymś innym – obraz powstaje za pomocą jednej kreski, jakby jednym pociągnięciem pędzla. Piękno jest tu efektem, mimo że nie dąży się do niego. Trzeba wiele lat ćwiczyć, żeby umieć kilkoma ruchami pędzla namalować kota, który siedzi, a większość obrazu zajmuje pustka. A ona jest ważniejsza niż forma, kot czy cokolwiek innego, co nigdy nie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/74160b66477f7c503aad9cca5ddaecd68217f8bc-720f89e.jpeg
width: 1600
height: 1544

Goa: "W hotelowym pokoju wita mnie gekon". Kraina stworzona przez bogów
type: item
date: 2019-02-20T09:22:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: dżungla
subject: goa
subject: hindusi
subject: indie
subject: krykiet
subject: Kuchnia
subject: Sport
subject: Travel
subject: turystyka
subject: wakacje
description: Paraśurama, szóste wcielenie boga Wisznu, wypuścił strzałę w stronę Morza Arabskiego, nakazując falom, by się rozstąpiły. Miejsce, na które padła strzała, stało się nowym królestwem, które z czasem zaczęto nazywać Goa
encoded: Chłodna słodycz soku z arbuza rozkosznie gasi pragnienie. Jest 30°C, więc ukryłam się w cieniu na tarasie restauracji. I wcale nie myślę o tym, że w Warszawie jest minus 10. Prawie w ogóle nie myślę, trwając w absolutnym błogostanie. Patrzę na spokojne dziś morze, na gładki piasek plaży, na gęstwę palm i zaczynam rozumieć magię tych plaż. Jeszcze nie tak dawno masowo kwitły tu dzieci kwiaty, a dziś ściągają ci, co dość mają pośpiechu, wielkomiejskiego życia i nadmiaru dobrodziejstw cywilizacji. Zwyczajni turyści, ale i wszelkiego rodzaju oryginały z całego świata przyjeżdżają do Arambolu i innych miejsc na Goa, by leżeć w słońcu, popijać piwo w barach na plaży, a noce spędzać w stojących na niej bambusowych chatach, gdzie co prawda jest zakaz palenia trawki, ale przecież można wyjść na zewnątrz. Absolutnie wolni. Dzieci kwiatów prawie już nie ma, przetrwały jedynie najbardziej konsekwentne w wyborze takiej życiowej drogi okazy, które przybyły na Goa na przełomie lat 60. i 70., gdy setki tysięcy hipisów wyruszyło na wyprawę do Indii w poszukiwaniu love, peace and freedom. Droga z zaśnieżonego Okęcia do tego raju zajęła mi dziesięć godzin lotu i „postarzyła” mnie o cztery i pół godziny – o tyle w przód należy tu przesunąć zegarek. Ledwie dwa dni temu powitałam Nowy Rok. Po wyjściu z samolotu jak najszybciej pozbywam się swetra. Powietrze jest gorące i wilgotne. Na szczęście w busie, który wiezie mnie do hotelu w miejscowości Cavelossim, działa klimatyzacja. Za oknem migają kolorowe naszyjniki świateł rozpiętych na domach, hotelikach, restauracjach. Niemal przed każdym z tych budynków świecą białe gwiazdy betlejemskie, które znikną dopiero po 4 stycznia. Wielu mieszkańców Goa to chrześcijanie i Boże Narodzenie obchodzi się tu bardzo uroczyście. Położone na południowo-zachodnim wybrzeżu kraju Goa to najmłodszy z indyjskich stanów. Przez 450 lat był prowincją portugalską. 18 grudnia 1961 r. indyjska armia w ciągu kilku godzin dokonała inwazji na jego terytorium, a nazaju…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7506968be4b9ddd2e7140177ffea004d2524341f-eb11063.jpeg
width: 1000
height: 667

Dom na huśtawce: budynki odporne na trzęsienia ziemi
type: item
date: 2018-08-24T06:00:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: architektura
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: Moto
subject: ruchy sejsmiczne
subject: Travel
description: Nic na to nie poradzimy – kula ziemska drga nieustannie, a uwalniająca się przy tym energia rozchodzi się od hipocentrum w postaci fal sejsmicznych.
encoded: Dziś, gdy w rejonach najsilniejszych trzęsień ziemi stawia się kilkusetmetrowe wieżowce, skuteczne metody zabezpieczeń przed skutkami drgań są koniecznością. Najodporniejsze okazują się konstrukcje sprężyste. Aby całkowity ciężar budynku był możliwie niewielki, stosuje się jak najlżejsze materiały konstrukcyjne. Pod fundamentami umieszczane są sprężynowe lub gumowe amortyzatory, które równomiernie przenoszą i amortyzują drgania pionowe i poziome, stabilizując środek ciężkości budynku. Dla wysokich i wiotkich budowli paradoksalnie najgroźniejsze nie są trzęsienia ziemi czy huragany, ale… ogień. Ich odkształcona pod wpływem wysokiej temperatury wewnętrzna konstrukcja po prostu się zapada. Tragiczny efekt takiego pożaru świat oglądał 11 września 2001 r. – Wspaniałe, lekkie konstrukcje nowojorskich wież World Trade Center runęły wcale nie pod wpływem uderzenia samolotów, ale właśnie pożarów, które były tego skutkiem – mówi prof. Kazimierz Szulborski z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Konstruktorzy wymyślili już wiele rodzajów sejsmicznych izolacji i nadal pracują nad nowymi rozwiązaniami. Bardzo wysoki budynek wymaga jednak zastosowania urządzenia, które przejęłoby drgania w górnej części. Tu doskonale zdaje egzamin tłumik drgań harmonicznych (TMD). Właśnie takie rozwiązanie funkcjonuje m.in. w do niedawna najwyższym na świecie budynku – wieżowcu Tajpej 101 na Tajwanie. Ma on 509,2 m wysokości i 101 kondygnacji, ale nie boi się ani trzęsienia ziemi, ani huraganów, które nawiedzają ten rejon świata. Ważąca 660 ton stalowa kula (z prawej) zwisająca między 92. a 88. piętrem pracuje na zasadzie wahadła, umożliwiając tłumienie drgań o określonej częstotliwości. Tę samą funkcję może pełnić basen z wodą – na szczycie wieżowca One Wall Centre w Vancouver umieszczono dwa zbiorniki zawierające po 227 m3 wody (przydatnej także w razie pożaru). Natomiast w Shanghai World Financial Center, wieżowcu 492-metrowej wysokości, na 90. piętrze pracują dwa TMD, którymi steru…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6fe28d50732d361d3ab45638714469dfcd216194-b11f968.jpeg
width: 1072
height: 712

"Głos rozsądku jest cichy". Ten wywiad z Władysławem Bartoszewskim nie traci na znaczeniu
type: item
date: 2018-07-24T04:33:25.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: europa
subject: Kultura
subject: polityka
subject: Travel
subject: unia europejska
subject: władysław bartoszewski
description: Przypominamy rozmowę z wybitną postacią polskiej dyplomacji i historii o tym jak ważna jest rozwaga i rozsądek w niespokojnych czasach.
encoded: Często Pan podkreśla: „Warto być przyzwoitym”, to także tytuł Pańskiej książki. Czy polityk może być przyzwoity i co oznacza przyzwoitość w polityce? Pojęcia przyzwoitości i polityki same w sobie nie stanowią bynajmniej przeciwieństw, choć – niestety – jako takie zwykło się je traktować i jeśli mówimy o polityce, często, niestety, pojawia się ona w kontekście brakującej przyzwoitości. Nie zawsze tak było, choć politycy od zarania dziejów znajdowali się na celowniku krytyków, satyryków, pisarzy i filozofów, a sama polityka zaczęła z biegiem czasu być wiązana z podstępem, krętactwem, wręcz nieuczciwością. Także w obecnych społeczeństwach na polityków patrzy się podejrzliwie, opinia publiczna z zasady powątpiewa w ich przyzwoitość. Zwracam jednak uwagę, że w systemie demokratycznym granica między rządzonymi a rządzącymi, inaczej mówiąc między społeczeństwem, a politykami – czyli wybranymi przez większość reprezentantami tegoż społeczeństwa – jest płynna. Zapytałbym więc raczej, jak zagwarantować, aby wśród polityków nie znajdowały się osoby, które z szeroko rozumianą przyzwoitością są na bakier. Najlepszym tego gwarantem jest możliwie największy udział w wyborach i oddawanie głosów na osoby kompetentne. Nie ma prawa krytykować polityki ten, kto sam nie spełnia swojego obywatelskiego obowiązku, nie uczestnicząc w głosowaniach. Wracając natomiast do pytania, co w polityce oznacza przyzwoitość, sięgnę po definicję niemieckiego socjologa Maksa Webera, który w swoim eseju Polityka jako zawód z roku 1919 zarysował jej jasne kryteria, rozumiane w pierwszej kolejności jako kierowanie się odpowiedzialnością, wyczuciem i pasją. Ta ostatnia, pasja, oznacza poczucie głębokiego zaangażowania w pełnioną funkcję, wymagające zdyscyplinowania własnych egoistycznych ciągotek i podporządkowanie ich dobru ogólnemu. Uważam, że właśnie podchodzenie do polityki z pasją, z wyczuciem oraz ze świadomością odpowiedzialności powinno cechować polityka przyzwoitego. Dla mnie osobiście aktywny udzia…

wladyslaw-bartoszewski-3844075.jpeg
width: 3504
height: 2336

Jedni grzebali, inni zosatwiali, a nawet... zjadali. Praktyki pogrzebowe z dawnych kultur
type: item
date: 2018-05-11T06:45:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: obrzędy
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: zwyczaje
description: Rytuały pogrzebowe w różnych kulturach przybierały rozmaite formy, które wynikały m.in. z koncepcji życia po śmierci. Ludzkie ciało wyprawiano w zaświaty wyposażone na drogę lub przeciwnie – pozbywano się go jak nic nieznaczącego naczynia po duszy.
encoded: W odnalezionych grobach neandertalczyków przetrwały ślady kwiatów, zatem pochowano ich uroczyście. Dla pierwotnych ludzi przyroda była tajemnicą. Czcili cztery żywioły mające magiczną, boską moc. Ziemi, wodzie, ogniowi i powietrzu oddawano więc ciała zmarłych i ich dusze. Czasem z całym dobytkiem, nierzadko z małżonką czy służącymi, ale bywało i tak, że zwłoki rzucano na pożarcie rekinom. W niektórych kulturach jeszcze niedawno uprawiano endokanibalizm, zwany też „kanibalizmem ze współczucia”. Stanowił najwyższą formę szacunku dla zmarłego. W tzw. niebiańskich pogrzebach, wciąż żywej tradycji w górach Tybetu, i zoroastryjskich wieżach milczenia biorą udział sępy. W Mongolii jeszcze kilkadziesiąt lat temu ciała zmarłych pozostawiano w stepie na żer dzikich zwierząt. Wciąż żyją ludzie, którzy byli świadkami związanych z tym ceremonii i opowiedzieli o nich etnologom. – Zwyczaj pozostawiania zwłok w stepie jest pochodzenia buddyjskiego i łączy Mongolię z Tybetem – wyjaśnia prof. Jerzy S. Wasilewski, etnolog, znawca kultury mongolskiej. – Zmarłego rozbierano, okrywano całunem i pozostawiano drapieżnikom. Nie należy sobie jednak wyobrażać, że wszędzie w stepie można było spotkać takie szczątki. Już w latach feudalnej Mongolii w XIX w. lokalni książęta wyznaczali miejsca składania ciał. Komunistyczne władze wypleniły tę formę pochówku, choć w latach 80. ub. wieku zdarzały się pojedyncze przypadki takich pogrzebów. Mówiono mi o szamanie z północnej Mongolii, który przeczuł moment swojej śmierci, sam się rozebrał do naga, przykrył całunem i zmarł. Ciało wywieziono jakoby gdzieś w tajgę. Po śmierci członka rodziny domownicy wyprowadzają się z jurty, wynosząc z niej wszystkie rzeczy, i nie wchodzą tam przez dwa lub trzy dni. Zamyka się górny, dymno-okienny otwór jurty, przy czym o ile na co dzień czyni się to obowiązkowo w kierunku zgodnym z ruchem słońca, to tym razem należy naruszyć regułę i zrobić to odwrotnie. Jest to jedno z wielu symbolicznych odwróceń, które towarzyszą …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e3dbfac8fba9c3cb44038538cc1ed1f5802160bb-20dd83a.jpeg
width: 960
height: 640

Żyć 800 lat! Tylko po co?
type: item
date: 2018-05-10T07:59:46.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: długowieczność
subject: dopamina
subject: emerytura
subject: odżywianie
subject: starość
description: Doktor Jarosław Derejczyk jest geriatrą i gerontologiem z prawie 40-letnią praktyką - przepytujemy go o sens oszukiwania starości.
encoded: Jeśli w jej dokumentach nie ma pomyłki, najstarsza kobieta na świecie, Sakhan Dosova, żyje w Kazachstanie i ma 130 lat. 115 lat ma Amerykanka Gertruda Baines. 115 lat dożyła zmarła w tym roku Portugalka Maria de Jesus. Okazuje się, że kobiety żyją dłużej. Dzięki hormonom? Rzeczywiście, w pewnym stopniu jest to zasługa estrogenów, które chronią naczynia krwionośne i mózg. Testosteron ma takie działanie w stosunku do mózgu, ale mniej dla naczyń. O tym, że mężczyźni średnio żyją krócej, decyduje wiele czynników, ważny jest m.in. poziom stresu. Często podejmują pracę bardziej ryzykowną, wymagającą większego fizycznego wysiłku. Chociaż gdy matka ma trójkę czy czwórkę dzieci, to w ich wychowanie wkłada gigantyczną energię. Na ogół jednak to ojciec pracuje na utrzymanie rodziny i jego organizm jest bardziej obciążony przewlekłym stresem. Komórki mózgu starzeją się szybciej u pracujących w nadmiarze, powyżej 60 godzin na tydzień. „Sto lat” to tradycyjne życzenia, które składamy jubilatom. Na jak długie życie teoretycznie możemy liczyć? 30 lat temu miałem na swoim oddziale dwóch 90-latków, w tej chwili mam ich pięciu czy sześciu, czyli osób w wieku 85+ przybywa. Nazywamy to „siwieniem starości”. Gerontolodzy uważają, że możemy dożyć w tym stuleciu 120 lat, chociaż według niektórych badaczy mamy szanse na więcej. Poszukuje się gerontogenów, które mogłyby nam pomóc przekroczyć tę granicę. Genetyk Valter Longo z University of Southern California stworzył szczep drożdży, które mogą żyć dziesięciokrotnie dłużej. Usunął z ich genomu geny RAS 2 i SCH 9 i żywił niskokaloryczną dietą. Uważa, że z czasem uda się poznać mechanizm długowieczności, co umożliwi przedłużenie życia człowiekowi nawet do 800 lat. Geny RAS2 i SCH9 u drożdży wpływają na dłuższe i sprawniejsze dzielenie się komórek. U myszy odpowiadają za rozdział, na jaki tor metabolizmu kierowane są komórki. Restrykcyjny kalorycznie, z uboższą przemianą tlenową, warunkujący przetrwanie, czy reprodukcyjny, z krótszym czasem życ…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/206c80125e73b30d57bbd233301c3ea2feb225ce-ff13834.jpeg
width: 1000
height: 667

Gulabi Gang. Różowa sprawiedliwość
type: item
date: 2018-02-09T06:13:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
description: Przyciąga biednych, poniewieranych, pozbawionych praw, wykluczonych. Gulabi Gang ma dziś około 20 tys. członkiń i jest siłą, z którą liczą się politycy.
encoded: Sampat Pal Devi ma 50 lat, twarde rysy i badawcze spojrzenie. Kiedy bierze do ręki laathi, bambusowy kij używany w jej stronach jako broń, budzi respekt. Choć nie sprawuje oficjalnej władzy, ma wiele do powiedzenia w indyjskim stanie Uttar Pradeś, gdzie wspierają ją dziesiątki tysięcy tak samo uzbrojonych kobiet. Tymi kijami wymierzają sprawiedliwość – na przykład mężom maltretującym żony albo policjantowi, który odmówił interwencji w sprawie gwałtu. Nazywają siebie Gulabi Gang, co znaczy „różowy gang”, bo ich znakiem rozpoznawczym jest sari w tym kolorze. – Policja i urzędnicy są skorumpowani, dlatego czasem bierzemy prawo w swoje ręce. Nie jesteśmy grupą przestępczą. Walczymy o sprawiedliwość – wyjaśnia Sampat Pal. Gang powstał w 2006 r. w ubogim rolniczym regionie Bundelkhand, gdzie przemoc i korupcja to zjawiska powszechne. Któregoś dnia Sampat Pal dowiedziała się, że pewien mężczyzna maltretuje żonę. Skrzyknęła kilka sąsiadek i za pomocą kijów dały brutalowi nauczkę. Wieść o tym wydarzeniu szybko rozeszła się po okolicy, a Sampat coraz częściej była proszona o interwencję w podobnych sprawach. Gdy zaczęło się do niej przyłączać coraz więcej kobiet, stwierdziła, że czas nadać ruchowi bardziej formalną postać. Na strój organizacyjny wybrały różowe sari, bo to kolor niezwiązany z barwami żadnej partii, a podczas demonstracji pozwala się wyróżniać. Gulabi Gang przeprowadził spektakularne akcje, takie jak porwanie ciężarówek ze zbożem przeznaczonym dla ubogich, które skorumpowani urzędnicy chcieli sprzedać na targu. Innym razem zmusił urzędników elektrowni, by przestali domagać się łapówek za włączenie prądu. Urzędnika odpowiedzialnego za budowę dróg kobiety wywlokły z biura na zakurzony trakt, by pokazać mu, że musi wziąć się do pracy. Na przywódczyni różowego gangu ciąży 11 oskarżeń, m.in. o napaść na urzędnika państwowego, organizowanie zamieszek i bezprawnych zgromadzeń, ale w trudnej polityczno-biurokratycznej rzeczywistości największej demokracji świata Sampat…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f8c63d27035907028d4d5a1ec16ff358faba826b-f2ae467.jpeg
width: 2048
height: 1365

Te posągi naprawdę były TAK kolorowe! Przywraca im ich prawdziwe kolory.
type: item
date: 2017-03-09T05:00:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: starożytność
description: „Gdybym tylko mogła zrzucić z siebie urodę i przybrać szpetniejszą postać, tak jak zetrzeć kolor z posągu” – mówi Helena Trojańska w dramacie Eurypidesa.
encoded: Oto literackie świadectwo, że starożytne greckie posągi były pomalowane. Tymczasem w powszechnej świadomości antyk to nadal lśniąca biel marmuru. To przekonanie wpoili nam ludzie renesansu, także wielcy rzeźbiarze, którzy zachwycili się sztuką antyku, gdy ziemia odkryła tak wielkie jej dzieła, jak w 1506 r. Grupa Laokoona. Renesansowi następcy Fidiasza nauczyli nas, że klasyczne piękno to umiar, a marmur ma być nagi. Jednak w XIX w. wykopywano coraz więcej starożytnych obiektów i ku zdumieniu archeologów nosiły one ślady pigmentów. Długo jednak pierwotny wygląd rzeźb i architektury pozostawał zagadką. Dzięki badaniom wielospektralnym i spektroskopii rentgenowskiej dziś już wiemy o nich znacznie więcej. Niemiecki archeolog Vinzenz Brinkmann od lat odtwarza utracone barwy antyku. Wykonuje repliki rzeźb, używając pigmentów, jakie stosowali starożytni. Skanowanie w 3D pozwala mu zrobić kopię bez dotykania oryginału. Jego „Bogowie w kolorze”, jak nazwał wystawę, robią wrażenie tyleż oszałamiające, co zaskakujące. A przecież o prawdziwych barwach antyku mogliśmy wiedzieć o wiele więcej dużo wcześniej, gdyby nie… dobre chęci. W British Museum znajdują się tzw. marmury Elgina zrabowane w latach 1801–1805 przez Thomasa Bruce’a, siódmego hrabiego Elgina, ambasadora brytyjskiego w Konstantynopolu (Grecja była wówczas pod turecką dominacją). Przywiózł on do Anglii fragmenty marmurowego fryzu z Partenonu, świątyni poświęconej Atenie. W większości są to dzieła Fidiasza, o którym mówiło się, że jako jedyny ze śmiertelnych widział, jak naprawdę wyglądają bogowie. W trosce o marmury, na powierzchni których zachował się głównie brud, postanowiono je oczyścić. W 1838 r. o pomoc poproszono fizyka i chemika Michaela Faradaya, który zdał potem sprawozdanie komisarzowi wystawy. Stwierdził, że umycie rzeźb wodą i gąbką niewiele dało, bo brud pozostał w zagłębieniach. Użył zatem roztworów zasadowych karbonizowanych i kaustycznych – bez oczekiwanego efektu. W tej sytuacji przyznał, że nie je…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/56d94835ff927244378638940e76372d00a152dd-bc177e8.jpeg
width: 460
height: 315

Boli, bo musi? Nonsens.
type: item
date: 2012-03-19T08:39:58.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: leki
description: Prof. Jacek Łuczak jest specjalistą w dziedzinie chorób wewnętrznych, anestezjologii i intensywnej terapii, kardiologii oraz medycyny paliatywnej. Stworzył pierwszą w Polsce Katedrę i Klinikę Medycyny Paliatywnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Obecnie jest ordynatorem Hospicjum Palium Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu.
encoded: Możliwe jest życie bez bólu? Istnieją bardzo rzadkie choroby genetyczne, które polegają na całkowitym braku percepcji bólu. Zagrażają one życiu człowieka, ponieważ ból fizjologiczny, kiedy nie dochodzi jeszcze do uszkodzenia tkanki, jest czynnikiem ostrzegawczym, bo na przykład można się oparzyć. Ból ostrzega o chorobie, chociaż czasem bywa późnym objawem. Zdarza się jednak i tak, że chory na raka ma w wielu miejscach przerzuty, a w ogóle nie odczuwa bólu. Czy sam ból może być chorobą? IASP (międzynarodowa organizacja zajmująca się leczeniem i badaniem bólu) wprowadziła klasyfikację zespołów bólowych, które są jednostkami chorobowymi. Na bóle przewlekłe: krzyża, głowy, różnego rodzaju neurobóle, cierpi bardzo wielu ludzi, nie mogąc przez to normalnie funkcjonować. Zbyt rzadko mówi się, ile państwo na tym traci i ile można by zaoszczędzić, gdyby się ich leczyło. Twórca pierwszej na świecie poradni leczenia bólu, Amerykanin John Bonica, jeszcze 30 lat temu mówił, że 70 proc. metod to metody inwazyjne – blokady, ostrzyknięcia, neurolizy. Dziś dotyczy to tylko kilku procent chorych. Podstawą leczenia bólu jest farmakoterapia, w której dokonał się ogromny postęp. W Polsce ten problem jest lekceważony. Udało się uzyskać nieodpłatność leków opioidowych, często bardzo kosztownych, dla pacjentów z chorobą nowotworową. Ale nie dla pozostałych. A to, że ci ludzie dobrze leczeni mogliby normalnie pracować, nie jest brane pod uwagę. Kiedy jest mowa o środkach opioidowych, ludziom zwykle zapala się czerwone światło. Kiedy weszliśmy do Unii Europejskiej, zarzucono nam, że jako jedni z nielicznych zapisujemy silne opioidy na receptach z wtórnikiem. Że to tak, jakby lek podlegał kontroli, i że to stygmatyzuje chorych. Ludzie źle reagują na wieść, że będą dostawać morfinę. Bo to jest ścieżka do śmierci, bo prowadzi do narkomanii, grozi depresją oddechową. Tymczasem są badania amerykańskie, które wykazały, że na 12 800 chorych uzależniły się cztery osoby. W naszym hospicjum mamy pacje…

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400

Kuba - w muzeum komunizmu
type: item
date: 2012-01-30T09:37:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: fidel castro
subject: Społeczeństwo
description: Krzysztof Mroziewicz jest dziennikarzem, byłym doradcą ministra spraw zagranicznych. W latach 1996–2000 piastował funkcję ambasadora RP w Indiach, Sri Lance i Nepalu. Wśród wielu książek jego autorstwa są „Guantanamera. Korespondencja z Hawany" i „Fidelada”, w której zebrał swoje wieloletnie obserwacje i refleksje na temat Kuby.
encoded: Danuta Śmierzchalska: Ze współczesną Kubą wiążą się legendy i legendarne postaci: Che Guevara i jego słynne zdjęcie Alberta Kordy, Ernest Hemingway, słynne cygara, koktajle mojito i cuba libre, ale przede wszystkim charyzmatyczny Fidel Castro. Na czym ta charyzma polega? Krzysztof Mroziewicz: Max Weber, jeden z twórców socjologii, napisał, że charyzma to nie wrażenie, które się odbiera, patrząc na kogoś. Człowiek charyzmatyczny to taki, który zrobił coś nie do pomyślenia. Mahatma Gandhi wprowadził niedotykalnych do świątyni hinduistycznej, Fidel Castro zdobył władzę na Kubie w 12 osób, pokonując wojska Batisty po strasznej masakrze w Santiago de Cuba. Andriej Gromyko, który w sowieckiej dyplomacji pracował 48 lat, pisze w swoich pamiętnikach o Fidelu, że stał się legendą za życia, że jest to człowiek wielkiego umysłu, serca i ducha, co może powiedzieć po spotkaniach w Moskwie i Hawanie. D.Ś.: Przetrwał dziesięciu amerykańskich prezydentów, od Eisenhowera po George’a W. Busha. Obama jest jedenasty. Niezły wynik. K.M.: Z każdym z nich wiązał nadzieje na poprawę stosunków, czynił po cichu różne gesty, a jednocześnie z każdym prowadził wojnę. Jednak mało kto wie, że pierwszym, do którego się zwrócił, był Franklin Delano Roosevelt. Nastoletni Fidel wysłał do prezydenta list, gratulując mu reelekcji w 1940 r., i zadeklarował swoje poparcie dla demokracji i sprzeciw wobec komunizmu, prosząc jednocześnie o 20-dolarowy banknot na pamiątkę. Otrzymał tylko podziękowania od departamentu stanu z informacją, że pieniędzy, niestety, nie mogą mu przysłać. Sprawdź swoją wiedzę na temat Kuby D.Ś.: Zwyciężając Batistę, Castro obiecał ludziom sprawiedliwość i wolność. Entuzjazm na ulicach Hawany był zrozumiały… K.M.: Amerykańska prasa potraktowała go życzliwie, ale CIA uznała, że trzeba wyjaśnić, czy nie jest figurą w grze komunistów. Eisenhower zlecił Nixonowi nieformalne spotkanie z Fidelem. Trwało trzy godziny. Nixon był zdumiony indolencją Fidela w sprawach gospodarczych i powiedzi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c49d2f591b69b2640cb38f53f9064a60c509f486-50dd373.jpeg
width: 500
height: 334

Sprawa honoru
type: item
date: 2012-01-02T09:59:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: koran
description: Profesor Jolanta Sierakowska-Dyndo jest orientalistką, znawczynią kultury i nowożytnej historii Iranu i Afganistanu. Pracuje na Uniwersytecie Warszawskim.
encoded: Danuta Śmierzchalska: Co na temat pozycji kobiet w społeczeństwie mówi Koran? Prof. Jolanta Sierakowska-Dyndo: Nie ma tu jasnego obrazu, bo Koran jest księgą objawioną i jako taka – niejednoznaczną. Musi podlegać interpretacji. Podobnie jak sunna, czyli tradycja, będąca zapisem zachowań i wypowiedzi Proroka. O ile w pierwszym okresie w rozwoju islamu wszystko było jasne, to później świat muzułmański szybko zaczął się zmieniać. Muzułmanie kontrolowali ogromne obszary i ich religia nałożyła się na rozmaite lokalne tradycje. Rozwijało się prawo muzułmańskie, oparte m.in. na interpretacji Koranu i hadisów. Powstały różne szkoły prawne, tradycjonalistyczne i bardziej otwarte, o charakterze spekulatywnym. Dla ludzi Zachodu wolność i indywidualizm to wartości podstawowe. Na Wschodzie najważniejsza jest grupa, społeczność, której interesy wspiera religia. Liczy się umma, wspólnota, a kobieta i mężczyzna pełnią w niej różne funkcje. Różnią się, ale są komplementarni i równi wobec Boga. Święta księga i tradycja postrzegają człowieka jako część społeczeństwa, a przepisy, nakazy i zakazy w nich zawarte mają chronić to społeczeństwo przed degradacją. D.Ś.: Z czego zatem wynika fakt, że w społecznościach muzułmańskich kobiety są podporządkowane mężczyznom? J. S.-D.: W Koranie i w hadisach jest zapisane, że to mężczyzna ma obowiązek utrzymania rodziny. Aby przetrwała, miała dzieci i dobrze je wychowała. Mężczyźni często pojmują to jako konieczność narzucenia kobietom silnych ograniczeń, tak jak w Arabii Saudyjskiej. Odpowiedzialność za rodzinę jest dużym ciężarem. Afgańczycy, kiedy już nie mogą sobie z tym poradzić, bo jest wojna, głód, nie ma pracy, nierzadko mówią, że w następnym wcieleniu woleliby się urodzić kobietami. D.Ś.: Bo kobieta musi „tylko” urodzić dzieci i tworzyć dom? J. S.-D.: To są wzory, które znajdziemy w każdej kulturze, bo wynikają z biologii. Ciekawie mówił o tym muzułmański filozof Seyyed Hosejn Nasr, że prawo dziecka do pełnoetatowej matki, a nie opiekunki c…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/89c083bfac2cb8fa301dab13d0193edff524aca2-c2d462a.jpeg
width: 500
height: 334

Owocowy konkurs miss - wywiad z Prof. Franciszkiem Adamickim
type: item
date: 2011-11-22T08:24:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ekologia
description: Prof. Franciszek Adamicki, z wykształcenia warzywnik, kieruje Instytutem Ogrodnictwa w Skierniewicach. Jest wiceprzewodniczącym Komitetu Nauk Ogrodniczych PAN oraz sekretarzem European Onion Association, a także członkiem Rady Gospodarki Żywnościowej przy Ministrze Rolnictwa.
encoded: Wiesław Michnikowski śpiewał przed laty: Addio, pomidory, słoneczka zachodzące za mój zimowy stół. Znikały jesienią ze sklepów, ale miały wyborny smak. Dlaczego odmiany, które dziś kupujemy przez cały rok, nie wytrzymują z tamtymi porównania? Pomidory uprawiane w pełnym słońcu, na polu, zawierają więcej cukru i barwnika – likopenu, dlatego są smaczniejsze i czerwieńsze niż uprawiane w szklarniach albo namiotach foliowych. Nie bez znaczenia jest też sposób nawożenia. W latach 80. z kolegą uprawialiśmy pomidory w namiotach foliowych, stosując do nawożenia tradycyjne nawozy organiczne – obornik i gnojówkę. Ludzie czekali na te nasze pomidory, bo miały wspaniały smak i zapach. Gdy zaczęliśmy uprawiać je w pierścieniach wypełnionych substratem i stosować nawożenie wyłącznie mineralne, ich smak się pogorszył. Niestety uprawa przez dwa lata na tym samym terenie powoduje nagromadzenie się szkodników glebowych i wywołuje dużo różnych chorób, dlatego albo trzeba zmieniać teren, albo izolować roślinę od naturalnego podłoża. Czy pomidor uprawiany na włóknie kokosowym i zmuszany do owocowania bez przerwy przez cały rok nie jest zbyt zestresowany, by wydać smaczne owoce? Dawniej, gdy plon pomidorów z 1 metra szklarni wynosił 10–15 kg, producent zarabiał krocie. Obecnie nie pokryłoby to nawet kosztów produkcji. Zbiory muszą wynosić ok. 50, 60 czy więcej kilogramów z metra. Dzięki nowoczesnej technice i komputeryzacji dostarcza się roślinie w płynnych pożywkach wszystkie składniki potrzebne do wydania plonu. Zapewnia się jej również odpowiednią ilość światła niezbędnego do fotosyntezy. Skład chemiczny pomidorów uprawianych na matach z wełny mineralnej czy kokosu jest identyczny jak rosnących na podłożu tradycyjnym. A jednak pomidory uprawiane w gruncie przy nawożeniu organicznym przynajmniej dla mnie mają lepszy smak. Ale tych polowych – małych, nierównych – w sklepach nie znajdziemy… Uprawia się odmiany specjalnie wyhodowane, twarde, które będą znosiły zbiór, transport, sortowanie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cc68b78d96f5be3af1e8bfc7750c2a6184817b47-5087e68.jpeg
width: 500
height: 334

O sekrecjach się nie mówi
type: item
date: 2011-09-15T10:29:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: kanibalizm
subject: kazirodztwo
subject: wywiady
description: Prof. Jerzy S. Wasilewski jest etnologiem i antropologiem kultury, pracuje na Uniwersytecie Warszawskim. Zbadał i opisał funkcjonowanie tabu w różnych kulturach, a także zakazy magiczno-religijne polskiej tradycyjnej kultury ludowej.
encoded: Dziś z jednej strony łamie się wszelkie zakazy, z drugiej zaś mamy wręcz inflację słowa tabu. a przecież w zachodniej kulturze jest to termin spotykany od niedawna… Termin tapu trafił do Europy za sprawą Jamesa Cooka. To słowo zachowało się w jego dziennikach okrętowych i opisach podróży. Cook pisze, w jakich sytuacjach tabu było nakładane na rzeczy, których nie można było dotknąć, i miejsca, gdzie nie można było wejść osobom postronnym. Kiedy kapitanowie angielskich żaglowców zaprosili hawajskich wodzów na pokład, a ci poczęstowani herbatą roztrzaskiwali potem filiżanki o pokład, bo stawały się tapu, to mamy kłopot (tak jak ci kapitanowie). Jak rozumieć ten gest? Czy filiżanka stawała się święta przez kontakt ze świętym wodzem, czy groźna – bo miała jakąś jego moc dla zwykłych ludzi niebezpieczną? A może wódz bał się, że przez przedmiot, z którym miał kontakt, ktoś może rzucić na niego czar? Dlatego słowo tapu było wygodnym terminem, wytrychem, który te wszystkie interpretacje w sobie zawierał. Co ono naprawdę znaczy? Wydaje się, że można je sprowadzić do określenia: to co wydzielone, podkreślone, mocno zaznaczone. A więc słowo ma charakter czysto techniczny, to coś, co jest wyłączone z użytku. Przedmioty święte, ale i obszary nieczyste. Wyłączone mogły być też przedmioty, które stawały się własnością posiadacza prawa do tabu. Hawajscy wodzowie przed bitwą z góry orzekali, jakie łupy staną się ich własnością, np. ogłaszając tapu na jakąś szczególnie piękną łódź nieprzyjaciela. W ten sposób wódz wyłączał ją z wszelkich pretensji. Tabu służyło więc także jako instrument regulowania niejasności w sytuacjach konfliktowych. W szabat nie wolno wykonywać pewnych czynności. Czy tu także mamy do czynienia z tabu? Mechanizm tabu może też dotyczyć czegoś tak nieuchwytnego jak czas. Człowiek nie mógłby żyć w bezczasie, w którym nie ma kamieni milowych. Wszelkie święta to momenty zatrzymania czasu. Mamy wtedy poczucie, że jesteśmy w punkcie przełomowym – zaraz zacznie się nowy …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cfd679070e6937b8ae6190f616c98213bc9931c6-ce4a796.jpeg
width: 500
height: 334

Gwary do nobilitacji
type: item
date: 2011-09-05T06:37:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: unesco
subject: zabytki unesco
description: Robert A. Dul jest etnologiem, antropologiem kultury, ekspertem UNESCO i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ds. ochrony niematerialnego dziedzictwa kultury, członkiem zarządu Fundacji na rzecz Niematerialnego Dziedzictwa Kultury w Polsce.
encoded: Spacerując wieczorem w tłumie na placu dżamaa al-Fna w Marrakeszu, staję się częścią...? ...dziedzictwa niematerialnego ludzkości. Idea uporządkowania i ochrony wartości niematerialnych zrodziła się niejako w chaosie tego placu. Dżamaa al-Fna to miejsce, w którym przez kilkaset lat spotykały się tradycje Afryki, Arabii i Europy. To symbol styku światów: sakralnego i codziennego, sztuki i rzemiosła, tradycji i historii, ale i nowoczesności płynącej z nowymi ludźmi. Czym jest dziedzictwo niematerialne? Określa to konwencja UNESCO przyjęta w 2003 r. A zatem są to: tradycje i przekazy ustne, w tym język jako narzędzie przekazu kulturowego, tradycyjne spektakle i widowiska, zwyczaje i obyczaje świąteczne, wiedza o wszechświecie i przyrodzie oraz związane z nimi praktyki, a także umiejętności związane z tradycyjnym rzemiosłem. Dziedzictwa niematerialnego nie można ująć w ramy – to coś, co trwa, zmienia się, ale jest żywe. I prawnie chronione – na placu w Marrakeszu nie wolno nic radykalnie zmieniać ani odgórnie „cywilizować”. Należy zostawić go jako żywe miejsce tradycji, gdzie ludzie sami decydują, co tam będzie. Ile takich miejsc trafiło na listę UNESCO? Od pierwszych wpisów używano pojęcia „przestrzeni kulturowej”. Mówimy o obszarze fizycznym, a zarazem intelektualnym, artystycznym. Przykładem może tu być przestrzeń Maroons w Moore na Jamajce – mieście założonym przez byłych zbiegłych niewolników. Mieszkańcy tej enklawy zachowali własny język, system wspólnego użytkowania ziemi, muzykę, ryty i tradycje. Dziedzictwem niematerialnym jest też przestrzeń kulturowa beduinów z jordańskiej Petry. Żadne z tych miejsc nie oprze się nowoczesności. Są jednak chronione przed zbyt nachalną komercjalizacją. Dziś lista reprezentatywnych zjawisk kultury niematerialnej ma 213 pozycji, zagrożonych 16. Jaka jest procedura wpisywania zjawiska na listę UNESCO? Musi się na niej znaleźć za aprobatą i przy współpracy „właścicieli”. Ludzi, dla których jest ważne, tak jak np. tradycja karnawało…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f443cb73085e35e2823b4fbaa59c9f2ea627d536-1c22d9c.jpeg
width: 500
height: 356

Estetyka Destrukcji
type: item
date: 2011-07-27T08:52:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: natura
subject: ochrona środowiska
subject: środowisko
description: Pejzaże ekologicznej katastrofy powinny przerażać. Tymczasem widziane z lotu ptaka, odrealnione, zaskakują plastycznością. Paweł Młodkowski w obrazie zniszczeń zdołał uchwycić piękno.
encoded: Gleba rozryta koparkami, przygnieciona hałdami odpadów – to niszczycielskie dzieło człowieka. Bywa jednak, że natura pozwala sobie na autodestrukcję, jak wtedy, gdy pod naporem śniegu kładzie się cały las. Paweł Młodkowski, fotograf i paralotniarz, założył, że uwieczni z lotu ptaka miejsca, które uległy radykalnym przeobrażeniom. Rozpoczął od kopalni odkrywkowych, składowisk popiołów z elektrociepłowni, wysypisk śmieci, inwestycji drogowych. Z czasem dostrzegł zniszczenia dokonane przez siły przyrody. Zdjęcia robił z wysokości od 100 do 500 m, w różnych częściach Polski i we wszystkich porach roku. Śniegołomy w Nadleśnictwie Olesno fotografował przy mroźnej pogodzie, latając nad nimi na niewielkiej wysokości. W słoneczne dni wzbijał się w powietrze rano i późnym popołudniem, gdy prądy termiczne są słabe lub nie występują. To ważne nie tylko dla bezpieczeństwa paralotniarza, ale także korzystne dla fotografa – słońce znajduje się wtedy nisko, kierując cienie poza obszar kadru. Autor nie ma ulubionej fotografii w tym cyklu. – Weźmy zimę. Wprawdzie kolorystyka jest wtedy ograniczona, ale nie znaczy to, że powstają zdjęcia mniej ciekawe. One są po prostu inne – mówi. Paweł Młodkowski zadawał sobie pytanie, czy destrukcja może być procesem twórczym. Zdjęcia, które wykonał, sugerują odpowiedź twierdzącą, jeśli weźmie się pod uwagę jedynie ich estetyczny walor. Jednak urodzie tych obrazów nie wolno dać się zwieść. Ich realność bowiem piękna nie jest.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f3715d7027575d9e22a21f092ac353d474a9241a-7724172.jpeg
width: 400
height: 400

Chemia wraca do natury
type: item
date: 2010-08-20T07:20:00.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: politechnika warszawska
description: Prof. Zbigniew Florjańczyk kieruje Katedrą Chemii i Technologii Polimerów Politechniki Warszawskiej. Jest członkiem Rady Nauki MNiSW, przewodniczącym Rady Naukowej Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN oraz Chemii i Techniki Jądrowej; W dorobku ma 40 patentów oraz trzy wdrożone technologie.
encoded: National Geographic: Czarny telefon z bakelitu to dziś przedmiot kolekcjonerski. Ale tworzywa sztuczne, które zdominowały nasze otoczenie, uważamy za jedno z poważniejszych ekologicznych zagrożeń. Czy słusznie? Prof. Zbigniew Florjańczyk: Są obszary, takie jak medycyna czy techniki informacyjne, w których nie kwestionujemy dobrodziejstwa tworzyw sztucznych, bo ich stosowanie jest niezbędne. Natomiast groźne dla środowiska są te wyroby, które bardzo krótko żyją, zwłaszcza opakowania. To one stwarzają największy problem. Według moich danych przeciętny Polak produkuje niecałe 300 kg odpadów rocznie. Opakowania i śmieci z tworzyw sztucznych to tylko 6–7 proc. wagi wszystkich śmieci. Ale polimery są lekkie, więc stanowią ponad 30 proc. ich objętości. I są widoczne. Torebka foliowa, którą unosi wiatr, rzuca się w oczy, a kawałek zardzewiałego gwoździa, który waży 10 razy tyle albo więcej, jest niewidoczny. NG: Co groźniejsze, gwóźdź czy torebka? Prof. Zbigniew Florjańczyk: Torebki wydają się gorsze z punktu widzenia zanieczyszczenia środowiska, ponieważ są duże. Zagrażają zwierzętom, bo mogą być przez nie połknięte. Ale nie ma żadnego problemu technologicznego, aby je przerobić kilka razy, a na koniec spalić, bo te torebki powstają z ropy naftowej – ok. 5 proc. tego surowca idzie na produkcję tworzyw. Można więc użyć go kilka razy, po czym zamienić w bardzo dobre paliwo. Plastikowe torebki są przydatne np. w spalarniach, gdzie trafiają różne rzeczy. Jedne odpady palą się dobrze, inne źle i takie torebki doskonale służą za „wzmacniacz płomienia”. Poza tym nie trzeba ich myć. NG: Ale ludzie obawiają się spalarni. Prof. Zbigniew Florjańczyk: W Wiedniu istnieje spalarnia śmieci w środku miasta. Jest to nowoczesne dzieło architektoniczne zaprojektowane przez Friedensreicha Hundertwassera. Gdy taki zakład wybudowano w pobliżu Pruszkowa, były protesty społeczne i teraz niepracująca instalacja niszczeje. Na szczęście udało się postawić spalarnię w Warszawie na Targówku. Profesjon…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d7a11694fdbc610ffeaa2781e09b1e372d9c4d70-2cad713.jpeg
width: 600
height: 466

Na klimatycznej karuzeli
type: item
date: 2010-05-11T15:31:14.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: efekt cieplarniany
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: lodowce
subject: śnieg
subject: woda
description: Świat bije na alarm: wieczna zmarzlina zaczęła tajać. Lodowce topnieją. Ludzie będą mieli coraz mniej wody. A przecież w średniowieczu na Ziemi było równie ciepło jak dziś, kilka tysięcy lat temu – jeszcze cieplej. W dawnych interglacjałach warunki klimatyczne bywały różne, ale czasami nawet znacznie cieplejsze od obecnych.
encoded: Żyjemy w okresie interglacjalnym. Optimum klimatyczne tego interglacjału, czyli najcieplejsze warunki klimatyczne, mamy już za sobą – trwały od ok. 8 tys. do 4,5 tys. lat temu. W owym czasie bardzo podniósł się poziom światowego oceanu – na terenie dzisiejszej Polski Bałtyk sięgał aż po Malbork. Później przychodziły kolejno większe ochłodzenia i ocieplenia. I tak w średniowieczu w Europie było znacznie cieplej niż obecnie. W zachodniej Polsce rosła winorośl, a wikingowie pływali na Grenlandię i na Spitsbergen – pod późniejszymi osadami lodowcowymi znaleziono ich ślady. W połowie XIV w. doszło do wyraźnego ochłodzenia klimatycznego zwanego małą epoką lodową. Bałtyk zamarzł, a na Spitsbergenie nastąpiły wyraźne transgresje lodowców. W połowie XIX w. mała epoka lodowa się skończyła. Notowany od tamtego czasu wzrost temperatur w opinii wielu naukowców wiąże się z nastaniem epoki pary. Błyskawiczny rozwój techniki oznaczał bowiem wypuszczenie w powietrze dwutlenku węgla. To on jest dziś powszechnie uważany za winnego globalnego ocieplenia. Przestańmy produkować CO2, a unikniemy katastrofy – alarmują ekolodzy. Ale wśród uczonych zdania są podzielone. – Efekty cieplarniane są tylko jednym z czynników odpowiedzialnych za ocieplenie klimatu – mówi prof. Leszek Lindner z Uniwersytetu Warszawskiego. – Mała epoka lodowa skończyła się i wróciliśmy do warunków klimatycznych średniowiecza. Na to nałożyły się efekty cieplarniane. Za całość zmian klimatycznych w długim okresie odpowiedzialne są też inne czynniki, z których najważniejsze są astronomiczne. Według tzw. teorii Milankowicza zmianami klimatu na kuli ziemskiej rządzą cykle związane z ruchami globu, co powoduje, że promienie słoneczne w różnym czasie docierają do niego z różnym natężeniem. Co 90–100 tys. lat Ziemia zbliża się i oddala od Słońca, a zlodowacenia kontynentalne też pojawiają się co ok. 90–100 tys. lat. Mało tego – co mniej więcej 40 tys. lat oś obrotu Ziemi zmienia kąt nachylenia w stosunku do ekliptyki, czyli …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3653c6388b8747aff6c6d7fd1cece9eb3f84f030-62342f9.jpeg
width: 500
height: 332

Atomowy sposób na tani prąd i błękitne niebo
type: item
date: 2009-05-14T06:00:28.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: ekologia
description: Doktor Andrzej Strupczewski pracuje w Instytucie Energii Atomowej w Świerku. Jest wiceprezesem Stowarzyszenia Ekologów na rzecz Energii Nuklearnej SEREN, a także ekspertem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz Komisji Europejskiej.
encoded: Finlandia buduje elektrownię jądrową w Olkiluoto. czesi mają zamiar postawić kolejne dwa bloki energetyczne w Temelinie. Elektrownie jądrowe pracują od lat na Słowacji. Litwa i Ukraina też zamierzają rozwijać program atomowy. my w 1990 r. Zamknęliśmy rozpoczętą osiem lat wcześniej budowę elektrowni w Żarnowcu. Dzięki temu dziś, gdy nasz rząd podjął decyzję o budowie siłowni jądrowej, możemy korzystać z doświadczenia innych? Zamknięcie Żarnowca było bardzo złym posunięciem, bo wprawdzie w Polsce w ciągu ostatniego dwudziestolecia mieliśmy prądu dosyć, ale ta elektrownia dostarczałaby go taniej. Czy jednak technologia, którą wtedy stosowano, nie byłaby obecnie zbyt przestarzała? W 1994 r. jako specjalista w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w Wiedniu kierowałem pierwszą misją, która sprawdzała bezpieczeństwo elektrowni jądrowej Mochovce na Słowacji. Budowano ją w tym samym czasie co Żarnowiec, ale była od niego nieco gorsza. Słowacy podnieśli jej parametry zgodnie z zaleceniami międzynarodowych ekspertów i Mochovce pracują do dziś. Ostatnio na zaproszenie austriackiego rządu znów badałem bezpieczeństwo słowackich elektrowni, które są budowane według tego samego wzorca co Mochovce I i II, i zdaniem ekspertów agencji atomowej będą jednymi z najlepszych reaktorów na świecie. Zatem Żarnowiec miał potencjał, żeby zrobić z niego bardzo dobry reaktor. I bardzo tani. Ale po awarii w Czarnobylu budowę przerwaliśmy. Trudno się temu dziwić, bo doniesienia z Ukrainy były wstrząsające. Ówczesne protesty nieuchronnie musiały do tego doprowadzić, bo byliśmy przekonani, że skutki awarii w Czarnobylu są straszne. Potem się okazało, że są znacznie mniej groźne, niż z początku sądziliśmy. Poza tym Żarnowiec był budowany według dokumentacji rosyjskiej, co prawda poprawionej przez nasz Energoprojekt, a Polska chciała być niezależna od Rosji… Czarnobyl powstał zgodnie ze wzorami reaktorów do produkcji plutonu (w każdej chwili można było z niego otrzymać pluton do bomby), ale jego ro…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bb5b809a16ea6562da83ea779a5a7c19f849e7dc-1ab0d5c.jpeg
width: 596
height: 530

Malta – wyspa megalitów
type: item
date: 2009-05-08T04:32:51.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: malta
subject: odkrycia
description: Jest pogrążona we śnie. Leży na boku, z głową opartą na dłoni. Szerokie, krągłe ramiona zasłaniają ciężkie piersi. Kobieta ma na sobie spódnicę, która spływa do kostek, okrywając wydatne biodra. Damy nie pyta się o wiek, ale możemy się domyślać, że ta kilkunastocentymetrowa figurka z terakoty ma co najmniej… 5 000 lat.
encoded: Śpiąca Bogini – takie imię otrzymała w 1902 r., gdy zakłócono jej sen, wydobywając z hypogeum Ħal Saflieni na Malcie. Kim jest, tak naprawdę nie wiadomo. Być może kapłanką, która śniąc wieściła przyszłość. Bardziej pewna jest teoria, że to jeden z wizerunków Bogini Matki, związanej z kultem płodności. Archeolodzy kojarzą z nim także tajemnicze świątynie, których kształt – gdy patrzeć na nie z lotu ptaka – przypomina zarys kobiecej sylwetki. Czy kilka tysięcy lat temu na Malcie rządziły kobiety? Prof. Marija Gimbutas, amerykańska archeolog, która badała kulty bogiń na podstawie znalezisk w Europie, twierdzi, że tak. A wykopaliska wydają się świadczyć o tym, że było to społeczeństwo naprawdę szczęśliwe… Problem w tym, że wszystko, co wiemy na jego temat, opatrzone jest słowem „prawdopodobnie”. Bo po ludziach, którzy stworzyli na Malcie tajemniczą cywilizację, zaginął wszelki ślad. Zniknęli nagle, w niewytłumaczony do dziś sposób, ok. 2500 r. p.n.e. Czy zostali wymordowani przez najeźdźców? Uprowadzeni? Zabiła ich zaraza, susza, głód? A może zmiana klimatu zmusiła mieszkańców do opuszczenia wyspy? No i przede wszystkim: kim byli ci pierwsi osadnicy? Pojawili się tu ok. 5 200 lat p.n.e. Przybyli zapewne z Sycylii. Pozostałości domostw z tego okresu odkryto niewiele, więc nasza wiedza na temat sposobu życia ich mieszkańców jest wątła. Wiele wskazuje na to, że było to społeczeństwo rolnicze. Odkryte kości zwierząt należą m.in. do bydła, owiec, kóz i świń. Znaleziono ślady świadczące, że uprawiano zboża – pszenicę, soczewicę i jęczmień. Na Gozo zachowały się żarna do ich mielenia. Ludzie prowadzili handel wymienny z mieszkańcami sąsiednich wysp, by zdobyć krzemień, obsydian czy ochrę – materiały, których nie mieli u siebie. Żyli w domach z niewypalonej cegły wznoszonych na kamiennych fundamentach lub bezpośrednio na skale. Wydaje się, że nie utrzymywali kontaktów z przedstawicielami innych kultur – brak na to dowodów w postaci np. ceramiki pochodzącej z innych regionów. Na…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4ad4ef4451850d4dcd2874c4a0148bf5bf03e06e-8a68b02.jpeg
width: 600
height: 399

Syria kupców i rycerzy
type: item
date: 2009-04-03T08:04:07.000Z
creator: Danuta Śmierzchalska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: aleppo
subject: damaszek
subject: palmyra
subject: syria
description: Ten kraj budzi zmysły. Zapachem przypraw na suku, śpiewem muezinów i smakiem mocnej kawy, którą ludzie częstują tu na każdym kroku. A gdy zamkniesz oczy, ujrzysz karawany wędrujące Jedwabnym Szlakiem i rycerzy, którzy ciągnęli tutaj z całej Europy, żeby bronić Grobu Pańskiego przed Saracenami.
encoded: Francuski archeolog André Parrot powiedział, że każdy z nas ma dwie ojczyzny: tę, w której się urodził, i Syrię. W latach 30. ubiegłego wieku rozpoczął prace wykopaliskowe na prawym brzegu Eufratu, gdzie na wzgórzu Tall Hariri Beduini kopiąc grób, natknęli się na niezwykłe posążki. Tak zostały odkryte ruiny Mari– miasta-królestwa, którego początki sięgają trzeciego tysiąclecia p.n.e. Zwana „Perłą Orientu” Syria to raj dla archeologów i historyków. Leżąca na styku trzech kontynentów: Azji, Afryki i Europy, patrzyła, jak rodzą się i umierają cywilizacje. Podróż po tym kraju jest zarazem wędrówką w czasie. Gdy w tłumie przechodniów, wśród zgiełku klaksonów, stoję przed rzymskim murem otaczającym stare miasto w Damaszkui patrzę w stronę Bab Kisan, jednej z jego siedmiu bram, widzę, jak przez okno w murze ucieka św. Paweł Apostoł, by uniknąć śmierci z rąk przeciwnych nowej nauce Żydów. Starówkę przecina Straight Street, zwana przez Rzymian via Recta. To tu mieszkał Ananiasz, który ochrzcił Szawła z Tarsu, po tym, jak na drodze do Damaszku ten wróg chrześcijan usłyszał głos Jezusa: Szawle, czemu mnie prześladujesz? Z rana ruszamy do miasta. Jest piątek. W muzułmańskiej Syrii to dzień wolny, więc na ulicach panuje ruch mniejszy niż zwykle. – Jutro już nie będzie tak łatwo – ostrzega towarzyszący nam Zakwan. Jest Syryjczykiem, ale od 30 lat mieszka w Polsce. Wie, co mówi. W powszedni dzień na ulicach Damaszku samochody dosłownie ocierają się o siebie, wykorzystując najmniejszą przestrzeń pozwalającą posuwać się do przodu. Zgiełk, zamieszanie, zajeżdżanie sobie drogi. Gdy spojrzeć na Damaszek z lotu ptaka, miasto ma kolor piaskowoszary. Tak jak góra Kasjun (690 m n.p.m.), która wznosi się nad nim od północnego zachodu. Rozciąga się z niej wspaniały widok na stolicę, zwłaszcza nocą, gdy w morzu jasności zielono świecą minarety. W zachodniej części góry znajduje się jaskinia, na którą spłynęła krew Abla, gdy zabił go Kain. Według legendy góra ze zgrozy aż westchnęła i… zaczęła…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/570d94be523a2f91273e1617bcdf3a95599197d2-aaea9f1.jpeg
width: 500
height: 334