National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-26T11:26:01.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Terakotowa Armia miała na wieki strzec chińskiego cesarza i nigdy nie ujrzeć światła dziennego. Stało się inaczej
items: Groty Tysiąca Buddów: "Ich znaczenia nie da się przecenić"
items: Choć mamuty dawno wymarły - znów się na nie poluje. Tym razem dla skamielin
items: "Chcę, żeby się uczyły i wyjechały stąd." Prawdziwa cena złota
items: Birma. Dyktatura po liftingu
items: Wielkie roztopy

Terakotowa Armia miała na wieki strzec chińskiego cesarza i nigdy nie ujrzeć światła dziennego. Stało się inaczej
type: item
date: 2022-10-12T13:59:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: chiny
subject: Edukacja
description: Terakotowa Armia to zbiór wielobarwnych glinianych figur żołnierzy naturalnej wielkości, stojących na straży cesarskiego grobowca. Po blisko 50 latach od jej odkrycia, wciąż wzbudza wiele emocji zarówno w Państwie Środka, jak i poza jego granicami.
encoded: W tym artykule: Kiedy odkryto Terakotową Armię? Co kryje grobowiec pierwszego cesarza Chin? Ile liczy Terakotowa Armia? Kiedy odkryto Terakotową Armię? W okolicach miasta Xi’an w środkowych Chinach (sprawdź także: 5 miejsc, które warto odwiedzić w Chinach), w wykopie pod miejscem, gdzie kiedyś był sad persymonowy, trzy kobiety w średnim wieku pochylają się nad starożytną łamigłówką. Yang Rongrong, pogodna 57-latka z fryzurą na pazia, obraca w dłoni odłamek stwardniałej gliny i wtyka go w miejsce, gdzie pasuje idealnie. Pozostałe kobiety śmieją się i wydają pomruki aprobaty, jakby oddawały się wesołej rozrywce. Yang i jej koleżanki są jednak w pracy. Z niezliczonych kawałków składają liczące 2200 lat tajemnicze wojsko z terakoty, należące do słynnego zespołu grzebalnego pierwszego cesarza Chin, Qin Shi Huanga. Z reguły zamiana sterty skorup glinianych w pełnowymiarowego żołnierza zajmuje Yang i jej koleżankom kilka dni. Dzisiaj jednak dopisało im szczęście: zdołały złożyć figurę w parę godzin. – Nie mam jakichś szczególnych zdolności – zapewnia Yang, która składa takie łamigłówki od 35 lat. W 1974 r. kilku chłopów z jej wioski Xiyang, kopiąc studnię do podlewania sadu, natrafiło na fragmenty ceramiki i rzeźbioną głowę. – Ale chyba nie ma żołnierza, który nie przeszedł przez moje ręce – dodaje. Yang, która pracowała przy składaniu tysięcy figur, przygląda się ostatniemu efektowi dzisiejszej pracy: glinianej głowie osłoniętej folią. Prześwitują przez nią plamy różu i czerwieni. Barwy są jaskrawe i świadczą o tym, jak wspaniale niegdyś wyglądali wojownicy z terakoty. Zagadka starożytnej chińskiej receptury rozwiązana. Pochodzi z księgi sprzed ponad 2300 lat Kao Gong Ji to najstarsza na świecie znana encyklopedia technologii i rzemiosła. Powstała w starożytnych Chinach. Znajdują się w niej opisy, jak wytwarzać przedmioty, takie jak broń czy ins... Co kryje grobowiec pierwszego cesarza Chin? Ceglane jednobarwne figury oglądane dziś przez gości muzeum były kiedyś oszałamia…

terakotowa-armia-924e8a7.jpg
width: 1024
height: 683

Groty Tysiąca Buddów: "Ich znaczenia nie da się przecenić"
type: item
date: 2019-09-10T04:40:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: buddyzm
subject: chiny
subject: jedwabny szlak
subject: podróże
subject: pustynia gobi
subject: Spa
subject: Sport
subject: Travel
description: Niezwykła skarbnica sztuki stworzonej w oazie na Jedwabnym Szlaku fascynuje badaczy i turystów.
encoded: Stosy ludzkich szkieletów na piasku były jak drogowskazy. Xuanzangowi – podróżującemu Jedwabnym Szlakiem w roku 629 n.e. buddyjskiemu mnichowi – bielejące kości przypominały o niebezpieczeństwach czyhających na drodze. Burze piaskowe na pustyni u zachodnich granic chińskiego cesarstwa sprawiły, że mnich błądził i znalazł się na skraju wyczerpania. Upał wywoływał halucynacje, dręcząc go obrazami wojsk na wydmach w oddali. Jeszcze bardziej bał się jednak band rozbójników, którzy napadali na karawany. Na zachód, na dwory Persji i krajów śródziemnomorskich, wieziono jedwab, herbatę i ceramikę; na wschód, do Czangan – jednego z największych miast świata – jechały złoto, klejnoty i konie. Xuanzanga, jak pisał w swoim dzienniku podróży, na duchu podtrzymywało coś, co także wędrowało Jedwabnym Szlakiem – buddyzm. Tą samą drogą napływały inne religie – manicheizm, chrześcijaństwo, zaratusztrianizm, a później islam. Ale żadna nie wywarła tak głębokiego wpływu na Chiny jak buddyzm, który w ciągu trzech stuleci po Chrystusie rozprzestrzeniał się poza granice Indii. A fundamentem tego sukcesu były teksty, które Xuanzang przywiózł z Indii, by przez 20 lat studiować je i tłumaczyć. Pod koniec swej trwającej 16 lat podróży mnich zatrzymał się w Dunhuang, kwitnącej oazie na Jedwabnym Szlaku. Źródło: Flickr/emperornie Około 20 km na południowy wschód od Dunhuang spośród rzeźbionych przez wiatr wydm wyłania się łuk urwiska, które opada ponad 30 m ku korytu rzeki porośniętemu rzędami topoli. W połowie VII w. n.e. w półtorakilometrowej długości skalnym klifie wykuto setki grot. Tu przychodzili pielgrzymi, by pomodlić się o bezpieczny przejazd przez pustynię Takla Makan albo – tak jak Xuanzang – podziękować za szczęśliwą podróż. We wnętrzu – zamiast monochromatycznej martwoty pustyni – feeria barw i ruch. Na ścianach jaśniały tysiące Buddów, we wszelkich kolorach, w szatach lśniących złotem. Apsary (boginki) i niebiańscy grajkowie w zwiewnych, błękitnych sukniach z lapis lazuli płynęli p…

dunhuang-magoaku-eff65ac.jpeg
width: 800
height: 533

Choć mamuty dawno wymarły - znów się na nie poluje. Tym razem dla skamielin
type: item
date: 2019-09-06T04:00:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: arktyka
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mamuty
subject: Moto
subject: paleontologia
subject: rosja
subject: syberia
subject: Technologia
description: Prehistoryczni łowcy polowali na mamuty dla mięsa. Dzisiaj w rosyjskiej Arktyce poszukiwanym trofeum są cenne mamucie ciosy
encoded: Przez pięć miesięcy Karol Gorochow tropił prehistoryczną zwierzynę po bezludnych wyspach Morza Wschodniosyberyjskiego, brnąc w śniegach po 18 godzin na dobę. Jest przemarznięty i wyczerpany. Głód doskwiera mu tak, że poluje nawet na mewy. Wygłodzone były też atakujące jego obozowisko dwa niedźwiedzie polarne. Gdy je zastrzelił, okazało się, że miały zupełnie puste żołądki. Gorochow, 46-latek o rzadkiej rudawej brodzie, wyruszając codziennie rano w tundrę, mija dziewięć mogił. Przypuszcza, że spoczęli na tej wyspie jacyś uciekinierzy z sowieckiego łagru. Gorochowowi zaczyna brakować czasu. Lato się kończy, po wyspie Kotielnyj hulają zamiecie – w końcu to aż 1000 km za kołem podbiegunowym. Gorochow szuka tylko jednego – ciosów mamuta. Szczęśliwie czuje swędzenie dłoni i palców. – To dobry znak – powie później. Włochate olbrzymy, które w plejstocenie przemierzały licznie północną Syberię, wyginęły 10 tys. lat temu, choć ich niewielkie stadka na wyspach przetrwały dłużej. Ostatnie osobniki wymarły mniej więcej 3700 lat temu. Ciosy mamutów są spiralnie wygięte, a ich długość może przekraczać 4 m. Coraz więcej ich wyłania się z topniejącej wiecznej zmarzliny, pozwalając przeżyć wielu mieszkańcom podbiegunowych obszarów Syberii. Gorochow, jeden z pionierów poszukiwań mamucich kości, od dekady przeczesuje te najbardziej niegościnne obszary świata. Ufając w znak swędzących palców, wyostrza uwagę i po chwili niemal potyka się o wystający z ziemi czubek ciosu. – Bywa, że pojawia się wprost przed oczami, jakby cały czas człowieka ku sobie prowadził – mówi. Wydobycie znaleziska z zamarzniętego gruntu wymaga czasem doby wytrwałego kopania. Ten egzemplarz okazał się gruby jak pień, ważył 70 kg i był zachowany niemal idealnie. Przed zabraniem kości Gorochow wrzuca do dołu po niej srebrny kolczyk. To ofiara dla miejscowych bóstw. Jeśli bezpiecznie dostarczy znalezisko do domu, dostanie za nie ponad 60 tys. dolarów. Gorochow przyszedł na świat 5 maja 1966 r. Imię dostał po Karolu Mar…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8dfaeae7088b4044f0df54f17e513295fd613f9b-4fc4125.jpeg
width: 2880
height: 1920

"Chcę, żeby się uczyły i wyjechały stąd." Prawdziwa cena złota
type: item
date: 2019-02-08T11:02:45.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: hindusi
subject: indie
subject: kopalnie
subject: kopalnie złota
subject: Technologia
subject: Travel
subject: złoto
description: Cena złota mierzona w dolarach i cierpieniu – nigdy dotąd nie była tak wysoka.
encoded: Jest opętany żądzą złota, jak wielu jego inkaskich przodków. Juan Apaza schodzi w głąb tunelu na wysokości 5 100 m n.p.m., ponad najwyżej położonym miastem świata La Rinconada. Wpycha do ust zwitek liści koki, który pomoże mu pokonać głód i zmęczenie. 44-letni górnik haruje przez 30 dni w miesiącu w wydrążonej pod lodowcem kopalni w peruwiańskich Andach. Od materiałów wybuchowych, toksycznych gazów czy zawałów stropu zginęło wielu jego towarzyszy. Dzisiaj, ostatniego dnia miesiąca, Apaza odbierze wynagrodzenie, które jest wielką niewiadomą. Górnicy przez cztery godziny pracują tylko dla siebie i mogą wówczas wynieść tyle skały, ile uniosą. Biorą w ten sposób udział w prastarej loterii zwanej cachorreo. Wynoszony przez nich legalnie worek kamieni może skrywać albo niezłą sumkę w złocie, albo (co zdarza się znacznie częściej) nie jest wart prawie nic. Apaza ciągle czeka na łut szczęścia. – Może dzisiaj będzie wielki dzień? – uśmiecha się, błyskając złotym zębem. By zwiększyć swoje szanse, złożył już w pobliżu wejścia do kopalni „opłatę należną Ziemi” – butelkę pisko, miejscowego alkoholu, a pod skałę wepchnął kilka liści koki. Parę miesięcy wcześniej szaman złożył w ofierze na szczycie świętej góry podarowanego przezeń koguta. Teraz wchodząc do tunelu, modli się do bóstwa, które włada górą i całym jej złotem. – To nasza Śpiąca Królewna – górnik skinieniem głowy wskazuje esowaty kształt na śnieżnym polu wysoko ponad kopalnią. – Bez jej błogosławieństwa nie znaleźlibyśmy żadnego złota. Moglibyśmy w ogóle nie wyjść stąd żywi. Z pewnością nie jest to Eldorado. Tym niemniej te błyszczące, przykryte lodowcem pokłady leżące 5 km nad poziomem morza przyciągają ludzi od ponad 500 lat. Jednymi z pierwszych byli Inkowie – oni w lśniącym metalu widzieli „krople potu Słońca”. Potem przybyli Hiszpanie, gnani żądzą złota i srebra, która doprowadziła do podboju Nowego Świata. Lecz dopiero teraz, kiedy cena kruszcu poszybowała w górę (w ciągu ostatnich ośmiu lat wzrosła o 235 proc.), …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7f6a941f7d2ba1b00c035835cfa483d200758cbf-53e9fbc.jpeg
width: 714
height: 476

Birma. Dyktatura po liftingu
type: item
date: 2011-11-10T10:36:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: birma
subject: Społeczeństwo
description: Wyzwoliwszy się z izolacji, Birma utknęła w martwym punkcie, miotając się między represjami a reformami.
encoded: W rangunie trwa właśnie magiczna godzina, w której niszczejące centrum miasta skąpane w ostatnich promieniach słońca, chłodniejszych niż w ciągu dnia, zachęca mieszkańców do wyjścia z domów. Grupka dzieci ze śmiechem biegnie do sklepu po świeży sok z trzciny cukrowej. Kobiety głośno targują się ze sprzedawcą ryb. Na ulicy mężczyźni ubrani w T-shirty i longyi, typowy birmański sarong, rozsiedli się na chodniku, z ukontentowaniem żując betel. Zabawowa atmosfera wkrótce się kończy. W regionach tropikalnych zmrok zapada szybko, a przerwy w dostawach prądu – zmora Birmy – nadają miastu niepokojący charakter. Wszystkie okna w rozpadającym się budynku rządowym z czasów kolonialnych gasną jak na zawołanie. Alejkę przed domem rozświetla jednak niebieskawa poświata telewizorów zasilanych przenośnymi generatorami prądu. Kupcy stojący pod drzewami są niemal niewidoczni, ale na ich oświetlonych świeczkami straganach znajduję bukiety z kwiatów bananowych i stosiki betelu do żucia. A obok równo ułożone w drewnianym pudełku pirackie DVD. Welcome to the Hotel California – słyszę słowa wypowiedziane doskonałym angielskim przez kogoś, kogo twarzy nie mogę dostrzec. Trzech młodych mężczyzn siedzących na plastikowych taboretach wybucha śmiechem w reakcji na to niezwykłe powitanie. Sprzedawca płyt DVD, chudy 29-latek w okularach, uśmiecha się do mnie szeroko. Mimo że jego edukacja zakończyła się na czwartej klasie, mówi po angielsku, używając wyrażeń zaczerpniętych z hollywoodzkich filmów i starych podręczników gramatyki. Trzej kumple, Tom, Dick i Harry, jak sami siebie nazywają, spotykają się co dzień, by poćwiczyć angielskie idiomy. Dzisiejszego wieczora, siedząc tu w ciemnościach, przyjaciele pytają mnie o wyjaśnienie jakiegoś skomplikowanego wersu ze starego hitu The Eagles. Pięćdziesięciomilionowy naród przez większość XX w. żył pod rządami wojskowej junty. Tatmadaw, czyli armia, była jedyną instytucją zdolną scalić rozczłonkowane państwo w przededniu uzyskania niepodległości od Wie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6329f21576485c085b6fabecf0befd0eb793e859-cd2a5dc.jpeg
width: 714
height: 525

Wielkie roztopy
type: item
date: 2010-05-24T06:08:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: azja
subject: delhi
subject: góry
subject: himalaje
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: rzeka
subject: woda
description: Życie 2 mld ludzi zależy od rzek zasilanych przez lodowce znajdujące się w górzystym sercu Azji. A te powoli się kurczą.
encoded: Bogowie muszą być rozwścieczeni. Jia Son, rolnik z Tybetu, nie znajduje innego wytłumaczenia tragedii, która dotknęła jego wioskę w chińskiej prowincji Junnan. – Zakłóciliśmy naturalny porządek rzeczy – uważa 52-letni pobożny buddysta. – A teraz bogowie się mszczą. Ciepłym letnim popołudniem Jia Son wspiął się ponad 2 km po ścianie wąwozu wyżłobionego przez lodowiec Mingyong w świętej górze Kawagebo, której szczyt tonie w chmurach na wysokości 6740 m. W okolicy nie ma nawet śladu lodu, a płynąca dołem rzeka niesie zwały mułu. Przed stu laty jęzor lodowca sięgał wioski Mingyong, jednak od tamtego czasu systematycznie się wycofuje. W ostatniej dekadzie tempo jego odwrotu znacznie się zwiększyło – co rok znikał lód o powierzchni piłkarskiego boiska. Jak na starożytną masę zmarzliny to olbrzymie przyspieszenie. – Jeszcze 10 lat temu lód był wszędzie – opowiada Jia Son, przedzierając się przez porośnięte krzakami kamienne osypisko. Wskazuje ścieżkę wydeptaną w zboczu przez jaki, widoczną jakieś 60 m nad dnem doliny: – Lodowiec czasem przykrywał tę dróżkę, więc na położone wyżej pastwiska musieliśmy prowadzić zwierzęta przez zwały lodu. Zakole rzeki odsłania wreszcie czoło lodowca. Pochodząca zeń woda była niegdyś tak czysta, że służyła jako symbol Buddy w rytuałach religijnych. Dziś jest zamulona i nie nadaje się do picia. Na obszarze ponad kilometra gładka kiedyś powierzchnia lodowca jest pełna dziur i szczelin. W pęknięciach widać poblask zielononiebieskiego lodu, jednak one same zwiastują kłopoty. – Skoro umiera święty lodowiec, to jakie są nasze szanse? – pyta Jia Son. To pytanie słychać teraz na całej planecie, nigdzie jednak nie brzmi ono donośniej niż na rozległych obszarach Azji czerpiących wodę z Dachu Świata. Wyżyna Tybetańska, największy i najwyższy płaskowyż na Ziemi, sięgający średnio 3 km wysokości i otoczony wysokimi górami, jest geologicznym gigantem. Poza regionami podbiegunowymi właśnie tu znajduje się największe skupisko lodu na kuli ziemskiej, a jedyn…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cac0ca256a14238b4b83b873a136073c5200edb6-3c16912.jpeg
width: 714
height: 476