Krótka historia Kambodży. Od Angkor Wat do Czerwonych Khmerów
To jedyny kraj, który najważniejszą budowlę w kraju umieścił na narodowej fladze. Nie ma tu ani jednej restauracji McDonald's, a społeczeństwo jest uznawane za najbardziej otwarte w całej Azji. Mieszkańcy Kambodży starają się zapomnieć o trudnej historii i coraz szerzej otwierają na świat.
W tym artykule: Jak Kambodża wygląda naprawdę? Bolesna historia Kambodży Jak Kambodża wygląda współcześnie? 5 ciekawostek o Kambodży Piękne krajobrazy, monumentalne, historyczne budowle, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, soczysta zieleń i błękit wód Zatoki Tajlandzkiej. Tak w przewodnikach turystycznych przedstawiana jest Kambodża. Historia tego państwa jest wyjątkowo bolesna, nawet jak na region Indochin, targany wieloma trudnymi wydarzeniami. Jak Kambodża wygląda naprawdę? Odpowiedzi na to pytanie szukałem podczas mojej podróży do Kambodży. Od razu dał się we znaki wszechogarniający upał. Temperatura wahała się w granicach 40 stopni. Mimo że był maj, początek pory deszczowej, w przeciągu tygodnia tylko raz padał przelotny deszcz. Na ulicach Kambodży uderza intensywność kolorów i dźwięków oraz totalny chaos panujący na drogach. Wydaje się, że nie obowiązują tu żadne zasady ruchu drogowego. Na pierwszy rzut oka Kambodża to jeden z najbiedniejszych krajów Azji. Na drugi to kraj zamieszkiwany przez życzliwych, uśmiechniętych ludzi, cieszących się tym, co mają, głównie pokojem. Bo z tym bywało tutaj różnie. Bolesna historia Kambodży W IX w. n.e. na terenie dzisiejszej Kambodży powstało zjednoczone Państwo Khmerów. Kraj ten trwał nieprzerwanie przez cztery wieki, tworząc z Kambodży potęgę zarówno terytorialną, architektoniczną, jak i kulturalną. Podczas gdy w Europie panowało średniowiecze, Khmerowie budowali prawdziwe arcydzieła – m.in. kamienne miasto Angkor. [Więcej o Angkor Wat przeczytasz tutaj]. Niestety po śmierci ostatniego króla, imperium chyliło się ku upadkowi. O kraj zaczęli więc rywalizować sąsiedzi: Syjam, czyli dzisiejsza Tajlandia oraz Wietnam. W XVI wieku do Kambodży przybyli Europejczycy. A w XIX wieku Kambodża stała się kolonią francuską i od tego czasu toczyły się tam powstania narodowe. Najgorsze miało jednak dopiero nastąpić. W 1976 roku Czerwoni Khmerzy – komunistyczna partyzantka wspierana przez Chiny i Rosję – przemianowali Kambodżę na Kampuczę i wprowadzili w kraju jeden z najbardziej krwawych systemów terroru w historii świata. Na czele reżimu stanął Pol Pot. Szacuje się, że w latach 1975–1979 pod rządami Czerwonych Khmerów co czwarty mieszkaniec kraju został zamordowany. Mieszczan wygnano na wieś, a kraj stał się jednym wielkim obozem pracy. Aby zwalczyć – jak to określano – stary porządek, palono banki i pieniądze. Całkowicie zlikwidowano system edukacji, mordując całą inteligencję. Co ciekawe, za inteligentów uchodzili wszyscy, którzy nosili okulary lub mieli mało spracowane ręce. Także dzieci, zamiast się uczyć, musiały pracować, a za kilkunastogodzinną pracę otrzymywały jedynie łyżkę ryżu, czego wielu z nich nie było w stanie przeżyć. "Chciałbym, aby już nikogo nie spotkał mój los." Pola skaczącej śmierci w Kambodży [REPORTAŻ] Aki Ra delikatnie odgarnia palcami ziemię i odsłania ciemnozieloną minę zagrzebaną 5 cm pod powierzchnią gruntu. Mina przypomina dużą konserwę. Na tej polnej drodze w północno-zachodniej... Dopiero wkroczenie wojsk wietnamskich w 1979 roku położyło kres ludobójstwu. Rządy Czerwonych Khmerów odcisnęły ogromne piętno na całym kraju. Doskonale oddaje to film Rolanda Joffe pod tytułem „Pola Śmierci”. Produkcję nagrodzono 3 Oscarami i 13 innymi prestiżowymi nagrodami filmowymi. Jak Kambodża wygląda współcześnie? Kraj i jego mieszkańcy bardzo powoli goją rany i budzą się do życia. Nie zapomniano tu o tragedii XX wieku. Historia jest wciąż świeża i nieodległa. Ogrom okrucieństwa, jaki dotknął to państwo można zobaczyć m.in. w szkole Tould Sleng zlokalizowanej w stolicy kraju. To liceum, które w latach 1975–1979, zostało przekształcone w więzienie i miejsce tortur. Szkolne klasy pozostały od tamtej pory niezmienione i stanowią dziś ważne muzeum ludobójstwa. Widać w nich jeszcze ślady krwi i narzędzia tortur. Na ścianach znajdują się setki zdjęć ofiar. Po tym okrutnym zderzeniu z nie tak odległą przeszłością, wychodzimy na gwarne ulice, pełne aut, dźwięku klaksonów i biegnących ludzi. Głównie młodych ludzi, naszych rówieśników. Społeczeństwo Kambodży odradza się na nowo. Połowa mieszkańców ma mniej niż 20 lat. Pomimo traumy, jaką Kambodża przeszła w latach 70. XX wieku, kult pracy jest tutaj nadal wszechobecny. Aby przeżyć, trzeba pracować. Robią to więc nawet małe dzieci, które powinny siedzieć w szkolnych ławkach. Choć 96% z nich zaczyna szkołę, kończy ją mniej niż połowa. Jednak edukacja to kolejny temat rzeka. Mniej znane gesty dłoni – przykłady i ich znaczenie. Których używać, których lepiej unikać? Gestów dłoni używamy na co dzień jako dodatku do słów. Niekiedy jednak, szczególnie podczas zagranicznych podróży, mogą przysporzyć nam sporo kłopotów. I to całkowicie nieświadomie. 5 ciekawostek o Kambodży Angkor Wat to największa budowla o przeznaczeniu religijnym na świecie. Świątynia znajduje się na powierzchni ponad 400 hektarów. Angkor Wat znalazł się również na fladze Kambodży. Kambodża to jeden z niewielu państw na świecie, w których nie ma ani jednego McDonald'sa. Kambodża jest jednym z najbardziej gay friendly społeczeństw w Azji. Jak się przypuszcza, choć nie zostało to nigdy oficjalnie potwierdzone, gejem jest również urzędujący król Kambodży Norodom Sihamoni. 95% mieszkańców kraju wyznaje buddyzm. Turystyka to 2. najważniejsze źródło dochodu Kambodży.
Początek maja oficjalnie uznać można za rozpoczęcie sezonu urlopowego. Najwyższy czas zaplanować długi weekend majowy. Jaka będzie twoja majówka?
W tym artykule: Majówka na dłużej niż tydzień Weekend majowy w odwiedzinach u sąsiadów Bezpieczna majówka. Przezorny zabezpieczony kartą Długi weekend majowy w Polsce Sierpień to miesiąc na który przypada największa liczba wyjazdów. Mimo tego spora część urlopowiczów, spakuje walizki i na dłuższy wypoczynek uda się już w maju. Korzystając z wolnego Polacy głównie wybiorą się na zagraniczne wyjazdy do ciepłych krajów. Natomiast ci bardziej zapracowani prawdopodobnie zdecydują się na ekspresowe wyjazdy do europejskich stolic. Tegoroczny majowy weekend, podobnie jak w ubiegłym roku wyjątkowo sprzyja podróżującym. Wystarczy wziąć już jeden dzień wolnego we wtorek, żeby majówka trwała cztery dni. Wiele osób weźmie wolne jeszcze wcześniej, bo już w piątek lub nawet w czwartek. Inni wydłużą urlop po 3 maja. Dzięki takiemu porządkowi dat na popularności zyskują kilkudniowe wyjazdy zagraniczne. Majówka na dłużej niż tydzień W czasie, gdy temperatura w Polsce nie jest jeszcze zbyt wysoka, majowy wyjazd stanowi znakomitą okazję do odpoczynku w sprzyjającym klimacie. Turystów w kurortach nadal nie jest zbyt dużo, a temperatura nie osiąga jeszcze takich wartości jak w szczycie sezonu. Nadal popularnością cieszą się oferty wyjazdu do Egiptu – kurorty takie jak Sharm el Sheikh, Hurghada, Marsa el Alam. Ceny zorganizowanego wyjazdu, gdzie zawsze możemy liczyć na dobrą pogodę zaczynają się już od 1 500 zł. Na wypoczynek w Turcji wydamy około 2 300 zł, nieco więcej wydamy przy zorganizowanej wyprawie na Rodos, czy na Majorkę. Podczas majówki niezmiennie Polacy latają również na południe Europy. W Bułgarii koszt pobytu w trzygwiazdkowym hotelu w wyniesie urlopowicza około 400 - 500 złotych za osobę, w Chorwacji około 900 zł. W wielu wypadkach korzystniejszym finansowo rozwiązaniem jest zrezygnowanie z usług tradycyjnych biur podróży. Turyści stawiają również na mniej popularne europejskiej kierunki. Przykładowo w Albanii zobaczymy zapierające dech widoki i piękne plaże Riwiery Albańskiej. Pozytywnie zaskoczą również atrakcyjne ceny kilkudniowego pobytu. Całkowity koszt tygodniowego pobytu w jednym z nadmorskich kurortów może wynieść nawet do 40 proc. mniej niż przykładowo we Włoszech. Podobnie będzie w Rumunii. Wyjeżdżając na majówkę za granicę warto już teraz pomyśleć o walucie, jaka będzie nam potrzebna podczas wyjazdu. – Wybierając się do np. egzotycznych krajów najlepiej kupić w Polsce euro lub dolary amerykańskie, ponieważ wymiana złotówek na każdą inną walutę, z powodu wysokich marż, na miejscu jest nieopłacalna. Natomiast największym kosztem wymiany walut, który ponoszą wyjeżdżający jest tzw. spread, czyli różnica między kursem kupna, a kursem sprzedaży, dlatego warto poszukać takich rozwiązań, które pozwolą go zmniejszyć lub wyeliminować – wyjaśnia Dagmara Malinowska z platformy walutowej Walutomat.pl. Weekend majowy w odwiedzinach u sąsiadów Bardziej zapracowanym do dyspozycji pozostaje czterodniowy weekend, który może stać się pretekstem do krótkiego wyjazdu do jednego z europejskich miast. W kosmopolitycznym Berlinie, urokliwej Pradze, zaskakującym Wilnie, czy nieco mniej popularnej, ale równie interesującej Bratysławie podróżujący zawsze znajdzie szereg atrakcji. – Ze stolicy Słowacji prowadzi już bardzo prosta droga ku Budapesztowi, lub w zupełnie przeciwnym kierunku – do Wiednia. Dojazd do sąsiadujących z Polską stolic nie zajmuje dużo czasu, a pośród bogatej oferty noclegowej każdego z miast można znaleźć hotel na każdą kieszeń – komentuje Marco Brinkmann. W zależności od formy transportu kilkudniowy pobyt w jednej ze stolic to koszt rzędu ok. 700-1500 zł. Wydatki na miejscu zależą głównie od zasobności portfela turysty i jego mniej lub bardziej wyszukanych potrzeb. Wbrew pozorom, tego typu wyjazd nie łączy się z poniesieniem dużych kosztów, natomiast na pewno zagwarantuje ciekawą przygodę, a przede wszystkim zasłużony odpoczynek. Bezpieczna majówka. Przezorny zabezpieczony kartą Z roku na rok podróżujący coraz szybciej zaczynają przygotowania do wyjazdów. Nic w tym dziwnego, skoro właśnie wtedy szansę na zakup biletu w promocyjnej cenie jest dużo większa niż podczas szczytowego momentu sezonu. Warto przypomnieć, by za przelot, rezerwację hotelu czy wynajem samochodu zapłacić kartą. Dzięki temu konsument otrzyma gwarancję zwrotu poniesionych kosztów tak zwany chargeback w razie gdyby pośrednik nie wywiązał się ze swoich zobowiązań. – W przypadku gdy płacimy kartą i gdy dany pośrednik nie wywiązał się z oferowanej usługi, podróżujący może udać się do banku, który wydał mu kartę płatniczą i zgłosić pisemną reklamację, że dana usługa nie została zrealizowana np. z powodu bankructwa danego przedsiębiorstwa. W przypadku niewykonania usługi (na przykład odwołanie lotu) należy załączyć bilet lotniczy i dokument z lotniska potwierdzający, że lot się nie odbył – wyjaśnia Jakub Michalski, prawnik z kancelarii Fortuna, Szczepaniak i Wspólnicy. Bank po otrzymaniu takiego zgłoszenia, ma obowiązek napisać do centrum rozliczeniowego, które prowadziło transakcję, by zwróciło pobrane od klienta pieniądze poprzez obciążenie rachunku przedsiębiorstwa taką kwotą, jaką wpłacił klient. – Jeśli ta operacja się powiedzie, klient z powrotem otrzyma środki na rachunek osobisty – dodaje. Długi weekend majowy w Polsce Mimo że w majówkę pogoda w Polsce nie jest pewna, wiele osób i tak zostanie wypoczywać w naszym kraju. Jak zorganizować czas nas miejscu? Nie musimy wyjeżdżać za granicę, żeby spędzać czas ciekawie i aktywnie. Aby przeżyć przygodę wystarczy rower. Propozycja dla osób z Mazowsza i okolic to szlak rowerowy dookoła Puszczy Kampinoskiej. Cała trasa ma ok. 130 km. Jej przejechanie zajmuje od 1 do 3 dni. To zależy od tego, w jakiej jesteśmy kondycji i czy ogranicza nas czas. A może city break w jednym z polskich miast? Majówka we Wrocławiu to świetny pomysł na wypoczynek zarówno dla par, jak i całych rodzin. Kraków i Gdańsk także polecają się na weekend majowy. A jeżeli chcesz poznać mniejsze miejscowości, zaplanuj wycieczkę na Lubelszczyznę. Puławy, Nałęczów i Kazimierz Dolny tworzą tam wyjątkowy trójkąt turystyczny.
Roztocze i jego atrakcje. Co warto zobaczyć w krainie aktywnego wypoczynku?
Powiedzieć, że czeka tu na was wiele, to jakby nic nie powiedzieć. Roztocze, położona na Wschodzie Polski kraina, skrywa całe mnóstwo przyrodniczych atrakcji. Przeczytajcie, jakie miejsca warto zobaczyć, wybierając w tamte rejony.
W tym artykule: Atrakcje Roztocza Co warto zobaczyć na Roztoczu? Szlaki rowerowe na Roztoczu Gdzie zatrzymać się na Roztoczu? Roztocze, czyli prawdziwy raj dla miłośników aktywnego wypoczynku. To nie tylko kilometry szlaków pieszych i rowerowych, ale także unikatowe krajobrazy dziewiczej, roztoczańskiej przyrody. Nic więc dziwnego, że łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem kraina od lat cieszy się dużą popularnością wśród turystów i jest obowiązkowym punktem wyprawy po wschodniej Polsce. Szukacie pomysłu na wycieczkę? Oto najciekawsze zamki na lubelszczyźnie Z punktu widzenia turysty, województwo lubelskie to jeden z najatrakcyjniejszych obszarów w Polsce. Nie brakuje tam atrakcji, które na długo pozostają w pamięci. Piękne parki narodowe i kraj... Atrakcje Roztocza Roztocze to region wręcz stworzony do aktywnego wypoczynku. Większość atrakcji dopasowana jest do zróżnicowanych wymagań turystów. Znajdą tu coś dla siebie zarówno miłośnicy turystyki pieszej, jak i poszukiwacze mocnych wrażeń. Region oferuje mnóstwo atrakcji przez okrągły rok. Miłośnikom dwóch kółek do gustu przypadnie szczególnie Centralny Szlak Rowerowy Roztocza, który jest główną trasą rowerową regionu. Prowadzi przez najciekawsze miejsca Roztocza w Polsce i na Ukrainie. Podzielony jest na trzy główne odcinki: Kraśnik – Zwierzyniec, Zwierzyniec – Hrebenne, Hrebenne – Lwów i daje możliwość obejrzenia różnorodnej rzeźby terenu, ciekawej szaty roślinnej oraz występujących tu zabytków kultury. Polska Organizacja Turystyczna uznała go najlepszym produktem turystycznym 2004 roku. Co warto zobaczyć na Roztoczu? Planując wyprawę na Roztocze, nie sposób pominąć Narola i Zwierzyńca. Korzystne położenie czyni bowiem z tych miejscowości idealne bazy wypadowe dla tych, którzy chcą odpocząć wśród roztoczańskiej zieleni. Walory turystyczne są tu wręcz idealne dla osób preferujących turystykę pieszą, rowerową czy konną. Każdy znajdzie tu coś dla siebie – ścieżki poznawcze, piesze szlaki turystyczne i urozmaicone trasy rowerowe. Nie można również pominąć wielu tras idealnych do spływów kajakowych, przejażdżek bryczką czy kuligów. Korzystny, prozdrowotny mikroklimat, nieskazitelnie czyste powietrze i walory przyrodnicze wynikające z położenia wśród kompleksów leśnych, zachęcają do uprawiania aktywnej turystyki w Zwierzyńcu. Odwiedzający mogą skorzystać z kąpieliska na stawach „Echo”, wypożyczalni sprzętu pływającego nad zalewem w Rudce, czy spływów kajakowych po Wieprzu. 6 najlepszych tras kajakowych w Polsce Meandrujące rzeki, gęste lasy, do tego wszechobecna cisza. Z dala od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą. Kajaki to świetny pomysł na weekend! Szlaki rowerowe na Roztoczu Można także wypożyczyć rowery oraz pojeździć konno. Szczególnie polecana jest trasa rowerowa do Florianki – to łatwa droga, dogodna dla wypraw rodzinnych, przebiegająca przez tereny Roztoczańskiego Parku Narodowego. Przez gminę przebiegają również piękne i doskonale oznaczone szlaki piesze, w tym Szlak Krawędziowy Roztocza, Roztoczański Szlak Centralny, Szlak im. A. Wachniewskiej oraz Szlak Łącznikowy (wariant Szlaku Centralnego). Dodatkowo do wędrówek zachęca 9 ścieżek poznawczych. Także Narol jest idealnym miejscem na wycieczki piesze i rowerowe. Urozmaicone i dosyć łagodne trasy nadają się dla turystów w każdym wieku. Na terenie gminy wytyczonych zostało 6 tras rowerowych o łącznej długości 120 km. Trasy poprowadzono drogami o niewielkim ruchu samochodowym, przebiegającym przez urokliwe okolice. Warte uwagi są również ścieżki przyrodnicze, w tym m.in. ścieżka „Bukowy Las” usytuowana na terenie rezerwatu „Las Bukowy” pod Narolem, położonego w obrębie Parku Krajobrazowego Puszczy Solskiej oraz wytyczone w Południoworoztoczańskim Parku Krajobrazowym ścieżka „Kobyle Jezioro” prowadząca przez torfowiskowy rezerwat „Źródła Tanwi” oraz pieszo-rowerowa ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza „Źródła Tanwi”. Niewątpliwą atrakcją gminy są również organizowane na Tanwi spływy kajakowe. Magurski Park Narodowy – perła Beskidu Niskiego. Najpiękniejsze atrakcje, zabytki i szlaki Magurski Park Narodowy to idealne miejsce dla osób, które chcą odpocząć od cywilizacyjnego zgiełku. To jeden z nielicznych obszarów w Polsce, który wciąż jeszcze nie został skażony maso... Gdzie zatrzymać się na Roztoczu? Roztocze dysponuje dobrze rozwiniętą bazą noclegową i gastronomiczną. Turyści mogą wybierać spośród ośrodków wypoczynkowych, pensjonatów, zajazdów, pól biwakowych, campingów oraz kwater prywatnych. W samym Zwierzyńcu do dyspozycji jest około 2500 miejsc noclegowych w różnych obiektach, zaś oferta noclegowa Narola i okolic to hotel, dwa schroniska turystyczne, ośrodki rekreacyjno-wypoczynkowe i gospodarstwa agroturystyczne. Beskid Niski jakiego nie znacie. W czym tkwi fenomen tego miejsca? Większość z nas zapewne kojarzy Beskid Niski z licznymi szlakami turystycznymi i trekkingowym rajem dla miłośników pieszych wypraw. Na tym jednak nie kończą się atrakcje i wyjątkowość t...
Wyspa Naksos – atrakcje i zwiedzanie greckiej stolicy marmuru
Wyspa Naksos, jedna z wielu wchodzących w skład archipelagu Cyklad, jest nazywana jego perełką. Na to miano zasłużyła dzięki artystycznym cudom, wykonywanym z pozyskiwanego tu marmuru.
W tym artykule: Wyspa Naksos - marmurowa sztuka Wyspa Naksos - kult Dionizosa Atrakcje wyspy Naksos - mało znany turystyczny raj Wyspa Naksos - jak tu dotrzeć? Wybierając się na zwiedzanie wysp greckich wyselekcjonowanie tych, które bezwzględnie należy odwiedzić może przyprawić o zawroty głowy. Wysp na morzu Egejskim jest po prostu multum, bo około sześć tysięcy. Ten artykuł ma za zadanie pomóc wybrać spośród tego bogatego repertuaru, nie kryjąc swojej stronniczości. Spośród archipelagu Cyklad zaliczanych do „pereł” Grecji największą wyspą jest Naksos. To też jedna z najpiękniejszych i jeszcze mało znanych wysp Morza Egejskiego. Wysokie góry, żyzne doliny, malownicze wioski i nadmorskie krajobrazy, decydują o charakterze tej wyspy. Do tego marmurowe rzeźby: Sfinks z Naksos, Kolos Naksyjczyków, czy słynne marmurowe figurki bóstw. Okazuje się, że Naksos to zagłębie greckiego marmuru. Surowiec ten do dziś dla mieszkańców stanowi jeden z najtańszych materiałów budowlanych. Dlatego też zdobi spacerowe bulwary i wnętrza wielu domów. Marmurowa sztuka Wyspa Naksos - marmurowa sztuka W starożytności Naksos było jednym z najważniejszych ośrodków rzeźbiarskich na wyspach Morza Egejskiego. Pochodzący stąd biały marmur już w III tysiącleciu p.n.e., był ulubionym surowcem ówczesnych artystów. Znanymi dziełami z tego regionu są, ufundowany przez mieszkańców, Sfinks z Naksos, Kolos Naksyjczyków – przedstawiający Apollina, czy słynne w całym kraju marmurowe figurki bóstw. Dużą rolę w formowaniu tzw. szkoły naksyjskiej, odgrywały posągi kurosów, czyli tworzone w okresie archaicznym rzeźby przedstawiające stojącego, młodego mężczyznę. Posągi miały kolosalne wymiary. Za wizytówkę wyspy uważa się pomnik Portara, którego nazwa tłumaczona jest jako ,,ogromne drzwi”. To marmurowe dzieło jest jedyną pozostałością po świątyni Apolla, wybudowanej w VI w. p.n.e. podczas panowania tyrana Lygdamisa. Jako kolebka starożytnej sztuki i ośrodek rzeźbiarski, Naksos do dziś jest chętnie odwiedzane przez miłośników historii i kultury. Wyspa Naksos - kult Dionizosa Na marmurową wyspę przybywają nie tylko wielbiciele sztuki, ale także fani mitologii i miłośnicy biesiad. Naksos przyciąga turystów, którzy chcą skosztować lokalnych win i tamtejszego, wyjątkowego specjału – cytrynowego likieru kitron. Według mitologii greckiej, wracający do Aten Tezeusz, zabrał ze sobą piękną Ariadnę, lecz z rozkazu Dionizosa po drodze pozostawił ją na wyspie Naksos. Bóg wina zakochał się w niej i tam pojął za żonę. Motyw ten został utrwalony m.in. przez Richarda Straussa w operze ,,Ariadna na Naksos”. Ze względu na mitologiczną genezę, ale także niezwykle żyzną glebę, Naksos uważa się za ośrodek kultu Dionizosa i uprawy wina. Mieszkańcy wyspy Naksos kontynuują dawne tradycje i oferują doskonałe trunki z lokalnych winiarni. W odróżnieniu od pozostałych wysp Cyklad, Naksos określana jest mianem ,,zielonej”, ponieważ słynie z uprawy oliwek, winogron i cytrusów. Z tych ostatnich produkuję się kitron, napój alkoholowy o przyjemnie słodkim, cytrusowym smaku. Proces jego powstawania można śledzić w lokalnej destylarni Valindras w miejscowości Halki. Warto także skosztować tutejszych win, które były kiedyś uważane za antidotum na złamane serca. Atrakcje wyspy Naksos - mało znany turystyczny raj Turystów odwiedzających wyspę z pewnością urzekną malownicze widoki, krystalicznie czysta woda i piękne, piaszczyste plaże. Ze względu na silne wiatry i piękne zatoki, wyspa jest doskonałym miejscem dla fanów sportów wodnych i nurkowania, głównie miłośników windsurfingu i kitesurfingu. Najchętniej wybierane plaże to słynna Agios Prokopis z przejrzystą wodą i miękkim, jasnym piaskiem, oraz ogromna plaża Plaka. Dno morza obfituje w rafy koralowe, zróżnicowaną faunę i wraki statków. Głównym ośrodkiem wyspy jest miasteczko portowe Chora (in. Naksos City), które wypełnia gwar turystów i lokalnych sklepikarzy. W odróżnieniu od sąsiednich wysp, przyciągającej rzesze turystów i gwiazd Santorini czy słynącej z nocnego życia Mykonos, Naksos wydaje się jeszcze nieodkrytym skarbem na mapie greckich wysp. Aby poznać czar starożytnych zabytków, zobaczyć olbrzymie marmurowe posągi, posmakować wyjątkowego likieru cytrynowego w pełnym, greckim słońcu, trzeba koniecznie odwiedzić wyspę Dionizosa. Jak podaje Travelplanet.pl, tygodniowy pobyt na wyspie w to koszt od ok. 2 tys. zł za osobę. Wyspa Naksos - jak tu dotrzeć? Do Naksos można dotrzeć zarówno samolotem jak i promem z portu w Pireusie. Istnieje jednak też inne wyjście. Ze względu na przepełnione turystami samoloty i promy, Grecy wolą przypływać na wyspę katamaranami. Wyposażony w nowoczesny silnik, katamaran można wypożyczyć w Atenach i dostać się na wyspę w chmurze piany z morskich fal.
Zaglądamy na talerze Gruzinom! Zobacz, co tu znajdziemy.
Poznaj gruzińskie smaki!
Pary, które podróżują, mają udane życie intymne
Mamy dobrą wiadomość, dla tych, którzy lubią wspólnie podróżować: z danych zebranych przez US Travel Association wynika, że pary, które razem wyjeżdżają, mają bardziej satysfakcjonujące życie seksualne oraz zdrowszy związek.
W ankiecie wzięło udział 1100 osób. Ostateczne wyniki wykazały, że podróżowanie to idealny sposób na podgrzanie atmosfery w związku. Powód? Podczas wyjazdów, wreszcie jest czas na to, by na spokojnie porozmawiać, wybrać się na wspólny spacer, zjeść romantyczną kolację i razem przeżyć coś nowego. Jesteśmy też z dala od codziennych kłopotów, obowiązków, napiętego grafika i rutyny. – To, o czym do tej pory mówiło się na zasadzie anegdoty, teraz zostało poparte danymi, jakie udało nam się uzyskać na podstawie badań: podróżowanie ma pozytywny wpływ na związki - mówi Roger Dow, przewodniczący US Travel Association. – Pary, które wspólnie podróżują mają szczęśliwsze i zdrowsze związki niż te, które tego nie robią – dodaje. Co konkretnie wnoszą do naszego związku wspólne podróże? Wyjazdy we dwoje sprawiają, że dłużej mamy „motyle w brzuchu”. 83% ankietowanych, którzy decydują się na podróżowanie z partnerem, twierdzi, że za sprawą wspólnych wyjazdów można dłużej utrzymywać związek w ekscytującej fazie. Z kolei 72% przyznaje, że dzięki temu ich relacje zostają w ten sposób na nowo rozbudzone. Od prezentów wolimy wyjazd na weekend. Okazuje się, że to wcale nie biżuteria czy inna tego rodzaju niespodzianka najbardziej ucieszy partnera. Aż 63% ankietowanych odpowiedziało, że najlepszym prezentem od ukochanej osoby jest wspólny wypad, nawet na kilka dni. Żaden inny prezent nie podziała tak dobrze na związek. Wspólne podróżowanie oznacza lepszy seks. Aż 77% ankietowanych, którzy regularnie wybierają się na wspólne wyjazdy, przyznaje, że ma bardzo udane życie seksualne, przy czym liczba zadowolonych ze spraw łóżkowych par, które nie podróżują, jest nieco mniejsza i wynosi 63%. Co więcej, 28% osób biorących udział w badaniu przyznaje, że ich życie seksualne poprawiło się właśnie za sprawą wspólnych wyjazdów. W celu zweryfikowania wyników badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, sami zapytaliśmy o zdanie Arkadiusza Bilejczyka, psychologa klinicznego i seksuologa: – Każda zmiana otoczenia wpływa bardzo korzystnie na związek, dlatego poza domem i sypialnią, do której tak przywykliśmy, często mamy ochotę na seks, a już na pewno wspólne wyjazdy są dobrym katalizatorem: nie jesteśmy zestresowani, nie myślimy o pracy ani o tym, w co ubrać dziecko do szkoły. Do tego zmienia się otoczenie: zdarza się, że w hotelowym pokoju czujemy się tak, jak na jednej z pierwszych randek – dodaje. Na podstawie badań opublikowanych przez BBC News.
5 dań, których musisz spróbować w Jerozolimie
1. Bajgle fot. Getty Images To bułki z dziurką w środku, które zostały wymyślone w Krakowie w XVII wieku. Podobno gminy żydowskie obdarowywały nimi kobiety, które urodziły dziecko - wierzono bowiem, że ich charakterystyczny kształt i kolor zapewni młodemu człowiekowi szczęście. Potem bajgle zrobiły zawrotną karierę, między innymi w Nowym Jorku, gdzie wciąż są jedną z najchętniej kupowanych bułek. 2. Falafel fot. Getty Images Czyli smażone kotleciki z ciecierzycy lub bobu z sezamem i przyprawami. Często podawany w picie z marynowanymi warzywami i pikantnymi sosami, jako wegetariański wariant kebaba. Choć jego wymyślenie przypisuje się egipskim Koptom dziś to narodowy fast food Izraela. 3. Maca fot. Getty Images To tradycyjne, płaskie pieczywo jedzone podczas Paschy - najważniejszego święta żydowskiego, które upamiętnia wyzwolenie Izraelitów z niewoli Egipskiej. Obowiązuje wówczas zakaz spożywania produktów zbożowych zrobionych na zakwasie. 4. Hummus fot. Getty Images To dip z ciecierzycy połączonej z oliwą, pastą sezamową, z dodatkiem soku z cytryny i przypraw. Dziś to narodowe danie Izraela, które weszło do codziennego menu, podawane zarówno do mięs, jak i produktów wegetariańskich. Idealnie sprawdza się jako pasta do chlebków pita. Podobno w Izraelu zjada się go dwa razy więcej niż w otaczających go krajach arabskich. 5. Szakszuka fot. Getty Images Czyli "wszystko zmiksowane", to danie z jajek podawanych na pierzynce z pomidorów usmażonych z czosnkiem, cebulą z dodatkiem przypraw takich jak chili, kumin, pieprz z dodatkiem świeżej natki pietruszki. Porządna dawka białka i energii na cały dzień serwowana obowiązkowo w rondlu lub na żeliwnej patelni z jasnym pieczywem.
Andaluzja: Kraina tysiąca i jednej nocy. Tu spotykają się kultury
Andaluzja to skrzyżowanie wschodu i zachodu, tysiące lat historii i najsłynniejsze fiesty w całej Hiszpanii.
Podróż na wschód Grenada stoi na kulturowym rozdrożu. Przytulone do zboczy Sierry Nevady miasto przez ponad osiem stuleci było bastionem mauretańskich rządów i sercem arabskiego państwa Al-Andalus. Tutaj także, na krótko przed wyruszeniem Kolumba do Indii, skończyło się islamskie panowanie w Europie. Symbolem późniejszych czasów jest imponująca katedra Santa María de la Encarnación. Zaplanowana jako triumf królowej Izabeli Katolickiej, stoi – jak większość andaluzyjskich kościołów – na fundamentach dawnego meczetu. Kamienną świątynię otacza chaos orientalnego bazaru. Dziesiątki straganów z tkaninami z Maroka i tęczowymi szklaneczkami do herbaty sprawiają, że w mgnieniu oka przenoszę się na Wschód. Orientalne akcenty najlepiej jednak odkrywać po drugiej stronie alei Gran Vía. Ze względu na dziesiątki arabskich knajpek mieszkańcy znają to miejsce jako Calle de las Teterías, czyli ulicę Herbaciarni. Z okien sklepików kuszą góry pistacjowych słodyczy ociekających miodem. Po malutkie sezamowe obwarzanki wyjęte przed chwilą z pieca od razu ustawia się kolejka. Ulica Herbaciarni to brama labiryntu Albayzínu – dzielnicy arabskiej. Przez okienka w drewnianych bramach przyglądam się bujnym zaroślom cármenes – ogrodów otaczających zamożniejsze andaluzyjskie domy. Brukowane uliczki unikają kątów prostych, raz po raz wchodzę na udekorowane fontannami placyki. Na białych murach czytam orientalnie brzmiące nazwy ulic, wypisane na ceramicznych kafelkach azulejos. Grenada, studenckie miasto, słynie z tradycji darmowych tapas, czyli przekąsek podawanych do napojów w praktycznie każdym barze. O ile w innych miastach tapas to miseczka fistaszków, w Grenadzie za cenę drinka można spróbować najlepszych andaluzyjskich smaków. Grillowane bakłażany z miodem, kanapki z pikantnym chorizo, trójkąty ziemniaczanej tortilli to doskonałe dodatki do mocnego miejscowego wina. Gdy późnym wieczorem po kilkugodzinnym koncercie wracamy, plac Mirador San Nicolás nadal jest pełen ludzi. Ktoś gra na gitarze, goście restauracji dopijają drinki, wszyscy siedzą zwróceni w stronę podświetlonych murów tysiącletniej twierdzy Alhambry. Po arabsku oznacza to „czerwony zamek”. Za murami kryją się tarasy chłodzone strumieniami wody, podcienia, fontanny i rzeźbione sklepienia. Zgodnie z muzułmańską tradycją otaczające pałace ogrody Generalife miały być tak przyjemne, by mogły wyobrażać muzułmański raj, przedstawiany jako niebiański ogród. Białe miasta Ernest Hemingway pisał, że jest tylko jedno miejsce w Hiszpanii, gdzie powinno się spędzić miesiąc miodowy: usytuowana na skraju przepaści Ronda. Ronda jest jednym z dziesiątków andaluzyjskich białych miasteczek, których historia sięga czasów arabskich. Śnieżnobiałe zabudowania miasteczka wznoszą się po obu stronach 120-metrowego wąwozu. Kamienny most Puente Nuevo spina ściany klifów, łącząc starą i nowszą część miasta, powstałą po podboju arabskiej osady w czasie rekonkwisty. Ślady arabskiej przeszłości widać na każdym kroku. Dziedziniec pałacu Mondragón okalają podcienie z łukami w kształcie podkowy, dzwonnica kościoła jest przerobionym minaretem. Zatrzymuję się na dłużej w Casa del Rey Moro, czyli Domu Mauretańskiego Króla, z którego 365 schodów podziemnego korytarza wiedzie na dno kanionu. Korytarz miał umożliwić zaopatrzenie w wodę z rzeki w czasie oblężenia. Z tajemnego zejścia korzystały także córki arabskich władców, które mogły zażywać kąpieli z dala od ciekawskich oczu. Ronda jest sercem stricte hiszpańskich tradycji. Plaza de Toros, najstarsza arena korridy w Hiszpanii, to kolebka współczesnej sztuki walk z bykami. Pochodzący z miasteczka Francisco Romero ustalił obowiązujący do dziś kodeks zasad, a jego wnuk Pedro został jednym z najsłynniejszych toreros w historii. Do dziś w pierwszych dniach września odbywa się w Rondzie słynna Corrida Goyesca: uczestnicy walczą w strojach z stylizowanych na XIX-wieczne, a kostiumy projektują największe domy mody. Wydaje się, że po wizycie w Rondzie nic mnie już nie zaskoczy, ale kiedy staję wreszcie na wieży, nie mogę złapać tchu, trochę ze zmęczenia, choć przede wszystkim z zachwytu. Białe ściany i czerwone dachy, oliwkowozielone wzgórza, a na samym dole wody jeziora to niezwykły krajobraz Andaluzji, zupełnie innej od hałaśliwych kurortów wybrzeża.
Paralotniarstwo: "Żaden inny sport tak nie zbliża do odwiecznego marzenia o lataniu"
Kto może latać na paralotni? Gdzie i kiedy latać? Zebraliśmy najważniejsze informacje dla wszystkich, którzy marzą o rozpoczęciu przygody z paralotniarstwem.
Leżąc na trawie w ciepły dzień, zapewne nie raz zdarzyło ci się obserwować krążące wysoko ptaki. Jeśli choć przez chwilę przyszło ci na myśl, żeby się z nimi zamienić, masz szansę poszybować tak jak one. Nie wierzysz? Zejdźmy zatem na ziemię. W Polsce nie brakuje dobrych miejsc do rozpoczęcia przygody z paralotniarstwem. Zanim kupisz swoje pierwsze skrzydło, lepiej skorzystaj z tego, które dostaniesz na kursie – bez jego ukończenia ani rusz w przestworzach. Przenigdy nie wolno latać na własną rękę, jeśli nie chce się skończyć jak Ikar. Jak wybrać zatem kurs? – Osobom mieszkającym w górach lub niedalekim sąsiedztwie polecam zgłoszenie się do jednej ze szkół paralotniowych w okolicy. Od Bieszczadów po Karkonosze jest ich bardzo wiele, większość bardzo dobrych i prowadzonych przez doświadczonych fachowców – mówi Mariusz Wiśniowski, paralotniowy mistrz Polski 2013. Na szczęście osoby mieszkające na nizinach nie muszą się czuć poszkodowane. Szkolenia odbywają się również z użyciem wyciągarek, więc warto zapytać w lokalnych aeroklubach. – Czas potrzebny na zrobienie pierwszego etapu kursu, przy dobrej pogodzie, to zwykle kilka dni, ale według mnie idealnym rozwiązaniem jest połączenie tygodniowego urlopu z kursem – tłumaczy Mariusz Wiśniowski. Ręce do góry Pierwszy etap szkolenia obejmuje teorię i praktykę, czyli 20 samodzielnych zlotów z góry o małym przewyższeniu. W tym celu wykorzystuje się prądy powietrza łagodnie omiatające zbocze. – Dla mnie najtrudniejsze były samodzielne starty i związany z nimi stres. Przestawienie się na samodzielne latanie, bez czujnego oka instruktora, znacznie zwiększa ryzyko podjęcia złej decyzji. Dlatego nigdy nie latałam sama, zawsze pytałam lokalnych pilotów, czy uważają, że warunki są dla mnie odpowiednie, prosiłam o pomoc przy starcie – mówi Jolanta Bryzek, która ma za sobą dwa sezony w powietrzu. Większość niebezpiecznych sytuacji i błędów powstaje podczas zbyt gwałtownych manewrów i reakcji, w sytuacjach kiedy paralotniarz nie stosuje się do wskazówek z kursu. Na stoku często słyszy się głośne pokrzykiwania instruktorów: „Ręce do góry!”. Zwykle ta prosta czynność ratuje tyłek, ponieważ poluzowanie linek skrzydła momentalnie równomiernie wypełnia je powietrzem i dodaje prędkości. Kroki w chmurach Drugi etap szkolenia obejmuje 10 lotów wysokich i dalszą część teorii. Kolejnym etapem jest egzamin państwowy składający się z dwóch części: teoretycznej i praktycznej. Miejsce i termin takiego egzaminu są ogłaszane na dyskusyjnej grupie paralotniowej oraz na stronie Stowarzyszenia Instruktorów Lotniowych i Paralotniowych. Z reguły odbywa się w okolicy znanych ośrodków paralotniowych, a bywa, że jest również łączony z kursem. Po jego skończeniu otrzymujesz Świadectwo Kwalifikacji, czyli lotnicze prawo jazdy. Od tej chwili nie musisz latać pod sokolim okiem instruktora. Koszt etapu to ok. 900 zł. Do lotów za granicą wymagana jest karta IPPI (rodzaj potwierdzenia umiejętności). – Dodatkowo zachęcam też do odbycia trzeciego etapu szkolenia w wysokich górach lub za granicą, np. w Alpach. Wprowadza on w loty termiczne, które są esencją latania na paralotni – radzi Mariusz Wiśniowski. W słoneczny dzień powietrze ogrzewa się szybciej na przykład nad lasami czy skałami i unosi się, tworząc słup ciepła. W takim powietrznym kominie można zataczać kręgi niczym ptak nawet przez kilkadziesiąt minut. Ale to już wyższa szkoła jazdy. Co czyha w powietrzu Paralotniarstwo oczywiście wiąże się z ryzykiem, ale uprawiane z głową i z zachowaniem zasad bezpieczeństwa stwarza mniejsze zagrożenie dla życia niż, powiedzmy, jazda samochodem do pracy. Duża część wypadków to efekt brawury. Śmiertelne zagrożenie stanowią druty wysokiego napięcia i splątanie linek. Zdarzają się złożenia skrzydła zwane klapą, spowodowane turbulencjami, które często występują na krawędzi kominów termicznych. Glajciarz ma do dyspozycji tzw. zapas, czyli spadochron ratunkowy, którego może użyć w sytuacji awaryjnej, kiedy nie da rady opanować skrzydła np. po jego złożeniu. Zapas trzeba mieć, ale lepiej nigdy nie być zmuszonym do jego użycia. – Nie ma co się wstydzić zejść z góry, odpuścić start, w sytuacji gdy warunki ci nie odpowiadają. Lepiej siedzieć na ziemi i marzyć o lataniu, niż lecieć i marzyć o tym, aby być na ziemi – przekonuje Mariusz Wiśniowski. Lotne przygody Glajciarze, po zrobieniu kursu, chętnie podróżują w poszukiwaniu nowych miejsc i doznań – zwykle po Polsce. Miejsca do latania, które warto polecić, to góry Żar i Skrzyczne. Można latać z klifów nad Bałtykiem, choć to już zabawa dla oblatanych pilotów ze względu na krótki start i kapryśne wiatry. Najlepsze miejsca do latania na paralotni: Europa: Dolina Sočy – Tolmin, Kobarid (Słowenia) – obecnie jedno z popularniejszych wśród Polaków miejsc na paralotniowej mapie Europy. Idealne na pierwsze przeloty, gwarantuje niesamowite widoki. Wiele alternatywnych zajęć, np. rafting, kanioning. Lendak (Słowacja) – startowisko o deniwelacji kilkudziesięciu metrów, bardzo dobre miejsce na pierwsze loty żaglowe i termiczne. Duże komfortowe lądowisko. Bassano del Grappa (Włochy) – uznawane za paralotniową mekkę. Idealne na szkolenie i pierwsze loty w termice. Znane z dobrych i stabilnych warunków pogodowych oraz zaplecza dla paralotniarzy. Lijak (Słowenia) – słoweńska alternatywa dla Bassano. Miejsce często organizowanych wyjazdów i kursów paralotniowych. Polska: Góra Żar – góra pozwala na wykonywanie lotów przy szerokim zakresie kierunków wiatru. Dla początkujących najlepszą opcją są starty na północ oraz na południe z tzw. półki. Panuje tu bardzo przyjemna glajciarsko-lotnicza atmosfera. Plus bardzo dobra infrastruktura. Skrzyczne – najwyższa góra, na której można legalnie uprawiać paralotniarstwo w Beskidach. Pozwala na starty przy wietrze z kierunku wschodniego i północnego. Świetna infrastruktura i kolejka na szczyt, choć podejście do lądowania jest troszkę bardziej wymagające niż na Żarze. Beskid Wyspowy – ciekawy geograficznie region, wiele startowisk (nie wszystkie nadają się dla początkujących) i sprawnie działające lokalne stowarzyszenie, które z pewnością zajmie się nowymi adeptami. Nasz ekspert: Mariusz Wiśniowski – mistrz Polski 2013. Latać na paralotni zaczął w czasie studiów na Politechnice Krakowskiej. W zawodach startuje od 2008 r. www.paralotniarz.com.pl
Jak przygotować się na ekstremalny maraton? Radzi człowiek, który biegał na Syberii
Udział w jednym z najtrudniejszych biegów na świecie wymaga szczególnego przygotowania. Ze względu na niebezpieczne warunki, wszystko musi być dopięte na ostatni guzik.
Za jeden z najtrudniejszych biegów na świecie uważany jest organizowany od 14 lat na Syberii Baikal Ice Marathon. Udział w nim jest mocno ograniczony (ok. 100 osób na obydwu dystansach półmaratonu 21 km 97,5 m i pełnego maratonu 42 km 195m) ze względu na problemy organizacyjne (np. dowóz uczestników na start, odebranie z mety). Atrakcją podczas maratonu jest "chrzczenie" zawodników przy pomocy symbolicznego pokropienia ich wódką na starcie. Ze względu na trudne i niebezpieczne warunki, organizacja biegu jest dopięta na ostatni guzik, a na trasie jeszcze nigdy nie wydarzył się wypadek. Mimo tego, że do Listwianki nie jest łatwo dotrzeć: z Polski trzeba najpierw dolecieć do Moskwy, następnie wsiąść w samolot do Irkucka, a stamtąd dojechać autobusem już bezpośrednio do miejscowości Listwianka, na Baikal Ice Marathon nie brakuje Polaków. Co więcej mają na swoim koncie liczne sukcesy. Radek Serwiński w 2013 roku ukończył Baikal Ice Marathon jako czwarty - to najlepszy wynik w historii naszego kraju. - Trasa jest tak wyczerpująca, że trzeba mieć ze sobą wiadro węglowodanów. Ja zabrałem 4 żele, 0,5l Energy+, wcześniej ładowałem się Vitargo, ale to wszystko znacznie za mało. Plułem sobie w brodę, że nie wziąłem 2 snickersów. Byłoby mniej dramatycznie, jeśli chodzi o morale na 35+km - mówi skromnie. Wcześniej, w 2011 roku, w pierwszej dziesiątce znalazło się aż 3 Polaków, a wśród nich trener Radka Serwińskiego - Jacek Gardener, który wiedział, jak ułożyć plan treningowy swojemu zawodnikowi, bo dwa lata wcześniej sam zmierzył się z tym wyzwaniem. Jacek początkowo był kolarzem Legii Warszawa, aktualnie jest trenerem biegów długich i czynnym zawodnikiem. Na czym polega największa trudność podczas tego maratonu? Na nieprzewidywalności. Można powiedzieć, że to największa atrakcja biegu. Warunki zmieniają się z godziny na godzinę. Startujesz: jest ślisko i lód, a zaraz później przed oczami zaczynają się piętrzyć śnieżne górki, w pewnym momencie czujesz, że pod nogami nie masz już lodu, tylko głęboki śnieg, wypiętrzają się wysokie kry. Zamarznięte jezioro cały czas pracuje, do tego ciągle zmieniają się wiatry. Na pewno czymś, co wyróżnia ten maraton na tle innych biegów, to także bardzo niska temperatura (w nocy -25 stopni Celsjusza, za dnia ok. -15). Jak się ubrać na tak nietypowy bieg? Warstwowo, na cebulkę, sporo ubrań na zmianę, na wypadek, gdy coś nam przemoknie. Dwie pary rękawiczek (jedne grubsze, drugie cieńsze), dwie pary skarpet (najlepiej jedne zwykłe, a drugie narciarskie), dwie warstwy bielizny termoaktywnej, kurtkę wiatroszczelną, czapkę w windstoperem, kominiarkę i bardzo ważne: okulary przeciwsłoneczne. Słońce odbijające się od białego śniegu jest bardzo niebezpieczne dla oczu. Najlepiej wyposażyć się w gogle, które dodatkowo będą chronić przed wiatrem. Jak jeść i pic na trasie, gdy wszystko zamarza? Przed startem warto zjeść więcej niż w przypadku tradycyjnych maratonów, w czasie których i tak jemy sporo. Podczas biegu w tak trudnych warunkach organizm potrzebuje jeszcze więcej energii niż podczas innego maratonu. W czasie samego biegu, są punkty żywieniowe (przekąski, napoje, a dla odważnych nawet wódka), ale nie jest ich zbyt wiele więc warto wyposażyć się w żele i iztotonik, a wszystko trzymać bliżej ciała, by nie zamarzło.
7 rad, jak przygotować się do biegu w górach
I tak będą zakwasy. By jednak milej wspominać górski bieg i uniknąć kontuzji, warto stosować się do kilku sprawdzonych reguł.
Wakacje w Chorwacji: wszystko, co musisz wiedzieć!
Planujesz wakacje w słonecznej Chorwacji? Oto, co warto wiedzieć, by podróż do niej była udana, a cały pobyt niósł ze sobą niezapomniane chwile.
Chorwacja dla turystów? Jako mieszkaniec Unii Europejskiej nie potrzebujesz wizy, by przebywać na terenie Chorwacji mniej niż 90 dni. Do przekroczenia granicy potrzebny będzie tylko paszport lub dowód osobisty. Środkiem płatniczym w Chorwacji jest kuna (HKR), dzieli się na 100 lip – w przeliczeniu to ok. 55 groszy. Coraz częściej ceny w restauracjach i hotelach w miejscowościach turystycznych podawane są również w euro i taką walutą można tam płacić. Zabierając w podróż psa lub inne zwierzę domowe należy posiadać dla niego specjalny dokument oraz zaświadczenie o szczepieniach. Chorwaci, ze względu na duży udział turystyki w PKB kraju, są bardzo pomocni przyjezdnym, a wielu z nich posługuje się sprawnie językiem angielskim lub niemieckim. Znajomość języka rosyjskiego także może być przydatna, pamiętajmy tylko, by pod żadnym pozorem nie mylić chorwackiego z serbskim – mimo podobieństw obie nacje dość mocno pilnują wyjątkowości swojej mowy. Samochodem do Chorwacji? 800 km dzielące nas od chorwackich granic można pokonać na różne sposoby. Sieć połączeń lotniczych pozwoli nam dostać się do Zagrzebia, Dubrownika czy Rijeki w najwyżej dwie godziny, jednak bilet nie należy do najtańszych. Nawet rezerwując z dużym wyprzedzeniem musimy liczyć się z wydatkiem rzędu minimum 600 złotych za osobę, nie licząc dalszych opłat związanych z transportem z lotniska. Niestety, nie możemy też liczyć na bezpośrednie połączenie kolejowe. Wybierając trasę przez Wiedeń wyjedziemy z Warszawy o godzinie 6:50, by dopiero przed 23 znaleźć się w Zagrzebiu, droga powrotna zajmie nam całe 24 godziny. Dlatego najlepiej dzielący nas dystans pokonać samochodem, zwłaszcza, że ten sposób lokomocji posiada więcej zalet niż tylko oszczędność pieniędzy i czasu. Podstawowa zaleta podróży do Chorwacji samochodem to swoboda poruszania się, zwłaszcza, że kraj ten posiada dobrze rozwiniętą sieć autostrad i dróg ekspresowych. Kwestia doboru trasy jest zależna od miejsca startu naszej podróży. Jadąc od wschodniej części kraju do wyboru mamy trasy: przez Słowację i Węgry oraz przez Czechy i Węgry. Natomiast ruszając od zachodniej strony możemy wybrać trasę przez Czechy, Austrię i Słowenię lub przez Słowację, Węgry i Słowenię. Średni czas podróży od polskiej do chorwackiej granicy wynosi ok. 9 godzin. Podróżując autem do Chorwacji, grzechem byłoby nie zrobić krótkiego przystanku w Budapeszcie (trasa „wschodnia”) lub Wiedniu (trasa „zachodnia”). Na granicach nie ma kontroli celnej, jednak służby celne i policja mogą zatrzymać nas na terenie kraju. Co ciekawe, zdarzają się kontrole służb policyjnych na wodzie, warto mieć to na uwadze przed wyjściem w morze. Należy wiedzieć, że autostrady w Chorwacji są płatne, ale za to podróż nimi jest bardzo przyjemna i komfortowa. W kraju tym nie obowiązują winiety, a opłaty ponosi się za konkretny odcinek oraz kategorię pojazdu. Dokonuje się ich w bramkach przy zjazdach z autostrady. Koszt pokonania 650 kilometrowego odcinka autostrady to 256zł, a najdroższy przejazd (do Zagrzebia) wynosi ok. 65 zł. Głodni pięknych widoków na strome zbocza i błękit Adriatyku muszą zjechać z drogi szybkiego ruchu i udać się nad główną trasę biegnącą przez nadmorskie miejscowości. Drogi te są miejscami bardzo kręte, a przez to niebezpieczne, ale urokliwe trakty możemy też pokonywać za pomocą roweru czy skutera. Przed wyjazdem warto zorientować się w aktualnych cenach paliw na większych stacjach w Chorwacji i po drodze do niej. Ceny w Chorwacji są jednak najczęściej zbliżone do cen w Polsce i również ostatnio znacząco spadły (4,60 - 4.70 za litr). Pamiętajmy: limity prędkości są identyczne jak w Polsce, dozwolony poziom zwartości alkoholu we krwi wynosi 0,5 promila. W Chorwacji nie ma obowiązku całorocznej jazdy na światłach mijania, jednak niezbędna będzie nam w samochodzie wyposażona apteczka, gaśnica (z ważną homologacją) oraz kamizelka bezpieczeństwa. Jeżeli poruszamy się camperem lub przyczepą campingową nie zapomnijmy o oryginale umowy najmu i ubezpieczeniu uwzględniającym ilość przewożonych osób. Wczasy w Chorwacji, czyli jak zaplanować urlop? Wypoczynek na plaży. Linia brzegowa Chorwacji liczy 6268 kilometrów, więcej niż w przypadku Hiszpanii czy Francji. Dlatego właśnie wypoczynek nad morzem jest najpopularniejszym sposobem spędzenia wolnego czasu. Chorwackie plaże są przeważnie kamieniste i żwirowe, choć zdarzają się też piaszczyste. Do najpiękniejszych plaż należy Zlatni Rat na wyspie Brac, Punta Rata w Makarskiej czy Bijeca w Medulini, ale praktycznie za każdym załomem wybrzeża znajdziemy piękną zatoczkę. Bardzo popularnym sposobem spędzania na nich czasu jest granie w siatkówkę plażową. Obowiązkowym wyposażeniem każdego plażowicza w Chorwacji są buty wodne, chronią nasze stopy przez jeżowcami, których wypełnione jadem kolce powodują silny ból i mogą być nawet niebezpieczne dla zdrowia. Buty pomogą nam także złapać przyczepność na śliskich kamieniach i ochronią skórę stóp przed porowatymi skałami. Plaże, zwłaszcza te większe, posiadają zakaz wprowadzania psów. Z myślą o turystach podróżujących ze swoimi pupilami, Chorwackie Ministerstwo Turystyki przygotowuje specjalne plaże dla posiadaczy zwierząt. Znajdziemy je choćby w Crikvenicy (psia plaża Podvorska), Rovinj (Lone), Krk (Drazica) czy Lovran (wzdłuż promenady Lungo Mare). Długą listę takich przyjaznych dla czworonogów miejsc znajdziemy choćby pod tym lub tym adresem. Plaże dla nudystów są oznaczone tablicami z literami FKK, zazwyczaj nie napotkamy problemów jeśli chcemy opalać się topless na ogólnodostępnym wybrzeżu. Sporty wodne Do aktywnych form wypoczynku w Chorwacji należą oczywiście liczne sporty wodne. Niezwykle popularne jest nurkowanie z butlą i podziwianie urody podwodnego świata. Ceny kształtują się w granicach od 35 do nawet 80 euro za jedno zanurzenie, nie licząc wynajęcia sprzętu – można jednak zaoszczędzić rezerwując wcześniej. Oprócz nurkowania w ofercie znajdują się kajaki, narty wodne, łódki, żaglówki, a także bardzo popularne rejsy statkami. Niektórzy decydują się na wpłynięcie do Chorwacji pod żaglami, aby tego dokonać niezbędna będzie winieta, lista pasażerów i załogi, pozwolenie na korzystanie z łodzi, zaświadczenie potwierdzające nasze zdolności żeglarskie i komunikacyjne oraz dowód ubezpieczenia (dla jednostek o mocy powyżej 15 kW). Możemy też samemu wynająć łódź na miejscu, te mniejsze będą od nas wymagały tylko paszportu lub dowodu, żaglówki, jachty i katamarany dostaniemy przedstawiając ważny patent żeglarski, licencję do obsługi radia morskiego oraz dokument ze zdjęciem. Ceny różnią się znacznie, od 100 euro za dzień na skuterze wodnym do kilku tysięcy za jacht, więc warto zawczasu sprawdzić konkretną ofertę. Największe statki rejsowe i promy to prawdziwe pływające hotele. Najpopularniejszym przewoźnikiem jest Jadrolinija, ale możemy też skorzystać z oferty linii międzynarodowych. Trasa Rijeka-Split-Hvar-Dubrownik pozwoli nam nie tylko poznać urodę chorwackiego wybrzeża, ale także da nam czas na zwiedzenie największych portów. Ceny są zależne od sezonu turystycznego, najlepiej kupować bilety z dużym wyprzedzeniem. Chorwaci zadbali również o młodszych turystów. Dostępne są bowiem liczne atrakcje, parki wodne, a także akwaria. Jedzenie i zwyczaje Chorwacji Chorwacka kuchnia pełnymi garściami czerpie z śródziemnomorskiej tradycji przemieszanej z tureckimi i słowiańskimi wpływami. Świeże owoce morza i ryby są dostępne na każdym kroku, a potrawy takie jak crni rižot czy brudet to dania obowiązkowe. Do tego należy doliczyć całą gamę szynek (pršut – suszona na świeżym powietrzu), serów (paški sir – aromatyczny owczy z wyspy Pag) oraz pieczywa (burek – bałkański specjał), a wszystko to konsumowane razem z owocami podczas marendy, czyli obfitego śniadania. Na deser warto spróbować rožaty, czyli deseru z pianki i zaprawić wszystko kieliszkiem tradycyjnej śliwowicy lub rakii. Ceny w restauracjach zależą głównie od lokalizacji, turystyczne miejsca potrafią być dość drogie, jednak w knajpkach uczęszczanych raczej przez miejscowych są porównywalne do polskich. Pamiętajmy tylko, że płacąc kartą płatniczą rachunek zostanie powiększony o 3%, dlatego lepiej korzystać z gotówki. Chorwaci to bardzo gościnni ludzie, którzy z przyjemnością witają obcokrajowców w swoich progach. Musimy jednak przyzwyczaić się do fjaki – spokojnego i luźnego podejścia do życia, a przede wszystkim czasu. Nie powinniśmy się irytować spóźnieniami i brakiem obsługi, a słowo „pomalu”, czyli „spokojnie”, powinno zagościć w naszym słowniku. Gdy odwiedzamy Chorwatów w domach, w dobrym tonie jest przyniesienie małego podarunku dla gospodarzy. Przyzwyczajmy się też do całowania na powitanie – zazwyczaj w dwa policzki. Noclegi w Chorwacji: apartament, kwatera prywatna, czy namiot? Baza noclegowa w Chorwacji jest bardzo rozwinięta. Znajdziemy tam kempingi i pola namiotowe, co jest opcją najtańszą. Za przykładowy nocleg dla dwóch osób z namiotem zapłacimy ok. 100zł. Warto wiedzieć, że noce są tam bardzo ciepłe i raczej trudno jest zmarznąć w namiocie. Prócz tego znajdziemy mniejsze i większe hotele, te ostatnie potrafią być całymi kompleksami wypoczynkowymi, z własnymi barami, dyskotekami, basenami, boiskami, a nawet polami golfowymi. Ceny w nich będą się wahać mocno w zależności od lokalizacji i sezonu, zdecydowanie jednak należą do największych wydatków podczas pobytu w Chorwacji, dlatego warto zainteresować się dającą odrobinę więcej swobody opcją noclegową. Jednym z popularniejszych rodzajów noclegów są apartamenty prywatne, które składają się z kilku pokoi z kuchnią lub aneksem kuchennym i łazienką. Wybierane są przeważnie przez rodziny i większe grupy znajomych, którzy cenią sobie prywatność i niezależność. Zwykle apartamenty wyposażone są w klimatyzację, internet oraz wszelkie urządzenia, takie jak pralka, czajnik, mikrofalówka itp. Najczęściej kwatery prywatne są przyjazne dzieciom i z łatwością można znaleźć również takie dla rodzin z psem. Warto sprawdzić bazę apartamentów i kwater do wynajęcia w serwisie edom.pl . Będziemy mieli dostęp do wygodnych kwater na całej długości chorwackiego wybrzeża, które staną się świetną bazą wypadową naszego wypoczynku nad Adriatykiem. 10 miejsc, które musisz zobaczyć w Chorwacji! Dubrownik – miasto w południowej Dalmacji, gdzie znajdziemy słynne Stare Miasto z licznymi zabytkami, murami obronnymi i basztami oraz główną ulica Stradun, po której spacer jest koniecznością. Split – drugie co do wielkości miasto w Chorwacji, gdzie znajdują się ruiny pałacu cesarza Dioklecjana i urokliwa promenada. Trogir – część Dalmacji, której nie można pominąć. W Trogirze warto zobaczyć starówkę, wąskie uliczki, Bramę Lądową i Pałac Stafileo. Rovinj – malownicze miasteczko leżące na zachodnim wybrzeżu Istrii zachwycające romantyczną architekturą. Zadar – kolejny dalmacki obowiązkowy punkt na mapie. Atrakcyjny pod względem bliskości Jezior Plitwickich oraz obecności pięknej starówki i słynnych morskich organów. Primošten – miasteczko ze słynnymi winnicami i jedną z najpiękniejszych plaż Chorwacji. Szybenik – pierwotnie słowiańskie miasteczko, znane z takich zabytków, jak katedra św. Jakuba i twierdza św. Anny. Park Narodowy Krka – niezwykle malowniczy park narodowy z licznymi jeziorami i wodospadami, z których największy i najładniejszy Skrandinski buk ma 46 metrów wysokości. Park Narodowy Jezior Plitwickich – bogata dolina z czystymi, turkusowymi jeziorami, licznymi wodospadami i przepiękną przyrodą. Hum – najmniejsze miasto świata, liczy raptem 14 mieszkańców. Znajdziemy je około 15 kilometrów od miejscowości Buzet, warta zobaczenia ciekawostka. Przepiękne widoki, egzotyczna przyroda, antyczne zabytki, czysta woda Adriatyku, pewność dobrej pogody oraz relatywnie nieduża odległość od Polski. To wszystko sprawiają, że co roku Chorwację odwiedza coraz więcej rodaków. Wedle danych za 2013 rok, wakacje w tym pięknym kraju wybrało ponad 700 tysięcy Polaków, a w 2015 Chorwacja Wspólnota Turystyczna zakłada, że padnie kolejny rekord ilości turystów znad Wisły. Dlatego jeśli szukamy niezapomnianego wypoczynku w zasięgu jazdy samochodem, czas zaplanować wyjazd nad Adriatyk. Agnieszka i Wojtek Tyluś - autorzy bloga crolove.pl
Tu zobaczysz najpiękniejsze zachody Słońca! Najstarszy most tekowy na świecie
Ten wyjątkowy obiekt znajduje się w Mjanmie (Birmie).
Zbudowany w Mjanmie (Birmie) na jeziorze Taungthaman most U Bein jest nie tylko najdłuższym, ale i najstarszym tekowym mostem na świecie. Ma 1,2 km długości i składa się z 1086 słupów konstrukcyjnych przykrytych deskami. Powstał w połowie XIX wieku obok miasta Amarapura, dawnej stolicy tego kraju i nosi nazwę swojego konstruktora. Surowiec, z którego został wykonany pochodził z królewskiego pałacu, zniszczonego, gdy stolica przeniosła się do Mandalay. W ciągu dnia przemieszcza się nim barwny korowód robotników zmierzających do pracy na rowerach i mnichów ubranych na pomarańczowo. Turyści przybywają tu by podziwiać zachody słońca, podobno najpiękniejsze w całej Mjanmie!
Skaczą nad największymi przepaściami na świecie. "Poziom adrenaliny staje się niemierzalny"! [ZDJĘCIA]
Stajesz nad przepaścią. Widzisz te wszystkie liny. Wygląda na czary-mary. Za chwilę podpinasz się do lin i... skaczesz. Projekt Dream Walker to skoki na linach z najwyższych klifów i budowli na świecie.
View oEmbed on the source website - Agata, ja muszę skoczyć – w głosie Stavrosa, zawsze uśmiechniętego właściciela rodzinnej restauracji, w której jak co wieczór jemy kolację, słychać pewne zniecierpliwienie. - Wiesz, że nie możesz, nie mamy na to pozwolenia – odpowiadam to, co zawsze. Siedzimy z Tomkiem w Ammos Taverna w stolicy greckiej wyspy Zakintos. Delektujemy się tradycyjną sałatką i ciepłym wieczorem. Szumi morze, ubrane na czarno babcie plotkują na kamiennych ławeczkach, turyści leniwie przechadzają się po promenadzie. Przychodzimy tu, żeby odpocząć po ciężkim dniu pracy. Wybraliśmy Zakintos i jej plażę Navagio na miejsce trzeciej edycji naszego projektu „Dream Walker – w 80 skoków dookoła świata”. Jego nazwa nawiązuje do romantycznej podróży Fileasa Fogga z powieści Juliusza Verne’a W 80 dni dookoła świata. Czym jest Dream Walker? To skoki nad największymi przepaściami na naszym globie. Jego główne idee to: otwarcie dla wszystkich hermetycznego do tej pory środowiska sportów ekstremalnych oraz doskonalenie umiejętności profesjonalnych skoczków i osiąganie sportowych wyników. Połączyliśmy podróże w najpiękniejsze miejsca z bardzo wymagającym sportem – skokami linowymi w technice Dream Jump. Właścicielem patentu na takie skoki jest siedzący właśnie obok mnie w Ammos Tomasz Zieliński – pomysłodawca, kierownik techniczny, główny projektant i budowniczy układów linowych w jednym. Zaczynaliśmy kilka lat temu w Polsce od treningów ze skromnej wysokości 7 m. Potem ruszyliśmy w świat. Na pierwszy cel wybraliśmy Norwegię i ponadkilometrowej wysokości górę Kjerag – europejską mekkę skoczków base. W maju 2013 r. ustanowiliśmy tam nowy rekord świata w długości swobodnego lotu z asekuracją linową: 310 m! Poprzedni wynosił 280 m i należał do Ukraińców. Wspólnie z zawodowcami skoczyło z Kjerag także 16 amatorów na specjalnie dla nich dostosowanym układzie linowym. Kilka miesięcy później skakaliśmy z wysokości 250 m w kanionie rzeki Verdon we Francji, pośród pachnących lawendą pól Prowansji. Smak ekstremum Zawsze, kiedy pojawiamy się w Ammos Taverna, nasza rozmowa z sympatycznym Grekiem wygląda tak samo. Stavros nalega, a ja nie mogę się na to zgodzić. Nasza umowa z władzami wyspy wyraźnie zaznacza, że mogą to robić tylko i wyłącznie członkowie ekipy Dream Walker. Absolutnie nikt z miejscowych. Szanujemy tę decyzję, choć chętnych do skoków jest naprawdę dużo. 8 czerwca 2014 r. władze wyspy zorganizowały imprezę, podczas której oficjalnie zainaugurowaliśmy skoki. Akrobacje w powietrzu w wykonaniu Tomka, Łukasza, Marty, Guillermo i Carlosa oraz spektakularne skoki synchroniczne zdetronizowały wrak – do tej pory największą atrakcję Zakintos. Wszystko to odbywało się przy głośnym aplauzie zebranych na plaży turystów i wyspiarzy. Satysfakcja skoczków i moja, organizatora projektu, była ogromna. A to był dopiero początek. Pod okiem profesjonalistów mieli skakać amatorzy, którzy zgłosili się do nas jeszcze w Polsce. W końcu to jedno z założeń Dream Walkera – udostępnić wszystkim smak ekstremum. Winda do nieba Co nas odróżnia od base jumperów? Zamiast na spadochronach, skaczemy na linach. Skoczkowie base w locie muszą utrzymać określoną pozycję ciała. Jeśli tego nie zrobią, dalsza część opisu już ich nie dotyczy. W odpowiednim momencie otwierają czaszę i lądują kilka sekund później. W skokach linowych nikt nie zaprząta sobie tym głowy. Trzeba za to zamontować nad przepaścią platformy i układ lin. Całość musi być tak skonstruowana, by zapewniła skok bezpieczny, komfortowy – z łagodnym lądowaniem, i maksymalnie długi. To oznacza, że hamowanie skoczka powinno się rozpocząć jak najbliżej ziemi, dzięki czemu zyskamy cenne kilka chwil swobodnego lotu. Bo w sumie trwa on kilka sekund. Instalowanie sprzętu jest najtrudniejszym etapem każdej edycji projektu. Dlatego Tomek Zieliński z ekipą: Łukaszem Miłuchem, Filipem Domańskim i Przemkiem Sinieckim, pojawili się na Zakintos długo przed planowanym rozpoczęciem skoków. Dwa tygodnie – tyle trwała ciężka praca: przenoszenie nad urwisko dwóch ton sprzętu, 6 km lin, ważących ponad sto kilo agregatu i wyciągarki. Tych ostatnich nie da się zarzucić na plecy, wnosiły je cztery osoby, potykając się co krok o kamienie na wąskiej ścieżce. Nie można z tych urządzeń zrezygnować. Agregat zasila wyciągarkę, która pełni funkcję windy. Po każdym skoku trzeba wrócić na górę, co w wersji tradycyjnej zajmuje nawet pięć godzin, bo na plażę można się dostać tylko łódką (nie ma drogi lądowej). Winda skraca tę podróż do… ośmiu minut. W maju na Zakintos żar lał się z nieba, a pot z czoła. Cel był jednak jasny: zamontowanie dwóch platform i dwóch systemów linowych pozwalających na skoki synchroniczne – tak by w tym samym czasie mogły rzucić się w przepaść dwie osoby. Jeszcze nikt nigdy nie odważył się na podobny wyczyn. Chcemy być pierwsi! Gdy wszystko jest gotowe i przetestowane, z Hiszpanii nadciąga wsparcie: Guillermo Piris – założyciel stowarzyszenia ekstremalnych skoczków linowych w Madrycie, Marta Jimenez – jedyna kobieta w technicznej ekipie projektu, profesjonalistka od skoków linowych, oraz Carlos Torija, który jest także wspinaczem. Bo umiejętności wspinaczkowe są często niezbędne podczas montażu lin w trudno dostępnych miejscach klifów. Dreszcze na klifie Nie mamy sumienia odmówić Stavrosowi. Przeprowadzamy poważną rozmowę z Denią – przedstawicielką lokalnych władz. Po długich negocjacjach się zgadza. Stavros zapewnia, że jest najszczęśliwszym człowiekiem na świecie. Dumny staje na platformie i rzuca się prosto w biało-błękitną przestrzeń plaży. Jest jedynym Grekiem na świecie, który skacze na linach nad Zatoką Wraku. Szczęśliwców amatorów jest więcej. – Olga „Cicha”, jedna z uczestniczek amatorek projektu, wspomina swój pierwszy raz. Skoki linowe pozwalają takim osobom jak Olga doświadczyć najpiękniejszych i najbardziej ekstremalnych sportowych przeżyć przy zachowaniu maksimum bezpieczeństwa. „Skoki base bez spadochronu” – tak określił je jeden z dubajskich dziennikarzy. Zafascynowany był tym, że odczuwając te same emocje, co skoczkowie base, podejmujesz dużo mniejsze ryzyko. – Skoki na Zakintos były niesamowitym metafizycznym doświadczeniem. Już sam widok z klifu na plażę przyprawił mnie o dreszcze. Procesów, jakie zachodzą w mózgu, gdy na przekór zdrowemu rozsądkowi przekraczamy krawędź rampy i zaczynamy spadać w 300-metrową przepaść, nie da się opisać. To jedno z najczystszych, najbardziej wyrazistych i najpiękniejszych doświadczeń, których każdy powinien spróbować – podsumowuje Piotrek „de la Cosma”, również skoczek amator. Czas jest względny W połowie czerwca do naszej ekipy „linowej” dołączają skoczkowie base z Australii i USA. Dwa ekstremalne światy spotykają się, żeby wykonać wspólne skoki. Ready, set, go! Z pierwszej platformy rzuca się Brett Kistler, skoczek base z USA, oraz Tomek Zieliński na linach. Z drugiej platformy skaczą ze spadochronem Amerykanka Amanda i Australijczyk Cam Tracey oraz na linach Hiszpan Carlos Torija. Lecą obok siebie na odległość ręki, pozdrawiając się w powietrzu. Pod nimi i dookoła dziesiątki odcieni niebieskiego morza i nieba zlewają się w błękitną plamę. Poziom adrenaliny staje się niemierzalny. Po 7 sekundach układy linowe Tomka i Carlosa zaczynają ich wyhamowywać. Spadochrony pozostałych osób otworzyły się już po trzech sekundach lotu. Wszyscy lądują na plaży Navagio i wpadają sobie w ramiona. Czas jest bardzo względny . – Te 7 sekund to była dla nas wieczność – opowiada Tomek. Połączenie lin i spadochronów w synchronicznych skokach wymaga perfekcyjnych przygotowań. – Musieliśmy wyeliminować jakiekolwiek ryzyko zderzenia się skoczków base z linami, „wypuścić” wszystkich z platform w odpowiednim momencie, tak aby na siebie nie wpadli, przewidzieć zmianę toru lotu base jumperów po otwarciu się ich spadochronów i upewnić się, że czasze nie zaplączą się w liny, bo to oznaczałoby koniec – wyjaśnia Tomek Zieliński. – Na Navagio Beach miałem okazję trenować opanowanie oraz samokontrolę przed skokiem i w jego trakcie. Tego wszystkiego nauczyłem się dzięki Tomkowi – mówi Carlos z Hiszpanii. Zaś Tracey, skoczek base z Australii, dodaje: – Marzę, żebyśmy wspólnie odkrywali nowe możliwości w naszych sportach. Nie mogę się doczekać następnego wyzwania! A rzeczywiście jest na co czekać. Po pobycie na Zakintos ekipa polskich skoczków została zaproszona na pierwsze na Bliskim Wschodzie targi sportów ekstremalnych w Dubaju. W październiku 2014 r. wykonywali tam pokazowe skoki z wysokości 60 m. Tam też zaczęły się przygotowania do jednej z kolejnych edycji Dream Walkera – skoków linowych z drapacza chmur Burdż Chalifa, najwyższego budynku na świecie (828 m). I to dopiero będzie odlot! Autor: AGATA MAJERCZAK – pomysłodawca, organizator i koordynator projektu „Dream Walker – w 80 skoków dookoła świata”. Nikt na świecie nie widział więcej skoków na linach od niej. Z wykształcenia filolog – specjalność: język hiszpański.
Nie ma życia po śmierci (męża)? Indyjskie wdowy skazane są na odtrącenie
Rytuał samospalenia wdowy wraz ze zwłokami męża na jego własnym stosie pogrzebowym jest silnie zakorzeniony głównie wśród starszych lub bardzo religijnych mieszkańców Indii. Aby zobaczyć, jak żyją indyjskie wdowy postanowiłem pojechać do Vrindavan, Miasta Wdów.
Zwyczaj Sati został prawnie zakazany w Indiach blisko 30 lat temu. Niestety czy państwo tego chce czy nie, to praktyki religijne, tradycja i zasady przekazywane z ojca na syna są wciąż ważniejsze niż obowiązujące prawo. Rytuał samospalenia wdowy wraz ze zwłokami męża na jego własnym stosie pogrzebowym jest silnie zakorzeniony głównie wśród starszych lub bardzo religijnych mieszkańców. Dzisiaj pomimo, że tego rodzaju samobójstwa nie występują na dużą skalę, zdarzają się nadal, o czym wiedzą i mówią sami Hindusi. Są to sporadyczne przypadki, kiedy wdowa z własnej woli, nakłoniona lub zmuszona przez najbliższych wybiera śmierć po śmierci swojego męża. Sati zatem jest oznaką oddania i wielkiej miłości dobrej i wiernej żony. Według tradycji - to jedyna droga dla wdowy. Chociaż przez wiele lat nie pomagały kilkukrotne nakazy zaprzestania tego procederu to jednak trochę się zmieniło w tym względzie - Indie podwyższyły obowiązujący standard życia w społeczeństwie. Samobójstwo wdowy ani nakłanianie do niego - nie jest już tak akceptowalne. Rytuał samospalenia zamieniono na powszechne odtrącenie - wykluczenie społeczne i rodzinne. Wdowy w Indiach, których liczbę ocenia się na około 40 milionów, żyją, ale prowadzą życie dalekie od ideału. Kobieta staje się istotą społeczną dopiero po wyjściu za mąż, a pozbawiona męża, nie przedstawia tu żadnej wartości. Dotknięcie jej ciała czy choćby wejście w cień, który rzuca na ziemię - to zła klątwa. Po śmierci męża kobieta zdana jest na łaskę i niełaskę rodziny swojego małżonka lub najstarszego syna. Zostaje jej zabrane wszystko, co miała, gdy była jeszcze mężatką. Nie ma żadnych praw. Nikt jej nie chce. Również jej rodzone dzieci. Wyrzucenie wdowy bez środków do życia na ulicę jest powszechnie praktykowane w Indiach. Słyszałem o przypadku kobiety, której połamano nogi i wywieziono daleko od domu, aby na pewno nie mogła wrócić. To historie, które traktujemy jak nierealne, ale niestety - zdarzają się do dzisiaj w naszych podobno cywilizowanych czasach. Los, jaki czeka wdowy, jest dla większości społeczeństwa w Indiach czymś normalnym i tylko nieliczni sprzeciwiają się temu. Dzieje się tak dlatego, że to właśnie wdowa oskarżana jest o spowodowanie śmierci swojego męża. Bez znaczenia jest prawdziwa przyczyna śmierci mężczyzny. Zawsze winna jest jego żona. Dla kobiety w takiej sytuacji jedynym sposobem na dalsze istnienie jest całkowite zatracenie się w modlitwie o swojego męża, a jej ponowne zamążpójście jest praktycznie niemożliwe. Według hinduskiego zwyczaju, powinna ona na zawsze wyzbyć się wszelkich luksusów oraz strojnych szat i prowadzić proste życie. Ogolenie głowy czy jedzenie jeden raz dziennie zimnych i niczym nieprzyprawionych pokarmów to sposób na ascezę i pozbawienie kobiety symboli witalności i potencji. Ma to również spowodować obniżenie popędu seksualnego u wszystkich, czasami też bardzo młodych wdów. Według indyjskich ksiąg, których normy są bezwzględnie przestrzegane, po śmierci męża należy wystrzegać się także używania perfum, noszenia ozdób, jedzenia z naczyń z brązu czy spania w innym miejscu niż na podłodze. To zasady, a jak wygląda rzeczywistość? Niestety tak samo. Aby na własne oczy zobaczyć życie indyjskiej wdowy postanawiam pojechać do Vrindavan. To niewielka miejscowość położona około 150 kilometrów na południe od Delhi, zwana Miastem Wdów. Zabieram się w podróż z pracownicami humanitarnej organizacji pozarządowej Maitri założonej przez Winnie Singh. Jej celem jest między innymi ochrona starszych kobiet zagrożonych przemocą i umożliwienie im dostępu do podstawowych praw. "Maitri” jest również terminem buddyjskim i oznacza „miłujący dobroć”. Jedziemy do jednego z dwóch ośrodków, jakie prowadzą, a które dają schronienie ponad stu kobietom. To jedynie kropla w morzu potrzeb, ponieważ tylko w samym Vrindavan na ponad 50 tysięcy mieszkańców, wdowy stanowią więcej niż 20 tysięcy. Kiedy docieram do zadbanego budynku ogrodzonego murem od innych posesji, wita mnie i innych przyjezdnych tłum kobiet. Ujmujące jest to, że wszystkie na znak powitania przytulają się. Tłumaczę sobie, że odtrącone przez najbliższych, w ten sposób choć przez chwilę mogą zaznać bliskości innego człowieka. Przez chwilę mogą nie czuć się jak powietrze czy zbędna rzecz. Na ich twarzach maluje się szczery uśmiech. Mimo, że spotkał je taki przykry los, wydają się być szczęśliwe w tym miejscu, stworzonym specjalnie dla nich. Oglądam jak mieszkają. Skromne wieloosobowe pokoje są wyposażone w bardzo podstawowe przedmioty. Każda z kobiet ma swój przydział pościeli, naczyń i ubrań, o który musi się troszczyć. Nie widać, aby miały z góry nałożone jakieś obowiązki. Nie widać nawet ogrodu, którym mogłyby się zajmować. Nie ma niczego, co choć na chwilę mogłoby odwrócić ich uwagę od codziennych zmartwień. Ostatnio cieszą się z lodówki - nowej darowizny, która jeszcze w kartonie, ale już stoi na korytarzu. Skromna kuchnia, w której przygotowywane są posiłki, jeszcze skromniejsza łazienka - to wszystko co znajduje się w kilkupiętrowym budynku. Dzisiaj wszystkie smutki na bok - będziemy świętować. Przyjechaliśmy do Vrindavan na dwa dni przed Holi, które jest hinduistycznym świętem wiosny. To święto kolorów, które oznaczają różnorodność - w tym dniu nie liczą się religie, kultury ani kasty. Mogą świętować wszyscy. To też święto wybaczania i nowego początku. Bardzo radosny czas dla każdego bez wyjątku. Dom przyozdobiony jest już kwiatami, a przez jego bramę wchodzi coraz to więcej kobiet. Cały czas przyjeżdżają samochody, które przywożą kolejne kobiety. Jedne wciąż przygotowują kwiaty inne przebierają się strojnie. Na podwórzu rozlegają się głośne dźwięki bębnów. Kiedy po kilku godzinach, na miejsce dociera Winnie Singh, rozpoczynają się obchody Holi. Wszyscy tańczą i się śmieją. Jest głośno i wesoło. Po 20 minutach jestem zmęczony ciągłym podskakiwaniem w rytm uderzeń w bębny. Ja tak, ale kobiety nie. To moment, kiedy mogą przypomnieć sobie jak ich życie wyglądało wcześniej. Dają upust radości, tańcząc jak w transie. W jednej chwili, bez względu na obecny wiek, wszystkim odjęło przynajmniej kilkanaście lat. Na całym podwórzu bawi się ponad sto osób, obsypują głowy barwnym proszkiem i podrzucają do góry niezliczone ilości kolorowych kwiatów. Trwa to bardzo długo, kilka godzin, może pół dnia. Kiedy zabawa się kończy, kobiety siadają na podłodze i jedzą posiłek rozdawany przez pracowników Maitri. W międzyczasie dostają podarki z okazji święta - nowe prześcieradło, kilka rupii na drobne wydatki i jakieś małe zawiniątko. Wszyscy jedzą w ciszy. Kiedy już kończą, co chwila któraś z nich podnosi się i unosząc ręce do góry, głośno krzyczy. Za nią krzyczą następne - okazując w ten sposób radość i dziękując właścicielce domu za wszystko co je dzisiaj dobrego spotkało. Zdaję sobie sprawę, że to święto i że dzień powszedni wygląda inaczej. Wiem jednak, że radość tych kobiet jest prawdziwa. Doceniają brak zmartwień, jakie inne wdowy, nie będące pod opieką Maitri, mają na co dzień. Widzę z jakim szacunkiem i oddaniem zwracają się do Winnie oraz wszystkich pomagających im osób, jak bardzo są im wdzięczne. Wyjeżdżam stąd, ale nigdy nie zapomnę tego, co zobaczyłem, czego dziś byłem świadkiem. Choć indyjska tradycja jest tak ważna i jednoznaczna w swojej wymowie, nie jest również wieczna. Co prawda większość kobiet, z których życie postanowiło zrobić wdowę, poddaje się. Wciąż wierzą, że tak im jest pisane, że nie ma odwrotu, że w tym życiu nie czeka na nie już nic dobrego. Na szczęście słyszy się również o kobietach, które są na tyle silne, aby zerwać z losem jaki powinien je - wdowy spotkać. Nie zgadzają się na zmazywanie kolorowych oznak małżeństwa z ich czoła. Nie zmieniają sposobu ubierania się czy przyozdabiania swojego ciała biżuterią. Niestety takie postawy są niezmiernie rzadkie. Presja ogółu jest wciąż silniejsza. Bez wsparcia - wdowy nie mają żadnych szans. Dlatego tak bardzo ważne są organizacje, które mogą pomóc, jak Maitri, oraz osoby tak ogromnie zaangażowane jak Winnie Singh. Tekst: Dariusz Roman, autor bloga www.dariuszroman.com
Najlepsza praca na świecie? Mamy kilka propozycji
Jaka jest praca marzeń? Oczywiście ta, związana z podróżowaniem!
Pamiętacie jak w 2009 roku ponad 35 tysięcy uczestników z całego świata walczyło o "najlepszą pracę świata"? Aż tyle osób chciało przez 6 miesięcy opiekować się wyspą Hamilton położoną u wybrzeży Australii. Spis obowiązków: karmienie zwierząt. nurkowanie, jazda na nartach wodnych, ale przede wszystkim kontakt z mediami i pisanie bloga. Oprócz słońca, błękitnego oceanu i pięknych krajobrazów, w grę wchodziło wynagrodzenie w wysokości 70 tysięcy funtów. Wygrał Ben Southall, który swoje zadanie wykonał tak dobrze, że otrzymał kolejne zlecenie w Australii. Ale nic straconego: pojawiły się podobne propozycje i wciąż można się zgłaszać. Trzeba tylko zadać sobie pytanie: czy rzeczywiście jest to praca marzeń? Ben twierdzi, że było znacznie ciężej niż przypuszczał, a w trakcie jej wykonywania spotkało go wiele nieprzyjemnych przygód. Mimo wszystko dobrze ocenia ten czas. Redaktorzy Telegraph Travel stwierdzili jednak, że jest kilka innych zawodów związanych z podróżowaniem, które mogą sprawić więcej frajdy niż nagłośniona w 2009 roku posada. Oto kilka z tych propozycji. Kelner na basenie w Las Vegas Tak naprawdę tutaj jest wiele opcji do wyboru: można być kelnerem roznoszącym drinki, barmanem, ratownikiem, dj'em. Bez względu na to, w którą z tych ról uda nam się wcielić, jedno jest pewne: praca będzie ciężka, ale może się bardzo opłacić. Słońce, zabawowa atmosfera i do tego jest spora szansa na duży napiwek. W końcu nigdy nie wiadomo, czy ktoś, kogo obsługujemy, akurat nie miał szczęścia... Pilot Private Jeta Oczywiście nawet w przypadku luksusowych lotów czarterowych kierunek ma ogromne znaczenie. W końcu to nie o lot sam w sobie chodzi, a o to, gdzie uda nam się spędzić wieczór czy choćby kilka godzin w ciągu dnia. Najlepiej, by destynacja nie było zbyt mocno oddalona, by czas pracy był krótszy niż ten przeznaczony na wypoczynek i zwiedzanie. Dlatego polecalibyśmy loty w Szkocji: na malowniczą wyspę Barra lub odbyć najkrótszy z możliwych lotów na Orkady. Ale nie tylko piloci Private Jetów mają takie kursy. Lot samolotem rejsowym kursującym pomiędzy wyspami: Westray a oddaloną o niespełna trzy kilometry Papa Westray trwa ok. 2 minut. - Między wyspami, na tym najkrótszym odcinku latam dwa razy dziennie. To bardzo ekscytujące i całkowicie bezpieczne - przyznał pilot samolotu podczas rozmowy z TVN. Autor przewodników podróżniczych W przypadku tego zawodu może być bardzo różnie: poznacie wielu autorów przewodników podróżniczych, którzy będą narzekać. - Bardzo dużo pracujemy, a wcale nie zarabiamy więcej - to argument często padający z ich ust. Bez względu na to, jak w rzeczywistości wygląda ich praca, mają świadomość tego, że wiele osób chciałoby się znaleźć w ich skórze. -Gdybym dostawał dolara za każdym razem, kiedy mówię, czym się zajmuję i w odpowiedzi słyszę "Ale masz szczęście! To praca marzeń", to byłbym już bardzo bogaty - mówi jeden z pracowników Telegraph Travel. Cóż, może fortunę nie zawsze udaje się zgromadzić, ale za to odwiedzić ciekawe miejsca jak najbardziej. I co więcej: wszystko w ramach pracy, a nie na urlopie, który samemu trzeba sobie jeszcze sfinansować. Dziennikarz/pisarz/blogger sportowy W jeszcze lepszej sytuacji są dziennikarze/bloggerzy, którzy interesują się i czynnie uprawiają dany sport: np. jeżdżą na nartach, snowboardzie, surfują. Są wysyłani w miejsca, gdzie mają ku temu najlepsze warunki. Na czym polega praca? Przede wszystkim: trzeba trenować. Owszem, większość czasu spędza się na pozowaniu do zdjęć, pisaniu recenzji, przygotowywaniu relacji, nagrywaniu materiałów wideo, ale czy nie byłoby przyjemnie robić w godzinach pracy to, co jest naszą pasją i móc w ten sposób się utrzymać? W całkiem dobrej sytuacji są również instruktorzy sportów wodnych lub zimowych. A najlepiej mają ci, którzy udzielają lekcji pływania na desce surfingowej psom! Nie ma fochów, nie ma upierania się, że "nie dam rady". Co najwyżej możemy mieć do czynienia z zamożnym, rozkapryszonym właścicielem... Pilot oporowadzający po znanych winnicach/Sommelier Praca w malowniczej Toskanii brzmi jak marzenie: spacery w pięknym otoczeniu, dużo słońca i przebywanie z uśmiechniętymi ludźmi degustującymi wino. Ale francuska Szampania też brzmi kusząco. Są dwie opcje: albo zostajesz na stałe zatrudnionym pracownikiem i oprowadzasz gości, opowiadasz o trunkach, które testują, albo sam podróżujesz po świecie i próbujesz najlepszych win w roli sommeliera. Chyba drugi wariant jest bardziej kuszący... Praca na jachcie Do obsługi luksusowego jachtu potrzebnych jest sporo osób, w końcu nic się samo nie naprawi, nie posprząta ani nie ugotuje. Dlatego, jeśli planowałeś wykonywać któres z tych zajęć, dlaczego nie zrobić tego na wodzie i w luksusowych warunkach? Praca jest ciężka, ale też daje sporo przyjemności. Poza uroczymi widokami, można poznać mnóstwo nie tylko ciekawych ale też wpływowych ludzi. Albo wylądować na jachcie z Angeliną Jolie, Bradem Pittem lub Stingiem. Gwiazdy kochają jachty, a przecież obsługa też jest im potrzebna. Ratownik na plaży w Santa Monica Brzmi banalnie? Gdy myślisz o ratownikach z Kalifornii, przed oczami pojawiają ci się bohaterowie serialu "Słoneczny Patrol"? Venice Beach, plaża w Santa Monica i Malibu zawsze wyglądają bardzo kusząco na ekranie. Może nie przywołują najlepszych skojarzeń, ale trudno uwierzyć, że praca w tak przyjaznym dla oka otoczeniu, mogłaby nie być tą wymarzoną .. Obsługa na Rabbit Beach w Sycylii Osoby o nieco większych wymaganiach, powinny wziąć pod uwagę najnowszy ranking najpiękniejszych plaż przygotowany przez TripAdvisora. Na wyróżnienie zasługuje Rabbit Beach na Sycylii: znalazła się nie tylko na pierwszym miejscu wśród plaż europejskich, ale także światowych. Tym razem Włochom udało się wyprzedzić Australię. Recenzent hoteli i SPA Zawód recenzenta w ogóle jest przyjemną profesją. Nie mogą narzekać osoby testujące restauracje, wodne parki, zjeżdżalnie, a już na pewno nie ci, którzy testują SPA na całym świecie. Podróżować, relaksować się, pisać o tym, jakie są nasze wrażenia i jeszcze dostawać za to pieniądze - niech ktoś powie, że to nie jest praca z marzeń? Tak wygląda część propozycji przygotowanych przez Telegraph Travel. A może macie swoje?
Złe dobrego początki. 7 wskazówek dla wszystkich, którzy chcieliby zacząć biegać
Biegać każdy może. Trochę lepiej lub trochę gorzej - chce się dodać. Pytanie, jak to robić, by nie zniechęcić się na początku i nie poddać się myśli "to nie dla mnie"?
Złe dobrego początki - Lecimy, lecimy. Nie zwalniaj! – kolega wyrwał do przodu i co pewien czas oglądał się, żeby zobaczyć, czy jeszcze siedzę mu na ogonie. Starałam się ze wszystkich sił utrzymać tempo, nie przechodzić do marszu, nie zatrzymywać się. Czułam, jak ciężko jest mi złapać oddech, jak w klatce piersiowej zaczyna mnie palić, i przypomniałam sobie znienawidzone lekcje wuefu, kiedy padało hasło: „Dzisiaj biegamy”. Jak nie kolka, to problemy z oddychaniem, zawsze było coś nie tak. I teraz znowu. – Może to bieganie naprawdę nie jest dla mnie? – pomyślałam i na jakiś czas znowu się zniechęciłam. Niesłusznie, bo to naprawdę fajny sport, tylko trzeba wiedzieć, jak do niego podejść. – Bieganie to najlepsza szkoła cierpliwości – mówi Damian Witkowski, trener i zawodnik. – Mamy taką tendencję, że chcielibyśmy wszystko od razu. Wychodzimy na trening i chcemy biec jak najdłużej, bez przerw na marsz, bo uważamy, że stać nas na więcej. Owszem, stać nas, ale jak długo utrzymamy takie tempo? – pyta. No właśnie, ja, mimo że regularnie uprawiałam inne sporty, wytrzymałam 10 min. – Żeby trening miał sens, musi trwać przynajmniej pół godziny, a jeszcze lepiej trzy kwadranse. Tyle wystarczy, żeby włączyć i rozruszać wszystkie procesy fizjologiczne oraz poprawić metabolizm – mówi trener Krzysztof Janik. 45 min? Czy oni są normalni? – pomyśli każdy początkujący. Tak, to się da zrobić, każdy z nas jest w stanie wykonać taki trening. Magiczne słowo to: marszobiegi. Czas zacząć Przekonałam się o tym na własnej skórze. Kilka miesięcy po nieudanej próbie biegania z kolegą postanowiłam spróbować raz jeszcze. Na trening wyszłam sama. Kiedy miałam siłę i chęć, biegłam, kiedy czułam, że potrzebuję minuty na złapanie oddechu, przechodziłam do marszu i nie wstydziłam się. I wreszcie zaczęłam czerpać z tego przyjemność! Z treningu na trening przerwy na marsz robiłam coraz rzadziej i coraz krótsze. I nawet nie wiem, kiedy zaczęłam startować w zawodach na 10 km, w półmaratonach, maratonach i biegach górskich. Co jeszcze, prócz szybkiego parcia do przodu, możemy robić źle na początku przygody z bieganiem? Trenować zbyt często. Obserwowałam siebie, moich znajomych i zauważyłam, że często popadamy z jednej skrajności w drugą: najpierw nic nie robimy, a później wstajemy z kanapy i chcemy biegać codziennie. Nic w tym dziwnego, bo nagle okazuje się, że czujemy się i wyglądamy lepiej, mamy więcej energii i… chcemy więcej! Ale wszędzie, również w bieganiu, trzeba zachować umiar. Mięśnie i stawy nie są przygotowane do takiego szoku, potrzebują czasu, ale nie można też przesadzić w drugą stronę i wychodzić na trening raz w tygodniu, bo tą metodą niewiele wskóramy. – Żeby widzieć postępy, trzeba iść na marszobieg minimum trzy razy w tygodniu, byle nie dzień po dniu. Organizm zdąży odpocząć pomiędzy treningami, a zarazem będzie poprawiał swoją wydolność – wyjaśnia Krzysztof Janik. Wyjdź i biegnij A co ze sprzętem? Patrzysz na biegaczy wokół i masz wrażenie, że zanim wyjdziesz na pierwszy trening, musisz wydać majątek na buty, ubranie, zegarek z GPS-em i inne cuda. Tak naprawdę potrzebujesz tylko chęci i wygodnych sportowych ciuchów, które i tak na pewno masz. Moje pierwsze biegowe kroki stawiałam w bawełnianych legginsach i butach na fitness. Jeśli nie masz nadwagi (wtedy potrzebna będzie amortyzacja) ani kontuzji czy problemów z kręgosłupem (konieczna konsultacja z fizjoterapeutą), to na pierwsze treningi nie warto kupować specjalnego stroju czy nawet butów, które rzeczywiście są najważniejsze w ekwipunku biegacza. Dlaczego? Spójrz na to realnie: jeśli zaczniesz od marszobiegów trzy razy w tygodniu, to w miesiącu nie pokonasz tak dużo kilometrów. Te buty, w których do tej pory dobrze ci się ćwiczyło na zajęciach fitnessu, powinny wystarczyć. Po miesiącu będziesz już wiedział, czy to jest sport dla ciebie, zobaczysz, jak stawiasz stopy podczas biegu, co cię boli, gdzie uwiera, i wtedy przyjdzie czas na dobór właściwego obuwia i zestaw ubrań. Dorzuciłabym jeszcze pulsometr, żeby już na początku przygody z bieganiem kontrolować tętno. Taka nagroda za regularność. Biegam bo... ...chcę schudnąć, rzucam palenie, chcę mieć lepszą formę do uprawiania innego sportu, tak będzie najtaniej – każdy ma inną motywację. Dużo osób wybiera ten sport, kiedy pragnie wyszczupleć. – Chciałam zrzucić 7 kg, których długo nie mogłam się pozbyć po drugiej ciąży. Bieganie wydało mi się najłatwiejsze: zakładasz buty sportowe, dres i wychodzisz o tej porze, o której uda ci się wygospodarować wolną chwilę – mówi 38-letnia Julita. – Gdybym chciała chodzić na fitness, musiałabym się dostosować do planu zajęć, przeznaczyć trochę czasu na dojazdy, a tak wystarczyła mi godzina, czasem nawet mniej – dodaje. Już dawno zgubiła kilogramy, ale bieganie polubiła tak bardzo, że ma już nowy cel: złamać 4 godz. w maratonie. Ja zaczęłam biegać z prozaicznego powodu: nie miałam pieniędzy na siłownię. Przeprowadziłam się do Londynu, szukałam pracy. Od roku trenowałam regularnie: chodziłam na fitness pięć–sześć razy w tygodniu. Potrzebowałam ruchu jak powietrza, a bieganie wydało się najprostszym i najtańszym rozwiązaniem. Jednak jak tylko dostałam pierwszą wypłatę, zapisałam się do klubu fitness, zaczęłam ćwiczyć siłowo i na jakiś czas zapomniałam o nieudanych próbach truchtania z ambitnym kolegą. Do czasu, gdy pewnego dnia zachorowałam i musiałam przyjąć gigantyczną dawkę antybiotyków, które mnie bardzo osłabiły. O siłowni musiałam zapomnieć na kilka miesięcy. Lekarz powiedział: – Proszę wzmocnić serce, dobre byłoby bieganie. I tak po raz kolejny spróbowałam. Tyle że tym razem na spokojnie, z głową i z przerwami na marsz. Dlaczego warto Co jest takiego magicznego w bieganiu, że zaczynasz od niewinnego truchtu, a później tak mocno w to wsiąkasz, że nie wiadomo kiedy twoje życie zaczyna się kręcić wokół treningów, zawodów, obozów biegowych? Powodów jest wiele. Mieścisz się w ulubione dżinsy, a znajomi prawią ci komplementy. – Jesteś taka radosna, masz tyle energii – słyszę czasem. Szkoda, że mnie nie znali, nim zaczęłam biegać. Byłam wiecznie senna, zamyślona, smutna. Regularne treningi rzeczywiście dodają energii: poprawiają krążenie, pracę serca, pomagają ustabilizować ciśnienie (od dziecka miałam bardzo niskie – stąd ta senność; od kilku lat ciśnienie mam w normie). Warto dodać, że podczas dłuższych treningów nasz organizm produkuje endorfiny dające poczucie zadowolenia. Gdy biegamy na zewnątrz, możemy się doładować witaminą D. Te wszystkie czynniki sprawiają, że już po miesiącu naprawdę da się zauważyć dużą różnicę w samopoczuciu. A skoro coś nam sprawia przyjemność, a przy okazji pomaga utrzymać szczupłą sylwetkę, to czemu tego nie robić? To dopiero początek długiej listy. Kiedy biegamy, zwracamy większą uwagę na to, co jemy. W końcu to, jak daleko zajedziemy, zależy od tego, jakie paliwo zatankujemy. Paradoksalnie lepiej sobie radzimy z organizacją czasu. Niby mamy go mniej, bo regularnie trenujemy, ale musimy być lepiej zorganizowani, żeby ze wszystkim zdążyć. Bieganie uczy też cierpliwości i konsekwencji, co przekłada się na wszystkie dziedziny życia. Na zawodach poznajemy nowych ludzi, z którymi czasem dzieli nas wszystko, ale łączy jedno: pasja. Mojego narzeczonego poznałam na zawodach. Bieganie to odkrywanie nowych miejsc, kontakt z naturą, czas dla siebie. Raptem zauważamy, że koło domu mamy ładny park, las czy jezioro. Szukamy na mapie fascynujących miejsc, w których chcielibyśmy pobiegać. W zeszłym roku skusiłam się na biegi górskie na Maderze, w Szwajcarii, w Niemczech, poleciałam biegać aż na Grenlandię. Mogłabym tak jeszcze długo wymieniać. Ale to bez sensu, lepiej założyć buty sportowe i samemu się przekonać, o co chodzi. Anna Szczypczyńska Recepta na bieganie. 7 wskazówek ■ Biegnij wolno Rób przerwy, ale poświęć temu sporo czasu Dzięki temu zbudujesz wytrzymałość niezbędną do dalszej pracy. ■ Nastaw się na długość treningu A nie na intensywność. Zaplanuj co najmniej 30 minut - nawet jeśli na początku będą to głównie marsze. ■ Nie ubieraj się zbyt ciepło Nie idziesz na spacer, a na bieganie – rozgrzejesz się. ■ Nie jedz przed treningiem Jeśli biegasz rano, rób to na czczo lub jedz coś małego i lekkiego. ■ Nie trenuj codziennie Twoje mięśnie i stawy potrzebują czasu na regenerację. ■ Trenuj w grupie Pod okiem trenera i bardziej doświadczonych kolegów, możesz się więcej nauczyć. ■ Miej plan działania Przed wyjściem na trening założyć sobie, ile czasu chcemy biegać lub jaki dystans chcemy pokonać. Określić długość odcinków przeznaczonych na bieg i na marsz po to, żebyśmy mogli z tygodnia na tydzień stawiać sobie coraz bardziej ambitny cel i monitorować postępy.
Wybraliśmy 6 najlepszych szlaków pieszych w Polsce
6. Szlak Doliny Moszczonej: Nurzec–Olendry (Fot. Shutterstock) Biegnie przez Moszczoną Pańską, Sycze, Grabarkę (zdj.), Oksiutycze i Szerszenie. 5. Szlak Mazurski: Ostróda–Piławki (Fot. Wikipedia) Ciągnie się przez Międzylesie, śluzę Mała Ruś, jezioro Puzy, Kaczory, jezioro Faltyjańskie, do stanicy PTTK nad Jeziorem Drwęckim. 4. Grzbietem Karkonoszy : Szrenica–Śnieżka (Fot. Shutterstock) Ze Szklarskiej Poręby na Szrenicę, przez Łabski Szczyt, Śnieżne Kotły, zbocza Wielkiego Szyszaka i Przełęcz Karkonoską. 3. Główny Szlak Beskidzki : Ustroń–Wołosate (Fot. Shutterstock) Najdłuższy szlak w polskich górach, liczy ok. 496 km. Przebiega przez m.in. Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Gorce i Beskid Sądecki. 2. Szlak Puszczy Solskiej: Biłgoraj–Góreck Kościelny (Fot. Wikipedia) Urokliwa trasa wiedzie przez Różnówkę, dalej Kociołki, Edwardów i Księżą Górę. 1. Bieszczadzka Koronka: Wetlina–Pętla Górska (Fot. Shutterstock) Szlak startuje z Wetliny. Idziemy przez Rabią Skałę, Czerteż, Kremenaros i Rawki.
9 atrakcji Warszawy, które warto pokazać obcokrajowcom
Zastanawiacie się, co pokazać zagranicznym gościom w stolicy Polski? Wybraliśmy 9 warszawskich atrakcji, którymi śmiało możemy pochwalić się przed znajomymi z zagranicy.
1. Stare i Nowe Miasto (Fot. Shutterstock) Tak wiem, standard. Ale to dobry punkt wyjścia - kolorowe kamienice Starówki i warszawski Barbakan, na styku Starego i Nowego Miasta. Warto je zobaczyć z wieży widokowej przy Kościele Świętej Anny. A potem zejść nieco niżej i wybrać się pokaz fontann. 2. Zamek Królewski (Fot. Shutterstock) Kolejny punkt w kanonie. Od kiedy w 1611 roku na stałe przeniósł się tu Zygmunt III Waza, stał się on faktycznym centrum rządów Rzeczpospolitej Obojga Narodów (choć wcześniej, bo już w 1596r., Warszawa stała się formalnie siedzibą królów). 3. Stacja metra Plac Wilsona (Fot. Shutterstock) Stacja metra Plac Wilsona uważana za jeden z najpiękniejszych przystanków podziemnej kolei na świecie. Wygrywa w wielu plebiscytach. A skoro już tu będziemy, to może spacer po Starym Żoliborzu. Wśród leciwych will stolica prezentuje się od zupełnie innej strony! 4. Łazienki Królewskie (Fot. Shutterstock) To nie tylko jeden z najpiękniejszych parków Warszawy, ale całej Europy. Obowiązkowo zdjęcie z pawiem. 5. Warszawa nowoczesna (Fot. Shutterstock) Nocną panoramę stolicy - z Pałacem Kultury i Nauki i śródmiejskimi wieżowcami na pierwszym planie - możemy podziwiać z dachów niektórych wieżowców, popijając drinka podczas "roof party". W Warszawie coraz więcej lokali przenosi się na najwyższe piętra. 6. Stadion Narodowy (Fot. Shutterstock) Nie mamy się czego wstydzić. Stadion jest nowoczesny, oprowadzają po nim sympatyczni wolontariusze, a jeśli się trafi na którąś z sezonowych atrakcji tym lepiej! Może na łyżwy zimą? 7. Gmach Sądu Najwyższego (Fot. Shutterstock) Trzy kariatydy (podpory o kształtach kobiet) mają twarze żony i dwóch córek architekta Marka Budzyńskiego. Niebanalny budynek. 8. Bulwary Wiślane (Fot. Fot. Bartosz Bobkowski/ Agencja Gazeta) Latem życie toczy się nad Wisłą, na schodkach bulwarów i w modnych knajpkach na plaży. 9. Muzeum Powstania Warszawskiego (Fot.materiały prasowe) Tego muzeum nie trzeba przedstawiać. Najważniejsza część historii Warszawy, przedstawiona w angażujący, ale przystępny sposób.
Werona - miasto Romea i Julii. Nie tylko. 5 mniej znanych faktów, które warto wiedzieć o Weronie.
1. Zakochana rzeka fot. Shutterstock Zgodnie z legendą miłosna aura jest temu miastu przeznaczona. Nawet rzeka Adyga przepływając przez Weronę układa się w kształt litery „S”, jak sposa, czyli narzeczona. 2. Romeo i Julia fot. Shutterstock fot. Shutterstock Słynny balkon XIII-wiecznej kamienicy przy via Capello tak naprawdę przeniesiono z innej kamienicy w latach 20. XX wieku. Najbardziej oblegany jest jednak posąg samej Julii. Aż błyszczy! Polerują go bowiem - zwłaszcza prawą pierś - miliony rąk. Ten gest ma gwarantować prawdziwą miłość lub (co najmniej) gorący romans we włoskim stylu. 3. Arena fot. Shutterstock Zanim Romeo i Julia zostali obwołani symbolami miasta, sławą tą cieszyła się Arena. I nie bez powodu: to najstarszy i najlepiej zachowany , mimo trzęsienia ziemi, amfiteatr we Włoszech. Powstał w 30 r. n. e. i od tego czasu jest systematycznie użytkowany. 4. "Plac Dantego" fot. Shutterstock Place w Weronie są równie piękne i malownicze jak wyłożone różowym marmurem uliczki. Jeden z nich Piazza dei Signori. „Panowie” (signori) sa tu obecni dosłownie – w postaci figur poważnych mieszkańców miasta, które zerkają z fasad pałaców okalających plac. W jednym z nich prawdopodobnie mieszkał najsłynniejszy bodaj obywatel Werony – Dante Alighieri. 5. Verona Card Jak Weronę zwiedzić taniej? Warto skorzystać z Verona Card, która daje bezpłatny wstęp do największych atrakcji miasta, m.in. na arenę i do domu Julii. Karta ważna dobę kosztuje 15 euro.
Poruszający fotoreportaż "Ślady". Łemkowszczyzna odkryta
Historia zamkniętego i odchodzącego w niepamięć świata Łemków, ukrytego w górach Beskidu Niskiego.
Przestawiamy fotoreportaż pt. "Ślady" Krzysztofa Pierzgalskiego i Małgorzaty Januszewskiej wyróżniony w konkursie Muzeum Emigracji w Gdyni. Tu nie było roboty. Więc mój dziadek pracował na Słowacji. Wracał do domu co 2 tygodnie. Raz wraca, a tu nikogo nie ma! Dom rozgrabiony i pusty! Potem dopiero się dowiedział, że wszystkich wywieźli na Ukrainę. Łemkowszczyzna w relacjach mieszkańców. Anastazja Moriak, Łemkini z Olchowca. Nigdy nie poznała ojca. – Tu moja mama, babka, prababka się rodziła, i ja się tu urodziłam. A było pięć córek i trzech synów. Trzeba było wiano córkom dawać. To w 1930 r. siedmiu chłopów poszło na zarobek do Urugwaju. I tato poszedł. Potem teściu, co też tam był, mówi do taty: Andrzej, jedź do domu, do kraju, bo ja jadę. A on na to: Jeszcze nie pojadę, bo jeszczem nie zarobił dużo pieniędzy. I teściu przyjechał, a tato został. – Jak chciał wracać, to tu wojna była. Potem wysiedlali na wschód, na Ukrainę. I na zachód, bo banda była. Parę rodzin tylko zostało. I nie było jak. A ja ino z mamą, bo mama w ciąży była, jak on tam pojechał. I ojca wcale nie znam… – Raz taki pan przyszedł z gminy, mama nieboszczka siedzieli tam, na progu, i on mówi: Pani siedzi tak sama, a mąż gdzie? Mama mówią: Poszedł do Urugwaju i ni ma go. To on napisał na Czerwony Krzyż, do Warszawy. I do ambasady do Urugwaju. Znaleźli go, poszli do niego i odpisali, że tato miał tam drugą żonę, już 5 lat jak zmarła. On w szpitalu. Ino syn w domu. Mój brat... był tu u mnie. Teraz ino patrzę. Zdrowia już nie będzie. Ksiądz i sąsiadka przychodzą... Mikołaj Gabło, Łemko, kościelny z Olchowca. Jego rodzinę pozostawiono, ale szykanowano. – Olchowianie uniknęli wysiedlenia, bo deklarowali, że są katolikami. I tak zostało 12 rodzin, ale za rok powtórzyli wysiedlenie. To chłopi już nie czekali aż ich wezmą, tylko zabrali jakiś chleb, ser, masło, kanapki porobili do plecaczków. I na piechotę do Krosna. Wsiedli do pociągu do Nowogardu, bo tam Olchowianie byli obsadzeni. A ci co zostali, moi rodzice, później żałowali, że nie poszli ze swoimi, bo tu dokuczali niesamowicie. – Święta zakazywali robić. Raz zasiedliśmy do Wigilii. Stół nakryty, jedzenie, świeca, no i ten Łukasiewicz. Wiązka siana, pod stołem też, słoma. Siedzimy, jemy, aż w jeden czas puka ktoś. Matka otwiera, wchodzą: Dobry wieczór. Co wy tu robicie? Ojciec odpowiada, że Wigilia. Jak to Wigilia? – oni z takim ordynarnym krzykiem. – Przecież 2 tygodnie temu była Wigilia! Proszę posprzątać ze stołu! To zdmuchnęli świeczkę, tamci poszli. A na przyszłe lata tośmy zasłaniali okna kocami i szmatami, żeby nie widzieli. – Widzi pan jak to wygląda, to jest postrzelane przecież! – Pan Mikołaj pokazuje uszkodzenia. – Tu drut wchodził, spinał w środku. Takie ozdoby, co wiszą w cerkwi przed ikonostasem, albo żyrandol. Widzi Pan jak władzę utrwalali? Nawet takie coś przeszkadzało. Milicja robiła takie rzeczy, że... – A w Smerecznem pan był? Przy starej drodze jest kapliczka i taki łemkowski krzyż, jak tu, w Olchowcu. Tam też są ślady. Jedno ramię odstrzelone, kule bite... A górale przyjeżdżali i trzymali owce po cerkwiach – bo tu nie miało być już żadnych Ukraińców! Kiedyś byłem z matką w Dukli. Chciała iść na szmates. Nie było tyle ciuchów, jak dzisiaj. I chodziły te kobiety, w strojach, jakie miały, chusty wyszywane... A taka jedna zobaczyła jak idą matka i sąsiadka, pokazała palcem i krzyczy: O! Ukrainki idą! To bardzo przykre, że tak długo ciągło się takie poniżanie. – I teraz strojów ludowych nie noszą. Na pierwsze kermesze było 15 ludzi ubranych. Teraz 4, w tym ja i żona. Mieliśmy taki zespół „Derka”. Zaproszenie do Krosna, 3 lata temu. Do rodziców dzwonię czy puszczą dzieci. Ja nie puszczę – mówi jeden ojciec, – bo nie chcę żeby ich w liceum ukraińcowali. Jeden nie, drugi nie i rozleciał się zespół dziecięcy. A śpiewał po łemkowsku... Myśleliśmy, że może stare zaśpiewają, ale też się wstydzą. A młodzież ze wsi ucieka. Anna Buriak, Łemkini ze wsi Polany. Osierocona po wysiedleniu całej rodziny. – Ja to w ten czas na Słowacji była. Swetry my robiły, z innymi dziewczynkami. Za miesiąc ja wróciła i powiedzieli, że ludzi z Polan wywieźli. I takich, jak ja, było więcej. Z rodziny nikogo. Pusto. Same dzieciaki. Później wyszłam za mąż. Przyszedł tu chłopak z drugiej wioski. Też był sam. Łemko. Dzieci miałam dwoje. Syna i córkę. – A tu się rodziłam, w tym domu. I tu sobie siedzę. Dawniej to był strzechą kryty. A później, jak zaczął nam deszcz padać, tośmy tamto odrzucili, a dalimy eternit. A inni to przyjeżdżają, bo kupili. Widać lubią takie dobre strony. W górach domeczek z jodeł. Ale kto by tak teraz, panie, stawiał? I jeszcze gliną lepił? – Buriakowa to panu jeszcze zaśpiewa! – mówią o niej sąsiedzi. Ona siada przed chyżą i śmieje się: – Mam sobie starego psa i sobie z nim gadam. A Ile u mnie wiosen? 24 rocznik, to już dziewięćdziesiąt! Kupa lat! Mikołaj Peteńko, Łemko ze wsi Polany. Wysiedlony z całą rodziną na Ziemie Odzyskane. – Mieszka w Polanach – opowiada Maria Gocz, z Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. – Ma chyżkę jak się jedzie na Krempną. Maleńka chatynka. I on jest już taki Łemko stary... Kozy hoduje, u niego turyści biorą jajka, mleko. Był wysiedlony... – Całą rodziną wywieźli nas na Mazury. Tam było pięknie, równo. A tu ino góry. I tam wilków nie było. A tu, jakem w Tylawie służył, to w biały dzień przyszli i 12 owiec poharatali. No, piękne te owce były i wszystko poszło spać... Mikołaj Gałczyk, Łemko ze wsi Polany. Rodzinę jego dziadka wysiedlono, a dom ograbiono. – Tu w okolicy nie było roboty, więc mój dziadek pracował na Słowacji. Wracał do domu co 2 tygodnie. Raz wraca, a tu nikogo nie ma! Dom rozgrabiony i pusty! Potem dopiero się dowiedział, że wszystkich wywieźli na Ukrainę. Szukał ich. Jak znalazł, to już tu nie wrócili. Dopiero syn – mój ojciec – wrócił i wyremontował dom. I teraz jestem ja na tej ojcowiźnie. – Kiedyś hodowałem owce – dodaje, rozkładając na stole dorodne kapelusze – ale przyszła wataha wilków i nawet z psem nie dałem im rady. Teraz nie mam owiec, ino zbieram grzyby. Katarzyna Ziemba, Polka mieszkająca w Mszanie. Jej rodzina wykupiła chyżę po wysiedleńcach. – Myśmy tu po wojnie przyszli do Mszany, bo tu puste domy po Łemkach były. Jak ich wywieźli, to domy przeszły na skarb Państwa i można je było sobie wykupić. Spłacaliśmy gminie w ratach. Włodzimierz Rusiniak, Polak, mieszka w Mszanie. Po wojnie znalazł dach nad głową w domu po Łemkach. – Wszyscy w Mszanie są Polakami – panu Włodzimierzowi trudno zebrać myśli i wyręcza go w opowiadaniu sąsiadka zza płotu. – Bo Huta Polańska wypalona została. No i, jak po skończeniu wojny, każdy szukał dachu nad głową, żeby gdzie się przytulić, to tu wszyscy przyszli. Bo tych rdzennych, Łemków, wysiedlono. Nikt nie wrócił. Zenon Matała, Polak, mieszka w Nowicy. Od kilkudziesięciu lat prowadzi gospodarstwo po wysiedleńcach. – A, nie będę się przebierał. Zaraz muszę w pole. Jak gospodarz to gospodarz! – Ma na głowie cały inwentarz i rodzinę – dopowiada żona starego sołtysa. – On już tak gospodarzy ponad 20 lat. Kupił chyżę od Polki, co przyszła tu zaraz po przesiedleniu Łemków. Stefan Król, Łemko pochodzący z Powroźnika. Wysiedlony z rodzicami jako 9-latek. Został we Wrocławiu. Tylko czasem odwiedza Kunkową. – Czy pamiętam? Miałem 9,5 r. Różnych rzeczy nie rozumiałem, ale wszystko mam w pamięci. Mieszkaliśmy w Powroźniku, koło Krynicy Zdroju. Pociągi nie kursowały, bo tunel i most zaminowano, więc nas na piechotę przerzucali przez Krynicę i Florynkę. Tam żeśmy nocowali pod gołym niebem, na boisku sportowym. To był lipiec, w miarę ciepło. Na drugi dzień do Grybowa. Tu, na stacji, to nas do tych bydlęcych wagonów, razem z krówkami, załadowali. Pociąg zatrzymywał się co trochę. Coś odczepiali, to znów czekali na podłączenie. I tak 2 tyg., sama jazda pociągiem. – Bardziej świadomych, co się próbowali sprzeciwiać albo ukrywać, brali do Jaworzna. Tam był obóz poniemiecki. Osadzano w nim Łemków i Ukraińców. Część zwalniali, ale jest tam też zbiorowa mogiła w lesie… – Dlatego w mojej wsi, Kunkowej, rodzice się nie ukrywali – wtrąca żona, Pani Anna. – Myśleli, że ich też wezmą, więc tatuś zabrał na wóz wszystko, leżącego brata i do tego Łosia pojechali. A żołnierze mówią: A po coście przyjechali z takim obłożnie chorym? I naszą rodzinę zostawili. Czasem trafił się oficer z ludzką twarzą... Jan Wróbel, z Nowicy. Rodzina łyżkarzy i splecionych nacji. – U mnie mama była Łemka, a tata więcej od górali. Moja żona Polka. Wszystko pomieszane – opowiada syn gospodarza, Bronisław. – No, to chodzimy do polskiego kościoła i do tego malutkiego też się idzie, jak Święta. – Kiedyś to myśmy łyżki robili. Sprzedawali do spółdzielni rękodzieła. Niedziela, nie niedziela. Nawet po 1400 dziennie, to schodziło nieraz i do północy. I trzeba było czyste drzewo mieć. Bo ze sękiem nie pójdzie. Zawijonki strasznie krzywią przy suszeniu. A takie kudłate, to noże paliły albo nie chciały brać. A łyżka musiała być ładna, biała. – Pamiętam, jak żeśmy ojcu pomagali. Wszystko ręcznie. Nie było żadnych maszyn. Tylko siekierka, kopaczka i piła. A jak dziadek żył, ja wtedy małym szkutem jeszcze byłem, to on miał tokarnię, taką napędzaną nogą. Był takim szpecem, że on se wszystko do warsztatu sam robił: gwinty, śruby drewniane, heble, nie-heble. I łyżki, takie na sznurek. – A ja żem przy łyżkach oko stracił. Urwało taką drobinkę z frezu i prosto w oko trafiło. I tak żeśmy skończyli robotę w warsztacie. Żona zaczęła jeździć do Austrii. Bo tu, w Nowicy, wszystko się wali. Dawno już nie było żadnej perspektywy. Wszyscy się w Uściu pobudowali, tu nikt nie chciał zostać… Ale też przyjeżdżają jacyś. Domy budują po lasach, przy potoczkach. Betonują murem, chyba ze 6 gruszek wylał taki jeden. Dzisiaj, można powiedzieć, pół wioski nie znam… Franciszek Grybel, Łemko z Nowicy. Rodziców wywieziono na roboty, teściów wysiedlono. – Rodzice to szli do Niemiec. Za młodych lat jeszcze. Tam się poznali. Zbiórka była na wiosce, przychodzili bauerzy i se rozbierali: Ty pójdziesz ze mną, a ty ze mną, na samochody i wieźli. Nikt nie wiedział gdzie i po co jedzie. Po niemiecku nie umiesz – nic nie wiesz. Zawieźli ich i pokazali: Masz, to będziesz robił, tu będziesz spał. Ale w dobre ręce weszli. – O akcji „Wisła” to moja teściowa, 89-letnia, opowiadała. Jak to ludzi stąd wywozili, ładowali ich na te wagony i wieźli przez świat. Nic dla krowy, dopiero jak stało to gdzieś na bocznicy, tam coś skubnęli. A jak nie było co, to starsi gadali, że łupiny jedli, jakie jeszcze gdzieś tam po pociągu znaleźli. Na miejscu zostawili ich samych sobie, bez dachu nad głową. Dopiero szykowali kawałek jakiegoś kąta. Dwie rodziny w jednym domu, krowa, i wszystko to musiało się zmieścić. Mi to się nijak nie chciało wierzyć, że potrafi człowiek człowiekowi zgotować taką uprzejmość. – Wracali za Gomułki, tego dobrego pana władzy. Każdy na swoją rękę. Ale tu Polacy już byli, zabrali domy. I jak Łemko wrócił na ojcowiznę, to ni ma chałupy. I znów siedział kątem u kogoś. Moi jakoś się zebrali do kupy. Jak wrócili, to tata był w tartaku, a teściowie – rola i zimową porą łyżka. Latem 12 sztuk bydła, 2 konie. Taka to była gospodarka urocza. Helena Hyc, pół-Łemkini z Nowicy. Wysiedlono jej babcię ze strony mamy. – Mój tato był Polakiem, a mama Łemkinią. Urodziła się w Tylawie, już po powrocie babci z wysiedlenia. – Ale ja mamę mało pamiętam. Zginęła od uderzenia pioruna, kiedy byłam jeszcze mała. Starsi ludzie trochę opowiadali, ale to było straszne i nie chciałam o tym myśleć… Julia Krupej, Łemkini z Daliowej. Wysiedlona jako 12-latka w szczecińskie. Jej dziadek wysłany na Sybir. – Mój tato od razu we wrześniu 1939 r. zginął. Był w polskim oddziale. W bunkrze wybuchł granat, ciała zmieszane z gliną. Nie było aktu zgonu. Mamę zmogła choroba, nie mówiła, nie wstawała z łóżka. W kwietniu 1947 r. miała 37 lat, ja 12, a Tereska, moja siostra, kilka mniej. I do mnie mówi ten dowódca z przesiedlenia: Napiszę wam potwierdzenie, że ojciec oddał życie za ojczyznę. Jak przyjdzie druga tura w czerwcu, to im to pokażecie i nie mogą was wziąć. – Ale potem przyszedł taki dowódca, że jak ja mu to dałam, to on nawet nie spojrzał, tylko zrobił tak – dłonie Pani Julii naśladują przedarcie papieru – i w piec! My w płacz! Ja rwałam włosy z głowy! Mama leżała. On mówi żeby wstawała. Podniósł ją, uderzył raz i drugi – mama spadła! Jakieś leże dla nas na wóz przynieśli, matka szła. Z jedną krową. – W szczecińskie nas z bydłem wieźli. Przerwy, że zdążyłam ledwie trawy krowie zerwać i od razu, do pociągu. Na miejscu wojskowi mówili: Jak to: tylko dzieci, z chorą matką? W drugiej wsi są Łemki, będziecie wśród swoich. I tam to już nam pomagali. Ale wróciłam z siostrą po trzech latach. Tu, do domu dziadka. – Raz przyszedł do nas porucznik, a dziadek akurat z Syberii wracał. W kożuchu do ziemi. I strzelił do dziadka. 3 razy! Potem stanął nad nim: No, skurwysynu, już ci starczy. Kożuch cały we krwi, a inny oficer krzyczy: Na wóz go! Do Jasła, do szpitala! Tam mówili, że go na śmierć przywieźli, ale dziadek za 2 tyg. usiadł na łóżku. Dzięki niemu z Tereską przeżyłyśmy. Bo żołnierze po wojnie tworzyli bandy koniokradów i po wsiach rabowali. Strzelali, jak ich kto poznał… Andrzej Durleta, Polak, mieszka w Wisłoku Wielkim. Jego rodzina osiadła w pustostanie po Łemkach. – Jak ich przymusowo wysiedlili, to zostały te puste chyże. Tutaj gmina je po prostu rozdawała przybyłym Polakom. I tak majątek wszedł w posiadanie rodziny Durletów: Amelii i Andrzeja. To byli porządni ludzie. Szkoda, że już pomarli – wzdycha sołtyska. – Ojciec był góralem z Zakopanego. Matka pochodziła ze Skomielna. Ja tu teraz ino sam gospodarzę… Mam ciągnik, psa. Ale na niego to niech pan lepiej uważa… Maria i Stefan Seńko, małżeństwo mieszane ze Smolnika. Rodzina wysiedleńców. – Jestem Łemkiem. I nas, całą rodziną, wywieźli w 1947 r. w szczecińskie – opowiada Pan Stefan. – Mój ojciec był Polakiem. Rodzina ze strony mamy nie, to ich wysłali na wschód – wspomina Pani Maria. Z jej słowami zbiega się relacja wydarzeń na Ukrainie, płynąca z telewizora. – To nasz dom rodzinny – prowadzą do środka. Nad sofą wisi ręcznie robiony kilim w pasy. – Dawniej był w izbie nawet piec chlebowy, ale syn nam przetłumaczył, że niepotrzebnie miejsce zajmuje i trzeba go rozebrać. I tak się stało. – Ale teraz wyjechał do Kanady. Za pracą. Piszemy do siebie, odwiedza. Mówi, że wróci, ale my wiemy, że nie... a krewni wysłani, na Ukrainie. Andrzej Mika, Polak. Mieszka w Smolniku w oryginalnie zachowanej połemkowskiej chyży. – Moi rodzice, jak tu przyszli po Łemkach na gospodarkę, tak zostali. Ja żem się już tu urodził. Oni nic nie zmieniali w środku. Ja też nic żem nie zmieniał. Piec jest taki, jaki był, chlebowy. Mebli też żem nie ruszał. Tego kredensu. Ściany były niebiesko, to i tak jest. Święte obrazki… – To tylko nowe. Dostałem na pamiątkę od aktorów – pokazuje fotografię z twarzami znanymi ze szklanego ekranu. – Byli tu ze 2 miesiące. Na podwórzu, w izbie. Kręcili u mnie film: Serce, serduszko… Stali samochodem i świecili reflektorami w okno, jak kręcili te swoje sceny. – A ta chyża na podwórzu to kurna chata. Kryta słomą jeszcze. Nie ma komina. Jest w gospodarstwie, ale tam to już nikt od dawna nie mieszka… Józef Żurat, Łemko z Morochowa. Jako kilkuletni chłopiec wywieziony na Ziemie Odzyskane. – Jak nas wysiedlali, to ja byłem jeszcze mały. Ale pamiętam. Wysłali nas na Mazury. Całą rodziną. – Ale jeszcze panu powiem! Kiedyś to tu była taka wieś, po sąsiedzku. Nazywała się Zawadka Morochowska. Teraz tam nie ma domów, proszę pana, bo wszystkich po wojnie wymordowali. I to zrobił Oddział Ludowego Wojska Polskiego. Że niby mieli kontakty z UPA. A to byli biedni i spokojni ludzie, bardzo pracowici. Nikomu nie zrobili nic złego, a taka kara ich spotkała… Drewniane konie, rzeźbione ręką ludowego artysty – Łemka z Olchowca Kolonii. Ocalone przez Tadeusza Kiełbasińskiego. Zachowane w Izbie Regionalnej. – To podarunki dla dzieci tej pary, z fotografii. (Teraz to one mają po 70 lat!) Bo tu nie było zwyczaju żeby dzieci dostawały prezenty. Bo nie było pieniędzy! Obrót parterowy, za odrobek, tak żeby starczyło na podatki i naftę. – A ten gospodarz, rzeźbiarz, jak on prosił, żeby mu zrobić takie ładne zdjęcie, „żebym tak trochę był do was podobny”. Bo on miał jeden garnitur w życiu. Ten właśnie. Ale nie miał krawata. Jak założył koszulę i marynarkę, to czegoś brakowało. To mu pożyczyłem. Zawsze nosił tylko wstążeczki pod szyją, ale tu, na zdjęciu, to wygląda jak PAN! – Mogli go posłać do szkoły. Był Uniwersytet Ludowy, pracownia rzeźbiarska, dobrzy ludzie. Chodzili, szukali takich… Ale żona mu nie pozwoliła: Nie, bo co to za konie, co to za nogi! Polacy się będą z tego śmiać! A Janek miał talent. Dzieciom dawał, wnuczkom dawał. Wszystko gdzieś tam, połamane… To, co zostało po nim, jest w tej chwili u mnie. – Niedawno, 4 lata temu, zmarł. Po prostu wyszedł na pole i klapł. I skończyło się jego gazdowanie, jego rzeźbienie… Tekst: Małgorzata Januszewska, Krzysztof Pierzgalski Zdjęcia: Krzysztof Pierzgalski
Co warto zobaczyć w Szkocji? Nawet jeśli trafi nam się pogoda w (szkocką) kratkę, tych 7 miejsc nie można pominąć.
1. Edynburg fot. Shutterstock Stolica Szkocji zwana jest również „Atenami Północy”. Znajdziesz tu zarówno najlepsze muzea i galerie, jak i szkocki parlament. Swoją rezydencję ma tutaj królowa Elżbieta II. 2. Glasgow fot. Shutterstock Podobno jest najlepszym szkockim miastem do zabawy. Z pewnością – największym. Turystów przyciąga jego bogata historia przemysłowa oraz tętniące życie kulturalne. 3. Ben Nevis fot. Shutterstock Jest najwyższą górą nie tylko Szkocji, ale także całych Wysp Brytyjskich. Stanowi raj dla miłośników gór i narciarstwa. Wspaniała północna ściana Ben Nevis jest prawdziwą wspinaczkową gratką. 4. Wyspa Skye fot. Shutterstock To Szkocja w pigułce, czyli zamki, klify, intrygująco ponure widoki. Ucztą dla oka jest klif Kilt Rock, z którego wpada do morza wodospad. 5. Loch Ness fot. Shutterstock Chociaż na mitycznego potwora Nessie nie mamy co liczyć, to nie zawiodą nas widoki dookoła jeziora. Loch Ness to jeden z najpiękniejszych zakątków Szkocji. Najlepsze pejzaże roztaczają się spod zamku Urquhart. 6. Morar fot. Shutterstock Czy będąc w Szkocji, można poczuć się jak na Karaibach? Można! Morar słynie z cudnych plaż (Silver Sand of Morar) i najlepszych owoców morza. 7. Park Narodowy Loch Lomond i Trossachs fot. Shutterstock Każdy wie, że Szkocja jest krainą zamków. Być może nie każdy jednak ma świadomość, iż jeden z najpiękniejszych z nich znajduje się w Stirling. Loch Lomond i Trossachs to także kryształowe jeziora, lasy i majestatyczne góry.
Mleko: pijemy je od 11 tysięcy lat. Czy powinniśmy dalej to robić?
Mleko krowie towarzyszy człowiekowi od ponad 11 tysięcy lat i do dnia dzisiejszego stanowi podstawę odżywiania w wielu domach. Naukowcy co rusz dostarczają konsumentom sprzecznych informacji na jego temat: pić czy nie pic? Jak jest naprawdę?
Raz słyszymy o tym, żeby mleka unikać, ponieważ niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie, innym razem jesteśmy atakowani hasłami "Pij mleko - będziesz wielki!". Czy Hipokrates twierdząc, że mleko jest najdoskonalszym pokarmem jaki stworzyła natura, na pewno miał rację? A może ten bogaty w składniki odżywcze produkt nie jest po prostu przeznaczony dla każdego? Dyskusyjny wapń Zalety spożywania mleka były nam wpajane od najmłodszych lat. Instytut Żywności i Żywienia zaleca spożywanie co najmniej dwóch szklanek mleka lub przetworów mlecznych dziennie osobom dorosłym oraz 3 - 4 porcje dzieciom i młodzieży. American Academy oraz American Dietetic Association (ADA) zachęcają dzieci i młodzież do spożywania dwóch - trzech szklanek. Profesor Małgorzata Kozłowska - Wojciechowska, przewodnicząca Rady Promocji Zdrowego Żywienia Człowieka, publicznie wielokrotnie podkreślała pozytywne działanie mleka na ludzki organizm. Wapń, potas, fosfor, magnez, cynk – to wszystko wraz z mlekiem dostarczamy organizmowi. Mleko posiada wysoką wartość odżywczą, zawiera witaminy z grupy B (B2, B12) oraz witaminy A i D. Ze względu na zawartość dużej ilości wapnia oraz witaminy D picie mleka było polecane na wzmocnienie kości. Prace badawcze uczonych z Uniwersytetu Harvarda prowadzone przez 12 lat nie potwierdziły jednak tych opinii. Badanie ,,The Nurses' Health Studies’’ wykazują, że osoby, które wapń w większości pozyskują z produktów mleczarskich, są bardziej podatne na złamania. Jak do tego dochodzi? Ludzka krew zawiera wapń o stężeniu około 9-10 mg, a po spożyciu mleka ta wartość gwałtownie wzrasta. I wtedy organizm stara się obniżyć zbyt duży poziom wapnia i usuwa go - wraz z moczem - z nerek. Czego efektem jest - zdaniem amerykańskich badaczy - osteoporoza lub próchnica. Coś wręcz przeciwnego dowodzą natomiast badania przeprowadzone przez Szpital Uniwersytecki w Zurychu i Dartmouth Medical School. Wynika z nich, że do złamań kości u osób spożywających każdego dnia 4 szklanki mleka dochodzi o około 70 proc. rzadziej, niż u osób go niespożywających. Badacze informują, że to zasługa wapnia i fosforu, które są bardzo łatwo przyswajane przez organizm. Laktoza i kazeina Mleko jest jednym z najczęstszych alergenów. Nietolerancja dotyczy między innymi laktozy, do której trawienia potrzebujemy enzymu laktazy. Objawy nietolerancji laktozy bardzo łatwo rozpoznać: oddawanie nadmiernej ilości gazów, wzdęcia, kurczowy ból brzucha, biegunka, mdłości. Producenci mleka oraz rządy wielu państw wydają wielkie pieniądze na mleczne kampanie informując, tak jak w Polsce: ,,Pij mleko, będziesz wielki’’. Dla przykładu, Departament Rolnictwa w USA zaleca spożywanie trzech szklanek mleka dziennie wszystkim osobom powyżej dziewiątego roku życia, a tymczasem badania wykazują nietolerancję laktozy u 50 mln Amerykanów. Kolejna nietolerancja dotyczy kazeiny. W przypadku uczulenia na białko mleka krowiego dochodzi do rozwoju reakcji alergicznej, która może być podstawą wielu niekorzystnych dla dziecka objawów klinicznych ze strony przewodu pokarmowego, skóry czy układu oddechowego. Kazeina produkuje homocysteinę, która blokuje żyły wraz z tętnicami, co przyczynia się do chorób krążenia. Właściwości antynowotworowe? Prowadzone w Norwegii badania potwierdziły, iż szczególnie cenny w mleku jest sprzężony kwas linolowy (conjugated linoleic acid - CLA), który wpływa na zahamowanie rozwoju komórek nowotworowych raka piersi, jelita grubego, płuc i pierwotnego raka wątroby. Najnowsze badania nad wpływem CLA zostały przeprowadzone na zwierzętach lub hodowlach tkankowych. Prace dotyczące ludzi są nieliczne. Wyniki najnowszych badań naukowych prowadzonych w Tajwanie dowodzą z kolei, że mleko krowie zawiera również składniki, które niszczą komórki raka żołądka. Z kolei publikacja ,,Nowoczesne zasady odżywiania’’ T. Colin Cambella i Thomasa M. Cambella II skupia się na kazeinie, która prowokuje zdaniem autorów rozwój ognisk nowotworowych po fazie inicjacji. Badacze z Harvard School of Medicine również przychylają się do powyższych wniosków. Informują oni w swojej publikacji, że spożycie ponad siedmiu szklanek mleka dziennie może wpływać na rozwój raka jajnika i prostaty. Dlaczego? Otóż ich zdaniem na ogromnych krowich fermach producenci mleka chcą pozyskać go jak najwięcej, w jak najkrótszym czasie. Krowy, które są zacielone, produkują hormony, między innymi estrogen, jak każdy osobnik w ciąży. W tym czasie są dojone, a pozyskane mleko jest dopuszczone do sprzedaży i konsumpcji. Według publikacji Fundacji Viva ,,Mleko - białe kłamstwa’’, 2/3 mleka pozyskuje się od osobników ciężarnych, a 1/3 od krów, które niedawno urodziły, więc każdy łyk spożywanego przez nas mleka zawiera 11 różnych substancji wspomagających wzrost oraz 35 różnych hormonów. Aby pozyskać jak najwięcej mleka, stosuje się ciągłą stymulację wymion, co powoduje, że pozyskuje się tylko biały płyn, którego wartość odżywcza jest znikoma. A dodatkowo w swoim składzie takie mleko posiada także ciałka ropne, wydzielane przy zapaleniu gruczołu mlecznego. W jednym litrze mleka występuje takich ciałek nawet 400 milionów. Naukowcy z Hiszpanii i Maroka, których wyniki prac opublikowano w ,,Journal of Agricultural and Food Chemistry’’, odkryli z kolei ślady substancji chemicznych w mleku krowim. Znaleźli w nim śladowe ilości leków przeciwzapalnych: kwasu nifluminowego i mefenamowego, ketoprofenu oraz sterydowy hormon płciowy estradiol. Julita Bator w swojej książce ,,Zamień chemię na jedzenie’’ opisuje warunki życia krów hodowlanych. Często trzymane są w niehumanitarnych warunkach, wskutek czego zapadają na choroby, które leczy się antybiotykami. Zwierzętom podawane są również hormony odpowiedzialne za wzrost. Dieta eliminacyjna Spożywanie mleka to temat budzący coraz więcej kontrowersji. Nad dietami eliminacyjnymi dyskusje trwają od lat. Należy wziąć pod uwagę fakt, iż ponad 50 lat temu spożywano przede wszystkim mleko prosto od krowy, która pasła się spokojnie na zielonej łące. Obecnie produkowane mleko nie ma już tak wysokiej wartości odżywczej, poza tym może zawierać niepożądane hormony. Mimo to mleko ciągle pozostaje bombą odżywczą i witaminową, co potwierdzają liczne badania. Trzeba także dodać, że tylko w latach 1988-1993 opublikowano ponad 2,5 tys. publikacji naukowych dotyczących mleka, które przedstawiają je w negatywnym, antyzdrowotnym świetle. Poważna dyskusja o właściwościach mleka i skutkach (dobrych lub złych) jego spożywania dopiero się rozpoczyna. Kamila Ziemann
Tirana pławi się w kolorze, Berat uwodzi orientalną aurą, Riwiera pulsuje energią, gwarem i światłem. Współczesna Albania nijak się ma do siermiężnego stereotypu.
Tirana była taka maleńka. Jak chudy podrostek w za ciasnym ubraniu. Jeszcze na początku lat 90. granice miasta wyznaczały ulice, które dziś tworzą centrum. I nagle, w 1991 r., gdy już wszystko było wolno, Tirana eksplodowała. Tłumy ściągały z całego kraju, bo wreszcie można było zmieniać miejsce zamieszkania. Taka wolność! I co z nią robić? Energia Albańczyków nagle wybuchła. Kiedy Albańczycy opowiadają o Tiranie z początku lat 90., mówią o pustce. Niczego nie było. Papieru, szkła, opakowań, nawet plastikowych butelek, które teraz zaściełają chodniki. Żeby zrobić zakupy, chodziło się z własnym woreczkiem, do którego sprzedawczyni sypała a to mąkę, a to fasolę. Rakija była na szklanki przyniesione z domu. A dziś Tirana pławi się w kolorze. Z dnia na dzień wokół obręczy gór, która zamyka miasto w kołysce, wyrósł kolejny pierścień wieżowców. Kiedy burmistrzem miasta został artysta Edi Rama, obecnie premier i najważniejsza postać albańskiej polityki, postanowił skąpać budynki przy bulwarach w zieleni i fiolecie, różu i żółci. Cała Tirana zaczęła przypominać obrazki z dziecięcych malunków: tu pomarańczowe drzewo, tam tęczowa wstęga i pop-artowe kropki. Edi Rama wyznaczył trendy w estetyce Tirany, a może wyznaczyła je czarno-biała przeszłość, w każdym razie Tirana pokochała kolor. Tu wszystko jest jakieś, najlepiej luksusowe, epatujące, z wykrzyknikiem. Kolorowe krzesła w kawiarniach, kolorowe donice z kolorowymi kwiatami, kolorowo ubrani ludzie. Albania jest kolorem: czerwoną flagą z czarnym orłem, błękitnym niebem, miodowo-malinowymi budynkami rządowymi przy placu Skanderbega, zielenią palm, granatem gór o poranku, ich różowością o zmierzchu. Był niedostatek, jest nadmiar. Była pustka, jest przesyt bodźców. I niby każdy jest w ruchu, ale nikomu się nie spieszy. Albańczycy przesiadują w restauracjach i kawiarniach, gardłując o polityce. Mężczyźni podrywają się, wymachują rękami, nabierają powietrza i puchną jak jadowite ryby. Ogień! Czekasz na pożar, na wojnę, a tu nic, po chwili cmokają siarczyście, jeden policzek, drugi, niedźwiedzi uścisk. Południowcy, którzy już zapomnieli, gdzie trzymają pistolety. Jeszcze w latach 90. broń kładziono na blacie jako rekwizyt ułatwiający biznesowe rozmowy. 3 rzeczy, które musisz zobaczyć w Albanii NIEBIESKIE OKO fot. Shutterstcok Strumień, który wytryska z głębokości 45 m i staje się rzeką. Dzięki różnicy poziomów woda zmienia kolor, od mocnego granatu po rozbielony turkus. PËRMET fot. Shutterstock Górzysty region w Albanii znany ze wspaniałych szlaków wędrownych i dzikiej natury. Jeden z najpilniej strzeżonych skarbów w kraju, ciągle ukryty przed turystami. SZKODRA fot. Shutterstock Malownicze miasto na północy kraju, którego mieszkańcy słyną z miłości do rowerów i dobrej fotografii. To tylko fragment reportażu Małgorzty Rejmer z Albanii.
Dania: "Podobno w żyłach bladych Duńczyków płynie mocna czarna kawa"
W Danii zaoferowanie komuś kawy rozpuszczalnej to faux pas.
Kopenhaga kojarzy się przede wszystkim z bajkami Andersena, syrenką, rowerami i królową. Nikomu chyba nie przychodzi do głowy, żeby deszczową Danię łączyć z kawą. A to właśnie filiżanka kawy w lokalnej kawiarence jest nieodłącznym elementem dnia codziennego, kultywowanym niczym narodowa tradycja. Najpiękniejszy obraz Kopenhagi? Ciasno ustawione kawiarniane stoliki w pierwszych promieniach wiosennego słońca. Robert i kawa Dokładnie dziewięć lat temu Robert Szymanowicz zostawił Polskę właśnie dla Kopenhagi. Dostał tu pracę w palarni kawy. Swoją przygodę z paleniem kawy zaczął wprawdzie wiele lat wcześniej na wyspie Jersey, lecz jak sam przyznaje dopiero Dania okazała się „urodzajnym gruntem” dla jego nietypowej pasji. Tu też od kilku lat pracuje jako Master Roast Chef w palarni kawy Copenhagen Roasters. - Duńczycy kochają kawę. To coś więcej niż tylko używka, tu wykształciła się wręcz kultura picia kawy – opowiada Robert. - Ponieważ pogoda w Danii nie należy do wymarzonych, a ilość słońca jest bardzo mała w ciągu roku, ludzie zwyczajnie potrzebują kawy. Wystarczy się rozejrzeć dookoła: na każdym rogu - kawiarnia, a na ulicach ludzie z termokubkami pełnymi kawy. Muszę przyznać, że Duńczycy są bardziej świadomi, niż Polacy pod względem tego jaką kawę piją. - Zaoferowanie komuś kawy rozpuszczalnej w Danii to wręcz faux pas – dodaje. W Kopenhadze automaty z kawą są rzadkością, a jeśli je spotkamy to tylko w miejscach typowo turystycznych. Nawet na półkach miejskich marketów znajdziemy całą gamę mieszanek kaw z najlepszych duńskich palarni. Przy każdym stoisku można samodzielnie i odpowiednio do swoich potrzeb zmielić wybraną kawę. fot. Christian Alsing/copenhagenmediacenter.com Cupping. W poszukiwaniu idealnej kawy Nie tylko kawiarnie oferują gotowe mieszanki, ale także same palarnie prowadzą sprzedaż oraz cupping. Cupping? W skrócie to profesjonalna degustacja kawy w celu dobrania zgodnego z gustem smaku i aromatu kawy. To ciekawe doświadczenie, o które trudno w Polsce. - Na miejscu w naszej palarni organizujemy cuppingi we wtorki od godziny 12 do 16. Każdy może przyjść i bezpłatnie wziąć udział. Ja i moi koledzy pomagamy dobrać mieszankę skomponowaną odpowiednio do indywidualnego smaku. Tutejsze palarnie zazwyczaj kupują ziarna bezpośrednio od plantatora. Jest to tak zwany „direct trade”, dzięki czemu są one lepsze jakościowo niż te kupione np. w porcie w Hamburgu. - Sam niedawno brałem udział w cuppingu w Kenii, skąd przywiozłem najlepsze ziarna. Dobre ziarna to już połowa sukcesu – wyjaśnia roaster. Podróż do kawiarni Wybierając Kopenhagę jako kierunek naszej podróży, nie zapominajmy, że ma ona więcej do zaoferowania niż zabytki, posągi i parki rozrywki. W kawiarniach można uszczknąć sielanki skandynawskiego życia i całkiem przypadkiem odkryć nieznane dotąd aspekty duńskiej kultury. Spacerując głównymi ulicami Kopenhagi usianymi punktami z kawą na wynos lub tłocznymi restauracjami dla chwili wytchnienia warto skręcić w małe, odcięte jakby od głównych szlaków turystycznych, boczne uliczki. To właśnie tam, w ich zaułkach toczy się prawdziwe życie miasta. Można tu odkryć niepozorne kawiarenki, skryte w kamienicznych piwnicach, o których wiedzą tylko mieszkańcy. W Kopenhadze za filiżankę kawy zapłacimy mniej więcej w granicach od 25kr do 50 kr (ok. 15-30 zł) – w zależności od kawiarni. W Baresso czy Starbucks nie zapłacimy za średnie latte mniej niż 39kr. W kawiarniach, w których zazwyczaj pracują wolontariusze, takich jak Nutid, Retro Cafe czy Paludan, małą filiżankę czarnej kawy z filtra dostaniemy już za 15kr (ok. 7zł). W lokalnym supermarkecie worek pełnoziarnistej kawy to koszt ok. 42 dkk. - Osobiście polecam zajrzeć do mniejszych kawiarni, których jest tu bez liku. Jest taniej i przyjemniej – doradza Robert. Duńskie podejście do kawy Duńczycy na szeroką skalę zasmakowali w czarnej kawie prawie 400 lat temu, w czasach Gøngehøvdingena, zwanego duńskim Robin Hoodem. Mimo, że kawa była wtedy produktem luksusowym, pito ją wszędzie i przy każdej okazji. Wraz z pierwszymi dużymi transportami z Brazylii wpisała się na zawsze w kulturę Danii. „W krajach skandynawskich uwielbiamy pić kawę z filtra, a zwłaszcza czarną. Włączenie ekspresu do kawy jest pierwszą rzecz, którą robimy zaraz po wstaniu z łóżka i ostatnią po wyjściu naszych gości - czytamy na Nordic Coffee Culture Blog. "Kawa pomaga nam jasno myśleć. (...) Nawet rozmowa nie nabiera właściwego biegu bez kilku łyków kawy. (...) Czarna kawa płynie w naszych żyłach”. To może… do Kopenhagi na kawę? Autor: Milena BoZka