National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2024-08-23T12:59:17.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Afganistan - kraj wiecznego konfliktu [REPORTAŻ]
items: Czarne chmury nad Afganistanem
items: Wakacje na orbicie
items: Schengen: droga wolna
items: Krymska Riwiera
items: Kolej transyberyjska. Transsibem Z Moskwy Do Władywostoku

Afganistan - kraj wiecznego konfliktu [REPORTAŻ]
type: item
date: 2019-06-03T06:33:43.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: Edukacja
subject: historia
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: Moto
subject: Technologia
subject: Travel
subject: wojna
description: Przez stulecia był areną rywalizacji mocarstw. Anglicy nazwali go cmentarzem imperiów. Dziś Afganistan próbuje się podnieść po trzech dekadach komunizmu, wojen i islamskiego ekstremizmu. W historię tego fascynującego kraju zaplątali się po raz kolejny także Polacy…
encoded: Afgańczycy opowiadają, że gdy Bóg tworzył świat, zostały mu w ręku różne pomieszane skrawki. Rzucił je więc na ziemię i tak powstał Afganistan. Naprawdę jednak państwo to utworzono dopiero w XIX w. Kiedy Polacy wzniecali powstania przeciw zaborcom, cała rozkwitająca niegdyś Azja Środkowa, przez którą wiódł Jedwabny Szlak, była zapomnianym, archaicznym regionem. Plemionami despotycznie rządzili chanowie, emirowie, a na zupełnych odludziach władza pozostawała w rękach zwykłych watażków, starszyzny plemiennej oraz mułłów i świętych mężów – pirów. Dopiero kiedy do rywalizacji w grze o Azję Środkową i Afganistan stanęły naprzeciw siebie wielkie imperia – Brytyjskie i Romanowów – administratorzy mocarstw wytyczyli granice kraju tak, by obaj hegemoni się nie stykali. Chodziło o stworzenie bufora, który amortyzowałby styk imperialnych płyt tektonicznych. W tym sensie sytuacja Afganistanu się nie zmieniła. Zawsze był on tylko czymś w rodzaju korytarza. Dla Rosji carskiej – do kontynentu subindyjskiego, dla Anglików – bramą do Kokandu, Samarkandy, Buchary i Chiwy, dla ZSRR – etapem w ekspansji do ciepłych wód Oceanu Indyjskiego. Sztuczne wytyczenie granic w XIX w. do dziś kładzie się cieniem na całym regionie. Ziemie zamieszkane przez Uzbeków, Turkmenów, Tadżyków zostały podzielone między mocarstwa i Afganistan. Szczególnie dotknęło to Pasztunów, największy z miejscowych narodów, który lord Curzon podzielił na pół. Na dodatek na terytorium powstałego później Pakistanu wyznaczył Północno-Zachodnią Prowincję Pograniczną, gdzie do dziś istnieje tak silna autonomia, że władze w Islamabadzie pozostają praktycznie bez wpływu na Pasztunów. To dlatego Armii Czerwonej trudno było ujarzmić afgańskich mudżahedinów, a dziś ciężko jest opanować przelewanie się przez tę granicę talibskich oddziałów, karawan broni i narkotyków. To nieprawda, że zamieszkany przez wojownicze i kochające wolność plemiona Afganistan nigdy nie został podbity. Najechał go i zdobył Aleksander Wielki, którego wojsk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4bbee0abc9b6a3a589eba6a9022fba33ee919125-5aecc8f.jpeg
width: 640
height: 427

Czarne chmury nad Afganistanem
type: item
date: 2010-08-20T11:20:00.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afganistan
subject: ramadan
description: Mijamy glinianą twierdzę jak z Baśni 1001 i nocy. Przed nami punkt kontrolny. Tu nie wiesz, kto kryje się pod mundurem – urzędnik, talib czy rozbójnik. Ubrany w szary uniform dzieciak lustruje mój paszport, trzymając go do góry nogami.
encoded: Na początku kwietnia nie mam już wątpliwości, że pusztuńscy urzędnicy wodzą mnie za nos, odsyłając od urzędu do urzędu. – Po co pan jedzie do Afganistanu? – pyta jeden z nich. – A w ogóle to dlaczego ci Jankesi tam siedzą? Sami przeprowadzili zamachy 11 września, a teraz nas zabijają, uważając każdego brodatego mężczyznę za terrorystę i taliba – powtarza codziennie jak mantrę. Pierwszy raz próbuję się dostać do Kabulu w 2009 r. Mam napisać reportaż o naszych żołnierzach służących w prowincji Ghazni. Chcę zobaczyć na własne oczy, co się dzieje, kiedy w górach Afganistanu topnieje śnieg, a talibowie zaczynają dawać do wiwatu. Czekam w Peszawarze w Pakistanie, w sławnym niegdyś mieście, w którym CIA i KGB rywalizowały ze sobą o przebieg sowiecko-afgańskiej wojny. Teraz miasto jest całkowicie opuszczone przez Europejczyków. Od tygodnia dobijam się do Ministerstwa Przełęczy Chajber w Północno- Zachodniej Prowincji Granicznej Pakistanu. Planuję przez przełęcz dojechać autobusem do Kabulu. W okolicy robi się coraz bardziej niebezpiecznie. Na terytoriach plemiennych – gdzie często nie sięga oficjalna władza – trwa akurat kolejna operacja armii pakistańskiej przeciw „rebeliantom”, którzy swobodnie przechodzą granicę afgańsko- pakistańską. Parę dni wcześniej prezydent USA nazwał te tereny „najbardziej niebezpiecznym miejscem na świecie”. Postanawiam dostać się do Kabulu małym samolotem Peshawar International Airways. Lata raz w tygodniu, w sobotę. Jestem wściekły, bo 40-minutowa przeprawa starym wrakiem kosztuje 300 dolarów. Podróż lądem – 20 dolarów. W Kabulu ma na mnie czekać Ahmed Khan, wuj Hamida – chłopaka, którego poznałem w Peszawarze. Prowadzi tam jedną z niewielu kawiarenek internetowych. Samolocik ledwo przelatuje nad ośnieżonymi jeszcze szczytami. – Jak długo jedzie się do Bagramu? – już po wylądowaniu w Kabulu pytam Khana. Mężczyzna prosi, by zwracać się do niego Honoré. Tak ponoć nazwała go w latach 70. Francuzka, z którą jakoby wziął prysznic w kabulskim hotelu …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/56d22d5af393544802888a29978fc2a68eccfbfd-6ba8c14.jpeg
width: 800
height: 536

Wakacje na orbicie
type: item
date: 2009-04-03T13:30:23.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: kosmos
subject: orbita
subject: podróże
description: Czas, kiedy każdy będzie mógł polecieć na wakacje w kosmos, zbliża się wielkimi krokami.
encoded: W połowie XX wieku, kiedy kosmonautyka znajdowała się jeszcze w powijakach, nikomu nawet nie przyszłoby do głowy, że w ciągu kilku dziesięcioleci zwykły człowiek, który już porzucił dziecięce marzenia o byciu kosmonautą, będzie mógł usiąść w fotelu statku kosmicznego. Co więcej – poleci w przestworza, doświadczy uczucia nieważkości, sfotografuje Ziemię z orbity, trafi na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (MSK) i weźmie udział w prawdziwych naukowych eksperymentach. Turystyka kosmiczna – do niedawna domena fantastyki naukowej – staje się rzeczywistością na naszych oczach. Najważniejsze pytanie, które zadają sobie konstruktorzy, inwestorzy i ludzie zainteresowani kosmosem, brzmi: czy kosmiczne podróże, dziś rozrywka dla multimilionerów, staną się dziedziną masowej turystyki? Jak szybko przeciętny nauczyciel czy pracownik banku będzie mógł polecieć w kosmos? Obecnie z turystyką kosmiczną mamy do czynienia właściwie tylko w Rosji. Kandydaci (majętni, bo lot kosztuje ok. 25 mln dolarów) przechodzą tam specjalistyczne badania i podpisują umowę z Rosyjską Agencją Kosmiczną (Roskosmos). „Pretendenci” przechodzą półroczny kurs w Centrum Przygotowań Kosmonautów (CPK) w Gwiezdnym Miasteczku. Ośrodek ten, położony w lasach 50 km na północ od Moskwy, można by nazwać gwiezdnym skansenem. Wśród sowieckich bloków stoi centrum szkoleniowe, którego „cuda techniki”, niemodernizowane przez dziesięciolecia, przypominają czasem scenografię z filmu Pan Kleks w kosmosie. Przewodnicy oprowadzający po miasteczku są jednak niezwykle dumni z osiągnięć radzieckiej techniki, choć np. komputery, a raczej maszyny liczące, pamiętają tu czasy Leonida Breżniewa. – Rosjanie są przekonani, że Amerykanie polecieli w kosmos jedynie dzięki szpiegom, którzy dostarczyli NASA ich materiały umożliwiające rozwinięcie własnej technologii kosmicznej – mówi uczestnik wycieczki po ośrodku. Ogólnie popularne wyobrażenia o Gwiezdnym Miasteczku i przygotowaniach do podróży kosmicznej znacznie odbiegają od rzec…

ng2-5b1a9be.jpg
width: 600
height: 400

Schengen: droga wolna
type: item
date: 2009-03-31T07:12:22.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
description: Nikt by nigdy nie usłyszał o małej winiarskiej osadzie Schengen w Luksemburgu, gdyby jej nazwa nie wpisała się tak mocno w długie dzieje budowy europejskiej jedności.
encoded: To tu 15 czerwca 1985 r. podpisano porozumienie o stopniowym znoszeniu kontroli na wspólnych granicach między krajami Unii Gospodarczej Beneluksu, Francją i RFN. Dziesięć lat później zniesiono ją całkowicie. Wtedy też Hiszpania i Portugalia stały się pełnoprawnymi członkami grupy. Włochy, Grecja, Austria, Dania, Finlandia, Szwecja, Norwegia i Islandia zyskały status obserwatorów, a do Schengen przystąpiły w kolejnych latach. Następne były: Grecja, Szwajcaria i Liechtenstein. Polska podpisała porozumienie wraz z innymi nowymi członkami UE, a weszło ono w życie i 21 grudnia 2007 r. Bułgaria, Cypr i Rumunia znajdą się w strefie w najbliższych latach. Zainteresowany członkostwem jest także Watykan. Ze starych krajów UE w Schengen nie ma tylko Wielkiej Brytanii i Irlandii. Europa to pod tym względem zadziwiające miejsce na świecie. Od zarania jej dziejów różni władcy próbowali tu na najrozmaitsze sposoby budować wspólnotę, a jednocześnie przez wieki rujnowali ją morderczymi wewnętrznymi wojnami. Wiele było pomysłów na jedność tego w sumie niewielkiego kawałka ziemi o niewyraźnie zarysowanych granicach, który wygląda jak coś na kształt ślepej kiszki Azji. Zdarzało się, że koncepcje te były sprzeczne, co prowadziło do podbojów militarnych i powstawania kolejnych potęg państwowych. Najpierw Rzym rozciągnął swoje panowanie na olbrzymim terytorium, którego wielonarodowym elitom dał wspólny język – łacinę. Potem, wraz z chrześcijaństwem, nastały jednolite wartości i podwaliny kultury. We wczesnym średniowieczu Karol Wielki wcielał te idee w życie, budując strukturę państwową. Wieki później Oświecenie przyniosło myśl o równości wszystkich ludzi. W XIX w. Napoleon Bonaparte ogarnął ziemie Europy spójnym systemem prawnym. Niestety, były też próby „zjednoczenia” kontynentu siłą przez imperialno-utopijną ideologię bolszewicką oraz krwiożercze zamierzenia Hitlera. Po I wojnie światowej, która współczesnym już wydała się niewyobrażalnym złem, nastąpił tu największy kataklizm w dzieja…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a472389d8963045a6818de5803383de13e4e9e18-d5aef78.jpeg
width: 640
height: 425

Krymska Riwiera
type: item
date: 2009-03-23T11:02:37.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: historia
subject: krym
subject: ludzie
subject: natura
subject: tradycje
description: Ni to ukraiński, ni rosyjski, ni tatarski – Krym może i ma swoje kłopoty z tożsamością, ale ze względu na wspaniałe warunki przyrodnicze i przebogatą historię ma również niepowtarzalny urok.
encoded: Autobus leniwie toczy się z wysuszonej letnim słońcem przełęczy. Kierowca przy zjeździe gasi silnik, żeby zaoszczędzić parę kropel benzyny. Po bokach drogi kołyszą się strzeliste cyprysy. Miejscowi sprzedawcy chronią się pod parasolami, oferując lokalne wina, krewetki sypane z wiadra, wędzone ryby. Na węglowych piecykach dochodzą baranie szaszłyki. Sprzedawcy różnią się wyglądem: jedni to płowi, rośli Słowianie, drudzy – Tatarzy o wyraźnie skośnych oczach i azjatyckich rysach, jeszcze inni to spaleni słońcem kaukascy Ormianie czy miejscowi Grecy i Bułgarzy. Na niedalekim horyzoncie powoli wyłania się rybackie miasteczko, a obok niego XV-wieczna genueńska twierdza. Gdyby nie ludzie, można by pomyśleć, że to Korsyka albo któraś z wysp Cykladów. Gdzie jesteśmy? Na Krymie, w miejscowości Sudak, kiedyś ważnym ośrodku komunikacyjnym i handlowym na Jedwabnym Szlaku. To właśnie ta mała, cicha rybacka osada najbardziej kojarzy mi się z Krymem, choć nie jest wcale jego kluczowym punktem orientacyjnym czy turystycznym. Nie znajdziemy tu sowieckich blokowisk nad brzegiem Morza Czarnego, nie jest to typowa krymska riwiera z mnóstwem knajp, sanatoriów, głośnych dyskotek i, niestety, często zanieczyszczonych plaż. W Sudaku da się odpocząć jak na prowincji, jednocześnie chłonąc krymski klimat i atmosferę. I co ważne, nie trzeba szukać hotelu. Na przystanku w osadzie do turystów od razu podchodzą miejscowe babcie. Oferują pokoje z widokiem na morze, na góry, na twierdzę – jak kto woli. W Polsce Półwysep Krymski kojarzy się z tatarską Złotą Ordą, sonetami Mickiewicza czy z porozumieniami w Jałcie – ogólnie ze zniewoleniem Polaków i egzotycznym Orientem zarazem. Dziś to przede wszystkim atrakcja turystyczna. Jego walory odkryli Rosjanie, którzy już w XIX stuleciu zaczęli budować tu letniskowe posiadłości. Po rewolucji październikowej Lenin zdecydował, że Krym będzie centrum odpoczynku dla mas pracujących. Tak stał się Mekką radzieckich urlopowiczów. Odpoczywali tu moskwiczanie, ale te…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4815f21cc606dccb1615e4a2cfbfbe5a2a145c77-f01a252.jpeg
width: 640
height: 445

Kolej transyberyjska. Transsibem Z Moskwy Do Władywostoku
type: item
date: 2009-03-18T10:00:03.000Z
creator: Andrzej Meller
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: irkuck
subject: kolej
subject: moskwa
subject: petersburg
subject: rosja
subject: syberia
subject: transport
subject: władywostok
description: W czasach budowy budziła podziw swym rozmachem. Potem była dumą i transportowym kręgosłupem ZSRR. I nadal broni swojej pozycji – pięknem i melancholią Syberii, którą przecina.
encoded: Dwaj rosyjscy dżentelmeni przemierzają azjatycki bezkres kuszetką transsyberyjskiej magistrali. Nie rozmawiają ze sobą. Spoglądają na ośnieżony step, na tajgę za oknem, palą papierosy, skubią suszoną rybę. Co jakiś czas w milczeniu stukają się stakanami ciepłej wódki i bez słowa wypijają do dna. W okolicy Bajkału po tygodniu wspólnej podróży jeden z panów pyta: – Wasylu Siemionowiczu, czy robiliście TO już kiedyś z niedźwiedziem? – Nie – odpowiada zdumiony współpasażer. – Nigdy. A dlaczego pytacie Pawle Stiepanowiczu? – Ot tak, dla podtrzymania rozmowy – odpowiada dżentelmen. Ten bodajże najbardziej znany rosyjski dowcip o kolei transsyberyjskiej pokazuje nudę, melancholię i marazm, która ma panować w wagonach i przedziałach najdłuższej kolei świata. Żart obrazuje jednak bardziej sytuację, w której dwoje ludzi nie za bardzo ma sobie coś do powiedzenia, niż prawdziwą atmosferę samego transsibu. Owszem, czas między Moskwą a Władywostokiem potrafi się dłużyć niemiłosiernie. Zwłaszcza latem może nam doskwierać upał i duchota, drażnić rosyjski pop lecący z głośników i gadatliwa babcia z naprzeciwka, ale jedno jest pewne: nie będziemy narzekać na brak kontaktu ze współpasażerami, nie będziemy milczeć, samotnie jeść posiłków ani wychylać kieliszka. Szybko przyzwyczaimy się do sąsiadów i specyficznej atmosfery. Po kilku dniach jazdy wagon będzie naszym naturalnym środowiskiem, tym realnym światem, ze swoim czasem niezależnym od mijanych stref czasowych i od pory dnia i nocy w przeciwieństwie do tego „tymczasowego”, przesuwającego się za oknem. W wagonie szybko ustali się hierarchia kontaktów – powstaną przyjaźnie oparte na miłości do gry w szachy i animozje spowodowane tak błahymi powodami jak walka o otworzenie okna w dusznym pomieszczeniu. Miejscem szczególnym, niekiedy naprawdę niezwykłym, będzie riestauran – oddzielny wagon restauracyjny, który spełnia funkcję dyskoteki, domu kultury, klubu dyskusyjnego, a niekiedy także ringu bokserskiego i konfesjonału. Pewien obrazek…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/53c39469ea6837448fa0560c792a864287dacb88-72638d8.jpeg
width: 640
height: 427